UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

w-vu doppia.pr. kua. mladić. posle koga mogu da slede svi ostali vokali. Takođe. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”. delizioso. e. pogotovo u grupama kod združenih slova. zoccolo (stric. devojka. strina. quadro. chi – ki =ko). quinto. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime).cappa. i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć.: carta. namirnica. Kombinacija slova c. quello quanto. radi dobijanja određenih glasova (n. bioskop) 4 . . komarac. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga.pr. kuo. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj.co. či Prim. zia. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. kao slovo n. N. y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. ku Prim. quota. izvrstan. izgovara većinom se kao “c”. Kada ne želimo palatalizaciju. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš.a. . pr. Venecija) izgovara se kao “C” . Kod reči stranog porekla. questo.pr. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo. Izgovara se kratko. N. N. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara. između slova C ili G i vokala e . cultura (papir. kultura) Ce. dž-đ. lezione. ragazzo. requisito. u sredini ili na kraju.pr. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”.pr. k . disprezzo (palata. polet. : cemento. rečima stranog porekla i u nekim prezimenima. costa. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”. lj i nj za koje se koriste združena slova. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala. palazzo. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. zelo. šećer. obliquo. i .osim “u”) . slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. x.g sa vokalima e.u odnosu na naš jezik – nešto između. Npr. Ca. ci izgovara se kao če. cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. već je to . Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . zio. Venezia (hvala.U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. ragazza. š.cu izgovara se kao ka. pietanza. i ubacujemo nemo H. kao kue. ko. čas. N. zucchero.ics. obala. DŽ i Đ. cinema (cement. zanzara. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak .o .

u množini . ki Prim. sci izgovara se še. gie izgovara se kao će .* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. farmaćie – apoteka/e . auguri (mladić. cio. Camicia. vlada. sciocco. ši Prim. Kod izgovora slogova “ša. chiu izgovara se kao kja. governo. ghio.ću Prim. -gia. peškir) Sce. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. Scia. girasole (Đenova. gu izgovara se kao ga.farmacie . sudija) Cie. gu Prim. pa se shodno tome ni ne čuje. gjera.cie. gjotto – led. ghiotto (gjaćo. Sciabola. giu izgovara se kao đa. ghiera. ghie. Egipat. venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. ljudi. zatvoreno) Ghia. kjuzo – zvati. gjo. ciu izgovara se kao ća.đe Prim. gente. scio. i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. inchiostro. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. farmacia . go.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H. kju Prim. : Genova.ćo. šo. chiedere. kjedere. giovani. chie. spiskovi) Ghe. ghirlanda (prodavnice. bugia – bugie . gi Prim. bacio. Camicie. đu Prim. Che. Egitto. čestitke) Ge. đo. elenchi. suncokret) Cia. Chiamare. kje. go. ghi izgovara se kao ge. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. alav . gi izgovara se kao đe. asciugamano ( sablja.farmaćia. Mangiare. Ghiaccio. buđie – laž.chio. dete) Gia. pitati. koje se piše ali se ne izgovara. fanciullo (košulja. Stanche. giudice (jesti.Ga. uscire (scena. gio. chiuso ( kjamare. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. takođe. Scena. šu Prim. inkjostro. “I” se izgovora kao “j” Chia. đi Prim. ciliegie (košulje. pr.: ragazzo. ghiu* izgovara se kao gja. glup. čilieđe. gje. kjo. poljubac. šo. izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 . buđia . mastilo. prstenasti okov. Botteghe. (umorne. gju Prim. chi izgovara se kao ke. sciu izgovara se ša. mladi.

Studenti na trećoj godni su veoma dobri. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili. Testovi su teški ( . scienziato (nauka. L’amico vero è un vero tesoro. postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. naučni. ( naši studenti. stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. kao već poznate ili tačno određene. ali nenaglašeno. Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan. određeni i neodređeni. iako. Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom . neko». jedna. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. le amiche . Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu). Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello. scientifico. za razliku od našeg. (ova knjiga. o kojima smo govorili). l’amico la ragazza.le primer: i ragazzi gli studenti . Scienze. i slovo “i”.testovi pred nama). neka. Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. Tako razlikujemo dve vrste člana. Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. koristeći n. ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. l’amica Množina I Gli – gli Le .pr. Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde).Prim. Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna. je Ž. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku. Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. u odnosu na naš. jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki. gli amici le ragazze. i slaže se u rodu i broju sa imenicom. Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće. naučnik) i tada se u izgovoru čuje.

Sreo sam (neke) prijateljice. un’ una ragazza. Ho conosciuto uno studente straniero. Našla sam (neki) kišobran. un anno uno uno studente ali un amico Una . Uzela sam sladoled od jagode. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. Ho visto degli uomini sconosciuti. u množini kao oblik ne postoji. Videla sam (neke) nepoznate ljude. Ho degli zii molto simpatici. L’ombrello è di colore rosso. pa može da se izostavi. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. La borsa è di pelle. Vidim neke lepe devojke. Ho preso un gelato di fragola. (Taj) Kišobran je crvene boje. Ho incontrato un’amica. Il gelato mi piace molto. Ho trovato delle matite. Srela sam (neke) mladiće. Upoznala sam nekog stranog studenta. Primeri: Ho comprato una borsa. Gli studenti vanno a lezione. Lo studente è italiano.samo za jedninu. Našla sam (neke) olovke. Abbiamo incontrato degli studenti. Našla sam jednu (neku) olovku. Sreli smo (neke) studente. Ho incontrato delle amiche. (Taj) Student je italijan. (Ta) tašna je od kože. (Ti) Studenti idu na predavanja. Jednina primer: un un ragazzo. Ho trovato una matita.delle amiche 7 . Kupila sam (jednu) tašnu. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. Srela sam jednog (nekog ) mladića. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. Ho uno zio molto simpatico. Imam (neke) veoma simpatične stričeve. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. ili da se koristi partitivni član . U rečenici. (Te) devojke su Markove sestre . Ho visto un uomo sconosciuto. Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu. Ho trovato un ombrello. Le ragazze sono le sorelle di Marco. degli amici delle delle ragazze. Vedo delle belle ragazze.

Ho comprato un Dante . jednu Rafaelovu sliku) . I libri sono in italiano. ali se u nekim slučajevima izostavlja. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti.pr. ispred prezimena se koristi član “la” . Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. Mi ha chiamato il Morandi. Milano je veliki industrijski 8 . Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice. Marco è tuo fratello. Kod ženskih lica. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. Ho ascoltato la Madonna. / Ja se zovem Marija. Karavađo je ostavio mnogo slika. Ho incontrato la Maria. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat. 3) Ispred imena gradova član se ne koristi. Mediči. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. Il buon Giovanni.pr. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. Verdi je poznati italijanski kompozitor. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. pr. osim kada je to sastavni deo njihovog imena. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. pr. Io mi chiamo Maria. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N. Marko je tvoj brat. N. a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. Milano è una grande città industriale. član se upotrebljava: N. I Medici. Najčešće se izostavlja. (Te) knjige su na italijanskom. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano. Srela sam (našu) Mariju. Doneli su (neke) nove knjige. N.Hanno portato dei libri nuovi. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. ili da je mi poznajemo. gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. la brava Maria /dobri Đovani.

On je nastavnik u srednjoj školi. Vado in Italia. Švajcarsku. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. Bila sam u Toskani i u Umbriji. Toskana. reka. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni. Srbija Il Piemonte . velikih ostrva. Vado nel Piemonte. kontinenata. la Serbia – Kanada. in America. Korzika (ostrva) L’Europa. famosa e romantica città di Venezia. Oni su prijatelji iz Italije. Italija. 4) Ispred imena planina. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. La bella. poznat i romantičan grad Venecija. dok je Kairo glavni grad Egipta. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. la Corsica – Sicilija. Idem u Pjemonte. l’Africa – Evropa. in Francia. Afrika Il Canadà. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. Egli è insegnate di scuola media. Primeri: Vado in Africa. il Po. in Svizzera. Sono stata in Toscana e in Umbria. l'Umbria – Pjemonte. 9 . Idem u Italiju. Idem u Afriku. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. L'Italia. Lep. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. Posetila sam London i Pariz.grad. La Spezia si trova in Liguria. Po. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. Ameriku. Ho visitato Londra e Parigi. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. l’Arno – Tibar. u Francusku. La Specija se nalazi u Liguriji. Rim je glavni grad Italije. 5) Kada imenica stoji kao predikat. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. Roma è la capitale dell’Italia. To je doktorov sin. Arno (reke) La Sicilia. la Toscana.

U avgustu ćemo ići u Italiju. “Božanstvena komedija”. Rado jedem voće: jabuke. scrittori. On je student medicine. Danteovo delo. prestonica Italije. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. breskve i grožđe. “Divina commedia”. Marko dolazi sledećeg četvrtka. U ovaj restoran često dolaze glumci. Voi siete studenti universitari. Vi ste studenti. 10 . pisci . Primeri: Roma. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. albicocche e uva. autore dei Sepolcri. u jednini obično stoji neodređeni član. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. Foscolo. camicie. Danas je utorak. U nedelju polazimo na more. Esse sono brave ragazze . Foskolo. Prvo poglavlje Entrata – Uscita .Predgovor. dok se u množini član izostavlja. Marco arriva giovedì prossimo. capitale dell’Italia. arancie.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina. Domenica partiamo al mare. pittori e musicisti. 18 maggio. 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. Mangio volentieri la frutta: mele. Ako je predikat bliže određen atributom. In agosto andremo in Italia. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. 18. Capitolo Primo . ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. sukanja e majica. bluza. narandže. Rim. slikari i muzičari. One su dobre devojke. trešnje. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione.Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. gonne e magliette. U ovoj radnji ima prelepih haljina. maj. Ti si dobar dečko. opera di Dante. autor “Grobova”. ciliege.

E' arrivato nel marzo del 2000. Narukvica od srebra (srebrna narukvica). Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 . QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član. Dala sam torbe ovim devojkama.Ali: Il primo sabato del mese si lavora. restare a casa – ići kući. sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra. ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . In quella via abita Giovanna. Il mulino a vento.. Vaza od stakla . Došao je u martu 2000. Un uomo d'ingegno . Oni studenti su Italijani. (Staklena vaza).andare a casa.biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju. Voziti se biciklom. Ti ho parlato di questi ragazzi. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A. 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: . 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu. Govorio sam ti o ovim mladićima. Ho preso il biglietto da quello studente.. Andare in bicicletta. sastav. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. Uzeo sam kartu od onog studenta. Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. Ho dato le borse a queste ragazze. Il vaso di vetro.) pokazni pridev. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia.lo . Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje. Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il. Quegli studenti sono italiani. Pametan čovek. Ova knjiga je veoma interesantna.lo. U onoj ulici stanuje Jovana. Bio je tužan novembar. Vetrenjača.

Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Srela sam (neke) drugarice. Kupila sam sir i voće. Chi si pasce di speranza muore di fame. to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora. Ho incontrato delle amiche. dei. Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada. Vidim polja i šume. (dosl. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. Došle su i devojke (n. Popiću malo vina. della. Ci sono sbagli. pr. Ko se nadom hrani. Ci sono degli sbagli. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. degli. Potrebno je neko (izvesno) vreme. Ne budi med da se svet ne poliže. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. Pavle je napisao pisma. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. Ci vuole tempo .pr. Kupila sam hleb i voće ( n. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . Prendo del vino. Ako ispred imenice koristimo određeni član. dello. Paolo ha scritto le lettere. hleb koji obično kupujemo i jabuke). može da se koristi partitivni član: del. Potrebno je vreme (Treba vremena). Upotreba partitivnog člana nije obavezna. Vedo campi e boschi. Pavle je pisao pisma. N. Ko se ponaša kao ovca. Sono venute le ragazze. Paolo ha scritto (delle) lettere. Kupila sam sir i voće. Ima (nekoliko) grešaka. Ima grešaka. Ana i Marija). Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo.pr.

žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). Nema grešaka.nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura . korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero. Non ho bisogno di consigli. može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. Vi pijete previše vina i previše piva.bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut. Uzmi tri metra bele svile. Nisu mi potrebni saveti.Primeri: Non ho comprato frutta.). Non bevo vino. Kupi kilogram šećera. Oggi abbiamo due lezioni di italiano. c) kada su količina broj i mera određeni. kao što su n. konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 . radnje. pr. Ne pijem vino. Nisam kupila voće. itd. Imenice se mogu razvrstati na : 1. Danas imamo dva časa italijanskog. d) u nekim ustaljenim frazama. Non ci sono errori. Ho fretta . Prendi tre metri di seta bianca. b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane. stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja .

una dozzina (tuce). la montagna (planina). Marco. la sedia ( stolica). ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale). Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen).o: Primeri: Il libro . gli Appennini (planinski venci). pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima.označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. la moltitudine (mnoštvo). stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). il sogno. U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda. l’odore (miris) . la felicità (sreća). Rea (imena pasa). 1. one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). gli Italiani (narodi). i Serbi. il cambiamento (promena). porodična imena tj. il libro (knjiga). Fido. il cane (pas). prezimena. il Vesuvio (imena planina. b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. MUŠKI i ŽENSKI. tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). l’argento (srebro). tj. la musica (muzika) la letteratura (književnosti. N.sto il telefono – telefon 14 . la costellazione (sazvežđe). koji pripadaju istoj vrsti: N. i Malavoglia (porodice).knjiga L'albero. Pr. Aldo. imena naroda. apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea. geografske lokacije . apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. il pensiero (misao). l’aria (vazduh). Catarina. Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. tj. Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena . koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. pr. Za predmete ili stvari teže je odrediti rod. il Monte Bianco. planinske vence. d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. imenice koje se odnose na stvari deljive.drvo L'uomo – čovek il ragazzo .mladić il tavolo . Primeri: I Medici. u ovu kategoriju spadaju i tzv. la grandezza (veličina). i Francesi. Elena. le Alpi. la linguistica (lingvistika). la parola (reč). Fifi. il fiume (reka). Paola (lična imena ljudi). literatura). vulkana). tj. il concetto. La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2. il numero (broj). A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . c) imena materija (I nomi di materie).

Primeri: Il bar . tj. To su uglavnom neke imenice grčkog porekla.tramvaj il film .kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka. la radio (radio aparat) .televizor Il valore .kafe-bar Il tram . čamac la domanda .Postoje izuzeci od ovog pravila.dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta . ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema .pitanje la visita . (La foto. la moto (motor). Il profeta – prorok.kecelja Il portone – kapija il segnale – signal.dilema Il telegramma – telegram il monarca .monarh il sistema .vrednost il grembiule . a muškog su roda. i ne menjaju oblik u množini.pesnik .a to su imenice ženskog roda). la dinamo (dinamo – motor).tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma . znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa .film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda. Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik. Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale . reči koje se završavaju na –a.poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci.sistem il diaframma . Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 . tj. već se za množinu samo menja član. la foto (fotografija). l'auto (automobil).dijafragma il diagramma . koje su muškog roda . automobile i motocicletta . one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. kao : La mano (ruka).životinja Il fiore – cvet il giornale . To su po pravilu reči stranog porekla. l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia.novine Il motore – motor il televisore .

razum La regione .orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).utorak il venerdì – petal il cavatappi .regija La carnagione – put.Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno .jabuka (stablo) Il pero . ten l'azione – akcija l'abitudine .bor Il melo . jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .ponedeljak il martedì .mir Imenice koje se završavaju na .samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C. -zione. la quercia (hrast).sezona La ragione .navika l'introduzione – uvod la similitudine .praksa (Muški rod) il lunedì . la betulla (breza) b) Imena reka.gione. -udine su ženskog roda. PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino .kruška (stablo) Il noce .zid la neve .Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 .sneg la pace.vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale .vokal la parete .Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi . Primeri: La stagione .sličnost la prestazione – usluga la solitudine .

Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava).o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 . il Piemonte (Pijemont).kesten la noce .Srbija Parigi – Pariz l’Italia . Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku. kao i u našem. D.decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo).april (il) dicembre . le Alpi (Alpi). država su ženskog roda Milano – Milano Napoli . il fico – smokva (plod i stablo) . il Belgio (Belgija). le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio .narandža la castagna .orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì . il Perù (Peru). il Canadà (Kanada).Napulj Serbia . ili životinje) imaju često dva oblika.ponedeljak il martedì .januar (il) febbraio .sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia . februar (l') aprile . il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità . a) Imenice na .Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo).Italija la Sicilia . koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena. stablo). pokrajina.petak il sabato – subota f) Imena gradova. za muški i za ženski rod.utorak il venerdì . la Drava (Drava) la Senna (Sena). il dattero – urma (plod. ostrva. zanimanja itd. il Brasile (Brazil).Sicilija la Lombardia .

sem što može da bude u jednini ili množini.Emilija učitelj . kuće (iz kuće) 3. Primeri: Studente .studentessa Dottore . ujak) – strina (tetka.devojka stric (teča.gospođa Padrone – padrona gazda .gazdarica Cameriere . kuću 5. kući 4.kćer dečak . Menjanje imenice po padežima. i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute.devojčica mladić .Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) . je sledeće: Jednina 1. u našem smislu. kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 .cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a.signora gospodin . tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena. u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore . kuća 2. ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e. imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) .učiteljica sin . sa kućom Množina 1.essa.dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik. kućo 6. u kući 7.

dell’amica. 7. 4. 3. 2. pr. con l’aereo itd. 19 . 6. 7. 5. 8. all’interno. 5. 3. 4.gli) Jednina 1. nell’armadio. 7. studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il .lo. 3. knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. 2.2. 6. 6. 5. 6. 5. 5. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. 3. 4. 6. 7. dell’uomo. student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. 7. 4. all’amico. 2. 4. i . 3.

odgovara predlozima kod.odgovara predlogu sa nekim ili nečim N. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA . za N.odgovara predlogu u . Il libro è sul tavolo. ili gde. Vado in Italia – Idem u Italiju. pr. Ho letto un articolo sulla crisi monetaria. con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. Ova knjiga je za tebe. ili odgovara na pitanje čije. označava pripadnost.odgovara predlogu za .U kancelariji sam.pr. IN . Pročitao sam članak o monetarnoj krizi.Idem u Rim. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N. da (namensko) N. il libro di Marco. od. ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu.Markova knjiga A . Sono in ufficio . autom) SU odgovora predlogu na. Sulle montagne c’è molta neve.Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL . Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno . Vado da Marco – Idem kod Marka. pr.odgovara dativu.pr. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj. do . N. iz. PER . koga –čega . Vado a Roma con l’aereo (con il treno.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI . pr. Na planinama ima mnogo snega. N. – Knjiga je na stolu. na . Questo libro è per te.odgovara genitivu.pr. pr. a koristi se i uz glagole kretanja N. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma.

quanto . brutto. upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. quale . rosso. d) upitne zamenice i pridevi. nostra Vostro. PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. alto.pr. tuo.PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član.pr. con il ragazzo. con le amiche itd. Il tuo ragazzo è simpatico. grande. n. mio. Il nostro paese è molto bello. mie tuoi. Retko. La mia amica è italiana. c) pokazne zamenice i pridevi. tua Suo. bello. može da se naiđe na “Pel” = per il N. vostre loro . qualunque). b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. La nostra casa è grande. buono. Il suo lavoro è interessante. vostro. gentile. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom.vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. položaj. mia Tuo. Brojni pridevi (aggettivi numerali) . parecchio. La tua ragazza è simpatica. tako da ostaju odvojeno. per le sorelle itd. Jednina Mio.). cattivo. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. itd.pr. Oni pripadaju poglavlju o brojevima. 2. 21 Množina miei. sue nostri. nostre vostri. tue suoi . quello. u arhaičnim ili pesničkim oblicima. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. To je najbrojnija kategorija prideva. sua Nostro. e) neodređene zamenice i pridevi 3. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. osim sa il – i. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. Ho visto la sua fotografia. Per gli studenti.questo.

mogu da se završavaju na O.Il vostro pranzo è pronto. Le mie amiche sono belle. baka. Sono venute con le loro macchine.. Mia nonna e mia zia sono molto gentili. è il meno bello. Je najmanje lep. E’ venuto con i suoi amici.. Siete invitati con le vostre fidanzate... M. ne koristi se član. E u množini (za muški i ženski rod). di. vrednija od L.. belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. N.. kćer. C... issimi /e 22 . di Primer: Carlo è più bello di Giovanni. Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti. ispred prisvojne zamenice u jednini. deda. = naj. Silvia è la meno brava. KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu. tetka (ujna. Pridevi. Hanno dimenticato i loro libri. Potete venire con i vostri ragazzi.. G. Tuo figlio studia ingegneria. La vostra collega è assente..... kao i imenice. Je bolja. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E.. i na I. G. brat.. To se odnosi na rođake kao što su : majka... u množini na I. suprug. La loro stanza è ordinata. Marina è più brava di Lucia.. Je manje vredna od M. pr.. meno .. mentre mia figlia studia lettere .sestra. Ha portato le sue poesie.. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella. e mio nonno dorme. Kada pominjemo najbliže rođake. M. strina).. I tuoi libri sono interessanti. otac.. supruga. Giovanni è meno bello di C. bella Komparativ più . Primer: Carlo è il più bello. Najmanje vredna. S. Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a. Manje lep od C. Je najbolja.. Je najlepši Marina è la più brava.. Lucia è meno btava di M. sin.. Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno . G. L. I miei genitori vivono a Belgrado. A u jednini. bella belli. Karlo je LEPŠI od G. Le tue idee sono creative. Il loro appartamento è piccolo. Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio. teča (ujna.. stric). Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. Bello.

je veoma elegantna. je veoma simpatičan. najveći) il/la massimo/a (maksimalan.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. Marina è meno elegante di Marco. GLAGOLI 23 . Questi professori sono i più severi. PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan. Marina è elegantissima. Isto je i za prideve koji se završavaju na -E. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. Marco il più elegante (di tutti). Le professoresse sono gentilissime . manji) il minore (najmlađi. kao što su BUONO. I professori sono gentili. M. Le professoresse sono meno severe dei professori. veći od) il maggiore (najstariji. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi.bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. Marco è più elegante di Marina. Quelle professoresse sono le meno severe. M. Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. GRANDE . I professori sono severissimi. Primeri: Marco è elegante. CATTIVO. I professori sono più severi delle professoresse. Marco è elegantissimo.

trebati nešto . biti imenovan). Postavljen je za direktora. pr. Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se. treće 2.jahati . Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat. Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. poručiti . U ovim primerima glagoli cantiamo. Lice: prvo. Broj : jednina . E’ stato nominato direttore. kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. kondicional. diventare (postati). Predavanje je interesantno. Postoje i brojni glagoski izrazi. Deca spavaju.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. N. naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. Evropa je kontinent. pr.obavestiti. drugo. množina 3. Način : a) indikativ. N. To su takozvani kopulativni glagoli. Prebledela si. Vetar duva. La lezione è interessante. konjunktiv. Sono rimasto sorpreso. zbivanje. essere nominato ( biti postavljen. izgledati). pr. N. N. imperativ (određeni glagolski način) 24 .nasmejati. L’Europa è un continente. dormono. Mi pevamo. pr. chiamarsi (zvati se). svojstvo ili samo postojanje subjekta. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). Sei diventata pallida. Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere . soffia su glagolski predikati. Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. I bambini dormono. Film deluje interesantno. koji sa dopunom grade imenski predikat. Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . Noi cantiamo. Ostao sam iznanađen. Il vento soffia. Il film sembra interessante. Sembri allegra. javiti . stanje.

Aktiv se deli na : . Naleteli smo na njega. Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. (imbattersi – sresti. N. pretprošlo složeno vreme I.b) infinitiv. Ho letto un libro interessante. pretprošlo složeno vreme II.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu. Giovanna è arrivata poco fa. Partiamo tra due ore. imperfekt. I prati verdeggiano.pr. Il treno è passato per il ponte. pr.direktno prelazne glagole . kao i glagoli kretanja. Egli è venuto ieri da me. N. Abbiamo comprato dei libri. Dalji objekat. (Sreli smo ga). N. particip. gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui. Ci siamo imbattuti in lui. po pravilu. futur I (prosta vremena) b) perfekt.pr. pr. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . Voz je prešao preko mosta. Hanno paura di lui.neprelazne glagole . Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N. može da se zameni akuzativom. (Il treno ha attraversato il ponte). (Voz je prešao most). Jovana je stigla malo pre. Kupili smo (neke) knjige. futur egzaktni (složena vremena) 5. Polazimo za dva sata. Sreli smo njega. Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni. Livade se zelene. aorist. On je došao juče kod mene.indirektno prelazne glagole . Pročitala sam interesantnu knjigu. 25 . (Lo temono) Plaše ga se. Vreme: a) prezent.

ire. ere. koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima .braniti se Lavarsi . za građenje raznih vremena. ali može da se koristi i za blisku budućnost. Pr. 26 . da bismo dobili glagolsku osnovu. U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka.opaziti. Io lavoro in una libreria.umivati se Alzarsi – ustati Difendere . pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila.sramiti se . GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku. koji potiču direktno iz latinskog oblika. na koju se dodaju lični nastavci. N.Abbiamo cantato una canzone . što se u srpskom iskazuje futurom .ire Shodno tome.braniti Lavare – prati Alzare . Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak .pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . s tim što se tada menja njihovo značenje. koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena.Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”). Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku. U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati). odbijemo karakteristične nastavke –are. Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi . u sažetoj formi.podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije. Sutra idem na put – Sutra ću ići na put. Danas putujem za Švajcarsku. Oggi parto per la Svizzera. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika. Ja radim u knjižari. primetiti nešto . te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada. u smislu da su neki glagoli u infinitivu. Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio.

esso. ti se umivaš .. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju. oni se umivaju.lei. ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. Takođe. ma essi possono restare. dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. Kod kuće sam..are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam. Io sono a casa. Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika. njih). te se. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n. Mi žurimo.. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika.pr. Sono a casa. sedersi. Primeri: . esso. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. mamma e papà sono usciti. Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način.essa) (noi) (voi) (essi. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui.lei. nas. pr. a mama i tata su izašli.Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci. U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi. Ja sam kod kuće.essa) si lava . ali oni mogu da ostanu. sedersi = sesti). N. esse.vas. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”).

soddisfare – ispuniti. dicere) II konj. Preferire (više voleti. Primeri . capisci voi finite. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE. . potvrditi) i drugi. capisco noi fniamo. . disfare – razložiti. koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. rifare – ponovo uraditi. Io Tu dico dici . io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. bevere) II konj. facere) II konj. esse. capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat. preferirati) Tradire (izdati). capiamo finisci. Primer: io tu Lui/lei FINIRE. Capire (razumeti). kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći.činiti. capisce essi/esse finiscono . sopraffare .Prezent: Finire (završiti). capite finisce.(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. zadovoljiti Dare I konj. CAPIRE finisco . Ribadire (ponoviti. preraditi .savladati . rasturiti .

deponovati . . indisporre . ardire .. imporre – nametnuti .. predisporre – preraspodeliti. ponere) II konj. – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. sedurre – zavesti . dedurre – izvesti ( zaključak) . tradisce . introdurre – uvesti. ardisco. rasporediti . trasporre – pomeriti. proporre – predložiti .. sottoporre – podneti (na uvid). ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati. ridurre ..) . apporre – položiti.sastaviti.disdire – otkazati . ponovo reći . tradurre – prevesti . komponovati .smanjiti .contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat. contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE). indurre – navesti. tradisci. addurre – izneti. deporre – odložiti.. ARDIRE – smeti. preneti Trarre (trahere) – izvlačiti. koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco.oneraspoložiti .. upoznati .. indukovati . navesti . izneveriti.ribadire . comporre . transponovati .. izvući Io traggo Noi traiamo 29 . ardisci.. pokazati .predire –predskazati . riprodurre – reprodukovati. . nagovoriti.indire – zakazati . supporre – pretpostaviti .ponoviti.. disporre . preneti. staviti .rasporediti .lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE.

sottrarre – oduzeti . astrarre – abstrahovati . Io so suonare. hteti ili ùeleti . Noi possiamo guidare la macchina. Ja mogu da ostanem. Ja znam engleski. Esse devono presentarsi al concorso. pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. VOLERE.trarre. želja ili neki podsticaj. a u negativnom obliku može da označava i zabranu. Vi možete da idete. Ja znam da sviram. morati) koji su nepravilni.Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . 30 . Voi dovete andare a casa. . protrarre – produžiti. Mi možemo da vozimo auto. Ja hoću (želim) kafu. estrarre – izvaditi. detrarre – oduzeti . ali se koristi na sličan način. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. One moraju da se pojave na konkursu. Ti moraš da učiš. DOVERE (moći. izvući . contrarre – sklopiti . Tu devi studiare. Oni žele da gledaju televiziju. Io voglio un caffè. Voi potete andare. ritrarre – naslikati . Lei vuole partire. Vi morate da idete kući. iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. Io so l’inglese. distrarre – odvući pažnju . Essi vogliono guardare la televisione. IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. Ona želi da krene (da otputuje). kojim se objašnjava radnja. odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE.

Giorgio (tu) . Io ///// 2. OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv. /// 2. (tu) finisci! 3. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. (ona) ne piše zadatak. Maria (lei) non scriva il compito. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). -ere. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. noi finiamo ! 2. lui/lei finisca! 1. Ragazzi. Lei signore 31 . Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. voi finite ! 3. lice jednine. s tim što ne postoji oblik za 1. (noi) studiamo ! 3. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. ne uzme knjige. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON. Lui/lei studi ! 1. Neka M. Neka P. Paolo (egli) non prenda i libri.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. (voi) studiate ! 4. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. (tu) studia ! 3.

vadano a casa! Gospodo . si siedano! Gospođe. sedite! 32 . non dica questo. U množini III lice: Signori (essi). Gospodine nemojte da dođete sutra. Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). si accomodi ! Gospođo.(Lei) Signora. venga. idite kući! Signore (esse). izvolite( raskomotite se)! Signore. dođite. uzmite kafu! Signora (Lei). prenda il caffe’! Gospodine. non venga domani.

33 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful