UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

čas. radi dobijanja određenih glasova (n. rečima stranog porekla i u nekim prezimenima.pr. kua.o . obala. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”. y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. devojka. lezione. polet. .g sa vokalima e.osim “u”) . quota. mladić. Npr. u sredini ili na kraju. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj. palazzo. quinto.cu izgovara se kao ka. requisito. Venezia (hvala. ci izgovara se kao če.pr. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara. k . i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć. questo. N. Kombinacija slova c.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime). Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . disprezzo (palata. strina. š. već je to . . N. namirnica. kuo. zia. ku Prim. šećer. Izgovara se kratko. izvrstan. između slova C ili G i vokala e . zoccolo (stric. pietanza. dž-đ. bioskop) 4 . kao kue. e.w-vu doppia. Ca. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak .pr. cultura (papir.: carta. Venecija) izgovara se kao “C” . ko. cinema (cement. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć. quadro. i ubacujemo nemo H. kao slovo n. Takođe. N.a. N. zanzara. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. zio. lj i nj za koje se koriste združena slova. zucchero. izgovara većinom se kao “c”. quello quanto. kultura) Ce. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. či Prim.co. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. posle koga mogu da slede svi ostali vokali. DŽ i Đ. obliquo.U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. ragazza.ics. ragazzo. i . x. cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga. chi – ki =ko). pogotovo u grupama kod združenih slova. costa.pr. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. Kada ne želimo palatalizaciju. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo. pr. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”. delizioso. komarac.pr. Kod reči stranog porekla. zelo.cappa.u odnosu na naš jezik – nešto između. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala. : cemento.

prstenasti okov. ghiu* izgovara se kao gja. ghio. kju Prim. buđie – laž. Kod izgovora slogova “ša. Botteghe. čestitke) Ge. chi izgovara se kao ke. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. inchiostro. ghirlanda (prodavnice. ghi izgovara se kao ge. ši Prim. inkjostro. gju Prim. chie. gjo. ghiotto (gjaćo. zatvoreno) Ghia. buđia . farmaćie – apoteka/e . Camicie. girasole (Đenova. alav . Ghiaccio. peškir) Sce.chio. koje se piše ali se ne izgovara. Stanche. ghie. fanciullo (košulja. gjera. chiedere. giu izgovara se kao đa. šo. chiu izgovara se kao kja. pr. (umorne. kje. uscire (scena. gie izgovara se kao će . ljudi. mladi. u množini . Sciabola. vlada. Egipat. gu izgovara se kao ga. Scena.cie.Ga. gjotto – led. ghiera. sciu izgovara se ša.ću Prim. ciu izgovara se kao ća. đi Prim. “I” se izgovora kao “j” Chia. gi Prim. đu Prim. i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. go. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. gi izgovara se kao đe. ciliegie (košulje.farmaćia. čilieđe. farmacia . kjuzo – zvati.đe Prim. pa se shodno tome ni ne čuje. Mangiare. bugia – bugie . venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. pitati. bacio. scio. kjedere. poljubac. spiskovi) Ghe. suncokret) Cia. kjo. Che.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova. Scia. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. giudice (jesti. gje. šo. : Genova. mastilo. giovani. izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 . takođe. Camicia. Chiamare. sudija) Cie. gio. šu Prim.: ragazzo. go.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H.ćo. sci izgovara se še. Egitto. đo. asciugamano ( sablja. -gia. dete) Gia. glup. gu Prim. cio. auguri (mladić. elenchi. chiuso ( kjamare. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. ki Prim. gente. sciocco. governo.farmacie .

L’amico vero è un vero tesoro. za razliku od našeg. jedna.le primer: i ragazzi gli studenti . Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. je Ž. neko». o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. o kojima smo govorili). jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku. Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu). Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće.pr. ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. scientifico. i slovo “i”. Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom . koristeći n. iako. ( naši studenti. l’amico la ragazza. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde). Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. Testovi su teški ( . naučnik) i tada se u izgovoru čuje. stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. naučni. ali nenaglašeno. kao već poznate ili tačno određene. neka. gli amici le ragazze. le amiche . Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan. Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. i slaže se u rodu i broju sa imenicom. scienziato (nauka. Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. l’amica Množina I Gli – gli Le . (ova knjiga. određeni i neodređeni.testovi pred nama). Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello. u odnosu na naš. Studenti na trećoj godni su veoma dobri. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili. Scienze.Prim. Tako razlikujemo dve vrste člana.

Il gelato mi piace molto. Gli studenti vanno a lezione. un’ una ragazza. Uzela sam sladoled od jagode.samo za jedninu. Ho conosciuto uno studente straniero. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. u množini kao oblik ne postoji. Ho incontrato un’amica. degli amici delle delle ragazze. un anno uno uno studente ali un amico Una . Ho visto un uomo sconosciuto. Ho uno zio molto simpatico. Lo studente è italiano. (Taj) Kišobran je crvene boje. Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. Ho preso un gelato di fragola.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. Ho trovato una matita. Vedo delle belle ragazze. ili da se koristi partitivni član . Imam (neke) veoma simpatične stričeve. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. Srela sam (neke) mladiće. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu. Le ragazze sono le sorelle di Marco. Upoznala sam nekog stranog studenta. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. Ho incontrato delle amiche. L’ombrello è di colore rosso. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. Videla sam (neke) nepoznate ljude. (Ta) tašna je od kože. Ho degli zii molto simpatici. Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. Primeri: Ho comprato una borsa. Našla sam (neki) kišobran. U rečenici.delle amiche 7 . Abbiamo incontrato degli studenti. Ho visto degli uomini sconosciuti. Kupila sam (jednu) tašnu. Sreo sam (neke) prijateljice. La borsa è di pelle. (Taj) Student je italijan. Srela sam jednog (nekog ) mladića. Sreli smo (neke) studente. (Ti) Studenti idu na predavanja. Našla sam (neke) olovke. Ho trovato un ombrello. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. (Te) devojke su Markove sestre . Ho trovato delle matite. pa može da se izostavi. Vidim neke lepe devojke. Jednina primer: un un ragazzo. Našla sam jednu (neku) olovku.

Najčešće se izostavlja.pr. Mediči. Ho comprato un Dante . N. Milano je veliki industrijski 8 . Marco è tuo fratello. gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. Marko je tvoj brat. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. Io mi chiamo Maria. jednu Rafaelovu sliku) . a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. Milano è una grande città industriale. član se upotrebljava: N. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. Ho ascoltato la Madonna. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). 3) Ispred imena gradova član se ne koristi. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. / Ja se zovem Marija. Verdi je poznati italijanski kompozitor. Doneli su (neke) nove knjige. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat.pr. la brava Maria /dobri Đovani. un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. I Medici. pr. I libri sono in italiano. ili da je mi poznajemo. Mi ha chiamato il Morandi. jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. Karavađo je ostavio mnogo slika. osim kada je to sastavni deo njihovog imena. Kod ženskih lica. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. ispred prezimena se koristi član “la” . Il buon Giovanni. pr. N.Hanno portato dei libri nuovi. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. ali se u nekim slučajevima izostavlja. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. Ho incontrato la Maria. Srela sam (našu) Mariju. Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti. (Te) knjige su na italijanskom. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice.

La Specija se nalazi u Liguriji. la Toscana. Vado nel Piemonte. Oni su prijatelji iz Italije. Idem u Pjemonte. velikih ostrva. Posetila sam London i Pariz. il Po. Korzika (ostrva) L’Europa. Lep. Arno (reke) La Sicilia. Bila sam u Toskani i u Umbriji. Afrika Il Canadà. u Francusku. Rim je glavni grad Italije. To je doktorov sin. Sono stata in Toscana e in Umbria. la Serbia – Kanada. Srbija Il Piemonte . Italija. Egli è insegnate di scuola media. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. famosa e romantica città di Venezia. Ho visitato Londra e Parigi. kontinenata. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni. la Corsica – Sicilija.grad. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. l’Africa – Evropa. dok je Kairo glavni grad Egipta. Primeri: Vado in Africa. Idem u Italiju. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. reka. in America. Vado in Italia. 5) Kada imenica stoji kao predikat. Po. poznat i romantičan grad Venecija. Švajcarsku. Roma è la capitale dell’Italia. L'Italia. in Svizzera. Idem u Afriku. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. 4) Ispred imena planina. in Francia. Toskana. La Spezia si trova in Liguria. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. La bella. On je nastavnik u srednjoj školi. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. Ameriku. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. l'Umbria – Pjemonte. 9 . mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. l’Arno – Tibar.

Foskolo. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. breskve i grožđe. maj. U ovoj radnji ima prelepih haljina. Esse sono brave ragazze . Mangio volentieri la frutta: mele. 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. sukanja e majica. 18. narandže. trešnje. Foscolo. Ti si dobar dečko. On je student medicine. slikari i muzičari. 18 maggio. dok se u množini član izostavlja. “Božanstvena komedija”. Primeri: Roma. gonne e magliette.Predgovor. In agosto andremo in Italia. U ovaj restoran često dolaze glumci. bluza.Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. opera di Dante. ciliege. U nedelju polazimo na more. Vi ste studenti. One su dobre devojke. autor “Grobova”. capitale dell’Italia. Domenica partiamo al mare. pittori e musicisti. Rado jedem voće: jabuke. camicie. u jednini obično stoji neodređeni član. Marko dolazi sledećeg četvrtka. “Divina commedia”. Prvo poglavlje Entrata – Uscita . 10 . U avgustu ćemo ići u Italiju. Voi siete studenti universitari. autore dei Sepolcri.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina. albicocche e uva. Danteovo delo. pisci . Rim. Ako je predikat bliže određen atributom. prestonica Italije. arancie. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. scrittori. Danas je utorak. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. Capitolo Primo . Marco arriva giovedì prossimo.

13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu. Un uomo d'ingegno . ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. Dala sam torbe ovim devojkama. Quegli studenti sono italiani. Vetrenjača. Il mulino a vento. Ho preso il biglietto da quello studente.) pokazni pridev.andare a casa. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia. E' arrivato nel marzo del 2000.lo. Il vaso di vetro. 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: . QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član. Andare in bicicletta. (Staklena vaza). ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . Uzeo sam kartu od onog studenta. Pametan čovek.Ali: Il primo sabato del mese si lavora. Došao je u martu 2000.. sastav. In quella via abita Giovanna. sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra. Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. restare a casa – ići kući. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 . Oni studenti su Italijani. Govorio sam ti o ovim mladićima. U onoj ulici stanuje Jovana. Bio je tužan novembar. Vaza od stakla . Narukvica od srebra (srebrna narukvica). Ti ho parlato di questi ragazzi. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A.. Ho dato le borse a queste ragazze. Ova knjiga je veoma interesantna. Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il.biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju.lo . Voziti se biciklom. Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje.

Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada. Ima grešaka. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. Vidim polja i šume. Popiću malo vina. hleb koji obično kupujemo i jabuke). Paolo ha scritto (delle) lettere. Ko se ponaša kao ovca. Potrebno je vreme (Treba vremena). Chi si pasce di speranza muore di fame. Ko se nadom hrani. Prendo del vino. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. Srela sam (neke) drugarice. (dosl. Ana i Marija). Ci vuole tempo . della. Ako ispred imenice koristimo određeni član. Došle su i devojke (n.pr. Kupila sam sir i voće. Pavle je napisao pisma. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. degli.Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Pavle je pisao pisma. Sono venute le ragazze. pr. Ne budi med da se svet ne poliže. dei. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. N. dello. to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. Paolo ha scritto le lettere. Potrebno je neko (izvesno) vreme. Ci sono degli sbagli. Ci sono sbagli. Ho incontrato delle amiche. Ima (nekoliko) grešaka. Kupila sam hleb i voće ( n. Kupila sam sir i voće. Vedo campi e boschi.pr. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo. može da se koristi partitivni član: del. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta.

b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane. Uzmi tri metra bele svile.nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura . Imenice se mogu razvrstati na : 1. Ho fretta . Non ci sono errori. pr.). Ne pijem vino. stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja . Prendi tre metri di seta bianca. Non bevo vino. u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). Nisu mi potrebni saveti. korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero.žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Danas imamo dva časa italijanskog. Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. itd. konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 . kao što su n. Vi pijete previše vina i previše piva. može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. Nisam kupila voće.bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut. c) kada su količina broj i mera određeni. radnje. Oggi abbiamo due lezioni di italiano. Non ho bisogno di consigli. Nema grešaka. d) u nekim ustaljenim frazama. Kupi kilogram šećera.Primeri: Non ho comprato frutta.

la montagna (planina). vulkana).knjiga L'albero. la parola (reč). Za predmete ili stvari teže je odrediti rod. Pr. apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea. prezimena. imena naroda. pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). pr. koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. il Vesuvio (imena planina. il cane (pas). geografske lokacije . Primeri: I Medici.mladić il tavolo . il libro (knjiga). planinske vence. stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). una dozzina (tuce). u ovu kategoriju spadaju i tzv. pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima. Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. il pensiero (misao).sto il telefono – telefon 14 . i Malavoglia (porodice). tj. i Francesi. le Alpi. la felicità (sreća). d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). il Monte Bianco. Marco.označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. tj. Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen). Aldo. la moltitudine (mnoštvo). gli Appennini (planinski venci). imenice koje se odnose na stvari deljive. N. porodična imena tj. il concetto. apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. c) imena materija (I nomi di materie). Elena. U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda. Rea (imena pasa). Catarina. tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). l’aria (vazduh).o: Primeri: Il libro . b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. MUŠKI i ŽENSKI. literatura). l’odore (miris) . tj. ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale). il sogno. Fido. i Serbi. koji pripadaju istoj vrsti: N. Paola (lična imena ljudi). A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . Fifi. il numero (broj). la musica (muzika) la letteratura (književnosti. 1. gli Italiani (narodi). il cambiamento (promena). la linguistica (lingvistika). il fiume (reka). la sedia ( stolica).drvo L'uomo – čovek il ragazzo . Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena . La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2. la costellazione (sazvežđe). la grandezza (veličina). l’argento (srebro).

one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. (La foto. Primeri: Il bar . l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia.dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta . To su po pravilu reči stranog porekla.novine Il motore – motor il televisore .pesnik . koje su muškog roda .sistem il diaframma .dijafragma il diagramma . kao : La mano (ruka). reči koje se završavaju na –a. Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 . i ne menjaju oblik u množini. l'auto (automobil). Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale .tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma .film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda. la moto (motor). čamac la domanda . ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema .dilema Il telegramma – telegram il monarca . tj. la foto (fotografija).a to su imenice ženskog roda). Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik. la radio (radio aparat) .kafe-bar Il tram .kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka.vrednost il grembiule . automobile i motocicletta .Postoje izuzeci od ovog pravila. To su uglavnom neke imenice grčkog porekla. Il profeta – prorok. znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa .pitanje la visita .televizor Il valore .monarh il sistema . a muškog su roda.kecelja Il portone – kapija il segnale – signal.tramvaj il film .poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci. tj. već se za množinu samo menja član. la dinamo (dinamo – motor).životinja Il fiore – cvet il giornale .

navika l'introduzione – uvod la similitudine . la quercia (hrast).gione.sezona La ragione . -zione. Primeri: La stagione .sneg la pace.Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi .jabuka (stablo) Il pero .praksa (Muški rod) il lunedì . la betulla (breza) b) Imena reka.regija La carnagione – put.vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale . PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino .samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C.mir Imenice koje se završavaju na .vokal la parete .ponedeljak il martedì . jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .sličnost la prestazione – usluga la solitudine . -udine su ženskog roda.razum La regione .zid la neve .Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 .orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).bor Il melo .kruška (stablo) Il noce .Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno . ten l'azione – akcija l'abitudine .utorak il venerdì – petal il cavatappi .

Srbija Parigi – Pariz l’Italia .narandža la castagna .kesten la noce .Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava). il dattero – urma (plod. a) Imenice na . februar (l') aprile . le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio . la Drava (Drava) la Senna (Sena).Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo).sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia .Italija la Sicilia . država su ženskog roda Milano – Milano Napoli .ponedeljak il martedì .januar (il) febbraio .Sicilija la Lombardia . stablo). il fico – smokva (plod i stablo) . ili životinje) imaju često dva oblika. zanimanja itd. il Brasile (Brazil). ostrva. za muški i za ženski rod.petak il sabato – subota f) Imena gradova. pokrajina. il Belgio (Belgija). koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena. kao i u našem.april (il) dicembre . il Perù (Peru).utorak il venerdì .orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì . il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità . le Alpi (Alpi). il Piemonte (Pijemont).o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 . il Canadà (Kanada). D. Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku.Napulj Serbia .decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo).

Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) . kućo 6.signora gospodin .cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a. tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena. i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute. u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore .essa. kuća 2.devojka stric (teča. kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 . kuću 5.studentessa Dottore . ujak) – strina (tetka. ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e. u našem smislu. kući 4.Emilija učitelj .učiteljica sin . Menjanje imenice po padežima. u kući 7.gazdarica Cameriere .kćer dečak . sem što može da bude u jednini ili množini. Primeri: Studente . imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) .devojčica mladić .dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik. kuće (iz kuće) 3. je sledeće: Jednina 1.gospođa Padrone – padrona gazda . sa kućom Množina 1.

5. 3. 7. 2. i . 5. studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. all’interno.gli) Jednina 1. 3. 6. 7. 6. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. nell’armadio. dell’uomo. 5. 5. 4. 7. all’amico. 3. knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il . 8. pr. student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. 6. 4. 3. 3. 2. 19 . 4.lo. con l’aereo itd. 7. 5. dell’amica. 7. 4. 6. 6.2. 4. 2.

Vado a Roma con l’aereo (con il treno. ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu. Pročitao sam članak o monetarnoj krizi. označava pripadnost. N.odgovara dativu.Idem u Rim.Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . autom) SU odgovora predlogu na. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj.odgovara predlozima kod. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N. na .U kancelariji sam. Na planinama ima mnogo snega.odgovara predlogu u . il libro di Marco. pr.pr. iz. koga –čega . Sono in ufficio . PER . da (namensko) N. Il libro è sul tavolo. Sulle montagne c’è molta neve. za N. Ova knjiga je za tebe.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI . ili gde. do . od. Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma. pr. pr. Vado da Marco – Idem kod Marka. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA . IN . Vado in Italia – Idem u Italiju.odgovara predlogu za . Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno . Ho letto un articolo sulla crisi monetaria.pr. TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL . N.odgovara predlogu sa nekim ili nečim N.Markova knjiga A . a koristi se i uz glagole kretanja N.odgovara genitivu. – Knjiga je na stolu.pr. con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. ili odgovara na pitanje čije. Questo libro è per te. pr.

quello. Brojni pridevi (aggettivi numerali) .pr. Il nostro paese è molto bello. može da se naiđe na “Pel” = per il N. La nostra casa è grande. gentile. Jednina Mio. PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. con il ragazzo. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. bello.pr. sue nostri. b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom. La tua ragazza è simpatica. tua Suo. Il suo lavoro è interessante.). mio. rosso. itd. brutto. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. tako da ostaju odvojeno.pr. nostra Vostro. u arhaičnim ili pesničkim oblicima. tuo. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. Ho visto la sua fotografia. Per gli studenti. sua Nostro. Oni pripadaju poglavlju o brojevima. e) neodređene zamenice i pridevi 3.questo. mie tuoi. 21 Množina miei. d) upitne zamenice i pridevi. vostre loro . c) pokazne zamenice i pridevi. položaj. Retko. Il tuo ragazzo è simpatico.PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom. La mia amica è italiana. buono. parecchio. mia Tuo. 2. grande. con le amiche itd. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1.vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. n. per le sorelle itd. To je najbrojnija kategorija prideva. alto. cattivo. tue suoi . Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član. qualunque). nostre vostri. osim sa il – i. upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. quanto . quale . vostro.

otac. u množini na I. vrednija od L. Mia nonna e mia zia sono molto gentili. M... Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a. = naj.... KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu.. Le mie amiche sono belle. I miei genitori vivono a Belgrado. Karlo je LEPŠI od G. kao i imenice. ne koristi se član. Je manje vredna od M. Je bolja. meno . N. stric).. Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti. Sono venute con le loro macchine. di. Silvia è la meno brava. è il meno bello. Je najmanje lep. Il loro appartamento è piccolo. La loro stanza è ordinata.. issimi /e 22 . supruga. Ha portato le sue poesie. G. S. A u jednini. Je najbolja.sestra. Tuo figlio studia ingegneria. di Primer: Carlo è più bello di Giovanni. Le tue idee sono creative. M. kćer. mogu da se završavaju na O. bella Komparativ più . Najmanje vredna. Hanno dimenticato i loro libri. Kada pominjemo najbliže rođake. C. Primer: Carlo è il più bello.. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E. I tuoi libri sono interessanti.. Giovanni è meno bello di C. Lucia è meno btava di M. Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio.. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella. Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno .. baka. Pridevi.. deda. tetka (ujna.. L.. e mio nonno dorme. teča (ujna... E u množini (za muški i ženski rod)... belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. To se odnosi na rođake kao što su : majka. pr... Je najlepši Marina è la più brava.. E’ venuto con i suoi amici. strina). brat. Potete venire con i vostri ragazzi. Bello. suprug. sin. Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. Siete invitati con le vostre fidanzate. G. mentre mia figlia studia lettere . La vostra collega è assente. Marina è più brava di Lucia. G. bella belli. i na I.Il vostro pranzo è pronto.... ispred prisvojne zamenice u jednini.. Manje lep od C..

I professori sono gentili.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. Marco è più elegante di Marina. Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. Quelle professoresse sono le meno severe. Marco è elegantissimo. Isto je i za prideve koji se završavaju na -E. M. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. je veoma simpatičan. kao što su BUONO. CATTIVO.bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. Le professoresse sono gentilissime . PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan. I professori sono più severi delle professoresse. Le professoresse sono meno severe dei professori. GRANDE . GLAGOLI 23 . I professori sono severissimi. Primeri: Marco è elegante. je veoma elegantna. Marco il più elegante (di tutti). manji) il minore (najmlađi. najveći) il/la massimo/a (maksimalan. Marina è meno elegante di Marco. veći od) il maggiore (najstariji. Questi professori sono i più severi. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. Marina è elegantissima. M.

Sembri allegra. kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. javiti . množina 3. L’Europa è un continente. koji sa dopunom grade imenski predikat. Sono rimasto sorpreso. Sei diventata pallida. imperativ (određeni glagolski način) 24 . Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se.nasmejati. poručiti . Postoje i brojni glagoski izrazi. konjunktiv. Film deluje interesantno. Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat. E’ stato nominato direttore. soffia su glagolski predikati. zbivanje. essere nominato ( biti postavljen. diventare (postati). U ovim primerima glagoli cantiamo. biti imenovan). Mi pevamo.trebati nešto . Lice: prvo. Postavljen je za direktora. N. Broj : jednina . N. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). izgledati).obavestiti. Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere . kondicional. I bambini dormono. Evropa je kontinent. Prebledela si. Il vento soffia. Deca spavaju. svojstvo ili samo postojanje subjekta. chiamarsi (zvati se). N. Il film sembra interessante. pr. Noi cantiamo.jahati . Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . Predavanje je interesantno. N. Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. Način : a) indikativ. To su takozvani kopulativni glagoli. pr. pr. Ostao sam iznanađen. dormono. pr. Vetar duva.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. stanje. Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. treće 2. drugo. La lezione è interessante.

naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . Aktiv se deli na : . kao i glagoli kretanja. gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. N. I prati verdeggiano. Dalji objekat. pretprošlo složeno vreme II. N. 25 . Abbiamo comprato dei libri. pr. futur egzaktni (složena vremena) 5.pr. Ci siamo imbattuti in lui. pr. Partiamo tra due ore. (imbattersi – sresti. Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. aorist. Egli è venuto ieri da me. Voz je prešao preko mosta. (Voz je prešao most). Ho letto un libro interessante. Kupili smo (neke) knjige. (Il treno ha attraversato il ponte). po pravilu.b) infinitiv.neprelazne glagole . Livade se zelene. particip.indirektno prelazne glagole . Jovana je stigla malo pre. N. On je došao juče kod mene. Vreme: a) prezent. (Lo temono) Plaše ga se.pr. futur I (prosta vremena) b) perfekt. Pročitala sam interesantnu knjigu. Naleteli smo na njega. Polazimo za dva sata.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu. Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N. Hanno paura di lui. Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni. (Sreli smo ga).direktno prelazne glagole . Il treno è passato per il ponte. Sreli smo njega. može da se zameni akuzativom. pretprošlo složeno vreme I. Giovanna è arrivata poco fa. imperfekt.

u sažetoj formi. u smislu da su neki glagoli u infinitivu.braniti Lavare – prati Alzare . ali može da se koristi i za blisku budućnost. 26 . Danas putujem za Švajcarsku. Io lavoro in una libreria. Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika. ire. Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku. Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak . U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati). pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila. Ja radim u knjižari. Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi . koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena. Oggi parto per la Svizzera.ire Shodno tome.Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”). ere. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi).sramiti se . koji potiču direktno iz latinskog oblika. s tim što se tada menja njihovo značenje. te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada.braniti se Lavarsi . GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku.pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . Sutra idem na put – Sutra ću ići na put.opaziti. Pr. za građenje raznih vremena. Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio. U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka. što se u srpskom iskazuje futurom .podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije.umivati se Alzarsi – ustati Difendere . da bismo dobili glagolsku osnovu. na koju se dodaju lični nastavci. koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima .Abbiamo cantato una canzone . primetiti nešto . N. odbijemo karakteristične nastavke –are.

Io sono a casa. mamma e papà sono usciti.essa) (noi) (voi) (essi. a mama i tata su izašli. Mi žurimo. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me.lei. esso. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui. esse. N. Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način. Ja sam kod kuće. nas.. esso. sedersi = sesti). vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika.lei..essa) si lava . U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). te se.pr.Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci. ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo.vas. Kod kuće sam. sedersi. Sono a casa. Primeri: . ti se umivaš . njih). U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju. Takođe.are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui.. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika. dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n. Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta. pr. ali oni mogu da ostanu. ma essi possono restare. oni se umivaju.

soddisfare – ispuniti. dicere) II konj. capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat. Capire (razumeti).Prezent: Finire (završiti). capisco noi fniamo. Primeri . . Preferire (više voleti. capisci voi finite. sopraffare .savladati . .činiti. Io Tu dico dici . capite finisce. io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. Ribadire (ponoviti. bevere) II konj. zadovoljiti Dare I konj. capisce essi/esse finiscono . preraditi . koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. capiamo finisci. kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. facere) II konj. rifare – ponovo uraditi. Primer: io tu Lui/lei FINIRE. io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći. potvrditi) i drugi.(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. CAPIRE finisco . rasturiti . disfare – razložiti. esse. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE. preferirati) Tradire (izdati).

ponovo reći . rasporediti .) .indire – zakazati .. upoznati . indisporre . tradurre – prevesti .. ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati. ARDIRE – smeti. apporre – položiti. komponovati . trasporre – pomeriti. pokazati . predisporre – preraspodeliti. sedurre – zavesti . tradisce . indurre – navesti. disporre . deponovati . ponere) II konj.rasporediti .ribadire . nagovoriti. ardisco. ardisci.lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE.sastaviti. deporre – odložiti.smanjiti . tradisci. izneveriti... imporre – nametnuti ..disdire – otkazati . contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE). riprodurre – reprodukovati.ponoviti. .contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat. navesti . ridurre . staviti . koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco. izvući Io traggo Noi traiamo 29 . sottoporre – podneti (na uvid). addurre – izneti. ardire .. indukovati . dedurre – izvesti ( zaključak) .... . preneti Trarre (trahere) – izvlačiti. comporre . introdurre – uvesti. transponovati . – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. preneti..oneraspoložiti .predire –predskazati . proporre – predložiti . supporre – pretpostaviti .

iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. Vi možete da idete. contrarre – sklopiti . estrarre – izvaditi. Voi potete andare. morati) koji su nepravilni. detrarre – oduzeti . 30 . IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. VOLERE. ali se koristi na sličan način. distrarre – odvući pažnju .trarre. astrarre – abstrahovati . hteti ili ùeleti . Ja znam da sviram. Vi morate da idete kući. Noi possiamo guidare la macchina. DOVERE (moći. Lei vuole partire. Essi vogliono guardare la televisione. Io so suonare. One moraju da se pojave na konkursu. pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE. želja ili neki podsticaj.Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . Io voglio un caffè. Mi možemo da vozimo auto. a u negativnom obliku može da označava i zabranu. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. Io so l’inglese. Ja hoću (želim) kafu. Ja mogu da ostanem. Tu devi studiare. protrarre – produžiti. Esse devono presentarsi al concorso. Voi dovete andare a casa. Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. ritrarre – naslikati . izvući . sottrarre – oduzeti . Ona želi da krene (da otputuje). Ti moraš da učiš. kojim se objašnjava radnja. . Oni žele da gledaju televiziju. Ja znam engleski.

ne uzme knjige. /// 2. noi finiamo ! 2. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. (ona) ne piše zadatak. Neka M. s tim što ne postoji oblik za 1. (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. Ragazzi. nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). (voi) studiate ! 4. Lui/lei studi ! 1. Paolo (egli) non prenda i libri. POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. (tu) finisci! 3. lice jednine. Io ///// 2. (noi) studiamo ! 3. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON. Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. voi finite ! 3. OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. lui/lei finisca! 1. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. -ere. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. Maria (lei) non scriva il compito. (tu) studia ! 3. Giorgio (tu) . loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. Neka P. Lei signore 31 . prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima.

venga. Gospodine nemojte da dođete sutra. Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). sedite! 32 .(Lei) Signora. non dica questo. vadano a casa! Gospodo . idite kući! Signore (esse). si siedano! Gospođe. non venga domani. izvolite( raskomotite se)! Signore. si accomodi ! Gospođo. dođite. uzmite kafu! Signora (Lei). U množini III lice: Signori (essi). prenda il caffe’! Gospodine.

33 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful