UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

DŽ i Đ. polet. N. cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. disprezzo (palata. radi dobijanja određenih glasova (n. devojka. Kombinacija slova c. kuo.pr. ragazzo. komarac. Kada ne želimo palatalizaciju. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”.co.pr. zucchero. dž-đ. k . kultura) Ce. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime). x. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak . pogotovo u grupama kod združenih slova. š. zanzara. či Prim. namirnica. kao kue. izgovara većinom se kao “c”.o . quota. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”.pr. Takođe. requisito. posle koga mogu da slede svi ostali vokali.ics. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”. i ubacujemo nemo H. chi – ki =ko). već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. ko. Ca. između slova C ili G i vokala e . ku Prim. Venezia (hvala. cultura (papir. cinema (cement. izvrstan. N.pr. quadro. Venecija) izgovara se kao “C” . ci izgovara se kao če. i . već je to . . questo. obala.pr. palazzo. strina. quinto.a. e. i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć. mladić. N. : cemento. . y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . bioskop) 4 . pr.osim “u”) . čas. N. šećer. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. Npr. Izgovara se kratko. zio. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. obliquo. Kod reči stranog porekla. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara.cu izgovara se kao ka. lj i nj za koje se koriste združena slova. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć. quello quanto.u odnosu na naš jezik – nešto između.U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. costa. kao slovo n. u sredini ili na kraju.g sa vokalima e. rečima stranog porekla i u nekim prezimenima. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga.w-vu doppia. kua. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo. zia. zelo. ragazza. lezione.cappa. zoccolo (stric. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš.: carta. pietanza. delizioso.

pr. Ghiaccio. governo. cio.Ga. ši Prim. ljudi. sci izgovara se še. kju Prim. Egipat. girasole (Đenova. đi Prim. Che. giudice (jesti. chiuso ( kjamare. gjera. chi izgovara se kao ke. sciu izgovara se ša. šo.cie.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova.ću Prim.farmacie . pitati. giu izgovara se kao đa. ghirlanda (prodavnice. ghi izgovara se kao ge. : Genova. pa se shodno tome ni ne čuje. šu Prim. gjo. takođe. gu Prim. ciu izgovara se kao ća. chiu izgovara se kao kja. chie. ki Prim. kjuzo – zvati. uscire (scena. zatvoreno) Ghia. elenchi. koje se piše ali se ne izgovara. Kod izgovora slogova “ša. Botteghe. alav . mladi. Egitto. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. go. ghie. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. poljubac. gie izgovara se kao će . asciugamano ( sablja. go. auguri (mladić. Stanche. giovani. farmaćie – apoteka/e . Scia. buđia . ghiotto (gjaćo. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. (umorne. buđie – laž. spiskovi) Ghe. ghiu* izgovara se kao gja. -gia. “I” se izgovora kao “j” Chia. mastilo. gi izgovara se kao đe. šo. kjedere. gju Prim.chio.ćo. Camicia. peškir) Sce. suncokret) Cia. glup. fanciullo (košulja. bugia – bugie . venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. Scena.: ragazzo. sudija) Cie. gente. scio. gjotto – led. gio. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. bacio. Camicie. Mangiare. đo. đu Prim. sciocco. kjo. ghiera. izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 .đe Prim. vlada. gu izgovara se kao ga. gje. čilieđe. čestitke) Ge. i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. dete) Gia. ghio. inkjostro. Sciabola. chiedere.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H.farmaćia. inchiostro. farmacia . ciliegie (košulje. kje. u množini . prstenasti okov. gi Prim. Chiamare.

u odnosu na naš. Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. i slovo “i”. Tako razlikujemo dve vrste člana. l’amica Množina I Gli – gli Le . Scienze.pr. postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna. Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom . o kojima smo govorili). stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. iako. Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. L’amico vero è un vero tesoro. Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. Testovi su teški ( . o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. naučnik) i tada se u izgovoru čuje. neko». l’amico la ragazza. le amiche . ( naši studenti. je Ž. određeni i neodređeni. scientifico. Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili. koristeći n.Prim. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku. Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu). ali nenaglašeno. neka. Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće. za razliku od našeg. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. kao već poznate ili tačno određene. ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde). jedna.testovi pred nama). jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki.le primer: i ragazzi gli studenti . Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan. i slaže se u rodu i broju sa imenicom. Studenti na trećoj godni su veoma dobri. scienziato (nauka. (ova knjiga. naučni. gli amici le ragazze.

delle amiche 7 . Našla sam (neki) kišobran. Videla sam (neke) nepoznate ljude. La borsa è di pelle. Ho uno zio molto simpatico. (Ta) tašna je od kože. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. Lo studente è italiano. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. (Taj) Kišobran je crvene boje. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. Sreli smo (neke) studente. Il gelato mi piace molto. (Taj) Student je italijan. L’ombrello è di colore rosso. Ho trovato un ombrello. Ho preso un gelato di fragola. Le ragazze sono le sorelle di Marco. Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. degli amici delle delle ragazze. Našla sam jednu (neku) olovku.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. Imam (neke) veoma simpatične stričeve. u množini kao oblik ne postoji. Srela sam jednog (nekog ) mladića. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. (Ti) Studenti idu na predavanja. Ho trovato una matita. Jednina primer: un un ragazzo. Ho trovato delle matite. Ho visto degli uomini sconosciuti. Ho degli zii molto simpatici. Vidim neke lepe devojke. Srela sam (neke) mladiće. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu. Našla sam (neke) olovke. Ho incontrato un’amica. un anno uno uno studente ali un amico Una . U rečenici. Uzela sam sladoled od jagode. Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. Kupila sam (jednu) tašnu.samo za jedninu. Vedo delle belle ragazze. Ho visto un uomo sconosciuto. Upoznala sam nekog stranog studenta. Ho conosciuto uno studente straniero. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. Gli studenti vanno a lezione. ili da se koristi partitivni član . Ho incontrato delle amiche. Abbiamo incontrato degli studenti. (Te) devojke su Markove sestre . un’ una ragazza. Primeri: Ho comprato una borsa. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. Sreo sam (neke) prijateljice. pa može da se izostavi.

Verdi je poznati italijanski kompozitor. / Ja se zovem Marija. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N. Najčešće se izostavlja. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. jednu Rafaelovu sliku) . Mediči. Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. Milano je veliki industrijski 8 . član se upotrebljava: N. jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. N. gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. Marko je tvoj brat. Karavađo je ostavio mnogo slika. Ho incontrato la Maria. Milano è una grande città industriale. Srela sam (našu) Mariju. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. N. Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti.Hanno portato dei libri nuovi. pr. Kod ženskih lica. ali se u nekim slučajevima izostavlja. 3) Ispred imena gradova član se ne koristi. Marco è tuo fratello.pr. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). osim kada je to sastavni deo njihovog imena. la brava Maria /dobri Đovani. Ho ascoltato la Madonna. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. Ho comprato un Dante . pr. (Te) knjige su na italijanskom. Doneli su (neke) nove knjige. Mi ha chiamato il Morandi. I libri sono in italiano.pr. Il buon Giovanni. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat. Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice. ili da je mi poznajemo. a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. Io mi chiamo Maria. I Medici. ispred prezimena se koristi član “la” .

Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. Po. 4) Ispred imena planina. Švajcarsku. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. in Francia. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni.grad. Afrika Il Canadà. 9 . La Spezia si trova in Liguria. Arno (reke) La Sicilia. Korzika (ostrva) L’Europa. Primeri: Vado in Africa. l’Arno – Tibar. L'Italia. La Specija se nalazi u Liguriji. Ho visitato Londra e Parigi. Idem u Pjemonte. poznat i romantičan grad Venecija. On je nastavnik u srednjoj školi. Sono stata in Toscana e in Umbria. La bella. il Po. reka. Egli è insegnate di scuola media. in Svizzera. l’Africa – Evropa. Srbija Il Piemonte . zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. Idem u Afriku. Vado in Italia. l'Umbria – Pjemonte. dok je Kairo glavni grad Egipta. To je doktorov sin. la Serbia – Kanada. Vado nel Piemonte. la Toscana. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. Rim je glavni grad Italije. Oni su prijatelji iz Italije. in America. Bila sam u Toskani i u Umbriji. Roma è la capitale dell’Italia. kontinenata. Idem u Italiju. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. Toskana. Ameriku. famosa e romantica città di Venezia. la Corsica – Sicilija. Italija. 5) Kada imenica stoji kao predikat. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. Posetila sam London i Pariz. velikih ostrva. Lep. u Francusku.

Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. Mangio volentieri la frutta: mele. In agosto andremo in Italia. pittori e musicisti. capitale dell’Italia. Prvo poglavlje Entrata – Uscita . 10 . Capitolo Primo . 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. Marco arriva giovedì prossimo. scrittori. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. narandže. Danas je utorak.Predgovor. gonne e magliette. autor “Grobova”.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina. One su dobre devojke. autore dei Sepolcri. maj. bluza. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. Ti si dobar dečko. Domenica partiamo al mare. “Divina commedia”. pisci . Ako je predikat bliže određen atributom. opera di Dante. ciliege. albicocche e uva. Rim. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. Voi siete studenti universitari. u jednini obično stoji neodređeni član. 18 maggio. U avgustu ćemo ići u Italiju. slikari i muzičari. Vi ste studenti. breskve i grožđe. U ovaj restoran često dolaze glumci. U nedelju polazimo na more. camicie. dok se u množini član izostavlja. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. On je student medicine. Rado jedem voće: jabuke. Marko dolazi sledećeg četvrtka. arancie. Foskolo. 18. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. Foscolo. trešnje. prestonica Italije. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. Primeri: Roma. U ovoj radnji ima prelepih haljina. Danteovo delo. sukanja e majica. Esse sono brave ragazze . “Božanstvena komedija”.

Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il.. E' arrivato nel marzo del 2000. QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član. Dala sam torbe ovim devojkama. Vaza od stakla . 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu. ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . Oni studenti su Italijani. sastav. Vetrenjača. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A. Voziti se biciklom. Ho preso il biglietto da quello studente..Ali: Il primo sabato del mese si lavora. (Staklena vaza).) pokazni pridev. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. Pametan čovek. Došao je u martu 2000. Un uomo d'ingegno . Il vaso di vetro.andare a casa.biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju. sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra. 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: . Bio je tužan novembar. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 . Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia. Quegli studenti sono italiani. Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje. Ova knjiga je veoma interesantna. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. Govorio sam ti o ovim mladićima.lo . Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. Il mulino a vento. U onoj ulici stanuje Jovana. Ti ho parlato di questi ragazzi. restare a casa – ići kući. Uzeo sam kartu od onog studenta. Andare in bicicletta. Narukvica od srebra (srebrna narukvica). Ho dato le borse a queste ragazze.lo. In quella via abita Giovanna.

della. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. Ana i Marija).pr. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. Ako ispred imenice koristimo određeni član. Kupila sam sir i voće. Paolo ha scritto (delle) lettere. Vidim polja i šume. Chi si pasce di speranza muore di fame. Ne budi med da se svet ne poliže. Ci vuole tempo . Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada. (dosl.pr. Kupila sam sir i voće. degli. Ima grešaka. Srela sam (neke) drugarice. dello. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo. Potrebno je neko (izvesno) vreme. Ci sono sbagli. Vedo campi e boschi. to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. Ko se ponaša kao ovca. može da se koristi partitivni član: del. Ko se nadom hrani. Popiću malo vina. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. Došle su i devojke (n. Ima (nekoliko) grešaka. dei. N. Prendo del vino. Ci sono degli sbagli.Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Pavle je napisao pisma. pr. Sono venute le ragazze. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . Potrebno je vreme (Treba vremena). Paolo ha scritto le lettere. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. Pavle je pisao pisma. Ho incontrato delle amiche. Kupila sam hleb i voće ( n. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. hleb koji obično kupujemo i jabuke).

bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut. može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. Nisu mi potrebni saveti.). Imenice se mogu razvrstati na : 1. Non ho bisogno di consigli. Ho fretta . b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane. Non bevo vino. d) u nekim ustaljenim frazama. korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero.žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Kupi kilogram šećera. pr. u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). Vi pijete previše vina i previše piva. Ne pijem vino. c) kada su količina broj i mera određeni. Prendi tre metri di seta bianca. Nisam kupila voće. Nema grešaka. Uzmi tri metra bele svile. Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. kao što su n. Danas imamo dva časa italijanskog. radnje.nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura .Primeri: Non ho comprato frutta. konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 . itd. Non ci sono errori. stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja . Oggi abbiamo due lezioni di italiano.

il libro (knjiga). i Serbi. pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. prezimena. literatura). pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima. Catarina. la parola (reč).označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. le Alpi. la montagna (planina).o: Primeri: Il libro . gli Appennini (planinski venci). il pensiero (misao). porodična imena tj. Marco. stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado).mladić il tavolo . i Francesi. koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. planinske vence. la moltitudine (mnoštvo). Fifi. la grandezza (veličina). il concetto. pr. i Malavoglia (porodice). Elena. imena naroda. 1. l’odore (miris) . c) imena materija (I nomi di materie). tj. Primeri: I Medici. U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda. Rea (imena pasa). il Monte Bianco. Paola (lična imena ljudi). Pr. N. la sedia ( stolica). geografske lokacije . Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen). imenice koje se odnose na stvari deljive. La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2. tj. la costellazione (sazvežđe). b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). il sogno. Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari.knjiga L'albero. apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea.drvo L'uomo – čovek il ragazzo . la linguistica (lingvistika). ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale). Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena . gli Italiani (narodi). il Vesuvio (imena planina. A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . il cambiamento (promena). vulkana). l’aria (vazduh).sto il telefono – telefon 14 . Fido. u ovu kategoriju spadaju i tzv. one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). il fiume (reka). il numero (broj). koji pripadaju istoj vrsti: N. la felicità (sreća). Aldo. l’argento (srebro). il cane (pas). la musica (muzika) la letteratura (književnosti. una dozzina (tuce). tj. apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. MUŠKI i ŽENSKI. Za predmete ili stvari teže je odrediti rod.

Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale . Primeri: Il bar . reči koje se završavaju na –a. la moto (motor).monarh il sistema .a to su imenice ženskog roda). l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia.kecelja Il portone – kapija il segnale – signal.tramvaj il film . one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. čamac la domanda . tj.kafe-bar Il tram . l'auto (automobil).novine Il motore – motor il televisore .film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda.televizor Il valore . To su po pravilu reči stranog porekla. kao : La mano (ruka).pesnik . la foto (fotografija). tj.sistem il diaframma . znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa . a muškog su roda. Il profeta – prorok. To su uglavnom neke imenice grčkog porekla. i ne menjaju oblik u množini.Postoje izuzeci od ovog pravila. Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 . Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik.kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka. la dinamo (dinamo – motor).dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta .vrednost il grembiule .poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci.životinja Il fiore – cvet il giornale .pitanje la visita . la radio (radio aparat) . (La foto.dilema Il telegramma – telegram il monarca . koje su muškog roda .tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma . ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema . automobile i motocicletta .dijafragma il diagramma . već se za množinu samo menja član.

ponedeljak il martedì .sneg la pace. PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino .praksa (Muški rod) il lunedì .utorak il venerdì – petal il cavatappi . Primeri: La stagione . -udine su ženskog roda.sličnost la prestazione – usluga la solitudine .sezona La ragione . -zione.zid la neve . la betulla (breza) b) Imena reka.gione.samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C.vokal la parete .mir Imenice koje se završavaju na .vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale .Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno .Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 .jabuka (stablo) Il pero .navika l'introduzione – uvod la similitudine .Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi .kruška (stablo) Il noce .bor Il melo .orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma). ten l'azione – akcija l'abitudine . la quercia (hrast).razum La regione . jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .regija La carnagione – put.

orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì . il Perù (Peru). pokrajina. ili životinje) imaju često dva oblika. koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena.Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava). zanimanja itd.Italija la Sicilia . D. il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità .april (il) dicembre . februar (l') aprile .o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 .decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo). il Brasile (Brazil). a) Imenice na . kao i u našem.utorak il venerdì .Srbija Parigi – Pariz l’Italia .januar (il) febbraio . il Canadà (Kanada). država su ženskog roda Milano – Milano Napoli .petak il sabato – subota f) Imena gradova.Napulj Serbia . la Drava (Drava) la Senna (Sena).kesten la noce . il Belgio (Belgija). stablo). Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku.sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia . ostrva.Sicilija la Lombardia . le Alpi (Alpi).narandža la castagna . il dattero – urma (plod. il fico – smokva (plod i stablo) . le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio . za muški i za ženski rod.ponedeljak il martedì .Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo). il Piemonte (Pijemont).

Menjanje imenice po padežima.cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a.devojka stric (teča. je sledeće: Jednina 1.Emilija učitelj .učiteljica sin . Primeri: Studente . i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute.studentessa Dottore . ujak) – strina (tetka. u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore .kćer dečak . kuću 5.dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik. ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e.signora gospodin . kući 4. sem što može da bude u jednini ili množini. kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 .Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) . tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena. u kući 7.gazdarica Cameriere . sa kućom Množina 1.devojčica mladić . kuće (iz kuće) 3.gospođa Padrone – padrona gazda . imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) . u našem smislu. kućo 6.essa. kuća 2.

5. 19 . studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. 6. 3.gli) Jednina 1. knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. 2. 7. 4. nell’armadio. 4. 7. 8. all’interno. 2. 7. 3. 2. 6. student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. 5. 7. 6. 3. i . 4. con l’aereo itd. pr. 5. dell’amica. 6. 4. 3.lo. all’amico. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. 6. dell’uomo. 5. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il . 5. 4. 7. 3.2.

Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno .odgovara predlogu za . – Knjiga je na stolu. Questo libro è per te. ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu. do . Il libro è sul tavolo. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N. con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. Vado in Italia – Idem u Italiju.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI .Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . N. a koristi se i uz glagole kretanja N. Vado a Roma con l’aereo (con il treno. na . ili odgovara na pitanje čije. Vado da Marco – Idem kod Marka. da (namensko) N. il libro di Marco.pr. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma. od.odgovara predlogu sa nekim ili nečim N. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA . označava pripadnost. pr.U kancelariji sam.odgovara dativu. Na planinama ima mnogo snega. pr. PER . TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL . koga –čega . Pročitao sam članak o monetarnoj krizi. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj.odgovara genitivu. pr. Sulle montagne c’è molta neve. N. ili gde. Ho letto un articolo sulla crisi monetaria.pr. IN .odgovara predlogu u .Idem u Rim.pr. Sono in ufficio . Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. pr. iz.odgovara predlozima kod. za N.Markova knjiga A . Ova knjiga je za tebe. autom) SU odgovora predlogu na.

vostro.questo. tue suoi . d) upitne zamenice i pridevi. Il tuo ragazzo è simpatico. upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. quello. La mia amica è italiana. con le amiche itd. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom.vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. tuo. mio. 2. može da se naiđe na “Pel” = per il N.pr. sue nostri. e) neodređene zamenice i pridevi 3. Brojni pridevi (aggettivi numerali) . rosso. quale . u arhaičnim ili pesničkim oblicima. brutto. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član.PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom.pr. b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. osim sa il – i. alto. gentile. qualunque).). To je najbrojnija kategorija prideva. con il ragazzo. mie tuoi. per le sorelle itd. nostre vostri. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. Per gli studenti. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1. grande. Il suo lavoro è interessante. quanto . mia Tuo. Oni pripadaju poglavlju o brojevima. vostre loro . parecchio. itd. 21 Množina miei. La nostra casa è grande. c) pokazne zamenice i pridevi. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. buono. cattivo. Il nostro paese è molto bello. Jednina Mio. Ho visto la sua fotografia. n. nostra Vostro. La tua ragazza è simpatica. Retko. bello.pr. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. položaj. tua Suo. tako da ostaju odvojeno. PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. sua Nostro.

. Tuo figlio studia ingegneria. Silvia è la meno brava. baka... Bello. ne koristi se član. Manje lep od C. teča (ujna. Je bolja. tetka (ujna. kćer.... Mia nonna e mia zia sono molto gentili. La vostra collega è assente. I tuoi libri sono interessanti... meno .. otac. i na I.. Je manje vredna od M. Le tue idee sono creative. Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio... brat... ispred prisvojne zamenice u jednini. M. Sono venute con le loro macchine. S. L. Siete invitati con le vostre fidanzate. suprug. Je najbolja. M. G. A u jednini. Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti.. supruga. è il meno bello. Pridevi. issimi /e 22 . KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu. bella belli. Lucia è meno btava di M. Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a. Il loro appartamento è piccolo. Hanno dimenticato i loro libri. bella Komparativ più .. C. To se odnosi na rođake kao što su : majka. di Primer: Carlo è più bello di Giovanni. I miei genitori vivono a Belgrado. La loro stanza è ordinata..sestra. Je najmanje lep. Marina è più brava di Lucia.. deda. E u množini (za muški i ženski rod).... Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno . belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. Primer: Carlo è il più bello. vrednija od L. sin. Je najlepši Marina è la più brava. mogu da se završavaju na O. kao i imenice. Karlo je LEPŠI od G. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella. Najmanje vredna. u množini na I.. Le mie amiche sono belle. e mio nonno dorme. G. mentre mia figlia studia lettere . N. strina).Il vostro pranzo è pronto.. stric). Giovanni è meno bello di C.. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E. Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. E’ venuto con i suoi amici. di.. Potete venire con i vostri ragazzi. = naj. Kada pominjemo najbliže rođake. pr.. Ha portato le sue poesie. G..

Marina è meno elegante di Marco. Marco è elegantissimo. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. GLAGOLI 23 . Marco è più elegante di Marina. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. CATTIVO. I professori sono gentili. I professori sono severissimi.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. Marina è elegantissima. veći od) il maggiore (najstariji. manji) il minore (najmlađi. Isto je i za prideve koji se završavaju na -E. M. Primeri: Marco è elegante.bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. M. Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. GRANDE . PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan. I professori sono più severi delle professoresse. najveći) il/la massimo/a (maksimalan. je veoma elegantna. je veoma simpatičan. Le professoresse sono gentilissime . Quelle professoresse sono le meno severe. Marco il più elegante (di tutti). kao što su BUONO. Le professoresse sono meno severe dei professori. Questi professori sono i più severi.

Broj : jednina . chiamarsi (zvati se). Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. L’Europa è un continente. Noi cantiamo.nasmejati. biti imenovan). Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se. N.jahati . treće 2. essere nominato ( biti postavljen. soffia su glagolski predikati. poručiti . množina 3. To su takozvani kopulativni glagoli. Ostao sam iznanađen. Postavljen je za direktora. Sembri allegra. Il vento soffia. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). kondicional. Predavanje je interesantno. koji sa dopunom grade imenski predikat. Sei diventata pallida. konjunktiv. diventare (postati). Prebledela si.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. Il film sembra interessante. kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. javiti . izgledati). pr. drugo.trebati nešto . pr. Lice: prvo. U ovim primerima glagoli cantiamo. imperativ (određeni glagolski način) 24 . Postoje i brojni glagoski izrazi. dormono. N. N. zbivanje. Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere . Evropa je kontinent. Način : a) indikativ. N. E’ stato nominato direttore. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat.obavestiti. stanje. Film deluje interesantno. Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . Sono rimasto sorpreso. Deca spavaju. I bambini dormono. Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. pr. Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. Vetar duva. svojstvo ili samo postojanje subjekta. pr. La lezione è interessante. Mi pevamo.

gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. I prati verdeggiano. pretprošlo složeno vreme II. (Il treno ha attraversato il ponte). Polazimo za dva sata. Dalji objekat. Naleteli smo na njega. Il treno è passato per il ponte. 25 . pr. Giovanna è arrivata poco fa. Voz je prešao preko mosta. Ho letto un libro interessante. Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni.pr.neprelazne glagole . Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. On je došao juče kod mene. Vreme: a) prezent. Partiamo tra due ore. Abbiamo comprato dei libri. (Lo temono) Plaše ga se.b) infinitiv. (Sreli smo ga). po pravilu. futur egzaktni (složena vremena) 5. Kupili smo (neke) knjige. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . Livade se zelene. kao i glagoli kretanja. futur I (prosta vremena) b) perfekt. pr. Aktiv se deli na : .direktno prelazne glagole . N. (imbattersi – sresti. Ci siamo imbattuti in lui. aorist. Pročitala sam interesantnu knjigu. (Voz je prešao most). naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui.pr. Hanno paura di lui. pretprošlo složeno vreme I. N. može da se zameni akuzativom. particip. N. Sreli smo njega. Jovana je stigla malo pre. imperfekt.indirektno prelazne glagole . Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu. Egli è venuto ieri da me.

braniti se Lavarsi . U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka. da bismo dobili glagolsku osnovu. za građenje raznih vremena. GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku. Pr.opaziti. N. te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada.pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . Io lavoro in una libreria. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). na koju se dodaju lični nastavci. Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio.umivati se Alzarsi – ustati Difendere . u smislu da su neki glagoli u infinitivu. ali može da se koristi i za blisku budućnost. u sažetoj formi. Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak .braniti Lavare – prati Alzare . primetiti nešto . koji potiču direktno iz latinskog oblika. pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila.Abbiamo cantato una canzone . odbijemo karakteristične nastavke –are. Oggi parto per la Svizzera. Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi . koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena. ere. 26 .sramiti se . Sutra idem na put – Sutra ću ići na put.podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije. Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku.Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”).ire Shodno tome. Ja radim u knjižari. koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima . U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati). s tim što se tada menja njihovo značenje. Danas putujem za Švajcarsku. što se u srpskom iskazuje futurom . ire. Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika.

pr. njih). Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta.. Ja sam kod kuće. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika. Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način. oni se umivaju. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). sedersi.. Takođe. esse. esso. Io sono a casa. Primeri: .essa) (noi) (voi) (essi. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam. a mama i tata su izašli.Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci. sedersi = sesti). ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. Sono a casa. mamma e papà sono usciti. U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi. nas. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. ti se umivaš . ma essi possono restare.lei. ali oni mogu da ostanu.are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju.lei.. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika.pr.essa) si lava . dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. Mi žurimo. Kod kuće sam. te se. N. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui.vas. esso.

capite finisce. loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. Preferire (više voleti. Primeri . facere) II konj. capiamo finisci. capisce essi/esse finiscono . zadovoljiti Dare I konj. preraditi . capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat. sopraffare . capisco noi fniamo. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE.(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. . esse. CAPIRE finisco . rasturiti .činiti. soddisfare – ispuniti. Ribadire (ponoviti. dicere) II konj. bevere) II konj. Capire (razumeti). preferirati) Tradire (izdati). koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. Io Tu dico dici . capisci voi finite. potvrditi) i drugi.savladati . Primer: io tu Lui/lei FINIRE. io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći. disfare – razložiti. .Prezent: Finire (završiti). rifare – ponovo uraditi.

imporre – nametnuti .. . . preneti. izneveriti. sottoporre – podneti (na uvid). – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati. ridurre .lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE. disporre . staviti . rasporediti . ponere) II konj. contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE). supporre – pretpostaviti . dedurre – izvesti ( zaključak) .predire –predskazati . trasporre – pomeriti..) . tradisce ..disdire – otkazati . predisporre – preraspodeliti.. addurre – izneti. apporre – položiti.ponoviti... ponovo reći .oneraspoložiti . nagovoriti. comporre . tradurre – prevesti . proporre – predložiti . komponovati . sedurre – zavesti . ardisco.. pokazati . ardire . upoznati .ribadire . tradisci.. transponovati . ardisci. deporre – odložiti. navesti . indisporre . riprodurre – reprodukovati. koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco.. deponovati . indurre – navesti. introdurre – uvesti.. izvući Io traggo Noi traiamo 29 . ARDIRE – smeti.indire – zakazati .sastaviti. indukovati .rasporediti .contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat. preneti Trarre (trahere) – izvlačiti.smanjiti .

Vi možete da idete. ali se koristi na sličan način. Vi morate da idete kući.trarre. sottrarre – oduzeti . Voi potete andare. želja ili neki podsticaj. morati) koji su nepravilni. iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu.Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . protrarre – produžiti. Oni žele da gledaju televiziju. Voi dovete andare a casa. contrarre – sklopiti . Ja mogu da ostanem. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. Ona želi da krene (da otputuje). VOLERE. Noi possiamo guidare la macchina. Ti moraš da učiš. IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. Ja hoću (želim) kafu. Io so l’inglese. estrarre – izvaditi. Lei vuole partire. astrarre – abstrahovati . One moraju da se pojave na konkursu. DOVERE (moći. Essi vogliono guardare la televisione. Io voglio un caffè. . Ja znam engleski. Ja znam da sviram. Esse devono presentarsi al concorso. distrarre – odvući pažnju . odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE. izvući . Mi možemo da vozimo auto. 30 . hteti ili ùeleti . pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. Tu devi studiare. detrarre – oduzeti . Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. ritrarre – naslikati . Io so suonare. kojim se objašnjava radnja. a u negativnom obliku može da označava i zabranu.

-ere. Io ///// 2.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. Lei signore 31 . NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. voi finite ! 3. noi finiamo ! 2. Ragazzi. Giorgio (tu) . (tu) finisci! 3. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). (ona) ne piše zadatak. nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). s tim što ne postoji oblik za 1. lice jednine. Neka P. Paolo (egli) non prenda i libri. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON. (tu) studia ! 3. POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. (noi) studiamo ! 3. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. /// 2. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. Lui/lei studi ! 1. lui/lei finisca! 1. (voi) studiate ! 4. Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. ne uzme knjige. Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. Neka M. Maria (lei) non scriva il compito. OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv.

Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). izvolite( raskomotite se)! Signore. si siedano! Gospođe. idite kući! Signore (esse). dođite. vadano a casa! Gospodo . non venga domani. sedite! 32 . prenda il caffe’! Gospodine. U množini III lice: Signori (essi). uzmite kafu! Signora (Lei). Gospodine nemojte da dođete sutra. venga.(Lei) Signora. non dica questo. si accomodi ! Gospođo.

33 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful