P. 1
ITALIJANSKI JEZIK I

ITALIJANSKI JEZIK I

5.0

|Views: 39,299|Likes:
Published by brankicilicica

More info:

Published by: brankicilicica on Aug 25, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/05/2014

pdf

text

original

UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. N. Venezia (hvala. ragazzo. cultura (papir. kuo. već je to . ragazza.a. e. cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. . palazzo. u sredini ili na kraju. rečima stranog porekla i u nekim prezimenima. N. Kombinacija slova c. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć.: carta. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”. questo. zelo. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”.pr.pr.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime).co. Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” .cappa.pr. ko. i ubacujemo nemo H. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj. komarac. ci izgovara se kao če.pr. Kada ne želimo palatalizaciju. između slova C ili G i vokala e . quadro. kultura) Ce.g sa vokalima e. namirnica. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga. delizioso. zoccolo (stric. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo. lj i nj za koje se koriste združena slova. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. bioskop) 4 . : cemento. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. DŽ i Đ. pietanza. lezione. izvrstan. polet. posle koga mogu da slede svi ostali vokali. strina. costa. či Prim. Takođe. kao slovo n. quello quanto. k . Venecija) izgovara se kao “C” . ku Prim. obala. disprezzo (palata. N. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak . zio. quota. zucchero. Kod reči stranog porekla.o . x.osim “u”) .pr. kua. zia. zanzara. čas.U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. devojka.u odnosu na naš jezik – nešto između. mladić. quinto. Ca. pr. izgovara većinom se kao “c”. obliquo. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. š. chi – ki =ko).w-vu doppia. requisito.ics. i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć.cu izgovara se kao ka. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. šećer. kao kue. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala. radi dobijanja određenih glasova (n. pogotovo u grupama kod združenih slova. i . Npr. . Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”. Izgovara se kratko. dž-đ. N. cinema (cement. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš.

ghio. governo. kju Prim. sciu izgovara se ša. asciugamano ( sablja. Stanche. Sciabola. uscire (scena. fanciullo (košulja. kjuzo – zvati.chio. Scena. čestitke) Ge. gju Prim. ghirlanda (prodavnice. cio. Ghiaccio. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. bacio. ghiotto (gjaćo. Egipat. ciu izgovara se kao ća. chiedere. inchiostro. đu Prim. gi Prim. pr. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. sciocco. farmaćie – apoteka/e . izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 . buđie – laž. ši Prim. đo. takođe. gio. vlada.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova. poljubac. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. peškir) Sce. elenchi. gjo. Camicie. Botteghe. sci izgovara se še. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. Camicia.ću Prim. gente. chiu izgovara se kao kja. chiuso ( kjamare. gjotto – led. glup. kjedere. buđia . kje. ghiu* izgovara se kao gja.farmacie . pa se shodno tome ni ne čuje. sudija) Cie. Kod izgovora slogova “ša. ki Prim. chie. Chiamare. giudice (jesti. gi izgovara se kao đe.Ga. bugia – bugie . alav . i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. koje se piše ali se ne izgovara. prstenasti okov. pitati. -gia. ghi izgovara se kao ge. gjera. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. Mangiare. venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. auguri (mladić. dete) Gia. go. mladi. šo. šo. mastilo. ciliegie (košulje.ćo. go. giovani.: ragazzo. : Genova. (umorne. farmacia . ghie. kjo. Che. čilieđe.cie. ljudi. girasole (Đenova. suncokret) Cia. đi Prim. gie izgovara se kao će .farmaćia. gu Prim. inkjostro. gu izgovara se kao ga.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H. šu Prim. Egitto. chi izgovara se kao ke. scio. gje. zatvoreno) Ghia. u množini . giu izgovara se kao đa. Scia. spiskovi) Ghe. ghiera. “I” se izgovora kao “j” Chia.đe Prim.

o kojima smo govorili). jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki.testovi pred nama). Studenti na trećoj godni su veoma dobri. neko». o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. u odnosu na naš. postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. iako. jedna. stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. naučni. i slovo “i”.le primer: i ragazzi gli studenti . Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. za razliku od našeg. gli amici le ragazze. scientifico. Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće.Prim. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. je Ž. Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde). ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. koristeći n. l’amica Množina I Gli – gli Le . Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello. neka. ( naši studenti. naučnik) i tada se u izgovoru čuje. Testovi su teški ( . ali nenaglašeno. Scienze. l’amico la ragazza. Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu). Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. (ova knjiga. Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan. scienziato (nauka. le amiche . Tako razlikujemo dve vrste člana. Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku. i slaže se u rodu i broju sa imenicom. Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom .pr. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili. L’amico vero è un vero tesoro. kao već poznate ili tačno određene. određeni i neodređeni. Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna.

Srela sam (neke) mladiće. Našla sam jednu (neku) olovku. Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. La borsa è di pelle. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu. Il gelato mi piace molto. Gli studenti vanno a lezione. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. Lo studente è italiano. un’ una ragazza. (Ta) tašna je od kože. Ho visto un uomo sconosciuto. Primeri: Ho comprato una borsa. Videla sam (neke) nepoznate ljude. Uzela sam sladoled od jagode. un anno uno uno studente ali un amico Una . Imam (neke) veoma simpatične stričeve.samo za jedninu. Ho conosciuto uno studente straniero. Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. Našla sam (neki) kišobran. pa može da se izostavi. Ho trovato un ombrello. Ho incontrato un’amica. Le ragazze sono le sorelle di Marco. Ho degli zii molto simpatici. Sreli smo (neke) studente. Jednina primer: un un ragazzo. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. (Taj) Student je italijan. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. (Taj) Kišobran je crvene boje. Srela sam jednog (nekog ) mladića.delle amiche 7 . Ho visto degli uomini sconosciuti. ili da se koristi partitivni član . (Te) devojke su Markove sestre . Vedo delle belle ragazze. L’ombrello è di colore rosso. degli amici delle delle ragazze.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. Našla sam (neke) olovke. Ho incontrato delle amiche. Ho uno zio molto simpatico. Upoznala sam nekog stranog studenta. u množini kao oblik ne postoji. (Ti) Studenti idu na predavanja. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. Ho preso un gelato di fragola. Abbiamo incontrato degli studenti. Ho trovato una matita. Ho trovato delle matite. U rečenici. Sreo sam (neke) prijateljice. Kupila sam (jednu) tašnu. Vidim neke lepe devojke.

ispred prezimena se koristi član “la” . ali se u nekim slučajevima izostavlja. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. Ho incontrato la Maria. I Medici. Il buon Giovanni.pr. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. Marko je tvoj brat. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. Najčešće se izostavlja. pr. Karavađo je ostavio mnogo slika. Marco è tuo fratello. Doneli su (neke) nove knjige. a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. jednu Rafaelovu sliku) . un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. (Te) knjige su na italijanskom. la brava Maria /dobri Đovani. Ho comprato un Dante . 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. Verdi je poznati italijanski kompozitor. Srela sam (našu) Mariju. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. Milano je veliki industrijski 8 . gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. Mediči. osim kada je to sastavni deo njihovog imena. N.pr. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat. jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. član se upotrebljava: N. 3) Ispred imena gradova član se ne koristi. / Ja se zovem Marija. ili da je mi poznajemo. Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice. Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti.Hanno portato dei libri nuovi. Ho ascoltato la Madonna. Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. I libri sono in italiano. N. Milano è una grande città industriale. pr. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N. Kod ženskih lica. Mi ha chiamato il Morandi. Io mi chiamo Maria. Nazvao me Morandi ( naš poznanik).

La Specija se nalazi u Liguriji. poznat i romantičan grad Venecija. L'Italia. Ameriku. in Francia. Posetila sam London i Pariz. Toskana. 4) Ispred imena planina. la Corsica – Sicilija. Egli è insegnate di scuola media. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni. in America. Bila sam u Toskani i u Umbriji. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. Korzika (ostrva) L’Europa. Italija. Rim je glavni grad Italije. l'Umbria – Pjemonte. Srbija Il Piemonte . l’Africa – Evropa. famosa e romantica città di Venezia. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. Lep. Vado nel Piemonte. reka. dok je Kairo glavni grad Egipta. Roma è la capitale dell’Italia. velikih ostrva. Idem u Afriku. Idem u Pjemonte. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. la Toscana. il Po. To je doktorov sin. On je nastavnik u srednjoj školi. Sono stata in Toscana e in Umbria. Afrika Il Canadà. La Spezia si trova in Liguria. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. in Svizzera.grad. Oni su prijatelji iz Italije. Arno (reke) La Sicilia. u Francusku. La bella. kontinenata. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. 5) Kada imenica stoji kao predikat. Idem u Italiju. Po. la Serbia – Kanada. Švajcarsku. Ho visitato Londra e Parigi. l’Arno – Tibar. Vado in Italia. Primeri: Vado in Africa. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. 9 .

trešnje. Foscolo. 18. U ovaj restoran često dolaze glumci. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. pittori e musicisti. 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. arancie.Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. prestonica Italije. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. Prvo poglavlje Entrata – Uscita . bluza. Vi ste studenti. Esse sono brave ragazze . breskve i grožđe.Predgovor.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina. capitale dell’Italia. Ako je predikat bliže određen atributom. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. u jednini obično stoji neodređeni član. Domenica partiamo al mare. autore dei Sepolcri. U nedelju polazimo na more. “Divina commedia”. On je student medicine. Mangio volentieri la frutta: mele. Foskolo. 10 . 18 maggio. U avgustu ćemo ići u Italiju. narandže. Marco arriva giovedì prossimo. ciliege. Marko dolazi sledećeg četvrtka. camicie. pisci . One su dobre devojke. scrittori. Primeri: Roma. slikari i muzičari. Rado jedem voće: jabuke. albicocche e uva. Capitolo Primo . U ovoj radnji ima prelepih haljina. Rim. autor “Grobova”. sukanja e majica. maj. gonne e magliette. In agosto andremo in Italia. Voi siete studenti universitari. “Božanstvena komedija”. dok se u množini član izostavlja. opera di Dante. Danas je utorak. Ti si dobar dečko. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. Danteovo delo.

lo. In quella via abita Giovanna. Oni studenti su Italijani. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia. U onoj ulici stanuje Jovana.lo . Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il.. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 .) pokazni pridev.biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju. Pametan čovek. Ova knjiga je veoma interesantna.andare a casa. Ho preso il biglietto da quello studente. sastav. Voziti se biciklom. Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje. Dala sam torbe ovim devojkama. 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu. Govorio sam ti o ovim mladićima. (Staklena vaza). sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra.. Bio je tužan novembar. Ti ho parlato di questi ragazzi. Došao je u martu 2000. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A. Narukvica od srebra (srebrna narukvica). ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: . Ho dato le borse a queste ragazze. Vetrenjača. Andare in bicicletta. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. restare a casa – ići kući. Un uomo d'ingegno . Uzeo sam kartu od onog studenta.Ali: Il primo sabato del mese si lavora. QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član. Vaza od stakla . Il vaso di vetro. Il mulino a vento. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. E' arrivato nel marzo del 2000. Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. Quegli studenti sono italiani.

Potrebno je neko (izvesno) vreme. dello. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. Ana i Marija). Kupila sam hleb i voće ( n. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. Ko se nadom hrani. Ne budi med da se svet ne poliže. Ima grešaka. degli. pr. hleb koji obično kupujemo i jabuke). Popiću malo vina. Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada. N. može da se koristi partitivni član: del. Pavle je pisao pisma. Ci vuole tempo . Kupila sam sir i voće. Vedo campi e boschi. Sono venute le ragazze.pr. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . Došle su i devojke (n. Potrebno je vreme (Treba vremena). Ima (nekoliko) grešaka.pr. Ko se ponaša kao ovca. Chi si pasce di speranza muore di fame. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. Paolo ha scritto le lettere. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. della. Ako ispred imenice koristimo određeni član. Vidim polja i šume. dei. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. Srela sam (neke) drugarice. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo. (dosl. Paolo ha scritto (delle) lettere. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. Prendo del vino. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. Ho incontrato delle amiche.Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Ci sono sbagli. to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora. Pavle je napisao pisma. Ci sono degli sbagli. Kupila sam sir i voće.

stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja .nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura . Nisam kupila voće. kao što su n. u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). Prendi tre metri di seta bianca. Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. Vi pijete previše vina i previše piva. Danas imamo dva časa italijanskog. korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero. Non bevo vino. Non ci sono errori. Nema grešaka. Non ho bisogno di consigli. d) u nekim ustaljenim frazama. radnje. može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. Uzmi tri metra bele svile.Primeri: Non ho comprato frutta. pr. Kupi kilogram šećera.). Ho fretta . b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane.žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Ne pijem vino. konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 . c) kada su količina broj i mera određeni. Oggi abbiamo due lezioni di italiano. Nisu mi potrebni saveti. Imenice se mogu razvrstati na : 1.bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut. itd.

il cambiamento (promena).mladić il tavolo . MUŠKI i ŽENSKI. koji pripadaju istoj vrsti: N. imena naroda. la costellazione (sazvežđe). prezimena.o: Primeri: Il libro . one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . N. pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima. una dozzina (tuce). Rea (imena pasa). b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. il Monte Bianco. la montagna (planina). Pr. la parola (reč). Primeri: I Medici. u ovu kategoriju spadaju i tzv. apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea. la sedia ( stolica). Fifi. pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. porodična imena tj. Fido.označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena . la moltitudine (mnoštvo). l’aria (vazduh). geografske lokacije . Paola (lična imena ljudi). U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda. vulkana). il numero (broj). imenice koje se odnose na stvari deljive. i Francesi. i Malavoglia (porodice). il concetto. stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). la musica (muzika) la letteratura (književnosti. il sogno. il cane (pas). il Vesuvio (imena planina. gli Appennini (planinski venci).drvo L'uomo – čovek il ragazzo . pr.knjiga L'albero. planinske vence. l’odore (miris) . ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale). l’argento (srebro). 1. tj. c) imena materija (I nomi di materie). gli Italiani (narodi). la felicità (sreća). Marco. La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2. Elena.sto il telefono – telefon 14 . literatura). il fiume (reka). la linguistica (lingvistika). Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen). la grandezza (veličina). koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. le Alpi. Aldo. tj. Za predmete ili stvari teže je odrediti rod. apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. i Serbi. tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). Catarina. il libro (knjiga). il pensiero (misao). d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). tj.

vrednost il grembiule .životinja Il fiore – cvet il giornale .tramvaj il film . tj. l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia.televizor Il valore . Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale .kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka.monarh il sistema . Primeri: Il bar . Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 . znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa .kafe-bar Il tram . kao : La mano (ruka). la moto (motor). one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. koje su muškog roda .dilema Il telegramma – telegram il monarca .kecelja Il portone – kapija il segnale – signal.novine Il motore – motor il televisore . To su po pravilu reči stranog porekla. la foto (fotografija).a to su imenice ženskog roda). automobile i motocicletta .tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma .film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda.sistem il diaframma . la radio (radio aparat) .pitanje la visita . i ne menjaju oblik u množini. la dinamo (dinamo – motor).poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci. Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik.Postoje izuzeci od ovog pravila. čamac la domanda . (La foto. već se za množinu samo menja član. To su uglavnom neke imenice grčkog porekla. Il profeta – prorok. l'auto (automobil).pesnik .dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta .dijafragma il diagramma . reči koje se završavaju na –a. a muškog su roda. tj. ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema .

jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .sličnost la prestazione – usluga la solitudine .vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale .regija La carnagione – put.ponedeljak il martedì .navika l'introduzione – uvod la similitudine .jabuka (stablo) Il pero .zid la neve . la quercia (hrast). ten l'azione – akcija l'abitudine .kruška (stablo) Il noce .sezona La ragione . Primeri: La stagione .Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 .samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C.mir Imenice koje se završavaju na .sneg la pace. la betulla (breza) b) Imena reka. -udine su ženskog roda.gione. -zione.bor Il melo .utorak il venerdì – petal il cavatappi . PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino .praksa (Muški rod) il lunedì .orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno .vokal la parete .Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi .razum La regione .

januar (il) febbraio . stablo). il fico – smokva (plod i stablo) .decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo). il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità .Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava).Srbija Parigi – Pariz l’Italia . zanimanja itd.Napulj Serbia .kesten la noce . la Drava (Drava) la Senna (Sena). le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio . pokrajina.Sicilija la Lombardia .petak il sabato – subota f) Imena gradova.narandža la castagna . za muški i za ženski rod.sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia .ponedeljak il martedì . le Alpi (Alpi).Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo).april (il) dicembre .orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì . koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena.o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 . il Brasile (Brazil). ili životinje) imaju često dva oblika. februar (l') aprile . a) Imenice na . il dattero – urma (plod. il Piemonte (Pijemont). kao i u našem. država su ženskog roda Milano – Milano Napoli . il Perù (Peru). il Belgio (Belgija). D. ostrva. il Canadà (Kanada).utorak il venerdì . Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku.Italija la Sicilia .

je sledeće: Jednina 1. Primeri: Studente . kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 . kući 4. i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute. sem što može da bude u jednini ili množini. u našem smislu. ujak) – strina (tetka. tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena.Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) . kućo 6.kćer dečak .signora gospodin . u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore .devojka stric (teča.dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik.gospođa Padrone – padrona gazda . sa kućom Množina 1.cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a.Emilija učitelj .devojčica mladić .gazdarica Cameriere .učiteljica sin . Menjanje imenice po padežima. kuće (iz kuće) 3.studentessa Dottore .essa. kuću 5. imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) . kuća 2. u kući 7. ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e.

student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. 2. 6. 2. 3. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il . nell’armadio.2. 5. 5. 3. studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. all’amico. 3. 19 . dell’amica. 7. 8. i . 3. 7.gli) Jednina 1.lo. pr. dell’uomo. 7. 6. 5. 5. 4. 6. 7. 5. 4. 6. 6. 4. 7. all’interno. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. 4. 2. 3. 4. con l’aereo itd.

pr. Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno .Markova knjiga A . za N. ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu. con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N. Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski.odgovara predlogu sa nekim ili nečim N. Na planinama ima mnogo snega. IN . pr. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA . pr.Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . koga –čega . a koristi se i uz glagole kretanja N. iz. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj. Sono in ufficio . Ova knjiga je za tebe.Idem u Rim. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma.odgovara predlogu za . Il libro è sul tavolo. Questo libro è per te.odgovara genitivu.pr. N. – Knjiga je na stolu.U kancelariji sam. PER . od. Vado da Marco – Idem kod Marka.pr. do . autom) SU odgovora predlogu na. N. Vado a Roma con l’aereo (con il treno. označava pripadnost. Sulle montagne c’è molta neve.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI . ili odgovara na pitanje čije. pr. TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL . Vado in Italia – Idem u Italiju. Ho letto un articolo sulla crisi monetaria.odgovara dativu. il libro di Marco.odgovara predlogu u . Pročitao sam članak o monetarnoj krizi. ili gde. da (namensko) N. pr.odgovara predlozima kod. na .

alto. osim sa il – i. mio. Ho visto la sua fotografia. može da se naiđe na “Pel” = per il N. quello. e) neodređene zamenice i pridevi 3. con il ragazzo. 21 Množina miei. La nostra casa è grande.questo. sue nostri.pr. parecchio. per le sorelle itd. Jednina Mio. Brojni pridevi (aggettivi numerali) . Il suo lavoro è interessante.PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom. Oni pripadaju poglavlju o brojevima. cattivo. Retko. quale . sua Nostro. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. grande. n. nostre vostri. b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. gentile. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član. Il tuo ragazzo è simpatico. itd. tue suoi . upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. d) upitne zamenice i pridevi. con le amiche itd.). qualunque).vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. La tua ragazza è simpatica. vostre loro . PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom.pr. položaj. Per gli studenti. Il nostro paese è molto bello. c) pokazne zamenice i pridevi. 2. brutto. quanto . To je najbrojnija kategorija prideva. rosso. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom.pr. buono. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. vostro. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. mia Tuo. mie tuoi. bello. u arhaičnim ili pesničkim oblicima. tuo. tua Suo. La mia amica è italiana. tako da ostaju odvojeno. nostra Vostro.

Il loro appartamento è piccolo. strina). Najmanje vredna. deda. G.. tetka (ujna. di Primer: Carlo è più bello di Giovanni. kćer. Silvia è la meno brava. brat. stric). La loro stanza è ordinata. S.. baka. meno . suprug. Je bolja. kao i imenice. Bello. otac.. Lucia è meno btava di M.. Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. e mio nonno dorme.. mogu da se završavaju na O.. G. bella Komparativ più . = naj. E’ venuto con i suoi amici. i na I. A u jednini. Kada pominjemo najbliže rođake. Karlo je LEPŠI od G. M... Je najbolja. C. Siete invitati con le vostre fidanzate. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella... ne koristi se član. Mia nonna e mia zia sono molto gentili. Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno .. Sono venute con le loro macchine. E u množini (za muški i ženski rod). ispred prisvojne zamenice u jednini.. Le tue idee sono creative. Hanno dimenticato i loro libri. Le mie amiche sono belle. Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio...sestra.. KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu. N. u množini na I. pr.. G.. teča (ujna. To se odnosi na rođake kao što su : majka. supruga. è il meno bello. I tuoi libri sono interessanti.. Primer: Carlo è il più bello... Ha portato le sue poesie. Je najlepši Marina è la più brava.. vrednija od L.. Je manje vredna od M.. Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a. sin. issimi /e 22 ..Il vostro pranzo è pronto. I miei genitori vivono a Belgrado. Giovanni è meno bello di C.. belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. La vostra collega è assente. bella belli.. Pridevi. Tuo figlio studia ingegneria. di. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E. M. Potete venire con i vostri ragazzi. Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti. Manje lep od C. mentre mia figlia studia lettere .. L. Je najmanje lep. Marina è più brava di Lucia.

Questi professori sono i più severi. Primeri: Marco è elegante. I professori sono severissimi. Marina è meno elegante di Marco. Marco il più elegante (di tutti). PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan. M. I professori sono più severi delle professoresse. veći od) il maggiore (najstariji. Marco è elegantissimo. Le professoresse sono gentilissime . je veoma simpatičan. Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. GRANDE . manji) il minore (najmlađi. Marina è elegantissima. CATTIVO. Quelle professoresse sono le meno severe. I professori sono gentili. M.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. Isto je i za prideve koji se završavaju na -E. Marco è più elegante di Marina. kao što su BUONO. Le professoresse sono meno severe dei professori. GLAGOLI 23 . je veoma elegantna. najveći) il/la massimo/a (maksimalan.bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo.

poručiti . pr. naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. Broj : jednina . diventare (postati). N. E’ stato nominato direttore. Sono rimasto sorpreso. N. stanje.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. N. U ovim primerima glagoli cantiamo. Postoje i brojni glagoski izrazi. Evropa je kontinent.nasmejati. Sembri allegra. soffia su glagolski predikati. Vetar duva. izgledati). essere nominato ( biti postavljen. imperativ (određeni glagolski način) 24 . pr. Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere . Prebledela si. Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. Ostao sam iznanađen. Postavljen je za direktora. Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . N. I bambini dormono. chiamarsi (zvati se). Il vento soffia.jahati . javiti . svojstvo ili samo postojanje subjekta. koji sa dopunom grade imenski predikat. La lezione è interessante. dormono.obavestiti. Lice: prvo. pr. L’Europa è un continente. Sei diventata pallida. Predavanje je interesantno. To su takozvani kopulativni glagoli. kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. Film deluje interesantno. kondicional. Mi pevamo. Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. treće 2. drugo. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat. Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se. biti imenovan). Deca spavaju. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. Il film sembra interessante.trebati nešto . konjunktiv. zbivanje. pr. Noi cantiamo. Način : a) indikativ. množina 3.

Ci siamo imbattuti in lui. Naleteli smo na njega. pretprošlo složeno vreme I. 25 . Polazimo za dva sata. Egli è venuto ieri da me. Abbiamo comprato dei libri. kao i glagoli kretanja. Vreme: a) prezent. pr. Il treno è passato per il ponte. Sreli smo njega. On je došao juče kod mene. Giovanna è arrivata poco fa. po pravilu. N. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . futur I (prosta vremena) b) perfekt. Ho letto un libro interessante.direktno prelazne glagole . (Voz je prešao most). Partiamo tra due ore. imperfekt. Livade se zelene. particip.pr.neprelazne glagole . pretprošlo složeno vreme II. Dalji objekat. Aktiv se deli na : . futur egzaktni (složena vremena) 5. (imbattersi – sresti. Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N. N. gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. aorist. naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui. (Lo temono) Plaše ga se. Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni.pr. može da se zameni akuzativom.b) infinitiv. (Il treno ha attraversato il ponte). pr.indirektno prelazne glagole . Jovana je stigla malo pre. (Sreli smo ga). Hanno paura di lui. Pročitala sam interesantnu knjigu. Voz je prešao preko mosta. Kupili smo (neke) knjige.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu. Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. I prati verdeggiano. N.

odbijemo karakteristične nastavke –are. da bismo dobili glagolsku osnovu. N. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). ire. Oggi parto per la Svizzera.Abbiamo cantato una canzone . te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada.opaziti. za građenje raznih vremena. Ja radim u knjižari. primetiti nešto .braniti se Lavarsi . u sažetoj formi. u smislu da su neki glagoli u infinitivu. Pr. koji potiču direktno iz latinskog oblika. U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka.umivati se Alzarsi – ustati Difendere . s tim što se tada menja njihovo značenje.pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . Sutra idem na put – Sutra ću ići na put. ali može da se koristi i za blisku budućnost. Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio. Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak . Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika. Danas putujem za Švajcarsku. Io lavoro in una libreria. što se u srpskom iskazuje futurom . Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi .sramiti se .braniti Lavare – prati Alzare . GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku. ere.Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”). U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati). koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima .podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije.ire Shodno tome. Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku. koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena. 26 . na koju se dodaju lični nastavci. pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila.

Primeri: .essa) (noi) (voi) (essi.. sedersi.Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci. esse. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui. pr. ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. N.vas.. dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. Ja sam kod kuće. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika. ma essi possono restare.essa) si lava . Kod kuće sam.are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui.lei. ali oni mogu da ostanu.pr. oni se umivaju. mamma e papà sono usciti. ti se umivaš . njih). Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju. sedersi = sesti). a mama i tata su izašli.. nas. esso. Mi žurimo. te se. U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). esso. Io sono a casa. Takođe. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n.lei. Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. Sono a casa.

facere) II konj.Prezent: Finire (završiti). zadovoljiti Dare I konj. CAPIRE finisco . dicere) II konj.savladati . capiamo finisci. kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. capisce essi/esse finiscono . Primeri . preferirati) Tradire (izdati). esse. sopraffare . . io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći. koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. capisco noi fniamo.činiti. bevere) II konj. rasturiti . rifare – ponovo uraditi.(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. Primer: io tu Lui/lei FINIRE. capisci voi finite. Capire (razumeti). potvrditi) i drugi. io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat. disfare – razložiti. capite finisce. Preferire (više voleti. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE. . preraditi . Ribadire (ponoviti. loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. soddisfare – ispuniti. Io Tu dico dici .

ribadire . indisporre . . indukovati . rasporediti .. dedurre – izvesti ( zaključak) . comporre .indire – zakazati . preneti. supporre – pretpostaviti . introdurre – uvesti. .sastaviti.smanjiti . proporre – predložiti . sottoporre – podneti (na uvid). apporre – položiti..) .ponoviti. upoznati . transponovati . ardire .disdire – otkazati . izneveriti.. ARDIRE – smeti. preneti Trarre (trahere) – izvlačiti. riprodurre – reprodukovati.rasporediti .lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE.. ponere) II konj. izvući Io traggo Noi traiamo 29 . deporre – odložiti. komponovati . pokazati .contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat.predire –predskazati . nagovoriti. staviti . tradurre – prevesti . ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati. navesti .. ardisco. koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco.... tradisci.. deponovati . disporre . ponovo reći . imporre – nametnuti . addurre – izneti. indurre – navesti. tradisce . contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE). predisporre – preraspodeliti.oneraspoložiti . – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. trasporre – pomeriti. ridurre . ardisci.. sedurre – zavesti .

Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. distrarre – odvući pažnju . ali se koristi na sličan način.Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . Io so l’inglese. pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. Noi possiamo guidare la macchina. estrarre – izvaditi.trarre. a u negativnom obliku može da označava i zabranu. detrarre – oduzeti . Ti moraš da učiš. IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. sottrarre – oduzeti . želja ili neki podsticaj. 30 . iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. Ja znam da sviram. Oni žele da gledaju televiziju. One moraju da se pojave na konkursu. Ja hoću (želim) kafu. protrarre – produžiti. Esse devono presentarsi al concorso. contrarre – sklopiti . VOLERE. Voi potete andare. Tu devi studiare. kojim se objašnjava radnja. astrarre – abstrahovati . . Mi možemo da vozimo auto. odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE. izvući . Essi vogliono guardare la televisione. Lei vuole partire. Ona želi da krene (da otputuje). Vi možete da idete. ritrarre – naslikati . morati) koji su nepravilni. Voi dovete andare a casa. Ja znam engleski. Io so suonare. hteti ili ùeleti . DOVERE (moći. Io voglio un caffè. Vi morate da idete kući. Ja mogu da ostanem.

Giorgio (tu) . POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv. Lui/lei studi ! 1. Neka M. Ragazzi. (noi) studiamo ! 3. lice jednine. noi finiamo ! 2. ne uzme knjige. (tu) studia ! 3. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. (ona) ne piše zadatak. Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. Neka P. (tu) finisci! 3. Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. -ere. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. voi finite ! 3. prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. /// 2. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. Io ///// 2. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. Paolo (egli) non prenda i libri. (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). Maria (lei) non scriva il compito.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. Lei signore 31 . s tim što ne postoji oblik za 1. (voi) studiate ! 4. nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON. lui/lei finisca! 1.

non dica questo. venga. Gospodine nemojte da dođete sutra. idite kući! Signore (esse). U množini III lice: Signori (essi). si siedano! Gospođe.(Lei) Signora. dođite. vadano a casa! Gospodo . si accomodi ! Gospođo. uzmite kafu! Signora (Lei). izvolite( raskomotite se)! Signore. sedite! 32 . Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). non venga domani. prenda il caffe’! Gospodine.

33 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->