SVEUČILIŠTE U SPLITU

GRAĐEVINSKO-ARHITEKTONSKI FAKULTET

Jure Radnić
Alen Harapin

OSNOVE BETONSKIH
KONSTRUKCIJA
INTERNA SKRIPTA

Split, 2007.

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka

2

SADRŽAJ:
1

Osnove pojmovi o Armiranom betonu...................................................................................... 4
1.1 Općenito ................................................................................................................................ 4

2

Osnove proračuna AB konstrukcija.......................................................................................... 5
2.1 Općenito ................................................................................................................................ 5
2.2 Osnovne pretpostavke........................................................................................................... 7
2.3 Radni dijagram betona........................................................................................................... 8
2.4 Radni dijagram čelika ............................................................................................................ 9
2.5 Koeficijenti sigurnosti ........................................................................................................... 10
2.6 Klase okoliša........................................................................................................................ 11

3

Dimenzioniranje AB konstrukcija prema Graničnim stanjima nosivosti ................................. 13
3.1 Minimalna i maksimalna armatura u presjeku ..................................................................... 13
3.2 Jednostruko armirani pravokutni presjek opterećen momentom savijanja .......................... 13
3.2.1

Teoretske postavke ...................................................................................................... 13

3.2.2

Slučaj 1 ......................................................................................................................... 16

3.2.3

Slučaj 2 ......................................................................................................................... 17

3.2.4

Slučaj 3 ......................................................................................................................... 19

3.2.5

Slučaj 4 ......................................................................................................................... 21

3.3 Dvostruko armirani pravokutni presjek opterećen momentom savijanja ............................. 22
3.4 Dimenzioniranje T i Γ presjeka ............................................................................................ 26
3.5 Kratki elementi opterećeni centričnom tlačnom silom.......................................................... 31
3.6 Kratki elementi opterećeni centričnom vlačnom silom......................................................... 31
3.7 Dimenzioniranje pravokutnog presjeka na moment savijanja i uzdužnu silu....................... 32
3.7.1

Uzdužna vlačna sila – postupak Wuczkowskog ........................................................... 32

3.7.2

Uzdužna tlačna sila – postupak Wuczkowskog ............................................................ 33

3.7.3

Uzdužna tlačna/vlačna sila – dimenzioniranje pomoću dijagrama interakcije .............. 38

3.8 Dimenzioniranje okruglog presjeka naprezanih momentom savijanja i uzdužnom silom .... 41
3.9 Dimenzioniranje presjeka na Poprečnu silu......................................................................... 43
3.9.1

Općenito ....................................................................................................................... 43

3.9.2

Postupak....................................................................................................................... 43

3.9.3

Standardna metoda ...................................................................................................... 44

3.9.4

Metoda slobodnog odabira nagiba tlačnih štapova ...................................................... 45

3.9.5

Minimalna (konstruktivna) armatura ............................................................................. 46

3.10 Dimenzioniranje presjeka na Moment torzije....................................................................... 50
3.10.1 Općenito ....................................................................................................................... 50
3.10.2 Postupak....................................................................................................................... 51
3.10.3 Zajedničko djelovanje Momenta torzije i Poprečne sile ................................................ 52

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka

3

3.10.4 Proračun ploča na proboj.............................................................................................. 57
3.10.5 Koso savijanje............................................................................................................... 57
3.10.6 Vitki elementi naprezani ekscentričnom tlačnom silom ................................................ 57
4

Dimenzioniranje presjeka prema Graničnim stanjima uporabe ............................................. 58
4.1 Općenito .............................................................................................................................. 58
4.2 Granično stanje naprezanja................................................................................................. 58
4.3 Granično stanje pukotina ..................................................................................................... 59
4.3.1

Općenito ....................................................................................................................... 59

4.3.2

Minimalna armatura ...................................................................................................... 59

4.3.3

Dokazni postupak bez kontrole širine pukotina ............................................................ 60

4.3.4

Proračun širine pukotina ............................................................................................... 60

4.4 Granično stanje progiba....................................................................................................... 64

5

4.4.1

Općenito ....................................................................................................................... 64

4.4.2

Dokaz graničnog stanja progibanja .............................................................................. 65

PRILOZI ................................................................................................................................. 72
Prilog 1: Tablice za dimenzioniranje pravokutnih presjeka prema graničnim stanjima sloma ..... 73
Prilog 2: Tablice za dimenzioniranje T i Γ presjeka...................................................................... 74
Prilog 3: Tablice za proračun pravokutnih križno armiranih ploča opterećenih jednolikim
kontinuiranim opterećenjem.......................................................................................... 75
Prilog 4: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka...................... 76
Prilog 5: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka...................... 77
Prilog 6: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka...................... 78
Prilog 7: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka............................. 79
Prilog 8: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka............................. 80
Prilog 9: Armaturne tablice........................................................................................................... 81

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka

1

OSNOVE POJMOVI O ARMIRANOM BETONU

1.1

Općenito

4

Beton je umjetni kamen, dakle materijal koji, kao i svaki kamen ima veliku tlačnu ali malu vlačnu
čvrstoću. U kombinaciji s armaturom dobiva se novi materijal – armirani beton, koji objedinjuje sve
dobre karakteristike oba osnovna materijala. Efikasno djelovanje tih dvaju, po mehaničkim
karakteristikama različitih materijala, omogućeno je sljedećim:

Beton tokom svog stvrdnjavanja čvrsto prianja uz čelik (armaturu), tako da pri djelovanju
vanjskih sila oni zajedno sudjeluju u nošenju. Prianjanje čelika i betona glavni je faktor
njihovog zajedničkog sudjelovanja u nošenju.

Beton i čelik imaju približno jednake temperaturne koeficijente. Betonu, ovisno o agregata
temperaturni koeficijent je: α c = 1.4 ⋅ 10 −5 − 0.7 ⋅ 10 −5 1 o C , a čeliku: α c = 1.2 ⋅ 10 −5 1 o C ,
zbog čega u kombinaciji ova dva materijala dolazi do neznatnog unutrašnjeg naprezanja pri
temperaturnim promjenama.

Beton štiti čelik od korozije, ako je dovoljno kompaktan, zbog bazičnog karaktera kemijskih
reakcija i obilnog lučenja Ca(OH)2.

Kombinacijom betona i čelika u obliku armiranog betona postiže se dobro iskorištenje obaju
materijala, pri čemu beton u prvom redu prima tlačna, a čelik vlačna naprezanja.

čime prestaje ispunjavati postavljene kriterije u pogledu nosivosti. poznata u armiranom betonu kao stanja naprezanja I. − nestabilnošću uslijed velikih pomaka i deformacija. Ovakav pristup. Greda od armiranog betona opterećena koncentriranom silom u sredini raspona ima različite stupnjeve iskorištenosti u raznim presjecima zavisno od momentnog dijagrama. − dovođenjem konstrukcije ili elementa konstrukcije koje promatramo kao kruta tijela u stanje gubitka ravnoteže. − graničnim stanjem pukotina . dok se dimenzioniranje vrši po metodi graničnih stanja. za mostove i nosače kranskih staza).1 Općenito 5 Pod pojmom graničnog stanja presjeka odnosno konstrukcije. nedjeljiva je nelinearna ovisnost naprezanje-deformacija za armirano betonski presjek od preraspodjele unutarnjih sila u statički neodređenoj konstrukciji ("plastifikacija" presjeka i "plastifikacija" sistema). zasnovan na teoriji pouzdanosti konstrukcija. . naime. gdje se formira mehanizam loma kod statički neodređenih nosača (kod ploča se formiraju tzv. Dakle. b) granična stanja upotrebljivosti. a postiže se: − lomom materijala u kritičnom presjeku ili dosezanjem znatnijih deformacija. podrazumijeva se ono stanje pri kojem presjek odnosno konstrukcija gubi sposobnost da se odupre vanjskim utjecajima ili pak dobiva nedopušteno velike deformacije ili lokalna oštećenja. Metoda graničnih stanja promatra stanje deformacija i naprezanja neposredno pred slom presjeka. trajnosti i funkcionalnosti. − zamorom materijala (npr. Općenito. − izvijanjem u elastičnom ili plastičnom području. valja poznavati i stanja naprezanja koja prethode graničnome. očiti je nesklad takvog postupka jer. uobičajeno je da se granična stanja dijele u dvije velike grupe: a) granično stanje koje odgovara maksimalnoj nosivosti. plastičnih zglobova. − graničnim stanjem naprezanja – kontrola naprezanja. zahtijeva da se odabere ograničeni skup stanja za opisivanje ponašanja konstrukcije. − otkazivanjem nosivosti konstrukcije praćeno pojavom tzv. linije loma). II i III (crtež 1). Prema tome. Takva se stanja obično nazivaju graničnim stanjima pri kojima konstrukcija zadovoljava uvjete za koje je projektirana.proračun pukotina. Da bi se mogla odrediti nosivost presjeka neposredno pred slom. a postižu se: − graničnim stanjem deformacija vezano za upotrebljivost i izgled elementa i konstrukcije u cjelini . Bitno je napomenuti da se još uvijek često proračun konstrukcija vrši po teoriji elastičnosti (linearna teorija). konstrukcija (ili jedan njen dio) smatrat će se nepodobnom za predviđenu uporabu ako je prekoračeno bar jedno od graničnih stanja.Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2 OSNOVE PRORAČUNA AB KONSTRUKCIJA 2. Idući od ležajeva prema sredini raspona vide se tri različita stanja naprezanja.proračun deformacija.

preporučuje se dimenzioniranje uz pretpostavku istodobne iscrpljenosti armature i betona.o. pa je opravdano pretpostaviti da je raspodjela naprezanja linearna. naprezanja tlaka i vlaka su mala. uslijed popuštanja betona nastaje neduktilan slom. .Stanja naprezanja AB grede Za stanje I. uslijed popuštanja armature i to na 2 načina: − nedovoljnim armiranjem (ρ < ρmin) tako da prilikom prijelaza iz faze I u fazu II dolazi do naglog povećanja naprezanja u armaturi. a raspodjela tlačnih naprezanja ima oblik krivulje. pri čemu naprezanje u čeliku ne doseže granicu popuštanja.6 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka F Ia I III n. Stanje naprezanja III (stanje neposredno pred slom) karakteristično je po tome što raspodjela tlačnih naprezanja ima oblik krivulje. Općenito slom presjeka može nastati: 1. koji je karakteriziran prethodnom pojavom naglašenih deformacija i pukotina. Da se takav slom ne dogodi. Način sloma armirano betonskih elemenata ovisi o postotku armiranja. plastifikacije armature. Stanje naprezanja II karakteristično je po tome što u vlačnoj zoni nastaju pukotine i vlačna se zona isključuje iz nosivosti. Takav slom nastaje kod jako armiranih presjeka. 3.o. n. Slom nastaje iznenadno bez naglašenih pukotina i većih deformacija. osobito za betone visokih kvaliteta. 2. uslijed istodobnog popuštanja betona i armature nastaje tkz. tj uz potpuno iskorištenje obaju materijala ili samo čelika. pa raspodjela naprezanja u vlačnoj zoni ide po krivulji dok je raspodjela tlačnih naprezanja još uvijek linearna. Ako postoji mogućnost slobodnog izbora presjeka. a u vlačnoj zoni. kod čega se slom presjeka ne događa odmah poslije pojave pukotina. već mu prethode sve veće pukotine i naglašene deformacije armature u vlačnoj zoni (duktilan slom). nastaju pukotine koje su još veće i dosežu neutralnu os. − iscrpljenošću armature. potrebno je presjek armirati minimalnom armaturom. SREDINA PRESJEKA R II d Bez pukotina Sitne pukotine Pukotine pred slom 1/2 l MI M Ia M II M III Crtež 1 . n. kao i u zoni II. Kraj stanja I (Ia) označava da je vlačna čvrstoća betona pred iscrpljenjem. balansirani slom. Tlačna zona se smanjuje i neutralna os putuje prema gore. formiranja većih pukotina i loma armature. Slom nastaje trenutno.o. o djelovanju unutrašnjih sila i o mehaničkim karakteristikama betona i armature.

čime je određena veličina i raspored tlačnih naprezanja po visini tlačnog dijela presjeka. Proračun po graničnoj nosivosti lomu vrši se na osnovu sljedećih pretpostavki: − presjeci i nakon deformiranja ostaju ravni (vrijedi hipoteza Bernoulli-a). itd. − da ukupne deformacije. izvijanje. može biti najkritičnije granično stanje pukotina. momenata torzije.2 7 Osnovne pretpostavke Elementi konstrukcija kod dimenzioniranja trebaju zadovoljiti uvjete: − da postoji dovoljna sigurnost na lom. − poznata je veza naprezanje-deformacija za armaturu i beton.Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2. Stoga se detaljan proračun . izolacijama. koje se smatra mjerodavnim. − da je zadovoljen uvjet ograničenja pukotina za radna opterećenja (uvjet trajnosti). posebno radi osiguranja kompatibilnosti deformacija (progiba) konstrukcije sa opremom. − proračun graničnog stanja loma uslijed zamora materijala (za posebne elemente konstrukcija). može se dogoditi da ne bude (uvijek) mjerodavno stanje loma. Dakle deformacije betona i armature su iste za istu udaljenost od neutralne osi presjeka. b) granično stanje u eksploataciji: − dokaz razmaka i otvora pukotina u vlačnoj zoni betona.. pregradnim zidovima. − proračun granične nosivosti kritičnih presjeka za djelovanje momenata savijanja i uzdužnih sila. okolne sredine. odizanje oslonaca. lokalnih naprezanja. u jako agresivnim sredinama. koje se kod savijenih elemenata svodi na granično stanje progiba.. s utjecajem puzanja. skupljanja i temperature.. za usvojenu geometriju poprečnih presjeka i kvaliteta materijala. U velikom broju slučajeva.dimenzioniranje karakterističnih poprečnih presjeka nosača sprovodi prema teoriji granične nosivosti. iz čega proističe da je raspored deformacija po visini presjeka pravolinijski. Proračun prema graničnim stanjima dakle obuhvaća proračune i kontrole ponašanja konstrukcija i to: a) granično stanje loma: − proračun statičke ravnoteže konstrukcije (gdje se konstrukcija promatrana kao kruto tijelo provjerava na klizanje. na primjer. Tako. Kod vitkih AB konstrukcija velikih raspona može pak biti mjerodavno granično stanje deformacija. gdje se u toku eksploatacije dopuštaju vrlo male širine pukotina u betonu. − nosivost betona u vlačnoj zoni se ne uzima u obzir. najkritičnije je stanje granične nosivosti . ne izazovu nepovoljne utjecaje na konstrukciju u eksploataciji (uvjet uporabljivosti). već jedno od dva granična stanja upotrebljivosti. a zatim se daje dokaz odnosno provjera ispunjenosti uvjeta koje traže granična stanja upotrebljivosti. pa kao takvo i mjerodavno za proračun. Uvjeti koje ovo granično stanje traži moraju se poštivati radi osiguranja funkcionalnosti konstrukcije. zatim izbjegavanja nepovoljnih psiholoških efekata. . U proračunu se po pravilu izračuna jedno granično stanje. − prianjanje betona i čelika nije narušeno sve do samog loma konstrukcije.loma. Međutim. prevrtanje. adhezije i sl. − proračun unutarnjih sila koje vladaju u konstrukciji bilo linearnom teorijom (teorijom elastičnosti) ili transformacijom konstrukcije u mehanizme loma (proračun teorije plastičnosti). u inženjerskoj praksi. oblogama. primijenjenog sistema konstrukcije i sl. a zatim se. dokazuje da su i ostala granična stanja zadovoljena. Vlačnu silu prima armatura. probijanja. zavisno od namjene objekta. poprečnih sila..). isplivavanje. − dokaz maksimalnih deformacija i progiba za upotrebljivost konstrukcije.

fck [MPa] fct.1 0.37 0.0 50.2 2.0 45. obliku poprečnog presjeka nosača.5 3. koja se dobiva iz karakteristične tlačne čvrstoće Karakteristika betona fck (MPa) fc. stanju naprezanja u elementu (jednoosno.0 29000.0 30500.0 25. dvoosno ili višeosno). 0 < ε c ≤ 3 .48 26000.0 1.0‰ 3. koja će s jedne strane biti vrlo jednostavna i primjenjiva u praksi.44 0. u pravilnicima raznih zemalja poprima čitav niz oblika: parabole drugog ili trećeg stupnja.34 0.3 ⋅ (fck ) .2 3.0 30. a prema prijedlogu EC 2.0 40.3 Radni dijagram betona Eksperimentalna istraživanja su pokazala da stvarni oblik veze između naprezanja σc i deformacije εc za beton ovisi o nizu faktora: vrsti opterećenja.0 27500.cub (MPa) fct.9 3. izračunate po izrazima Ecm = 9500 ⋅ 3 fck + 8 . Ova analitička veza. Za potrebe proračuna-dimenzioniranja betonskih i armirano betonskih presjeka potrebno je iznaći analitičku vezu između naprezanja σc i deformacija εc betona. a s druge što vjernije opisivati stvarnu vezu. dužine trajanja opterećenja. količine armature u tlačnoj zoni presjeka. U našoj zemlji.0 37.8 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2.0 Srednja vlačna čvrstoća Posmična čvrstoća Početni modul elastičnosti U tabeli su također dane i vrijednosti početnog modula elastičnosti te vlačne čvrstoće za pojedine klase betona.0 20.6 1. pravokutnika. koja se u literaturi naziva radni dijagram betona (RDB).6 2.30 0.5‰ Crtež 2 – Radni dijagram betona Računski radni dijagram betona je dakle parabola: σc = α fcd (4 − εc ) εc 4 pri 0 ≤ ε c ≤ 2 .0 Čvrstoća na kocki 15.18 0.0 50.0 60.41 0. usvojen je radni dijagram betona oblika parabola+pravokutnik (crtež 2).0 25.26 0.m ≈ 0.0 55.0 35000.0 45.0 33500. parabole+pravokutnika i sl.0 37000.8 4. gustoći vilica itd.9 2. brzini nanošenja opterećenja. kvaliteti betona.0 ‰ () tj pravac σc = α fcd pri 2 .0 36000.22 0.računska tlačna čvrstoća betona. σc fck σc = ck (4−εc)εc f 4 αfcd εc [‰] 2.m (MPa) τRd (MPa) Ecm (MPa) C 12/15 C 16/20 C 20/25 C 25/30 C 30/37 C 35/45 C 40/50 C 45/55 C 50/60 Čvrstoća na valjku 12.0 30. fck [MPa] 23 [MPa] [MPa] () .0 20.0 35.0 32000.5 ‰ () gdje je: − fcd .0 16.

0439) B 450C (1.15 ≤ 1.04…) Mrežasta armatura (nHRN EN 10080-5) B 500A (1. kao računski model za proračundimenzioniranje armirano betonskih presjeka.05 ≥ 1.4 Radni dijagram čelika Idealna veza između naprezanja i deformacija za čelik. uzima se u obliku bilinearnog dijagrama (crtež 3).0439) (1. Pri prekoračenju deformacija od 20 ‰ dolazi do značajnih rotacija presjeka i do znatne redukcije tlačne zone što ima za posljedicu drobljenje i lom betona u tlaku.05 ≥ 1. Naziv i oznaka (broj) čelika Šipkasta armatura (nHRN EN 10080-2.9 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2. koji u stvari predstavljaju tražene kvalitete za pojedina svojstva. To je iz razloga što već pri deformacijama od 5 ‰ do 20 ‰ armirano betonski nosači se toliko deformiraju da se praktički iscrpljuje nosivost presjeka deformacije rastu iako se vanjska sila ne mijenja (armatura "teče").35 Nazivni promjer.08 ≥ 1.0438) B 500B (1.15 ≤ 1. nHRN EN 10080-3 i nHRN EN 10080-4) B 500A B 500B B 450C (1.35 ≥ 1. Maksimalno (granično) naprezanje čelika fyk jednako je granici tečenja (razvlačenja). d (mm) .08 ≥ 1.0438) (1. koja se u literaturi naziva radni dijagram čelika (RDČ).04…) Namot: 4-16 Šipke: 6-40 Namot: 6-16 Šipke: 6-40 Namot: 6-16 5-16 6-16 6-16 Granica razvlačenja fyk (MPa) ≥ 500 ≥ 500 ≥ 450 ≥ 500 ≥ 500 ≥ 450 Omjer vlačne čvrstoće i granice razvlačenja ≥ 1.0‰ Crtež 3 – Radni dijagram čelika Dakle smatra se da je dostignuta granična nosivost presjeka po vlačnoj uzdužnoj armaturi znatno prije no što čelik uđe u zonu očvršćivanja. Dakle usvaja se da je granična nosivost armature po naprezanjima dostignuta kada naprezanje u armaturi bude jednako granici razvlačenja. ±σs fyk fyd εs [‰] 20. U tablici su date mehaničke karakteristike i uvjeti za pojedina svojstva čelika za armiranje.

). naročito odstupanje u veličini zaštitnog sloja u odnosu na projektiranu statičku visinu presjeka. vjetar. puzanja i skupljanja betona. 2.. seizmički udari. − Zanemarivanje prostornog djelovanja konstrukcije i zanemarivanje prostornog stanja naprezanja na čvrstoće.10 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2. kao i utjecaj nejednolike temperature. Samo u slučaju linije c beton je potpuno iskorišten. prema crtežu 4.. − Utjecaj puzanja i skupljanja betona na konačnu čvrstoću.) ili specijalnom opterećenjenju (utjecaji temeperature. Centrični i ekscentrični vlak u fazi malog ekscentriciteta u području 1 omeđeni su linijama a i b. Cijeli betonski presjek je vlačno opterećen. Mogući položaji linija deformacije b i c imaju rotaciju u točki A. Neutralna os uvijek se nalazi u presjeku. Koeficijent sigurnosti. − Tolerantne greške proračuna.5‰ B d2 Vlak As2 a 1 b c C d 2 4 d e 3 d1 As1 g h 5 A 20.0‰ 3.0‰ f 3.0‰ Crtež 4 – Dijagram deformacija AB presjeka 1.. Ukupnu vlačnu silu prima armatura.). Tlak 2. težina stalne opreme. netočnost dimenzija presjeka.5 Koeficijenti sigurnosti Metoda graničnih stanja je semiprobabilistička metoda u kojoj se na principu vjerojatnoće intenziteta opterećenja definiraju reprezentativne vrijednosti. pa se dobivaju računske vrijednosti. dolaze slučajevi čistog savijanja i savijanja sa uzdužnom silom (±N). snijeg. − Netočnost u položaju armature. Koeficijenti sigurnosti variraju prema tome da li se radi o stalnom (vlastita težina. − Moguću koroziju čelika. a po položaju ide i do tlačnog ruba. služi nam da "pokrijemo" neke netočne pretpostavke koje smo uveli u račun. Zavisno od deformacije betona i čelika definiraju se područja za određivanje stanja naprezanja.. Točka A je točka rotacije presjeka. Željeni stupanj sigurnosti postiže se dakle preko koeficijenata sigurnosti. odnosno jedinstvenog koeficijenta sigurnosti. . kao što su: − Netočnost procjene stalnog i pokretnog opterećenja.).. − Neke netočnosti kod izvođenja (tolerantna odstupanja vertikalnosti elemenata. − Netočnost usvojenog statičkog sistema u odnosu na stvarnu konstrukciju. Između linija deformacija b i c. koja utječe na smanjenje nosivosti. u biti. Tim se vrijednostima pridružuju koeficijenti sigurnosti. u području 2. promjenjivom (korisno opterećenje. Zavisno o kakvom se opterećenju radi imamo i različite koeficijente sigurnosti. itd. − Netočnost određivanja čvrstoća i deformacija materijala. − Greške određivanja kritičnih presjeka kod dimenzioniranja konstrukcije. − Odstupanje računskih radnih dijagrama σ−ε od stvarnih za pojedine materijale..

Korozija armature uzrokovana kloridima koji nisu iz mora XD1 Suho ili trajno vlažno XD2 Vlažno. vodocementni omjer i sl. privatne garaže Bazeni za plivanje i kupališta sa slanom vodom.…) Vanjski betonski elementi izravno izloženi kiši.5‰ i εc=0‰.45 320 1.6 Područje 5 određeno je linijama g i h. prostorije s atmosferom visoke vlažnosti (npr. Prema uvjetima u kojima se beton nalazi propisani su minimalni tehnološki zahtjevi u vezi sastava betona. prije nego što čelik dostigne granicu razvlačenja fyd. Javne kuhinje. naprezanja su praktično na granici gnječenja.… 3.0-3.5‰. As1. rijetko suho XD3 Cikličko vlažno i suho Područja prskanja vode s prometnih površina. Moguća točka rotacije linija deformacije je točka C. količina cementa Ostali zahtjevi C 20/25 15 - - - C 20/25 20 0. Beton je u ovom području uvijek iskorišten do čvrstoće (fcd). Linija f predstavlja granicu kod koje je εc=3. minimalnog zaštitnog sloja. 5. 2. spadaju svi slučajevi složenog savijanja sa ekscentričnom tlačnom silom. rijetko suho XC3 Umjerena vlažnost XC4 Cikličko vlažno i suho Elementi u prostorijama obične vlažnosti zraka (uključujući kuhinje.50 300 - C 30/37 55 0.60 280 - C 30/37 35 0. a odnosi se na slučajeve ekscentrične tlačne sile u fazi malog ekscentriciteta. Neutralna linija nalazi se uvijek izvan presjeka. Vlačna armatura. prema kojima treba odabirati i projektirati klasu betona. Nearmirani temelji koji nisu izloženi smrzavanju i odmrzavanju. Lom uvijek nastaje po betonu. Zgrade otvorenih oblika). Razred Opis okoliša Informativni primjer moguće pojave razreda izloženosti Najmanji razred tlačne čvrstoće betona Minim. Klase okoliša Beton u eksploataciji može biti izložen različitim djelovanjima. kupaonice. vlažni prostori zatvorenih bazena za kupanje. Točka rotacije linija deformacije je točka B. praonice. Nema rizika od oštećenja X0 Bez rizika djelovanja Elementi bez armature u neagresivnom okolišu (npr. 4. karakteristične tlačne čvrstoće. dijelovi temelja Dijelovi do kojih vanjski zrak ima stalni ili povremeni pristup (npr. parkirališne ploče bez zaštitnog sloja . u pravilu nije uvijek iskorištena kod loma zbog malih deformacija čelika. praonice rublja u stambenim zgradama). nearmirani unutarnji elementi) 2. Između linija d i f u području 4. u području 3. Presjeci su jače armirani za liniju deformacije d. U presjeku se javljaju samo tlačna naprezanja.65 260 - C 30/37 35 0.55 320 C 35/45 55 0. Korozija armature uzrokovana karbonitizacijom XC1 Suho ili trajno vlažno XC2 Vlažno. elementi izloženi industrijskim vodama koji sadrže kloride Elementi izloženi prskanju vode s prometnih površina na koja se nanose sredstva za odleđivanje.55 300 C 30/37 55 0. v/c omjer Min.55 280 - C 30/37 40 0. Za krajnje tlačno vlakno betona εc= 2.0‰. kupališta. Za deformacije armature: ε s1 < ε v = fyd Es lom nastaje po betonu. dok su naprezanja u armaturi na suprotnom rubu od σs= 0 do σs= fyd. dok su iskorištena između linija d i e. elementi u području vlaženja vodom (slatkovodna jezera i/ili rijeke. U području iznad ove linije (prema liniji d) presjeci se računaju na složeno savijanje po velikom ekscentricitetu. Maksimalna deformacija tlačne armature iznosi 2.11 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. Zaštitni sloj cmin (mm) Maksim. Razredi izloženosti i minimalne vrijednosti dane su u tablici. elementi stalno uronjeni u vodu Dijelovi spremnika za vodu. Naprezanja u čeliku nisu iskorištena između linija e i f. Mogući položaji linije deformacija imaju za rotaciju točku B. Slučajevi čistog savijanja i savijanja sa uzdužnom silom mogu biti omeđeni i linijama c i d.

pretežno vodoravni elementi izloženi prskanju vode s prometnih površina na koja se nanose sredstva za odleđivanje. elementi u području morske plime. rashladni tornjevi s dimnjacima za odvođenje dimnih plinova XA3 C 35/45 - 0. elementi u području kvašenja vodom (slatkovodna jezera i/ili rijeke) Prometne površine tretirane sredstvima za odleđivanje. ali ne u direktnom dodiru s morskom vodom Uronjeno U zonama plime i prskanja vode Vanjski elementi u blizini obale C 30/37 55 0. elementi u agresivnom tlu C 35/45 - 0.50 320 5. područje prskanja morskom vodom Otvoreni spremnici za vodu. sa sredstvom za odleđivanje (ali drukčije od onog kod XF4).55 300 XA2 Umjereno kem. spremnici tekućih umjetnih gnojiva C 30/37 - 0. mjesta na kojima može doći do struganja u postrojenjima za tretiranje voda iz kanalizacije Agregat prema HRN EN 12620 s dovoljnom otpornošću na smrzavanje. Korozija armature uzrokovana kloridima iz mora XS1 XS2 XS3 Izloženi soli iz zraka. spremnici za silažu i korita (žlijebovi) za hranjenje životinja. Beton izložen kemijskom djelovanju XA1 Slabo kemijski agresivan okoliš Spremnici u postrojenjima za tretiranje voda iz kanalizacije.55 300 C 25/30 - 0. hidrauličke konstrukcije u vrtložnim (uzburkanim) vodama (npr. Beton izložen habanju XM1 Umjereno habanje XM2 Znatno habanje XM3 Ekstremno habanje Elementi industrijskih konstrukcija izloženi prometu vozila s pneumatskim gumama na kotačima Elementi industrijskih konstrukcija izloženi prometu viljuškara s pneumatskim ili tvrdim gumama na kotačima Elementi industrijskih konstrukcija izloženi prometu viljuškara s pneumatskim gumama ili čeličnim kotačima. sa li bez sredstava za odleđivanje XF1 XF2 XF3 XF4 Umjereno zasićeno vodom bez sredstava za odleđivanje Umjereno zasićeno vodom sa sredstvom za odleđivanje ili morska voda Jako zasićeno vodom bez sredstava za odleđivanje Jako zasićeno vodom sa sredstvom za odleđivanje ili morska voda Vanjski elementi Područja prskanja vode s prometnih površina. agresivan okoliš. Djelovanje smrzavanja i odmrzavanja. konstrukcije u marinama Betonski elementi u dodiru s morskom vodom.45 360 C 30/37 25 - - C 30/37 45 - - - Sulfatno otporni cement 7.45 340 6.50 320 Jako kemijski agresivan okoliš Kemijski agresivne vode u postrojenjima za tretiranje otpadnih voda. parkirališne ploče bez zaštitnog sloja).0% C 30/37 - 0.55 300 C 30/37 - 0. zrno agregata C 35/45 50 - - .12 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4.45 320 - Zidovi lukobrana i molova C 35/45 55 0.45 340 - C 30/37 - 0.50 300 - Stalno uronjeni elementi u lukama C 35/45 55 0. Bazeni za destilaciju). površine izložene prometu gusjeničara Manje maks. Minimalna količina zraka 4.

tj. Plastifikacija armature se mora izvršiti prije iscrpljenja nosivosti betona da do sloma ne bi došlo drobljenjem betona u tlaku. a naprezanje u armaturi po radnom dijagramu čelika – crtež 3.1% Maksimalna vlačna armatura u presjeku određuje se iz uvjeta da kapacitet rotacije pri lomu bude dovoljan da bi se mogla izvršiti redistribucija momenata duž nosača. εc2 d-d2 z=ζ*d d-x h d εs1 As1 Fc B Neutralna os Msd d1 0.85 fcd x=ξ*d 2 A Fs1 1 b Crtež 5 .0% 3. Da bi spriječili takav slom potrebno je presjek armirati minimalnom armaturom.računska vrijednost utjecaja (računski moment).Naprezanja i deformacije jednostruko armiranog pravokutnog AB presjeka Linija deformacije je pravac jer vrijedi Bernoullieva hipoteza ravnih presjeka. kao što je prije istaknuto. Za dimenzioniranje presjeka koristi se uvjetom ravnoteže koji se za ovaj slučaj može iskazati ∑M = 0 ∑H = 0 gdje su: − Msd = ∑γ M i i ⇒ Msd = Fc ⋅ z = Fs1 ⋅ z ⇒ Fc = Fs1 .1 Teoretske postavke U presjeku opterećenom momentom savijanja javlja se stanje deformacije-naprezanja kakvo je prikazano na crtežu 5.13 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3 DIMENZIONIRANJE AB KONSTRUKCIJA PREMA GRANIČNIM STANJIMA NOSIVOSTI 3. EC-2 utvrđuje jedinstveni minimalni postotak armiranja za presjeke opterećenje dominantno na savijanje: ρl. (3.2 Jednostruko armirani pravokutni presjek opterećen momentom savijanja 3. EC-2 utvrđuje jedinstveni maximalni postotak armiranja za presjeke opterećenje dominantno na savijanje: ρl. iz uvjeta da ukupnu vlačnu silu u betonu kod pojave pukotina preuzme vlačna armatura.max = 4. Minimalna vlačna armatura određuje se iz uvjeta sprečavanja krtog loma.2. Osim toga ova armatura smanjuje širinu pukotina kod loma betona. Naprezanje u betonu je određeno radnim dijagramom betona (parabola+pravokutnik) .1 Minimalna i maksimalna armatura u presjeku Slom slabo armiranih presjeka.min = 0.crtež 2. nastaje trenutno.1) .

4) Vlačna sila u armaturi dobiva se umnoškom površine armature sa naprezanjem u čeliku sa: Fs1 = A s1 fyd (3.7) gdje su: − z . h . statička visina presjeka. 8 − εc 2 0 ‰ < εc 2 ≤ 2 ‰ 4(6 − εc 2 ) ε (3ε − 4 ) + 2 ka = c2 c2 2 ‰ < ε c 2 ≤ 3 .koeficijent kraka unutrašnjih sila. x .5 ‰ 2εc 2 (3εc 2 − 2) ka = (3. b. d1 . Fs1 . εc 2 (6 − εc 2 ) 0 ‰ < εc 2 ≤ 2 ‰ 12 3 εc2 − 2 αv = 2 ‰ < ε c 2 ≤ 3 . a predstavlja odnos površine RDB-a i površine pravokutnika ( fcd ⋅ x ).dimenzije presjeka (širina i visina).koeficijent položaja neutralne osi.6) ξ .koeficijent položaja tlačne sile betona. − ζ .udaljenost težišta vlačne armature od tlačnog ruba presjeka. Krak unutrašnjih sila (z) također se može lako izračunati: z = d − k a ⋅ x = d − k a ⋅ ξ ⋅ d = (1 − k a ⋅ ξ ) ⋅ d = ζ ⋅ d (3. (3.9) .2 se transformira u: x ∫ Fc = b σc dx = α v x b α fcd (3.udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka. ovisan o stupnju iskorištenosti betona. z . Tlačna sila u betonu za opći poprečni presjek može se izraziti kao integral naprezanja po površini poprečnog presjeka: ∫ Fb = σc dA (3.računska sila u betonu (tlačna sila).5 ‰ 3 εc2 αv = (3.14 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka − − − − − − − Fc .računska sila u armaturi (vlačna sila).3) 0 gdje je αv koeficijent punoće RDB-a. − ka .krak unutrašnjih sila.udaljenost neutralne osi od tlačnog ruba presjeka.85 ⋅ α v ⋅ ξ ⋅ d ⋅ b ⋅ fcd ⋅ ζ ⋅ d tj.krak unutrašnjih sila. d .8) Unutrašnji reaktivni moment (računska nosivost presjeka) može se izraziti kao umnožak unutrašnje sile i kraka: Msd = Fc ⋅ z = 0.2) A Za pravokutni poprečni presjek kod kojeg je širina (b) konstantna izraz 3.5) Položaj neutralne osi x može se lako izračunati iz geometrijskih odnosa (crtež 5): x d = εc 2 ε s1 + εc 2 gdje je: − ⇒ x= εc 2 d= ξd ε s1 + εc 2 (3.

Kod praktičnog rješavanja pojedinih zadataka dimenzioniranja armirano betonskih presjeka. − ρ .mehanički koeficijent armiranja.15 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka µ sd = 0.širina pravokutnog presjeka.85 ⋅ α v ⋅ ξ ⋅ ζ = Msd b ⋅ d2 ⋅ fcd (3.85 ⋅ α v ⋅ ξ = (3. Jedne takve tablice dane su u prilogu 1. Potrebna površina armature dobit će se iz: Msd = A s1 ⋅ fyd ⋅ ζ ⋅ d . niz uvedenih koeficijenata se očitava iz tablica. − fcd .12) fyd A s1 fyd ⋅ = ρ⋅ d ⋅ b fcd fcd gdje su: − ω .85 ⋅ α v ⋅ ξ ⋅ d ⋅ b ⋅ fcd = A s1 ⋅ fyd ω = 0.računska čvrstoća betona.statička visina presjeka.10) gdje su: − b . A s1 = Msd ζ ⋅ d ⋅ fyd (3. a njihovo a njihovo praktično korištenje biti će prikazano na konkretnim primjerima koji se javljaju u praksi.bezdimenzionalna vrijednost momenta savijanja. − µ sd .stvarni koeficijent armiranja. − d . .11) Na isti način može se postaviti jednadžba preko sume horizontalnih sila: ∑N = 0 ⇒ Fc = Fs1 0.

A s1 = Msd ζ d fyd Numerički primjer h = 60 d = 55 x = 10.194 x = ξ ⋅ d = 0.0 MPa Msd B 500B . Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2). odredi se bezdimenzionalna vrijednost momenta savijanja: µ sd = Msd bd2 fcd te se iz tablica (prilog 1) za odabranu deformaciju armature εs1 očitaju vrijednosti εc2.5 = 20.0 kNm b = 40 geometrija b = 40 cm h = 60 cm d1 = 5.15 = 434. armiran s B 500B.16 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm.48 ⇒ odabrano 6∅16 (As=12.0 1.0 ‰.0 iz tablica ⇒ εs1 = 10.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.4 ‰. materijal: C 30/37 . Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature. ξ i ζ. fyk = 500.75 cm2 ζ d fyd 0.107 2 bd fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2. fck = 30. Iz izraza (3.67 cm A s1 = Msd 260 ⋅ 100 = = 11. ξ = 0.67 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.194 ⋅ 55 = 10.11).925 ⋅ 55 ⋅ 43. kvaliteta materijala i računsko opterećenje. εc2 = 2.0 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm µ sd = Msd 260 ⋅ 100 = = 0.10).925. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=260 kNm.0 MPa fcd = fck γ c = 30.2. ζ = 0. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.0 1. Potrebna površina armature dobiva se prema izrazu (3.06 cm2) .2 Slučaj 1 Postupak Poznate su dimenzije betonskog presjeka.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 260.

1 A s1 3 1. fcd = fck γ c = 30.8 1.5 0.56 1.56 4.0 1.8 1. materijal: B 500B fck = 30. Potrebno je odrediti moment nosivosti i potrebnu površinu armature.lim ζ d fyd Numerički primjer Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.6 5. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).6 4.56 1.6 0. Moment nosivosti presjeka je onaj moment za kojega su oba materijala (beton i čelik) u potpunosti iskorišteni.5 ‰ a εs1=3-20 ‰.10) i (3.11) dobivamo tražene veličine.2.56 1.6 4. Potrebno je odrediti moment nosivosti i potrebnu površinu armature. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm.8 MPa A s1 d1 = 5 . Izrazima (3.6 0.17 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.8 3 40 3.0 MPa Msd b = 40 c h = 60 d = 55 C 30/37 .6 4.15 = 434.0 MPa . εc2 i moment nosivosti). a izborom εs1=20 ‰ mali moment nosivosti i malo armature Za pretpostavljene deformacije iz tablica se očitaju koeficijenti µ sd i ζ.5 = 20.56 1.lim bd2 fcd A s1 = MRd. Dakle εc2 =3. armiran s B 500B.0 1. Izborom εs1=3 ‰ dobiva se veliki moment nosivosti i više armature. (Nepoznato nam je As1.3 Slučaj 2 Postupak Poznate su dimenzije betonskog presjeka b/d i kvaliteta materijala.6 4.lim = µ sd. MRd. fyk = 500. εs1.

96 kNm x = ξlim ⋅ d = 0.56 5.59 696.17 20.0 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Pretpostavimo: εs1 = 20.149 ⋅ 55 = 8.36 εc2=3.36 cm2 0.235 22.0 3.23 28.5 ‰ ⇒ iz tablica µsd.538 ⋅ 55 = 29.lim As1 3.0 = 232.5 0. ζlim = 0.938 0.26 385.32 ⋅ 100 = 10.0 = 696.24 13.149 0.26 8.776 0.19 cm A s1 = MRd.288 29.538 MRd.288 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.32 kNm x = ξlim ⋅ d = 0.5 0.776 ⋅ 55 ⋅ 43.538 0.159 14.0 3.65 14. ζlim = 0.0 3.lim = µ sd bd2 fcd = 0.288.189 0.18 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka geometrija b = 40 cm h = 60 cm d1 = 5.5 0.96 ⋅ 100 = 37.lim ζ lim d fyd = 696.41 290.59 cm A s1 = MRd.lim = µ sd bd2 fcd = 0.776.lim = 0.096.938.938 ⋅ 55 ⋅ 43. ξ lim = 0.65 568.48 Pretpostavimo: εs1 = 3.05 15. ξ lim = 0.48 U tablici su dani odnosi momenta nosivosti i uzdužne armature za još neke deformacije čelika: εc2 ξlim ζlim µRd.096 8.60 22.56 cm2 0.829 0.16 18.lim x MRd.0 3.19 232.0 10.lim = 0.32 10.5 0.5‰ d = 55 A s1 εs1 20 ‰ d1 = 5 h = 60 29.149 MRd.412 0.5 0.5 ‰ ⇒ iz tablica µsd.096 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.lim ζ lim d fyd = 232.67 10.19 3.892 0.0 ‰ i εc2 = 3.96 37.921 0.41 εs1 b = 40 15 ‰ 10 ‰ 5 ‰ 3 ‰ .259 0.120 10.0 ‰ i εc2 = 3.

0 97.8 MPa d1 = 5 A s1 c h = 60 d = 55 C 30/37 b = 40 Pretpostavimo: εs1 = 10. µ sd.0 20. h. Potrebno je odrediti dimenzije betonskog presjeka i potrebnu površinu armature.0 36.0 39.1 100.19 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.0 20. As1.0 ‰ i εc2 = 3.0 68. armiran s B 500B.7 80.0 1.2. (Nepoznato nam je: b. ξ lim = 0. potrebna površina armature dobiva prema izrazu (3.0 MPa .lim b fcd b (cm) d (cm) 120. za računski moment Msd=300 kNm.lim = Msd bd2 fcd .5 = 20.0 .0 MPa .1 40.0 60.11) A s1 = Msd ζ d f yd Numerički primjer Potrebno je odrediti optimalni betonski presjek.159.0 20.0 48.7 70. εs1. ζlim = 0.0 40.0 10.0 30.15 = 434.0 40.0 80.0 b 0. materijal: fck = 30.lim b fcd te se za odabrano d.lim = 0.0 1.7 h (cm) 60. Potrebno je odrediti moment nosivosti i potrebnu površinu armature. dpot ≥ Msd µ sd.0 70.0 50. f yd = f yk γ s = 500.892. te se izračunavanjem izraza (3.0 0.4 Slučaj 3 Postupak Poznati su kvaliteta materijala i računsko opterećenje. Unaprijed se odabere širina presjeka b.5 ‰ iz tablica dpot ≥ ⇒ µsd.4 60.0 10.0 56.0 30..259 Msd µ sd.0 43.0 MPa Msd B 500B fyk = 500.10) po d odredi potrebna visina presjeka. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).6 50. fcd = fck γ c = 30. εc2).

07 cm2) Armatura nije dobro odabrana jer je mali razmak između šipki.0 µ sd = ⇒ iz tablica εs1 = 10.53 1.8 5.142 2 bd fcd 35 ⋅ 55 2 ⋅ 2.88 cm2 ζ d fyd 0.6 0.53 1.1 ‰.12 3.20 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Za presjeke koji su opterećeni momentom savijanja povoljan odnos dimenzija je d/b = 1. 3.8 0.5 35 A s1 = 13.6 2.12 1.8 3. 3.53 1.12 1. ζ = 0.6 2.5-2.12 1.5 1.8 3.237 ⋅ 55 = 13.8 3.6 5.904.6 2.88 cm2 ⇒ 6∅18 (As=15. bod = 35 cm hod = 60 cm d1 = 5.53 1. εc2 = 3.53 1. ξ = 0.1 A s1 3.904 ⋅ 55 ⋅ 43.27 cm2) Ova armatura je bolje odabrana.8 1.5 0.237 x = ξ ⋅ d = 0.8 3.8 1.8 3.04 cm A s1 = Msd 300 ⋅ 100 = = 13.8 0.0 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Msd 300 ⋅ 100 = = 0.0 ‰.6 2.8 3.8 1.6 2.5 0.5 1.48 ⇒ 7∅16 (As=14.6 0.2 A s1 3.53 2.5 .0.8 1.12 35 1.

lim b d2 fcd ili MRd.0 . za računski moment Msd=300 kNm. Uz pretpostavku deformacija armature εs1 = 20.0 ‰.159.lim = A s1 ζ lim d fyd Važno je napomenuti da se na ovaj način dobiva najmanji moment nosivosti.0 1.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.65 cm 0. ζlim = 0. armiran s B 500B. materijal: h = 60 d = 55 C 30/37 .0 1.15 = 434.5 Slučaj 4 Postupak Poznate su dimenzije betonskog presjeka (b/h). (Nepoznato nam je: Msd).159 ⋅ 60 ⋅ 2. fyk = 500. fck = 30. površina armature i kvaliteta materijala.0 MPa fcd = fck γ c = 30.259 Msd = µ sd.lim ili ζ lim moment nosivosti se odredi prema jednom od sljedećih izraza MRd..lim b fcd 300 ⋅ 100 = 39.lim = 0.892.2.5 = 20. nađe se mehanički koeficijent armiranja (izraz 3. Potrebno je odrediti moment nosivosti i potrebnu površinu armature.0 MPa Msd B 500B . Potrebno je odrediti moment nosivosti.5 ‰.8 MPa d1 = 5 c A s1 b = 40 Pretpostavimo: εs1 = 10.21 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. i b=60 cm iz tablica dpot ≥ ⇒ µsd.lim = µ sd.0 ‰ i εc2 = 3. Odabirom manjih deformacija Numerički primjer Potrebno je odrediti optimalni betonski presjek.12): ω= A s1 fyd ⋅ d ⋅ b fcd te nakon što se iz tablica (prilog 1) očitaju koeficijenti µ sd. ξ lim = 0. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).

5 ‰ ξlim = 0.5 ‰ ζ lim = 0.206 (3.udaljenost neutralne osi od tlačnog ruba presjeka .85 fcd Fs1 1 b Crtež 6 . d2 -udaljenost težišta tlačne armature od ruba presjeka).Naprezanja i deformacije dvostruko armiranog pravokutnog AB presjeka U dvostruko armiranom presjeku utjecaj tlačne armature na njegovu nosivost može se uzeti u obzir ako je ona povezana sponama na razmaku: sw ≤ 15∅ (∅ .lim = µ sd. Time se tlačna armatura osigurava od izvijanja! Za betone razreda ≤C 35/45 prema normi HRN EN 1992-1-1 najveća dopuštena granična vrijednost koeficijenta položaja neutralne osi iznosi ξlim=0. S tim u vezi mogu se izračunati i ostali parametri: ε c2 = 3.13) Prema tome najveći moment savijanja koji jednostruko armirani presjek može preuzeti je: ( MRd.lim = 0.16) Limitirajući moment preuzimaju beton i vlačna armatura. εs2 εc2 h d d-x Nsd εs1 d1 As1 Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d Neutralna os Msd 0.22 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.45.lim kojeg presjek može preuzeti bez tlačne armature.854 .35. dok razliku do stvarnog momenta preuzimaju dodatna vlačna i tlačna armatura.17) Msd − MRd. Dvostruko armirani presjeci upotrebljavaju se kada je računski moment Msd veći od momenta nosivosti MRd.206 ⋅ bd2 fcd ) (3.252 ⋅ bd2 fcd ) (3.lim bd2 fcd = 0. µ sd.15) Prema tome najveći moment savijanja koji jednostruko armirani presjek može preuzeti je: ( MRd.45 .lim = µ sd.252 (3. .lim bd2 fcd = 0.tlačna armatura (d − d2 )σs2 (3.5 ‰ ξlim = 0.promjer šipke tlačne armature) i ako je zadovoljen uvjet x ≥ 2d2 (x . .18) A s2 = . Prema tome potrebna armatura će se izračunati prema izrazima: A s1 = MRd. ε s1 = 6.278 ‰ ζ lim = 0. µ sd.lim .lim M − MRd.813 .lim + sd .3 Dvostruko armirani pravokutni presjek opterećen momentom savijanja d2 2 As2 x=ξ*d Dvostruko armirani presjeci su oni presjeci koji posjeduju vlačnu i tlačnu armaturu (crtež 6).35 .lim = 0. S tim u vezi mogu se izračunati i ostali parametri: ε c2 = 3. ε s1 = 4.14) Za betone razreda ≥C 40/50 prema normi HRN EN 1992-1-1 najveća dopuštena granična vrijednost koeficijenta položaja neutralne osi iznosi ξlim=0.ukupna vlačna armatura (d − d2 ) fyd ζ lim d fyd (3.

0 Vidljivo je da izračunati µ sd veći od maksimalnog kojeg možemo očitati iz tablica.813 .0 MPa b = 40 geometrija b = 40 cm h = 60 cm d1 = d2 = 5. Računamo moment nosivosti: ε c2 = 3.278 ‰ ζ lim = 0.0 MPa f yd = f yk γ s = 500. sa se izračunava iz izraza: σs2 = Es ε s2 d2 d 1− ξ ξ− (3. − εv .0 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm µ sd = Msd 760 ⋅ 100 = = 0.252 ⋅ bd2 fcd = 0.lim bd2 fcd = 0.23 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Gdje je σs2 tlačno naprezanje u armaturi.252 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2. fck = 30.vlačna deformacija čelika promatrana kao apsolutna vrijednost.15 = 434.Granična deformacija pri kojoj dolazi do tečenja armature (= fyd E s ).0 1. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.5 = 20.lim = µ sd. µ sd.0 1.8 kNm . Numerički primjer 1 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm. ε s1 = 4.lim = 0.252 MRd.314 2 bd fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2. − Es .0 MPa fcd = fck γ c = 30.19) gdje je: − ε s 2 .modul elastičnosti čelika ( Es = 200 GPa ).0 = 609. udaljenost težišta vlačne i tlačne armature od ruba presjeka d1=d2=5 cm. fyk = 500. Presjek je potrebno dvostruko armirati. armiran s B 500B.45 .0 MPa Msd B 500B . . Pri deformaciji ε s2 ≤ ε v uzima se da je ε s2 = fyd a za ε s2 > ε v . Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=760 kNm.8 MPa d1 = 5 A s1 opterećenje c d = 55 d2 = 5 A s2 Msd = 760. materijal: c C 30/37 . Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).5 ‰ ξlim = 0.

33 A s2 = 6.85 3. Vrijede odabrane šipke.252 ⋅ bd2 fcd = 0.96 cm2 Tlačna armatura A s2 = Msd − MRd.48 (54 − 5.5) ⋅ 43.8 3.91 cm2 Msd − MRd.lim M − MRd.5 5. .0 − 609.2 3.lim (760.75 ε s2 = 2.0 − 609.813 ⋅ 54 ⋅ 43. pa ponavljamo proračun.2 5.79 ‰ ε v (B 500 ) = fyd Es = 434.5 0.lim (760.0 − 587.5) ⋅ 43.85 3.5 0.5 ‰ x = ξlim ⋅ d = 0.2 3.21 cm2) A s1 = 38.85 0.9 ⋅ 100 + sd = + (d − d2 ) fyd 0.lim bd2 fcd = 0.0 − 587.8 ) ⋅ 100 = = 6.85 3.9 kNm Vlačna armatura: A s1 = MRd.8 ⋅ 1000 (‰) = 2.42 cm2) 2 0.8 3.252 ⋅ 40 ⋅ 54 2 ⋅ 2.16 = 38.24 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Vlačna armatura: A s1 = MRd.2 3.8 ⋅ 100 = + + sd (d − d2 ) fyd 0.75 εc2 = 3.5 40 MRd.8 3.8 3.lim = µ sd.75 − 5.48 (55 − 5) ⋅ 43.27 cm2 A s2 d2 = 5 x = 24.5 = 2.9 ) ⋅ 100 = = 8.9) ⋅ 100 = 587.80 + 8.27 cm2 ⇒ odabrano 3∅20 (As=9. b = 40 cm h = 60 cm d1 = 6.16 cm2 (d − d2 ) fyd (54 − 5.lim (760.813 ⋅ 55 ⋅ 43.0 = s2 ⇒ ε s2 = εc 2 = ⋅ 3.91 = 38.79 ‰ x x − d2 x 24.8) ⋅ 100 = 609.9 A s1 3.48 ζ lim d fyd = 31.91 cm2 (d − d2 )fyd (55 − 5) ⋅ 43.lim (760.17 ‰ 200000 ε s2 > ε v ⇒ σs2 = fyd A s1 A s2 = ⇒ odabrano 5∅32 (As=40.lim M − MRd.45 ⋅ 55 = 24.0 cm d2 = 5.0 = 587.36 + 6.75 cm εc 2 ε x − d2 24.5 cm d = h − d1 = 60 − 6 = 54 cm 3.48 A s2 Krivo su pretpostavljene veličine d1 i d2.2 3.48 Vidljivo je da se armatura nije značajno promijenila.2 3.48 ζ lim d fyd = 30.

15 = 434.lim (760.813 ⋅ 54 ⋅ 43.0 MPa Msd B 500B .9 ⋅ 100 + sd = + (d − d2 ) fyd 0.25 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 2 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.lim bd2 fcd = 0.75 εc2 = 3.80 ‰ x x − d2 x 24.5 = 1.06 (d − d2 )σs2 .45 ⋅ 55 = 24. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).48 ζ lim d fyd = 30.9 ) ⋅ 100 = = 11.0 MPa f yd = f yk γ s = 500. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=6 cm.80 + 9.36 cm2 (55 − 12) ⋅ 36. fck = 30.9 kNm Vlačna armatura: A s1 = MRd.5 = 20.0 1.17 ‰ 200000 ε s2 > ε v ⇒ σs2 = Es ⋅ ε s2 = 200000 ⋅ 0.0 MPa fcd = fck γ c = 30.0 = s2 ⇒ ε s2 = εc 2 = ⋅ 3. d 2 = 12 materijal: d = 55 c C 30/37 A s2 .80 ‰ x = ξlim ⋅ d = 0.22 cm2 A s2 d 2 = 12 x = 24.lim (760. a udaljenost težišta tlačne armature od ruba presjeka d2=12 cm. fyk = 500.0 MPa b = 40 geometrija b = 40 cm h = 60 cm d1 = 6.0018 = 360.0 = 587.252 ⋅ 40 ⋅ 54 2 ⋅ 2.lim M − MRd.lim = µ sd.0 cm d = h − d1 = 60 − 6 = 54 cm µ sd = Msd 760 ⋅ 100 = = 0.75 ε v (B 500 ) = fyd Es = 434.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 760.0 − 587.5 ‰ ε s2 = 1.0 − 587.0 1.42 = 40.8 ⋅ 1000 (‰) = 2. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=760 kNm.314 2 bd fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.0 cm d2 = 12.75 cm εc 2 ε x − d2 24. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.48 (54 − 12) ⋅ 43.252 ⋅ bd2 fcd = 0.6 MPa A s1 A s2 = Msd − MRd. armiran s B 500B.9) ⋅ 100 = 587.75 − 12.0 MRd.

pa se presjek i proračunava kao pravokutni dimenzija beff/d.2 5.8 3. potrebno je uvijek imati na umu da ukupni postotak armature u presjeku ne prijeđe maksimalnu dopuštenu vrijednost.57 cm2) 2 0. što je više od dobivene vrijednosti.21 cm2) A s2 = 11.2 3. osim oblika.33 A s1 = 40. crtež 7.85 0.21 + 12. Osim toga nosač oblika T presjeka može se u statičkom smislu tretirati kao T nosač samo ako rebro i .5 5.8 3.8 3. Međutim.presjek Dakle. 3.57 = = = 2 .8 3. No.85 3. beff A s2 εs2 x hf d2 2 Neutralna os εc2 0.22 cm2 A s2 3.85 3. Ako je x<hf tlačna zona betona ima pravokutni oblik. te je potrebno povećati presjek i/ili smanjiti opterećenje.4 Dimenzioniranje T i Γ presjeka T presjecima nazivamo one presjeke čija tlačna zona ima oblik slova "T". ρl = A sl A s1 + A s2 40.2 % Ac 60 ⋅ 40 60 ⋅ 40 Maksimalna vrijednost količine armature za presjeke naprezanje savijanjem je (prema EC2) ρl.5 40 Napomena: Ovim postupkom se praktički može odrediti armatura za bilo koji zadani moment Msd. ovaj postotak armature je praktično prevelik za dani presjek.26 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka ⇒ odabrano 5∅32 (As=40.5 0.2 3.5 0.max=4%.2 3.2 3.9 A s1 3. da bi presjek bio T presjek mora biti ispunjen i uvjet da je x>hf .85 3.2 3.85 f cd ε*c Fs2 Fc d1 A s1 1 εs1 z d-x h d d-d2 Msd Fs1 bw Crtež 7 – T . te zaključujemo da je presjek ispravno dimenzioniran.36 cm2 ⇒ odabrano 4∅20 (As=12.

20) U praksi se najčešće pretpostave-usvoje dimenzije presjeka. − neutralna os siječe rebro.27 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka ploča rade zajednički. da je krak unutrašnjih sila z=(d-hf/2). . Dakle granična nosivost ovakvih presjeka dostiže se po armaturi (10-20 ‰). pri jednakim položajima neutralne osi. previše armirane presjeke. A s1 = Msd (d − hf / 2) fyd (3. u proračunu T presjeka primjenjuju se dva postupka u zavisnosti od odnosa beff/bw.85 f x hf εc2 Neutralna os d-x h d Msd εs1 d1 A s1 1 ε*c cd Fc z = d . tlačna računska armatura je u pravilu nepotrebna i ekonomski neopravdana. određujemo položaj neutralne osi (3. tj ako je u presjecima 1-1 i 2-2 osigurana čvrsta veza između rebra i ploče.6). može se javiti potreba i za tlačnom računskom armaturom. Širina bi određuje se iz uvjeta da se. Pri tom se. jer bi to dalo neracionalne. S obzirom na veliku nosivost ploče. Ako je beff≤5bw. obično se ne zadovoljavamo prethodnim. posebno ako je nosač T presjeka većeg raspona i opterećenja. Točniji postupak primjenjujemo i onda kada je beff>5bw ako je x >>hf. Takav presjek proračunavamo kao pravokutni dimenzija beff/d. dobiju jednake tlačne sile u zadanom i zamjenjujućem presjeku. zanemaruje se tlačna sila koju prima dio rebra između neutralne osi i donje ivice ploče b eff 0. Općenito. ne ide na potpuno iskorištavanje betona. a nalazi se na strani sigurnosti. Izuzetno kada aktivna širina ploče beff nije mnogo veća od širine rebra bw. Načelno. pri čemu se mogu pojaviti dvije mogućnosti: − neutralna os prolazi kroz ploču ili njenim donjim rubom. dobiva se izraz za potrebnu površinu presjeka vlačne armature. koji je za praksu dovoljno točan. a T presjek izložen savijanju s velikom tlačnom silom.h f /2 εs2 d2 2 Fs1 bw Crtež 8 – "T" presjek s odnosom beff/bw>5 Koristeći uvjete ravnoteže. To će se dogoditi kod presjeka opterećenih na savijanje s velikom tlačnom silom. Polazišna osnova nam je pravokutni presjek širine jednake širini ploče. Tada se doprinos nosivosti presjeka velike tlačne zone rebra ne smije zanemariti. i da ova sila djeluje u srednjoj ravnini ploče. U praksi se dimenzioniranje T presjeka svodi na dimenzioniranje zamjenjujućeg presjeka širine bi. dakle za očitani ζ određujemo armaturu prema (3. Nakon izračunavanja koeficijenta µsd i očitavanja koeficijenta ξ. a zatim se određuje armatura. ako je beff>5bw primjenjuje se pojednostavljeni proračun. Tada primjenjujemo točniji postupak u kojem ne zanemarujemo doprinos tlačnog dijela rebra. Dakle. pojednostavljenim postupkom proračuna T presjeka. sposobna primiti posmičnu silu. tj. Pri tome se pretpostavlja da ukupnu tlačnu silu prima samo ploča. u pravilu.11).

− Nakon pronalaženja aktivne širine bi zamjenjujućeg T presjeka provodi se dimenzioniranje kao za pravokutni presjek poznatih dimenzija bi/d.) Numerički primjer 1 Zadan je betonski presjek dimenzija prema slici.15 = 434. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature. armiran s B 500B. Element je izrađen iz betona klase C 25/30 (klasa okoliša XC2).5 = 16.85 f cd d-d2 Neutralna os εc2 Fs2 Fc z b eff bi Fs1 bw Crtež 9 – Zamjenjujući "T" presjek Širinu fiktivnog T presjeka bi možemo odrediti iz izraza: bi = λ b ⋅ beff (3. Na ovaj način T presjek je zamijenjen s pravokutnim presjekom pa se mogu koristiti sva pomoćna sredstva za proračun pravokutnih presjeka (tablice. postupak se ponavlja. α∗v .0 MPa .0 MPa A s1 b w = 40 c f yd = f yk γ s = 500. b eff = 150 d = 95 Msd C 25/30 . fyk = 500. što u praksi predstavlja uobičajeni postupak.28 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka εs2 hf d2 2 x A s2 ε*c d-x h d Msd N sd εs1 d1 A s1 1 0.koeficijent punoće radnog dijagrama betona za deformaciju ε∗c . Dobivene nova vrijednost ξ uspoređuje se sa starom.22) ili dovoljno točno očitati iz tablica danih u prilogu 2. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=700 kNm.8 MPa d1 = 5 h = 100 h f = 15 materijal: opterećenje Msd = 700.koeficijent punoće radnog dijagrama betona za deformaciju ε c 2 .0 MPa fcd = fck γ c = 25.22) pri čemu su: − α v . fck = 25. λb = 1 − αv α∗v ⎛ h ⎞⎛ b ⎜⎜1 − f ⎟⎟⎜⎜1 − eff bw ⎝ ξ d ⎠⎝ ⎞ ⎟⎟ ⎠ (3.21) pri čemu se koeficijent λb može izračunati iz formule (3.0 1.0 1.7 MPa B 500B . dijagrami i sl. pa nastane li razlika.

38 0.415 0.40 0.315 0.550 0.060 0.249 0.37 0.331 0.139 0.75 0.53 0.99 0.87 0.281 0.494 0.461 0.00 1.98 0.5 4.207 0.82 0.397 0.155 0.254 0.133 2 b eff d fcd 150 ⋅ 95 2 ⋅ 1.499 0.525 0. ζ = 0.400 0.083 0.513 0.97 0. ξ = 0.381 0.175 0.351 0.306 0.67 0.97 0.99 0.16 d 95 .399 0.76 0.29 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka početni presjek: µ sd = beff/d = 150/95: Msd 700 ⋅ 100 = = 0.68 0.464 0.94 0.49 0.208 0.95 0.360 0.54 0.550 0.464 0.051 0.90 0.076 0.49 0.61 0.60 0.34 0.0 ‰.425 0.85 cm2) Numerički primjer 2 Zadan je isti betonski presjek kao u prethodnom primjeru.72 0.160 0.62 0.350 0.150 0.223 0.129 0.038 0.139 0.5 cm 0.59 0.101 0.00 1.451 0.225 0. početni presjek: µ sd = beff/d = 150/95: Msd 3000 ⋅ 100 = = 0.473 0.181 0.49 0.457 0.83 0.91 ⋅ 150 = 136 .114 0.250 0.96 0.96 0.25 .72 0.344 0.87 0.0 λb ξ=x d 0.081 0.0 cm ⇒ Potrebno je odrediti aktivnu širinu fiktivnog T presjeka.374 0.125 0.43 0.92 0.401 0.305 0.97 0.550 0.81 0.66 0.295 0.550 0.98 0.181 0.0 cm − neutralna os siječe ploču! x = ξ ⋅ d = 0.93 0.276 0.510 0.33 0.00 1.275 3.204 0.342 0.403 0.550 0.386 0.042 0.50 0.449 0.448 0.80 0.420 0.74 0.0 2.225 x = ξ ⋅ d = 0.42 0.425 0.60 0.030 0.374 0.00 1.90 0.512 0.347 0.436 0.00 1.388 0.96 0.108 0.31 0.075 0.125 0.488 0.173 0.329 0.92 0.68 0.53 0.056 0.45 0.67 iz tablica εs1 = 10.84 0.51 cm2 ζ d fyd 0.354 0.550 0.237 0.00 1.285 0.96 0.79 0.96 0.70 0.88 0. ξ = 0.513 0.368 0.38 cm − neutralna os siječe rebro! > hf = 15.71 0.351 0.99 0.362 0.38 0.91 0.99 0.432 0.550 0.409 0.413 0.78 0.250 0.99 0.423 0.57 0.124 0.378 0.502 0.052 0.391 0.53 0.083 0.130 0.00 1.273 0.243 0.194 0.439 0.192 0.5 5.96 0.063 0.48 A s1 = ⇒ odabrano 6∅20 (As=18.968. ζ = 0.98 0.37 0.025 1.80 0.41 0.208 0.268 0.73 0.62 0.98 0.00 1.479 0.184 0.357 0.166 0.071 0.508 0.64 0.93 0.136 0.550 0.150 0.316 0.345 0.225 ⋅ 95 = 21.53 0.64 0.84 0.400 0.295 0.050 0.028 0.550 0.437 0.379 0.475 0.298 0.487 0.100 0.166 0.394 0.360 0.59 0.67 iz tablica ⇒ εs1 = 10.00 0.512 0.218 0.046 0.075 0.241 0.98 0.43 0.99 0. ali opterećen računskim opterećenjem Msd=3000 kNm.95 0.525 0.289 0.91 0.79 0.288 0.477 0.295 0.99 0.57 0.87 0.500 0.225 .097 0.5 3.090 0.223 0.175 0.90 0.091 ⋅ 95 = 8.444 0.48 0.326 0.80 0.00 1.428 0.103 0.45 0.350 0.330 0.325 0.550 0.383 0.252 0.362 0.85 0.0 0.178 0.550 0.188 0.303 0.00 1.093 0.84 0.51 0.87 0.065 0.65 0.206 0.550 0.192 0.158 0.450 0.550 0.150 0.94 0.29 0.200 0.299 0.550 0.91 Fiktivna širina je: bi = λ b ⋅ b eff = 0.0 4.500 0.86 0.035 0.550 0.968 ⋅ 95 ⋅ 43.550 0.224 0.513 0. εc2 = 2.99 0.509 0.100 0.68 0.93 0.460 0.90 0.0 ‰.99 0.98 0.27 0.94 0.435 0.259 0.97 0.050 0.64 0.111 0.420 0.74 0.232 0.481 0.318 0.459 0.200 0.240 0.70 0.345 0.262 0.55 0.323 0.61 0.284 0.392 0.448 0.74 0.300 0.026 1.485 0. εc2 = 1.84 0.83 0.91 0.125 0.140 0.550 0.105 0.457 0.75 0.550 0.070 0.119 0.275 b eff b 0.89 0.151 0.65 cm Msd 700 ⋅ 100 = = 17.550 0.485 0.511 0.00 1.98 0.00 0.550 0.431 0.88 0.64 0.76 0. prethodno izračunavši parametre: b eff 150 = = 3.56 0.454 0.76 0.198 0.154 0.84 0. hf d 0.325 0.409 0.36 0.112 0.45 0.47 0.0 ‰.41 0.335 0.81 0.164 0.67 0.475 0.375 0.244 0.29 0.94 0.9 ‰.268 0.70 0.260 0.72 0.75 bw 40 hf 15 = = 0.56 0.79 0.078 0.505 0.58 0.98 0.483 0.550 0.309 0.78 0.469 0.221 0.434 0.031 2 beff d fcd 150 ⋅ 95 2 ⋅ 1.00 1.467 0.025 1.71 0.232 0.127 0.300 0.76 0.091 ⇒ < hf = 15.78 0.335 0.450 0.88 0.032 0.00 1.418 0.47 0.58 0.487 0.372 0.225 0. Aktivnu širinu očitavamo iz Tablice u Prilogu 2.94 0.243 0.52 0.69 0.489 0.910.266 0.507 0.337 0.056 0.180 0.265 0.550 Te iz tablice očitamo λb: λ b = 0.425 0.91 0.479 0.149 0.207 0.5 2.550 0.407 0.375 0.71 0.412 0.091 0.34 0.00 1.86 0. ξ = 0.82 0.

507 0.57 0.84 0.150 0.79 0.166 0. A s1 = Msd 3000 ⋅ 100 = = 80.86 0.94 0.99 1.500 0.325 0.99 0.225 0.72 0.87 0.33 0.392 0.550 0.98 0.84 0.198 0.509 0.473 0.90 0.494 0.305 0.434 0.388 0.98 0.98 0.71 0.00 1.60 0.49 0.79 0.53 0.550 0.96 0.29 0.550 0.248 pošto je promjena ξ mala.252 0.76 0.5 % Ac 150 ⋅ 100 .36 0.083 0.052 0.240 0.056 0.114 0.511 0.129 0.259 0.428 0.87 0.125 0.483 0.090 0.330 0.273 0.250 0.160 0.139 0.459 0.276 0.67 0.200 0.98 0.224 0.056 0.84 0.74 0.67 0.412 0.48 ⇒ odabrano 6∅20 (As=18.265 0.075 0.42 0.00 1.111 0.100 0.420 0.188 0.275 0.295 0.249 0.050 0.72 0.550 0.508 0.96 0.45 0.00 1.64 0.94 0.136 0.99 0.98 0.901.30 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka ⇒ Analiziramo novi presjek: bi/d = 136.448 0.88 0.43 0.59 0. ξ = 0.150 0.29 0.409 0.329 0.550 0.83 λb ξ=x d 0.59 0. ζ = 0.99 0.550 0.75 0.303 0.025 1.53 0.64 0.91 0.487 0.335 0.425 0.454 0.325 0.262 0.71 0.242): hf d 0.487 0.00 0.84 0.2 ‰.97 0.083 0.513 0.512 0.078 0.550 0.362 0.97 0.34 0.360 0.5 4.288 0.285 0.96 0.550 0.295 0.98 0.436 0.88 0.93 0.93 0.80 0.130 0.295 0.368 0.55 0.99 0.354 0.315 0.184 0.91 0.232 0.431 0.89 0.192 0.151 0.075 0.150 0.477 0.34 0.207 0.00 1.400 0.37 0.00 0.149 0.38 0.344 0.032 0.37 0.96 0.450 0.74 0.181 0.550 0.41 0.53 0.898 ⋅ 95 ⋅ 43.81 0.550 0.57 0.99 0.87 cm2 ζ d fyd 0.350 0.70 0.68 0.076 0.139 0.475 0.485 0.345 0.92 0.221 0.241 0.375 0.127 0.403 0.351 0.375 0. ξ = 0.415 0.394 0.289 0.391 0.00 1.051 0.56 0.92 0.063 0.40 0.85 0.357 0.72 0.81 0.502 0.5 5.78 0.550 0.208 0.460 0.225 0.0/100 Msd 3000 ⋅ 100 = = 0.207 0.62 0.266 0.80 0. εc2 = 3.166 0.386 0.550 0.108 0.444 0. međutim postava ove armature u presjek bi bila prilično nezgodna.413 0.467 0.060 0.418 0.206 0.432 0.97 0.45 0.035 0.372 0.281 0.155 0.218 0.425 0.76 0.00 1.461 0.112 0.45 0.5 3.00 1.140 0.351 0.180 0.550 0.154 0.550 0.347 0.242 ⇒ ⇒ Ponovno je potrebno odrediti aktivnu širinu fiktivnog T presjeka (ξ = 0.90 0.300 0.73 0.96 0.337 0.423 0.0 3.00 1.0 0.164 0.091 0.299 0.175 0.67 iz tablica ⇒ εs1 = 10.026 1.401 0.244 0.268 0.0 4.47 0.499 0.65 0.105 0.79 0.464 0. εc2 = 3.342 0.400 0.95 0.64 0.88 Fiktivna širina je: bi = λ b ⋅ b eff = 0.550 0.204 0.94 0.512 0.397 0. zadovoljavamo se dobivenim rezultatom.065 0.481 0.306 0.51 0.550 0.50 0.76 0.243 0.61 0.038 0.437 0.250 0.43 0.335 0.194 0.99 0.420 0.475 0. ζ = 0.41 0.407 0.485 0.178 0.550 0.469 0.050 0.550 0.88 ⋅ 150 = 132 .71 0.550 0.093 0.181 0.125 0.550 0.046 0.99 0.54 0.87 0.898.70 0.82 0.95 0.27 0.00 0.99 0.64 0.550 0.331 0.98 0.61 0.448 0.479 0.505 0.00 1.489 0.479 0.5 ⋅ 95 2 ⋅ 1.70 0.124 0.78 0.525 0.0 ‰.100 0.75 0.451 0.00 1.56 0.439 0.425 0.374 0.298 0.525 0.0 2.5/100 Msd 3000 ⋅ 100 = = 0. ρs = A s1 80.58 0.80 0.350 0.260 0.53 0.030 0.025 1.488 0.151 2 bi d fcd 132 ⋅ 95 2 ⋅ 1.360 0.69 0.91 0.67 µ sd = iz tablica εs1 = 10.510 0.300 0.284 0.31 0.309 0.500 0.223 0.254 0.94 0.374 0.158 0.3 ‰.85 cm2 (d − hf 2) fyd (95 − 15 2) ⋅ 43.38 0.237 0.78 0.76 0.449 0.87 = = 0 .94 0.378 0.097 0.200 0.49 0.88 0.91 0.450 0.47 0.071 0.125 0.028 0.0 ‰.173 0.5 2.25 Te iz tablice očitamo λb: λb = 0.52 0.87 0.362 0.318 0.399 0.48 Napomena uz primjer 2: Potrebna površina armature je korektno izračunata danim formulama.62 0.070 0.268 0.98 0.457 0.84 0.208 0.146 2 bi d fcd 136.550 0.93 0.60 0.68 0.68 0.550 0.232 0.85 cm2) Da smo prihvatili da je zadani presjek vitak (beff>5bw): A s1 = Msd 3000 ⋅ 100 = = 78.97 0.86 0.042 0.58 0.223 0.83 0.381 0.379 0.243 0.49 0.192 0.326 0.457 0.513 0.48 0.66 0.513 0.103 0.275 b eff b 0.82 0.00 1.96 0.464 0.345 0.74 0.119 0.081 0.90 0.323 0.316 0.90 0.00 1.101 0.00 1.175 0.0 cm ⇒ Analiziramo novi presjek: µ sd = b/d = 132.409 0.435 0.383 0.

Važno je napomenuti da bi presjeci opterećeni na centrični tlak u svakom slučaju trebali biti minimalno armirani.0 cm.6 3.6 3. Kratkim elementima smatramo one elemente kod kojih nema pojave izvijanja. NRd . Potrebna armatura u presjeku.8 3.req negativna.5 Kratki elementi opterećeni centričnom tlačnom silom Pošto je beton materijal koji posjeduje veliku tlačnu čvrstoću.6 3.8 3.računska nosivost.6 3. često nema potrebe za armiranjem kratkih elemenata opterećenih centričnom tlačnom silom. Ako treba paziti na trajnu monolitnost betona. Pojava armature.31 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 9.m + A s ⋅ fs γ1 .85 ⋅ fcd fyd − 0. proračunava se po izrazu: A s.67 0.85 ⋅ fcd (3.5 40 3.5 0. uz poznate dimenzije.req = Nsd − A c ⋅ 0. u takvim presjecima ukazuje na iscrpljenost betona i nedostatne dimenzije presjeka. (3.5 0.7 Težište armature 3. Ako monolitnost betona nije važna i u njemu mogu nastati pukotine. posebno veće količine. A c .računska vrijednost utjecaja (računska uzdužna sila).ukupna površina betonskog presjeka.6 Kratki elementi opterećeni centričnom vlačnom silom Elementi naprezani na centrični vlak mogu se proračunavati na dva načina: 1. 3.req = Nsd fyd (3.67 5.6 Moguća armatura bila bi 8∅36 (As1=81. armatura nije potrebna i tada se postavlja minimalna armatura.23) Ako je vrijednost A s.8 3. tada: Nsd ≤ NRd = pri čemu su: − Nsd = − − ∑γ N i i A c ⋅ fct. pa skica armature jasno pokazuje da je potrebno ponoviti proračun s novom vrijednosti d1≈10. što znači da beton konstrukcije ne smije imati pukotina.43 cm2). sve sile vlaka preuzima armatura A s.25) . 3.6 5.67 3.6 5.24) 2.

εs1 1 b Crtež 11 – Prebacivanje sile u težište vlačne armature Fs1 .stvarna čvrstoća čelika. Takve elemente je znatno ekonomičnije izvesti iz čelika ili nekog drugog materijala (npr. As2 εs2 x=ξ*d d2 2 εc2 d-x h d Nsd εs1 d1 As1 Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d Neutralna os Msd 0. crtež 11.5 i ovisi o važnosti konstrukcije. Iz izraza (3.4).2-1. − − fs .srednja vlačna čvrstoća betona (tablica u poglavlju 2. 3.. fs = Es ⋅ ε s Prema pokusima opasnost od pojave pukotina u betonu nastaje kada relativna deformacija betona dosegne vrijednost εc = 0.7.1 Uzdužna vlačna sila – postupak Wuczkowskog Kada na pravokutni presjek osim momenta savijanja Msd djeluje i uzdužna vlačna sila Nsd govorimo o ekscentričnom vlaku ili savijanju s uzdužnom vlačnom silom.koeficijent sigurnosti od pojave pukotina: 1.m .1‰.25) može se odrediti potrebna količina armature za zadani betonski presjek odnosno potrebna površina betonskog presjeka za zadani koeficijent armiranja.7 Dimenzioniranje pravokutnog presjeka na moment savijanja i uzdužnu silu 3. Primjer takvog slučaja prikazan je na crtežu 10. Ovdje je također važno napomenuti da je generalno potrebno izbjegavati armiranog betonske elemente opterećene na centrični vlak. Stvarno naprezanje u armaturi nalazi se iz uvjeta da su relativne deformacije betona εc i čelika εs u trenutku nastanka pukotina jednake (uvjet monolitnosti): εs = εc = fct. γ1 .85 fcd Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d d2 2 x=ξ*d Dimenzioniranju presjeka pristupa se tako da se sila prebaci u težište vlačne armature.85 fcd Fs1 1 b Crtež 10 – Pravokutni presjek opterećen momentom savijanja i tlačnom silom As2 Msds d-x d-h/2 h d Neutralna os d1 As1 Nsd εs2 εc2 0.).m Ecm .32 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka − fct. karbonska vlakna i sl.

19) Kada je računski moment Msd nije veći od momenta nosivosti MRd.tlačna armatura (3.lim Nsd + sd + (d − d2 ) fyd fyd ζ lim d fyd A s2 = Msd − MRd.7.lim = µ sd. Fs1 1 b Crtež 12 – Pravokutni presjek opterećen momentom savijanja i tlačnom silom Dimenzioniranju presjeka također se pristupa tako da se sila prebaci u težište vlačne armature.30) .29) gdje je − σs2 tlačno naprezanje u armaturi (izraz 3. prethodni izrazi za potrebnu količinu armature se reduciraju: A s1 = Msd N + sd fyd ζ d fyd A s2 = 0 .33 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Računski moment savijanja s obzirom na vlačnu armaturu bit će: h⎞ ⎛ Msds = Msd − Nsd ⋅ ⎜ d − ⎟ 2⎠ ⎝ (3.27) Pa se potrebna armatura može dobiti po slijedećim izrazima: A s1 = MRd.2 Uzdužna tlačna sila – postupak Wuczkowskog As2 εs2 Neutralna os d-x h d Msd Nsd d1 As1 εs1 εc2 0. . crtež 13.31) 3.85 fcd Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d d2 2 x=ξ*d U slučaju kada na pravokutni presjek osim momenta savijanja Msd djeluje i uzdužna tlačna sila Nsd govorimo o ekscentričnom tlaku ili savijanju s uzdužnom tlačnom silom.lim (d − d2 )σs2 .28) (3.ukupna vlačna armatura (3.ukupna vlačna armatura .26) Moment nosivosti (najveći moment savijanja koji jednostruko armirani presjek može preuzeti) je: MRd. Primjer takvog slučaja prikazan je na crtežu 12.tlačna armatura (3.lim.lim M − MRd.lim bd2 fcd (3.

34 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Msds d-x d-h/2 h d Neutralna os d1 0.32) Moment nosivosti (najveći moment savijanja koji jednostruko armirani presjek može preuzeti) je: MRd.35) gdje je − σs2 tlačno naprezanje u armaturi (izraz 3.33) Pa se potrebna armatura može dobiti po slijedećim izrazima: A s1 = MRd.tlačna armatura (3.85 fcd εs1 As1 Nsd εc2 Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d As2 εs2 x=ξ*d d2 2 Fs1 1 b Crtež 13 – Prebacivanje sile u težište vlačne armature Računski moment savijanja s obzirom na vlačnu armaturu bit će: h⎞ ⎛ Msds = Msd + Nsd ⋅ ⎜ d − ⎟ 2⎠ ⎝ (3.ukupna vlačna armatura .lim (d − d2 )σs2 .34) (3.lim. prethodni izrazi za potrebnu količinu armature se reduciraju: A s1 = Msd N − sd ζ d fyd fyd A s2 = 0 .lim = µ sd.ukupna vlačna armatura .lim M − MRd.36) (3.lim bd2 fcd (3.37) .lim Nsd + sd − (d − d2 ) fyd fyd ζ lim d fyd A s2 = Msd − MRd.19) Kada je računski moment Msd nije veći od momenta nosivosti MRd.tlačna armatura (3.

5 = 20.120 = bd2 fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.0 1.48 43.8 kNm > Msds µ sd = iz tablica Msds 290 ⋅ 100 = 0.44 cm2 .15 = 434. armiran s B 500B.lim = µ sd.0 − sd = − = 13.0 MPa B 500B Nsd .lim = 0.33 cm Potrebna armatura: A s1.0 A s1 = 10. ζ = 0.2.0 ‰ ( µ sd.159 ) MRd.44 cm2 ⇒ odabrano 6∅16 (As=12.0 = 384.67 cm < x exc.0 kN (tlačna sila) b = 40 geometrija d1 = 5.919 ⋅ 55 ⋅ 43.48 A s 2 = 0 .55 − ⎟ = 290.75 cm2 > A s1.06 cm2) Kao usporedba mogu se navesti rezultati za čisto savijanje (djelovanje samog momenta) iz točke 3. εc2 = 2.0 MPa fcd = fck γ c = 30.76 = 10.60 ⎞ ⎛ ⎛ Msds = Msd + Nsd ⎜ d − ⎟ = 260. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm.lim bd2 fcd = 0. materijal: C 30/37 .exc.44 cm2 ζ d fyd fyd 0.0 ⋅ ⎜ 0.0 kNm 2⎠ 2 ⎠ ⎝ ⎝ Moment nosivosti za εs1 = 10.206 ⋅ 55 = 11.20 − 2.67 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.206 x = ξ ⋅ d = 0. ξ = 0.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 260.919.0 kNm Nsd = −120.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.0 1.33 x = 10. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).0 cm b = 40 cm h = 60 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Moment s obzirom na težište vlačne armature h⎞ 0.33 cm A s1 = Msd N 290 ⋅ 100 120. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.159 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.0 + 120. fyk = 500.0 ‰. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=260 kNm i Nsd=-120 kN (tlačna sila).tl = 10.sav = 11. fck = 30.159 ⋅ bd2 fcd = 0.35 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 1 h = 60 d = 55 Msd x = 11.0 ⇒ εs1 = 10. Položaj neutralne osi: x sav = 10.tl = 11.6 ‰.2.

0 1.8 kNm > Msds µ sd = iz tablica Msds 230 ⋅ 100 = 0.exc.07 cm2) Kao usporedba mogu se navesti rezultati za čisto savijanje (djelovanje samog momenta) iz točke 3.0 MPa fcd = fck γ c = 30.159 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.44 cm2 .0 1.934 ⋅ 55 ⋅ 43.174 ⋅ 55 = 9.0 − 120.67 cm < x exc.15 = 434.2.1 ‰.57 cm A s1 = Msd N 230 ⋅ 100 120.60 ⎞ ⎛ ⎛ Msds = Msd − Nsd ⎜ d − ⎟ = 260.lim = 0.174 x = ξ ⋅ d = 0.0 ‰ ( µ sd.159 ⋅ bd2 fcd = 0.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 260.159 ) MRd.33 cm Potrebna armatura: A s1.0 − sd = + = 10.57 cm < x sav = 10.vl = 9. fck = 30.sav = 11.76 = 13.0 ⋅ ⎜ 0.095 = bd2 fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.75 cm2 > A s1.30 + 2.5 = 20. i rezultati iz prethodnog primjera: Položaj neutralne osi: x exc. fyk = 500.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.36 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 2 h = 60 d = 55 Msd x = 11.tl = 11.0 ⇒ εs1 = 10. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).lim bd2 fcd = 0.06 cm2 ⇒ odabrano 7∅16 (As=14. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm. εc2 = 2. materijal: C 30/37 .tl = 10.48 A s 2 = 0 . ζ = 0. ξ = 0.exc.57 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.0 A s1 = 13.lim = µ sd.vl = 13.48 43.0 = 384.0 MPa B 500B Nsd .0 kNm Nsd = 120.33 x = 9.0 ‰.0 cm b = 40 cm h = 60 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Moment s obzirom na težište vlačne armature h⎞ 0.06 cm2 ζ d fyd fyd 0.06 cm2 > A s1.0 kNm 2⎠ 2 ⎠ ⎝ ⎝ Moment nosivosti za εs1 = 10.55 − ⎟ = 230. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=260 kNm i Nsd=120 kN (vlačna sila).2. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature. armiran s B 500B.934.0 kN b = 40 (vlačna sila) geometrija d1 = 5.

0 MPa f yd = f yk γ s = 500. ζ = 0.15 = 434.0 ‰.259 MRd.8 kNm < Msds presjek je dvostruko armiran iz tablica A s1 = ⇒ εs1 = 10.lim Nsd (420.5 ‰ d2 = 5 A s2 x = 14.8) ⋅ 100 − 240. armiran s B 500B. materijal: A s2 C 30/37 .48 (55 − 5)⋅ 43.159 ⋅ bd2 fcd = 0.892.5 = 2.lim bd2 fcd = 0.25 cm εc 2 ε x − d2 14.lim M − MRd.8 ⋅ 1000 (‰) = 2. εc2 = 3.159 ) MRd.0 − 384.14 cm2 ε s2 = 2.lim = µ sd.62 − 5.37 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 3 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.5 = 20.17 ‰ 200000 ε s2 > ε v ⇒ σ s2 = fyd A s1 A s2 = Msds − MRd. fyk = 500.lim = 0.892 ⋅ 55 ⋅ 43.8 ) ⋅ 100 = = 1.52 = 14. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm.25 − 5.0 kNm 2⎠ 2 ⎠ ⎝ ⎝ Moment nosivosti za εs1 = 10. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.0 MPa Msd B 500B Nsd . Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).26 cm2) .0 1.8 ⋅ 100 + sds − = + (d − d2 ) fyd fyd 0.0 kN (tlačna sila) b = 40 geometrija d1 = 5.0 + 240.0 = s2 ⇒ ε s2 = εc 2 = ⋅ 3.lim (420.0 384.25 ε v (B 500 ) = fyd Es = 434. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=360 kNm i Nsd=-240 kN (tlačna sila).0 − 384.0 1.71 cm2) x = ξlim ⋅ d = 0.0 ‰ ( µ sd.159 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.55 − ⎟ = 420.25 A s1 = 18.27 ‰ ⇒ odabrano 5∅20 (As=15. fck = 30.48 ⇒ odabrano 2∅12 (As=2.04 + 1.0 cm b = 40 cm h = 60 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Moment s obzirom na težište vlačne armature h⎞ 0.48 ζ lim d fyd 43.62 cm2 (d − d2 ) fyd (55 − 5)⋅ 43.27 ‰ x x − d2 x 14.0 ⋅ ⎜ 0.5 ‰.0 MPa h = 60 d = 55 fcd = fck γ c = 30.48 εc2 = 3.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 360. ξ = 0.259 ⋅ 55 = 14.0 kNm Nsd = −240.0 = 384.60 ⎞ ⎛ ⎛ Msds = Msd + Nsd ⎜ d − ⎟ = 360.

0 cm α = d1 h = 5 60 = 0.0 MPa Msd B 500B Nsd . Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=260 kNm i Nsd=-120 kN (tlačna sila). udaljenost težišta armatura od ruba presjeka d1=d2=5 cm. simetričnu armaturu (As2=As1) i tri odnosa d1/h (d2/h) prikazani su u prilozima 4. simetrično armiran s B 500B. Za proračunate bezdimenzionalne vrijednosti: µ sd = ν sd Msd b ⋅ h2 ⋅ fcd (3.0 1.075 (prilog 5) ν sd = Nsd 120 = = 0. Dijagrami za armaturu B500. 5 i 6.8 MPa opterećenje c A s1 d1 = 5 .0 MPa fcd = fck γ c = 30.5 = 20.38 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. materijal: d2 = 5 h = 60 d = 55 C 30/37 A s2 fck = 30. te se proračuna potrebna armatura prema izrazima A s1 = ω ⋅ A c ⋅ fcd f = ω ⋅ b ⋅ h ⋅ cd fyd fyd (3.083 Koristimo dijagram: α=0. Nsd = −120.3 Uzdužna tlačna/vlačna sila – dimenzioniranje pomoću dijagrama interakcije Pravokutni presjeci pri djelovanju momenta savijanja i uzdužne tlačne ili vlačne sile mogu se također proračunati pomoću dijagrama interakcije.0 µ sd = Msd 260 ⋅ 100 = = 0. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).0 . Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.15 = 434.7.0 1.38) Nsd = b ⋅ h ⋅ fcd u dijagramima interakcije se očita mehanički koeficijent armiranja ω. Dijagrami su napravljeni za različite vrste armature i za različite omjere d1/h (d2/h) i za različite omjere As2/As1.39) A s2 = A s1 Numerički primjer 1 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.090 2 bh fcd 40 ⋅ 60 2 ⋅ 2.0 MPa f yd = f yk γ s = 500. fyk = 500.0 kNm d1 = d2 = 5.0 kN (tlačna sila) b = 40 geometrija b = 40 cm h = 60 cm Msd = 260.025 bh fcd 40 ⋅ 60 ⋅ 2. Postupak je vrlo jednostavan.

39 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 30 25 0.8 0 . .94 cm2 43.88 cm2 A sl.94 + 9.5 5 0. iako je sama vlačna armatura (As1) nešto manja: A sl. 15 10 0.95 0. 0 3 25 20 1. 10 05 0. Nsd b h fcd As1 M µsd = 2sd b h fcd A s1 = A s2 = ω b h Msd fcd fyd d h νsd = d2 β = d1 h = d2 h = 0. 20 0.0 = 9. .0 Nsd d1 As1 b 35 0.44 cm2 U slučaju da je moment alternirajući (mijenja smjer). 0 00 0 .90 85 0 0 .075 ν 0. 0.70 0.94 cm2 A s1 = 0. ω = 0.94 = 19. Očitano 0.0 = 10.44 + 0. ω= B 500 α = A s2 A s1 = 1.48 = A s1 = 9. 15 0.090 µ Armatura 2 . ω= 0. 5 0 0.tot.09 ⋅ 40 ⋅ 60 ⋅ A s2 Vidljivo je da je armatura izračunata na ovakav način znatno veća nego armatura izračunata postupkom Wuczkowskog.5 0 0 . vidljivo je da bi ukupna armatura tada bila manja.45 0 40 0. .dij = A s1 + A s2 = 9. Wuc = A s1 + A s2 = 10. 65 6 0 0 . .75 0 0.tot.

088 bh fcd 40 ⋅ 60 ⋅ 2.8 MPa opterećenje c A s1 d1 = 5 fck = 30.9 5 0 . Msd = 860. 45 40 β = d1 h = d2 h = 0.45 0 40 ω = 0. 20 0. 0 3 0. Nsd b h fcd ω= νsd = d h ν d1 As1 b 0. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=860 kNm i Nsd=-420 kN (tlačna sila).31 µ Armatura 2 .0 = 34.15 = 434. Očitano 15 10 0. udaljenost težišta armatura od ruba presjeka d1=d2=5 cm.70 0 .50 0. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature. 0 00 0 .300 2 bh fcd 40 ⋅ 60 2 ⋅ 2.0 kNm Nsd = −420. simetrično armiran s B 500B. 1. .85 0 8 0 .90 0.5 5 0.0 MPa .22 cm2 A s1 = 0. .40 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 2 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.31 ⋅ 40 ⋅ 60 ⋅ A s2 . 25 0. 5 0 0.6 0 5 0 0 . Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).0 0 0 0. materijal: d2 = 5 h = 60 d = 55 C 30/37 A s2 fcd = fck γ c = 30.22 cm2 43.0 1.0 kN (tlačna sila) b = 40 geometrija d1 = d2 = 5.5 = 20. . ω= 35 0. 20 0.083 Koristimo dijagram: α=0. µsd = As1 Msd fcd fyd Nsd 0. .65 0 . 15 0.0 1.075 A s1 = A s2 = ω b h d2 Msd b h2 fcd 35 0.0 cm b = 40 cm h = 60 cm α = d1 h = 5 60 = 0. fyk = 500.0 MPa Msd B 500B Nsd .48 = A s1 = 34. 25 0.0 B 500 α = A s2 A s1 = 1. 10 05 0.075 ν sd = Nsd 420 = = 0. 30 0.0 µ sd = Msd 860 ⋅ 100 = = 0.75 0 0 .

41 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. materijal: C 40/50 .8 Dimenzioniranje okruglog presjeka naprezanih momentom savijanja i uzdužnom silom Određivanje potrebne armature za elemente okruglog presjeka najlakše je sprovesti pomoću dijagrama interakcije.5 = 26.0 1. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.90 .41) Proračunatu armaturu je potrebno jednoliko raspodijeliti po opsegu. Stup je opterećen računskim opterećenjem Msd=160 kNm i Nsd=-320 kN (tlačna sila).0 1.85 i ϕ = rs r = 0.8 MPa Nsd opterećenje Msd = 160. Dakle. za proračunati odnos: ϕ = rs r . simetrično armiran s B 500B.15 = 434. Dijagrami.0 kN (tlačna sila) .0 kNm 4 42 50 4 Nsd = −320.max Crtež 14 – Kružni presjek opterećen momentom savijanja i tlačnom silom Dijagram se koristi na sličan način kao i dijagram za pravokutne presjeke. izrađeni za armaturu B500 simetrično raspoređenu po opsegu. priloženi su u prilozima 7 i 8.40) te se iz dijagrama interakcije očita mehanički koeficijent armiranja ω i proračuna ukupna potrebna armatura prema izrazu: As = ω ⋅ Ac ⋅ fcd fyd (3.7 MPa B 500B . Nsd A c ⋅ fcd (3.0 MPa f yd = f yk γ s = 500. izrađen je iz betona klase C 40/50 (klasa okoliša XC2). te za odnose ϕ = rs r = 0. Numerički primjer Okrugli betonski stup dimenzija d=50 cm (udaljenost težišta armatura od ruba presjeka d1 =4 cm). Na sličan način kao za pravokutne presjeke izrađeni su dijagrami za dimenzioniranje kružnih presjeka.0 MPa As Msd fcd = fck γ c = 40. fck = 40. proračunaju se bezdimenzionalne vrijednosti: µ sd = Msd r ⋅ A c ⋅ fcd ν sd = . fyk = 500. d=2r εc2 Msd Nsd Neutralna os rs r As d1 εs.

3 0 0.10 0 .67 = 12.85 1.122 A c r fcd 1963.57 = = 0 .5 5 0 .1 0 ω= 0.010 Armatura µ As = ω ⋅ Ac ⋅ fcd = fyd = 0.5 ⋅ 25 ⋅ 2.2 5 0.100 ⋅ 1963.7 0 0.7 % A c 1963.4 0 0.5 cm2 ν ν sd = Nsd − 320 = = 0.1 cm2 43.6 5 0.9 5 0.5 r As A s =12Ø12 4 42 50 4 .42 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka geometrija r = 25 cm rs = r − d1 = 21 cm d1 = 4.15 0 fcd fyd Očitano ω = 0.3 5 0.2 0 0 .061 A c fcd 1963.5 ⋅ 2.8 5 0.84 Koristimo dijagram: ϕ = 0.57 cm2 ρ= Msd rs Nsd As 13.8 0 0.7 5 0.67 B 500 ϕ = rs r = 0.4 5 0.0 0.9 0 0.5 0 0.85 (prilog 7) A c = r 2 π = 25 2 ⋅ π = 1963.48 Odabrana simetrična armatura: 12∅12 As=13.5 ⋅ 2.6 0 0.0 .105 0.0 cm ϕ = rs r = 21 25 = 0.67 µ sd = Msd 160 ⋅ 100 = = 0.0 5 νsd = Nsd A c fcd µsd = Msd A c r fcd ω= Ac = r 2 π A s1 = A s2 = ω A c 5 0.

43 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.za vlak) − Nsd – računska uzdužna sila u presjeku − Ac – površina betonskog presjeka Za presjek u kojem je zadovoljen izraz 3.42) gdje je: − Vsd – računska poprečna sila − VRd – računska nosivost na poprečne sile Računska armatura za prihvaćanje poprečnih sila (tj. Po drugoj metodi – Metodi slobodnog odabira nagiba tlačnih štapova. F F z d h Vwd sw sw sw VRd1 l Vwd Crtež 15 – Model Mörsch-Ritterove rešetke 3.02 (2.9. nosivost betona se ne uzima u obzir. čime se postižu uštede na poprečnoj armaturi. koja se kao alternativa predlaže s EC2. ali se povećava uzdužna armatura.15 ⋅ σcp ⋅ b w ⋅ d (3.1 Općenito Poprečne sile se proračunavaju prema poboljšanoj Mörsch-Ritterovoj analogiji rešetke. ali je uvijek potrebno postaviti minimalnu (konstruktivnu) poprečnu armaturu.2 Postupak Uvjet nosivosti na poprečne sile: Vsd ≤ VRd (3.43) gdje je: − τRd – računska čvrstoća na djelovanje glavnih kosih naprezanja − k = 1. već se uzima blaži kut nagiba tlačnih dijagonala od 45°. Po toj metodi pretpostavlja se da jedan dio poprečne sile prihvaća beton i uzdužna armatura nakon razvoja dijagonalnih pukotina u betonu.6 − d ≤ 1 . . računska poprečna armatura nije potrebna. .2 + 40 ⋅ ρl ) + 0. a ostatak poprečne sile se prihvaća vertikalnim sponama (stremenovima) i/ili kosom armaturom (Standardna metoda). izravno ili preko pomaka dijagrama vlačnih sila prilikom raspodijele armature.9 Dimenzioniranje presjeka na Poprečnu silu 3.korekcijski faktor (d u metrima) − ρl – koeficijent armiranja uzdužnom armaturom (As/Ac) < 0.43.9.0%) − bw – najmanja širina presjeka u vlačnoj zoni − d – statička visina presjeka − σcp = Nsd/Ac – središnje naprezanje (+ za tlak. glavnih kosih vlačnih naprezanja) neće biti potrebna ako je zadovoljen uvjet: [ ] Vsd ≤ VRd1 = τRd ⋅ k ⋅ (1.

red = 1.eff = ⎜⎜ Nsd − fyk s2 ⎟⎟ A c .34 0.18 0.0 .eff fcd ⎝ ⎞ ⎟⎟ ≤ VRd2 ⎠ (3.5 ⋅ ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ 0.9 ⋅ d (3.44 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Ako na presjek istovremeno s poprečnim silama djeluje i moment torzije.67 ⋅ VRd2 ⋅ ⎜⎜ 1 − cp.5 ⋅ ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ z ≈ 0.37 0.7 − fck ≥ 0.d ⋅ m ⋅ z sw (3.44) pri čemu je: − ν = 0 .26 0. potrebno je reducirati nosivost tlačnih štapova: σ ⎛ VRd2. i cjelokupnu poprečnu silu preuzima armatura.41 0.3 Standardna metoda Standardna metoda proračuna presjeka na djelovanje poprečnih sila pretpostavlja nagib tlačnih štapova u betonu od 45°. spone) se proračunava iz uvjeta: Vsd ≤ VRd3 = VRd1 + Vwd Vwd = gdje je: − Asw – površina jedne grane spone − m – reznost spona A sw ⋅ fyw.22 0.tlačno naprezanje u betonu γs ⎠ ⎝ Ako nije zadovoljen uvjet Vsd ≤ VRd1 potrebno je proračunati računsku armaturu za prijem poprečnih sila. vilice.9.45) pri čemu je: − ⎛ A ⎞ σcp.46) . Nosivost tlačnih štapova biti će zadovoljena ako je: Vsd ≤ VRd2 = 0.48 Ako u elementu djeluje uzdužna tlačna sila. tada se uzima VRd1 = 0.5 – redukcijski faktor (fck u N/mm2) 200 Tablica Karakteristika betona: Karakteristika betona fck Čvrstoća na (MPa) valjku fc.44 0. Konstrukcijska poprecna armatura 0 Proracun poprecne armature Nedopušteno podrucje VRd1 Vsd Vwd VRd2 Vsd Crtež 16 – Područja poprečnih sila 3.cub Čvrstoća na (MPa) kocki Posmična τRd čvrstoća (MPa) C12/15 C16/20 C20/25 C25/30 C30/37 C35/45 C40/50 C45/55 C50/60 12 16 20 25 30 35 40 45 50 15 20 25 30 37 45 50 55 60 0. Poprečna armatura (stremenovi.30 0.

nosivost na poprečne sile dobiva se iz izraza: VRd2 = ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ VRd3 = Vwd = z ctg Θ + tg Θ A sw ⋅ fyw.9.d 1 ⎞ ≤ ⋅ ν ⋅ fcd ⎟⎟ ⋅ ctg Θ .6o ≤ Θ ≤ 63.47) gdje je: − s – razmak kose armature mjeren uzduž osi elementa − α – kut nagiba kosih šipki prema osi nosača (crtež 17) Θ s α s s Crtež 17 – Kutovi kod proračuna poprečnih sila 3.5 ≤ tg Θ ≤ 2.48) .45 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka − z – krak unutrašnjih sila (z ≈ 0.d ⋅ z ⋅ m ⋅ ctg Θ VSd (3.d ⋅ z s ⋅ (1 + ctg α ) ⋅ sin α (3. što dovodi do racionalnijeg razmještaja poprečne armature.9 d) − sw – razmak spona − fyw.d ⋅ z ⋅ m sw sw = A sw ⎛ A sw ⋅ m ⋅ fyw.2o ⇒ 0.4 ≤ tg Θ ≤ 2.Kada se glavna uzdužna armatura vodi do ležaja 26.8o ≤ Θ ≤ 68.5 . uz uvjet : ⎜⎜ 2 ⎝ bw ⋅ sw ⎠ ⋅ fyw.4 Metoda slobodnog odabira nagiba tlačnih štapova Ovaj postupak dopušta veću slobodu rasporeda armature od normalnog postupka. ali može dovesti do povećanja uzdužne vlačne armature.4o ⇒ 0.d – računska granica popuštanja poprečne armature Nosivost kose armature može se izračunati po izrazu: Vwd = A sw ⋅ fyw. Ovaj se postupak preporuča kad je element istodobno napregnut poprečnim silama i torzijom.Kada se glavna uzdužna armatura postupno prekida u polju Kod elemenata s vertikalnom poprečnom armaturom (sponama).0 . Nagib tlačnih štapova prema uzdužnoj osi (Θ) bira se u granicama: 21.

5 Minimalna (konstruktivna) armatura Ukupna poprečna armatura (spone) ne smije biti manja od minimalne: A sw. 80 cm 2 0.50) te je za drugi član potrebno povećati uzdužnu armaturu u polju.46 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Proracun poprecne armature Nedopušteno podrucje 0 Vsd VRd2 Vwd Vsd Kod elemenata s kosom poprečnom armaturom.3 d. sila u donjem pojasu bit će: Fs = MSd 1 + ⋅ VSd ⋅ (ctg Θ − ctg α ) z 2 (3.6 d.min = ρmin ⋅ s w ⋅ b w m (3. Nakon raspucavanja nosača. nosivost na poprečne sile: VRd2 = ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ z ⋅ VRd3 = Vwd = ctg Θ + ctg α 1 + ctg2 Θ A sw ⋅ fyw.d 1 ν ⋅ fcd ⋅ sin α ⎞ ⎟ ≤ ⋅ uz uvjet : ⎜⎜ 2 1 − cos α ⎟⎠ ⎝ bw ⋅ sw Da bi se ustanovila najmanja količina poprečne armature za mala i srednja posmična naprezanja.0007 C25/30 C30/37 0.67 VRd2 0. gornje granice za ctg Θ.2 VRd2 0.6 d. 30 cm 0. 30 cm 3 Vsd > 0.2 VRd2 ≤ Vsd ≤ 0.67 VRd2 0.Maksimalni razmaci spona Maksimalni razmak spona u smjeru Maksimalni razmak vertikalnih krakova glavne vlačne armature sw.0013 Tablica 4.0 d.1 .Minimalni postoci armiranja Klasa betona ρmin C12/15 C16/20 C20/25 0.max Broj Računska poprečna sila Vsd 1 Vsd ≤ 0. 20 cm 0. 20 cm gdje je: − d – statička visina presjeka .2 .9. Za veća posmična naprezanja najveću vrijednost za ctg Θ (što odgovara najmanjoj količini poprečne armature) može se naći izjednačavanjem vrijednosti proračunskih poprečnih sila VSd i VRd2.49) ⎛ A sw ⋅ fyw. 30 cm 1. bit će u običnom slučaju mjerodavne za dimenzioniranje.0011 C35/45 C40/50 C45/55 C50/60 0.51) Tablica 4.8 d.3 d.d ⋅ z ⋅ (ctg Θ + ctg α ) ⋅ sin α s (3. 3.max spona u poprečnom smjeru sp.

0 1. Greda je izrađena iz betona klase C 30/37 i armirana s B 500B. l=8. Q 73 80 g.0 + 1.0 7.max s w.0 A s1 7 8.0 + 1.47 h d Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka s w.max s p.34 MPa B 500B fyk = 500.0 = 27.35 ⋅ 8.0 kN q = 11.0 1.8 MPa Opterećenje: g = 8.35 ⋅ 40.0 m. dimenzija 30×80 cm.0 kN m' .0 MPa fcd = fck γ c = 30.max s p.0 MPa τRd = 0.5 = 20.0 MPa fyd = fyk γ s = 500.max s w.5 ⋅ 67. Greda je opterećena opterećenjem prema skici.max s p. Q = 67.3 kN m' S = γ g ⋅ G + γ q ⋅ Q = 1.max d1 s w. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.0 = 154.0 kN m' .max s w.5 ⋅ 11.0 30 beton: armatura: C 30/37 fck = 30.5 kN . G. udaljenost težišta armatura od ruba presjeka d1 =7 cm. G = 40.15 = 434.0 kN s = γ g ⋅ g + γ q ⋅ q = 1. q 1.max b Numerički primjer Potrebno je dimenzionirati ab gredu.

21 = 0.3 M sd (kNm) 230. q a b d 73 80 c 1.095 2 b d fcd 30 ⋅ 73 2 ⋅ 2.5 + 2 ⋅ 3.934 Msd 30240 = = 10.4 Vsd (kN) 7 A s1 R a =244.08 cm2) 2Ø14 (As =3.4 kN R b =128.05 cm2) 30 Za proračun nosača na poprečne sile koristi se standardna metoda proračuna.8 302.0 iz tablica A s1 = ⇒ εs1 = 10.4 Nosač je prvo potrebno dimenzionirati na moment savijanja.40 ⋅ 100 = = 0. Q g.1 ‰. ζ = 0. εc2 = 2.934 ⋅ 73 ⋅ 43.0 8.5 kN 30 217.0 7. ∑ A = 10.48 Odabrana armatura prikazana je na skici: 73 2Ø14 (As2=3. µ sd = Msd 302.20 cm2 ζ d fyd 0.00675 ρ = s s l Ac 30 ⋅ 80 2 .6 128.0 ‰.5 3.48 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka G.08 cm2) 7 5Ø16 (As1=10.1 62.21 cm ∑ A = 16.08 = 16.0 244.

B 500B ⇒ 500 = 434.max = Vsd.5 ⋅ 0.2 + 40 ⋅ ρl ) + 0.6 − 0.3 M sd (kNm) 230.6 sw ≤ 3.23 VRd2 s w.9 ⋅ 73 ) = 1084.15 ⋅ 0.3 ∅10 0.max VRd2 = 244.38 ⋅ 43.28 17.d = fyk γs . .48 ⋅ (0.4 kN 244.0} ⇒ 8.8 302.0 c d 7. Q g.0 ⋅ (1.9 ⋅ 73 ) = 109.9 Odabrane spone ∅7/20.6 = 218.4 1084 . B 500B fyw.23 ⇒ Vsd = 0.87 < 1.6 − d = 1. q a 1.0 Vsd. 30.0 VRd1 = [0.5 ⋅ ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ z fck 30 = 0 .2 + 40 ⋅ 0.6 ⋅ 73 = 43.5 + 108.0 ⇒ k = 1 .5 ⇒ 200 200 = 0.55 2 ⋅ 0.38 23.0 ∅8 0.0 σ cp = Nsd A c = 0.max = min {0.8.00675 ) + 0.0 Vsd (kN) 217.1 kN 20 > VRd 109.73 = 0.79 47.50 30.8 MPa = 43.max = 30.0011 ⋅ 30 Profil Površina (Asw) (cm2) Razmak (sw) (cm) ∅6 0.15 ⋅ σ cp ⋅ b w ⋅ d k = 1.5 kN Dio poprečne sile koju mogu preuzeti tlačne dijagonale: VRd2 = 0.49 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Dio poprečne sile koju preuzima beton i uzdužna armatura: [ ] VRd1 = τRd ⋅ k ⋅ (1.0011 R a =244.0] ⋅ 30 ⋅ 73 VRd1 = 109.55 ⋅ 2.0 ⋅ 30 ⋅ (0.55 > 0.0 ∅7 0.15 m ⋅ A sw ⋅ fyw.a = 244.6 ⋅ d.1 ≈ 0.1 Maksimalni razmak spona: 62.d ⋅ z = VRd1 + Vwd = VRd1 + sw fyw.5 + Vsd.7 − VRd2 Vsd.1 kN ν = 0 .034 ⋅ 1.4 ν = 0.7 − = 0.d = VRd s w.0 cm ρmin = 0.48 kN cm2 1.4 m ⋅ A sw 2 ⋅ A sw = ρmin ⋅ b w 0.a Odabrane spone zadovoljavaju na cijelom nosaču osim kod ležaja a.0 cm} = min {0. 30.4 kN G.

B 500B 62. pa se za granično stanje nosivosti može zanemariti. nije nužno bitna za ravnotežu.pot ≤ VRd =218.5 Odabrane spone ∅7/15.4 − 109.d ⋅ z Vsd − VRd1 = 2 ⋅ 0.0 3.9 ⋅ 73 ) = 16. a potom i daljnje tretiranje. Dva karakteristična primjera za primarnu i sekundarnu torziju prikazani su na crtežu 18.48 ⋅ (0. Može se reći da konstrukcija koja je ispravno dimenzionirana na momente savijanja.10.1 Općenito Kod betonskih konstrukcija. s obzirom na značenje. Naime.50 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 244. Kompatibilna torzija je ona koja nastaje kod monolitnih spojeva elemenata.1 kN 217.0 Ø7/20 8.09 cm 244.1 m ⋅ A sw ⋅ fyw.0 Ø7/15 30 7. razlikujemo kompatibilnu (sekundarnu) i ravnotežnu (primarnu) torziju. konstrukcija u graničnom stanju doživljava velike deformacije i pukotine što znano smanjuje torzijsku krutost.4 s w. Zanemarivanjem primarne torzije dolazi do sloma konstrukcije. Nasuprot tome primarna torzija nastaje kao posljedica zadovoljavanja uvjeta ravnoteže. te stoga ona ne smije biti zanemarena. poprečne sile i ostale utjecaje je sigurna i na djelovanje kompatibilne torzija. Primarna torzija Sekundarna torzija Crtež 18 – Primjer primarne (ravnotežne) i sekundarne (kompatibilne) torzije . te kompatibilna torzija iščezava.6 73 80 Prikaz armature nosača: 7 A s1 1.38 ⋅ 43.10 Dimenzioniranje presjeka na Moment torzije 3.

Puni presjeci zamjenjuju se šupljim presjecima debljine t.2 Postupak Proračun elemenata naprezanih torzijom provodi se uporabom modela oblika prostorne rešetke.53) gdje je: − f ⎞ ⎛ ν′ = 0.redukcijski faktor (fck u N/mm2) 200 ⎠ ⎝ − t=A/u – debljina stjenke zamjenjujućeg šupljeg presjeka − Ak – površina unutar srednje konture šupljeg presjeka − u – opseg vanjske konture − A – ukupna površina presjeka Proracun poprecne armature 0 Nedopušteno podrucje Tsd TRd2 TRd3 TRd1 TSd Crtež 20 – Područja momenata torzije .35 – .7 ⋅ ⎜ 0.7 − ck ⎟ ≥ 0. Nagib tlačnih štapova slobodno se odabire u granicama navedenim pri proračunu na poprečne sile. Kontura u Kontura uk t /2 t Ak c Crtež 19 – Presjek opterećen momentom torzije Uvjet nosivosti na moment torzije: Tsd ≤ TRd (3.10.51 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.52) gdje je: − Tsd – računski moment torzije − TRd – računska nosivost na torziju Nosivost tlačnih štapova biti će zadovoljena ako je: Tsd ≤ TRd1 = 2 ⋅ ν′ ⋅ fcd ⋅ A k ⋅ t ctg Θ + tg Θ (3.

d uk sw 3. te kut Θ i nosivost TRd2. moraju biti zadovoljene i sljedeće jednadžbe: tg2 Θ = fyw.56) A A sw ⋅ fyw.3 Zajedničko djelovanje Momenta torzije i Poprečne sile Pri istodobnom djelovanju poprečne sile i momenta torzije valja zadovoljiti uvjet: 2 2 ⎛ TSd ⎞ ⎛ VSd ⎞ ⎜⎜ ⎟⎟ + ⎜⎜ ⎟⎟ ≤ 1 .55) gdje je: − Asw – presjek spone koja obuhvaća presjek na razmaku sw − Asl – površina svih uzdužnih šipki − fyw.d uk TRd2 = 2 ⋅ A k ⋅ (3. fyl.52 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Površina poprečne armature za prihvaćanje momenta torzije određuje se iz uvjeta: TSd ≤ TRd2 = 2 ⋅ A sw ⋅ A k ⋅ fyw.5 ⋅ ν′ ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ z ⎝ TRd1 ⎠ ⎝ VRd2 ⎠ (3. Kada su poznate armature Asw i Asl.0 cm. jer je ona često manja od konstruktivne. U svakom kutu treba postaviti jednu šipku.10.d ⋅ sl ⋅ fyl. s tim da razmak između njih ne bude veći od 35.d ⋅ ctg Θ sw (3.57) Poprečna armatura se posebno određuje za svako djelovanje te superponira. može biti kritično glavno naprezanje u tlačnoj zoni od savijanja.54) Površina uzdužne armature za prihvaćanje momenta torzije određuje se iz uvjeta: TSd ≤ TRd3 = 2 ⋅ A sl ⋅ A k ⋅ fyl.d A sw ⋅ s w A sl ⋅ fyl.d.d – računske granice popuštanja poprečne i uzdužne armature Uzdužne šipke treba raspodijeliti po opsegu. a u tlačnoj redovito nije potrebno dodavati onu zbog naprezanja torzijom. uz : VRd2 = 0. Pri simultanom djelovanju momenta savijanja i momenta torzije valja posebno za svako naprezanje izračunati uzdužnu armaturu. pa valja zadovoljiti uvjet: 2 σ ⎛σ ⎞ 2 σ 2 = Sd − ⎜ Sd ⎟ + τSd ≤ 0. samo što se one u vlačnoj zoni od savijanja zbrajaju.85 ⋅ fcd 2 ⎝ 2 ⎠ (3.58) gdje je: − σ Sd = MSd – Računsko normalno tlačno naprezanje koje se uvrštava s predznakom + z ⋅b⋅ t − τSd = TSd – Računsko posmično naprezanje uzrokovano torzijom 2 ⋅ Ak ⋅ t .d ⋅ tg Θ uk (3. Kad istodobno djeluju moment torzije i veliki moment savijanja (sandučasti presjeci). a ostale jednoliko raspodijeliti po opsegu.

5 kNcm = 110.7 − ⎟ = 0.05 cm2 ) 4 22 30 4 B 500B fyk = 500.0 1.0 MPa fyd = fyk γ s = 500.5 = 20.91 cm t= = 220 u A k = (b − t ) ⋅ (h − t ) = (30 − 10.385 ⋅ 2.34 MPa armatura: 7 7 5Ø16 (As1=10. Numerički primjer 1 2Ø14 (A s2=3.8 kNcm .7 ⋅ ⎜ 0.0 kNm 2Ø14 (A s =3.15 = 434.08 cm2 ) beton: C 30/37 fck = 30.0 ⋅ 1319 ⋅ 10.8 MPa Nosivost tlačnih štapova: TRd1 = 2 ⋅ ν′ ⋅ fcd ⋅ A k ⋅ t ctg Θ + tg Θ f ⎞ 30 ⎞ ⎛ ⎛ ν′ = 0.91) = 1319 cm 2 Θ = 45 o 2 ⋅ ν′ ⋅ fcd ⋅ A k ⋅ t 2 ⋅ 0.0 MPa fcd = fck γ c = 30.0 MPa τRd = 0.91 TRd1 = = = ctg Θ + tg Θ ctg 45 o + tg 45 o TRd1 = 11080 .7 − ck ⎟ = 0.385 200 200 ⎝ ⎠ ⎝ ⎠ A = b ⋅ h = 30 ⋅ 80 = 2400 cm 2 u = 2 ⋅ (b + h) = 2 ⋅ (30 + 80 ) = 220 cm A 2400 = 10. Uvjeti za minimalnu armaturu i maksimalne razmake spona su isti kao i kod proračuna na poprečne sile.7 ⋅ ⎜ 0.53 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Spone za prihvaćanje torzije moraju biti zatvorene i preklopljene po kraćoj stranici. opterećen momentom torzije Tsd=20.91) ⋅ (80 − 10.08 cm2 ) 68 73 80 5 Isti presjek kao kod proračuna na poprečne sile.0 1.

VRd1 = 0.55 Ostali presjeci duž nosača: Vwd = A sw ⋅ fyw.28 cm2).4 Odabrane spone uz ležaj a: ∅10/18.87 ⋅ 1 = 21.d ⋅ tg Θ uk uk = 2 ⋅ ((b − t ) + (h − t )) = 2 ⋅ ((30 − 10.55 ⋅ 2.7 − VRd2 Ukupnu poprečnu silu.pot ≤ ctg Θ sw 2 ⋅ A sw ⋅ A k ⋅ fyw.79 cm2): TSd ≤ TRd2 = 2 ⋅ A sw ⋅ A k ⋅ fyw. Koristimo metodu slobodnog odabira nagiba tlačnih štapova.48 ⋅ 0.79 ⋅ 43.48 1 ≤ ⋅ 0.91)) = 176.d ⋅ z ⋅ m sw ⋅ ctg Θ 2 ⋅ 0.36 cm A sl = TSd ⋅ uk 2000 ⋅ 176. Odabrani profil spona: ∅10.d ⋅ ctg Θ TSd = 2 ⋅ 0.d ⋅ z ⋅ m sw ⋅ ctg Θ = 2 ⋅ 0.1 kN ctg Θ + tg Θ 1+ 1 ν = 0 . u ovom slučaju potrebno je preuzeti armaturom.79 ⋅ 2 ⋅ 43.79 ⋅ 43. Numerički primjer 2 Pretpostavimo da na gredu zadanu kod numeričkog primjera za poprečne sile.d ⋅ tg Θ 2 ⋅ 1319 ⋅ 43.9 ⋅ 73 ⋅ 1 = 18.48 ⋅ 1 Odabrana uzdužna armatura: 8∅10 (Asl=6.5 kN sw Odabrane spone na ostalom dijelu nosača: ∅10/25 .55 > 0.9 ⋅ 73 = ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ = 0.47 cm 244.74 cm 2000 Odabrana poprečna armatura: ∅10/20.7 − = 0.0 30 ⋅ 18 2 0.79 ⋅ 1319 ⋅ 20.9 ⋅ 73 ⋅ 1.55 ⋅ 2.0 fck 30 = 0 .0 ⋅ 30 ⋅ = 1084.0 = 180.36 = = 3.191 ≤ 0.91) + (80 − 10.08 cm2 2 ⋅ A k ⋅ fyl.48 ⋅ 0.d ⋅ s w. Presjek uz ležaj a: VRd3 = Vwd = sw = A sw ⋅ fyw. Kontroliramo zadani uvjet: 0.54 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Odabrane spone ∅10 (Asw=0. Odaberimo Θ=45°. djeluje i moment torzije.50 200 200 z 0. Uzdužna armatura: TSd ≤ TRd2 = 2 ⋅ A sl ⋅ A k ⋅ fyl.

5∅16 (As=10. Usvaja se armatura od torzije.5 cm 18 + 20 25 ⋅ 20 = 11.T = 1. poprečnu silu i torziju.0 Ø10/11. V ⋅ s w .57 cm2) 6∅16 (As=12.0 Ø10/9.06 cm2) > 5∅16+2∅10 Poprečna armatura: Spone na prvih 1 m grede: Vsd s wt ≤ s w . 2∅10 (As=1.55 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Presjek (element) smo dosad dimenzionirali odvojeno na moment savijanja. Potrebno ih je zbrojiti.0 Ø10/25 "+" Tsd s wt ≤ s w .T = 8. V ⋅ s w . Uzdužna armatura: Msd Tsd 2Ø14 2Ø10 2Ø10 2Ø10 2Ø10 2Ø14 "+" 5Ø16 Ukupno "=" 2Ø10 2Ø10 2Ø10 6Ø16 − U gornjoj zoni i sredini presjeka armatura od savijanja je konstruktivna.05 cm2).1 18 ⋅ 20 = 9. V + s w .T = s w .0 Ø10/18 Spone na ostalom dijelu grede: 7. − U donjoj zoni obje armature (i od savijanja i od torzije su računske.T = s w .5 Ukupno 7. V + s w .0 Ø10/20 "=" 1. U slučaju da sva tri djelovanja su istovremena armaturu je potrebno sumirati. a armatura od torzije je računska.1 cm 25 + 20 .

8 ⎠ 56 . VRd2 = 1084.Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Kontrola zajedničkog djelovanja poprečne sile i momenta torzije 2 2 ⎛ TSd ⎞ ⎛ VSd ⎞ ⎟ ≤1 ⎟⎟ + ⎜⎜ ⎜⎜ ′ 2 ⎟⎠ ⎝ TRd1 ⎠ ⎝ VRd TSd = 20.8 kNm VSd = 244.0 kNm .4 ⎞ ⎟ = 0.4 kN .8 kN VRd 2 2 ⎛ 20.1 kN ′ 2 = 0.129 ≤ 1 ⎟ +⎜ ⎜ ⎝ 110.8 ⎠ ⎝ 758.7 ⋅ VRd2 = 758. TRd1 = 110.0 ⎞ ⎛ 244.

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.5 Koso savijanje 3.6 Vitki elementi naprezani ekscentričnom tlačnom silom 57 .10.10.4 Proračun ploča na proboj 3.10.

58 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4 DIMENZIONIRANJE PRESJEKA PREMA GRANIČNIM STANJIMA UPORABE 4. i to: U Betonu: − Pod rijetkom kombinacijom opterećenja σ c ≤ 0. Izrazima (5.75 fpk (4.2) U Čeliku: − Pod rijetkom kombinacijom opterećenja σs ≤ 0.2 − Granično stanje naprezanja − Granično stanje pukotina − Granično stanje progiba Granično stanje naprezanja Prekomjerno naprezanje betona i/ili čelika pod opterećenjem u eksploataciji utječe preko raspucavanja i plastičnog deformiranja na trajnost i uporabljivost armiranobetonskih i prednapetih konstrukcija. Kada uvjeti ograničenja naprezanja nisu ispunjeni. te je bitno smanjena njena vrijednost. pri čemu uzimamo u obzir uvjete okoliša i vrstu i karakter opterećenja. graničnim stanjima uporabe osiguravamo da ta konstrukcija bude i upotrebljiva.0 fyk − (4. korištenje takve konstrukcije neće biti ugodno. te konstantan odnos modula elastičnosti (Es/Ec=15). U nastavku će biti obrađena tri granična stanja uporabe koja obrađuje i EC-2.45 fck (4. bez obzira na što sigurnost konstrukcije nije ugrožena.3) i (5.6 fck − (4. to su: 4. potrebno je pojačati presjek i/ili armaturu. Za određivanje naprezanja koristi se linearna raspodjela naprezanja u betonu i čeliku (linearna teorija).8 fyk − Pod naprezanjem izazvanim samo indirektnim djelovanjem (prinudne deformacije) σs ≤ 1. ako konstrukcija ima preveliki progib i/ili značajne pukotine.5) želi se spriječiti prekomjerno istezanje čelika. ili poduzeti druge mjere.5) Ograničenjem naprezanja sprječava se slabljenje tlačne zone otvaranjem poprečnih mikropukotina nastalih poprečnim vlačnim naprezanjima (sile cijepanja) i plastifikacija betona. Da bi se izbjegle negativne posljedice. . Primjerice.4) U čeliku za prednaprezanje nakon svih gubitaka pod rijetkom kombinacijom djelovanja σp ≤ 0. a time i široke pukotine.1) Pod kvazistalnom kombinacijom opterećenja σ c ≤ 0.1 Općenito Ako graničnim stanjima nosivosti osiguravamo da konstrukcija i njeni elementi u graničnom stanju imaju dovoljnu nosivost.3) (4. prema EC-2 ograničavaju se naprezanja.

torzijom. osobito ako se očekuje indirektno djelovanje izazvano spriječenošću slobodnog skupljanja ili prinudnim deformacijama (popuštanje ležaja). 4. Naprezanja u čeliku (σs) odgovara onom pri određivanju minimalne armature. a za prednapete konstrukcije wg=0.3 mm. k=1.59 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4. vodonepropusnost) armiranobetonskih sustava. Pukotine nastaju kada vlačna naprezanja izazvana savijanjem.min = k c ⋅ k ⋅ fct.eff – vlačna čvrstoća betona pri pojavi prve pukotine − Act – vlačna površina neposredno prije pojave pukotine − σs – naprezanje u armaturi neposredno nakon pojave pukotine Granično stanje pukotina nije potrebno kontrolirati kod ploča.0 za prinudne deformacije) − fct. Kako raspodjela vlačnih naprezanja po visini presjeka utječe na raspucavanje elementa. kc=0.3. te kada je ploča armirana u skladu s preporukama u vezi površine i rasporeda armature potrebnom za nosivost. prijeđu vlačnu čvrstoću betona.8 kod spriječenih deformacija.6) gdje je: − kc – koeficijent kojim se uzima u obzir raspodjela naprezanja po visini presjeka pri pojavi prve pukotine (kc=1. Za elemente armirane minimalnom armaturom. a proračunava se za kvazistalnu kombinaciju opterećenja. Minimalna armatura može se izračunati po izrazu: A s. poprečnim silama i uzdužnom vlačnom silom.1 Općenito Raspucavanje armiranobetonskih konstrukcija ograničava se kako bi se spriječile šetne posljedice za trajnost građevine. granično stanje pukotina biti će zadovoljeno ako promjeri šipaka i razmaci šipki budu manji od graničnih. . ako debljina ploče ne prelazi 200 mm. za armirano betonske konstrukcije wg=0.eff ⋅ A ct σs (4.3 Granično stanje pukotina 4.3.2 mm. dobivenom po prethodno prikazanom izrazu.4 za savijanje) − k – korekcijski koeficijent (k=0. − Jednoliku raspodjelu izazvanu vlačnom silom ( cijeli presjek naprezan na vlak). valja razlikovati: − Promjenjivu raspodjelu izazvanu momentom savijanja (postoji vlačna i tlačna zona). može se uzeti za normalne klase onečišćenja.0 za centrični vlak. Kada nema posebnih zahtjeva na raspucavanje (npr. pojedinačno ili zajednički.2 Minimalna armatura Armiranobetonske i prednapete elemente valja uvijek armirati u području vlačnih naprezanja barem minimalnom armaturom za ograničenje širina pukotina. Za proračun graničnih stanja pukotina primjenjuju se kvazistalna i/ili česta kombinacija opterećenja.

7 za vanjsko opterećenje. 4. Ovu armaturu je potrebno dobro povezati sponama. Promjeri i razmaci šipki se odabiru prema priloženim tablicama. Osnovni odnos raspona i efektivna debljina presjeka (l/h).6) granično stanje širina pukotina biti će zadovoljeno ako promjeri šipki i razmaci među njima odgovaraju onima danim u tablicama priloženim u nastavku.3 za neizravno opterećenje) − σrm – srednji razmak pukotina − εsm – srednja deformacija armature (4.6). Ploče oslonjene na stupove bez greda (bazirano na duljem rasponu) 21 30 5. a σs=fyk.4 Proračun širine pukotina Kada nisu zadovoljeni uvjeti iz tablica ili kada se želi točniji dokaz graničnog stanja pukotina. Krajnji raspon kontinuiranog nosača ili ploče koja nosi u dva smjera a nastavlja se preko jedne stranice 23 32 3. te kada je korektno proračunata i armirana prema graničnim stanjima nosivosti. proračunava se računska (karakteristična) vrijednost širine pukotina i uspoređuje s graničnom vrijednošću.7) Računska širina pukotine. sortirani su u tablici: Naprezanje u armaturi (MPa) Maksimalni promjer šipke φ (mm) 160 200 240 280 320 360 32 25 20 16 12 10 Maksimalni razmak šipki (mm) Savijanje Vlak 300 250 200 150 100 50 200 150 125 75 - Visoke grede (grede visine 60 cm i više). sortirani su u tablici: Jače napregnut beton Slabije napregnut beton 1. Unutarnji raspon kontinuiranog nosača ili ploče koja nosi u 1 smjeru ili 2 smjera i koja se nastavlja 25 35 4. wk ≤ w g (4.60 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4. Prosta greda. može se prognozirati pomoću izraza: w k = β ⋅ srm ⋅ ε sm gdje je: − β – odnos računske i srednje širine pukotina (β=1. β=1. izračunatom prema izrazu (4. Konzole 7 10 Konstrukcijski sustav Maksimalni promjeri šipki i njihovi maksimalni razmaci za različite nivoe naprezanja u čeliku.5. Samostojeće ploče koje nose u jednom ili dva smjera (ploče koje se nastavljaju) 18 25 2.3. s tim da se uzme k=0.3.3 Dokazni postupak bez kontrole širine pukotina Armirano betonske i prednapete ploče naprezane savijanjem nije potrebno kontrolirati na granično stanje širina pukotina ako ukupna debljina ploče ne prelazi 20 cm. Za elemente armirane minimalnom armaturom. Površinu ove armature se može izračunati po izrazu (4. kod kojih je glavna armatura skoncentrirana u donjem dijelu vlačne zone valja armirati po visini hrpta kako bi se ograničile širine pukotina i po visini grede.8) . prema EC-2.

5 d1 Ac.rebrasta armatura.0 – kratkotrajno opterećenje. β1=0.0 .glatka armatura − k2 – koeficijent kojim se uzima u obzir utjecaj raspodjele deformacija (k2=0.5 – dugotrajno opterećenje ili promjenjivo s čestim udjelom) Srednji razmak pukotina određuje se po izrazu: srm = 50 + 0.eff Manja vrijednost od 2.5 (c+φ/2) ili (h-x)/3 b Crtež 21 – Primjeri za određivanje sudjelujuće vlačne zone presjeka (4. Mcr = fctm ⋅ b ⋅ h2 6 (4.10) σsr – naprezanje u vlačnoj armaturi na mjestu pojave prve pukotine σ sr = Mcr z ⋅ As .25 ⋅ k 1 ⋅ k 2 ⋅ φ ρr [mm] gdje je: − φ – promjer šipke u mm − ρr – djelotvorni koeficijent armiranja glavnom vlačnom armaturom − k1 – koeficijent kojim se uzima u obzir prionjivost čelika i betona (k1=0.9) gdje je: − ζ – koeficijent raspodjele − σs – naprezanje u vlačnoj armaturi na mjestu pukotine σs = − Msd Msd ≈ x⎞ z ⋅ As ⎛ ⎜d − ⎟ ⋅ As 3 ⎝ ⎠ (4.glatka armatura) − β2 – koeficijent kojim se uzima u obzir trajanje opterećenja (β2=1.6 .eff – sudjelujuća vlačna zona presjeka Grede Ploce h d h d Ac.eff d1 Težište armature c d1 2.5 .5 – savijanje. k2=1.8 .11) − β1 – koeficijent kojim se uzima u obzir vrsta armature (β1=1.12) .61 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Srednja deformacija armature određuje se po izrazu: ε sm = ⎛σ σs σ ⎡ ⋅ ζ = s ⋅ ⎢1 − β1 ⋅ β 2 ⋅ ⎜⎜ sr Es Es ⎢ ⎝ σs ⎣ ⎞ ⎟⎟ ⎠ 2 ⎤ ⎥ ⎥ ⎦ (4. β2=0.0 – vlak) − Ac.rebrasta armatura. k1=1.

50 cm ⎜ ⎟ ⎜ b n ⋅ A S1 ⎠ 30 5.03 ⎟⎠ ⎝ ⎝ σs = σsr = ⎞ ⎟⎟ ⎠ 2 ⎤ ⎥ ⎥ ⎦ Msd Msd 4390 kN ≈ = = 19.90 kNm M sd=43.9 ⋅ 40 ⋅ 6.9 MPa x⎞ 8 .Rebrasta armatura β2 = 0. fck = 40.59 = 195.9 ⎛ 151.12 = 151.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.Dugotrajno opterećenje ε sm σ = s Es ⎡ ⎛σ ⋅ ⎢1 − β1 ⋅ β2 ⋅ ⎜⎜ sr ⎢ ⎝ σs ⎣ ⎞ ⎟⎟ ⎠ 2 2 ⎤ ⎡ 195.0 MPa = 3.0 1.5 = 26.odnos računske i srednje širine pukotina Proračun srednje deformacije armature: ε sm ⎛σ σ σ ⎡ = s ⋅ ζ = s ⋅ ⎢1 − β1 ⋅ β 2 ⋅ ⎜⎜ sr Es Es ⎢ ⎝ σs ⎣ x= n ⋅ A S1 ⎛⎜ 2 ⋅ b ⋅ d ⎞⎟ 5.0 MPa fcd = fck γ c = 40. fyk = 500.0 ⎢⎣ ⎝ 195. Mcr = fct.7 MPa A =3Ø12 x s2 h=44 cm d=40 cm B 500B .0 1.7 .5 .0 cm .m = 0.3 ⋅ (fck ) 23 b ⋅ h2 6 .5 ⎞ z ⋅ As ⎛ ⎛ cm 2 ⎟ ⋅ 6.03 ⎛⎜ 2 ⋅ 30 ⋅ 40 ⎞⎟ ⋅ − 1+ 1+ = ⋅ − 1+ 1+ = 8.0 ) 23 fct.5 ⎞ z ⋅ As ⎛ 0.688 ⋅ 10 ⎥ 200000 .0 kPa .62 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer d2 =4 Potrebno je odrediti granično stanje pukotina za gredu prikazanu na crtežu.03 ⎛ cm2 ⎟ ⋅ 6.2 ⎞ ⎤ −3 ⎥= ⋅ ⎢1 − 1.m ⋅ fct.03 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s ⎜ 40 − 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ Mcr z ⋅ As .0 .0 kNcm = 33.3 ⋅ (fck ) 23 . Beton C40/50.35 ⋅ E s = 200 .m ≈ 0. d1 =4 A s1 =3Ø16 b=30 cm d1 = 4 cm d = h − d1 = 40.0 cm h = 44. fck = 40.71 ⋅ 6.9 ⎠ ⎥⎦ ⎦ . = 0.88 kNm 6 Mcr Mcr 3388 3388 kN = = 15.0 ⋅ 0.0 GPa = 200000000 .8 MPa opterećenje: Msd = 43. materijal: C 40/50 .71 ⋅ 6.modul elastičnosti armature β1 = 1.0 cm Prognozna širina pukotine: w k = β ⋅ srm ⋅ ε sm β=1.2 MPa = σsr = ≈ x⎞ 8 .5 ⋅ ⎜ ⎟ ⎥ = 0.5 MPa 30 ⋅ 44 2 = 3388.03 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s ⎜ 40 − 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ Mcr = 0.90 kNm geometrija: b = 30.15 = 434.3 ⋅ (40.

eff 30 ⋅ 10 d1 4 ρr = b=30 srm = 50 + 0.0201 Prognozna širina pukotine: w k = β ⋅ srm ⋅ ε sm = 1.25 ⋅ 0.6 mm ρr 0.3 mm .688 ⋅ 10 −3 ⋅ 129.6 = 0.151 mm < w g = 0.8 .Promjer najdeblje šipke k1 = 0.5 ⋅ = 129.5 .Savijanje =2.0201 .8 ⋅ 0.25 ⋅ k 1 ⋅ k 2 ⋅ φ 16 = 50 + 0.63 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Proračun srednjeg razmaka pukotina: srm = 50 + 0.25 ⋅ k 1 ⋅ k 2 ⋅ φ ρr [mm] φ = 16 mm .03 = = 0.7 ⋅ 0.Rebrasta armatura k 2 = 0.Djelotvorni koeficijent armiranja glavnom vlačnom armaturom A c.5*d1 =10 cm As 6.

req potrebna površina armature.req A s. osim ravnih ploča. koji nose pregradno ziđe. − Za ravne ploče.13) gdje je As.0 MN/m2.8. Kod većih vitkosti i kada se ne može zadovoljiti uvjet za primjenu tablice potrebno je provesti dokaz graničnog stanja deformiranja. s faktorom: 8. Upotreba ove tablice je na strani sigurnosti. Vrijednosti naznačene u tablici valja umanjiti: − Za grede T presjeka kojima je beff/bw>3 s faktorom: 0. pomak.prov postojeća. − Za sve elemente. uvrtanje i promjena nagiba.prov (4. kada je stvarno naprezanje u čeliku manje od 250. Također.64 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4. zakrivljenost. a As. raspona preko 7 m.4 Granično stanje progiba 4. vrijednosti u tablici treba korigirati s nepovoljnijim od dva faktora: f3 = 250 σs . Preporučene vrijednosti maksimalnih vertikalnih progiba prikazane su u tablici: δmax δ2 krovovi L/200 L/300 pristupačni krovovi za drugu namjenu osim održavanja L/250 L/300 stropovi L/250 L/300 stropovi/krovovi sa žbukom ili drugim krhkim završnim slojevima ili nesavitljivim pregradama L/250 L/250 stropovi koje podupiru stupovi (osim ako je progib uzet u obzir u sklopu proračuna za granično stanje nosivosti) L/400 L/500 kada δmax može narušiti izgled zgrade L/250 − Konstrukcija δ0= nadvišenje δ1= progib od kratkotrajnog opterećenja δ2= progib od vremenskih efekata δmax= maksimalni (ukupni) progib Kontrolu progiba nije potrebno provoditi uvijek.1 Općenito Deformiranje elemenata i konstrukcija dozvoljava se u određenim granicama i pod uvjetom da ne izazove oštećenja u samom sustavu i drugim nosivim elementima. s faktorom: 7/leff. Pod pojmom deformiranje (izobličenje) podrazumijeva se deformacija.5/leff. progib. Najčešća analiza je analiza progiba.4. raspona preko 8. EC2 propisuje da kontrolu graničnog stanja uporabe nije potrebno provoditi kada vitkost elementa na savijanje (leff/d) ne prelazi vrijednosti naznačene u tablici. .5 m. f3 = 400 A fyk ⋅ s.

2 Dokaz graničnog stanja progibanja Potrebno je dokazati da je progib izazvan opterećenjem manji od graničnog: νk ≤ ν g (4.65 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4. za neraspucali element z=0. νII – odgovarajuće vrijednosti progiba za neraspucali (homogeni) i potpuno raspucali element .14) Za elemente pretežno naprezane na savijanje vrijedi sljedeći izraz: ν = ζ ⋅ νII + (1 − ζ ) ⋅ νI (4.15) gdje je: − ν – ukupni progib − ζ – koeficijent raspodjele (već primjenjivan kod proračuna pukotina).4.0 2 ⎡ ⎛ σ sr ⎞ ⎤ ⎢ ⎥ ⎟ ⎜ ζ = 1 − β1 ⋅ β 2 ⋅ ⎜ ⎟ ⎥ σ ⎢ s ⎠ ⎦ ⎝ ⎣ − νI.

a progib se tada izračuna prema izrazu: ν tot = k ⋅ L2 ⋅ 1 rtot (4.17) .16) gdje je: − k – koeficijent ovisan o statičkom sustavu i opterećenju (vidi tablicu) − L – raspon elementa − rtot – ukupna zakrivljenost elementa.66 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Za elemente konstantne visine koristi se pojednostavljena metoda prema kojoj se izračuna zakrivljenost na mjestu maksimalnog momenta. prema izrazu 1 rtot = 1 1 + rm rcsm − rm – zakrivljenost zbog opterećenja i puzanja − rcsm – zakrivljenost zbog skupljanja Tablica koeficijenata k za pojednostavljeni proračun progiba: (4.

m ⋅ b ⋅ h2 6 .23) Moment nastanka prve pukotine određuje se prema izrazu: Mcr = fct.eff ⋅ III (4.II = ε cs∞ ⋅ α e ⋅ SII III gdje je: − SI.22) gdje je: − yIIg – udaljenost neutralne osi od gornjeg ruba poprečnog presjeka za stanje II − εs1 – relativna deformacija armature.20) Puzanje betona može se uzeti u obzir preko korigiranog modula elastičnosti. fck [MPa] 23 [MPa] [MPa] (4. − II. koja se izračunava po izrazu: ε s1 = σs Es σs = . fck [MPa] fct.eff ⋅ II (4. t ∞ (4.19) gdje je: − II – moment tromosti presjeka u stanju I (neraspucalo stanje) Približne vrijednosti vlačne čvrstoće betona i modula elastičnosti mogu se odrediti izrazima: E cm = 9500 ⋅ 3 fck + 8 .0 + ϕ t 0 .eff = Ecm 1.21) Zakrivljenost za stanje naprezanja II: ε s1 MSd 1 = = rII d − yIIg Ec.67 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Srednja zakrivljenost zbog opterećenja i puzanja sastoji se od zakrivljenosti u stanju naprezanja I i stanju naprezanja II: 1 1 1 = ζ ⋅ + (1 − ζ ) ⋅ rm rI rII (4. fct.25) .3 ⋅ (fck ) . nakon očitanja trajnog koeficijenta puzanja ( ϕt 0 . Msd z ⋅ A s1 (4.m ≈ 0. jer je nosač u elastičnom stanju.t ∞ ) iz pravilnika: Ec. Zakrivljenost zbog skupljanja za stanje naprezanja I i II iznose: 1 rcsl. prema: (4. III – momenti tromosti poprečnog presjeka za stanje naprezanja I. bez obzira na proračunatu vrijednost. − εcs∞ – relativna deformacija zbog skupljanja u beskonačnosti (iz tablica) − αe – omjer modula elastičnosti čelika i betona.3 ⋅ (fck ) 23 (4. ako je Mcr>Msd. II. tj.I = ε cs∞ ⋅ α e ⋅ SI II . tada se koeficijent raspodjele z uzima jednak 0. II.18) Zakrivljenost za stanje naprezanja I proračunava se prema izrazu: MSd 1 = rI E c. 1 rcsl. SII – statički moment površine armature za stanje naprezanja I. tj.m ≈ 0.24) Te.

0 ) 23 = 3.0 GN m2 = 3500.m = 0.26 cm2 II = 2 2 ⎡ bh3 ⎛h ⎞ ⎛h ⎞ ⎤ + α eI ⋅ ⎢ A s1 ⋅ ⎜ − d2 ⎟ + A s2 ⋅ ⎜ − d1 ⎟ ⎥ 12 ⎝2 ⎠ ⎝2 ⎠ ⎥⎦ ⎢⎣ = d1 4 As1=3Ø16 b=30 5 ⋅ (1 − 0.0 ⋅ Mg + 1.0 ⋅ Mq = 43.eff = Ecm = 35.0 + 15336 .eff (4.1 ⋅ β ) = 0.0 kN cm2 1 MSd 4390.0 1 = = = 0.5 43.5 kNm Beton: C 40/50. α e = Es (za t = ∞ ) Ecm Ec.3 ⋅ (fck ) 23 = 0.0 α eI = s = = 5.0 MF= 43.8 = 228296 .90 kNm = 4390.03 ⎛⎜ 2 ⋅ 30 ⋅ 40 ⎞⎟ − 1+ 1+ = − 1+ 1+ = 8.03 ⎟⎠ ⎝ ⎝ . Es=200.9 kNm L=460 cm ν tot = k ⋅ L2 ⋅ 1 rtot β = MA + MB MF = 0.00000549 rI Ec.68 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka αe = Es (za t = 0) .26) Numerički primjer Potrebno je izračunati granično stanje progiba za nosač prikazan na crtežu.03 cm2 As2 = 2∅12 =2.03 ⋅ ⎜ − 4 ⎟ + 2.3 ⋅ (40.eff ⋅ II 3500.0 + 57.71 ⋅ ⎢6.0 ⋅ 228296 .8 cm 4 MSd = MF = 1.71 ⋅ 6.84 cm 250 250 MB= 57.5 MPa Čelik: B500B. Granični progib: L 460 ν lim = = = 1.0 GPa E 200.71 E cm 35.9 = 1.26 ⋅ ⎜ − 4⎟ ⎥ = 12 ⎝ 2 ⎠ ⎝ 2 ⎠ ⎥⎦ ⎢⎣ = 212960 .0 kNcm Ec.83 cm x= α eI ⋅ A s1 ⎛⎜ 2bd ⎞⎟ 5.71 ⋅ 6.1 ⋅ 1.0 MPa Ecm = 9500 ⋅ 3 fck + 8 = 9500 ⋅ 3 40 + 8 ≈ 35000 MPa MA= 0 kNm fct.104 ⋅ (1 − 0.50 cm ⎜ ⎜ b α eI ⋅ A s1 ⎟⎠ 30 5.091 48 2 2 ⎡ 30 ⋅ 44 3 ⎛ 44 ⎞ ⎛ 44 ⎞ ⎤ + 5.31) = 0. fck=40.31 k= d2 4 Presjek u polju: 40 As2=3Ø12 As1 = 3∅16 =6.

84 cm .5 ) + 2.69 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka [ 2 III = bx 3 ⎛x⎞ 2 2 + bx ⋅ ⎜ ⎟ + α eI ⋅ A s1 ⋅ (d − x ) + A s2 ⋅ (x − d2 ) 2 12 ⎝ ⎠ ] [ 2 30 ⋅ 8.5 − 4 ) 12 ⎝ 2 ⎠ ] = 6141.50 ⎞ 2 2 = + (30 ⋅ 8.00003110 rII d − yIIg 40 − 8.00000549 + (1 − 0.59 = 195.0 kNcm = 33.03 ⋅ (40 − 8.091 L = 360.03 cm 4 Msd Msd 4390 kN ≈ = = 19.5 ⎞ z ⋅ A s1 ⎛ ⎛ cm 2 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s1 ⎜ 40 − ⎟ ⋅ 6.71 ⋅ 6.702 ⎝ 195.00003092 rII E c.eff ⋅ III 3500.00003110 = 0.3 ⋅ (fck ) 23 .88 kNm 6 Mcr Mcr 3388 kN = 15.t =0 = k ⋅ L2 ⋅ 1 rtot = 0.35 ⋅ 1 1 = 0. Mcr = fctm ⋅ fctm = 0.0000131 = 0.0 ⋅ 40567 .50 3 ⎛ 8.03 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ ε s1 = Fc d2 4 σ s1 = ε s1 1 0.78 = 40567 .9 = = 0.00003110 rII cm 2 2 ⎛σ ⎞ ⎛ 151.3 ⋅ (40.5 MPa 30 ⋅ 44 2 = 3388.03 cm d1 4 Fs1 b=30 σ sr = Mcr z ⋅ As .0009795 Es 200000 Alternativno: MSd 1 4390.0 ) 23 fctm ≈ 0.5 ⋅ ⎜ ⎟ = 0.702 ) ⋅ 0.2 MPa = σ sr = ≈ x⎞ 8 .0 MPa = 3.3 ⋅ (fck ) 23 b ⋅ h2 6 .50 ) ⋅ ⎜ ⎟ + 5.9 ⎠ ⎝ σs ⎠ 1 1 1 1 = ζ ⋅ + (1 − ζ ) ⋅ = 0.03 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s ⎜ 40 − 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ Mcr = 0. = 0.0009795 1 = = = 0.0 cm ν tot.2 ⎞ ζ = 1 − β1 ⋅ β 2 ⋅ ⎜⎜ sr ⎟⎟ = 1 − 1.x/3 h = 44 cm d = 40 cm x As2=3Ø12 As1=3Ø16 σs1 195.091 ⋅ 360. 5 z ⋅ As ⎛ ⎞ ⎛ cm 2 ⎟ ⋅ 6.0000131 rm rI rII cm k = 0.12 = 151.702 ⋅ 0.5 cm d . fck = 40.0 ⋅ 0.25 + 34425 .26 ⋅ (8.9 MPa x⎞ 8 .00000549 rI cm 1 1 = 0.16 cm < ν lim = 1.0 1 = = = 0.0 2 ⋅ 0.

eff ⋅ II 1030.20 ⎞ 2 2 = + (30 ⋅ 14.t = ∞ 1 + 2 .26 cm2 1 MSd 4390.42 E c.64 = 206.0 = = 19.0 ⋅ Mg + 1.29 cm σsr = Mcr z ⋅ As .3 ⋅ (fck ) 23 b ⋅ h2 6 .35 ⋅ (195.88 + 82514 .2 cm MSd 1 4390.03 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ σ s1 206.0 MPa 14.42 ⋅ 6.0 + 52161 .001032 E s 200000 ε s1 1 0.3 GPa 1 + ϕ t .2 ⎞ z ⋅ A s1 ⎛ ⎛ cm2 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s1 ⎜ 40 − ⎟ ⋅ 6.03 ⋅ ⎜ − 4 ⎟ + 2.03 ⋅ (40 − 14.0 kNcm As1 = 3∅16 =6. fck = 40.88 kNm 6 kN 3388 Mcr Mcr σsr = ≈ = = 15.20 ) + 2.4 Es 200.4 MPa x⎞ 14.0000400 rII d − yIIg 40 − 14.34 = 265121 .03 ⎛⎜ 2 ⋅ 30 ⋅ 40 ⎞⎟ = 14.eff ⋅ III 1030.34 cm 4 b=30 MSd = MF = 1.26 ⋅ (14.5 MPa 30 ⋅ 44 = 3388.03 ⎟⎠ α eII ⋅ A s1 ⎠ ⎝ ⎝ [ 2 bx 3 ⎛x⎞ 2 2 III = + bx ⋅ ⎜ ⎟ + α eII ⋅ A s1 ⋅ (d − x ) + A s2 ⋅ (x − d2 ) 12 ⎝2⎠ ] [ 2 30 ⋅ 14.0 ) 23 2 fctm ≈ 0.90 kNm = 4390.0 = ≈ 10.0 1 = = = 0.90 = 159.0000383 rII E c.4 = = 0.20 ) ⋅ ⎜ ⎟ + 19.3 ⋅ (fck ) 23 .0 ⋅ Mq = 43.0 1 = = = 0.26 ⋅ ⎜ − 4⎟ ⎥ = 12 ⎝ 2 ⎠ ⎠ ⎥⎦ ⎝ 2 ⎢⎣ = 212960 .3 2 2 ⎡ bh3 ⎛h ⎞ ⎛h ⎞ ⎤ + α eI ⋅ ⎢ A s1 ⋅ ⎜ − d2 ⎟ + A s2 ⋅ ⎜ − d1 ⎟ ⎥ 12 ⎝2 ⎠ ⎝2 ⎠ ⎥⎦ ⎢⎣ = d1 4 As1=3Ø16 2 2 ⎡ 30 ⋅ 44 3 ⎛ 44 ⎞ ⎛ 44 ⎞ ⎤ + 19.001032 1 = = = 0.0 ⋅ 265121.20 − 4 ) 12 ⎝ 2 ⎠ = 28632 .34 cm x= α eII ⋅ A s1 ⎛⎜ 2bd ⎞⎟ 19.eff = α eII = As2=3Ø12 40 II = E cm 35.3 ⋅ (40.9 MPa) ] .42 ⋅ 6.41 = 111147 .0 ⋅ 111147 .03 3 ⎠ 3⎠ ⎝ ⎝ Mcr = 0.70 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Ako uključimo puzanje: Presjek u polju: d2 4 E c.0000161 rI Ec.42 ⋅ 6.03 cm2 As2 = 2∅12 =2.29 cm 4 σ s1 = ε s1 = Msd Msd 4390 kN ≈ = = 20.42 ⋅ ⎢6.0 kNcm = 33.0 MPa = 3.2 ⎞ x⎞ z ⋅ As ⎛ ⎛ cm2 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s ⎜ 40 − ⎟ ⋅ 6. Mcr = fctm ⋅ fctm = 0.20 cm = − 1+ 1+ − 1+ 1+ ⎜ ⎟ ⎜ b 30 19. = 0.20 3 ⎛ 14.eff 10.

02 ⋅ 0.091 L = 360.0 cm ν tot.84 cm rtot .0000232 = 0.0000400 = 0.t = ∞ = k ⋅ L2 ⋅ 1 = 0.27 cm < νlim = 1.4 ⎠ ⎝ σs ⎠ 1 1 1 1 = ζ ⋅ + (1 − ζ ) ⋅ = 0.703 ) ⋅ 0.0 ⎞ ζ = 1 − β1 ⋅ β2 ⋅ ⎜⎜ sr ⎟⎟ = 1 − 1.0000400 rII cm 2 2 ⎛σ ⎞ ⎛ 159.0000161 rI cm 1 1 = 0.71 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 1 1 = 0.703 ⎝ 206.091⋅ 360.0000232 rm rI rII cm k = 0.0000161 + (1 − 0.5 ⋅ ⎜ ⎟ = 0.0 ⋅ 0.703 ⋅ 0.

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka

5

PRILOZI
Prilog 1: Tablice za dimenzioniranje pravokutnih presjeka prema graničnim stanjima sloma
Prilog 2: Tablice za dimenzioniranje T i Γ presjeka
Prilog 3: Tablice za proračun pravokutnih križno armiranih ploča opterećenih jednolikim
kontinuiranim opterećenjem
Prilog 4: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka, β=0.05
Prilog 5: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka, β=0.075
Prilog 6: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka, β=0.10
Prilog 7: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka, ϕ=0.85
Prilog 8: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka, ϕ=0.90
Prilog 9: Armaturne tablice

72

Prilog 1: Tablice za dimenzioniranje pravokutnih presjeka prema graničnim stanjima sloma

0.005
0.010
0.015
0.020
0.024
0.029
0.034
0.038
0.043
0.048
0.052
0.057
0.061
0.065
0.070
0.074
0.078
0.083
0.087
0.091
0.095
0.099
0.103
0.107
0.111
0.115
0.119
0.123
0.127
0.130
0.134
0.138
0.142
0.145
0.149

0.998
0.997
0.995
0.993
0.992
0.990
0.988
0.987
0.985
0.983
0.982
0.980
0.978
0.977
0.975
0.973
0.971
0.970
0.968
0.966
0.964
0.962
0.960
0.958
0.957
0.955
0.953
0.951
0.949
0.947
0.945
0.944
0.942
0.940
0.938

ω1

µsds

0.000
0.001
0.002
0.003
0.005
0.007
0.009
0.011
0.014
0.017
0.020
0.023
0.026
0.030
0.033
0.037
0.041
0.044
0.048
0.052
0.055
0.059
0.062
0.066
0.069
0.073
0.076
0.080
0.083
0.086
0.090
0.093
0.096
0.099
0.102

0.000
0.001
0.002
0.003
0.005
0.007
0.009
0.011
0.014
0.017
0.020
0.023
0.026
0.029
0.033
0.036
0.039
0.043
0.046
0.050
0.053
0.056
0.060
0.063
0.066
0.069
0.073
0.076
0.079
0.082
0.085
0.088
0.090
0.093
0.096

d2

2

[‰]
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7
1.8
1.9
2.0
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
3.0
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

As2

x=ξ*d

ξ=x/d ζ=z/d

Lom preko armature εs1=10.0 ‰
εc2

εs1

[‰]
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0

εs2

Neutralna os

Msd

d-x

h
d

[‰]
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0

As1

d1

[‰]
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7
1.8
1.9
2.0
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
3.0
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

εs1

1

b

εs1

ξ=x/d ζ=z/d
0.010
0.020
0.029
0.038
0.048
0.057
0.065
0.074
0.083
0.091
0.099
0.107
0.115
0.123
0.130
0.138
0.145
0.153
0.160
0.167
0.174
0.180
0.187
0.194
0.200
0.206
0.213
0.219
0.225
0.231
0.237
0.242
0.248
0.254
0.259

0.997
0.993
0.990
0.987
0.984
0.981
0.977
0.974
0.971
0.968
0.965
0.962
0.959
0.956
0.953
0.950
0.947
0.944
0.941
0.938
0.934
0.931
0.928
0.925
0.922
0.919
0.916
0.913
0.910
0.907
0.904
0.901
0.898
0.895
0.892

εc2

ω1

µsds

0.000
0.002
0.004
0.006
0.009
0.013
0.017
0.022
0.027
0.032
0.038
0.044
0.050
0.056
0.062
0.069
0.075
0.082
0.088
0.094
0.101
0.107
0.113
0.119
0.125
0.130
0.136
0.142
0.147
0.153
0.158
0.163
0.168
0.173
0.178

0.000
0.002
0.003
0.006
0.009
0.013
0.017
0.021
0.026
0.031
0.037
0.042
0.048
0.054
0.059
0.065
0.071
0.077
0.083
0.089
0.094
0.099
0.105
0.110
0.115
0.120
0.125
0.129
0.134
0.138
0.143
0.147
0.151
0.155
0.159

0.85 fcd

Lom preko armature εs1=5.0 ‰
εc2

[‰]
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7
1.8
1.9
2.0
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
3.0
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

εs1

[‰]
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0

ξ=x/d ζ=z/d
0.020
0.038
0.057
0.074
0.091
0.107
0.123
0.138
0.153
0.167
0.180
0.194
0.206
0.219
0.231
0.242
0.254
0.265
0.275
0.286
0.296
0.306
0.315
0.324
0.333
0.342
0.351
0.359
0.367
0.375
0.383
0.390
0.398
0.405
0.412

0.993
0.987
0.981
0.975
0.969
0.963
0.958
0.952
0.947
0.942
0.937
0.931
0.926
0.922
0.917
0.912
0.907
0.902
0.898
0.893
0.888
0.883
0.879
0.874
0.870
0.865
0.861
0.857
0.852
0.848
0.844
0.840
0.836
0.832
0.829

Lom preko armature εs1=3.0 ‰

ω1

µsds

0.001
0.003
0.007
0.012
0.018
0.025
0.032
0.041
0.050
0.059
0.069
0.079
0.089
0.100
0.110
0.121
0.131
0.142
0.152
0.162
0.172
0.181
0.190
0.199
0.208
0.216
0.224
0.232
0.240
0.248
0.255
0.263
0.270
0.277
0.283

0.001
0.003
0.007
0.011
0.017
0.024
0.031
0.039
0.047
0.056
0.064
0.074
0.083
0.092
0.101
0.110
0.119
0.128
0.136
0.145
0.152
0.160
0.167
0.174
0.181
0.187
0.193
0.199
0.205
0.210
0.216
0.221
0.226
0.230
0.235

εc2

[‰]
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7
1.8
1.9
2.0
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
3.0
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

εs1

[‰]
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0

ξ=x/d ζ=z/d
0.032
0.063
0.091
0.118
0.143
0.167
0.189
0.211
0.231
0.250
0.268
0.286
0.302
0.318
0.333
0.348
0.362
0.375
0.388
0.400
0.412
0.423
0.434
0.444
0.455
0.464
0.474
0.483
0.492
0.500
0.508
0.516
0.524
0.531
0.538

0.989
0.979
0.969
0.960
0.951
0.943
0.935
0.927
0.920
0.913
0.906
0.899
0.892
0.886
0.880
0.874
0.868
0.862
0.856
0.850
0.844
0.839
0.833
0.828
0.822
0.817
0.812
0.807
0.802
0.798
0.793
0.789
0.784
0.780
0.776

Lom preko betona εc2=3.5 ‰

ω1

µsds

0.001
0.005
0.011
0.019
0.028
0.038
0.050
0.062
0.075
0.089
0.102
0.117
0.131
0.145
0.159
0.173
0.187
0.201
0.214
0.227
0.239
0.251
0.262
0.273
0.283
0.293
0.303
0.313
0.322
0.331
0.339
0.347
0.355
0.363
0.371

0.001
0.005
0.011
0.018
0.026
0.036
0.046
0.058
0.069
0.081
0.093
0.105
0.117
0.129
0.140
0.152
0.162
0.173
0.183
0.193
0.202
0.210
0.218
0.226
0.233
0.240
0.246
0.252
0.258
0.264
0.269
0.274
0.279
0.283
0.288

Fs2
Fc

A s1 =

d-d2
z=ζ*d

Lom preko armature εs1=20.0 ‰
εc2

µ sd =
Fs1

Msd
= µRd = 0.85 ⋅ α v ⋅ ξ ⋅ ζ
b ⋅ d2 ⋅ fcd

M sd
ζ ⋅ d ⋅ f yd

A s1 = ω1

fcd
⋅d⋅b
f yd

εc2

[‰]
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5

εs1

[‰]
20.0
19.5
19.0
18.5
18.0
17.5
17.0
16.5
16.0
15.5
15.0
14.5
14.0
13.5
13.0
12.5
12.0
11.5
11.0
10.5
10.0
9.5
9.0
8.5
8.0
7.5
7.0
6.5
6.0
5.5
5.0
4.5
4.0
3.5
3.0
2.5
2.0
1.5
1.0
0.5

ξ=x/d ζ=z/d
0.149
0.152
0.156
0.159
0.163
0.167
0.171
0.175
0.179
0.184
0.189
0.194
0.200
0.206
0.212
0.219
0.226
0.233
0.241
0.250
0.259
0.269
0.280
0.292
0.304
0.318
0.333
0.350
0.368
0.389
0.412
0.438
0.467
0.500
0.538
0.583
0.636
0.700
0.778
0.875

0.938
0.937
0.935
0.934
0.932
0.931
0.929
0.927
0.925
0.923
0.921
0.919
0.917
0.914
0.912
0.909
0.906
0.903
0.900
0.896
0.892
0.888
0.884
0.879
0.873
0.868
0.861
0.854
0.847
0.838
0.829
0.818
0.806
0.792
0.776
0.757
0.735
0.709
0.676
0.636

ω1

µsds

0.102
0.105
0.107
0.109
0.112
0.115
0.117
0.120
0.124
0.127
0.130
0.134
0.138
0.142
0.146
0.151
0.155
0.161
0.166
0.172
0.178
0.185
0.193
0.201
0.209
0.219
0.229
0.241
0.254
0.268
0.283
0.301
0.321
0.344
0.371
0.401
0.438
0.482
0.535
0.602

0.096
0.098
0.100
0.102
0.104
0.107
0.109
0.112
0.114
0.117
0.120
0.123
0.126
0.130
0.133
0.137
0.141
0.145
0.149
0.154
0.159
0.165
0.170
0.176
0.183
0.190
0.198
0.206
0.215
0.224
0.235
0.246
0.259
0.272
0.288
0.304
0.322
0.341
0.362
0.383

Prilog 2: Tablice za dimenzioniranje T i Γ presjeka
b eff
bi

ε s2

ε *c

d-x

h
d

d-d2

Neutralna os

M sd
N sd

ε s1

d1

A s1
1

0.85 f cd

λb = 1 −

F s2
Fc

αv
α∗v


h ⎞⎛ b
⎜⎜1 − f ⎟⎟⎜⎜1 − eff
bw
⎝ ξ d ⎠⎝

F s1

bw

hf d
0.550

0.525

0.500

0.475

0.450

0.425

0.400

0.375

0.350

0.325

0.300

0.275

b eff b
0.250

0.225

0.200

0.175

0.150

0.125

0.100

0.075

0.050

0.025

1.5

2.0

2.5

3.0

3.5

4.0

4.5

5.0

1.00

λb

ξ=x d
0.550


⎟⎟

z

A s2

ε c2

x

hf

d2

2

0.525

0.500

0.475

0.450

0.425

0.400

0.375

0.350

0.325

0.300

0.275

0.250

0.225

0.200

0.175

0.150

0.125

0.100

0.075

0.050

0.025

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

0.550

0.513

0.489

0.464

0.437

0.413

0.386

0.362

0.335

0.309

0.284

0.259

0.232

0.207

0.181

0.155

0.130

0.103

0.078

0.052

0.026

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

0.550

0.513

0.487

0.461

0.436

0.409

0.383

0.357

0.330

0.303

0.276

0.249

0.221

0.194

0.166

0.139

0.111

0.083

0.056

0.028

0.99

0.99

0.99

0.99

0.99

0.99

0.99

0.99

0.550

0.513

0.487

0.460

0.434

0.407

0.379

0.351

0.323

0.295

0.266

0.237

0.208

0.178

0.149

0.119

0.090

0.060

0.030

0.99

0.98

0.98

0.98

0.98

0.98

0.98

0.98

0.550

0.512

0.485

0.459

0.431

0.403

0.374

0.345

0.315

0.285

0.254

0.223

0.192

0.160

0.129

0.097

0.065

0.032

0.98

0.97

0.97

0.97

0.96

0.96

0.96

0.96

0.550

0.512

0.485

0.457

0.428

0.399

0.368

0.337

0.306

0.273

0.240

0.207

0.173

0.139

0.105

0.070

0.035

0.97

0.96

0.95

0.94

0.94

0.94

0.94

0.93

0.550

0.511

0.483

0.454

0.425

0.394

0.362

0.329

0.295

0.260

0.224

0.188

0.151

0.114

0.076

0.038

0.96

0.94

0.93

0.92

0.91

0.91

0.91

0.90

0.550

0.510

0.481

0.451

0.420

0.388

0.354

0.318

0.281

0.243

0.204

0.164

0.124

0.083

0.042

0.95

0.92

0.90

0.89

0.88

0.88

0.87

0.87

0.550

0.509

0.479

0.448

0.415

0.381

0.344

0.305

0.265

0.223

0.180

0.136

0.091

0.046

0.93

0.90

0.87

0.86

0.85

0.84

0.84

0.83

0.550

0.508

0.477

0.444

0.409

0.372

0.331

0.289

0.244

0.198

0.150

0.101

0.051

0.91

0.87

0.84

0.83

0.81

0.80

0.80

0.79

0.550

0.507

0.473

0.439

0.401

0.360

0.316

0.268

0.218

0.166

0.112

0.056

0.90

0.84

0.81

0.79

0.78

0.76

0.76

0.75

0.550

0.505

0.469

0.432

0.391

0.345

0.295

0.241

0.184

0.125

0.063

0.88

0.82

0.78

0.75

0.74

0.72

0.71

0.70

0.550

0.502

0.464

0.423

0.378

0.326

0.268

0.206

0.140

0.071

0.86

0.79

0.74

0.72

0.70

0.68

0.67

0.66

0.550

0.499

0.457

0.412

0.360

0.299

0.232

0.158

0.081

0.84

0.76

0.71

0.68

0.65

0.64

0.62

0.61

0.550

0.494

0.448

0.397

0.335

0.262

0.181

0.093

0.82

0.73

0.68

0.64

0.61

0.59

0.58

0.57

0.550

0.488

0.435

0.374

0.298

0.208

0.108

0.80

0.70

0.64

0.60

0.57

0.55

0.53

0.52

0.479

0.418

0.342

0.243

0.127

0.78

0.67

0.60

0.56

0.53

0.51

0.49

0.48

0.550

0.467

0.392

0.288

0.154

0.76

0.64

0.58

0.53

0.49

0.47

0.45

0.43

0.550

0.449

0.347

0.192

0.74

0.62

0.54

0.49

0.45

0.42

0.40

0.38

0.550

0.420

0.252

0.72

0.59

0.50

0.45

0.41

0.38

0.36

0.34

0.550

0.351

0.71

0.56

0.47

0.41

0.37

0.34

0.31

0.29

0.550

0.69

0.53

0.43

0.37

0.33

0.29

0.27

0.25

0.550

Prilog 3: Tablice za proračun pravokutnih križno armiranih ploča opterećenih jednolikim kontinuiranim opterećenjem
M x = k x ⋅ q ⋅ l2x

;

Max = k ax ⋅ q ⋅ l2x

M y = k y ⋅ q ⋅ l 2y

;

Mby = k by ⋅ q ⋅ l2y

Shema 2

Shema 1

upeti rub

q – jednoliko raspodijeljeno opterećenje
Poissonov koeficijent = 0.15

Shema 3

slobodno oslonjeni rub

Shema 6

Shema 5

Shema 4

Mby

q

My

ly

ly
Mx

q

My

Max

ly

q

My

Max

Max

My
ly

Max

ly

Mx

Mx

Mx

q

My

Max

Max

Mx
Mby
lx

lx
q

q

q

ly

q

My

Max

Mby

lx

lx

lx

q

Max

Mx

Mby

lx

q

q

q

ly lx

kx

ky

kx

ky

k ax

ly lx

kx

ky

k ax

kx

ky

k ax

k by

ly lx

kx

ky

k ax

k by

kx

ky

k ax

k by

0.50
0.55
0.60
0.65
0.70
0.75
0.80
0.85
0.90
0.95
1.00
1.10
1.20
1.30
1.40
1.50
1.60
1.70
1.80
1.90
2.00

0.0079
0.0103
0.0131
0.0162
0.0194
0.0230
0.0269
0.0307
0.0344
0.0383
0.0423
0.0500
0.0575
0.0644
0.0710
0.0722
0.0826
0.0874
0.0916
0.0954
0.0991

0.0991
0.0923
0.0857
0.0792
0.0730
0.0669
0.0611
0.0577
0.0507
0.0462
0.0423
0.0353
0.0293
0.0244
0.0204
0.0173
0.0146
0.0124
0.0107
0.0091
0.0079

0.0084
0.0109
0.0135
0.0162
0.0192
0.0221
0.0249
0.0277
0.0304
0.0330
0.0354
0.0399
0.0438
0.0471
0.0500
0.0524
0.0544
0.0561
0.0572
0.0586
0.0594

0.0908
0.0826
0.0747
0.0670
0.0599
0.0533
0.0472
0.0417
0.0369
0.0327
0.0291
0.0288
0.0180
0.0143
0.0115
0.0094
0.0076
0.0062
0.0052
0.0044
0.0037

-0.0305
-0.0362
-0.0421
-0.0479
-0.0537
-0.0594
-0.0650
-0.0703
-0.0750
-0.0797
-0.0840
-0.0917
-0.0980
-0.1032
-0.1075
-0.1109
-0.1136
-0.1160
-0.1184
-0.1203
-0.1213

0.50
0.55
0.60
0.65
0.70
0.75
0.80
0.85
0.90
0.95
1.00
1.10
1.20
1.30
1.40
1.50
1.60
1.70
1.80
1.90
2.00

0.0088
0.0113
0.0137
0.0166
0.0187
0.0212
0.0233
0.0254
0.0274
0.0292
0.0309
0.0335
0.0357
0.0374
0.0386
0.0396
0.0404
0.0410
0.0414
0.0416
0.0417

0.0835
0.0738
0.0647
0.0563
0.0489
0.0423
0.0363
0.0313
0.0270
0.0232
0.0201
0.0151
0.0113
0.0088
0.0068
0.0053
0.0042
0.0034
0.0028
0.0023
0.0019

-0.0297
-0.0350
-0.0400
-0.0450
-0.0497
-0.0540
-0.0578
-0.0612
-0.0644
-0.0677
-0.0699
-0.0741
-0.0770
-0.0793
-0.0811
-0.0815
-0.0825
-0.0830
-0.0832
-0.0833
-0.0833

0.0040
0.0054
0.0072
0.0092
0.0114
0.0139
0.0164
0.0191
0.0217
0.0243
0.0269
0.0319
0.0365
0.0406
0.0442
0.0473
0.0499
0.0521
0.0540
0.0556
0.0570

0.0570
0.0543
0.0514
0.0483
0.0451
0.0418
0.0385
0.0354
0.0324
0.0295
0.0269
0.0221
0.0182
0.0148
0.0122
0.0100
0.0081
0.0066
0.0055
0.0046
0.0040

-0.0205
-0.0249
-0.0294
-0.0341
-0.0390
-0.0442
-0.0496
-0.0548
-0.0598
-0.0648
-0.0699
-0.0787
-0.0869
-0.0937
-0.0993
-0.1041
-0.1082
-0.1116
-0.1143
-0.1167
-0.1189

-0.1189
-0.1148
-0.1104
-0.1057
-0.1008
-0.0957
-0.0905
-0.0852
-0.0798
-0.0745
-0.0699
-0.0608
-0.0530
-0.0462
-0.0405
-0.0358
-0.0317
-0.0282
-0.0252
-0.0226
-0.0205

0.50
0.55
0.60
0.65
0.70
0.75
0.80
0.85
0.90
0.95
1.00
1.10
1.20
1.30
1.40
1.50
1.60
1.70
1.80
1.90
2.00

0.0045
0.0062
0.0081
0.0101
0.0122
0.0145
0.0169
0.0191
0.0211
0.0232
0.0252
0.0287
0.0316
0.0340
0.0359
0.0374
0.0386
0.0395
0.0402
0.0408
0.0412

0.0550
0.0514
0.0476
0.0436
0.0398
0.0359
0.0323
0.0289
0.0257
0.0228
0.0202
0.0158
0.0123
0.0096
0.0075
0.0060
0.0048
0.0039
0.0031
0.0026
0.0022

-0.0203
-0.0247
-0.0291
-0.0336
-0.0381
-0.0427
-0.0471
-0.0513
-0.0551
-0.0586
-0.0617
-0.0676
-0.0722
-0.0757
-0.0782
-0.0800
-0.0814
-0.0825
-0.0834
-0.0842
-0.0847

-0.1135
-0.1078
-0.1021
-0.0964
-0.0906
-0.0845
-0.0781
-0.0720
-0.0661
-0.0603
-0.0546
-0.0467
-0.0399
-0.0341
-0.0293
-0.0254
-0.0221
-0.0193
-0.0171
-0.0154
-0.0141

0.0024
0.0033
0.0046
0.0061
0.0079
0.0098
0.0103
0.0139
0.0160
0.0181
0.0202
0.0242
0.0287
0.0306
0.0332
0.0353
0.0369
0.0383
0.0392
0.0399
0.0405

0.0405
0.0394
0.0378
0.0360
0.0339
0.0315
0.0293
0.0269
0.0247
0.0224
0.0202
0.0164
0.0131
0.0105
0.0084
0.0066
0.0053
0.0042
0.0035
0.0028
0.0024

-0.0143
-0.0172
-0.0206
-0.0242
-0.0280
-0.0320
-0.0360
-0.0400
-0.0440
-0.0480
-0.0515
-0.0585
-0.0643
-0.0690
-0.0728
-0.0757
-0.0779
-0.0797
-0.0812
-0.0824
-0.0833

-0.0833
-0.0817
-0.0794
-0.0767
-0.0737
-0.0704
-0.0668
-0.0631
-0.0593
-0.0554
-0.0515
-0.0449
-0.0388
-0.0336
-0.0291
-0.0254
-0.0223
-0.0198
-0.0176
-0.0158
-0.0143

Množitelj

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

q ⋅ l 2x

Množ.

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

Množ.

2
2
2
2
q ⋅ l 2x q ⋅ l y q ⋅ l 2x q ⋅ l y q ⋅ l 2x q ⋅ l y q ⋅ l 2x q ⋅ l y

5 0 0. 1. 65 0 0 0. . . 30 0. 15 0. 20 0. 5 5 0 0. 25 0.0 Nsd b h fcd µsd = Msd b h2 fcd A s1 = A s 2 = ω b h As1 Msd fcd fyd d h νsd = d2 β = d1 h = d2 h = 0. 10 0.05 ν N sd d1 As1 b ω= 35 0.Prilog 4: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka B 500 α = A s2 A s1 = 1. 0. . 85 0 80 0.75 7 0. 0. 00 9 5 0. 90 0.60 5 0.45 0 40 µ .

. 5 0 0.6 0 .70 6 0 5 0 . 10 0.075 ν N sd d1 As1 b ω= 35 0.75 0 0. 0 00 0. . 45 40 µ . 1. 15 0.85 8 0 0 .95 0 90 0.50 5 0. .5 0 0. 25 0.Prilog 5: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka B 500 α = A s2 A s1 = 1.0 Nsd b h fcd µsd = Msd b h2 fcd A s1 = A s 2 = ω b h As1 Msd fcd fyd d h νsd = d2 β = d1 h = d2 h = 0. 30 0. 20 0. .

00 0.0 Nsd b h fcd µsd = Msd b h2 fcd A s1 = A s2 = ω b h As1 Msd fcd fyd d h νsd = d2 β = d1 h = d2 h = 0. 45 40 µ .80 0 7 0 . . 1 0 .85 0.Prilog 6: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka B 500 α = A s2 A s1 = 1. . 5 0 0. 5 2 0. 30 0.7 5 0. . .50 5 0.65 0 0 6 0 . 20 0. 10 0. 5 1 0.5 0 0.10 ν Nsd d1 As1 b ω= 35 0.95 0 90 0 .

7 5 0 .9 0 0.5 0 0.5 5 0 .2 5 0 .4 5 0 .85 1.2 0 0 .4 0 0 .8 5 0.9 5 0 .3 0 0 .3 5 0 .6 5 0.0 5 νsd = Nsd A c fcd µsd = Msd A c r fcd Ac = r 2 π A s1 = A s2 = ω A c fcd fyd µ Msd rs N sd r As .Prilog 7: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka ν B 500 ϕ = rs r = 0.105 0 .8 0 0.1 0 ω= 0.0 0 .7 0 0.6 0 0 .

4 0 0 .5 5 0 .1 0 5 ω = 0.8 0 0 .3 5 0. 6 0 0.4 5 0. 10 0 .8 5 0.9 0 0 . 6 5 0 .5 0 0 .0 0 .9 5 0 .0 5 νsd = Nsd A c fcd µsd = Msd A c r fcd Ac = r 2 π A s1 = A s2 = ω A c fcd fyd µ Msd rs Nsd r As . 3 0 0 .7 5 0.Prilog 8: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka ν B 500 ϕ = rs r = 0.2 5 0 .90 1 . 2 0 0 . 7 0 0 .

31 2.52 4.08 3.02 4.45 6.39 3.466 2.98 47.39 5.36 2. Uzd.85 8.0 150 2.56 37.27 31.53 7.36 3.27 5 0.95 1.83 0. 5.13 1.70 4 0.50 1.90 25.64 9.26 55.63 28. [cm2/m] 5.84 43.78 600 215 6.09 6.34 72.01 21.43 91.13 28.96 4.13 3 0.888 1.42 11.2 100 250 1.47 20.0 6.2 100 250 1.70 10.6 100 250 2.03 1.54 4.83 600 215 8.79 1.30 64.96 2.31 0.18 49.85 600 215 Masa [kg/m2] 1.12 22.00 11.55 63.85 21.31 600 215 4.42 61.50 6.13 26.21 19.51 3.61 101.13 600 215 10.51 104. Uzd.984 3.85 0.31 12.53 113.21 24.07 7.6 100 1. Šir.31 0.01 24.42 53.79 1.35 Masa [kg/m2] 2.96 2.85 15.27 44.0 100 5.96 0. Uzd.0 4.0 250 150 7.11 3.39 4.57 600 215 6.02 29.83 3.208 1.44 13.0 150 250 2.16 2.06 14.26 3.0 5.10 6.36 175.13 240 600 Tip mreže T 257 T 378 T 524 OBOSTRANO NOSIVE "Q-mreže" 215 R 131 R 139 R 166 R 188 R 196 R 257 R 283 R 335 R 385 R 424 R 503 R 524 R 636 R 785 [kg/m] 0.96 106.853 4.16 4.01 1.66 600 215 8.0 5.01 2.05 10.08 18.73 73.35 0.36 22.70 1.16 15.56 600 215 4.81 45.65 7.81 20.56 600 215 5.40 14.78 12.79 111.15 132.54 37.42 88.96 600 215 6.57 0.72 15.21 92.76 1.72 3.2 150 250 1.50 152.0 6.04 10.36 42.578 1.75 84.71 5.42 10.77 3.04 7.37 1.72 50.80 163.46 3.70 40.998 2.77 3.97 122.08 12.64 3.14 4.24 10.154 0.62 5.52 6.302 0.95 7.63 24.23 4.13 30.07 71.990 9.08 20.93 188.25 81.39 16.83 UZDUŽNO NOSIVE MREŽE “R-mreže” Dimenzije Profil šipki Razmak Površina [cm] [mm] [mm] [cm2/m] Uzd.46 POPREČNO NOSIVE MREŽE “T-mreže” Dimenzije Profil šipki Razmak Površina [cm] [mm] [mm] [cm2/m] Uzd.89 5.61 30.66 0.28 0.15 .55 1.88 600 215 5. Pop.0 4.03 48.32 14.70 15.Prilog 9: Armaturne tablice Tip mreže Q 131 Q 139 Q 166 Q 188 Q 196 Q 226 Q 257 Q 283 Q 335 Q 385 Q 424 Q 503 Q 636 Q 785 1 0.13 600 215 8.04 10.00 5.20 0. Duž.32 13.48 56.15 5. Pop.22 57.13 600 215 10.64 61.83 16.41 34.549 6.0 100 7.56 600 215 4. Šir.79 35.45 27.03 5.85 600 215 9.0 100 1.0 100 2.10 49.26 2.75 2.47 21.69 77.89 98.14 3.00 58.77 1.98 2.0 4.0 150 250 5.07 16.28 7.03 6.0 100 6.20 2.23 150.78 6.03 600 215 9.54 33.35 600 215 7. i Pop.17 40.21 50.13 1.08 4.79 7.63 9.53 6.85 4.54 2.00 2.0 6.2 100 250 1.865 TABLICA ŠIPKASTE ARMATURE površina presjeka As [cm2] za komada: 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 1.24 2.18 11.81 26.15 1.32 142.0 4.68 4.10 125.13 600 215 9.66 138.62 5.40 87.16 7.0 150 250 3.0 6.66 600 215 6.57 1.54 30.78 600 215 9.93 18.50 600 UZDUŽNO NOSIVE "R-mreže" 215 Tip mreže Masa 600 POPRECNO NOSIVE "T-mreže" 240 Promjer ∅ [mm] 5 6 7 8 10 12 14 16 18 20 22 25 28 30 32 36 40 600 Promjer ∅ [mm] 5 6 7 8 10 12 14 16 18 20 22 25 28 30 32 36 40 Masa [kg/m2] 2.26 600 215 7.54 2.90 63.42 34.0 150 250 4.41 49.54 3.96 100.0 7.68 75.56 240 600 5.48 5.58 67. Uzd.18 12.25 56.03 7.0 100 250 3.0 100 250 6.6 4.62 70.36 39. Pop.51 2.27 17.17 18.13 600 215 OBOSTRANO NOSIVE MREŽE “Q-mreže” Profil Razmak Dimenzije Površina [mm] [mm] [cm] Dužina Širina Uzd.0 100 250 5.34 40.95 43.08 35.617 0.57 2 0.62 6.69 3.80 4. i Pop.11 22.36 600 215 10.02 5.2 4.12 24.57 2.28 7.395 0.99 25.45 34.78 240 600 6.52 5.0 150 3.59 120.02 3.81 68.63 4. Uzd.82 12.10 20.0 150 1.60 9.63 36.0 6.72 73.62 49.24 600 215 8.78 600 215 7.33 3.21 11.55 23.85 1.05 12.0 10.50 0.57 15.85 0.99 30.88 0.0 125 2.89 62.0 250 150 1.09 12.18 12.0 100 3.96 9.93 5.54 2.36 1.0 8.38 80.16 8.12 2.47 96.06 3.81 8.18 1.15 30.222 0.63 38.68 3.2 150 250 1.55 112.01 3.39 600 215 4. 5.55 2. Pop.39 0.38 0.2 100 1. Duž.24 1.72 2.73 18.71 19.41 1.89 80.77 1.56 600 215 6.0 100 250 7. Pop.5 250 150 3.85 1.05 86.36 25.82 91.57 14.01 41.0 5.92 2.21 38.85 1.39 0.313 7.59 0.91 6.09 54.07 3.14 16.56 600 215 7.92 9.98 1.14 28.27 32.0 150 4.57 0.03 10.34 4.07 8.0 150 1.834 5. Pop.24 1.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful