P. 1
Matematika

Matematika

|Views: 1,683|Likes:
Published by ugljesadjuric

More info:

Published by: ugljesadjuric on Oct 27, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/13/2013

pdf

text

original

Polinom n-tog stupnja je funkcija

pn(x) = anxn

+an−1xn−1

+···+a2x2

+a1x+a0 =

n
i=0

aixi
,

pri ˇcemu su koeficijenti ai realni brojevi i vrijedi an = 0. Napomenimo da

je prirodno definirati i polinome ˇciji su koeficijenti kompleksni brojevi. Takvi

polinomi se razmatraju u Matematici 3.

Za polinome vrijedi sljede´ci vaˇzan teorem kojeg navodimo bez dokaza, a

koji slijedi iz poznatog Osnovnog teorema algebre.

Teorem 4.9 Svaki polinom n-tog stupnja pn ima toˇcno n kompleksnih nul-

toˇcaka zi za koje vrijedi pn(zi) = 0, i = 1,2,...,n. Drugim rijeˇcima, pn se

dade rastaviti kao

pn(x) = anxn

+···+a1x+a0 = an(x−z1)(x−z2)···(x−zn).

Nadalje, strogo kompleksne nul-toˇcke (one za koje je Imzi = 0) se uvijek

javljaju u konjugirano kompleksnim parovima, odnosno

pn(zi) = 0 ⇔ pn(¯zi) = 0.

4.6 Pregled elementarnih funkcija

155

Primijetimo da u iskazu teorema nul-toˇcke zi ne moraju biti medusobno

razliˇcite. Ako je neki broj z nul-toˇcka koja se u gornjem rastavu pojavljuje

k puta, tada kaˇzemo da je z k-terostruka nul-toˇcka polinoma pn ili nul-toˇcka

kratnosti k.

Zadnja tvrdnja teorema takoder ima zanimljive posljedice. Tako polinom

drugog stupnja moˇze imati samo ili dvije realne ili dvije konjugirano kom-

pleksne nul-toˇcke, a ne moˇze imati jednu realnu i jednu strogo kompleksnu

nul-toˇcku. Na primjer,

2x2

−x−1 = 2(x−1)

x+ 1
2

,

x2

+x+ 1 =

x− −1 +i

√3

2

x− −1−i

√3

2

=

x+ 1

2 −i

√3

2

x+ 1

2 +i

√3

2

.

Sliˇcno, polinom tre´ceg stupnja moˇze imati ili tri ili jednu realnu nul-toˇcku,

a polinom ˇcetvrtog stupnja moˇze imati ili ˇcetiri ili dvije ili nijednu realnu

nul-toˇcku.

Zadatak 4.13 Nacrtajte nekoliko polinoma razliˇcitih stupnjeva pomo´cu pro-

grama NetPlot i opiˇsite njihovo ponaˇsanje.

Racionalna funkcija je kvocijent dvaju polinoma,

r(x) = pn(x)
qm(x).

Oˇcito vrijedi

r :R\{x ∈R: qm(x) = 0} →R.

U toˇckama prekida racionalna funkcija ima ili vertikalu asimptotu s obje strane

ili uklonjivi prekid.

Ako je stupanj brojnika manji od stupnja nazivnika, n < m, tada kaˇzemo

da je r prava racionalna funkcija. Ako je n ≥ m, tada moˇzemo podijeliti

polinom pn s polinomom qm, odnosno vrijedi

r(x) = sk(x) + tl(x)

qm(x),

pri ˇcemu su sk i tl takoder polinomi. Ostatak

tl(x)

qm(x)

je prava racionalna funkcija, odnosno vrijedi l < m. Na primjer,

2x3

−x2

+ 4x−2

x2

−2x + 3 = 2x+ 3 + 4x−11
x2

−2x + 3.

156

FUNKCIJE REALNE VARIJABLE

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->