UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

već je to . . k . pr. i ubacujemo nemo H. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj. izvrstan. obliquo. obala. e. Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . kultura) Ce. radi dobijanja određenih glasova (n.o . čas. cinema (cement.g sa vokalima e. kao slovo n. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala.pr. DŽ i Đ.pr. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak . : cemento. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara. pietanza. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”.cappa. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć. Npr. strina.co. i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć.w-vu doppia. polet. zanzara. zoccolo (stric. u sredini ili na kraju. cultura (papir. quota.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime). zio. devojka. između slova C ili G i vokala e . costa.osim “u”) . š. šećer. N.u odnosu na naš jezik – nešto između. namirnica.pr. bioskop) 4 . Venecija) izgovara se kao “C” . disprezzo (palata. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. ku Prim. zia. delizioso. pogotovo u grupama kod združenih slova. x.: carta. quello quanto. quadro. chi – ki =ko). komarac. Venezia (hvala. cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. mladić. Takođe. quinto. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš. N. questo. či Prim. Izgovara se kratko.a. kao kue. requisito. posle koga mogu da slede svi ostali vokali. izgovara većinom se kao “c”.U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. ragazzo. ci izgovara se kao če.pr. kua. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga.ics. ragazza. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”. Ca. y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima.cu izgovara se kao ka. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”. kuo. lj i nj za koje se koriste združena slova. palazzo. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. Kod reči stranog porekla. dž-đ. Kombinacija slova c. zelo. zucchero.pr. . i . ko. N. Kada ne želimo palatalizaciju. lezione. rečima stranog porekla i u nekim prezimenima. N.

sciocco. asciugamano ( sablja. scio. Stanche. gie izgovara se kao će . đu Prim. gi izgovara se kao đe. gi Prim. alav . uscire (scena. kje. Mangiare. ghiu* izgovara se kao gja. Scia. cio. giudice (jesti. Sciabola. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije.farmacie . i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. Che. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. pr. gente. šu Prim. chie.cie. (umorne. gu izgovara se kao ga. ghirlanda (prodavnice. pitati. suncokret) Cia. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. girasole (Đenova. đi Prim. giu izgovara se kao đa. “I” se izgovora kao “j” Chia.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H. Botteghe. Camicie. farmacia . ghiotto (gjaćo. Camicia. ghiera. ciliegie (košulje. bacio. kjo. chi izgovara se kao ke. Kod izgovora slogova “ša. gjotto – led. kju Prim. gu Prim. ki Prim. dete) Gia. go. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. elenchi. šo. inkjostro. poljubac.ćo. fanciullo (košulja. bugia – bugie . sudija) Cie. prstenasti okov. Egitto. šo. čestitke) Ge. governo. koje se piše ali se ne izgovara. sciu izgovara se ša. glup. Ghiaccio. Egipat. Scena. mladi. spiskovi) Ghe.đe Prim. buđia . gju Prim. kjuzo – zvati. ljudi. giovani. venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. gjo. go.Ga. gio. ciu izgovara se kao ća.farmaćia. mastilo. Chiamare.ću Prim. ghio.: ragazzo. zatvoreno) Ghia. peškir) Sce. gje.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova. chiedere. đo. -gia. inchiostro.chio. gjera. čilieđe. ghie. vlada. ši Prim. u množini . kjedere. chiuso ( kjamare. auguri (mladić. sci izgovara se še. farmaćie – apoteka/e . izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 . takođe. buđie – laž. chiu izgovara se kao kja. : Genova. ghi izgovara se kao ge. pa se shodno tome ni ne čuje.

l’amico la ragazza. Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće. i slaže se u rodu i broju sa imenicom. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku. za razliku od našeg. scientifico. je Ž. Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna. Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde). Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom . jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki. Scienze. neka. Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello. postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. L’amico vero è un vero tesoro. određeni i neodređeni. ali nenaglašeno. Studenti na trećoj godni su veoma dobri. jedna. ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. neko». gli amici le ragazze. le amiche . koristeći n. Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. Testovi su teški ( . naučnik) i tada se u izgovoru čuje. Tako razlikujemo dve vrste člana. Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan. Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu). Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. kao već poznate ili tačno određene.Prim.le primer: i ragazzi gli studenti . Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. u odnosu na naš. Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. i slovo “i”. o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. ( naši studenti. o kojima smo govorili). scienziato (nauka. naučni. stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. l’amica Množina I Gli – gli Le . Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. iako.testovi pred nama).pr. (ova knjiga. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili.

Uzela sam sladoled od jagode. Ho trovato delle matite. Videla sam (neke) nepoznate ljude. ili da se koristi partitivni član . Ho trovato una matita. Jednina primer: un un ragazzo. Gli studenti vanno a lezione. Le ragazze sono le sorelle di Marco. (Taj) Student je italijan. Ho incontrato un’amica. L’ombrello è di colore rosso. Upoznala sam nekog stranog studenta. Ho visto un uomo sconosciuto. Lo studente è italiano.delle amiche 7 . Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. Srela sam (neke) mladiće. Il gelato mi piace molto. La borsa è di pelle. Ho degli zii molto simpatici. (Te) devojke su Markove sestre . (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. Našla sam (neki) kišobran. (Ti) Studenti idu na predavanja. degli amici delle delle ragazze. Sreli smo (neke) studente.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. Ho uno zio molto simpatico. (Ta) tašna je od kože. un’ una ragazza. pa može da se izostavi. Imam (neke) veoma simpatične stričeve. Ho preso un gelato di fragola. Ho visto degli uomini sconosciuti. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. un anno uno uno studente ali un amico Una . Ho trovato un ombrello. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. U rečenici. Primeri: Ho comprato una borsa. (Taj) Kišobran je crvene boje. Ho incontrato delle amiche. Vedo delle belle ragazze. Našla sam (neke) olovke. Kupila sam (jednu) tašnu. Srela sam jednog (nekog ) mladića. Našla sam jednu (neku) olovku.samo za jedninu. u množini kao oblik ne postoji. Sreo sam (neke) prijateljice. Ho conosciuto uno studente straniero. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu. Abbiamo incontrato degli studenti. Vidim neke lepe devojke.

N. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano. Milano è una grande città industriale. I Medici. Doneli su (neke) nove knjige. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. I libri sono in italiano. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti. ali se u nekim slučajevima izostavlja.pr. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat. Najčešće se izostavlja.Hanno portato dei libri nuovi. Verdi je poznati italijanski kompozitor. Ho incontrato la Maria. jednu Rafaelovu sliku) . Ho ascoltato la Madonna. pr. Mi ha chiamato il Morandi. Karavađo je ostavio mnogo slika. ispred prezimena se koristi član “la” . Srela sam (našu) Mariju. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). 3) Ispred imena gradova član se ne koristi. pr. član se upotrebljava: N. N. Ho comprato un Dante . (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. Marko je tvoj brat.pr. / Ja se zovem Marija. Milano je veliki industrijski 8 . (Te) knjige su na italijanskom. Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. Marco è tuo fratello. Kod ženskih lica. osim kada je to sastavni deo njihovog imena. Mediči. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice. ili da je mi poznajemo. la brava Maria /dobri Đovani. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. Io mi chiamo Maria. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. Il buon Giovanni. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N.

in Francia. Vado in Italia. La Spezia si trova in Liguria. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. il Po. Arno (reke) La Sicilia. Posetila sam London i Pariz. Idem u Pjemonte. famosa e romantica città di Venezia. La bella. in America. Rim je glavni grad Italije. To je doktorov sin. la Corsica – Sicilija. kontinenata. Idem u Afriku. l’Africa – Evropa. Primeri: Vado in Africa. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. Italija. poznat i romantičan grad Venecija. Ho visitato Londra e Parigi. u Francusku. 5) Kada imenica stoji kao predikat. Oni su prijatelji iz Italije. Roma è la capitale dell’Italia. Toskana. Po. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. Švajcarsku. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. l’Arno – Tibar. Egli è insegnate di scuola media. La Specija se nalazi u Liguriji. Sono stata in Toscana e in Umbria. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni. in Svizzera. Lep. l'Umbria – Pjemonte. Idem u Italiju. la Toscana. dok je Kairo glavni grad Egipta. On je nastavnik u srednjoj školi. Ameriku. la Serbia – Kanada. Vado nel Piemonte. Srbija Il Piemonte . 9 . Bila sam u Toskani i u Umbriji. reka.grad. Afrika Il Canadà. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. Korzika (ostrva) L’Europa. velikih ostrva. L'Italia. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. 4) Ispred imena planina.

U nedelju polazimo na more. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. 18. u jednini obično stoji neodređeni član. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. Voi siete studenti universitari. On je student medicine. ciliege. One su dobre devojke. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. gonne e magliette. Rado jedem voće: jabuke. scrittori. arancie. In agosto andremo in Italia. Capitolo Primo . dok se u množini član izostavlja. autor “Grobova”. opera di Dante. pisci . breskve i grožđe. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. Mangio volentieri la frutta: mele. slikari i muzičari. bluza. albicocche e uva. “Divina commedia”. camicie. Primeri: Roma. Foskolo. capitale dell’Italia. Rim. 18 maggio. 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. Foscolo. Prvo poglavlje Entrata – Uscita . Ti si dobar dečko. U avgustu ćemo ići u Italiju. maj. prestonica Italije.Predgovor. U ovoj radnji ima prelepih haljina. sukanja e majica. Danas je utorak. narandže. 10 . trešnje. “Božanstvena komedija”. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. pittori e musicisti. Marco arriva giovedì prossimo. Esse sono brave ragazze . Marko dolazi sledećeg četvrtka. autore dei Sepolcri. Danteovo delo. Domenica partiamo al mare. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. Ako je predikat bliže određen atributom. Vi ste studenti.Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. U ovaj restoran često dolaze glumci.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina.

U onoj ulici stanuje Jovana. Voziti se biciklom. Il mulino a vento. sastav.lo. Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra.. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento.lo .andare a casa. Vaza od stakla . E' arrivato nel marzo del 2000. QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A.) pokazni pridev. Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . Ho preso il biglietto da quello studente. restare a casa – ići kući.. Govorio sam ti o ovim mladićima. Vetrenjača. Uzeo sam kartu od onog studenta.biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju. Pametan čovek. Il vaso di vetro. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia. 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: . Un uomo d'ingegno . Dala sam torbe ovim devojkama. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 . Bio je tužan novembar. Quegli studenti sono italiani. Došao je u martu 2000. Andare in bicicletta. 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu. Ova knjiga je veoma interesantna. Ho dato le borse a queste ragazze. (Staklena vaza).Ali: Il primo sabato del mese si lavora. Ti ho parlato di questi ragazzi. Oni studenti su Italijani. In quella via abita Giovanna. Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje. Narukvica od srebra (srebrna narukvica).

Kupila sam sir i voće. Prendo del vino. dei. Ho incontrato delle amiche. pr. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. može da se koristi partitivni član: del. Ci sono degli sbagli. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. Ci vuole tempo . della. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. Chi si pasce di speranza muore di fame. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. Došle su i devojke (n. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. Popiću malo vina. Kupila sam sir i voće. Paolo ha scritto le lettere. Pavle je napisao pisma. Sono venute le ragazze. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo. Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada. Ci sono sbagli. degli. Ima grešaka. to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora. Ne budi med da se svet ne poliže. Vidim polja i šume. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. dello. Srela sam (neke) drugarice. N. hleb koji obično kupujemo i jabuke). Ima (nekoliko) grešaka.pr. Ako ispred imenice koristimo određeni član. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . Potrebno je vreme (Treba vremena). delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. Ko se nadom hrani. Ko se ponaša kao ovca. Paolo ha scritto (delle) lettere.pr. Ana i Marija). Pavle je pisao pisma. Kupila sam hleb i voće ( n.Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Potrebno je neko (izvesno) vreme. (dosl. Vedo campi e boschi.

b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane. Non bevo vino. u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). Non ho bisogno di consigli. Uzmi tri metra bele svile. c) kada su količina broj i mera određeni.Primeri: Non ho comprato frutta. Nema grešaka. može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. itd. konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 .nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura .bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut. Vi pijete previše vina i previše piva. Ho fretta . d) u nekim ustaljenim frazama. radnje.žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Danas imamo dva časa italijanskog. pr. Non ci sono errori. Nisu mi potrebni saveti.). Ne pijem vino. stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja . Oggi abbiamo due lezioni di italiano. korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero. Prendi tre metri di seta bianca. Nisam kupila voće. Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. Kupi kilogram šećera. kao što su n. Imenice se mogu razvrstati na : 1.

gli Italiani (narodi).o: Primeri: Il libro . i Francesi. la sedia ( stolica). U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda. Elena. MUŠKI i ŽENSKI. Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena . la grandezza (veličina). b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. Aldo. imena naroda. Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen).knjiga L'albero. prezimena. l’odore (miris) . la moltitudine (mnoštvo). d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe).mladić il tavolo .drvo L'uomo – čovek il ragazzo . La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2. Primeri: I Medici. Catarina. il sogno. vulkana). Rea (imena pasa). A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . il pensiero (misao). l’aria (vazduh). tj. N. il numero (broj). tj. il libro (knjiga). il Vesuvio (imena planina. geografske lokacije . la costellazione (sazvežđe). one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea. c) imena materija (I nomi di materie). imenice koje se odnose na stvari deljive. il cambiamento (promena). 1. apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. l’argento (srebro). il concetto. i Malavoglia (porodice). tj. Marco. il cane (pas). la musica (muzika) la letteratura (književnosti. koji pripadaju istoj vrsti: N. Pr. stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). Fifi. porodična imena tj. le Alpi. il fiume (reka). la parola (reč).sto il telefono – telefon 14 . pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima. Za predmete ili stvari teže je odrediti rod. planinske vence. la felicità (sreća). una dozzina (tuce). Paola (lična imena ljudi). pr. Fido. i Serbi. la linguistica (lingvistika). il Monte Bianco. gli Appennini (planinski venci). Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. u ovu kategoriju spadaju i tzv. la montagna (planina). ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale).označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. literatura).

monarh il sistema . čamac la domanda .a to su imenice ženskog roda).pitanje la visita . la radio (radio aparat) .dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta . Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 . a muškog su roda.kafe-bar Il tram .Postoje izuzeci od ovog pravila.novine Il motore – motor il televisore . već se za množinu samo menja član.pesnik . la dinamo (dinamo – motor).tramvaj il film . one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. l'auto (automobil).kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka. tj. ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema .televizor Il valore . kao : La mano (ruka).tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma . Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale . To su po pravilu reči stranog porekla. la moto (motor).životinja Il fiore – cvet il giornale .vrednost il grembiule . Primeri: Il bar . Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik.sistem il diaframma . Il profeta – prorok.film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda. i ne menjaju oblik u množini.kecelja Il portone – kapija il segnale – signal. (La foto.poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci. To su uglavnom neke imenice grčkog porekla.dilema Il telegramma – telegram il monarca .dijafragma il diagramma . la foto (fotografija). koje su muškog roda . reči koje se završavaju na –a. automobile i motocicletta . znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa . tj. l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia.

navika l'introduzione – uvod la similitudine .jabuka (stablo) Il pero .Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi .sličnost la prestazione – usluga la solitudine .Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno .kruška (stablo) Il noce .vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale . ten l'azione – akcija l'abitudine . la betulla (breza) b) Imena reka. Primeri: La stagione . -zione.Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 .sneg la pace.utorak il venerdì – petal il cavatappi .mir Imenice koje se završavaju na . -udine su ženskog roda.razum La regione . jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .zid la neve .bor Il melo .sezona La ragione .regija La carnagione – put. PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino .vokal la parete .orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).gione.praksa (Muški rod) il lunedì . la quercia (hrast).samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C.ponedeljak il martedì .

a) Imenice na .orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì .Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava). ostrva.o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 . il Belgio (Belgija). il Perù (Peru).sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia . D.kesten la noce . stablo). koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena. la Drava (Drava) la Senna (Sena).Italija la Sicilia .Srbija Parigi – Pariz l’Italia .narandža la castagna .petak il sabato – subota f) Imena gradova. kao i u našem.utorak il venerdì .ponedeljak il martedì . il Brasile (Brazil). pokrajina. za muški i za ženski rod.Napulj Serbia . Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku. ili životinje) imaju često dva oblika. il Piemonte (Pijemont). il dattero – urma (plod.april (il) dicembre . februar (l') aprile . il fico – smokva (plod i stablo) . zanimanja itd. il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità . le Alpi (Alpi).decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo). il Canadà (Kanada). država su ženskog roda Milano – Milano Napoli . le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio .Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo).Sicilija la Lombardia .januar (il) febbraio .

Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) . imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) .gospođa Padrone – padrona gazda .devojka stric (teča.dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik.essa. u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore . sa kućom Množina 1. tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena.kćer dečak . u našem smislu. i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute.studentessa Dottore .učiteljica sin .Emilija učitelj . u kući 7. kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 . kuće (iz kuće) 3. kući 4. kuća 2. kućo 6. Menjanje imenice po padežima. ujak) – strina (tetka. je sledeće: Jednina 1.cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a. sem što može da bude u jednini ili množini.signora gospodin . Primeri: Studente .gazdarica Cameriere . ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e. kuću 5.devojčica mladić .

knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. 6. 2. 5. 7. 6. nell’armadio. 4. student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. 4. 4.2. 6. 8. 3. 2. 7.lo. con l’aereo itd. 4. 5. pr. 4. 6. 3. 7. dell’amica. 5. 3. 7. 2. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. 3. 3. 5. 7. dell’uomo.gli) Jednina 1. 5. 19 . studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. i . 6. all’interno. all’amico. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il .

ili gde. autom) SU odgovora predlogu na. PER .odgovara predlogu u .pr. pr.odgovara dativu. do . pr. iz. Sulle montagne c’è molta neve. Pročitao sam članak o monetarnoj krizi.Markova knjiga A .pr. con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. IN .odgovara predlogu sa nekim ili nečim N. na . pr. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj.odgovara genitivu.Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . Il libro è sul tavolo. – Knjiga je na stolu. Vado da Marco – Idem kod Marka.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI . TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL . koga –čega . Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA . od. a koristi se i uz glagole kretanja N. Vado in Italia – Idem u Italiju. da (namensko) N.odgovara predlozima kod. N. Ova knjiga je za tebe. Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. N. Na planinama ima mnogo snega. Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno . Ho letto un articolo sulla crisi monetaria. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma. Sono in ufficio . pr. il libro di Marco.odgovara predlogu za . za N.Idem u Rim. označava pripadnost.pr. ili odgovara na pitanje čije. ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu.U kancelariji sam. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N. Vado a Roma con l’aereo (con il treno. Questo libro è per te.

21 Množina miei. položaj. vostro. d) upitne zamenice i pridevi. brutto. per le sorelle itd. sue nostri. Il suo lavoro è interessante. quale . e) neodređene zamenice i pridevi 3. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član. To je najbrojnija kategorija prideva. tua Suo. vostre loro .pr. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom.vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. quello. buono. quanto . nostre vostri. sua Nostro. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1. upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. La nostra casa è grande. Ho visto la sua fotografia. tuo. cattivo. mia Tuo. itd. Il nostro paese è molto bello. Brojni pridevi (aggettivi numerali) . mie tuoi.pr.questo. 2. rosso. mio.pr. Retko. con il ragazzo. alto. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. osim sa il – i. La tua ragazza è simpatica. bello. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. c) pokazne zamenice i pridevi. Per gli studenti. con le amiche itd.PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom.). Jednina Mio. La mia amica è italiana. parecchio. grande. nostra Vostro. Il tuo ragazzo è simpatico. tako da ostaju odvojeno. gentile. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. Oni pripadaju poglavlju o brojevima. može da se naiđe na “Pel” = per il N. u arhaičnim ili pesničkim oblicima. n. qualunque). b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. tue suoi .

I tuoi libri sono interessanti. Karlo je LEPŠI od G. issimi /e 22 . Najmanje vredna. Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno .. Hanno dimenticato i loro libri.. di. otac.. Je najbolja. La vostra collega è assente.. KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu. Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. vrednija od L.. M. G. Je najlepši Marina è la più brava. suprug.. S. Je manje vredna od M. bella Komparativ più . Siete invitati con le vostre fidanzate.. Lucia è meno btava di M. u množini na I. N.. I miei genitori vivono a Belgrado.. pr.Il vostro pranzo è pronto. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E.. Giovanni è meno bello di C. L. M. bella belli. Manje lep od C. supruga.. Pridevi.. baka. sin. mentre mia figlia studia lettere . Ha portato le sue poesie.. C. deda. Bello. E’ venuto con i suoi amici. i na I... Je bolja. Potete venire con i vostri ragazzi. = naj. stric). tetka (ujna. Mia nonna e mia zia sono molto gentili. Le tue idee sono creative. Silvia è la meno brava.. belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. Kada pominjemo najbliže rođake. kao i imenice. Il loro appartamento è piccolo. Le mie amiche sono belle.. Je najmanje lep. è il meno bello.. Sono venute con le loro macchine. Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio.. G. teča (ujna. strina). mogu da se završavaju na O.. kćer. brat. ispred prisvojne zamenice u jednini. To se odnosi na rođake kao što su : majka.. A u jednini. E u množini (za muški i ženski rod).. Tuo figlio studia ingegneria.. Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a. ne koristi se član.. Marina è più brava di Lucia. G. La loro stanza è ordinata. Primer: Carlo è il più bello.. meno . di Primer: Carlo è più bello di Giovanni. e mio nonno dorme. Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti...sestra. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella.

Isto je i za prideve koji se završavaju na -E. Quelle professoresse sono le meno severe. Marina è elegantissima. kao što su BUONO. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. je veoma simpatičan. I professori sono severissimi.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. Le professoresse sono meno severe dei professori. manji) il minore (najmlađi. veći od) il maggiore (najstariji. M. I professori sono più severi delle professoresse. Marco è più elegante di Marina. GRANDE . najveći) il/la massimo/a (maksimalan. je veoma elegantna. GLAGOLI 23 . Marina è meno elegante di Marco. Marco il più elegante (di tutti). I professori sono gentili. Marco è elegantissimo. PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. M.bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. CATTIVO. Primeri: Marco è elegante. Questi professori sono i più severi. Le professoresse sono gentilissime .

Il film sembra interessante. Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. Postavljen je za direktora. soffia su glagolski predikati. Prebledela si. Lice: prvo. Noi cantiamo. dormono. drugo. I bambini dormono. diventare (postati). Vetar duva. biti imenovan). kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. U ovim primerima glagoli cantiamo. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). essere nominato ( biti postavljen. Film deluje interesantno.nasmejati. Deca spavaju. pr.obavestiti. pr. poručiti . Predavanje je interesantno. Sembri allegra. N. javiti . treće 2. množina 3.trebati nešto . Sei diventata pallida. Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. Evropa je kontinent. L’Europa è un continente. Ostao sam iznanađen. konjunktiv. kondicional.jahati . imperativ (određeni glagolski način) 24 . Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. pr. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat. Način : a) indikativ. Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. koji sa dopunom grade imenski predikat. Il vento soffia. Postoje i brojni glagoski izrazi. zbivanje. E’ stato nominato direttore. svojstvo ili samo postojanje subjekta. Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere . Sono rimasto sorpreso. To su takozvani kopulativni glagoli. N. pr. Mi pevamo. La lezione è interessante. chiamarsi (zvati se). izgledati). Broj : jednina . N. N. Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. stanje.

25 . N. Naleteli smo na njega. (Lo temono) Plaše ga se. Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni. Ho letto un libro interessante. Abbiamo comprato dei libri. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . aorist. Voz je prešao preko mosta. pr. Kupili smo (neke) knjige. On je došao juče kod mene. (Il treno ha attraversato il ponte). može da se zameni akuzativom. Sreli smo njega. Egli è venuto ieri da me. Giovanna è arrivata poco fa. naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui. Ci siamo imbattuti in lui.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu. futur I (prosta vremena) b) perfekt.pr. pretprošlo složeno vreme I.indirektno prelazne glagole . Aktiv se deli na : .b) infinitiv. gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. kao i glagoli kretanja. Jovana je stigla malo pre. Vreme: a) prezent. Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N.direktno prelazne glagole . imperfekt. Partiamo tra due ore. (Sreli smo ga). po pravilu.pr. particip. (Voz je prešao most).neprelazne glagole . N. N. Polazimo za dva sata. pr. Hanno paura di lui. Il treno è passato per il ponte. Pročitala sam interesantnu knjigu. I prati verdeggiano. (imbattersi – sresti. Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. Dalji objekat. Livade se zelene. futur egzaktni (složena vremena) 5. pretprošlo složeno vreme II.

26 . u sažetoj formi. u smislu da su neki glagoli u infinitivu.braniti se Lavarsi .Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”).opaziti. što se u srpskom iskazuje futurom . te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada. primetiti nešto . koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima .sramiti se . U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati). ire. Danas putujem za Švajcarsku. Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika. odbijemo karakteristične nastavke –are. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi . koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena.podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije.ire Shodno tome. U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka. koji potiču direktno iz latinskog oblika. Pr.umivati se Alzarsi – ustati Difendere . Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku. s tim što se tada menja njihovo značenje. Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio. Ja radim u knjižari. ere. pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila. GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku.braniti Lavare – prati Alzare . Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak . Oggi parto per la Svizzera. Sutra idem na put – Sutra ću ići na put.Abbiamo cantato una canzone . na koju se dodaju lični nastavci.pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . ali može da se koristi i za blisku budućnost. N. da bismo dobili glagolsku osnovu. za građenje raznih vremena. Io lavoro in una libreria.

sedersi. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika. N. ti se umivaš . ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. Sono a casa. pr. a mama i tata su izašli. ali oni mogu da ostanu.. mamma e papà sono usciti. Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način.are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui. Primeri: . pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju.lei. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika. Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta.lei. Mi žurimo.essa) si lava . esso. esso. sedersi = sesti).Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci.. dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. nas. ma essi possono restare.vas. U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi. Io sono a casa. te se. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n. oni se umivaju.. Kod kuće sam.essa) (noi) (voi) (essi. esse. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui. Takođe. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). njih).pr. Ja sam kod kuće.

CAPIRE finisco . rifare – ponovo uraditi. Preferire (više voleti. Ribadire (ponoviti. dicere) II konj.(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi.činiti. capisce essi/esse finiscono . Capire (razumeti).savladati . Io Tu dico dici . potvrditi) i drugi. Primeri .Prezent: Finire (završiti). soddisfare – ispuniti. zadovoljiti Dare I konj. . io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći. facere) II konj. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE. esse. capisco noi fniamo. . capiamo finisci. bevere) II konj. rasturiti . io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat. preferirati) Tradire (izdati). sopraffare . disfare – razložiti. capite finisce. loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. capisci voi finite. Primer: io tu Lui/lei FINIRE. kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. preraditi . koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji.

predire –predskazati . indurre – navesti.disdire – otkazati . tradisce .ribadire . indisporre . comporre . ardire . ardisci.contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat. navesti . disporre . tradurre – prevesti .. komponovati . tradisci. ARDIRE – smeti.ponoviti. preneti Trarre (trahere) – izvlačiti. .. upoznati . ponovo reći . proporre – predložiti . ardisco. transponovati . . staviti . deponovati . predisporre – preraspodeliti. nagovoriti. preneti. supporre – pretpostaviti ..indire – zakazati . dedurre – izvesti ( zaključak) .) . addurre – izneti.oneraspoložiti .lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE.. koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco.smanjiti . deporre – odložiti. sedurre – zavesti . izvući Io traggo Noi traiamo 29 .. ridurre . riprodurre – reprodukovati... rasporediti . izneveriti. ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati.. indukovati . – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. pokazati .. imporre – nametnuti . ponere) II konj. trasporre – pomeriti.. introdurre – uvesti. apporre – položiti.sastaviti.rasporediti . sottoporre – podneti (na uvid). contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE).

Lei vuole partire. odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE. Vi morate da idete kući. Ja znam da sviram. želja ili neki podsticaj. astrarre – abstrahovati . protrarre – produžiti. iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. sottrarre – oduzeti . 30 . Ja znam engleski. Mi možemo da vozimo auto. estrarre – izvaditi. Voi potete andare. contrarre – sklopiti . hteti ili ùeleti . morati) koji su nepravilni. DOVERE (moći. distrarre – odvući pažnju .trarre. One moraju da se pojave na konkursu. kojim se objašnjava radnja. Voi dovete andare a casa. Ona želi da krene (da otputuje). Ja mogu da ostanem. VOLERE. izvući . Tu devi studiare. ali se koristi na sličan način. detrarre – oduzeti . Oni žele da gledaju televiziju. Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. a u negativnom obliku može da označava i zabranu. Esse devono presentarsi al concorso. Ti moraš da učiš. Essi vogliono guardare la televisione. ritrarre – naslikati . Vi možete da idete. pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. Ja hoću (želim) kafu. Io so l’inglese.Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . Io so suonare. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. . Noi possiamo guidare la macchina. Io voglio un caffè.

noi finiamo ! 2. Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. lice jednine. Paolo (egli) non prenda i libri. Neka M. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. Neka P. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. (voi) studiate ! 4. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. s tim što ne postoji oblik za 1. ne uzme knjige. nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). (tu) studia ! 3. (noi) studiamo ! 3. voi finite ! 3. (tu) finisci! 3. Maria (lei) non scriva il compito. lui/lei finisca! 1. -ere. /// 2. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. (ona) ne piše zadatak. Lei signore 31 . POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. Io ///// 2. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. Giorgio (tu) .Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. Ragazzi. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON. (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). Lui/lei studi ! 1.

si siedano! Gospođe. idite kući! Signore (esse). uzmite kafu! Signora (Lei). izvolite( raskomotite se)! Signore. non venga domani. non dica questo. Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). prenda il caffe’! Gospodine.(Lei) Signora. venga. Gospodine nemojte da dođete sutra. sedite! 32 . si accomodi ! Gospođo. vadano a casa! Gospodo . U množini III lice: Signori (essi). dođite.

33 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful