SVEUČILIŠTE U SPLITU

GRAĐEVINSKO-ARHITEKTONSKI FAKULTET

Jure Radnić
Alen Harapin

OSNOVE BETONSKIH
KONSTRUKCIJA
INTERNA SKRIPTA

Split, 2007.

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka

2

SADRŽAJ:
1

Osnove pojmovi o Armiranom betonu...................................................................................... 4
1.1 Općenito ................................................................................................................................ 4

2

Osnove proračuna AB konstrukcija.......................................................................................... 5
2.1 Općenito ................................................................................................................................ 5
2.2 Osnovne pretpostavke........................................................................................................... 7
2.3 Radni dijagram betona........................................................................................................... 8
2.4 Radni dijagram čelika ............................................................................................................ 9
2.5 Koeficijenti sigurnosti ........................................................................................................... 10
2.6 Klase okoliša........................................................................................................................ 11

3

Dimenzioniranje AB konstrukcija prema Graničnim stanjima nosivosti ................................. 13
3.1 Minimalna i maksimalna armatura u presjeku ..................................................................... 13
3.2 Jednostruko armirani pravokutni presjek opterećen momentom savijanja .......................... 13
3.2.1

Teoretske postavke ...................................................................................................... 13

3.2.2

Slučaj 1 ......................................................................................................................... 16

3.2.3

Slučaj 2 ......................................................................................................................... 17

3.2.4

Slučaj 3 ......................................................................................................................... 19

3.2.5

Slučaj 4 ......................................................................................................................... 21

3.3 Dvostruko armirani pravokutni presjek opterećen momentom savijanja ............................. 22
3.4 Dimenzioniranje T i Γ presjeka ............................................................................................ 26
3.5 Kratki elementi opterećeni centričnom tlačnom silom.......................................................... 31
3.6 Kratki elementi opterećeni centričnom vlačnom silom......................................................... 31
3.7 Dimenzioniranje pravokutnog presjeka na moment savijanja i uzdužnu silu....................... 32
3.7.1

Uzdužna vlačna sila – postupak Wuczkowskog ........................................................... 32

3.7.2

Uzdužna tlačna sila – postupak Wuczkowskog ............................................................ 33

3.7.3

Uzdužna tlačna/vlačna sila – dimenzioniranje pomoću dijagrama interakcije .............. 38

3.8 Dimenzioniranje okruglog presjeka naprezanih momentom savijanja i uzdužnom silom .... 41
3.9 Dimenzioniranje presjeka na Poprečnu silu......................................................................... 43
3.9.1

Općenito ....................................................................................................................... 43

3.9.2

Postupak....................................................................................................................... 43

3.9.3

Standardna metoda ...................................................................................................... 44

3.9.4

Metoda slobodnog odabira nagiba tlačnih štapova ...................................................... 45

3.9.5

Minimalna (konstruktivna) armatura ............................................................................. 46

3.10 Dimenzioniranje presjeka na Moment torzije....................................................................... 50
3.10.1 Općenito ....................................................................................................................... 50
3.10.2 Postupak....................................................................................................................... 51
3.10.3 Zajedničko djelovanje Momenta torzije i Poprečne sile ................................................ 52

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka

3

3.10.4 Proračun ploča na proboj.............................................................................................. 57
3.10.5 Koso savijanje............................................................................................................... 57
3.10.6 Vitki elementi naprezani ekscentričnom tlačnom silom ................................................ 57
4

Dimenzioniranje presjeka prema Graničnim stanjima uporabe ............................................. 58
4.1 Općenito .............................................................................................................................. 58
4.2 Granično stanje naprezanja................................................................................................. 58
4.3 Granično stanje pukotina ..................................................................................................... 59
4.3.1

Općenito ....................................................................................................................... 59

4.3.2

Minimalna armatura ...................................................................................................... 59

4.3.3

Dokazni postupak bez kontrole širine pukotina ............................................................ 60

4.3.4

Proračun širine pukotina ............................................................................................... 60

4.4 Granično stanje progiba....................................................................................................... 64

5

4.4.1

Općenito ....................................................................................................................... 64

4.4.2

Dokaz graničnog stanja progibanja .............................................................................. 65

PRILOZI ................................................................................................................................. 72
Prilog 1: Tablice za dimenzioniranje pravokutnih presjeka prema graničnim stanjima sloma ..... 73
Prilog 2: Tablice za dimenzioniranje T i Γ presjeka...................................................................... 74
Prilog 3: Tablice za proračun pravokutnih križno armiranih ploča opterećenih jednolikim
kontinuiranim opterećenjem.......................................................................................... 75
Prilog 4: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka...................... 76
Prilog 5: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka...................... 77
Prilog 6: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka...................... 78
Prilog 7: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka............................. 79
Prilog 8: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka............................. 80
Prilog 9: Armaturne tablice........................................................................................................... 81

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka

1

OSNOVE POJMOVI O ARMIRANOM BETONU

1.1

Općenito

4

Beton je umjetni kamen, dakle materijal koji, kao i svaki kamen ima veliku tlačnu ali malu vlačnu
čvrstoću. U kombinaciji s armaturom dobiva se novi materijal – armirani beton, koji objedinjuje sve
dobre karakteristike oba osnovna materijala. Efikasno djelovanje tih dvaju, po mehaničkim
karakteristikama različitih materijala, omogućeno je sljedećim:

Beton tokom svog stvrdnjavanja čvrsto prianja uz čelik (armaturu), tako da pri djelovanju
vanjskih sila oni zajedno sudjeluju u nošenju. Prianjanje čelika i betona glavni je faktor
njihovog zajedničkog sudjelovanja u nošenju.

Beton i čelik imaju približno jednake temperaturne koeficijente. Betonu, ovisno o agregata
temperaturni koeficijent je: α c = 1.4 ⋅ 10 −5 − 0.7 ⋅ 10 −5 1 o C , a čeliku: α c = 1.2 ⋅ 10 −5 1 o C ,
zbog čega u kombinaciji ova dva materijala dolazi do neznatnog unutrašnjeg naprezanja pri
temperaturnim promjenama.

Beton štiti čelik od korozije, ako je dovoljno kompaktan, zbog bazičnog karaktera kemijskih
reakcija i obilnog lučenja Ca(OH)2.

Kombinacijom betona i čelika u obliku armiranog betona postiže se dobro iskorištenje obaju
materijala, pri čemu beton u prvom redu prima tlačna, a čelik vlačna naprezanja.

Bitno je napomenuti da se još uvijek često proračun konstrukcija vrši po teoriji elastičnosti (linearna teorija). zahtijeva da se odabere ograničeni skup stanja za opisivanje ponašanja konstrukcije. − dovođenjem konstrukcije ili elementa konstrukcije koje promatramo kao kruta tijela u stanje gubitka ravnoteže.1 Općenito 5 Pod pojmom graničnog stanja presjeka odnosno konstrukcije. zasnovan na teoriji pouzdanosti konstrukcija. − izvijanjem u elastičnom ili plastičnom području. naime. uobičajeno je da se granična stanja dijele u dvije velike grupe: a) granično stanje koje odgovara maksimalnoj nosivosti. . a postižu se: − graničnim stanjem deformacija vezano za upotrebljivost i izgled elementa i konstrukcije u cjelini . II i III (crtež 1). plastičnih zglobova. − otkazivanjem nosivosti konstrukcije praćeno pojavom tzv. b) granična stanja upotrebljivosti. Prema tome. a postiže se: − lomom materijala u kritičnom presjeku ili dosezanjem znatnijih deformacija. čime prestaje ispunjavati postavljene kriterije u pogledu nosivosti.proračun deformacija. konstrukcija (ili jedan njen dio) smatrat će se nepodobnom za predviđenu uporabu ako je prekoračeno bar jedno od graničnih stanja. dok se dimenzioniranje vrši po metodi graničnih stanja. Idući od ležajeva prema sredini raspona vide se tri različita stanja naprezanja. podrazumijeva se ono stanje pri kojem presjek odnosno konstrukcija gubi sposobnost da se odupre vanjskim utjecajima ili pak dobiva nedopušteno velike deformacije ili lokalna oštećenja.proračun pukotina. za mostove i nosače kranskih staza). − zamorom materijala (npr. trajnosti i funkcionalnosti. linije loma). nedjeljiva je nelinearna ovisnost naprezanje-deformacija za armirano betonski presjek od preraspodjele unutarnjih sila u statički neodređenoj konstrukciji ("plastifikacija" presjeka i "plastifikacija" sistema). − nestabilnošću uslijed velikih pomaka i deformacija. valja poznavati i stanja naprezanja koja prethode graničnome. gdje se formira mehanizam loma kod statički neodređenih nosača (kod ploča se formiraju tzv. − graničnim stanjem pukotina . poznata u armiranom betonu kao stanja naprezanja I.Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2 OSNOVE PRORAČUNA AB KONSTRUKCIJA 2. Greda od armiranog betona opterećena koncentriranom silom u sredini raspona ima različite stupnjeve iskorištenosti u raznim presjecima zavisno od momentnog dijagrama. očiti je nesklad takvog postupka jer. Općenito. − graničnim stanjem naprezanja – kontrola naprezanja. Da bi se mogla odrediti nosivost presjeka neposredno pred slom. Metoda graničnih stanja promatra stanje deformacija i naprezanja neposredno pred slom presjeka. Ovakav pristup. Dakle. Takva se stanja obično nazivaju graničnim stanjima pri kojima konstrukcija zadovoljava uvjete za koje je projektirana.

n. Stanje naprezanja III (stanje neposredno pred slom) karakteristično je po tome što raspodjela tlačnih naprezanja ima oblik krivulje. 2. uslijed popuštanja armature i to na 2 načina: − nedovoljnim armiranjem (ρ < ρmin) tako da prilikom prijelaza iz faze I u fazu II dolazi do naglog povećanja naprezanja u armaturi. već mu prethode sve veće pukotine i naglašene deformacije armature u vlačnoj zoni (duktilan slom). Ako postoji mogućnost slobodnog izbora presjeka. osobito za betone visokih kvaliteta. nastaju pukotine koje su još veće i dosežu neutralnu os.o. Općenito slom presjeka može nastati: 1. pri čemu naprezanje u čeliku ne doseže granicu popuštanja. Tlačna zona se smanjuje i neutralna os putuje prema gore. a u vlačnoj zoni. Da se takav slom ne dogodi. naprezanja tlaka i vlaka su mala. kao i u zoni II. Način sloma armirano betonskih elemenata ovisi o postotku armiranja. uslijed popuštanja betona nastaje neduktilan slom.Stanja naprezanja AB grede Za stanje I. Stanje naprezanja II karakteristično je po tome što u vlačnoj zoni nastaju pukotine i vlačna se zona isključuje iz nosivosti. tj uz potpuno iskorištenje obaju materijala ili samo čelika.o. − iscrpljenošću armature. pa raspodjela naprezanja u vlačnoj zoni ide po krivulji dok je raspodjela tlačnih naprezanja još uvijek linearna. a raspodjela tlačnih naprezanja ima oblik krivulje. 3. koji je karakteriziran prethodnom pojavom naglašenih deformacija i pukotina. . Takav slom nastaje kod jako armiranih presjeka.o. n. kod čega se slom presjeka ne događa odmah poslije pojave pukotina. potrebno je presjek armirati minimalnom armaturom. pa je opravdano pretpostaviti da je raspodjela naprezanja linearna. Slom nastaje trenutno. formiranja većih pukotina i loma armature. uslijed istodobnog popuštanja betona i armature nastaje tkz. Kraj stanja I (Ia) označava da je vlačna čvrstoća betona pred iscrpljenjem.6 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka F Ia I III n. preporučuje se dimenzioniranje uz pretpostavku istodobne iscrpljenosti armature i betona. o djelovanju unutrašnjih sila i o mehaničkim karakteristikama betona i armature. SREDINA PRESJEKA R II d Bez pukotina Sitne pukotine Pukotine pred slom 1/2 l MI M Ia M II M III Crtež 1 . Slom nastaje iznenadno bez naglašenih pukotina i većih deformacija. plastifikacije armature. balansirani slom.

Uvjeti koje ovo granično stanje traži moraju se poštivati radi osiguranja funkcionalnosti konstrukcije.. koje se smatra mjerodavnim. − da ukupne deformacije. na primjer. u jako agresivnim sredinama.. pa kao takvo i mjerodavno za proračun. Kod vitkih AB konstrukcija velikih raspona može pak biti mjerodavno granično stanje deformacija. lokalnih naprezanja.Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2. prevrtanje.. primijenjenog sistema konstrukcije i sl. koje se kod savijenih elemenata svodi na granično stanje progiba. − nosivost betona u vlačnoj zoni se ne uzima u obzir. Proračun prema graničnim stanjima dakle obuhvaća proračune i kontrole ponašanja konstrukcija i to: a) granično stanje loma: − proračun statičke ravnoteže konstrukcije (gdje se konstrukcija promatrana kao kruto tijelo provjerava na klizanje. u inženjerskoj praksi. probijanja. iz čega proističe da je raspored deformacija po visini presjeka pravolinijski.dimenzioniranje karakterističnih poprečnih presjeka nosača sprovodi prema teoriji granične nosivosti. − proračun unutarnjih sila koje vladaju u konstrukciji bilo linearnom teorijom (teorijom elastičnosti) ili transformacijom konstrukcije u mehanizme loma (proračun teorije plastičnosti). oblogama. a zatim se daje dokaz odnosno provjera ispunjenosti uvjeta koje traže granična stanja upotrebljivosti. − prianjanje betona i čelika nije narušeno sve do samog loma konstrukcije. U velikom broju slučajeva. čime je određena veličina i raspored tlačnih naprezanja po visini tlačnog dijela presjeka. izvijanje. a zatim se. Dakle deformacije betona i armature su iste za istu udaljenost od neutralne osi presjeka. s utjecajem puzanja. U proračunu se po pravilu izračuna jedno granično stanje. − proračun graničnog stanja loma uslijed zamora materijala (za posebne elemente konstrukcija). zatim izbjegavanja nepovoljnih psiholoških efekata. skupljanja i temperature. − da je zadovoljen uvjet ograničenja pukotina za radna opterećenja (uvjet trajnosti). dokazuje da su i ostala granična stanja zadovoljena. − poznata je veza naprezanje-deformacija za armaturu i beton. Vlačnu silu prima armatura. zavisno od namjene objekta. b) granično stanje u eksploataciji: − dokaz razmaka i otvora pukotina u vlačnoj zoni betona. ne izazovu nepovoljne utjecaje na konstrukciju u eksploataciji (uvjet uporabljivosti). momenata torzije.. − dokaz maksimalnih deformacija i progiba za upotrebljivost konstrukcije. adhezije i sl. pregradnim zidovima. za usvojenu geometriju poprečnih presjeka i kvaliteta materijala.). poprečnih sila. − proračun granične nosivosti kritičnih presjeka za djelovanje momenata savijanja i uzdužnih sila.2 7 Osnovne pretpostavke Elementi konstrukcija kod dimenzioniranja trebaju zadovoljiti uvjete: − da postoji dovoljna sigurnost na lom. Stoga se detaljan proračun . može biti najkritičnije granično stanje pukotina. itd. Proračun po graničnoj nosivosti lomu vrši se na osnovu sljedećih pretpostavki: − presjeci i nakon deformiranja ostaju ravni (vrijedi hipoteza Bernoulli-a). . gdje se u toku eksploatacije dopuštaju vrlo male širine pukotina u betonu. već jedno od dva granična stanja upotrebljivosti. Međutim. najkritičnije je stanje granične nosivosti . isplivavanje.loma. izolacijama. posebno radi osiguranja kompatibilnosti deformacija (progiba) konstrukcije sa opremom. okolne sredine. odizanje oslonaca. Tako. može se dogoditi da ne bude (uvijek) mjerodavno stanje loma.

gustoći vilica itd. U našoj zemlji.0‰ 3. izračunate po izrazima Ecm = 9500 ⋅ 3 fck + 8 .0 27500.0 37000.m (MPa) τRd (MPa) Ecm (MPa) C 12/15 C 16/20 C 20/25 C 25/30 C 30/37 C 35/45 C 40/50 C 45/55 C 50/60 Čvrstoća na valjku 12.0 30. koja se u literaturi naziva radni dijagram betona (RDB).48 26000.30 0.0 1.5 3.0 25.0 16. Ova analitička veza. parabole+pravokutnika i sl.m ≈ 0.44 0.0 35000. 0 < ε c ≤ 3 .26 0. količine armature u tlačnoj zoni presjeka. koja se dobiva iz karakteristične tlačne čvrstoće Karakteristika betona fck (MPa) fc. brzini nanošenja opterećenja. a prema prijedlogu EC 2. stanju naprezanja u elementu (jednoosno.2 3.3 Radni dijagram betona Eksperimentalna istraživanja su pokazala da stvarni oblik veze između naprezanja σc i deformacije εc za beton ovisi o nizu faktora: vrsti opterećenja. σc fck σc = ck (4−εc)εc f 4 αfcd εc [‰] 2.0 30.5‰ Crtež 2 – Radni dijagram betona Računski radni dijagram betona je dakle parabola: σc = α fcd (4 − εc ) εc 4 pri 0 ≤ ε c ≤ 2 .0 50. dvoosno ili višeosno).8 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2.0 20.0 32000. koja će s jedne strane biti vrlo jednostavna i primjenjiva u praksi.22 0. obliku poprečnog presjeka nosača.0 33500.0 30500.0 36000.0 ‰ () tj pravac σc = α fcd pri 2 . dužine trajanja opterećenja. a s druge što vjernije opisivati stvarnu vezu.0 29000. u pravilnicima raznih zemalja poprima čitav niz oblika: parabole drugog ili trećeg stupnja.6 2.0 20.9 2. fck [MPa] 23 [MPa] [MPa] () .0 50.1 0.cub (MPa) fct.3 ⋅ (fck ) .računska tlačna čvrstoća betona.6 1.18 0.0 Srednja vlačna čvrstoća Posmična čvrstoća Početni modul elastičnosti U tabeli su također dane i vrijednosti početnog modula elastičnosti te vlačne čvrstoće za pojedine klase betona.41 0. kvaliteti betona.5 ‰ () gdje je: − fcd .0 45.37 0. fck [MPa] fct.0 55. Za potrebe proračuna-dimenzioniranja betonskih i armirano betonskih presjeka potrebno je iznaći analitičku vezu između naprezanja σc i deformacija εc betona. usvojen je radni dijagram betona oblika parabola+pravokutnik (crtež 2). pravokutnika.0 35.2 2.0 60.0 37.0 25.8 4.0 45.34 0.0 40.9 3.0 Čvrstoća na kocki 15.

koji u stvari predstavljaju tražene kvalitete za pojedina svojstva.0439) B 450C (1. U tablici su date mehaničke karakteristike i uvjeti za pojedina svojstva čelika za armiranje.0‰ Crtež 3 – Radni dijagram čelika Dakle smatra se da je dostignuta granična nosivost presjeka po vlačnoj uzdužnoj armaturi znatno prije no što čelik uđe u zonu očvršćivanja. d (mm) .4 Radni dijagram čelika Idealna veza između naprezanja i deformacija za čelik. Dakle usvaja se da je granična nosivost armature po naprezanjima dostignuta kada naprezanje u armaturi bude jednako granici razvlačenja. To je iz razloga što već pri deformacijama od 5 ‰ do 20 ‰ armirano betonski nosači se toliko deformiraju da se praktički iscrpljuje nosivost presjeka deformacije rastu iako se vanjska sila ne mijenja (armatura "teče").04…) Namot: 4-16 Šipke: 6-40 Namot: 6-16 Šipke: 6-40 Namot: 6-16 5-16 6-16 6-16 Granica razvlačenja fyk (MPa) ≥ 500 ≥ 500 ≥ 450 ≥ 500 ≥ 500 ≥ 450 Omjer vlačne čvrstoće i granice razvlačenja ≥ 1. kao računski model za proračundimenzioniranje armirano betonskih presjeka.08 ≥ 1.0438) (1.35 ≥ 1.04…) Mrežasta armatura (nHRN EN 10080-5) B 500A (1.15 ≤ 1. koja se u literaturi naziva radni dijagram čelika (RDČ). Maksimalno (granično) naprezanje čelika fyk jednako je granici tečenja (razvlačenja).0439) (1. nHRN EN 10080-3 i nHRN EN 10080-4) B 500A B 500B B 450C (1.0438) B 500B (1.15 ≤ 1.05 ≥ 1. ±σs fyk fyd εs [‰] 20.35 Nazivni promjer. uzima se u obliku bilinearnog dijagrama (crtež 3). Pri prekoračenju deformacija od 20 ‰ dolazi do značajnih rotacija presjeka i do znatne redukcije tlačne zone što ima za posljedicu drobljenje i lom betona u tlaku.05 ≥ 1. Naziv i oznaka (broj) čelika Šipkasta armatura (nHRN EN 10080-2.9 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2.08 ≥ 1.

Željeni stupanj sigurnosti postiže se dakle preko koeficijenata sigurnosti. u području 2. dolaze slučajevi čistog savijanja i savijanja sa uzdužnom silom (±N).10 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 2. Ukupnu vlačnu silu prima armatura. . naročito odstupanje u veličini zaštitnog sloja u odnosu na projektiranu statičku visinu presjeka.. Koeficijenti sigurnosti variraju prema tome da li se radi o stalnom (vlastita težina. − Netočnost u položaju armature. Centrični i ekscentrični vlak u fazi malog ekscentriciteta u području 1 omeđeni su linijama a i b.. težina stalne opreme.. prema crtežu 4. Koeficijent sigurnosti.5 Koeficijenti sigurnosti Metoda graničnih stanja je semiprobabilistička metoda u kojoj se na principu vjerojatnoće intenziteta opterećenja definiraju reprezentativne vrijednosti. kao što su: − Netočnost procjene stalnog i pokretnog opterećenja.0‰ f 3. − Netočnost određivanja čvrstoća i deformacija materijala. a po položaju ide i do tlačnog ruba. koja utječe na smanjenje nosivosti. odnosno jedinstvenog koeficijenta sigurnosti. Tim se vrijednostima pridružuju koeficijenti sigurnosti. puzanja i skupljanja betona. vjetar.). netočnost dimenzija presjeka. kao i utjecaj nejednolike temperature. služi nam da "pokrijemo" neke netočne pretpostavke koje smo uveli u račun.. 2.0‰ Crtež 4 – Dijagram deformacija AB presjeka 1. − Netočnost usvojenog statičkog sistema u odnosu na stvarnu konstrukciju. snijeg. itd. − Zanemarivanje prostornog djelovanja konstrukcije i zanemarivanje prostornog stanja naprezanja na čvrstoće.). u biti. seizmički udari. − Odstupanje računskih radnih dijagrama σ−ε od stvarnih za pojedine materijale. pa se dobivaju računske vrijednosti.. Zavisno o kakvom se opterećenju radi imamo i različite koeficijente sigurnosti. Mogući položaji linija deformacije b i c imaju rotaciju u točki A.) ili specijalnom opterećenjenju (utjecaji temeperature. − Tolerantne greške proračuna. Točka A je točka rotacije presjeka. Cijeli betonski presjek je vlačno opterećen. Zavisno od deformacije betona i čelika definiraju se područja za određivanje stanja naprezanja. − Utjecaj puzanja i skupljanja betona na konačnu čvrstoću.. − Neke netočnosti kod izvođenja (tolerantna odstupanja vertikalnosti elemenata. Neutralna os uvijek se nalazi u presjeku.5‰ B d2 Vlak As2 a 1 b c C d 2 4 d e 3 d1 As1 g h 5 A 20. Tlak 2. − Greške određivanja kritičnih presjeka kod dimenzioniranja konstrukcije.0‰ 3. − Moguću koroziju čelika. Samo u slučaju linije c beton je potpuno iskorišten. promjenjivom (korisno opterećenje. Između linija deformacija b i c.).

Slučajevi čistog savijanja i savijanja sa uzdužnom silom mogu biti omeđeni i linijama c i d. praonice.11 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. dijelovi temelja Dijelovi do kojih vanjski zrak ima stalni ili povremeni pristup (npr. v/c omjer Min. praonice rublja u stambenim zgradama).0‰. Za krajnje tlačno vlakno betona εc= 2. vlažni prostori zatvorenih bazena za kupanje.5‰ i εc=0‰. parkirališne ploče bez zaštitnog sloja . u području 3.55 320 C 35/45 55 0.60 280 - C 30/37 35 0. Zgrade otvorenih oblika). Između linija d i f u području 4. prije nego što čelik dostigne granicu razvlačenja fyd. U području iznad ove linije (prema liniji d) presjeci se računaju na složeno savijanje po velikom ekscentricitetu. karakteristične tlačne čvrstoće. Vlačna armatura. 2. Nema rizika od oštećenja X0 Bez rizika djelovanja Elementi bez armature u neagresivnom okolišu (npr. As1. Presjeci su jače armirani za liniju deformacije d. dok su naprezanja u armaturi na suprotnom rubu od σs= 0 do σs= fyd. rijetko suho XD3 Cikličko vlažno i suho Područja prskanja vode s prometnih površina. Neutralna linija nalazi se uvijek izvan presjeka. U presjeku se javljaju samo tlačna naprezanja. kupališta.45 320 1.6 Područje 5 određeno je linijama g i h.… 3. a odnosi se na slučajeve ekscentrične tlačne sile u fazi malog ekscentriciteta.…) Vanjski betonski elementi izravno izloženi kiši. Javne kuhinje. prostorije s atmosferom visoke vlažnosti (npr. spadaju svi slučajevi složenog savijanja sa ekscentričnom tlačnom silom. u pravilu nije uvijek iskorištena kod loma zbog malih deformacija čelika. Linija f predstavlja granicu kod koje je εc=3. elementi u području vlaženja vodom (slatkovodna jezera i/ili rijeke. elementi izloženi industrijskim vodama koji sadrže kloride Elementi izloženi prskanju vode s prometnih površina na koja se nanose sredstva za odleđivanje. rijetko suho XC3 Umjerena vlažnost XC4 Cikličko vlažno i suho Elementi u prostorijama obične vlažnosti zraka (uključujući kuhinje. Za deformacije armature: ε s1 < ε v = fyd Es lom nastaje po betonu. minimalnog zaštitnog sloja. elementi stalno uronjeni u vodu Dijelovi spremnika za vodu. Nearmirani temelji koji nisu izloženi smrzavanju i odmrzavanju. 5. nearmirani unutarnji elementi) 2. Mogući položaji linije deformacija imaju za rotaciju točku B. dok su iskorištena između linija d i e.55 280 - C 30/37 40 0. Naprezanja u čeliku nisu iskorištena između linija e i f. Moguća točka rotacije linija deformacije je točka C. Korozija armature uzrokovana kloridima koji nisu iz mora XD1 Suho ili trajno vlažno XD2 Vlažno. Razredi izloženosti i minimalne vrijednosti dane su u tablici.0-3. Razred Opis okoliša Informativni primjer moguće pojave razreda izloženosti Najmanji razred tlačne čvrstoće betona Minim. Zaštitni sloj cmin (mm) Maksim. prema kojima treba odabirati i projektirati klasu betona. naprezanja su praktično na granici gnječenja. Klase okoliša Beton u eksploataciji može biti izložen različitim djelovanjima. Beton je u ovom području uvijek iskorišten do čvrstoće (fcd). Maksimalna deformacija tlačne armature iznosi 2. Korozija armature uzrokovana karbonitizacijom XC1 Suho ili trajno vlažno XC2 Vlažno.5‰. Prema uvjetima u kojima se beton nalazi propisani su minimalni tehnološki zahtjevi u vezi sastava betona. 4.65 260 - C 30/37 35 0. vodocementni omjer i sl.50 300 - C 30/37 55 0. privatne garaže Bazeni za plivanje i kupališta sa slanom vodom. količina cementa Ostali zahtjevi C 20/25 15 - - - C 20/25 20 0. kupaonice.55 300 C 30/37 55 0. Lom uvijek nastaje po betonu. Točka rotacije linija deformacije je točka B.

površine izložene prometu gusjeničara Manje maks. parkirališne ploče bez zaštitnog sloja).50 300 - Stalno uronjeni elementi u lukama C 35/45 55 0. mjesta na kojima može doći do struganja u postrojenjima za tretiranje voda iz kanalizacije Agregat prema HRN EN 12620 s dovoljnom otpornošću na smrzavanje. agresivan okoliš.45 340 - C 30/37 - 0.45 320 - Zidovi lukobrana i molova C 35/45 55 0. pretežno vodoravni elementi izloženi prskanju vode s prometnih površina na koja se nanose sredstva za odleđivanje. rashladni tornjevi s dimnjacima za odvođenje dimnih plinova XA3 C 35/45 - 0.12 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4. elementi u području morske plime. elementi u području kvašenja vodom (slatkovodna jezera i/ili rijeke) Prometne površine tretirane sredstvima za odleđivanje. Bazeni za destilaciju). hidrauličke konstrukcije u vrtložnim (uzburkanim) vodama (npr. Minimalna količina zraka 4.50 320 5.45 360 C 30/37 25 - - C 30/37 45 - - - Sulfatno otporni cement 7. spremnici tekućih umjetnih gnojiva C 30/37 - 0. konstrukcije u marinama Betonski elementi u dodiru s morskom vodom.0% C 30/37 - 0. spremnici za silažu i korita (žlijebovi) za hranjenje životinja.55 300 XA2 Umjereno kem. Beton izložen kemijskom djelovanju XA1 Slabo kemijski agresivan okoliš Spremnici u postrojenjima za tretiranje voda iz kanalizacije. Korozija armature uzrokovana kloridima iz mora XS1 XS2 XS3 Izloženi soli iz zraka. Beton izložen habanju XM1 Umjereno habanje XM2 Znatno habanje XM3 Ekstremno habanje Elementi industrijskih konstrukcija izloženi prometu vozila s pneumatskim gumama na kotačima Elementi industrijskih konstrukcija izloženi prometu viljuškara s pneumatskim ili tvrdim gumama na kotačima Elementi industrijskih konstrukcija izloženi prometu viljuškara s pneumatskim gumama ili čeličnim kotačima. ali ne u direktnom dodiru s morskom vodom Uronjeno U zonama plime i prskanja vode Vanjski elementi u blizini obale C 30/37 55 0.45 340 6. Djelovanje smrzavanja i odmrzavanja. sa sredstvom za odleđivanje (ali drukčije od onog kod XF4).55 300 C 30/37 - 0.55 300 C 25/30 - 0. područje prskanja morskom vodom Otvoreni spremnici za vodu. zrno agregata C 35/45 50 - - . elementi u agresivnom tlu C 35/45 - 0. sa li bez sredstava za odleđivanje XF1 XF2 XF3 XF4 Umjereno zasićeno vodom bez sredstava za odleđivanje Umjereno zasićeno vodom sa sredstvom za odleđivanje ili morska voda Jako zasićeno vodom bez sredstava za odleđivanje Jako zasićeno vodom sa sredstvom za odleđivanje ili morska voda Vanjski elementi Područja prskanja vode s prometnih površina.50 320 Jako kemijski agresivan okoliš Kemijski agresivne vode u postrojenjima za tretiranje otpadnih voda.

Naprezanja i deformacije jednostruko armiranog pravokutnog AB presjeka Linija deformacije je pravac jer vrijedi Bernoullieva hipoteza ravnih presjeka. Osim toga ova armatura smanjuje širinu pukotina kod loma betona. EC-2 utvrđuje jedinstveni maximalni postotak armiranja za presjeke opterećenje dominantno na savijanje: ρl. Plastifikacija armature se mora izvršiti prije iscrpljenja nosivosti betona da do sloma ne bi došlo drobljenjem betona u tlaku. EC-2 utvrđuje jedinstveni minimalni postotak armiranja za presjeke opterećenje dominantno na savijanje: ρl. kao što je prije istaknuto.crtež 2.13 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3 DIMENZIONIRANJE AB KONSTRUKCIJA PREMA GRANIČNIM STANJIMA NOSIVOSTI 3.računska vrijednost utjecaja (računski moment).1 Teoretske postavke U presjeku opterećenom momentom savijanja javlja se stanje deformacije-naprezanja kakvo je prikazano na crtežu 5. a naprezanje u armaturi po radnom dijagramu čelika – crtež 3. Da bi spriječili takav slom potrebno je presjek armirati minimalnom armaturom.max = 4.1% Maksimalna vlačna armatura u presjeku određuje se iz uvjeta da kapacitet rotacije pri lomu bude dovoljan da bi se mogla izvršiti redistribucija momenata duž nosača. tj.85 fcd x=ξ*d 2 A Fs1 1 b Crtež 5 . iz uvjeta da ukupnu vlačnu silu u betonu kod pojave pukotina preuzme vlačna armatura. nastaje trenutno. Minimalna vlačna armatura određuje se iz uvjeta sprečavanja krtog loma. Naprezanje u betonu je određeno radnim dijagramom betona (parabola+pravokutnik) .2.0% 3. (3. Za dimenzioniranje presjeka koristi se uvjetom ravnoteže koji se za ovaj slučaj može iskazati ∑M = 0 ∑H = 0 gdje su: − Msd = ∑γ M i i ⇒ Msd = Fc ⋅ z = Fs1 ⋅ z ⇒ Fc = Fs1 .1 Minimalna i maksimalna armatura u presjeku Slom slabo armiranih presjeka.2 Jednostruko armirani pravokutni presjek opterećen momentom savijanja 3.min = 0. εc2 d-d2 z=ζ*d d-x h d εs1 As1 Fc B Neutralna os Msd d1 0.1) .

statička visina presjeka.udaljenost neutralne osi od tlačnog ruba presjeka.7) gdje su: − z .udaljenost težišta vlačne armature od tlačnog ruba presjeka. Krak unutrašnjih sila (z) također se može lako izračunati: z = d − k a ⋅ x = d − k a ⋅ ξ ⋅ d = (1 − k a ⋅ ξ ) ⋅ d = ζ ⋅ d (3. d .krak unutrašnjih sila. h .85 ⋅ α v ⋅ ξ ⋅ d ⋅ b ⋅ fcd ⋅ ζ ⋅ d tj.koeficijent položaja neutralne osi.2) A Za pravokutni poprečni presjek kod kojeg je širina (b) konstantna izraz 3.9) . Fs1 .5) Položaj neutralne osi x može se lako izračunati iz geometrijskih odnosa (crtež 5): x d = εc 2 ε s1 + εc 2 gdje je: − ⇒ x= εc 2 d= ξd ε s1 + εc 2 (3.4) Vlačna sila u armaturi dobiva se umnoškom površine armature sa naprezanjem u čeliku sa: Fs1 = A s1 fyd (3. ovisan o stupnju iskorištenosti betona.udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka. Tlačna sila u betonu za opći poprečni presjek može se izraziti kao integral naprezanja po površini poprečnog presjeka: ∫ Fb = σc dA (3. a predstavlja odnos površine RDB-a i površine pravokutnika ( fcd ⋅ x ). b.koeficijent položaja tlačne sile betona. 8 − εc 2 0 ‰ < εc 2 ≤ 2 ‰ 4(6 − εc 2 ) ε (3ε − 4 ) + 2 ka = c2 c2 2 ‰ < ε c 2 ≤ 3 .5 ‰ 2εc 2 (3εc 2 − 2) ka = (3. (3. − ζ .2 se transformira u: x ∫ Fc = b σc dx = α v x b α fcd (3. − ka . εc 2 (6 − εc 2 ) 0 ‰ < εc 2 ≤ 2 ‰ 12 3 εc2 − 2 αv = 2 ‰ < ε c 2 ≤ 3 .3) 0 gdje je αv koeficijent punoće RDB-a.krak unutrašnjih sila.koeficijent kraka unutrašnjih sila. x . d1 .6) ξ .dimenzije presjeka (širina i visina).14 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka − − − − − − − Fc .računska sila u armaturi (vlačna sila).računska sila u betonu (tlačna sila).8) Unutrašnji reaktivni moment (računska nosivost presjeka) može se izraziti kao umnožak unutrašnje sile i kraka: Msd = Fc ⋅ z = 0.5 ‰ 3 εc2 αv = (3. z .

Potrebna površina armature dobit će se iz: Msd = A s1 ⋅ fyd ⋅ ζ ⋅ d .11) Na isti način može se postaviti jednadžba preko sume horizontalnih sila: ∑N = 0 ⇒ Fc = Fs1 0.12) fyd A s1 fyd ⋅ = ρ⋅ d ⋅ b fcd fcd gdje su: − ω . − ρ . A s1 = Msd ζ ⋅ d ⋅ fyd (3. niz uvedenih koeficijenata se očitava iz tablica. .10) gdje su: − b .računska čvrstoća betona. − d . Kod praktičnog rješavanja pojedinih zadataka dimenzioniranja armirano betonskih presjeka. − µ sd .85 ⋅ α v ⋅ ξ = (3.85 ⋅ α v ⋅ ξ ⋅ d ⋅ b ⋅ fcd = A s1 ⋅ fyd ω = 0. − fcd .bezdimenzionalna vrijednost momenta savijanja. Jedne takve tablice dane su u prilogu 1.85 ⋅ α v ⋅ ξ ⋅ ζ = Msd b ⋅ d2 ⋅ fcd (3.statička visina presjeka.stvarni koeficijent armiranja.širina pravokutnog presjeka. a njihovo a njihovo praktično korištenje biti će prikazano na konkretnim primjerima koji se javljaju u praksi.mehanički koeficijent armiranja.15 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka µ sd = 0.

Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=260 kNm.0 kNm b = 40 geometrija b = 40 cm h = 60 cm d1 = 5.10). Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.0 ‰. fyk = 500. ζ = 0. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm.194 x = ξ ⋅ d = 0.5 = 20.67 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm. Iz izraza (3. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).48 ⇒ odabrano 6∅16 (As=12.11).0 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm µ sd = Msd 260 ⋅ 100 = = 0.0 1.15 = 434. kvaliteta materijala i računsko opterećenje. εc2 = 2.194 ⋅ 55 = 10.925 ⋅ 55 ⋅ 43.4 ‰.06 cm2) .0 MPa Msd B 500B .0 MPa fcd = fck γ c = 30. A s1 = Msd ζ d fyd Numerički primjer h = 60 d = 55 x = 10.107 2 bd fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2. materijal: C 30/37 .67 cm A s1 = Msd 260 ⋅ 100 = = 11.0 MPa f yd = f yk γ s = 500. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature. ξ = 0.0 1.0 iz tablica ⇒ εs1 = 10.16 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.75 cm2 ζ d fyd 0. odredi se bezdimenzionalna vrijednost momenta savijanja: µ sd = Msd bd2 fcd te se iz tablica (prilog 1) za odabranu deformaciju armature εs1 očitaju vrijednosti εc2. fck = 30.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 260. armiran s B 500B. Potrebna površina armature dobiva se prema izrazu (3.2.2 Slučaj 1 Postupak Poznate su dimenzije betonskog presjeka.925. ξ i ζ.

lim = µ sd.56 4.6 4.0 1.lim bd2 fcd A s1 = MRd. Izborom εs1=3 ‰ dobiva se veliki moment nosivosti i više armature.1 A s1 3 1. a izborom εs1=20 ‰ mali moment nosivosti i malo armature Za pretpostavljene deformacije iz tablica se očitaju koeficijenti µ sd i ζ.0 MPa Msd b = 40 c h = 60 d = 55 C 30/37 . Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).8 3 40 3. Izrazima (3.5 0. Moment nosivosti presjeka je onaj moment za kojega su oba materijala (beton i čelik) u potpunosti iskorišteni.15 = 434. Potrebno je odrediti moment nosivosti i potrebnu površinu armature. fcd = fck γ c = 30. armiran s B 500B.0 1.0 MPa f yd = f yk γ s = 500. (Nepoznato nam je As1.6 4.56 1.6 4. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm.6 0.lim ζ d fyd Numerički primjer Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.5 ‰ a εs1=3-20 ‰.10) i (3.0 MPa .56 1.5 = 20.2.6 4. MRd. εs1.8 1.6 0.11) dobivamo tražene veličine.6 5. materijal: B 500B fck = 30. Dakle εc2 =3.8 1. εc2 i moment nosivosti).3 Slučaj 2 Postupak Poznate su dimenzije betonskog presjeka b/d i kvaliteta materijala.56 1.8 MPa A s1 d1 = 5 . Potrebno je odrediti moment nosivosti i potrebnu površinu armature.56 1. fyk = 500.17 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.

65 14.23 28.60 22.32 kNm x = ξlim ⋅ d = 0. ζlim = 0.lim ζ lim d fyd = 232.538 MRd.189 0.19 cm A s1 = MRd.5 0.5 0.5‰ d = 55 A s1 εs1 20 ‰ d1 = 5 h = 60 29.05 15.lim = 0.lim x MRd.938 0.538 ⋅ 55 = 29.0 3.lim = 0.5 ‰ ⇒ iz tablica µsd.59 696.0 ‰ i εc2 = 3.24 13.lim As1 3.892 0.288 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.32 ⋅ 100 = 10.lim ζ lim d fyd = 696.65 568.921 0.288 29.159 14.59 cm A s1 = MRd.0 3.0 = 696.5 ‰ ⇒ iz tablica µsd.776 ⋅ 55 ⋅ 43.259 0.776 0.5 0.19 3.36 εc2=3.32 10.36 cm2 0.0 ‰ i εc2 = 3.96 kNm x = ξlim ⋅ d = 0.16 18.48 Pretpostavimo: εs1 = 3.41 290.120 10.56 5.938 ⋅ 55 ⋅ 43.538 0.0 = 232.938.829 0.096.288.0 10. ξ lim = 0.17 20.0 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Pretpostavimo: εs1 = 20.96 37.41 εs1 b = 40 15 ‰ 10 ‰ 5 ‰ 3 ‰ .56 cm2 0.235 22. ζlim = 0.19 232.67 10.18 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka geometrija b = 40 cm h = 60 cm d1 = 5.0 3.26 8.48 U tablici su dani odnosi momenta nosivosti i uzdužne armature za još neke deformacije čelika: εc2 ξlim ζlim µRd.096 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.lim = µ sd bd2 fcd = 0.5 0.776.lim = µ sd bd2 fcd = 0.149 MRd.149 0.0 3.149 ⋅ 55 = 8. ξ lim = 0.096 8.96 ⋅ 100 = 37.26 385.412 0.5 0.

19 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. te se izračunavanjem izraza (3. (Nepoznato nam je: b.1 40.0 30.0 1. εc2).5 ‰ iz tablica dpot ≥ ⇒ µsd.0 MPa .0 20. Potrebno je odrediti moment nosivosti i potrebnu površinu armature. h.0 MPa .159.7 h (cm) 60.8 MPa d1 = 5 A s1 c h = 60 d = 55 C 30/37 b = 40 Pretpostavimo: εs1 = 10. ζlim = 0. armiran s B 500B.lim = Msd bd2 fcd .0 39. εs1.15 = 434.lim b fcd b (cm) d (cm) 120.0 40.0 97. Potrebno je odrediti dimenzije betonskog presjeka i potrebnu površinu armature. f yd = f yk γ s = 500. µ sd.0 20.0 68.0 80. ξ lim = 0.2.0 70.0 48.11) A s1 = Msd ζ d f yd Numerički primjer Potrebno je odrediti optimalni betonski presjek.0 56.0 43.lim = 0.0 ‰ i εc2 = 3..892. dpot ≥ Msd µ sd.4 60.lim b fcd te se za odabrano d. fcd = fck γ c = 30.7 70.6 50.5 = 20. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).0 36.0 30.4 Slučaj 3 Postupak Poznati su kvaliteta materijala i računsko opterećenje. Unaprijed se odabere širina presjeka b. za računski moment Msd=300 kNm.0 40.0 b 0.0 10.0 . potrebna površina armature dobiva prema izrazu (3.0 0. As1.1 100.7 80.0 10.0 20.0 60.0 1. materijal: fck = 30.0 MPa Msd B 500B fyk = 500.0 50.259 Msd µ sd.10) po d odredi potrebna visina presjeka.

237 ⋅ 55 = 13.88 cm2 ⇒ 6∅18 (As=15.5 35 A s1 = 13.1 A s1 3.8 1.8 5. ξ = 0. 3.6 0.8 3.8 0.12 35 1.904 ⋅ 55 ⋅ 43.48 ⇒ 7∅16 (As=14.142 2 bd fcd 35 ⋅ 55 2 ⋅ 2.5 1. 3.6 2.8 1.53 1.27 cm2) Ova armatura je bolje odabrana. ζ = 0. εc2 = 3.6 5.8 0.53 1.0 ‰.0.8 1.53 2.12 3.12 1.8 3.0 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Msd 300 ⋅ 100 = = 0.6 0.12 1.5 .0 µ sd = ⇒ iz tablica εs1 = 10.8 3.5 0.12 1.53 1.6 2.20 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Za presjeke koji su opterećeni momentom savijanja povoljan odnos dimenzija je d/b = 1.5 0.8 3.53 1.904.6 2.237 x = ξ ⋅ d = 0.2 A s1 3.5-2.6 2.04 cm A s1 = Msd 300 ⋅ 100 = = 13.88 cm2 ζ d fyd 0.53 1.5 1.8 1.6 2.1 ‰. bod = 35 cm hod = 60 cm d1 = 5.8 3.07 cm2) Armatura nije dobro odabrana jer je mali razmak između šipki.8 3.

lim = µ sd. ξ lim = 0.0 1.15 = 434.159 ⋅ 60 ⋅ 2.lim b d2 fcd ili MRd.0 ‰. za računski moment Msd=300 kNm.21 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. Odabirom manjih deformacija Numerički primjer Potrebno je odrediti optimalni betonski presjek. materijal: h = 60 d = 55 C 30/37 . Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).12): ω= A s1 fyd ⋅ d ⋅ b fcd te nakon što se iz tablica (prilog 1) očitaju koeficijenti µ sd. Uz pretpostavku deformacija armature εs1 = 20. površina armature i kvaliteta materijala. ζlim = 0.892.5 ‰. nađe se mehanički koeficijent armiranja (izraz 3.0 MPa f yd = f yk γ s = 500. fyk = 500.5 Slučaj 4 Postupak Poznate su dimenzije betonskog presjeka (b/h).0 MPa Msd B 500B .lim = A s1 ζ lim d fyd Važno je napomenuti da se na ovaj način dobiva najmanji moment nosivosti. Potrebno je odrediti moment nosivosti i potrebnu površinu armature.0 1. fck = 30. i b=60 cm iz tablica dpot ≥ ⇒ µsd. armiran s B 500B.lim = 0.259 Msd = µ sd.65 cm 0. (Nepoznato nam je: Msd).159.0 ‰ i εc2 = 3.0 .0 MPa fcd = fck γ c = 30.5 = 20.lim b fcd 300 ⋅ 100 = 39.2.lim ili ζ lim moment nosivosti se odredi prema jednom od sljedećih izraza MRd..8 MPa d1 = 5 c A s1 b = 40 Pretpostavimo: εs1 = 10. Potrebno je odrediti moment nosivosti.

ε s1 = 6.lim + sd . S tim u vezi mogu se izračunati i ostali parametri: ε c2 = 3.lim = 0.lim kojeg presjek može preuzeti bez tlačne armature.45.lim . .35.278 ‰ ζ lim = 0.lim M − MRd.252 (3.tlačna armatura (d − d2 )σs2 (3.206 (3.lim = µ sd. d2 -udaljenost težišta tlačne armature od ruba presjeka).252 ⋅ bd2 fcd ) (3.5 ‰ ξlim = 0. S tim u vezi mogu se izračunati i ostali parametri: ε c2 = 3. εs2 εc2 h d d-x Nsd εs1 d1 As1 Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d Neutralna os Msd 0.854 .5 ‰ ξlim = 0.85 fcd Fs1 1 b Crtež 6 .15) Prema tome najveći moment savijanja koji jednostruko armirani presjek može preuzeti je: ( MRd.13) Prema tome najveći moment savijanja koji jednostruko armirani presjek može preuzeti je: ( MRd.udaljenost neutralne osi od tlačnog ruba presjeka .813 . µ sd.promjer šipke tlačne armature) i ako je zadovoljen uvjet x ≥ 2d2 (x . Dvostruko armirani presjeci upotrebljavaju se kada je računski moment Msd veći od momenta nosivosti MRd.17) Msd − MRd.lim bd2 fcd = 0.lim = µ sd.5 ‰ ζ lim = 0.Naprezanja i deformacije dvostruko armiranog pravokutnog AB presjeka U dvostruko armiranom presjeku utjecaj tlačne armature na njegovu nosivost može se uzeti u obzir ako je ona povezana sponama na razmaku: sw ≤ 15∅ (∅ .ukupna vlačna armatura (d − d2 ) fyd ζ lim d fyd (3.16) Limitirajući moment preuzimaju beton i vlačna armatura.lim bd2 fcd = 0. dok razliku do stvarnog momenta preuzimaju dodatna vlačna i tlačna armatura.14) Za betone razreda ≥C 40/50 prema normi HRN EN 1992-1-1 najveća dopuštena granična vrijednost koeficijenta položaja neutralne osi iznosi ξlim=0. ε s1 = 4.35 .206 ⋅ bd2 fcd ) (3.18) A s2 = . Prema tome potrebna armatura će se izračunati prema izrazima: A s1 = MRd.45 .3 Dvostruko armirani pravokutni presjek opterećen momentom savijanja d2 2 As2 x=ξ*d Dvostruko armirani presjeci su oni presjeci koji posjeduju vlačnu i tlačnu armaturu (crtež 6).22 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. Time se tlačna armatura osigurava od izvijanja! Za betone razreda ≤C 35/45 prema normi HRN EN 1992-1-1 najveća dopuštena granična vrijednost koeficijenta položaja neutralne osi iznosi ξlim=0.lim = 0. . µ sd.

15 = 434.0 MPa Msd B 500B . Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature. .0 MPa f yd = f yk γ s = 500.0 Vidljivo je da izračunati µ sd veći od maksimalnog kojeg možemo očitati iz tablica. Numerički primjer 1 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.252 ⋅ bd2 fcd = 0.lim = µ sd. Pri deformaciji ε s2 ≤ ε v uzima se da je ε s2 = fyd a za ε s2 > ε v .314 2 bd fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.vlačna deformacija čelika promatrana kao apsolutna vrijednost.0 1. − Es . materijal: c C 30/37 .8 kNm . Računamo moment nosivosti: ε c2 = 3.45 . Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).5 ‰ ξlim = 0.813 . Presjek je potrebno dvostruko armirati. − εv .8 MPa d1 = 5 A s1 opterećenje c d = 55 d2 = 5 A s2 Msd = 760.lim = 0.252 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.0 MPa b = 40 geometrija b = 40 cm h = 60 cm d1 = d2 = 5.0 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm µ sd = Msd 760 ⋅ 100 = = 0. armiran s B 500B.lim bd2 fcd = 0. ε s1 = 4. fyk = 500.19) gdje je: − ε s 2 .278 ‰ ζ lim = 0.252 MRd.0 = 609.Granična deformacija pri kojoj dolazi do tečenja armature (= fyd E s ). µ sd. fck = 30. udaljenost težišta vlačne i tlačne armature od ruba presjeka d1=d2=5 cm. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=760 kNm.5 = 20.23 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Gdje je σs2 tlačno naprezanje u armaturi.0 MPa fcd = fck γ c = 30. sa se izračunava iz izraza: σs2 = Es ε s2 d2 d 1− ξ ξ− (3.modul elastičnosti čelika ( Es = 200 GPa ).0 1.

24 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Vlačna armatura: A s1 = MRd.42 cm2) 2 0.85 3.5) ⋅ 43.5 ‰ x = ξlim ⋅ d = 0.5 cm d = h − d1 = 60 − 6 = 54 cm 3.9) ⋅ 100 = 587.75 − 5.252 ⋅ bd2 fcd = 0.8 ⋅ 1000 (‰) = 2. pa ponavljamo proračun.2 3.36 + 6.17 ‰ 200000 ε s2 > ε v ⇒ σs2 = fyd A s1 A s2 = ⇒ odabrano 5∅32 (As=40.9 ⋅ 100 + sd = + (d − d2 ) fyd 0.5 0.2 3.48 (54 − 5.lim (760.79 ‰ ε v (B 500 ) = fyd Es = 434.5 40 MRd.48 A s2 Krivo su pretpostavljene veličine d1 i d2.75 ε s2 = 2.lim (760.16 cm2 (d − d2 ) fyd (54 − 5.75 εc2 = 3.85 3.0 − 609. Vrijede odabrane šipke.85 0.lim bd2 fcd = 0.lim (760. .lim = µ sd.91 cm2 Msd − MRd.2 3.45 ⋅ 55 = 24.0 − 587.48 ζ lim d fyd = 30.75 cm εc 2 ε x − d2 24.0 = 587.16 = 38.0 − 587.9 ) ⋅ 100 = = 8.21 cm2) A s1 = 38.80 + 8.0 = s2 ⇒ ε s2 = εc 2 = ⋅ 3.8 3.lim (760. b = 40 cm h = 60 cm d1 = 6.85 3.91 = 38.8 3.5 5.9 kNm Vlačna armatura: A s1 = MRd.91 cm2 (d − d2 )fyd (55 − 5) ⋅ 43.lim M − MRd.813 ⋅ 55 ⋅ 43.8 ⋅ 100 = + + sd (d − d2 ) fyd 0.lim M − MRd.27 cm2 A s2 d2 = 5 x = 24.5) ⋅ 43.96 cm2 Tlačna armatura A s2 = Msd − MRd.79 ‰ x x − d2 x 24.8 3.5 = 2.813 ⋅ 54 ⋅ 43.0 cm d2 = 5.2 5.9 A s1 3.48 Vidljivo je da se armatura nije značajno promijenila.0 − 609.48 ζ lim d fyd = 31.252 ⋅ 40 ⋅ 54 2 ⋅ 2.8) ⋅ 100 = 609.48 (55 − 5) ⋅ 43.5 0.8 ) ⋅ 100 = = 6.27 cm2 ⇒ odabrano 3∅20 (As=9.2 3.33 A s2 = 6.8 3.2 3.

15 = 434.0 cm d2 = 12.252 ⋅ bd2 fcd = 0.lim M − MRd.0 − 587. armiran s B 500B.5 = 1. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=6 cm.75 cm εc 2 ε x − d2 24.0018 = 360.75 − 12.0 MRd.0 MPa Msd B 500B .8 ⋅ 1000 (‰) = 2.252 ⋅ 40 ⋅ 54 2 ⋅ 2. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.lim (760.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 760.75 ε v (B 500 ) = fyd Es = 434.9) ⋅ 100 = 587.22 cm2 A s2 d 2 = 12 x = 24. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=760 kNm.36 cm2 (55 − 12) ⋅ 36.6 MPa A s1 A s2 = Msd − MRd.0 MPa b = 40 geometrija b = 40 cm h = 60 cm d1 = 6.5 = 20.9 ⋅ 100 + sd = + (d − d2 ) fyd 0.0 MPa fcd = fck γ c = 30.0 = s2 ⇒ ε s2 = εc 2 = ⋅ 3.75 εc2 = 3. a udaljenost težišta tlačne armature od ruba presjeka d2=12 cm.813 ⋅ 54 ⋅ 43. d 2 = 12 materijal: d = 55 c C 30/37 A s2 .48 ζ lim d fyd = 30.80 + 9.0 1.lim (760. fyk = 500.06 (d − d2 )σs2 .5 ‰ ε s2 = 1.80 ‰ x = ξlim ⋅ d = 0. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).25 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 2 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.42 = 40.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.9 kNm Vlačna armatura: A s1 = MRd.lim = µ sd.80 ‰ x x − d2 x 24.0 cm d = h − d1 = 60 − 6 = 54 cm µ sd = Msd 760 ⋅ 100 = = 0.0 = 587.48 (54 − 12) ⋅ 43.9 ) ⋅ 100 = = 11.0 − 587.lim bd2 fcd = 0.45 ⋅ 55 = 24.314 2 bd fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.0 1. fck = 30.17 ‰ 200000 ε s2 > ε v ⇒ σs2 = Es ⋅ ε s2 = 200000 ⋅ 0.

Osim toga nosač oblika T presjeka može se u statičkom smislu tretirati kao T nosač samo ako rebro i .85 3.4 Dimenzioniranje T i Γ presjeka T presjecima nazivamo one presjeke čija tlačna zona ima oblik slova "T".33 A s1 = 40.85 3.5 0. Međutim. te je potrebno povećati presjek i/ili smanjiti opterećenje.36 cm2 ⇒ odabrano 4∅20 (As=12. potrebno je uvijek imati na umu da ukupni postotak armature u presjeku ne prijeđe maksimalnu dopuštenu vrijednost.8 3. crtež 7.26 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka ⇒ odabrano 5∅32 (As=40. beff A s2 εs2 x hf d2 2 Neutralna os εc2 0.85 0.21 + 12.5 40 Napomena: Ovim postupkom se praktički može odrediti armatura za bilo koji zadani moment Msd.57 = = = 2 .8 3. osim oblika.85 f cd ε*c Fs2 Fc d1 A s1 1 εs1 z d-x h d d-d2 Msd Fs1 bw Crtež 7 – T . ovaj postotak armature je praktično prevelik za dani presjek.2 3.22 cm2 A s2 3.2 5. 3. da bi presjek bio T presjek mora biti ispunjen i uvjet da je x>hf .5 0.57 cm2) 2 0.8 3. te zaključujemo da je presjek ispravno dimenzioniran. ρl = A sl A s1 + A s2 40.8 3.2 3.85 3.2 % Ac 60 ⋅ 40 60 ⋅ 40 Maksimalna vrijednost količine armature za presjeke naprezanje savijanjem je (prema EC2) ρl.9 A s1 3.2 3.presjek Dakle.2 3. No. Ako je x<hf tlačna zona betona ima pravokutni oblik.21 cm2) A s2 = 11. što je više od dobivene vrijednosti.5 5. pa se presjek i proračunava kao pravokutni dimenzija beff/d.2 3.max=4%.

tlačna računska armatura je u pravilu nepotrebna i ekonomski neopravdana. u proračunu T presjeka primjenjuju se dva postupka u zavisnosti od odnosa beff/bw. Dakle. tj. i da ova sila djeluje u srednjoj ravnini ploče. a T presjek izložen savijanju s velikom tlačnom silom. da je krak unutrašnjih sila z=(d-hf/2). tj ako je u presjecima 1-1 i 2-2 osigurana čvrsta veza između rebra i ploče. pojednostavljenim postupkom proračuna T presjeka.27 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka ploča rade zajednički. jer bi to dalo neracionalne. određujemo položaj neutralne osi (3. Pri tom se. obično se ne zadovoljavamo prethodnim. Pri tome se pretpostavlja da ukupnu tlačnu silu prima samo ploča. Tada primjenjujemo točniji postupak u kojem ne zanemarujemo doprinos tlačnog dijela rebra. ne ide na potpuno iskorištavanje betona.11). S obzirom na veliku nosivost ploče. To će se dogoditi kod presjeka opterećenih na savijanje s velikom tlačnom silom. posebno ako je nosač T presjeka većeg raspona i opterećenja. Takav presjek proračunavamo kao pravokutni dimenzija beff/d.6). Izuzetno kada aktivna širina ploče beff nije mnogo veća od širine rebra bw.20) U praksi se najčešće pretpostave-usvoje dimenzije presjeka. u pravilu. a zatim se određuje armatura. Točniji postupak primjenjujemo i onda kada je beff>5bw ako je x >>hf. − neutralna os siječe rebro. U praksi se dimenzioniranje T presjeka svodi na dimenzioniranje zamjenjujućeg presjeka širine bi. ako je beff>5bw primjenjuje se pojednostavljeni proračun. Ako je beff≤5bw. dobiva se izraz za potrebnu površinu presjeka vlačne armature. Općenito. pri čemu se mogu pojaviti dvije mogućnosti: − neutralna os prolazi kroz ploču ili njenim donjim rubom. a nalazi se na strani sigurnosti. može se javiti potreba i za tlačnom računskom armaturom. Polazišna osnova nam je pravokutni presjek širine jednake širini ploče. Tada se doprinos nosivosti presjeka velike tlačne zone rebra ne smije zanemariti. sposobna primiti posmičnu silu. dobiju jednake tlačne sile u zadanom i zamjenjujućem presjeku. Dakle granična nosivost ovakvih presjeka dostiže se po armaturi (10-20 ‰).85 f x hf εc2 Neutralna os d-x h d Msd εs1 d1 A s1 1 ε*c cd Fc z = d .h f /2 εs2 d2 2 Fs1 bw Crtež 8 – "T" presjek s odnosom beff/bw>5 Koristeći uvjete ravnoteže. . A s1 = Msd (d − hf / 2) fyd (3. Širina bi određuje se iz uvjeta da se. pri jednakim položajima neutralne osi. zanemaruje se tlačna sila koju prima dio rebra između neutralne osi i donje ivice ploče b eff 0. koji je za praksu dovoljno točan. previše armirane presjeke. Načelno. Nakon izračunavanja koeficijenta µsd i očitavanja koeficijenta ξ. dakle za očitani ζ određujemo armaturu prema (3.

8 MPa d1 = 5 h = 100 h f = 15 materijal: opterećenje Msd = 700. armiran s B 500B.0 MPa fcd = fck γ c = 25.0 1. fyk = 500. Element je izrađen iz betona klase C 25/30 (klasa okoliša XC2).) Numerički primjer 1 Zadan je betonski presjek dimenzija prema slici.22) pri čemu su: − α v . što u praksi predstavlja uobičajeni postupak. α∗v . pa nastane li razlika. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=700 kNm.5 = 16. dijagrami i sl.koeficijent punoće radnog dijagrama betona za deformaciju ε∗c .22) ili dovoljno točno očitati iz tablica danih u prilogu 2. − Nakon pronalaženja aktivne širine bi zamjenjujućeg T presjeka provodi se dimenzioniranje kao za pravokutni presjek poznatih dimenzija bi/d. b eff = 150 d = 95 Msd C 25/30 . Na ovaj način T presjek je zamijenjen s pravokutnim presjekom pa se mogu koristiti sva pomoćna sredstva za proračun pravokutnih presjeka (tablice. fck = 25.0 1.7 MPa B 500B .15 = 434. Dobivene nova vrijednost ξ uspoređuje se sa starom.21) pri čemu se koeficijent λb može izračunati iz formule (3.0 MPa .28 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka εs2 hf d2 2 x A s2 ε*c d-x h d Msd N sd εs1 d1 A s1 1 0. postupak se ponavlja.koeficijent punoće radnog dijagrama betona za deformaciju ε c 2 . Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature. λb = 1 − αv α∗v ⎛ h ⎞⎛ b ⎜⎜1 − f ⎟⎟⎜⎜1 − eff bw ⎝ ξ d ⎠⎝ ⎞ ⎟⎟ ⎠ (3.85 f cd d-d2 Neutralna os εc2 Fs2 Fc z b eff bi Fs1 bw Crtež 9 – Zamjenjujući "T" presjek Širinu fiktivnog T presjeka bi možemo odrediti iz izraza: bi = λ b ⋅ beff (3.0 MPa A s1 b w = 40 c f yd = f yk γ s = 500.

0 ‰.374 0.41 0.150 0.67 0.081 0.275 b eff b 0.96 0. εc2 = 2.375 0.79 0.75 0.483 0.362 0.74 0.091 0.400 0.435 0.69 0.97 0. ζ = 0.335 0.347 0.091 ⋅ 95 = 8.87 0.93 0.56 0.72 0.252 0.224 0.060 0. Aktivnu širinu očitavamo iz Tablice u Prilogu 2.487 0.27 0.64 0.68 0.499 0.67 iz tablica εs1 = 10.85 cm2) Numerički primjer 2 Zadan je isti betonski presjek kao u prethodnom primjeru.357 0.33 0.84 0.00 1.49 0.188 0.00 1.99 0.479 0.550 0.88 0.59 0.00 1.375 0.223 0.34 0.178 0.381 0.425 0.372 0.303 0.550 0.5 2.439 0.232 0.200 0.038 0.505 0.125 0.94 0.318 0.139 0.065 0.91 0.164 0.550 0.409 0.550 0.075 0.98 0.65 cm Msd 700 ⋅ 100 = = 17.100 0.99 0.60 0.98 0.67 0.550 0.550 0.00 1.59 0. ζ = 0.090 0.550 0.87 0.383 0.76 0.98 0.00 1.140 0.175 0.550 0.47 0.399 0.425 0.298 0.500 0.093 0.61 0.81 0.192 0.550 0.425 0.025 1.413 0.40 0.330 0.325 0.91 ⋅ 150 = 136 .96 0.407 0.61 0.105 0.99 0.083 0.469 0.412 0.513 0.070 0.488 0.154 0.391 0.487 0.88 0.166 0.400 0.98 0.204 0.325 0.53 0.54 0.150 0.64 0.94 0.275 3.323 0.29 0.0 ‰.285 0.60 0.64 0.403 0.95 0.051 0.95 0.031 2 beff d fcd 150 ⋅ 95 2 ⋅ 1.306 0.9 ‰.181 0.450 0.101 0.00 1.98 0.436 0.97 0.103 0.481 0.99 0.0 2.45 0.0 0.250 0.70 0.420 0.467 0.299 0.75 0.76 0.345 0.91 0.368 0.206 0.071 0.78 0.98 0.108 0.64 0.475 0.00 1.225 0.244 0.5 4.74 0.65 0.158 0.192 0.48 A s1 = ⇒ odabrano 6∅20 (As=18.208 0.57 0.513 0.046 0.181 0.45 0.510 0.42 0.78 0.16 d 95 .500 0.300 0.550 0.273 0.151 0.268 0.454 0.550 0.237 0.70 0.99 0.119 0.316 0.99 0.431 0.90 0.241 0.25 .68 0.175 0.98 0.93 0.035 0.418 0.0 λb ξ=x d 0.513 0.550 0.078 0.55 0.262 0.550 0.289 0.218 0.295 0.485 0.457 0.479 0.026 1.47 0.254 0.150 0.51 0.386 0.94 0.342 0. ξ = 0.0 cm − neutralna os siječe ploču! x = ξ ⋅ d = 0.96 0.331 0.464 0.0 ‰.265 0.550 0.00 1.032 0.432 0.0 4.388 0. ali opterećen računskim opterećenjem Msd=3000 kNm.98 0.29 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka početni presjek: µ sd = beff/d = 150/95: Msd 700 ⋅ 100 = = 0.076 0.53 0. prethodno izračunavši parametre: b eff 150 = = 3.268 0.207 0.45 0.83 0.62 0.5 cm 0.00 1.208 0.38 0.232 0.87 0.97 0.139 0.71 0.225 . ξ = 0.415 0.62 0.460 0.87 0.473 0.550 0.72 0.511 0.225 0.550 0.050 0.89 0.81 0.345 0.94 0.295 0.450 0.243 0.34 0.259 0.507 0.428 0.37 0.464 0.127 0.67 iz tablica ⇒ εs1 = 10.76 0.550 0.99 0.420 0.378 0.434 0.82 0.114 0.225 x = ξ ⋅ d = 0.249 0.448 0. početni presjek: µ sd = beff/d = 150/95: Msd 3000 ⋅ 100 = = 0.276 0.80 0.00 1.344 0.100 0. ξ = 0.052 0.91 0.38 cm − neutralna os siječe rebro! > hf = 15.968.49 0.056 0.284 0.354 0.362 0.31 0.281 0.337 0.86 0.72 0.90 0.37 0.52 0.461 0.288 0.99 0.96 0.063 0.00 0.525 0.00 1.401 0.112 0.70 0.76 0.74 0.485 0.042 0.266 0.351 0.43 0.394 0.56 0.910.351 0.73 0.29 0.335 0.00 1.250 0.99 0.326 0.350 0.379 0.79 0.66 0.80 0.075 0.43 0.51 cm2 ζ d fyd 0.166 0.091 ⇒ < hf = 15.84 0.155 0.477 0.90 0. εc2 = 1.243 0.71 0.360 0.475 0.423 0.00 1.92 0.92 0.00 1.00 0.84 0.457 0.968 ⋅ 95 ⋅ 43.550 0.502 0.97 0.85 0.360 0.025 1.305 0.5 3.083 0.68 0.180 0.448 0.489 0.0 cm ⇒ Potrebno je odrediti aktivnu širinu fiktivnog T presjeka. hf d 0.130 0.136 0.056 0.80 0.397 0.125 0.550 0.38 0.550 0.53 0.124 0.86 0.78 0.58 0.223 0.300 0.91 Fiktivna širina je: bi = λ b ⋅ b eff = 0.71 0.200 0.315 0.5 5.449 0.173 0.550 Te iz tablice očitamo λb: λ b = 0.88 0.184 0.129 0.49 0.437 0.295 0.79 0.58 0.444 0.198 0.36 0.512 0.329 0.451 0.84 0.550 0.309 0.90 0.350 0.509 0.125 0.030 0.160 0.240 0.75 bw 40 hf 15 = = 0.133 2 b eff d fcd 150 ⋅ 95 2 ⋅ 1.83 0.48 0.097 0.149 0.508 0.374 0.194 0.111 0.260 0.512 0.91 0.050 0.225 ⋅ 95 = 21.41 0.221 0.96 0.494 0.50 0.207 0.028 0.94 0.57 0.392 0.82 0.409 0.93 0.550 0.84 0.525 0.459 0.53 0.96 0.

47 0.198 0.208 0.99 0.45 0.479 0.166 0.76 0.250 0.70 0.154 0.344 0.218 0.59 0.192 0.90 0.347 0.114 0.175 0.00 0.85 cm2) Da smo prihvatili da je zadani presjek vitak (beff>5bw): A s1 = Msd 3000 ⋅ 100 = = 78.29 0.92 0.550 0.60 0.74 0.96 0.43 0.225 0.425 0.30 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka ⇒ Analiziramo novi presjek: bi/d = 136.85 0.68 0.0 3.47 0.409 0.149 0.98 0.507 0.80 0.394 0.99 0.136 0.325 0.140 0.223 0.295 0.412 0.284 0.88 ⋅ 150 = 132 .64 0.221 0.550 0.98 0.479 0.345 0.500 0.418 0.550 0.357 0.083 0.259 0.550 0.75 0.99 0.550 0.71 0.88 0.028 0.48 0.00 1. zadovoljavamo se dobivenim rezultatom.58 0.488 0.87 0.439 0.99 0.249 0.181 0.79 0.184 0.409 0.94 0.150 0.68 0.72 0.316 0.335 0.112 0.49 0.160 0.105 0.204 0.82 0.329 0.99 0.432 0.305 0.61 0.325 0.84 0.45 0.383 0.00 1.00 1. A s1 = Msd 3000 ⋅ 100 = = 80.5 4.275 0.065 0.550 0.54 0.435 0.78 0.300 0.457 0.276 0.550 0.550 0.67 iz tablica ⇒ εs1 = 10.151 2 bi d fcd 132 ⋅ 95 2 ⋅ 1.550 0.265 0. ζ = 0.345 0.075 0.175 0.85 cm2 (d − hf 2) fyd (95 − 15 2) ⋅ 43.125 0.056 0.91 0.252 0.72 0.00 1.64 0.33 0.078 0.206 0.93 0.95 0.237 0.354 0.42 0.158 0.90 0.401 0.96 0.378 0.96 0.125 0.303 0.200 0.374 0.337 0.84 0.481 0.457 0.260 0.459 0.49 0.181 0.99 1.051 0.37 0.232 0.525 0.026 1.25 Te iz tablice očitamo λb: λb = 0.464 0.0/100 Msd 3000 ⋅ 100 = = 0.097 0.155 0.071 0.41 0.74 0.55 0.400 0.550 0.93 0.288 0.99 0.326 0.29 0.224 0.59 0.56 0.391 0.130 0.090 0.262 0.485 0.050 0. ζ = 0.513 0.512 0.289 0.125 0.550 0.475 0. ρs = A s1 80.475 0.62 0.36 0.242): hf d 0.243 0.00 1.374 0.173 0.49 0.97 0.119 0.139 0.083 0.299 0.87 cm2 ζ d fyd 0.79 0.96 0.48 ⇒ odabrano 6∅20 (As=18.489 0.318 0.295 0.450 0.379 0.550 0.315 0.103 0. εc2 = 3.69 0.111 0.030 0.99 0.350 0.362 0.420 0.90 0.444 0.00 1.67 0.244 0.550 0.550 0.487 0.139 0.84 0.00 0.79 0.81 0.550 0.38 0.66 0.342 0.266 0.050 0.78 0.82 0.403 0.330 0.035 0.513 0.461 0.360 0.45 0.74 0.281 0.62 0.331 0.91 0.3 ‰.241 0.351 0.194 0.420 0.65 0.37 0.83 λb ξ=x d 0.34 0.83 0.901.150 0.0 2.96 0.70 0.91 0.056 0.300 0.268 0.513 0.00 0.063 0.450 0.00 1.207 0.428 0.76 0.50 0.41 0.508 0.0 ‰.550 0.510 0.5 3.57 0.84 0.375 0.093 0.500 0.27 0.397 0.898 ⋅ 95 ⋅ 43.53 0.98 0.0 ‰.166 0.43 0.512 0.032 0.88 Fiktivna širina je: bi = λ b ⋅ b eff = 0.415 0.487 0.460 0.898.95 0.200 0.298 0.94 0.232 0.87 0.5 5.72 0.53 0.40 0.509 0.423 0.88 0.97 0.550 0.306 0.129 0.150 0.00 1.372 0.469 0.207 0.80 0.71 0.473 0.100 0.127 0.0 cm ⇒ Analiziramo novi presjek: µ sd = b/d = 132.285 0.81 0.00 1.90 0.93 0.425 0.436 0.223 0. ξ = 0.362 0.550 0.242 ⇒ ⇒ Ponovno je potrebno odrediti aktivnu širinu fiktivnog T presjeka (ξ = 0.464 0.477 0.89 0.86 0.00 1.046 0.431 0.075 0.240 0.67 0.454 0.038 0.58 0.335 0.323 0.192 0.52 0.254 0.0 4.070 0.92 0.86 0.31 0.188 0.71 0.67 µ sd = iz tablica εs1 = 10.502 0.80 0.34 0.248 pošto je promjena ξ mala.505 0.208 0.64 0.550 0.368 0.550 0.180 0.275 b eff b 0.100 0.98 0.295 0.96 0.164 0.146 2 bi d fcd 136.84 0. ξ = 0.360 0.98 0.309 0.98 0.108 0.00 1. εc2 = 3.51 0.392 0.042 0.73 0.400 0.388 0.48 Napomena uz primjer 2: Potrebna površina armature je korektno izračunata danim formulama.101 0.451 0.97 0.225 0.68 0.5 % Ac 150 ⋅ 100 .5 ⋅ 95 2 ⋅ 1.243 0.94 0.76 0.5 2.494 0.511 0.268 0.97 0.052 0.448 0.081 0.87 0.483 0.060 0.434 0.56 0.78 0.64 0.449 0.00 1.00 1.70 0.87 = = 0 .53 0.485 0.53 0.525 0.60 0.151 0.38 0.025 1.550 0.076 0.0 0.250 0.273 0. međutim postava ove armature u presjek bi bila prilično nezgodna.87 0.425 0.91 0.437 0.94 0.413 0.448 0.350 0.76 0.88 0.178 0.124 0.381 0.94 0.025 1.2 ‰.75 0.091 0.386 0.351 0.499 0.99 0.57 0.550 0.98 0.5/100 Msd 3000 ⋅ 100 = = 0.467 0.61 0.407 0.550 0.375 0.399 0.98 0.

24) 2.67 0. u takvim presjecima ukazuje na iscrpljenost betona i nedostatne dimenzije presjeka.31 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 9.6 3.67 5.5 40 3.8 3. 3.računska vrijednost utjecaja (računska uzdužna sila). (3. Ako treba paziti na trajnu monolitnost betona. armatura nije potrebna i tada se postavlja minimalna armatura. A c . tada: Nsd ≤ NRd = pri čemu su: − Nsd = − − ∑γ N i i A c ⋅ fct. Potrebna armatura u presjeku.računska nosivost.43 cm2). posebno veće količine. 3.5 Kratki elementi opterećeni centričnom tlačnom silom Pošto je beton materijal koji posjeduje veliku tlačnu čvrstoću.6 3. Kratkim elementima smatramo one elemente kod kojih nema pojave izvijanja. često nema potrebe za armiranjem kratkih elemenata opterećenih centričnom tlačnom silom.8 3. pa skica armature jasno pokazuje da je potrebno ponoviti proračun s novom vrijednosti d1≈10.6 3. Pojava armature.85 ⋅ fcd fyd − 0.5 0.23) Ako je vrijednost A s.85 ⋅ fcd (3. sve sile vlaka preuzima armatura A s.6 3.25) . Važno je napomenuti da bi presjeci opterećeni na centrični tlak u svakom slučaju trebali biti minimalno armirani. uz poznate dimenzije.ukupna površina betonskog presjeka.m + A s ⋅ fs γ1 . proračunava se po izrazu: A s.8 3.6 5.req = Nsd fyd (3.6 Kratki elementi opterećeni centričnom vlačnom silom Elementi naprezani na centrični vlak mogu se proračunavati na dva načina: 1.6 Moguća armatura bila bi 8∅36 (As1=81. Ako monolitnost betona nije važna i u njemu mogu nastati pukotine.5 0.6 5.67 3.req = Nsd − A c ⋅ 0. NRd .7 Težište armature 3. što znači da beton konstrukcije ne smije imati pukotina.req negativna.0 cm.

3. Takve elemente je znatno ekonomičnije izvesti iz čelika ili nekog drugog materijala (npr. fs = Es ⋅ ε s Prema pokusima opasnost od pojave pukotina u betonu nastaje kada relativna deformacija betona dosegne vrijednost εc = 0.stvarna čvrstoća čelika.1‰. Stvarno naprezanje u armaturi nalazi se iz uvjeta da su relativne deformacije betona εc i čelika εs u trenutku nastanka pukotina jednake (uvjet monolitnosti): εs = εc = fct.m Ecm .7 Dimenzioniranje pravokutnog presjeka na moment savijanja i uzdužnu silu 3.5 i ovisi o važnosti konstrukcije.7. crtež 11. karbonska vlakna i sl.4). Ovdje je također važno napomenuti da je generalno potrebno izbjegavati armiranog betonske elemente opterećene na centrični vlak. εs1 1 b Crtež 11 – Prebacivanje sile u težište vlačne armature Fs1 . − − fs .32 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka − fct.2-1. As2 εs2 x=ξ*d d2 2 εc2 d-x h d Nsd εs1 d1 As1 Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d Neutralna os Msd 0.srednja vlačna čvrstoća betona (tablica u poglavlju 2.85 fcd Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d d2 2 x=ξ*d Dimenzioniranju presjeka pristupa se tako da se sila prebaci u težište vlačne armature.. γ1 .1 Uzdužna vlačna sila – postupak Wuczkowskog Kada na pravokutni presjek osim momenta savijanja Msd djeluje i uzdužna vlačna sila Nsd govorimo o ekscentričnom vlaku ili savijanju s uzdužnom vlačnom silom.koeficijent sigurnosti od pojave pukotina: 1. Iz izraza (3.25) može se odrediti potrebna količina armature za zadani betonski presjek odnosno potrebna površina betonskog presjeka za zadani koeficijent armiranja.m . Primjer takvog slučaja prikazan je na crtežu 10.).85 fcd Fs1 1 b Crtež 10 – Pravokutni presjek opterećen momentom savijanja i tlačnom silom As2 Msds d-x d-h/2 h d Neutralna os d1 As1 Nsd εs2 εc2 0.

85 fcd Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d d2 2 x=ξ*d U slučaju kada na pravokutni presjek osim momenta savijanja Msd djeluje i uzdužna tlačna sila Nsd govorimo o ekscentričnom tlaku ili savijanju s uzdužnom tlačnom silom. Primjer takvog slučaja prikazan je na crtežu 12. . prethodni izrazi za potrebnu količinu armature se reduciraju: A s1 = Msd N + sd fyd ζ d fyd A s2 = 0 . Fs1 1 b Crtež 12 – Pravokutni presjek opterećen momentom savijanja i tlačnom silom Dimenzioniranju presjeka također se pristupa tako da se sila prebaci u težište vlačne armature.33 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Računski moment savijanja s obzirom na vlačnu armaturu bit će: h⎞ ⎛ Msds = Msd − Nsd ⋅ ⎜ d − ⎟ 2⎠ ⎝ (3.19) Kada je računski moment Msd nije veći od momenta nosivosti MRd.ukupna vlačna armatura .lim Nsd + sd + (d − d2 ) fyd fyd ζ lim d fyd A s2 = Msd − MRd.29) gdje je − σs2 tlačno naprezanje u armaturi (izraz 3.ukupna vlačna armatura (3.tlačna armatura (3.lim = µ sd.26) Moment nosivosti (najveći moment savijanja koji jednostruko armirani presjek može preuzeti) je: MRd.lim.31) 3.30) .lim M − MRd.lim (d − d2 )σs2 .lim bd2 fcd (3.2 Uzdužna tlačna sila – postupak Wuczkowskog As2 εs2 Neutralna os d-x h d Msd Nsd d1 As1 εs1 εc2 0.tlačna armatura (3.27) Pa se potrebna armatura može dobiti po slijedećim izrazima: A s1 = MRd.7.28) (3. crtež 13.

36) (3.lim M − MRd.32) Moment nosivosti (najveći moment savijanja koji jednostruko armirani presjek može preuzeti) je: MRd.tlačna armatura (3.ukupna vlačna armatura .34) (3.lim bd2 fcd (3.37) .lim (d − d2 )σs2 .lim = µ sd.ukupna vlačna armatura .19) Kada je računski moment Msd nije veći od momenta nosivosti MRd.lim Nsd + sd − (d − d2 ) fyd fyd ζ lim d fyd A s2 = Msd − MRd.35) gdje je − σs2 tlačno naprezanje u armaturi (izraz 3.tlačna armatura (3.34 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Msds d-x d-h/2 h d Neutralna os d1 0.lim. prethodni izrazi za potrebnu količinu armature se reduciraju: A s1 = Msd N − sd ζ d fyd fyd A s2 = 0 .33) Pa se potrebna armatura može dobiti po slijedećim izrazima: A s1 = MRd.85 fcd εs1 As1 Nsd εc2 Fs2 Fc d-d2 z=ζ*d As2 εs2 x=ξ*d d2 2 Fs1 1 b Crtež 13 – Prebacivanje sile u težište vlačne armature Računski moment savijanja s obzirom na vlačnu armaturu bit će: h⎞ ⎛ Msds = Msd + Nsd ⋅ ⎜ d − ⎟ 2⎠ ⎝ (3.

0 ‰.48 43.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 260. fyk = 500.159 ) MRd.67 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.0 MPa B 500B Nsd . Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.2.lim = 0.67 cm < x exc.48 A s 2 = 0 .75 cm2 > A s1. ξ = 0.20 − 2. Položaj neutralne osi: x sav = 10.206 x = ξ ⋅ d = 0. fck = 30.0 − sd = − = 13.120 = bd2 fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.44 cm2 ζ d fyd fyd 0.6 ‰.06 cm2) Kao usporedba mogu se navesti rezultati za čisto savijanje (djelovanje samog momenta) iz točke 3.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.44 cm2 ⇒ odabrano 6∅16 (As=12.tl = 10.lim bd2 fcd = 0. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=260 kNm i Nsd=-120 kN (tlačna sila).0 1.76 = 10.0 kNm 2⎠ 2 ⎠ ⎝ ⎝ Moment nosivosti za εs1 = 10.tl = 11. armiran s B 500B.0 = 384.0 MPa fcd = fck γ c = 30.919.33 cm Potrebna armatura: A s1.35 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 1 h = 60 d = 55 Msd x = 11.15 = 434.60 ⎞ ⎛ ⎛ Msds = Msd + Nsd ⎜ d − ⎟ = 260. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).206 ⋅ 55 = 11.8 kNm > Msds µ sd = iz tablica Msds 290 ⋅ 100 = 0. materijal: C 30/37 .33 cm A s1 = Msd N 290 ⋅ 100 120. εc2 = 2.919 ⋅ 55 ⋅ 43.0 ⋅ ⎜ 0.159 ⋅ bd2 fcd = 0.0 cm b = 40 cm h = 60 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Moment s obzirom na težište vlačne armature h⎞ 0. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm.0 A s1 = 10.0 1. ζ = 0.0 ‰ ( µ sd.159 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.44 cm2 .0 kN (tlačna sila) b = 40 geometrija d1 = 5.55 − ⎟ = 290.lim = µ sd.0 + 120.sav = 11.0 ⇒ εs1 = 10.0 kNm Nsd = −120.33 x = 10.5 = 20.exc.2.

fyk = 500. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm.exc.48 43.33 cm Potrebna armatura: A s1.934.67 cm < x exc.06 cm2 > A s1.159 ) MRd.57 cm < x sav = 10.0 A s1 = 13.lim bd2 fcd = 0. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).8 kNm > Msds µ sd = iz tablica Msds 230 ⋅ 100 = 0.0 = 384.0 1.2.36 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 2 h = 60 d = 55 Msd x = 11. armiran s B 500B.tl = 10.57 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.0 ‰.0 cm b = 40 cm h = 60 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Moment s obzirom na težište vlačne armature h⎞ 0.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.lim = µ sd.06 cm2 ζ d fyd fyd 0.57 cm A s1 = Msd N 230 ⋅ 100 120.30 + 2.159 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 260.tl = 11.76 = 13.174 ⋅ 55 = 9.sav = 11.174 x = ξ ⋅ d = 0.0 − sd = + = 10.55 − ⎟ = 230.07 cm2) Kao usporedba mogu se navesti rezultati za čisto savijanje (djelovanje samog momenta) iz točke 3.48 A s 2 = 0 .44 cm2 .0 − 120. i rezultati iz prethodnog primjera: Položaj neutralne osi: x exc. materijal: C 30/37 .60 ⎞ ⎛ ⎛ Msds = Msd − Nsd ⎜ d − ⎟ = 260.0 1.1 ‰. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=260 kNm i Nsd=120 kN (vlačna sila). fck = 30.exc.vl = 13.0 MPa B 500B Nsd .33 x = 9.2.0 kNm 2⎠ 2 ⎠ ⎝ ⎝ Moment nosivosti za εs1 = 10.vl = 9.lim = 0.15 = 434. ξ = 0.0 kNm Nsd = 120.75 cm2 > A s1.0 ⋅ ⎜ 0.0 MPa fcd = fck γ c = 30.0 kN b = 40 (vlačna sila) geometrija d1 = 5.095 = bd2 fcd 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2.0 ⇒ εs1 = 10. ζ = 0.934 ⋅ 55 ⋅ 43.5 = 20. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.159 ⋅ bd2 fcd = 0. εc2 = 2.0 ‰ ( µ sd.06 cm2 ⇒ odabrano 7∅16 (As=14.

0 MPa h = 60 d = 55 fcd = fck γ c = 30.892.159 ) MRd.0 384.8 MPa d1 = 5 opterećenje c A s1 Msd = 360. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.159 ⋅ bd2 fcd = 0.25 − 5.27 ‰ x x − d2 x 14.lim = 0.0 kNm Nsd = −240.0 cm b = 40 cm h = 60 cm d = h − d1 = 60 − 5 = 55 cm Moment s obzirom na težište vlačne armature h⎞ 0.26 cm2) .0 1. udaljenost težišta vlačne armature od ruba presjeka d1=5 cm.5 = 20.5 ‰ d2 = 5 A s2 x = 14.159 ⋅ 40 ⋅ 55 2 ⋅ 2. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=360 kNm i Nsd=-240 kN (tlačna sila).lim bd2 fcd = 0.48 (55 − 5)⋅ 43.62 cm2 (d − d2 ) fyd (55 − 5)⋅ 43.259 ⋅ 55 = 14.lim (420.0 MPa Msd B 500B Nsd .62 − 5.8 ⋅ 100 + sds − = + (d − d2 ) fyd fyd 0.04 + 1.5 = 2.259 MRd.55 − ⎟ = 420.0 ‰.14 cm2 ε s2 = 2.27 ‰ ⇒ odabrano 5∅20 (As=15.0 kNm 2⎠ 2 ⎠ ⎝ ⎝ Moment nosivosti za εs1 = 10.37 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 3 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.lim Nsd (420.52 = 14.0 − 384.892 ⋅ 55 ⋅ 43. fyk = 500.5 ‰.8) ⋅ 100 − 240.48 ζ lim d fyd 43. εc2 = 3.17 ‰ 200000 ε s2 > ε v ⇒ σ s2 = fyd A s1 A s2 = Msds − MRd.25 ε v (B 500 ) = fyd Es = 434.71 cm2) x = ξlim ⋅ d = 0.0 + 240.8 ⋅ 1000 (‰) = 2.8 kNm < Msds presjek je dvostruko armiran iz tablica A s1 = ⇒ εs1 = 10. ζ = 0.0 = s2 ⇒ ε s2 = εc 2 = ⋅ 3. materijal: A s2 C 30/37 . armiran s B 500B.lim M − MRd.0 ⋅ ⎜ 0.lim = µ sd.60 ⎞ ⎛ ⎛ Msds = Msd + Nsd ⎜ d − ⎟ = 360.0 1.48 ⇒ odabrano 2∅12 (As=2.0 kN (tlačna sila) b = 40 geometrija d1 = 5.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.0 = 384. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2).15 = 434.8 ) ⋅ 100 = = 1.25 A s1 = 18. fck = 30. ξ = 0.25 cm εc 2 ε x − d2 14.0 − 384.0 ‰ ( µ sd.48 εc2 = 3.

fyk = 500.0 1.0 . simetričnu armaturu (As2=As1) i tri odnosa d1/h (d2/h) prikazani su u prilozima 4. te se proračuna potrebna armatura prema izrazima A s1 = ω ⋅ A c ⋅ fcd f = ω ⋅ b ⋅ h ⋅ cd fyd fyd (3.025 bh fcd 40 ⋅ 60 ⋅ 2. 5 i 6.0 MPa fcd = fck γ c = 30.083 Koristimo dijagram: α=0.39) A s2 = A s1 Numerički primjer 1 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm. Dijagrami za armaturu B500.5 = 20.8 MPa opterećenje c A s1 d1 = 5 .0 MPa f yd = f yk γ s = 500. Dijagrami su napravljeni za različite vrste armature i za različite omjere d1/h (d2/h) i za različite omjere As2/As1. Nsd = −120.0 µ sd = Msd 260 ⋅ 100 = = 0. udaljenost težišta armatura od ruba presjeka d1=d2=5 cm.0 1.38 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.075 (prilog 5) ν sd = Nsd 120 = = 0. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=260 kNm i Nsd=-120 kN (tlačna sila).0 kN (tlačna sila) b = 40 geometrija b = 40 cm h = 60 cm Msd = 260. Postupak je vrlo jednostavan. materijal: d2 = 5 h = 60 d = 55 C 30/37 A s2 fck = 30.0 MPa Msd B 500B Nsd . Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.090 2 bh fcd 40 ⋅ 60 2 ⋅ 2.38) Nsd = b ⋅ h ⋅ fcd u dijagramima interakcije se očita mehanički koeficijent armiranja ω.0 kNm d1 = d2 = 5. Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2). simetrično armiran s B 500B.15 = 434.0 cm α = d1 h = 5 60 = 0.7.3 Uzdužna tlačna/vlačna sila – dimenzioniranje pomoću dijagrama interakcije Pravokutni presjeci pri djelovanju momenta savijanja i uzdužne tlačne ili vlačne sile mogu se također proračunati pomoću dijagrama interakcije. Za proračunate bezdimenzionalne vrijednosti: µ sd = ν sd Msd b ⋅ h2 ⋅ fcd (3.

09 ⋅ 40 ⋅ 60 ⋅ A s2 Vidljivo je da je armatura izračunata na ovakav način znatno veća nego armatura izračunata postupkom Wuczkowskog. 20 0.95 0.5 0 0 . 5 0 0.39 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 30 25 0.5 5 0.94 cm2 43.0 = 10.44 + 0. vidljivo je da bi ukupna armatura tada bila manja. .94 + 9.45 0 40 0. ω= 0. .75 0 0.0 = 9.0 Nsd d1 As1 b 35 0.8 0 .090 µ Armatura 2 . Wuc = A s1 + A s2 = 10.90 85 0 0 . Očitano 0. iako je sama vlačna armatura (As1) nešto manja: A sl. Nsd b h fcd As1 M µsd = 2sd b h fcd A s1 = A s2 = ω b h Msd fcd fyd d h νsd = d2 β = d1 h = d2 h = 0. 0 3 25 20 1.tot. 65 6 0 0 . 10 05 0. 0. 15 10 0. 0 00 0 .tot. .075 ν 0.94 = 19.70 0.44 cm2 U slučaju da je moment alternirajući (mijenja smjer).dij = A s1 + A s2 = 9.48 = A s1 = 9.94 cm2 A s1 = 0. 15 0. . ω = 0. ω= B 500 α = A s2 A s1 = 1.88 cm2 A sl.

Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature. 25 0. 30 0. 1. Nsd b h fcd ω= νsd = d h ν d1 As1 b 0.85 0 8 0 .0 1. . µsd = As1 Msd fcd fyd Nsd 0. ω= 35 0.40 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer 2 Zadan je betonski presjek dimenzija b/h=40/60 cm.0 MPa Msd B 500B Nsd .0 0 0 0. 0 00 0 .70 0 .0 = 34.0 MPa .0 cm b = 40 cm h = 60 cm α = d1 h = 5 60 = 0.0 kNm Nsd = −420. 10 05 0. 5 0 0.0 1.075 A s1 = A s2 = ω b h d2 Msd b h2 fcd 35 0.22 cm2 A s1 = 0. 20 0.65 0 .9 5 0 .31 µ Armatura 2 .50 0.15 = 434.48 = A s1 = 34.90 0.088 bh fcd 40 ⋅ 60 ⋅ 2.075 ν sd = Nsd 420 = = 0. Element je opterećen računskim opterećenjem Msd=860 kNm i Nsd=-420 kN (tlačna sila). 20 0.5 5 0.5 = 20.0 kN (tlačna sila) b = 40 geometrija d1 = d2 = 5. 25 0.0 B 500 α = A s2 A s1 = 1.0 µ sd = Msd 860 ⋅ 100 = = 0.75 0 0 .0 MPa f yd = f yk γ s = 500.300 2 bh fcd 40 ⋅ 60 2 ⋅ 2. 15 0.083 Koristimo dijagram: α=0.31 ⋅ 40 ⋅ 60 ⋅ A s2 .6 0 5 0 0 . Element je izrađen iz betona klase C 30/37 (klasa okoliša XC2). . Očitano 15 10 0. Msd = 860. .22 cm2 43.45 0 40 ω = 0. fyk = 500. 45 40 β = d1 h = d2 h = 0. simetrično armiran s B 500B. 0 3 0. udaljenost težišta armatura od ruba presjeka d1=d2=5 cm. materijal: d2 = 5 h = 60 d = 55 C 30/37 A s2 fcd = fck γ c = 30.8 MPa opterećenje c A s1 d1 = 5 fck = 30. .

d=2r εc2 Msd Nsd Neutralna os rs r As d1 εs. izrađen je iz betona klase C 40/50 (klasa okoliša XC2). Dijagrami. te za odnose ϕ = rs r = 0.0 kN (tlačna sila) .40) te se iz dijagrama interakcije očita mehanički koeficijent armiranja ω i proračuna ukupna potrebna armatura prema izrazu: As = ω ⋅ Ac ⋅ fcd fyd (3. materijal: C 40/50 .0 1. fck = 40.41) Proračunatu armaturu je potrebno jednoliko raspodijeliti po opsegu.41 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. priloženi su u prilozima 7 i 8.0 MPa As Msd fcd = fck γ c = 40.0 MPa f yd = f yk γ s = 500. Stup je opterećen računskim opterećenjem Msd=160 kNm i Nsd=-320 kN (tlačna sila).7 MPa B 500B . Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature. Na sličan način kao za pravokutne presjeke izrađeni su dijagrami za dimenzioniranje kružnih presjeka.0 kNm 4 42 50 4 Nsd = −320.5 = 26.90 . Nsd A c ⋅ fcd (3. za proračunati odnos: ϕ = rs r .85 i ϕ = rs r = 0. simetrično armiran s B 500B.15 = 434. izrađeni za armaturu B500 simetrično raspoređenu po opsegu. Numerički primjer Okrugli betonski stup dimenzija d=50 cm (udaljenost težišta armatura od ruba presjeka d1 =4 cm). proračunaju se bezdimenzionalne vrijednosti: µ sd = Msd r ⋅ A c ⋅ fcd ν sd = . Dakle.max Crtež 14 – Kružni presjek opterećen momentom savijanja i tlačnom silom Dijagram se koristi na sličan način kao i dijagram za pravokutne presjeke.8 Dimenzioniranje okruglog presjeka naprezanih momentom savijanja i uzdužnom silom Određivanje potrebne armature za elemente okruglog presjeka najlakše je sprovesti pomoću dijagrama interakcije.8 MPa Nsd opterećenje Msd = 160.0 1. fyk = 500.

7 0 0.6 0 0.5 ⋅ 2.100 ⋅ 1963.48 Odabrana simetrična armatura: 12∅12 As=13.0 0.8 5 0.7 % A c 1963.122 A c r fcd 1963.3 0 0.85 (prilog 7) A c = r 2 π = 25 2 ⋅ π = 1963.010 Armatura µ As = ω ⋅ Ac ⋅ fcd = fyd = 0.85 1.67 µ sd = Msd 160 ⋅ 100 = = 0.1 0 ω= 0.0 5 νsd = Nsd A c fcd µsd = Msd A c r fcd ω= Ac = r 2 π A s1 = A s2 = ω A c 5 0.8 0 0.10 0 .67 B 500 ϕ = rs r = 0.57 = = 0 .9 5 0.5 r As A s =12Ø12 4 42 50 4 .15 0 fcd fyd Očitano ω = 0.5 ⋅ 2.5 ⋅ 25 ⋅ 2.4 0 0.7 5 0.67 = 12.5 0 0.42 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka geometrija r = 25 cm rs = r − d1 = 21 cm d1 = 4.2 5 0.4 5 0.57 cm2 ρ= Msd rs Nsd As 13.2 0 0 .9 0 0.3 5 0.5 5 0 .0 cm ϕ = rs r = 21 25 = 0.5 cm2 ν ν sd = Nsd − 320 = = 0.0 .1 cm2 43.105 0.6 5 0.061 A c fcd 1963.84 Koristimo dijagram: ϕ = 0.

koja se kao alternativa predlaže s EC2. .42) gdje je: − Vsd – računska poprečna sila − VRd – računska nosivost na poprečne sile Računska armatura za prihvaćanje poprečnih sila (tj. izravno ili preko pomaka dijagrama vlačnih sila prilikom raspodijele armature.6 − d ≤ 1 .43) gdje je: − τRd – računska čvrstoća na djelovanje glavnih kosih naprezanja − k = 1.0%) − bw – najmanja širina presjeka u vlačnoj zoni − d – statička visina presjeka − σcp = Nsd/Ac – središnje naprezanje (+ za tlak. ali je uvijek potrebno postaviti minimalnu (konstruktivnu) poprečnu armaturu.korekcijski faktor (d u metrima) − ρl – koeficijent armiranja uzdužnom armaturom (As/Ac) < 0.2 Postupak Uvjet nosivosti na poprečne sile: Vsd ≤ VRd (3.9 Dimenzioniranje presjeka na Poprečnu silu 3. F F z d h Vwd sw sw sw VRd1 l Vwd Crtež 15 – Model Mörsch-Ritterove rešetke 3. već se uzima blaži kut nagiba tlačnih dijagonala od 45°. čime se postižu uštede na poprečnoj armaturi.2 + 40 ⋅ ρl ) + 0. Po toj metodi pretpostavlja se da jedan dio poprečne sile prihvaća beton i uzdužna armatura nakon razvoja dijagonalnih pukotina u betonu.43.15 ⋅ σcp ⋅ b w ⋅ d (3.1 Općenito Poprečne sile se proračunavaju prema poboljšanoj Mörsch-Ritterovoj analogiji rešetke. nosivost betona se ne uzima u obzir.43 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3. a ostatak poprečne sile se prihvaća vertikalnim sponama (stremenovima) i/ili kosom armaturom (Standardna metoda). računska poprečna armatura nije potrebna. Po drugoj metodi – Metodi slobodnog odabira nagiba tlačnih štapova.za vlak) − Nsd – računska uzdužna sila u presjeku − Ac – površina betonskog presjeka Za presjek u kojem je zadovoljen izraz 3. ali se povećava uzdužna armatura. glavnih kosih vlačnih naprezanja) neće biti potrebna ako je zadovoljen uvjet: [ ] Vsd ≤ VRd1 = τRd ⋅ k ⋅ (1.9.9.02 (2. .

9.red = 1.46) .cub Čvrstoća na (MPa) kocki Posmična τRd čvrstoća (MPa) C12/15 C16/20 C20/25 C25/30 C30/37 C35/45 C40/50 C45/55 C50/60 12 16 20 25 30 35 40 45 50 15 20 25 30 37 45 50 55 60 0.26 0.44 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Ako na presjek istovremeno s poprečnim silama djeluje i moment torzije.eff fcd ⎝ ⎞ ⎟⎟ ≤ VRd2 ⎠ (3.7 − fck ≥ 0.37 0.5 – redukcijski faktor (fck u N/mm2) 200 Tablica Karakteristika betona: Karakteristika betona fck Čvrstoća na (MPa) valjku fc.44) pri čemu je: − ν = 0 .44 0.0 .67 ⋅ VRd2 ⋅ ⎜⎜ 1 − cp. spone) se proračunava iz uvjeta: Vsd ≤ VRd3 = VRd1 + Vwd Vwd = gdje je: − Asw – površina jedne grane spone − m – reznost spona A sw ⋅ fyw.9 ⋅ d (3.5 ⋅ ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ z ≈ 0.41 0.eff = ⎜⎜ Nsd − fyk s2 ⎟⎟ A c .3 Standardna metoda Standardna metoda proračuna presjeka na djelovanje poprečnih sila pretpostavlja nagib tlačnih štapova u betonu od 45°. potrebno je reducirati nosivost tlačnih štapova: σ ⎛ VRd2.30 0. tada se uzima VRd1 = 0. i cjelokupnu poprečnu silu preuzima armatura. Konstrukcijska poprecna armatura 0 Proracun poprecne armature Nedopušteno podrucje VRd1 Vsd Vwd VRd2 Vsd Crtež 16 – Područja poprečnih sila 3. Poprečna armatura (stremenovi. vilice.45) pri čemu je: − ⎛ A ⎞ σcp.tlačno naprezanje u betonu γs ⎠ ⎝ Ako nije zadovoljen uvjet Vsd ≤ VRd1 potrebno je proračunati računsku armaturu za prijem poprečnih sila.5 ⋅ ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ 0. Nosivost tlačnih štapova biti će zadovoljena ako je: Vsd ≤ VRd2 = 0.18 0.34 0.22 0.d ⋅ m ⋅ z sw (3.48 Ako u elementu djeluje uzdužna tlačna sila.

Nagib tlačnih štapova prema uzdužnoj osi (Θ) bira se u granicama: 21.5 ≤ tg Θ ≤ 2.6o ≤ Θ ≤ 63.Kada se glavna uzdužna armatura vodi do ležaja 26.4 ≤ tg Θ ≤ 2.45 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka − z – krak unutrašnjih sila (z ≈ 0.d – računska granica popuštanja poprečne armature Nosivost kose armature može se izračunati po izrazu: Vwd = A sw ⋅ fyw. Ovaj se postupak preporuča kad je element istodobno napregnut poprečnim silama i torzijom. što dovodi do racionalnijeg razmještaja poprečne armature.48) . ali može dovesti do povećanja uzdužne vlačne armature.5 .d ⋅ z s ⋅ (1 + ctg α ) ⋅ sin α (3. uz uvjet : ⎜⎜ 2 ⎝ bw ⋅ sw ⎠ ⋅ fyw.8o ≤ Θ ≤ 68.0 .47) gdje je: − s – razmak kose armature mjeren uzduž osi elementa − α – kut nagiba kosih šipki prema osi nosača (crtež 17) Θ s α s s Crtež 17 – Kutovi kod proračuna poprečnih sila 3.9 d) − sw – razmak spona − fyw.d ⋅ z ⋅ m sw sw = A sw ⎛ A sw ⋅ m ⋅ fyw.d ⋅ z ⋅ m ⋅ ctg Θ VSd (3.4 Metoda slobodnog odabira nagiba tlačnih štapova Ovaj postupak dopušta veću slobodu rasporeda armature od normalnog postupka. nosivost na poprečne sile dobiva se iz izraza: VRd2 = ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ VRd3 = Vwd = z ctg Θ + tg Θ A sw ⋅ fyw.2o ⇒ 0.9.4o ⇒ 0.d 1 ⎞ ≤ ⋅ ν ⋅ fcd ⎟⎟ ⋅ ctg Θ .Kada se glavna uzdužna armatura postupno prekida u polju Kod elemenata s vertikalnom poprečnom armaturom (sponama).

6 d. Nakon raspucavanja nosača.0007 C25/30 C30/37 0.2 . 20 cm 0.0 d.2 VRd2 0.Maksimalni razmaci spona Maksimalni razmak spona u smjeru Maksimalni razmak vertikalnih krakova glavne vlačne armature sw. gornje granice za ctg Θ. 30 cm 0.6 d. 3.min = ρmin ⋅ s w ⋅ b w m (3.0011 C35/45 C40/50 C45/55 C50/60 0. 30 cm 1.51) Tablica 4.9.d 1 ν ⋅ fcd ⋅ sin α ⎞ ⎟ ≤ ⋅ uz uvjet : ⎜⎜ 2 1 − cos α ⎟⎠ ⎝ bw ⋅ sw Da bi se ustanovila najmanja količina poprečne armature za mala i srednja posmična naprezanja.1 . 30 cm 3 Vsd > 0.0013 Tablica 4.d ⋅ z ⋅ (ctg Θ + ctg α ) ⋅ sin α s (3. Za veća posmična naprezanja najveću vrijednost za ctg Θ (što odgovara najmanjoj količini poprečne armature) može se naći izjednačavanjem vrijednosti proračunskih poprečnih sila VSd i VRd2.8 d.Minimalni postoci armiranja Klasa betona ρmin C12/15 C16/20 C20/25 0. bit će u običnom slučaju mjerodavne za dimenzioniranje.50) te je za drugi član potrebno povećati uzdužnu armaturu u polju.2 VRd2 ≤ Vsd ≤ 0.max spona u poprečnom smjeru sp.max Broj Računska poprečna sila Vsd 1 Vsd ≤ 0.3 d.49) ⎛ A sw ⋅ fyw.67 VRd2 0.3 d. 80 cm 2 0.46 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Proracun poprecne armature Nedopušteno podrucje 0 Vsd VRd2 Vwd Vsd Kod elemenata s kosom poprečnom armaturom.5 Minimalna (konstruktivna) armatura Ukupna poprečna armatura (spone) ne smije biti manja od minimalne: A sw. sila u donjem pojasu bit će: Fs = MSd 1 + ⋅ VSd ⋅ (ctg Θ − ctg α ) z 2 (3. nosivost na poprečne sile: VRd2 = ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ z ⋅ VRd3 = Vwd = ctg Θ + ctg α 1 + ctg2 Θ A sw ⋅ fyw. 20 cm gdje je: − d – statička visina presjeka .67 VRd2 0.

0 kN m' .max s w.5 = 20.max b Numerički primjer Potrebno je dimenzionirati ab gredu. Q 73 80 g. Greda je izrađena iz betona klase C 30/37 i armirana s B 500B.max s p.0 1. dimenzija 30×80 cm.0 A s1 7 8.0 MPa fyd = fyk γ s = 500. G.8 MPa Opterećenje: g = 8. q 1.max s p.0 MPa fcd = fck γ c = 30.5 ⋅ 11. Greda je opterećena opterećenjem prema skici.0 MPa τRd = 0.max s w. udaljenost težišta armatura od ruba presjeka d1 =7 cm.5 ⋅ 67.0 7.0 = 154.0 kN q = 11.15 = 434.0 + 1.0 + 1.0 m.max s w. G = 40.0 kN m' .0 kN s = γ g ⋅ g + γ q ⋅ q = 1.35 ⋅ 8.34 MPa B 500B fyk = 500.0 30 beton: armatura: C 30/37 fck = 30.max d1 s w.0 1.max s p. Potrebno je odrediti potrebnu površinu armature.47 h d Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka s w.5 kN .0 = 27.35 ⋅ 40.3 kN m' S = γ g ⋅ G + γ q ⋅ Q = 1. Q = 67. l=8.

21 cm ∑ A = 16.5 kN 30 217.6 128.4 kN R b =128.934 Msd 30240 = = 10. Q g.20 cm2 ζ d fyd 0.4 Vsd (kN) 7 A s1 R a =244.1 62.095 2 b d fcd 30 ⋅ 73 2 ⋅ 2.08 cm2) 2Ø14 (As =3. εc2 = 2.21 = 0. ∑ A = 10.3 M sd (kNm) 230.5 3.48 Odabrana armatura prikazana je na skici: 73 2Ø14 (As2=3. q a b d 73 80 c 1.0 ‰. ζ = 0.48 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka G. µ sd = Msd 302.0 244.1 ‰.4 Nosač je prvo potrebno dimenzionirati na moment savijanja.0 7.0 8.0 iz tablica A s1 = ⇒ εs1 = 10.05 cm2) 30 Za proračun nosača na poprečne sile koristi se standardna metoda proračuna.8 302.08 cm2) 7 5Ø16 (As1=10.5 + 2 ⋅ 3.934 ⋅ 73 ⋅ 43.00675 ρ = s s l Ac 30 ⋅ 80 2 .40 ⋅ 100 = = 0.08 = 16.

6 sw ≤ 3.2 + 40 ⋅ ρl ) + 0. B 500B ⇒ 500 = 434.0 ∅8 0.1 ≈ 0.3 ∅10 0.0 Vsd.1 kN 20 > VRd 109.max = min {0.8 302.79 47.0 ⋅ 30 ⋅ (0.5 + 108.87 < 1.5 ⇒ 200 200 = 0.15 ⋅ 0. 30.38 ⋅ 43.0 c d 7.7 − VRd2 Vsd.6 ⋅ d.5 ⋅ 0.8.0 cm} = min {0.73 = 0.15 ⋅ σ cp ⋅ b w ⋅ d k = 1. 30.23 ⇒ Vsd = 0.4 m ⋅ A sw 2 ⋅ A sw = ρmin ⋅ b w 0.0} ⇒ 8.6 = 218.0 Vsd (kN) 217.9 ⋅ 73 ) = 1084.d ⋅ z = VRd1 + Vwd = VRd1 + sw fyw.23 VRd2 s w.3 M sd (kNm) 230.1 kN ν = 0 .0011 R a =244.max = Vsd.8 MPa = 43.max VRd2 = 244.0 ∅7 0.d = fyk γs .0011 ⋅ 30 Profil Površina (Asw) (cm2) Razmak (sw) (cm) ∅6 0.7 − = 0.55 ⋅ 2. .50 30.4 ν = 0.5 ⋅ ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ z fck 30 = 0 .a = 244. Q g.5 kN Dio poprečne sile koju mogu preuzeti tlačne dijagonale: VRd2 = 0.55 > 0.38 23.00675 ) + 0.034 ⋅ 1.9 Odabrane spone ∅7/20.55 2 ⋅ 0.0 cm ρmin = 0.0 σ cp = Nsd A c = 0.49 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Dio poprečne sile koju preuzima beton i uzdužna armatura: [ ] VRd1 = τRd ⋅ k ⋅ (1.48 kN cm2 1. q a 1.9 ⋅ 73 ) = 109.0 VRd1 = [0.0 ⋅ (1.4 1084 .2 + 40 ⋅ 0.max = 30.1 Maksimalni razmak spona: 62.48 ⋅ (0. B 500B fyw.6 − d = 1.6 ⋅ 73 = 43.5 + Vsd.4 kN G.15 m ⋅ A sw ⋅ fyw.a Odabrane spone zadovoljavaju na cijelom nosaču osim kod ležaja a.4 kN 244.28 17.0 ⇒ k = 1 .d = VRd s w.0] ⋅ 30 ⋅ 73 VRd1 = 109.6 − 0.

4 − 109. Zanemarivanjem primarne torzije dolazi do sloma konstrukcije. te kompatibilna torzija iščezava. pa se za granično stanje nosivosti može zanemariti. Može se reći da konstrukcija koja je ispravno dimenzionirana na momente savijanja. poprečne sile i ostale utjecaje je sigurna i na djelovanje kompatibilne torzija.50 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 244.1 m ⋅ A sw ⋅ fyw. Dva karakteristična primjera za primarnu i sekundarnu torziju prikazani su na crtežu 18. Primarna torzija Sekundarna torzija Crtež 18 – Primjer primarne (ravnotežne) i sekundarne (kompatibilne) torzije .0 Ø7/15 30 7.d ⋅ z Vsd − VRd1 = 2 ⋅ 0. nije nužno bitna za ravnotežu.38 ⋅ 43. Naime.9 ⋅ 73 ) = 16.10. a potom i daljnje tretiranje.4 s w. Nasuprot tome primarna torzija nastaje kao posljedica zadovoljavanja uvjeta ravnoteže.5 Odabrane spone ∅7/15.1 kN 217.1 Općenito Kod betonskih konstrukcija. B 500B 62. Kompatibilna torzija je ona koja nastaje kod monolitnih spojeva elemenata. s obzirom na značenje. razlikujemo kompatibilnu (sekundarnu) i ravnotežnu (primarnu) torziju. konstrukcija u graničnom stanju doživljava velike deformacije i pukotine što znano smanjuje torzijsku krutost.48 ⋅ (0.09 cm 244.0 Ø7/20 8.0 3.6 73 80 Prikaz armature nosača: 7 A s1 1. te stoga ona ne smije biti zanemarena.10 Dimenzioniranje presjeka na Moment torzije 3.pot ≤ VRd =218.

7 ⋅ ⎜ 0.7 − ck ⎟ ≥ 0. Puni presjeci zamjenjuju se šupljim presjecima debljine t.2 Postupak Proračun elemenata naprezanih torzijom provodi se uporabom modela oblika prostorne rešetke.52) gdje je: − Tsd – računski moment torzije − TRd – računska nosivost na torziju Nosivost tlačnih štapova biti će zadovoljena ako je: Tsd ≤ TRd1 = 2 ⋅ ν′ ⋅ fcd ⋅ A k ⋅ t ctg Θ + tg Θ (3. Nagib tlačnih štapova slobodno se odabire u granicama navedenim pri proračunu na poprečne sile.35 – . Kontura u Kontura uk t /2 t Ak c Crtež 19 – Presjek opterećen momentom torzije Uvjet nosivosti na moment torzije: Tsd ≤ TRd (3.53) gdje je: − f ⎞ ⎛ ν′ = 0.51 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.redukcijski faktor (fck u N/mm2) 200 ⎠ ⎝ − t=A/u – debljina stjenke zamjenjujućeg šupljeg presjeka − Ak – površina unutar srednje konture šupljeg presjeka − u – opseg vanjske konture − A – ukupna površina presjeka Proracun poprecne armature 0 Nedopušteno podrucje Tsd TRd2 TRd3 TRd1 TSd Crtež 20 – Područja momenata torzije .10.

d. može biti kritično glavno naprezanje u tlačnoj zoni od savijanja.d uk sw 3. a ostale jednoliko raspodijeliti po opsegu. uz : VRd2 = 0.3 Zajedničko djelovanje Momenta torzije i Poprečne sile Pri istodobnom djelovanju poprečne sile i momenta torzije valja zadovoljiti uvjet: 2 2 ⎛ TSd ⎞ ⎛ VSd ⎞ ⎜⎜ ⎟⎟ + ⎜⎜ ⎟⎟ ≤ 1 . Pri simultanom djelovanju momenta savijanja i momenta torzije valja posebno za svako naprezanje izračunati uzdužnu armaturu. te kut Θ i nosivost TRd2.d ⋅ tg Θ uk (3. jer je ona često manja od konstruktivne. s tim da razmak između njih ne bude veći od 35. Kada su poznate armature Asw i Asl. a u tlačnoj redovito nije potrebno dodavati onu zbog naprezanja torzijom. samo što se one u vlačnoj zoni od savijanja zbrajaju.d – računske granice popuštanja poprečne i uzdužne armature Uzdužne šipke treba raspodijeliti po opsegu. Kad istodobno djeluju moment torzije i veliki moment savijanja (sandučasti presjeci). pa valja zadovoljiti uvjet: 2 σ ⎛σ ⎞ 2 σ 2 = Sd − ⎜ Sd ⎟ + τSd ≤ 0.57) Poprečna armatura se posebno određuje za svako djelovanje te superponira.d A sw ⋅ s w A sl ⋅ fyl.d uk TRd2 = 2 ⋅ A k ⋅ (3.85 ⋅ fcd 2 ⎝ 2 ⎠ (3.10.55) gdje je: − Asw – presjek spone koja obuhvaća presjek na razmaku sw − Asl – površina svih uzdužnih šipki − fyw.54) Površina uzdužne armature za prihvaćanje momenta torzije određuje se iz uvjeta: TSd ≤ TRd3 = 2 ⋅ A sl ⋅ A k ⋅ fyl.58) gdje je: − σ Sd = MSd – Računsko normalno tlačno naprezanje koje se uvrštava s predznakom + z ⋅b⋅ t − τSd = TSd – Računsko posmično naprezanje uzrokovano torzijom 2 ⋅ Ak ⋅ t . fyl.d ⋅ sl ⋅ fyl. moraju biti zadovoljene i sljedeće jednadžbe: tg2 Θ = fyw.d ⋅ ctg Θ sw (3.56) A A sw ⋅ fyw. U svakom kutu treba postaviti jednu šipku.52 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Površina poprečne armature za prihvaćanje momenta torzije određuje se iz uvjeta: TSd ≤ TRd2 = 2 ⋅ A sw ⋅ A k ⋅ fyw.0 cm.5 ⋅ ν′ ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ z ⎝ TRd1 ⎠ ⎝ VRd2 ⎠ (3.

91 TRd1 = = = ctg Θ + tg Θ ctg 45 o + tg 45 o TRd1 = 11080 .91) = 1319 cm 2 Θ = 45 o 2 ⋅ ν′ ⋅ fcd ⋅ A k ⋅ t 2 ⋅ 0.8 MPa Nosivost tlačnih štapova: TRd1 = 2 ⋅ ν′ ⋅ fcd ⋅ A k ⋅ t ctg Θ + tg Θ f ⎞ 30 ⎞ ⎛ ⎛ ν′ = 0.7 − ck ⎟ = 0. opterećen momentom torzije Tsd=20.0 kNm 2Ø14 (A s =3.53 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Spone za prihvaćanje torzije moraju biti zatvorene i preklopljene po kraćoj stranici.7 ⋅ ⎜ 0.0 MPa fcd = fck γ c = 30. Uvjeti za minimalnu armaturu i maksimalne razmake spona su isti kao i kod proračuna na poprečne sile.385 ⋅ 2. Numerički primjer 1 2Ø14 (A s2=3.08 cm2 ) 68 73 80 5 Isti presjek kao kod proračuna na poprečne sile.385 200 200 ⎝ ⎠ ⎝ ⎠ A = b ⋅ h = 30 ⋅ 80 = 2400 cm 2 u = 2 ⋅ (b + h) = 2 ⋅ (30 + 80 ) = 220 cm A 2400 = 10.08 cm2 ) beton: C 30/37 fck = 30.15 = 434.34 MPa armatura: 7 7 5Ø16 (As1=10.0 1.7 − ⎟ = 0.7 ⋅ ⎜ 0.8 kNcm .91) ⋅ (80 − 10.91 cm t= = 220 u A k = (b − t ) ⋅ (h − t ) = (30 − 10.5 = 20.0 MPa fyd = fyk γ s = 500.0 1.05 cm2 ) 4 22 30 4 B 500B fyk = 500.5 kNcm = 110.0 MPa τRd = 0.0 ⋅ 1319 ⋅ 10.

d ⋅ tg Θ uk uk = 2 ⋅ ((b − t ) + (h − t )) = 2 ⋅ ((30 − 10.91) + (80 − 10. Presjek uz ležaj a: VRd3 = Vwd = sw = A sw ⋅ fyw.pot ≤ ctg Θ sw 2 ⋅ A sw ⋅ A k ⋅ fyw. Numerički primjer 2 Pretpostavimo da na gredu zadanu kod numeričkog primjera za poprečne sile.91)) = 176.0 fck 30 = 0 .1 kN ctg Θ + tg Θ 1+ 1 ν = 0 .79 ⋅ 1319 ⋅ 20.50 200 200 z 0.0 = 180.55 > 0.d ⋅ ctg Θ TSd = 2 ⋅ 0.79 ⋅ 2 ⋅ 43.4 Odabrane spone uz ležaj a: ∅10/18.79 cm2): TSd ≤ TRd2 = 2 ⋅ A sw ⋅ A k ⋅ fyw.191 ≤ 0.9 ⋅ 73 ⋅ 1 = 18. Koristimo metodu slobodnog odabira nagiba tlačnih štapova. u ovom slučaju potrebno je preuzeti armaturom.87 ⋅ 1 = 21.0 30 ⋅ 18 2 0.48 1 ≤ ⋅ 0.9 ⋅ 73 = ν ⋅ fcd ⋅ b w ⋅ = 0.54 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Odabrane spone ∅10 (Asw=0.47 cm 244.7 − = 0.7 − VRd2 Ukupnu poprečnu silu.55 ⋅ 2.36 cm A sl = TSd ⋅ uk 2000 ⋅ 176.55 Ostali presjeci duž nosača: Vwd = A sw ⋅ fyw. Odaberimo Θ=45°.48 ⋅ 0. Kontroliramo zadani uvjet: 0.d ⋅ tg Θ 2 ⋅ 1319 ⋅ 43.48 ⋅ 0.28 cm2). Odabrani profil spona: ∅10.74 cm 2000 Odabrana poprečna armatura: ∅10/20.d ⋅ z ⋅ m sw ⋅ ctg Θ 2 ⋅ 0.79 ⋅ 43.d ⋅ z ⋅ m sw ⋅ ctg Θ = 2 ⋅ 0.08 cm2 2 ⋅ A k ⋅ fyl.0 ⋅ 30 ⋅ = 1084.d ⋅ s w.79 ⋅ 43. djeluje i moment torzije.48 ⋅ 1 Odabrana uzdužna armatura: 8∅10 (Asl=6. Uzdužna armatura: TSd ≤ TRd2 = 2 ⋅ A sl ⋅ A k ⋅ fyl.5 kN sw Odabrane spone na ostalom dijelu nosača: ∅10/25 . VRd1 = 0.36 = = 3.55 ⋅ 2.9 ⋅ 73 ⋅ 1.

Usvaja se armatura od torzije. a armatura od torzije je računska.55 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Presjek (element) smo dosad dimenzionirali odvojeno na moment savijanja.T = 1.0 Ø10/25 "+" Tsd s wt ≤ s w .T = s w . Uzdužna armatura: Msd Tsd 2Ø14 2Ø10 2Ø10 2Ø10 2Ø10 2Ø14 "+" 5Ø16 Ukupno "=" 2Ø10 2Ø10 2Ø10 6Ø16 − U gornjoj zoni i sredini presjeka armatura od savijanja je konstruktivna. U slučaju da sva tri djelovanja su istovremena armaturu je potrebno sumirati. V ⋅ s w . V + s w . V ⋅ s w .0 Ø10/20 "=" 1.1 cm 25 + 20 .1 18 ⋅ 20 = 9.0 Ø10/9. V + s w . Potrebno ih je zbrojiti.57 cm2) 6∅16 (As=12.0 Ø10/11.0 Ø10/18 Spone na ostalom dijelu grede: 7.06 cm2) > 5∅16+2∅10 Poprečna armatura: Spone na prvih 1 m grede: Vsd s wt ≤ s w .5 cm 18 + 20 25 ⋅ 20 = 11. − U donjoj zoni obje armature (i od savijanja i od torzije su računske. 2∅10 (As=1.5 Ukupno 7.05 cm2). poprečnu silu i torziju. 5∅16 (As=10.T = s w .T = 8.

8 kN VRd 2 2 ⎛ 20.4 kN . VRd2 = 1084.129 ≤ 1 ⎟ +⎜ ⎜ ⎝ 110.7 ⋅ VRd2 = 758.Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Kontrola zajedničkog djelovanja poprečne sile i momenta torzije 2 2 ⎛ TSd ⎞ ⎛ VSd ⎞ ⎟ ≤1 ⎟⎟ + ⎜⎜ ⎜⎜ ′ 2 ⎟⎠ ⎝ TRd1 ⎠ ⎝ VRd TSd = 20.8 ⎠ 56 .4 ⎞ ⎟ = 0.8 kNm VSd = 244.0 ⎞ ⎛ 244.0 kNm . TRd1 = 110.1 kN ′ 2 = 0.8 ⎠ ⎝ 758.

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 3.10.10.10.6 Vitki elementi naprezani ekscentričnom tlačnom silom 57 .5 Koso savijanje 3.4 Proračun ploča na proboj 3.

te konstantan odnos modula elastičnosti (Es/Ec=15). prema EC-2 ograničavaju se naprezanja. ili poduzeti druge mjere.3) (4. i to: U Betonu: − Pod rijetkom kombinacijom opterećenja σ c ≤ 0. bez obzira na što sigurnost konstrukcije nije ugrožena.3) i (5.5) želi se spriječiti prekomjerno istezanje čelika.5) Ograničenjem naprezanja sprječava se slabljenje tlačne zone otvaranjem poprečnih mikropukotina nastalih poprečnim vlačnim naprezanjima (sile cijepanja) i plastifikacija betona. Primjerice. Za određivanje naprezanja koristi se linearna raspodjela naprezanja u betonu i čeliku (linearna teorija). Izrazima (5.75 fpk (4.1 Općenito Ako graničnim stanjima nosivosti osiguravamo da konstrukcija i njeni elementi u graničnom stanju imaju dovoljnu nosivost. . U nastavku će biti obrađena tri granična stanja uporabe koja obrađuje i EC-2.45 fck (4. graničnim stanjima uporabe osiguravamo da ta konstrukcija bude i upotrebljiva. korištenje takve konstrukcije neće biti ugodno.58 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4 DIMENZIONIRANJE PRESJEKA PREMA GRANIČNIM STANJIMA UPORABE 4. to su: 4.2) U Čeliku: − Pod rijetkom kombinacijom opterećenja σs ≤ 0. ako konstrukcija ima preveliki progib i/ili značajne pukotine. te je bitno smanjena njena vrijednost.2 − Granično stanje naprezanja − Granično stanje pukotina − Granično stanje progiba Granično stanje naprezanja Prekomjerno naprezanje betona i/ili čelika pod opterećenjem u eksploataciji utječe preko raspucavanja i plastičnog deformiranja na trajnost i uporabljivost armiranobetonskih i prednapetih konstrukcija. pri čemu uzimamo u obzir uvjete okoliša i vrstu i karakter opterećenja.1) Pod kvazistalnom kombinacijom opterećenja σ c ≤ 0. Kada uvjeti ograničenja naprezanja nisu ispunjeni.0 fyk − (4.6 fck − (4. potrebno je pojačati presjek i/ili armaturu.4) U čeliku za prednaprezanje nakon svih gubitaka pod rijetkom kombinacijom djelovanja σp ≤ 0. a time i široke pukotine.8 fyk − Pod naprezanjem izazvanim samo indirektnim djelovanjem (prinudne deformacije) σs ≤ 1. Da bi se izbjegle negativne posljedice.

a za prednapete konstrukcije wg=0.59 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4.2 mm.3. poprečnim silama i uzdužnom vlačnom silom. Kada nema posebnih zahtjeva na raspucavanje (npr. − Jednoliku raspodjelu izazvanu vlačnom silom ( cijeli presjek naprezan na vlak).8 kod spriječenih deformacija.eff – vlačna čvrstoća betona pri pojavi prve pukotine − Act – vlačna površina neposredno prije pojave pukotine − σs – naprezanje u armaturi neposredno nakon pojave pukotine Granično stanje pukotina nije potrebno kontrolirati kod ploča. Minimalna armatura može se izračunati po izrazu: A s.eff ⋅ A ct σs (4. granično stanje pukotina biti će zadovoljeno ako promjeri šipaka i razmaci šipki budu manji od graničnih. dobivenom po prethodno prikazanom izrazu. osobito ako se očekuje indirektno djelovanje izazvano spriječenošću slobodnog skupljanja ili prinudnim deformacijama (popuštanje ležaja).6) gdje je: − kc – koeficijent kojim se uzima u obzir raspodjela naprezanja po visini presjeka pri pojavi prve pukotine (kc=1. Naprezanja u čeliku (σs) odgovara onom pri određivanju minimalne armature. prijeđu vlačnu čvrstoću betona. Za elemente armirane minimalnom armaturom.3 mm. .min = k c ⋅ k ⋅ fct. vodonepropusnost) armiranobetonskih sustava.2 Minimalna armatura Armiranobetonske i prednapete elemente valja uvijek armirati u području vlačnih naprezanja barem minimalnom armaturom za ograničenje širina pukotina. kc=0. a proračunava se za kvazistalnu kombinaciju opterećenja.0 za centrični vlak. Kako raspodjela vlačnih naprezanja po visini presjeka utječe na raspucavanje elementa. k=1. valja razlikovati: − Promjenjivu raspodjelu izazvanu momentom savijanja (postoji vlačna i tlačna zona).3. može se uzeti za normalne klase onečišćenja. Za proračun graničnih stanja pukotina primjenjuju se kvazistalna i/ili česta kombinacija opterećenja.4 za savijanje) − k – korekcijski koeficijent (k=0. pojedinačno ili zajednički.3 Granično stanje pukotina 4. torzijom. za armirano betonske konstrukcije wg=0. 4. ako debljina ploče ne prelazi 200 mm.0 za prinudne deformacije) − fct. te kada je ploča armirana u skladu s preporukama u vezi površine i rasporeda armature potrebnom za nosivost. Pukotine nastaju kada vlačna naprezanja izazvana savijanjem.1 Općenito Raspucavanje armiranobetonskih konstrukcija ograničava se kako bi se spriječile šetne posljedice za trajnost građevine.

Ploče oslonjene na stupove bez greda (bazirano na duljem rasponu) 21 30 5. sortirani su u tablici: Jače napregnut beton Slabije napregnut beton 1.3. Osnovni odnos raspona i efektivna debljina presjeka (l/h).60 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4. Unutarnji raspon kontinuiranog nosača ili ploče koja nosi u 1 smjeru ili 2 smjera i koja se nastavlja 25 35 4. može se prognozirati pomoću izraza: w k = β ⋅ srm ⋅ ε sm gdje je: − β – odnos računske i srednje širine pukotina (β=1. Prosta greda.3 Dokazni postupak bez kontrole širine pukotina Armirano betonske i prednapete ploče naprezane savijanjem nije potrebno kontrolirati na granično stanje širina pukotina ako ukupna debljina ploče ne prelazi 20 cm. s tim da se uzme k=0.4 Proračun širine pukotina Kada nisu zadovoljeni uvjeti iz tablica ili kada se želi točniji dokaz graničnog stanja pukotina. izračunatom prema izrazu (4. Promjeri i razmaci šipki se odabiru prema priloženim tablicama. proračunava se računska (karakteristična) vrijednost širine pukotina i uspoređuje s graničnom vrijednošću. Krajnji raspon kontinuiranog nosača ili ploče koja nosi u dva smjera a nastavlja se preko jedne stranice 23 32 3. Konzole 7 10 Konstrukcijski sustav Maksimalni promjeri šipki i njihovi maksimalni razmaci za različite nivoe naprezanja u čeliku. te kada je korektno proračunata i armirana prema graničnim stanjima nosivosti. Ovu armaturu je potrebno dobro povezati sponama.7 za vanjsko opterećenje.3. sortirani su u tablici: Naprezanje u armaturi (MPa) Maksimalni promjer šipke φ (mm) 160 200 240 280 320 360 32 25 20 16 12 10 Maksimalni razmak šipki (mm) Savijanje Vlak 300 250 200 150 100 50 200 150 125 75 - Visoke grede (grede visine 60 cm i više).8) .6) granično stanje širina pukotina biti će zadovoljeno ako promjeri šipki i razmaci među njima odgovaraju onima danim u tablicama priloženim u nastavku.7) Računska širina pukotine.6). Za elemente armirane minimalnom armaturom. a σs=fyk.5. β=1. Površinu ove armature se može izračunati po izrazu (4. 4. prema EC-2.3 za neizravno opterećenje) − σrm – srednji razmak pukotina − εsm – srednja deformacija armature (4. kod kojih je glavna armatura skoncentrirana u donjem dijelu vlačne zone valja armirati po visini hrpta kako bi se ograničile širine pukotina i po visini grede. Samostojeće ploče koje nose u jednom ili dva smjera (ploče koje se nastavljaju) 18 25 2. wk ≤ w g (4.

12) .rebrasta armatura.10) σsr – naprezanje u vlačnoj armaturi na mjestu pojave prve pukotine σ sr = Mcr z ⋅ As .6 . β2=0.glatka armatura) − β2 – koeficijent kojim se uzima u obzir trajanje opterećenja (β2=1.5 d1 Ac.5 – savijanje.25 ⋅ k 1 ⋅ k 2 ⋅ φ ρr [mm] gdje je: − φ – promjer šipke u mm − ρr – djelotvorni koeficijent armiranja glavnom vlačnom armaturom − k1 – koeficijent kojim se uzima u obzir prionjivost čelika i betona (k1=0. Mcr = fctm ⋅ b ⋅ h2 6 (4.eff – sudjelujuća vlačna zona presjeka Grede Ploce h d h d Ac.5 – dugotrajno opterećenje ili promjenjivo s čestim udjelom) Srednji razmak pukotina određuje se po izrazu: srm = 50 + 0.eff Manja vrijednost od 2.eff d1 Težište armature c d1 2.9) gdje je: − ζ – koeficijent raspodjele − σs – naprezanje u vlačnoj armaturi na mjestu pukotine σs = − Msd Msd ≈ x⎞ z ⋅ As ⎛ ⎜d − ⎟ ⋅ As 3 ⎝ ⎠ (4.5 (c+φ/2) ili (h-x)/3 b Crtež 21 – Primjeri za određivanje sudjelujuće vlačne zone presjeka (4.5 .rebrasta armatura. β1=0.61 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Srednja deformacija armature određuje se po izrazu: ε sm = ⎛σ σs σ ⎡ ⋅ ζ = s ⋅ ⎢1 − β1 ⋅ β 2 ⋅ ⎜⎜ sr Es Es ⎢ ⎝ σs ⎣ ⎞ ⎟⎟ ⎠ 2 ⎤ ⎥ ⎥ ⎦ (4.11) − β1 – koeficijent kojim se uzima u obzir vrsta armature (β1=1. k1=1.0 – kratkotrajno opterećenje. k2=1.glatka armatura − k2 – koeficijent kojim se uzima u obzir utjecaj raspodjele deformacija (k2=0.0 – vlak) − Ac.0 .8 .

688 ⋅ 10 ⎥ 200000 .9 ⎠ ⎥⎦ ⎦ .0 1.m = 0.03 ⎟⎠ ⎝ ⎝ σs = σsr = ⎞ ⎟⎟ ⎠ 2 ⎤ ⎥ ⎥ ⎦ Msd Msd 4390 kN ≈ = = 19. fck = 40. Mcr = fct.03 ⎛ cm2 ⎟ ⋅ 6.0 ) 23 fct.odnos računske i srednje širine pukotina Proračun srednje deformacije armature: ε sm ⎛σ σ σ ⎡ = s ⋅ ζ = s ⋅ ⎢1 − β1 ⋅ β 2 ⋅ ⎜⎜ sr Es Es ⎢ ⎝ σs ⎣ x= n ⋅ A S1 ⎛⎜ 2 ⋅ b ⋅ d ⎞⎟ 5.0 MPa fcd = fck γ c = 40.35 ⋅ E s = 200 .9 ⋅ 40 ⋅ 6.5 ⎞ z ⋅ As ⎛ ⎛ cm 2 ⎟ ⋅ 6.0 ⋅ 0.0 MPa f yd = f yk γ s = 500.90 kNm M sd=43. fyk = 500.0 kPa . fck = 40.Dugotrajno opterećenje ε sm σ = s Es ⎡ ⎛σ ⋅ ⎢1 − β1 ⋅ β2 ⋅ ⎜⎜ sr ⎢ ⎝ σs ⎣ ⎞ ⎟⎟ ⎠ 2 2 ⎤ ⎡ 195.5 ⋅ ⎜ ⎟ ⎥ = 0.2 MPa = σsr = ≈ x⎞ 8 .m ⋅ fct.88 kNm 6 Mcr Mcr 3388 3388 kN = = 15.0 1.0 .5 = 26.7 MPa A =3Ø12 x s2 h=44 cm d=40 cm B 500B .12 = 151.modul elastičnosti armature β1 = 1.0 kNcm = 33.62 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Numerički primjer d2 =4 Potrebno je odrediti granično stanje pukotina za gredu prikazanu na crtežu.3 ⋅ (fck ) 23 b ⋅ h2 6 .03 ⎛⎜ 2 ⋅ 30 ⋅ 40 ⎞⎟ ⋅ − 1+ 1+ = ⋅ − 1+ 1+ = 8.5 ⎞ z ⋅ As ⎛ 0.9 MPa x⎞ 8 .8 MPa opterećenje: Msd = 43. d1 =4 A s1 =3Ø16 b=30 cm d1 = 4 cm d = h − d1 = 40.0 cm . materijal: C 40/50 .0 cm h = 44.0 GPa = 200000000 .03 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s ⎜ 40 − 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ Mcr z ⋅ As .59 = 195.m ≈ 0.9 ⎛ 151.5 . Beton C40/50.0 MPa = 3.2 ⎞ ⎤ −3 ⎥= ⋅ ⎢1 − 1.15 = 434.71 ⋅ 6.0 ⎢⎣ ⎝ 195.3 ⋅ (40.50 cm ⎜ ⎟ ⎜ b n ⋅ A S1 ⎠ 30 5.Rebrasta armatura β2 = 0.3 ⋅ (fck ) 23 .03 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s ⎜ 40 − 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ Mcr = 0.7 . = 0.0 cm Prognozna širina pukotine: w k = β ⋅ srm ⋅ ε sm β=1.90 kNm geometrija: b = 30.71 ⋅ 6.5 MPa 30 ⋅ 44 2 = 3388.

Promjer najdeblje šipke k1 = 0.Rebrasta armatura k 2 = 0.151 mm < w g = 0.7 ⋅ 0.5 .Savijanje =2.63 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Proračun srednjeg razmaka pukotina: srm = 50 + 0.8 ⋅ 0.8 .3 mm .25 ⋅ k 1 ⋅ k 2 ⋅ φ ρr [mm] φ = 16 mm .Djelotvorni koeficijent armiranja glavnom vlačnom armaturom A c.688 ⋅ 10 −3 ⋅ 129.0201 Prognozna širina pukotine: w k = β ⋅ srm ⋅ ε sm = 1.25 ⋅ k 1 ⋅ k 2 ⋅ φ 16 = 50 + 0.6 mm ρr 0.5 ⋅ = 129.5*d1 =10 cm As 6.0201 .03 = = 0.25 ⋅ 0.eff 30 ⋅ 10 d1 4 ρr = b=30 srm = 50 + 0.6 = 0.

64 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4. Također. koji nose pregradno ziđe.req potrebna površina armature. pomak.1 Općenito Deformiranje elemenata i konstrukcija dozvoljava se u određenim granicama i pod uvjetom da ne izazove oštećenja u samom sustavu i drugim nosivim elementima. − Za ravne ploče. raspona preko 7 m. zakrivljenost.0 MN/m2. Preporučene vrijednosti maksimalnih vertikalnih progiba prikazane su u tablici: δmax δ2 krovovi L/200 L/300 pristupačni krovovi za drugu namjenu osim održavanja L/250 L/300 stropovi L/250 L/300 stropovi/krovovi sa žbukom ili drugim krhkim završnim slojevima ili nesavitljivim pregradama L/250 L/250 stropovi koje podupiru stupovi (osim ako je progib uzet u obzir u sklopu proračuna za granično stanje nosivosti) L/400 L/500 kada δmax može narušiti izgled zgrade L/250 − Konstrukcija δ0= nadvišenje δ1= progib od kratkotrajnog opterećenja δ2= progib od vremenskih efekata δmax= maksimalni (ukupni) progib Kontrolu progiba nije potrebno provoditi uvijek.prov postojeća. progib. s faktorom: 8.req A s. Upotreba ove tablice je na strani sigurnosti.8. vrijednosti u tablici treba korigirati s nepovoljnijim od dva faktora: f3 = 250 σs . Vrijednosti naznačene u tablici valja umanjiti: − Za grede T presjeka kojima je beff/bw>3 s faktorom: 0. . a As. Pod pojmom deformiranje (izobličenje) podrazumijeva se deformacija. Kod većih vitkosti i kada se ne može zadovoljiti uvjet za primjenu tablice potrebno je provesti dokaz graničnog stanja deformiranja.13) gdje je As. f3 = 400 A fyk ⋅ s. EC2 propisuje da kontrolu graničnog stanja uporabe nije potrebno provoditi kada vitkost elementa na savijanje (leff/d) ne prelazi vrijednosti naznačene u tablici.prov (4. raspona preko 8. uvrtanje i promjena nagiba. osim ravnih ploča. Najčešća analiza je analiza progiba. − Za sve elemente.5/leff. s faktorom: 7/leff.4.4 Granično stanje progiba 4.5 m. kada je stvarno naprezanje u čeliku manje od 250.

2 Dokaz graničnog stanja progibanja Potrebno je dokazati da je progib izazvan opterećenjem manji od graničnog: νk ≤ ν g (4. νII – odgovarajuće vrijednosti progiba za neraspucali (homogeni) i potpuno raspucali element .15) gdje je: − ν – ukupni progib − ζ – koeficijent raspodjele (već primjenjivan kod proračuna pukotina).65 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 4.0 2 ⎡ ⎛ σ sr ⎞ ⎤ ⎢ ⎥ ⎟ ⎜ ζ = 1 − β1 ⋅ β 2 ⋅ ⎜ ⎟ ⎥ σ ⎢ s ⎠ ⎦ ⎝ ⎣ − νI.4. za neraspucali element z=0.14) Za elemente pretežno naprezane na savijanje vrijedi sljedeći izraz: ν = ζ ⋅ νII + (1 − ζ ) ⋅ νI (4.

a progib se tada izračuna prema izrazu: ν tot = k ⋅ L2 ⋅ 1 rtot (4.66 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Za elemente konstantne visine koristi se pojednostavljena metoda prema kojoj se izračuna zakrivljenost na mjestu maksimalnog momenta.16) gdje je: − k – koeficijent ovisan o statičkom sustavu i opterećenju (vidi tablicu) − L – raspon elementa − rtot – ukupna zakrivljenost elementa. prema izrazu 1 rtot = 1 1 + rm rcsm − rm – zakrivljenost zbog opterećenja i puzanja − rcsm – zakrivljenost zbog skupljanja Tablica koeficijenata k za pojednostavljeni proračun progiba: (4.17) .

22) gdje je: − yIIg – udaljenost neutralne osi od gornjeg ruba poprečnog presjeka za stanje II − εs1 – relativna deformacija armature. jer je nosač u elastičnom stanju. − εcs∞ – relativna deformacija zbog skupljanja u beskonačnosti (iz tablica) − αe – omjer modula elastičnosti čelika i betona. koja se izračunava po izrazu: ε s1 = σs Es σs = .19) gdje je: − II – moment tromosti presjeka u stanju I (neraspucalo stanje) Približne vrijednosti vlačne čvrstoće betona i modula elastičnosti mogu se odrediti izrazima: E cm = 9500 ⋅ 3 fck + 8 . − II.t ∞ ) iz pravilnika: Ec. fct.II = ε cs∞ ⋅ α e ⋅ SII III gdje je: − SI. II.67 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Srednja zakrivljenost zbog opterećenja i puzanja sastoji se od zakrivljenosti u stanju naprezanja I i stanju naprezanja II: 1 1 1 = ζ ⋅ + (1 − ζ ) ⋅ rm rI rII (4. t ∞ (4. SII – statički moment površine armature za stanje naprezanja I. prema: (4.eff = Ecm 1.18) Zakrivljenost za stanje naprezanja I proračunava se prema izrazu: MSd 1 = rI E c. 1 rcsl. tada se koeficijent raspodjele z uzima jednak 0.m ⋅ b ⋅ h2 6 . ako je Mcr>Msd. II.m ≈ 0. III – momenti tromosti poprečnog presjeka za stanje naprezanja I.24) Te.21) Zakrivljenost za stanje naprezanja II: ε s1 MSd 1 = = rII d − yIIg Ec.23) Moment nastanka prve pukotine određuje se prema izrazu: Mcr = fct.eff ⋅ II (4. nakon očitanja trajnog koeficijenta puzanja ( ϕt 0 . Msd z ⋅ A s1 (4. bez obzira na proračunatu vrijednost.3 ⋅ (fck ) . fck [MPa] fct.I = ε cs∞ ⋅ α e ⋅ SI II .25) . tj. fck [MPa] 23 [MPa] [MPa] (4.3 ⋅ (fck ) 23 (4.eff ⋅ III (4.m ≈ 0. tj. Zakrivljenost zbog skupljanja za stanje naprezanja I i II iznose: 1 rcsl.20) Puzanje betona može se uzeti u obzir preko korigiranog modula elastičnosti.0 + ϕ t 0 .

50 cm ⎜ ⎜ b α eI ⋅ A s1 ⎟⎠ 30 5.5 MPa Čelik: B500B. fck=40.1 ⋅ 1.83 cm x= α eI ⋅ A s1 ⎛⎜ 2bd ⎞⎟ 5.m = 0.8 cm 4 MSd = MF = 1. Granični progib: L 460 ν lim = = = 1.0 kN cm2 1 MSd 4390.1 ⋅ β ) = 0.71 E cm 35.5 43.0 ) 23 = 3.84 cm 250 250 MB= 57. α e = Es (za t = ∞ ) Ecm Ec.eff ⋅ II 3500.5 kNm Beton: C 40/50.26 cm2 II = 2 2 ⎡ bh3 ⎛h ⎞ ⎛h ⎞ ⎤ + α eI ⋅ ⎢ A s1 ⋅ ⎜ − d2 ⎟ + A s2 ⋅ ⎜ − d1 ⎟ ⎥ 12 ⎝2 ⎠ ⎝2 ⎠ ⎥⎦ ⎢⎣ = d1 4 As1=3Ø16 b=30 5 ⋅ (1 − 0.3 ⋅ (40.03 ⎟⎠ ⎝ ⎝ .31) = 0.0 MPa Ecm = 9500 ⋅ 3 fck + 8 = 9500 ⋅ 3 40 + 8 ≈ 35000 MPa MA= 0 kNm fct.68 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka αe = Es (za t = 0) .03 ⋅ ⎜ − 4 ⎟ + 2.9 kNm L=460 cm ν tot = k ⋅ L2 ⋅ 1 rtot β = MA + MB MF = 0.eff = Ecm = 35.71 ⋅ 6.26 ⋅ ⎜ − 4⎟ ⎥ = 12 ⎝ 2 ⎠ ⎝ 2 ⎠ ⎥⎦ ⎢⎣ = 212960 .71 ⋅ 6.31 k= d2 4 Presjek u polju: 40 As2=3Ø12 As1 = 3∅16 =6.71 ⋅ ⎢6.8 = 228296 .0 α eI = s = = 5.0 GPa E 200.091 48 2 2 ⎡ 30 ⋅ 44 3 ⎛ 44 ⎞ ⎛ 44 ⎞ ⎤ + 5.3 ⋅ (fck ) 23 = 0.0 + 57.0 1 = = = 0.104 ⋅ (1 − 0.00000549 rI Ec.90 kNm = 4390.eff (4.0 + 15336 .26) Numerički primjer Potrebno je izračunati granično stanje progiba za nosač prikazan na crtežu.03 cm2 As2 = 2∅12 =2. Es=200.0 GN m2 = 3500.03 ⎛⎜ 2 ⋅ 30 ⋅ 40 ⎞⎟ − 1+ 1+ = − 1+ 1+ = 8.0 kNcm Ec.9 = 1.0 MF= 43.0 ⋅ Mg + 1.0 ⋅ 228296 .0 ⋅ Mq = 43.

eff ⋅ III 3500.0 ⋅ 0.0000131 = 0. 5 z ⋅ As ⎛ ⎞ ⎛ cm 2 ⎟ ⋅ 6.3 ⋅ (fck ) 23 b ⋅ h2 6 .12 = 151.t =0 = k ⋅ L2 ⋅ 1 rtot = 0.5 ) + 2.69 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka [ 2 III = bx 3 ⎛x⎞ 2 2 + bx ⋅ ⎜ ⎟ + α eI ⋅ A s1 ⋅ (d − x ) + A s2 ⋅ (x − d2 ) 2 12 ⎝ ⎠ ] [ 2 30 ⋅ 8.9 ⎠ ⎝ σs ⎠ 1 1 1 1 = ζ ⋅ + (1 − ζ ) ⋅ = 0.0 MPa = 3.5 ⎞ z ⋅ A s1 ⎛ ⎛ cm 2 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s1 ⎜ 40 − ⎟ ⋅ 6.0009795 1 = = = 0.0 ⋅ 40567 . Mcr = fctm ⋅ fctm = 0.0 kNcm = 33.0009795 Es 200000 Alternativno: MSd 1 4390.0 2 ⋅ 0.9 = = 0.50 ) ⋅ ⎜ ⎟ + 5.091 ⋅ 360.00003110 = 0.84 cm .03 ⋅ (40 − 8.5 − 4 ) 12 ⎝ 2 ⎠ ] = 6141.26 ⋅ (8.71 ⋅ 6.03 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s ⎜ 40 − 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ Mcr = 0.5 ⋅ ⎜ ⎟ = 0.00003092 rII E c.x/3 h = 44 cm d = 40 cm x As2=3Ø12 As1=3Ø16 σs1 195.59 = 195.702 ⋅ 0.35 ⋅ 1 1 = 0. = 0.0 1 = = = 0.0 ) 23 fctm ≈ 0.5 MPa 30 ⋅ 44 2 = 3388.3 ⋅ (fck ) 23 .50 3 ⎛ 8.3 ⋅ (40.2 MPa = σ sr = ≈ x⎞ 8 .091 L = 360.5 cm d .00000549 + (1 − 0.00003110 rII d − yIIg 40 − 8.0000131 rm rI rII cm k = 0.25 + 34425 .50 ⎞ 2 2 = + (30 ⋅ 8.88 kNm 6 Mcr Mcr 3388 kN = 15.78 = 40567 .00000549 rI cm 1 1 = 0.702 ⎝ 195.03 cm d1 4 Fs1 b=30 σ sr = Mcr z ⋅ As .0 cm ν tot.9 MPa x⎞ 8 .03 cm 4 Msd Msd 4390 kN ≈ = = 19.2 ⎞ ζ = 1 − β1 ⋅ β 2 ⋅ ⎜⎜ sr ⎟⎟ = 1 − 1.702 ) ⋅ 0.03 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ ε s1 = Fc d2 4 σ s1 = ε s1 1 0. fck = 40.16 cm < ν lim = 1.00003110 rII cm 2 2 ⎛σ ⎞ ⎛ 151.

42 E c.34 cm 4 b=30 MSd = MF = 1.4 MPa x⎞ 14.20 ) ⋅ ⎜ ⎟ + 19.03 3⎠ 3 ⎠ ⎝ ⎝ σ s1 206.2 ⎞ x⎞ z ⋅ As ⎛ ⎛ cm2 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s ⎜ 40 − ⎟ ⋅ 6.03 ⎟⎠ α eII ⋅ A s1 ⎠ ⎝ ⎝ [ 2 bx 3 ⎛x⎞ 2 2 III = + bx ⋅ ⎜ ⎟ + α eII ⋅ A s1 ⋅ (d − x ) + A s2 ⋅ (x − d2 ) 12 ⎝2⎠ ] [ 2 30 ⋅ 14.20 − 4 ) 12 ⎝ 2 ⎠ = 28632 .eff = α eII = As2=3Ø12 40 II = E cm 35.20 ⎞ 2 2 = + (30 ⋅ 14.03 ⋅ (40 − 14.0 ) 23 2 fctm ≈ 0.20 ) + 2.26 ⋅ ⎜ − 4⎟ ⎥ = 12 ⎝ 2 ⎠ ⎠ ⎥⎦ ⎝ 2 ⎢⎣ = 212960 .0 1 = = = 0.001032 1 = = = 0.0 ⋅ 111147 .90 = 159.0 = ≈ 10.2 ⎞ z ⋅ A s1 ⎛ ⎛ cm2 ⎜ d − ⎟ ⋅ A s1 ⎜ 40 − ⎟ ⋅ 6.29 cm σsr = Mcr z ⋅ As .20 3 ⎛ 14.eff ⋅ II 1030.0 kNcm As1 = 3∅16 =6.03 ⎛⎜ 2 ⋅ 30 ⋅ 40 ⎞⎟ = 14.0 ⋅ Mq = 43.0 1 = = = 0.5 MPa 30 ⋅ 44 = 3388.0 ⋅ Mg + 1.88 kNm 6 kN 3388 Mcr Mcr σsr = ≈ = = 15.03 cm2 As2 = 2∅12 =2.0 = = 19.0000161 rI Ec.3 ⋅ (fck ) 23 b ⋅ h2 6 .3 GPa 1 + ϕ t . Mcr = fctm ⋅ fctm = 0.90 kNm = 4390.26 ⋅ (14.0 + 52161 .35 ⋅ (195.29 cm 4 σ s1 = ε s1 = Msd Msd 4390 kN ≈ = = 20.0000400 rII d − yIIg 40 − 14.34 = 265121 .3 2 2 ⎡ bh3 ⎛h ⎞ ⎛h ⎞ ⎤ + α eI ⋅ ⎢ A s1 ⋅ ⎜ − d2 ⎟ + A s2 ⋅ ⎜ − d1 ⎟ ⎥ 12 ⎝2 ⎠ ⎝2 ⎠ ⎥⎦ ⎢⎣ = d1 4 As1=3Ø16 2 2 ⎡ 30 ⋅ 44 3 ⎛ 44 ⎞ ⎛ 44 ⎞ ⎤ + 19.0 MPa = 3.4 Es 200.34 cm x= α eII ⋅ A s1 ⎛⎜ 2bd ⎞⎟ 19.20 cm = − 1+ 1+ − 1+ 1+ ⎜ ⎟ ⎜ b 30 19.eff ⋅ III 1030.3 ⋅ (fck ) 23 .0 MPa 14.03 3 ⎠ 3⎠ ⎝ ⎝ Mcr = 0.3 ⋅ (40.70 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka Ako uključimo puzanje: Presjek u polju: d2 4 E c.0 ⋅ 265121. fck = 40.88 + 82514 . = 0.03 ⋅ ⎜ − 4 ⎟ + 2.t = ∞ 1 + 2 .42 ⋅ 6.2 cm MSd 1 4390.9 MPa) ] .001032 E s 200000 ε s1 1 0.eff 10.26 cm2 1 MSd 4390.42 ⋅ 6.64 = 206.42 ⋅ 6.0 kNcm = 33.0000383 rII E c.42 ⋅ ⎢6.4 = = 0.41 = 111147 .

t = ∞ = k ⋅ L2 ⋅ 1 = 0.0000161 + (1 − 0.4 ⎠ ⎝ σs ⎠ 1 1 1 1 = ζ ⋅ + (1 − ζ ) ⋅ = 0.703 ) ⋅ 0.703 ⋅ 0.0 ⎞ ζ = 1 − β1 ⋅ β2 ⋅ ⎜⎜ sr ⎟⎟ = 1 − 1.091 L = 360.84 cm rtot .5 ⋅ ⎜ ⎟ = 0.0000400 = 0.0000400 rII cm 2 2 ⎛σ ⎞ ⎛ 159.091⋅ 360.0000232 = 0.02 ⋅ 0.0000161 rI cm 1 1 = 0.0 ⋅ 0.27 cm < νlim = 1.703 ⎝ 206.0000232 rm rI rII cm k = 0.71 Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka 1 1 = 0.0 cm ν tot.

Dimenzioniranje armirano betonskih presjeka

5

PRILOZI
Prilog 1: Tablice za dimenzioniranje pravokutnih presjeka prema graničnim stanjima sloma
Prilog 2: Tablice za dimenzioniranje T i Γ presjeka
Prilog 3: Tablice za proračun pravokutnih križno armiranih ploča opterećenih jednolikim
kontinuiranim opterećenjem
Prilog 4: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka, β=0.05
Prilog 5: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka, β=0.075
Prilog 6: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka, β=0.10
Prilog 7: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka, ϕ=0.85
Prilog 8: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka, ϕ=0.90
Prilog 9: Armaturne tablice

72

Prilog 1: Tablice za dimenzioniranje pravokutnih presjeka prema graničnim stanjima sloma

0.005
0.010
0.015
0.020
0.024
0.029
0.034
0.038
0.043
0.048
0.052
0.057
0.061
0.065
0.070
0.074
0.078
0.083
0.087
0.091
0.095
0.099
0.103
0.107
0.111
0.115
0.119
0.123
0.127
0.130
0.134
0.138
0.142
0.145
0.149

0.998
0.997
0.995
0.993
0.992
0.990
0.988
0.987
0.985
0.983
0.982
0.980
0.978
0.977
0.975
0.973
0.971
0.970
0.968
0.966
0.964
0.962
0.960
0.958
0.957
0.955
0.953
0.951
0.949
0.947
0.945
0.944
0.942
0.940
0.938

ω1

µsds

0.000
0.001
0.002
0.003
0.005
0.007
0.009
0.011
0.014
0.017
0.020
0.023
0.026
0.030
0.033
0.037
0.041
0.044
0.048
0.052
0.055
0.059
0.062
0.066
0.069
0.073
0.076
0.080
0.083
0.086
0.090
0.093
0.096
0.099
0.102

0.000
0.001
0.002
0.003
0.005
0.007
0.009
0.011
0.014
0.017
0.020
0.023
0.026
0.029
0.033
0.036
0.039
0.043
0.046
0.050
0.053
0.056
0.060
0.063
0.066
0.069
0.073
0.076
0.079
0.082
0.085
0.088
0.090
0.093
0.096

d2

2

[‰]
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7
1.8
1.9
2.0
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
3.0
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

As2

x=ξ*d

ξ=x/d ζ=z/d

Lom preko armature εs1=10.0 ‰
εc2

εs1

[‰]
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0
10.0

εs2

Neutralna os

Msd

d-x

h
d

[‰]
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0
20.0

As1

d1

[‰]
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7
1.8
1.9
2.0
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
3.0
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

εs1

1

b

εs1

ξ=x/d ζ=z/d
0.010
0.020
0.029
0.038
0.048
0.057
0.065
0.074
0.083
0.091
0.099
0.107
0.115
0.123
0.130
0.138
0.145
0.153
0.160
0.167
0.174
0.180
0.187
0.194
0.200
0.206
0.213
0.219
0.225
0.231
0.237
0.242
0.248
0.254
0.259

0.997
0.993
0.990
0.987
0.984
0.981
0.977
0.974
0.971
0.968
0.965
0.962
0.959
0.956
0.953
0.950
0.947
0.944
0.941
0.938
0.934
0.931
0.928
0.925
0.922
0.919
0.916
0.913
0.910
0.907
0.904
0.901
0.898
0.895
0.892

εc2

ω1

µsds

0.000
0.002
0.004
0.006
0.009
0.013
0.017
0.022
0.027
0.032
0.038
0.044
0.050
0.056
0.062
0.069
0.075
0.082
0.088
0.094
0.101
0.107
0.113
0.119
0.125
0.130
0.136
0.142
0.147
0.153
0.158
0.163
0.168
0.173
0.178

0.000
0.002
0.003
0.006
0.009
0.013
0.017
0.021
0.026
0.031
0.037
0.042
0.048
0.054
0.059
0.065
0.071
0.077
0.083
0.089
0.094
0.099
0.105
0.110
0.115
0.120
0.125
0.129
0.134
0.138
0.143
0.147
0.151
0.155
0.159

0.85 fcd

Lom preko armature εs1=5.0 ‰
εc2

[‰]
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7
1.8
1.9
2.0
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
3.0
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

εs1

[‰]
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0
5.0

ξ=x/d ζ=z/d
0.020
0.038
0.057
0.074
0.091
0.107
0.123
0.138
0.153
0.167
0.180
0.194
0.206
0.219
0.231
0.242
0.254
0.265
0.275
0.286
0.296
0.306
0.315
0.324
0.333
0.342
0.351
0.359
0.367
0.375
0.383
0.390
0.398
0.405
0.412

0.993
0.987
0.981
0.975
0.969
0.963
0.958
0.952
0.947
0.942
0.937
0.931
0.926
0.922
0.917
0.912
0.907
0.902
0.898
0.893
0.888
0.883
0.879
0.874
0.870
0.865
0.861
0.857
0.852
0.848
0.844
0.840
0.836
0.832
0.829

Lom preko armature εs1=3.0 ‰

ω1

µsds

0.001
0.003
0.007
0.012
0.018
0.025
0.032
0.041
0.050
0.059
0.069
0.079
0.089
0.100
0.110
0.121
0.131
0.142
0.152
0.162
0.172
0.181
0.190
0.199
0.208
0.216
0.224
0.232
0.240
0.248
0.255
0.263
0.270
0.277
0.283

0.001
0.003
0.007
0.011
0.017
0.024
0.031
0.039
0.047
0.056
0.064
0.074
0.083
0.092
0.101
0.110
0.119
0.128
0.136
0.145
0.152
0.160
0.167
0.174
0.181
0.187
0.193
0.199
0.205
0.210
0.216
0.221
0.226
0.230
0.235

εc2

[‰]
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7
1.8
1.9
2.0
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
3.0
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

εs1

[‰]
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0

ξ=x/d ζ=z/d
0.032
0.063
0.091
0.118
0.143
0.167
0.189
0.211
0.231
0.250
0.268
0.286
0.302
0.318
0.333
0.348
0.362
0.375
0.388
0.400
0.412
0.423
0.434
0.444
0.455
0.464
0.474
0.483
0.492
0.500
0.508
0.516
0.524
0.531
0.538

0.989
0.979
0.969
0.960
0.951
0.943
0.935
0.927
0.920
0.913
0.906
0.899
0.892
0.886
0.880
0.874
0.868
0.862
0.856
0.850
0.844
0.839
0.833
0.828
0.822
0.817
0.812
0.807
0.802
0.798
0.793
0.789
0.784
0.780
0.776

Lom preko betona εc2=3.5 ‰

ω1

µsds

0.001
0.005
0.011
0.019
0.028
0.038
0.050
0.062
0.075
0.089
0.102
0.117
0.131
0.145
0.159
0.173
0.187
0.201
0.214
0.227
0.239
0.251
0.262
0.273
0.283
0.293
0.303
0.313
0.322
0.331
0.339
0.347
0.355
0.363
0.371

0.001
0.005
0.011
0.018
0.026
0.036
0.046
0.058
0.069
0.081
0.093
0.105
0.117
0.129
0.140
0.152
0.162
0.173
0.183
0.193
0.202
0.210
0.218
0.226
0.233
0.240
0.246
0.252
0.258
0.264
0.269
0.274
0.279
0.283
0.288

Fs2
Fc

A s1 =

d-d2
z=ζ*d

Lom preko armature εs1=20.0 ‰
εc2

µ sd =
Fs1

Msd
= µRd = 0.85 ⋅ α v ⋅ ξ ⋅ ζ
b ⋅ d2 ⋅ fcd

M sd
ζ ⋅ d ⋅ f yd

A s1 = ω1

fcd
⋅d⋅b
f yd

εc2

[‰]
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5
3.5

εs1

[‰]
20.0
19.5
19.0
18.5
18.0
17.5
17.0
16.5
16.0
15.5
15.0
14.5
14.0
13.5
13.0
12.5
12.0
11.5
11.0
10.5
10.0
9.5
9.0
8.5
8.0
7.5
7.0
6.5
6.0
5.5
5.0
4.5
4.0
3.5
3.0
2.5
2.0
1.5
1.0
0.5

ξ=x/d ζ=z/d
0.149
0.152
0.156
0.159
0.163
0.167
0.171
0.175
0.179
0.184
0.189
0.194
0.200
0.206
0.212
0.219
0.226
0.233
0.241
0.250
0.259
0.269
0.280
0.292
0.304
0.318
0.333
0.350
0.368
0.389
0.412
0.438
0.467
0.500
0.538
0.583
0.636
0.700
0.778
0.875

0.938
0.937
0.935
0.934
0.932
0.931
0.929
0.927
0.925
0.923
0.921
0.919
0.917
0.914
0.912
0.909
0.906
0.903
0.900
0.896
0.892
0.888
0.884
0.879
0.873
0.868
0.861
0.854
0.847
0.838
0.829
0.818
0.806
0.792
0.776
0.757
0.735
0.709
0.676
0.636

ω1

µsds

0.102
0.105
0.107
0.109
0.112
0.115
0.117
0.120
0.124
0.127
0.130
0.134
0.138
0.142
0.146
0.151
0.155
0.161
0.166
0.172
0.178
0.185
0.193
0.201
0.209
0.219
0.229
0.241
0.254
0.268
0.283
0.301
0.321
0.344
0.371
0.401
0.438
0.482
0.535
0.602

0.096
0.098
0.100
0.102
0.104
0.107
0.109
0.112
0.114
0.117
0.120
0.123
0.126
0.130
0.133
0.137
0.141
0.145
0.149
0.154
0.159
0.165
0.170
0.176
0.183
0.190
0.198
0.206
0.215
0.224
0.235
0.246
0.259
0.272
0.288
0.304
0.322
0.341
0.362
0.383

Prilog 2: Tablice za dimenzioniranje T i Γ presjeka
b eff
bi

ε s2

ε *c

d-x

h
d

d-d2

Neutralna os

M sd
N sd

ε s1

d1

A s1
1

0.85 f cd

λb = 1 −

F s2
Fc

αv
α∗v


h ⎞⎛ b
⎜⎜1 − f ⎟⎟⎜⎜1 − eff
bw
⎝ ξ d ⎠⎝

F s1

bw

hf d
0.550

0.525

0.500

0.475

0.450

0.425

0.400

0.375

0.350

0.325

0.300

0.275

b eff b
0.250

0.225

0.200

0.175

0.150

0.125

0.100

0.075

0.050

0.025

1.5

2.0

2.5

3.0

3.5

4.0

4.5

5.0

1.00

λb

ξ=x d
0.550


⎟⎟

z

A s2

ε c2

x

hf

d2

2

0.525

0.500

0.475

0.450

0.425

0.400

0.375

0.350

0.325

0.300

0.275

0.250

0.225

0.200

0.175

0.150

0.125

0.100

0.075

0.050

0.025

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

0.550

0.513

0.489

0.464

0.437

0.413

0.386

0.362

0.335

0.309

0.284

0.259

0.232

0.207

0.181

0.155

0.130

0.103

0.078

0.052

0.026

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

1.00

0.550

0.513

0.487

0.461

0.436

0.409

0.383

0.357

0.330

0.303

0.276

0.249

0.221

0.194

0.166

0.139

0.111

0.083

0.056

0.028

0.99

0.99

0.99

0.99

0.99

0.99

0.99

0.99

0.550

0.513

0.487

0.460

0.434

0.407

0.379

0.351

0.323

0.295

0.266

0.237

0.208

0.178

0.149

0.119

0.090

0.060

0.030

0.99

0.98

0.98

0.98

0.98

0.98

0.98

0.98

0.550

0.512

0.485

0.459

0.431

0.403

0.374

0.345

0.315

0.285

0.254

0.223

0.192

0.160

0.129

0.097

0.065

0.032

0.98

0.97

0.97

0.97

0.96

0.96

0.96

0.96

0.550

0.512

0.485

0.457

0.428

0.399

0.368

0.337

0.306

0.273

0.240

0.207

0.173

0.139

0.105

0.070

0.035

0.97

0.96

0.95

0.94

0.94

0.94

0.94

0.93

0.550

0.511

0.483

0.454

0.425

0.394

0.362

0.329

0.295

0.260

0.224

0.188

0.151

0.114

0.076

0.038

0.96

0.94

0.93

0.92

0.91

0.91

0.91

0.90

0.550

0.510

0.481

0.451

0.420

0.388

0.354

0.318

0.281

0.243

0.204

0.164

0.124

0.083

0.042

0.95

0.92

0.90

0.89

0.88

0.88

0.87

0.87

0.550

0.509

0.479

0.448

0.415

0.381

0.344

0.305

0.265

0.223

0.180

0.136

0.091

0.046

0.93

0.90

0.87

0.86

0.85

0.84

0.84

0.83

0.550

0.508

0.477

0.444

0.409

0.372

0.331

0.289

0.244

0.198

0.150

0.101

0.051

0.91

0.87

0.84

0.83

0.81

0.80

0.80

0.79

0.550

0.507

0.473

0.439

0.401

0.360

0.316

0.268

0.218

0.166

0.112

0.056

0.90

0.84

0.81

0.79

0.78

0.76

0.76

0.75

0.550

0.505

0.469

0.432

0.391

0.345

0.295

0.241

0.184

0.125

0.063

0.88

0.82

0.78

0.75

0.74

0.72

0.71

0.70

0.550

0.502

0.464

0.423

0.378

0.326

0.268

0.206

0.140

0.071

0.86

0.79

0.74

0.72

0.70

0.68

0.67

0.66

0.550

0.499

0.457

0.412

0.360

0.299

0.232

0.158

0.081

0.84

0.76

0.71

0.68

0.65

0.64

0.62

0.61

0.550

0.494

0.448

0.397

0.335

0.262

0.181

0.093

0.82

0.73

0.68

0.64

0.61

0.59

0.58

0.57

0.550

0.488

0.435

0.374

0.298

0.208

0.108

0.80

0.70

0.64

0.60

0.57

0.55

0.53

0.52

0.479

0.418

0.342

0.243

0.127

0.78

0.67

0.60

0.56

0.53

0.51

0.49

0.48

0.550

0.467

0.392

0.288

0.154

0.76

0.64

0.58

0.53

0.49

0.47

0.45

0.43

0.550

0.449

0.347

0.192

0.74

0.62

0.54

0.49

0.45

0.42

0.40

0.38

0.550

0.420

0.252

0.72

0.59

0.50

0.45

0.41

0.38

0.36

0.34

0.550

0.351

0.71

0.56

0.47

0.41

0.37

0.34

0.31

0.29

0.550

0.69

0.53

0.43

0.37

0.33

0.29

0.27

0.25

0.550

Prilog 3: Tablice za proračun pravokutnih križno armiranih ploča opterećenih jednolikim kontinuiranim opterećenjem
M x = k x ⋅ q ⋅ l2x

;

Max = k ax ⋅ q ⋅ l2x

M y = k y ⋅ q ⋅ l 2y

;

Mby = k by ⋅ q ⋅ l2y

Shema 2

Shema 1

upeti rub

q – jednoliko raspodijeljeno opterećenje
Poissonov koeficijent = 0.15

Shema 3

slobodno oslonjeni rub

Shema 6

Shema 5

Shema 4

Mby

q

My

ly

ly
Mx

q

My

Max

ly

q

My

Max

Max

My
ly

Max

ly

Mx

Mx

Mx

q

My

Max

Max

Mx
Mby
lx

lx
q

q

q

ly

q

My

Max

Mby

lx

lx

lx

q

Max

Mx

Mby

lx

q

q

q

ly lx

kx

ky

kx

ky

k ax

ly lx

kx

ky

k ax

kx

ky

k ax

k by

ly lx

kx

ky

k ax

k by

kx

ky

k ax

k by

0.50
0.55
0.60
0.65
0.70
0.75
0.80
0.85
0.90
0.95
1.00
1.10
1.20
1.30
1.40
1.50
1.60
1.70
1.80
1.90
2.00

0.0079
0.0103
0.0131
0.0162
0.0194
0.0230
0.0269
0.0307
0.0344
0.0383
0.0423
0.0500
0.0575
0.0644
0.0710
0.0722
0.0826
0.0874
0.0916
0.0954
0.0991

0.0991
0.0923
0.0857
0.0792
0.0730
0.0669
0.0611
0.0577
0.0507
0.0462
0.0423
0.0353
0.0293
0.0244
0.0204
0.0173
0.0146
0.0124
0.0107
0.0091
0.0079

0.0084
0.0109
0.0135
0.0162
0.0192
0.0221
0.0249
0.0277
0.0304
0.0330
0.0354
0.0399
0.0438
0.0471
0.0500
0.0524
0.0544
0.0561
0.0572
0.0586
0.0594

0.0908
0.0826
0.0747
0.0670
0.0599
0.0533
0.0472
0.0417
0.0369
0.0327
0.0291
0.0288
0.0180
0.0143
0.0115
0.0094
0.0076
0.0062
0.0052
0.0044
0.0037

-0.0305
-0.0362
-0.0421
-0.0479
-0.0537
-0.0594
-0.0650
-0.0703
-0.0750
-0.0797
-0.0840
-0.0917
-0.0980
-0.1032
-0.1075
-0.1109
-0.1136
-0.1160
-0.1184
-0.1203
-0.1213

0.50
0.55
0.60
0.65
0.70
0.75
0.80
0.85
0.90
0.95
1.00
1.10
1.20
1.30
1.40
1.50
1.60
1.70
1.80
1.90
2.00

0.0088
0.0113
0.0137
0.0166
0.0187
0.0212
0.0233
0.0254
0.0274
0.0292
0.0309
0.0335
0.0357
0.0374
0.0386
0.0396
0.0404
0.0410
0.0414
0.0416
0.0417

0.0835
0.0738
0.0647
0.0563
0.0489
0.0423
0.0363
0.0313
0.0270
0.0232
0.0201
0.0151
0.0113
0.0088
0.0068
0.0053
0.0042
0.0034
0.0028
0.0023
0.0019

-0.0297
-0.0350
-0.0400
-0.0450
-0.0497
-0.0540
-0.0578
-0.0612
-0.0644
-0.0677
-0.0699
-0.0741
-0.0770
-0.0793
-0.0811
-0.0815
-0.0825
-0.0830
-0.0832
-0.0833
-0.0833

0.0040
0.0054
0.0072
0.0092
0.0114
0.0139
0.0164
0.0191
0.0217
0.0243
0.0269
0.0319
0.0365
0.0406
0.0442
0.0473
0.0499
0.0521
0.0540
0.0556
0.0570

0.0570
0.0543
0.0514
0.0483
0.0451
0.0418
0.0385
0.0354
0.0324
0.0295
0.0269
0.0221
0.0182
0.0148
0.0122
0.0100
0.0081
0.0066
0.0055
0.0046
0.0040

-0.0205
-0.0249
-0.0294
-0.0341
-0.0390
-0.0442
-0.0496
-0.0548
-0.0598
-0.0648
-0.0699
-0.0787
-0.0869
-0.0937
-0.0993
-0.1041
-0.1082
-0.1116
-0.1143
-0.1167
-0.1189

-0.1189
-0.1148
-0.1104
-0.1057
-0.1008
-0.0957
-0.0905
-0.0852
-0.0798
-0.0745
-0.0699
-0.0608
-0.0530
-0.0462
-0.0405
-0.0358
-0.0317
-0.0282
-0.0252
-0.0226
-0.0205

0.50
0.55
0.60
0.65
0.70
0.75
0.80
0.85
0.90
0.95
1.00
1.10
1.20
1.30
1.40
1.50
1.60
1.70
1.80
1.90
2.00

0.0045
0.0062
0.0081
0.0101
0.0122
0.0145
0.0169
0.0191
0.0211
0.0232
0.0252
0.0287
0.0316
0.0340
0.0359
0.0374
0.0386
0.0395
0.0402
0.0408
0.0412

0.0550
0.0514
0.0476
0.0436
0.0398
0.0359
0.0323
0.0289
0.0257
0.0228
0.0202
0.0158
0.0123
0.0096
0.0075
0.0060
0.0048
0.0039
0.0031
0.0026
0.0022

-0.0203
-0.0247
-0.0291
-0.0336
-0.0381
-0.0427
-0.0471
-0.0513
-0.0551
-0.0586
-0.0617
-0.0676
-0.0722
-0.0757
-0.0782
-0.0800
-0.0814
-0.0825
-0.0834
-0.0842
-0.0847

-0.1135
-0.1078
-0.1021
-0.0964
-0.0906
-0.0845
-0.0781
-0.0720
-0.0661
-0.0603
-0.0546
-0.0467
-0.0399
-0.0341
-0.0293
-0.0254
-0.0221
-0.0193
-0.0171
-0.0154
-0.0141

0.0024
0.0033
0.0046
0.0061
0.0079
0.0098
0.0103
0.0139
0.0160
0.0181
0.0202
0.0242
0.0287
0.0306
0.0332
0.0353
0.0369
0.0383
0.0392
0.0399
0.0405

0.0405
0.0394
0.0378
0.0360
0.0339
0.0315
0.0293
0.0269
0.0247
0.0224
0.0202
0.0164
0.0131
0.0105
0.0084
0.0066
0.0053
0.0042
0.0035
0.0028
0.0024

-0.0143
-0.0172
-0.0206
-0.0242
-0.0280
-0.0320
-0.0360
-0.0400
-0.0440
-0.0480
-0.0515
-0.0585
-0.0643
-0.0690
-0.0728
-0.0757
-0.0779
-0.0797
-0.0812
-0.0824
-0.0833

-0.0833
-0.0817
-0.0794
-0.0767
-0.0737
-0.0704
-0.0668
-0.0631
-0.0593
-0.0554
-0.0515
-0.0449
-0.0388
-0.0336
-0.0291
-0.0254
-0.0223
-0.0198
-0.0176
-0.0158
-0.0143

Množitelj

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

q ⋅ l 2x

Množ.

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

q ⋅ l 2x

q ⋅ l 2y

Množ.

2
2
2
2
q ⋅ l 2x q ⋅ l y q ⋅ l 2x q ⋅ l y q ⋅ l 2x q ⋅ l y q ⋅ l 2x q ⋅ l y

5 0 0. 20 0. .05 ν N sd d1 As1 b ω= 35 0. 10 0. .Prilog 4: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka B 500 α = A s2 A s1 = 1. 00 9 5 0. 5 5 0 0.60 5 0. 15 0. 90 0. 25 0. 0. 65 0 0 0.45 0 40 µ . 30 0. . 85 0 80 0. 0.75 7 0. 1.0 Nsd b h fcd µsd = Msd b h2 fcd A s1 = A s 2 = ω b h As1 Msd fcd fyd d h νsd = d2 β = d1 h = d2 h = 0.

85 8 0 0 .70 6 0 5 0 . . .Prilog 5: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka B 500 α = A s2 A s1 = 1. 20 0. 30 0.50 5 0. 25 0.6 0 .75 0 0. 1. . .95 0 90 0. 45 40 µ .075 ν N sd d1 As1 b ω= 35 0. 0 00 0. 5 0 0.5 0 0. 10 0. 15 0.0 Nsd b h fcd µsd = Msd b h2 fcd A s1 = A s 2 = ω b h As1 Msd fcd fyd d h νsd = d2 β = d1 h = d2 h = 0.

65 0 0 6 0 . 5 1 0.5 0 0.50 5 0.0 Nsd b h fcd µsd = Msd b h2 fcd A s1 = A s2 = ω b h As1 Msd fcd fyd d h νsd = d2 β = d1 h = d2 h = 0. 5 2 0.00 0.85 0. 45 40 µ . 20 0.95 0 90 0 . 10 0.10 ν Nsd d1 As1 b ω= 35 0.80 0 7 0 .7 5 0. . 1 0 .Prilog 6: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih pravokutnih presjeka B 500 α = A s2 A s1 = 1. . . . 30 0. 5 0 0.

8 0 0.2 5 0 .Prilog 7: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka ν B 500 ϕ = rs r = 0.4 5 0 .105 0 .9 0 0.4 0 0 .0 5 νsd = Nsd A c fcd µsd = Msd A c r fcd Ac = r 2 π A s1 = A s2 = ω A c fcd fyd µ Msd rs N sd r As .5 0 0.85 1.6 0 0 .7 0 0.6 5 0.1 0 ω= 0.7 5 0 .0 0 .8 5 0.3 5 0 .9 5 0 .2 0 0 .5 5 0 .3 0 0 .

1 0 5 ω = 0.4 0 0 .0 5 νsd = Nsd A c fcd µsd = Msd A c r fcd Ac = r 2 π A s1 = A s2 = ω A c fcd fyd µ Msd rs Nsd r As .8 5 0.7 5 0.3 5 0.5 5 0 .9 5 0 .Prilog 8: Dijagram za dimenzioniranje simetrično armiranih kružnih presjeka ν B 500 ϕ = rs r = 0.8 0 0 . 6 5 0 .0 0 .9 0 0 . 7 0 0 . 10 0 .5 0 0 . 6 0 0.4 5 0. 3 0 0 . 2 0 0 .2 5 0 .90 1 .

Pop.51 104.6 4.07 3.63 28.38 80.78 600 215 6.68 4.08 3.96 4.23 4.48 5.2 100 1.2 100 250 1.54 30.24 10.466 2.62 49.02 4.54 2.75 2.84 43.11 3.38 0.10 125.12 24.12 22.64 3.0 8. i Pop.2 150 250 1.16 4.53 7.08 35.57 14.81 8.21 11.02 5.0 100 1.68 75.85 600 215 Masa [kg/m2] 1.62 5.96 9.13 600 215 8.0 100 5.0 100 250 6.39 600 215 4.50 600 UZDUŽNO NOSIVE "R-mreže" 215 Tip mreže Masa 600 POPRECNO NOSIVE "T-mreže" 240 Promjer ∅ [mm] 5 6 7 8 10 12 14 16 18 20 22 25 28 30 32 36 40 600 Promjer ∅ [mm] 5 6 7 8 10 12 14 16 18 20 22 25 28 30 32 36 40 Masa [kg/m2] 2.154 0.62 6.03 1.64 61.32 14.6 100 1.85 1.984 3.79 35.00 58.93 5.96 600 215 6.04 7.47 21.24 1.83 16.0 150 2.92 9.77 1. i Pop.78 12.37 1.78 600 215 7.96 100.70 10.5 250 150 3.31 0.578 1.56 600 215 5.0 10.04 10.78 6.44 13.97 122.28 0.23 150.0 150 250 5.15 5.83 600 215 8.0 100 250 7.61 30.07 7.0 150 1.58 67.85 21.46 POPREČNO NOSIVE MREŽE “T-mreže” Dimenzije Profil šipki Razmak Površina [cm] [mm] [mm] [cm2/m] Uzd.72 15.18 12.2 4.14 16.24 600 215 8.81 26.39 4.0 250 150 7.208 1.39 3.13 600 215 10.42 88.26 55.15 .88 0.96 0.13 240 600 Tip mreže T 257 T 378 T 524 OBOSTRANO NOSIVE "Q-mreže" 215 R 131 R 139 R 166 R 188 R 196 R 257 R 283 R 335 R 385 R 424 R 503 R 524 R 636 R 785 [kg/m] 0.01 41.54 33.71 19.36 42.70 40.41 34.95 7.03 7.45 34.222 0.31 600 215 4.41 49.60 9.03 6.59 0.80 163.16 15.00 5.72 50.96 2.865 TABLICA ŠIPKASTE ARMATURE površina presjeka As [cm2] za komada: 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 1. Šir.0 6.55 112.888 1.34 40.990 9.0 4.0 100 3.0 250 150 1.01 21.55 2. Duž.64 9.50 1.66 0.0 150 250 3.6 100 250 2.65 7.05 12.77 1.95 1.26 3.25 81.53 6.50 152.36 1.85 600 215 9.31 2.48 56.06 3.70 4 0.57 600 215 6.39 16.70 15.13 600 215 9.54 37.99 25.54 4.00 11.0 6.81 45.13 28.78 240 600 6.35 Masa [kg/m2] 2.26 2.85 0.61 101.16 8.39 0. [cm2/m] 5.90 25.55 23.09 6.21 38.70 1.17 18.0 100 250 3.63 36. Pop. Pop.0 6.01 24.56 600 215 7.18 11.33 3.80 4.20 0.81 20.56 240 600 5. Pop.06 14.45 27.02 29.93 188.72 3.13 1.998 2.63 24.05 86.45 6.18 1.36 175.55 1.62 70.76 1.50 6.81 68.51 3. 5.53 113.0 150 250 2.21 50.54 3.56 600 215 4.57 15.83 3.18 12.62 5.13 30.36 600 215 10.14 28.15 30.0 150 4.56 600 215 4.10 20.27 44. Uzd.13 3 0.50 0.27 32.82 12.15 132.30 64.92 2.05 10.0 5.54 2.93 18.0 5.42 53.57 2 0.42 61.52 5.73 73.10 49.35 600 215 7.35 0.24 2.56 600 215 6.13 600 215 OBOSTRANO NOSIVE MREŽE “Q-mreže” Profil Razmak Dimenzije Površina [mm] [mm] [cm] Dužina Širina Uzd.59 120.20 2.63 4.0 150 250 4.13 600 215 10.0 6.21 19.11 22.02 3.72 2.39 5.15 1.42 34.07 16.25 56.07 8.Prilog 9: Armaturne tablice Tip mreže Q 131 Q 139 Q 166 Q 188 Q 196 Q 226 Q 257 Q 283 Q 335 Q 385 Q 424 Q 503 Q 636 Q 785 1 0.39 0.51 2.89 98.853 4.77 3.36 2.85 15.98 1.55 63.03 5.0 100 6.07 71.72 73.83 0.79 1.54 2.34 72.0 5.01 1.08 18.46 3.40 87.18 49.834 5.28 7.16 2.2 100 250 1.57 0.90 63.03 48.85 1.85 0. Duž.395 0.40 14.52 4.85 1.0 150 1.88 600 215 5.16 7.89 80.01 3.2 150 250 1.0 6.13 1.98 2. Pop.27 31.31 0.52 6.08 4.79 7.0 4. Uzd.00 2.68 3.2 100 250 1.03 10.66 600 215 8.04 10.09 54.0 100 2.66 138.42 11.36 39.36 25.313 7.0 4.89 5.14 4.96 2.57 1.10 6.85 8.34 4.22 57.08 20. Uzd.73 18.91 6.32 142.41 1.43 91.0 7.0 100 7.47 20.13 26.79 111.31 12.01 2.89 62.09 12.26 600 215 7. Pop.21 24. Šir.27 5 0.78 600 215 9.77 3.69 77.0 100 250 5.85 4.03 600 215 9.66 600 215 6.14 3.08 12.47 96.617 0.17 40. Uzd.56 37.63 38.549 6.302 0.75 84.79 1.83 UZDUŽNO NOSIVE MREŽE “R-mreže” Dimenzije Profil šipki Razmak Površina [cm] [mm] [mm] [cm2/m] Uzd.28 7.32 13.12 2.57 2.42 10.21 92.27 17.0 150 3.96 106.69 3. 5.99 30.0 4.24 1.98 47.57 0.36 3.63 9. Uzd.0 125 2.95 43.82 91.36 22.71 5.