АНАЛИЗА НА ТРОШОЦИТЕ Паричните издатоци, односно плаќања, што претпријатието ги врши за ангажираните фактори на производство, во економијата се викаат трошоци

. Трошоците се централна економска категорија којашто најдиректно е врзана со профитот на претпријатието, односно со успешноста на работењето на претпријатието, бидејќи профитот на секое претпријатие се покажува како разлика помеѓу вкупниот приход и вкупните трошоци. Секое зголемување на трошоците на претпријатието, при други непроменети услови, ја смалува разликата помеѓу вкупниот приход на претпријатието и вкупните трошоци, значи го смалува пофитот на претпријатието.Затоа секое претпријатие преку сметководство педантно ги евидентира сите трошоци врзани за работењето, детално ги анализира и настојува да постигне што е можно поголеми ефекти(поголемо производство и поголем вкупен приход) со што е можно помали трошоци.

ВИДОВИ ТРОШОЦИ ВКУПНИ ТРОШОЦИ: ФИКСНИ И ВАРИЈАБИЛНИ Различните трошоци на претпријатието различно се однесуваат, различно реагираат на промените во обемот на производството(аутпутот). Од овој аспект, трошоците, разгледувани на кус рок, ги делиме на фиксни и варијабилни. Фиксните трошоци(FC) не реагираат на промените на обемот на производството, односно на промените на аутпутот на претпријатието. Такви трошоци се: закупнините за изнајмените згради, машини и друга опрема, амортизација, плаќањата на камати за порано добиените кредити, плаќања за осигурување, одделни видови на трошоци за труд, пред се платите на менаџерите и сл. Варијабилните трошоци(VC) се менуваат во зависност од промените во производството(аутпутот на претпријатието). Варијабилните трошоци најчесто се врзани за потрошокот на суровини, помошни материјали, плати на вработените и сл. Вкупните трошоци(TC) претставуваат збир, сума на вкупните фиксни и вкупните варијабилни трошоци: TC=FC+VC TC- вкупни трошоци FC- фиксни трошоци VC- варијабилни трошоци

Просечните фиксни трошоци(AFC) по иста аналогија.5 38 41 45.3 5.7 12. на произ. Просечните варијабилни трошоци(AVC) се еднакви на: AVC=VC/Q Од табелата се гледа дека тие во почетокот опаѓаат.5 26.5 42.6 AVC 30 27.2 30. На тој начин може да се пресметуваат вкупните просечни трошоци(ATC). а потоа растат.3 7. Тие.1 6.ПРОСЕЧНИ ТРОШОЦИ Просечните трошоци се добиваат кога одделните видови вкупни трошоци се поделат со бројот на произведените единици.4 28.3 ATC 80 52.5 25. Со зголемувањето на бројот на производните фиксни трошоци по единица производ опаѓаат. се еднакви на : AFC=FC/Q Просечните фиксни трошоци перманентно опаѓаат со пораст на обемот на производството. како што е воочливо од табелата. Табела 7/1 Различни видови трошоци Различни видови Фиксни трошоци Бр.8 40.7 25.5 10 8. просечните фоксни трошоци (AFC) и просечните варијабилни трошоци (AVC).9 34. бидејќи иста големина (фиксните трошоци во маса се дадена големина) се дли со растечкиот број на производи.4 38 36.4 36.трошоци води Варијабилни трошоци Вкупни трошоци Маргинални трошоци Просечн и фиксни трошоци Просечн и варијабилни трошоци Просечни вкупни трошоци Q 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 FC 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 VC 0 30 55 77 102 132 169 216 278 363 TC 50 80 105 127 152 182 219 266 328 413 MC 30 25 22 25 30 37 47 62 85 AFC 50 25 16. во почетокот имаат опаѓачка тенденција. Вкупните просечни трошоци(ATC) ATC=TC/Q Просечните трошоци фактички се трошоци по единица производ.9 . а потоа манифестираат тенденција на благ пораст.

варијабилни и вкупни трошоци .Графикон 7/1 Фиксни.

. што предизвикува опаѓање на маргиналниот трошок. Имено. според законот за опаѓачките приноси . Тој покажува дека фиксните трошоци на единица производ(просечните фиксни трошоци). Подоцба дополнителните вложувања даваат опаѓачки приноси што предизвикуваат пораст на маргиналниот трошок. опаѓаат со порастот на бројот на производите. Односот помеѓу маргиналниот производ и маргиналниот трошок тоа најдобро го илустрира. Најголемиот број од кривите на трошоците на кус рок имаат форма на латинската буква U. Тој е еден од значајните аспекти на законот за економиите од обем. маргиналниот трошок ја добива формата на латинската буква U. Поинаку кажано. најдиректна. Тоа е така заради дејството на законот за опаѓачките приноси. Графиконот на просечните трошоци и на маргиналниот трошок е еден од клучните графикони во економијата. Врската помеѓу производството и трошоците е најпосредна. Графиконот исто така покажува дека кога маргиналниот трошок е под вкупните трошоци овие манифестираат тенденција на опаѓање и обратно. од кој бенефицираат и претпријатијата и потрошувачите.МАРГИНАЛНИ ТРОШОЦИ Маргиналниот(граничниот) трошок(MC) фактички претставува неопходен трошок за производство на секоја дополнителна единица на производ. под претпоставка дека другите фактори на производство се фиксни. маргиналниот трошок ги мери промените во вкупните трошоци како резултат на дополнително произведена единица на производ. во почетокот имаат тенденција на пораст. маргиналниот и просечниот производ. Така. Движењата и тенденциите на кривите на трошоците се само одраз на движењата и тенденциите на кривата на вкупниот.

Графикон 7/2 Крива на маргиналниот производ и крива на маргиналниот трошок На долг рок сите фактори на производство стануваат варијабилни. . на долг рок. Во услови на дадена технологија и дадени цени на инпутите. претпријатието. при дадената технологија и дадени цени на факторите. променливи. е во можност да ги минимизира вкупните просечни трошоци со избор на обемот на производството. односно на големината на аутпутот. Врз овие основи можно е да се утврди кривата на вкупните просечни трошоци на долг рок(LRTAC) којшто ни ги покажува најниските трошоци на производството за различни нивоа на аутпут.

Графикон 7/3 Крива на вкупните просечни трошоци на долг рок-LRTAC .

економистот во своите калкулации секогаш ги има пред вид и имплицитните. преку чинот на инвестирање. врз основа на реализираните аутпути и купените инпути на пазарот. Во рамките на билансот на успехот за претпријатието најзначајна категорија е нето профитот по оданочувањето кој се добива кога од вкупниот приход на претпријатието се одбијат сите обврски кон деловните партнери. но би ја добивал ако место во сопствен бизнис. камата на сопствените средства. амортизација. обврските и нето вредноста на претпријатието. . односно за остварениот финансиски резултат од работењето на претпријатието-реализираниот профит (добивка) или реализираната загуба. за кои се направени реални парични издатоцо: трошоци за набавка на суровини и помошни материјали. Затоа. опортунитетните тришоци. онака како што се евидентираат во сметководството. која не се добива. односно активата. Сметководителот секогаш ги регистрира само експлицитните трошоци. Нето профитот служи за исплата на дивиденти на акционерите и за проширување и модернизирање на претпријатието. а десната страна ја сочинуваат обврските на претпријатието и неговата нето вредност. опортунитетните трошоци: наемнина на сопственикот на бизнисот кој овој. Економскиот профит е поширок поим кој покрај експлицираните трошоци. ги вклучува и имплицитните. но би се добивала доколку парите беа вложени место во сопствениот бизнис во банка и сл. плати и сл. најчесто на крајот на годината. за кои претпријатието прави конкретни парични издатоци.ОСНОВНИТЕ СМЕТКОВОТСТВЕНИ БИЛАНСИ И ОПОРТУНИТЕТНИТЕ ТРОШОЦИ Помеѓу сметководсвените биланси на претпријатието два се најзначајни: билансот на состојбата и билансот на успехот. најчесто една година. Затоа билансот на успехот често се нарекува и сметка или биланс на добивка и загуба. ангажирал труд во туѓ бизнис. За разлика од него. Левата страна на билансот на состојбата ја сочинуваат средствата на претпријатието. сметководствениот профит е разлика помеѓу вкупните приходи и вкупните трошоци на претпријатијата. иако вложува труд. Билансот на успехот преставува преглед на вкупните приходи и трошоци на работењето на претпријатието за определен временски период. не ја добива. вработените и државата. во даден момент. односно пасивата. Билансот на состојба претставува преглед на средствата.

Vo ekonomskata literatura se sre}avaat mnogubrojni definicii na tro{ocite. Pod potro{ok se podrazbira pari~en izraz na sekoe tro{ewe na sredstva na edno pretprijatie. a potro{ocite od vtoriot karakter – neredovni ili neproduktivni. Ova tro{ewe ili se ogleduva vo menuvaweto na oblikot na sredstvata vo nivnoto kru`no dvi`ewe i napraveno so cel za dobivawe u~inoci. odnosno nov reproduktiven proces. Nakuso pod potro{oci se podrazbira pari~nata vrednost na site tro{ewa bez ogled dali se dobiva kako ekvivalent nekoj u~inok ili ne. 5. So ovaa transformacija se sozdavaat u~inoci koi. a ekonomski zna~at pretvorawe na eden oblik sredstva vo drug. Potro{ocite od prviot karakter gi vikame redovni ili produktivni. pa na toj na~in se pretvaraat vo pari. ili toa se tro{ewa na sredstvata koi ne se nu`ni ili neophodni za redovnata dejnost i pretstavuvaat zagubeni sredstva na stopanskata organizacija.produktivni potro{oci se. pome|u tro{ok i rashod. tuku nastanuvaat vrz osnova na propisi i dogovori koi {to preptrijatieto go sklu~ilo so drugi sli~ni subjekti. koi ovozmo`uvaat zapo~nuvawe na novo kru`no dvi`ewe. a so cel za dobivawe u~inoci. od edna i od druga strana. sredstvata koi se tro{at poradi vr{ewe na dejnosta. a koi potro{oci pretstavuvaat anticipiran del na vi{okot {to e sozdaden vo . Tokmu poradi toa analizata na tro{ocite na ovaa faza e od golemo zna~ewe. zatoa e neophodno da se napravi razlika pome|u potro{ok i tro{ok. ili slu`at kako sredstvo za sozdavawe na novi u~inoci ili za proda`ba. Redovni produktivni tro{oci Redovni .Analiza na tro{ocite i ekonomi~nosta Brojot i visinata na tro{ocite {to se pravat vo vr{eweto na proizvodstvenata faza se najgolemi vo sporedba so tro{ocite {to nastanuvaat vo drugite fazi i funkcii vo raboteweto na pretprijatieto. Pokraj navedenite potro{oci vo pretprijatijata nastanuvaat i drugi koi ekonomski ne se nu`ni.1. Ovie tro{ewa pretstavuvaat del od kru`noto dvi`ewe na sredstvata. bidejki taa ovozmo`uva za{tedi koi najmnogu }e pridonesat za zgolemuvawe na ekonomi~nosta vo raboteweto.

koi {to se odnesuvaat na u~inocite na presmetkovniot period i se presmetuvaat vo nivnata vrednost. tie treba da se tretiraat kako redovni. Poradi toa. danocite i potro{ocite za drugi nameni od vakov karakter (skrateno pridonesi i danoci). vrednosta na uslugite.. potro{ocite na materijalite. pa e nu`no i tie da se zemat vo predvid pri utvrduvawe cena na u~inocite od presmetkovniot period.ekonomskite” potro{oci }e mo`e da bide pokriena od ostvarenata vrednost na u~inocite od istiot presmetkoven period. kako i vrednosta na . koi imaat presmetkoven -. Spored toa koga }e se zboruva za redovni potro{oci i tro{oci kako takvi }e se zemaat. ~lanarinite i izdatocite od sli~en karakter. Neredovni. kako {to potro{ocite na osnovnite sredstva. neproduktivni tro{oci .firmata. materijalite i uslugite se merilo za utvrduvawe ekonomi~nosta na minatiot trud. koi imaat .. Ottuka. Iako ovie potro{oci ne se nepohodni za izvr{uvawe na zada~ata. pokraj potro{ocite za osnovni sredstva. pretprijatijata go iska`uvaat kako normalen nadomestok na vlo`eniot trud iznosot na plati na svoite rabotnici {to go presmetuvaat kako tro{ok. ili kako ~esto se vikaat zakonski i dogovorni obvrski. normalnite nadomestoci za vlo`eniot trud. 5. Isto taka i prose~niot nadomest na trudot treba da slu`i kako merilo za utvrduvawe na ekonomi~nosta na vlo`eniot `iv trud.2. bidejki mo`e da se raboti i toga{ koga takvi ne postojat. danocite. bidej}i sekoga{ se javuvaat. Kako vakov vid potro{oci vo pretprijatieto se javuvaat pridonesite. kako i pridonesite. treba da se razlikuvaat dve zna~ewa na terminot tro{ok. Goleminata na normalniot-prose~niot nadomestok na `iviot trud.neekonomski” karakter. uslugite i normalniot nadomest za vlo`eniot trud. za da se sogleda dali i nivnata vrednost.ekonomski” karakter. eden ekonomski vo tesna smisla i drug presmetkoven. taka i pridonesite i danocite. pod tro{oci treba da se podrazbere vo pari izrazena vrednost na redovnite-produktivnite potro{oci na sredstvata za proizvodstvo. koj go dobiva takviot karakter samo od stanovi{te na utvrduvawe na vrednosta na u~inocite..

2. dejstvoto na obemot na proizvodstvo vrz cenata na ~ineweto i 7. vo praktikata. poimot tro{oci se povrzuva so proizvodstvoto. A u~inocite ne se samo proizvedeni gotovi proizvodi i izvr{enite uslugi. kusocite na materijalite. Analiza na tro{ocite Tro{ocite mo`at da se ispituvaat od razni aspekti vo zavisnost od toa {to se saka preku niv da se sogleda. potoa. analiza na tro{ocite spored nositelite za koi se pravat. Na krajot po ispituvaweto na tro{ocite od razni aspekti.Vo raboteweto na preptrijatieto nastanuvaat neredovnineproduktivni potro{oci koi {to ne pridonesuvaat za sozdavawe na u~inoci i imaat karakter na zagubeni sredstva. poradi {to. proizvodite i stokite preku normalna visina. treba da se konstatira ekonomi~nosta na raboteweto. pa i kaj nekoi teoreti~ari. za tro{ocite mo`e da se zboruva sekoga{ koga potro{ocite se napraveni za sozdavawe na u~inoci. analizata na tro{ocite treba da gi opfati: 1.3. Me|utoa. Taka preku niv mo`e da se ustanovi koi potro{oci se napraveni. nastanuvaat rashodi. 5. 5.e. kade tie nastanale. analiza na tro{ocite spored nivnite vidovi. Poradi toa. analiza na tro{ocite spored mestoto na nivnoto nastanuvawe. Sekako deka najve}e potro{oci se vrzani za proizvedstvenata faza. 4. Koi potro{oci ja ~inat cenata na ~ineweto. za koi u~inoci se napraveni i kako dejstvuva obemot na proizvodstvo vrz cenata na ~ineweto. tuku i nedovr{enoto proizvodstvo. ~esto. kako {to se otpi{anite pobaruvawa. analiza na tro{ocite grupirani spored elementite na kalkulacijata. vkrstuvawe na rezultatite od oddelni analizi na tro{ocite 6. 3. t. utvrduvawe na ekonomi~nosta i mo`nostite za namaluvawe na tro{ocite . potro{ocite predizvikani od vi{a sila i sl. nabavenite materijali i stoki. koj gi napravil.

1. 4. za da se utvrdi dali opredeleniot limit e pre~ekoren. da ja prika`e strukturata na tro{ocite. bez ogled na toa kade tie nastanale i od koi u~inoci se predizvikani. Ova se utvrduva so iznao|aweto na odnosot pome|u tu|ite uslugi i vkupnite tro{oci. 6. Vrz osnova na podatocite na fakti~kite tro{oci vo eden vremenski period se planirat tro{ocite za idnite periodi. kako {to toa mo`e da bide slu~ajno so tro{ocite za reklama. vrz osnova na koja mo`e da se utvrdi odnosot pome|u oddelnite vidovi tro{oci i nivnoto oddelno u~estvo vo vkupniot niven iznos. da se dobie slika za samostojnosta na pretprijatieto vo izvr{uvawe na zada~ite. zemaj}i gi predvid promenite na obemot na zada~ata i na uslovite na raboteweto i dr. Grupiraweto na tro{ocite spored vidovi ima za zada~a: 1. bilo vo vkupnata nivna visina ili spored oddelnite vidovi tro{oci. od stepenot na nejzinoto to~no. Vakvata kontrola osobeno se vr{i kaj onie vidovi tro{oci ~ija visina e odnapred limitirana. Dokolku u~estvoto na tu|ite uslugi e pogolemo. da poslu`i kako baza za planirawe na tro{ocite. Preku sogleduvaweto na strukturalniot odnos na tro{ocite se sogleduvaat onie tro{oci koi se od najgolema va`nost vo raboteweto. So ogled na toa {to ovaa kalsifikacija e osnovna. .3. 3. 2. Analiza na tro{ocite spored nivnite vidovi Vo raboteweto na pretrpijatijata se tro{at dva vida fizi~ki sredstva: potro{ok na osnovni sredstva (amortizacija) i potro{ok na materijalite. dostatno i pravilno ras~lenuvawe zavisi dali i ponatamo{nite klasifikacii }e bidat celishodno i pravilno izvr{eni. da go ovozmo`i ponatamo{noto grupirawe na tro{ocite od drugi perspektivi.5. reprezentacija. da poka`e {to i kolku e potro{eno vo raboteweto na pretprijatieto. investiciono odr`uvawe i sli~no. taka {to pri analizata }e se obrne osobeno vnimanie na onie tro{oci koi vo strukturata imaat najgolemo u~estvo. dotolku zavisnosta na pretprijatieto e pogolema. bidejki preku tro{ocite spored vidovi najdobro se sogleduva kakvi se tro{oci se napraveni. da poslu`i kako osnova za kontrola na variraweto na tro{ocite od eden vremenski period vo drug. 5. kako i za sporedba so planiranite tro{oci.

ispituvaweto na opravdanosta na tro{ocite. odnosno koga tie se grupirani spored vidovite. kako {to se op{tite tro{oci na proizvodstvenite i neproizvodstvenite organizacioni edinici. se vr{i koga tie se iska`ani vo nivnata celina. ili {to go ovozmo`uvaat raboteweto na samata proizvodstvena faza ili raboteweto na celoto pretprijatie. i toa osobeno ne koga rasporeduvaweto na amortizacijata se vr{i vrz osnova na nekoj klu~.2. pa tie neposredno se presmetuvaat vo cenata na ~ineweto.3. Prvata grupa se vika direktni (neposredni). Analiza na tro{ocite grupirani spored elementite na kalkulacijata Za da mo`e da se iznajde cenata na ~ineweto na oddelni proizvodi. odnosno izvr{eni uslugi se odnesuvaat. Sepak. . Poradi toa. poradi {to nemo`e da se presmetaat neposredno vo cenata na ~ineweto na oddelni proizvodi. pa taka grupirani se rasporeduvaat na proizvodite i uslugite.Grupiraweto na tro{ocite spored nivnite vidovi e od osobeno zna~ewe koga tie treba da se ispitat vo nivnata celina. bidejki samo taka mo`e da se konstatira opravdanosta na tro{ewata. a vo vtorata grupa spa|aat indirektnite (posredni). 5. i vo onie {to se odnesuvaat na site proizvodi. za da se izvr{i takvoto presmetuvawe. tu| ite uslugi i danocite. odnosno uslugi. kako {to se materijalite za izrabotka i normalniot nadomestok za vlo`eniot trud za izrabotka. kako {to se amortizacijata. pridonesite i drugite izdatoci od sli~en karakter. vrz osnova na nekoj od faktorite {to stoi vo najdobar odnos pome|u tie tro{oci i proizvodite i uslugite. Taka dokolku se utvrdi deka nastanalo zgolemuvawe na amortizacijata. prethodno ovie tro{oci se grupiraat spored toa dali nastanale vo vr{eweto na proizvodstvenata faza ili na nekoja druga faza ili funkcija. spored vidot. a ne kako del na op{tite tro{oci na proizvodstvenite ili neproizvodstvenite organizacioni edinici. odnosno uslugi. a ne vrz osnova na nekoe objektivno merilo. pri~inite za toa zgolemuvawe }e se otkrijat samo ako amortizacijata kako tro{ok se ispituva vo nejzinata celina. potro{ocite prethodno se grupiraat vo onie za koi odnapred se znae za koi proizvodi. ili kako del na op{tite tro{oci na edna organizaciona edinica.

da se utvrdi realnosta na napravenite potro{oci za da se proveri dali sredstvata za prosta reprodukcija se obezbedeni. 4. na fakti~kata cena na ~ineweto. So sporeduvaweto na fakti~kata so planskata cena na ~ineweto se dobivaat podatoci za eventualnoto sni`uvawe. Planski kalkulacii se onie koi {to se pravaat na krajot od godinata za idnata. vo zavisnost od toa dali oddelni osnovni sredstva slu`at za izrabotka na odreden ili odredeni proizvodi.3. 2. funkcionalno ili spored .Analiza na tro{ocite spored mestoto na nivnoto nastanuvawe Pod mesta na nastanuvawe na tro{ocite se podrazbiraat onie podra~ja na pretprijatijata {to se opredeluvaat prostorno.Pokraj ovie dve grupi tro{oci. da se ispita realnosta na cenata na ~ineweto.3. ili na po~etok na godinata za tekovnata godina i toa za predvideno proizvodstvo. da se ispita zavisnosta na proda`nata cena od cenata na ~ineweto. {to e neophodno za da se oceni to~nosta na finansiskiot rezultat od proda`bata. bidej}i makar kolku taa da e uslovena od uslovite na pazarot. 5. Kalkulaciite mo`at da bidat planski i fakti~ki. kako i otstapuvawata na fakti~kite potro{oci grupirani vo cenata spored elementite od bazi~nite takvi potro{oci. 3. Cenata na ~ineweto se utvrduva po pat na presmetka koja se narekuva kalkulacija. kako potro{ok na osnovnite sredstva. sepak ~esto se opredeluva vo zavisnost od cenata na ~ineweto i dr. odnosno poka~uvawe. vo cenata na ~ineweto vleguva i amortizacijata. Fakti~kite kalkulacii se onie koi se pravat na krajot od sekoj presmetkoven period za ostvarenoto proizvodstvo vrz osnova na fakti~ki nastanatite tro{oci za toa proizvodstvo i vrz osnova na podatocite {to gi dava knigovodstvenata evidencija. da se utvrdi otstapuvaweto na fakti~kata cena na ~ineweto od bazi~nata. ili na site proizvodi. a vrz osnova na planskite tro{oci. Zada~ata na analizata na cenata na ~ineweto se sostoi vo toa {to so nea treba: 1.

4. Za ova utvrduvawe postojat razni metodi.odgovornosta.planska slu`ba. da ovozmo`i stimulirawe na za{tedi i da pridonese za pravilno utvrduvawe na li~nite dohodi na oddelnite grupi rabotnici. no pod uslov nivnite tro{oci da mo`at posebno da se utvrduvaat. Mestata na tro{ocite se opredeluvaat i spored funkciite odnosno fazite vo ramkite na oddelni funkcii. grupa proizvodi ili oddelni proizvodi. finansiskiot rezultat {to se realizira na oddelni proizvodi odnosno izvr{eni uslugi. za finansii . za planskata . Koga mestata na tro{ocite se opredeluvaat spored prostorot na koj se vr{i nekoja dejnost poradi koja se sozdavaat tro{oci.uprava. toga{ se zboruva za topografsko opredeluvawe na tie mest.finansiskata slu`ba i dr. 5. Taka za upravnata i rabotovodna funkcija mo`e da postoi mesto na tro{ocite . Takvi mesta mo`at da bidat pogonite ili rabotilnicite koga se nao|at vo razli~ni prostorii. {to se vr{at vo dejnosta na stopanskata organicacija. 3. a site se sozdadeni so intencijata. Analiza na tro{ocite spored nositelite za koi se pravat Grupiraweto na tro{ocite spored nositelite. Isto taka mestata na tro{ocite se opredeluvaat i spored podra~jata na odgovornosta na odredeni rakovoditeli za da se ovozmo`i kontrola na tro{ocite od toj aspekt. da gi utvrdi tro{ocite i ekonomi~nosta na oddelnite podra~ja na stopanskata organizacija. . poto~no da se utvrdi cenata na ~ineweto na gotovite proizvodi. Pri formiraweto na mestata na tro{ocite vo praktikata ne se primenuva samo eden od spomenatite kriteriumi. a od druga. Vakvite podra~ja se narekuvaat mesta na tro{oci. odnosno na izvr{enite uslugi. ima za cel da ja utvrdi cenata na ~ineweto na oddelnite dejnosti. odnosno izvr{eni uslugi. od edna strana ekonomi~nosta. Grupiraweto na tro{ocite spored mestata na nivnoto nastanuvawe. tuku tie treba da se sozdavaat so primena na kombinacija od najmalku dva kriteriuma.3. cenata na ~ineweto porealno da se iznajde i so pomo{ na nea da se sogleda. ima glavno zada~a: 1. 2.

pa poradi takviot .e. za zaslugata. odnosno uslugite. da ovozmo`i sporeduvawe na fakti~kata cena na ~inewe so proda`nata i da pridonese za pravilno formirawe na proda`nata politika na pretprijatieto. 5. i vremeto koga e toa storeno. taka {to po edinica proizvod. odnosno re`iite. zna~i osvetluvawe na tro{ocite od razni aspekti i dobivawe jasna slika za opravdanosta na pogolemite. da go ovozmo`i sporeduvaweto na fakti~kata cena na ~ineweto so planiranata ili so cenata od izminatiot period. odnosno pomalite tro{ewa. za zgolemuvawe na ekonomi~nosta.Vkrstuvawe na rezultatite od oddelni analizi na tro{ocite Konstataciite koi se dobivaat od site razli~ni ispituvawa e mo{ne korisno da bidat vkrsteni za definitivniot zaklu~ok da bide to~en i pri~inite jasni. se indirektni i relativno fiksni tro{oci. za proizvodite. Indirektnite tro{oci poradi svojata kompleksnost se relativno fiksni i nivnata fiksnost zavisi od toa dali kaj niv preovladuvaat fiksni. 4. na licata koi {to pridonele za toa. odnosno uslugi: 2.4. a dokolku seto toa se utvrdi }e mo`e da se prevzemat merki i za namaluvawe na tro{ocite vo idnoto rabotewe. a ovie ponatamu. degresivni ili progresivni tro{oci. proporcijalni. Pri zgolemuvaweto na obemot na proizvodstvo direktnite tro{oci relativno proporcionalno se zgolemuvaat. da ovozmo`i stimulirawe na rabotnicite za za{tedi i da pridonese za popravilno utvrduvawe na li~nite dohodi. proporcionalni. kako {to e poznato fiksni i varijabilni. odnosno izvr{ena usluga ostanuvaat pribli`no isti.5. odnosno vinata. Op{tite tro{oci na proizvodstvenite i neproizvodstvenite organizacioni edinici. Me|utoa toa ne e slu~aj so indirektnite tro{oci.Grupiraweto na tro{ocite po nositeli od stanovi{te na analizata ima za cel: 1. t. da ja poka`e ekonomi~nosta na potro{ocite {to se pravat za oddelni proizvodi. degresivni i progresivni. 3. 5. pri koi toa e napraveno. Vkrstuvaweto vsu{nost.Dejstvoto na obemot na proizvodstvo vrz cenata na ~ineweto Tro{ocite mo`at da bidat. Proporcionalen karakter imaat poedine~ni tro{oci i toa koga se direktni.

odnosno namaluvawe na obemot na proizvodstvoto. Samata ekonomi~nost mo`e da se utvrduva. ekonomi~nosta se utvrduva samo vo vrednosni pokazateli.vrednost na proizvodstvoto. E = V/T Pri {to: E. dodeka sprotivno. kako i za izvr{uvawe na zada~ite na edna organizaciona edinica ili na celoto pretprijatie. cenata na ~ineweto po edinica proizvod se menuva so samoto zgolemuvawe. odnosno za izvr{uvawe na zada~ata e potro{eno pove}e ili pomalku faktori za proizvodstvo i toa izrazeno vo vrednosni pokazateli. principielno vo naturalni ili vo vrednosni pokazateli. 5.9% pomali od rashodite vo minatata .T-tro{oci kako vrednosen izraz na potro{ocite na elementite na proizvodstvo Vaka izrazena ekonomi~nosta poka`uva dali opredeleni u~inoci. (Primer)Struktura i dinamika na tro{ocite vo AD .. So drugi zborovi bidejki pome|u re`iskite tro{oci ima i takvi koi {to se fiksni.vrednosno izrazena ekonomi~nost.334. V.Makedonska po{ta” Vkupnite rashodi vo AD . mo`e da se utvrduva za oddelni ili za site u~inoci. pri zgolemuvaweto na obemot na proizvodstvoto.6.. pod nivnoto dejstvo cenata na ~ineweto po edinica proizvod opa|a. pri namaluvawe na obemot na proizvodstvo cenata na ~ineweto raste. Naturalnite pokazateli se upotrebuvat samo koga treba da se utvrdi dali ostvareniot u~inok e postignat so pogolem ili so pomal potro{ok na odelnite faktori za proizvodstvo. Poradi toa {to tro{ewata na odelnite faktori za proizvodstvo ne mo`at da se izrazat vo naturalni pokazateli. milioni denari i se sporedbeno so 2006 godina za 2.niven karakter. Utvrduvawe na ekonomi~nosta i mo`nostite za namaluvawe na tro{ocite Ekonomi~nosta kako eden od osnovnite principi na raboteweto. a i takvi koi {to se degresivni. koj {to se ogleda vo toa u~inocite da se postignat so {to pomalku potro{oci na faktorite za proizvodstvo.Makedonska po{ta” vo 2007 godina iznesuvaat 1.

1 93.0 12.0 23.7 703.9 1.1 2007 113.7 88.5 79.0 51.374.0% Rasho di 2006 To{oci za surovini i materijali Nabavna vred.0 91.9 85.434.3 6.9 24.7 Plan 2007 128.334.godina.7 21.8 1.7 133.1 721.6 127.9 1.0 .3 89.4 50. na prod. 1 53.0 41. Realizacijata na Operativniot i finansiskiot plan iznesuva 93.stoki Uslugi Amortizacija Plati Tro{oci za ishrana Tro{oci za prevoz Tro{oci za dogovor na delo Uslugi na platen promet (Po{tenska Banka) Ostanati rashodi vkupno 124.0 50.6 45.6 90.2 748.3 151.3 89.0 76.8 25.

5 113 41.3 P l at i A m t i zaci ja or Usl ugi STRUKTURA NA RASHODI TE Ost anat i r ashodi 100% 90% 80% 70% 6.9 53 25.7% P l at i A m t i zaci ja or 50% 40% 30% 6.8 51.0% 3. i m er i jal i at -vo m l .1 24.3 93.9 6.1% 2006 P l an 2007 2007 .7 127. na pr od.2% 10.9% 1.9 45.2 151.3% 9.st oki To{ oci za sur .3 50.6 128.RASHODI 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 2006 P l an 2007 2007 85. na pr od.3% 0.0% 6.9 50.6 Nabavna vr ed.8% 6.7% 5.4% 1.7% Usl ugi na pl at en pr om (P o{ t enska et Banka) Tr o{ oci za dogovor na del o Tr o{ oci za pr evoz Tr o{ oci za i shr ana 60% 52.2% 6.7 76.st oki To{ oci za sur .1 89 12 23 721 748.3 79.6% 3.1 133.6% 1.1% 8.2% 52. i m er i jal i at 20% 10% 0% 9.d i enari Ost anat i r ashodi Usl ugi na pl at en pr om (P o{ t enska et Banka) Tr o{ oci za dogovor na del o Tr o{ oci za pr evoz Tr o{ oci za i shr ana 88.6% 6.5% 9.7% 7.7% 0.7% 3.5% 52.4% 3.6 703.4 89.5% Usl ugi Nabavna vr ed.0% 9.5% 3.8 90.7 21.6% 3.7 124.7% 6.9% 1.7 91.

Visinata na ovie izdatoci e vo ramkite na zakonski dozvolenata visina.5% poniska od prose~nata plata po rabotnik isplatena minatata godina.5% pomali od napravenite tro{oci vo minatata godina i za okolu dva pati povisoki od planiranite tro{oci.0%.8% pomali od minatogodi{nite tro{oci. .Tro{ocite za uslugi za platen promet se za okolu 0. a realizacijata na Planot iznesuva 94. . Oddelni vidovi rashodi vo poslednite nekolku godini se realizirat so slednava dinamika: .0%.3% pomala od minatogodi{nata amortizacija i deka Planot e realiziran so 89.Od grafikonite se sogleduva deka kaj oddelni grupi tro{oci ima razli~na dinamika na nivnoto ostvaruvawe: .2%.6%.3% pomali od tro{ocite napraveni vo minatata godina.Tro{ocite za ishrana i za prevoz na rabota bele`at porast vo sporedba so minatata godina za okolu 16. .Tro{ocite za surovini i drugi materijali se za okolu 9.Prose~niot broj na vraboteni spored vkalkuliranite ~asovi na rabota vo 2007 godina iznesuva 2274 vraboteni i e za 116 vtaboteni pogolem od prose~niot broj vraboteni minatata godina. . a realizacijata na Planot iznesuva 82. a realizacijata na Planot iznesuva 88.6% pomali od planiranite tro{oci.Tro{ocite za uslugi se za okolu 4.7% pogolemi od minatogodi{nite i za 3.00 denari i e za 3.7%.Izvr{enata presmetka na amortizacija poka`uva deka istata e za 6. .Tro{ocite za dogovor za delo se okolu 53.4%. .Tro{ocite za plati se za 2. .0%.4% pomali od minatogodi{nite tropoci. Prose~nata neto plata po rabotnik vo 2007 godina iznesuva 15494. a porastot proizleguva od zgolemeniot broj vraboteni.Nabavnata vrednost na prodadeni stoki bele`i opa|awe vo sporedba so minatata godina za okolu 9. . dodeka realizacijata na Planot iznesuva okolu 84.1% odnosno 5.

Amortizacijata se odnesuva na .7 700 66 8 .5 23 7 . d n i e ari 73 0 .DI NAMI KA NA RASHODI TE 800 78 2 .ostanati tr .4 Mater i jal ni tr o{ oci P l ati 500 400 20 7 22 4 . Tro{ocite proizvodstvo spored reagiraweto na obemot na Tro{ocite spored reagiraweto na obemot na proizvodstvo se delat na fiksni i varijabilni tro{oci.8 34 0 .1 5 100 0 2003 2004 2005 2006 2007 Ostanati tr o{ oci na r abotewe (nem i jal ni i atr dr . Ako na primer imame ma{ina so nabavna vrednost od 100. Ova se komponenti na takanare~en fiksen kapital koi vo procesot na proizvodstvo se tro{at postepeno. Pretprijatieto tro{i zgradi(administrativni zgradi i fabri~ki zgradi). Sekoe pretprijatie pri proizvodstvo na opredelen proizvod pravi najraznovidni pari~ni izdatoci. odnosno kako {to nie velime tro{oci.9 69 4 .000 pari~ni edinici a procesot na proizvodstvo trae deset godini. prose~no godi{no prenesuva vrz vrednosta na noviot proizvod po 10.) 5.3 600 71 2 -vo ml .2 22 8 300 Am ti zaci ja or 20 6 . se prenesuvaat del po del od svojata vrednost vrz vrednosta na nekoj nov proizvod. Varijabilnite tro{oci mo`at da bidat proporcionalni (proporcionalno da se zgolemuvaat so zgolemuvaweto na obemot na proizvodstvo).7 9 17 1 .9 23 8 . progresivni (da rastat so rasteweto na obemot na proizvodstvo) i digresivni ( da pa| aat so zgolemuvaweto na vkupniot obem na proizvodstvo ).9 29 4 7 . Ova e procesot na amorizacija.9 8 .7.9 200 27 5 .5 12 7 .2 24 8 .000pari~ni edinici.6 19 3 . ma{ini i druga oprema.

Pri proizvodstvoto pretprijatieto tro{i i komponenti na obrtniot kapital kako {to se surovinite. Od seto ova {to go navedovme mo`e da ka`eme deka tro{ocite od ovoj aspekt. Za 10godini na smetkata na amortizacijata }e se kumuliraat 100. kade iznosot }e bide ednakov na nabavnata vrednost na ma{inata koi potoa }e se upotrebat za zamena na istro{enata ma{ina. kade ovie pari pretprijatieto gi ~uva na posebna smetka taka nare~ena amortizacija. Ovie 10. Prose~nata godi{na amortizacija na ma{inata so nabavna vrednost od 100. Ovie tro{oci realno postojat i se ispla}aat duri .FC) . plati za vrabotenite. gi delime na fiksni i varijabilni tro{oci.vakviot vid na tro{oci ne reagira na promenite na obemot na proizvodstvoto. Fiksni tro{oci(Fixed Costs.000 pari~ni edinici. proda`ba se vra}a nazad vo pretprijatieto. bez ogled dali proizvodstvoto na pretprijatieto se zgolemilo ili pak se namalilo.000pari~ni edinici se prenesuvaat vrz vrednosta na noviot proizvod i so negovata realizacija. osnovnata funkcija na amortizacijata e da ovozmo`i zamena na potro{enite komponenti na fiksniot kapital. Poednostavno da ka`eme deka vkupnite fiksni tro{oci vo masa ostanuvaat isti. lepiloto. Kako vo primerot zemen za proizvodstvoto na ~evli kade vo tekot na eden proizvoden ciklus ja tro{i ko`ata. Komponentite na obrtniot kapital za razlika od fiksniot kapital naedna{ se tro{at vo proizvodstveniot proces kade i naedna{ ja prenesuvaat svojata vrednost vrz vrednosta na noviot proizvod. energijata i nekoi drugi pomo{ni materijali.000peri~ni edinici i vek na traewe od 10godini iznesuva 10. Spored seto ova.komponentite na fiksniot kapital( ma{ini oprema. koi se na kratok rok. Razli~nite tro{oci na pretprijatieto razli~no se odnesuvaat. gumata i sekoja nedela im dava plata na vrabotenite. odnosno na promenite na atputot na pretprijatieto. |onot.000pari~ni edinici. razli~no reagiraat na promenite na obemot na proizvodstvoto(autputot). zgradi) koi vo procesot na proizvodstvo celosno u~estvuvaat no se tro{at i amoritiziraat postepeno niz pove}e proizvodstveni ciklusi. nepromeneti. ili poto~no ka`ano za kupuvawe na nova ma{ina.

000 pari~ni edinici . za 1000 para ~evli }e bidat potrebni 200kgr. ma{ini i nekoja druga oprema. Pretprijatieto dali proizveduvalo ili ne toa mora da si pla}a kamata na bankata za porano mobiliziranite krediti. Takvi tro{oci se: zakupnini za iznajmeni zgradi. oddelni vidovi tro{oci za trud. Ako nekoe pretprijatie ne raspolaga so dovolen sopstven deloven prostor mo`e da zakupi delovna zgrada za koja }e mora da plati odnapred dogovorena zakupnina ili kako {to velime kirija koja mo`e da se javi kako fiksen mese~en ili godi{en tro{ok. se menuvaat vo zavisnost od promenite na obemot na proizvodstvoto ( autputot na pretprijatieto).000 pari~ni edinici Dodeka pak pretprijatieto re{ilo da go zgolemi proizvodstvoto za 50% i ako samoto bara anga`irawe na 50 novi rabotnici. Varijabilnite tro{oci( Variable Costs. Varijabilnite tro{oci naj~esto se povrzani za potro{okot na surovini. opremata i sl. Mo`e da ka`eme deka eden od ovie tro{oci ima dogovoren karakter. ko`a.mese~no kade seedno e dali proizvodstvoto }e raste ili pak opa|a ili pak }e se javi vo slu~aj pretprijatieto voop{to da ne raboti. kako na primer 10.000 bez ogled na obemot na proizvodstvoto vo pretprijatieto.VC)reagiraat. platite na vrabotenite i sli~no. Ako na primer za proizvodstvoto na 100 para ~evli se potrebni 20kgr. nedelniot platen fond na pretprijatieto }e se zgolemi na 15.toga{ koga pretprijatieto voop{to ne raboti i voop{to i ne proizveduva. pla}awa za osiguruvawe. bidejki tie pretstavuvaat fiksna obvrska.000 pari~ni edinici so vek na traewe 10 godini. Isto mo`e da go spomeneme i primerot so iznajmenata ma{ina. pred se osnovnite plati na menaxerite. Vo na{iot primer varijabilnite . pla}awa na kamati za porano dobieni krediti. dodeka vo sprotivnost bankata }e go tu`i pretprijatieto. Kade vkupnata godi{na amortizacija na ma{inata so nabavna vrednost iznesuvala 10.000 pari~ni edinici. pomo{nite matrijali. ko`a. amortizacija. isto taka fiksniot iznos ke bide 10. Ako pretpostavime deka pretprijatieto {to proizveduva ~evli vrabotil 100 rabotnici za ~ii{to plati nedelno se potrebni 10.

TC) . koi se iska`ani vo masa. Vkupni tro{oci ( Total costs.vkupni tro{oci FC. Postoi odredena formula za vkupnite tro{oci i toa TC=FC+VC Da ja pojasnime formulata: TC.tro{oci rastat so porastot na obemot na proizvodstvoto.stanuva zbor za suma. zbir na site tro{oci na pretprijatieto koi se vrzani za daden obem na proizvodstvo. Po prakti~no ka`ano vkupnite tro{oci se sveduvaat na zbirot na fiksnite i na varijabilnite tro{oci.fiksni tro{oci VC. od 50 pari~ni edinici za prvata edinica na proizvodot na 130 pari~ni edinici za pettata edinica na proizvodot i 385 pari~ni edinici za poslednata edinaesetata edinica na proizvod. vo vkupniot obem.varijabilni tro{oci Mo`e da dademe eden tipi~en primer za kratkoro~ni tro{oci na edna firma: .

5 Prose~ni varijabilni AVC 50 39 32. 5.Broj na Fiksni proizvodi tro{oci FC 0 50 1 50 2 50 3 50 4 50 5 50 6 50 7 50 8 50 9 50 10 50 11 50 Varijabilni tro{ VC 0 50 78 98 112 130 150 175 204 242 300 385 Vkupni tro{ TC 50 100 128 148 162 180 200 225 254 192 350 435 Grani~n i tro{oci GC 50 28 20 14 18 20 25 29 38 58 85 Prose~ni fiksni tro{ AFC 50 25 16. Za da go sogledame toa podobro }e napravime edna tabela koi }e poka`uvaat deka vkupnite tro{oci iznesuvaat 50 pari~ni edinici i toga{ koga e vo situacija pretprijatieto da ne raboti.6 5 4. Vkupni prose~ni tro{oci (Average Total Costs – ATC) ovie tro{oci mo`eme lesno da gi presmetame dokolku vkupnite tro{oci gi podelime so brojot na proizvodenite edinici.4 35 39. prose~nite fiksni to{oci i prose~nite varijabilni tro{oci.5 36 33.8 32.5 26.5 Vkupnite tro{oci rastat so porastot na vkupniot obem na proizvodstvo. Ovi tro{oci gi imame vo prathodnata tabela kade vkupnite prose~ni tro{oci. So samoto zgolemuvawe na brojot na proizvodite.3 40.5 10 8.3 5.7 28 26 25 25 25.3 7. fiksnite tro{oci po edinica proizvod opa|aat bidejki istata golemina se deli so raste~kiot broj na proizvodi kade vo na{iot primer ni se dadeni za prvata proizvodna edinica koi iznesuvaat 50 . Prose~ni tro{oci Prose~nite tro{oci se dobivaat koga oddelnite vidovi vkupni tro{oci se podelat so brojot na proizvodnite edinici. Prose~ni fiksni tro{oci (Average Fixed Costs.AFC) Prose~nite fiksni tro{oci permanentno opa|aat so zgolemuvawe na obemot na proizvodstvo.3 32.1 31.1.7.7 12.9 30 35 Pros vkup ATC 100 64 49. Prose~nite tro{oci pretstavuvaat tro{oci po edinica proizvod (Unit-Costs) .1 6.

7.5 pari~ni edinici. bez ogled na toa vo kakva pazarna struktura toa raboti. Ako po izvesno vreme pretprijatieto odlu~i da odi na proizvodstvo na dopolnitelnata ~etvrta edinica na proizvod. Grani~ni tro{oci Grani~nite ili marginalnite tro{oci (Marginal Costs. Prose~nite varijabilni tro{oci (Averaga variable CostsAVC)kako {to mo`e da zaklu~ime i sogledame od tabelata {to ja napravivme prethodno deka tie na po~etokot opa| aat a potoa rastat. vkupnite tro{oci }e porasnat od 148 pari~ni edinici na 162 pari~ni edinici ili poto~no }e se zgolemat za 14 pari~ni edinici. bidejki so pomo{ na niv se utvruva optimalniot obem na proizvodstvoto na pretprijatieto. 5. Vo tabelata koja ni e dadena vkupnite tro{oci za proizvodstvo na tretata edinica proizvod iznesuvaat kako {to mo`e da vidime 148 pari~ni edinici.6 pari~ni edinici a za poslednata edinaesetata edinica ni se dadeni samo 4.pari~ni edinici a za pettata edinica 10 pari~ni edinici za devettata 5. Pa spored ova grani~niot tro{ok za proizvodstvo na dopolnitelnata ~etvrta edinica na proizvod iznesuva 14 pari~ni edinici. a potoa po~nuvaat brzo da rastat. Marginalnite koi u{te se narekuvaat i grani~ni tro{oci fakti~ki pretstavuvaat neohoden tro{ok za proizvodstvoto na sekoja dopolnitelna edinica na proizvod. Pretprijatijata {to se vo mo`nost da organiziraat masovno seriski proizvodstvo imaat korist od ekonomiite vo obem.2.MC) vleguvaat vo redot na najzna~ajnite ekonomski kategorii. Po istata analogija mo`e da se utvrdi marginalniot tro{ok za sekoja naredna dopolnitelno proizvedena edinica na proizvod.Spored ova mo`e da naglasime deka go poeftinuvat proizvodstvoto poradi {to imaat korist i potro{uva~ite. Marginalnite tro{oci vo po~etokot poka`uvaat tendencija na opa|awe. Marginalniot tro{ok gi meri promenite vo vkupnite tro{oci kako rezultat na dopolnitelno proizvedena edinica na proizvod. . bidejki so silniot porast na brojot na proizvodi opa|aat fiksnite tro{oci po edinica proizvod a so toa i vkupnite prose~ni tro{oci.

faktori na proizvodstvo. Vrska me|u proizvodstvoto i tro{ocite Vrskata me|u proizvodstvoto i tro{ocite pretstavuva najneposredna. Pretprijatieto za da otpo~ne proces na proizvodstvo. prinuda }e nastojuva da izvr{i optimalna kombinacija na faktorite koja {to na dolg rok }e mu ovozmo`i maksimalno proizvodstvo so niski ili minimum tro{oci. Razli~nite proizvodni tehniki dozvoluvaat razli~na kombinacija na faktorite na proizvodstvo pri produkcija na ist vid proizvod.5. tro{oci za nivnoto kupuvawe. mora da nabavi inputi. Dvi`ewata i tendencijata na krivite na tro{ocite se samo odraz na ona {to se slu~uva vo sferata na proizvodstvoto na dvi`ewata i tendenciite na krivite na vkupniot. Kriva na marginalniot proizvod i kriva na marginalniot tro{ok M ar gi nal en pr oi zvod M a r gi n a l en t r o { o k B b marginalen proizvod na trud MC D S e r ie s 1 A D A B M a rh in a le n P ro iz vo d t r ud B r o j n a p r o i zv o di ( aup ut ) . Zatoa racionalniot proizvoditel vo uslovi na pazarnata konkurencija. najdirektna.8. marginalniot i prose~niot proizvod. odnosno da napravi pari~ni izdatoci.

Marginalniot proizvod fakti~ki raste se dodeka vkupniot proizvod se zgolemuva so raste~ka progresija. Vo to~kata B marginalniot proizvod go stignuva svojot maksimum a dodeka marginlniot tro{ok svojot minimum. tokmu zaradi dejstvoto na zakonot za opa|a~kite prinosi.Oa krivata na marginalniot proizvod mo`eme da zabele`ime deka na po~etokot ima raste~ka progresija koja ni e pretstavena so to~kata A do to~kata B a potoa kako {to mo`e da vidime deka se pove}e i pove}e opa|a odnosno od to~kata B kon to~kata D. Potoa zaradi dejstvuvaweto na zakonot za opa|a~kite prinosi. Zaradi seto ova krivata na marginalniot tro{ok ja dobiva formata na latinskata bukva U. poprecizno ka`ano najgolemiot broj na krivi na tro{ocite na kratok rok imaat oblik na latinskata bukva U. Obratno e kaj tro{ocite koga krivata na marginalniot tro{ok e nad krivata na vkupnite . toga{ vakvite tro{oci poka`uvaat tendencija na opa|awe. Sporedbata se razbira mo`e da prodol`i i ponatamu so delot na soodnosite me|u marginalniot i prose~niot proizvod i marginalnite tro{oci i vkupnite prose~ni tro{oci. krivata na marginalniot tro{ok ja se~e krivata na vkupnite prose~ni tro{oci vo to~kata na nivniot minimum. i koga krivata na marginalniot proizvod e pod krivata na prose~niot proizvod. Pa zatoa zaradi dejstvoto na zakonot za opa|a~kite prinosi marginalniot tro{ok raste. Marginalniot proizvod ni go poka`uva efektot od dopolnitelnoto vlo`uvawe na edinica promenliv faktor na proizvodstvoto pod pretpostavka deka site drugi faktori na proizvodstvo. Dodeka vo krivata na grani~niot tro{ok mo`eme da vidime deka opa|a od to~kata A kon B. inputi se fiksni odnosno nepromeneti. prose~niot proizvod poka`uva tendencija na opa|awe. koga krivata na marginalniot proizvod e nad krivata na prose~niot proizvod prose~niot proizvod poka`uva tendencija na porast. kade doa|ame do odredeni zaklu~oci: dodeka krivata na marginalniot proizvod je se~e krivata na prose~niot proizvod vo to~kata na negoviot maksimum. Dodeka obratno e kaj tro{ocite koga krivata na marginalniot tro{ok e pod krivata na vkupnite prose~ni tro{oci. marginalniot proizvod se namaluva.

prose~ni tro{oci .prose~ni tro{oci kade vkupnite poka`uvaat tendencija na porast.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful