UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

w-vu doppia. Venezia (hvala. komarac. Ca.: carta. y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga.g sa vokalima e. . ku Prim. zanzara. N.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime). . quinto. costa. zelo. Takođe.osim “u”) . š. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak . delizioso. cinema (cement. N.pr. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. radi dobijanja određenih glasova (n.U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. requisito. ko. kultura) Ce. pr. devojka.pr. : cemento. mladić.a. ragazzo. Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . chi – ki =ko). lj i nj za koje se koriste združena slova. već je to . kao slovo n. šećer. i ubacujemo nemo H. obala. zucchero. disprezzo (palata. questo. ci izgovara se kao če. čas.co. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. izgovara većinom se kao “c”. bioskop) 4 . k . Kod reči stranog porekla. quota. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. namirnica. Izgovara se kratko. kuo. pogotovo u grupama kod združenih slova. cultura (papir. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala. dž-đ. N. quadro. DŽ i Đ. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj. ragazza. x. zio. Kada ne želimo palatalizaciju. kua. i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć. lezione. či Prim. strina. polet.ics. izvrstan. zia.pr. u sredini ili na kraju. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči.cu izgovara se kao ka. obliquo. cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”.pr.u odnosu na naš jezik – nešto između. palazzo. pietanza. rečima stranog porekla i u nekim prezimenima. između slova C ili G i vokala e . posle koga mogu da slede svi ostali vokali. i . quello quanto. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć.cappa. e. Venecija) izgovara se kao “C” . kao kue. Npr. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo.o . N. Kombinacija slova c. zoccolo (stric.pr. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”.

čestitke) Ge. “I” se izgovora kao “j” Chia. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. ki Prim. Sciabola. Camicie. ghio. Camicia. ciu izgovara se kao ća. gjotto – led. ghiu* izgovara se kao gja. gu Prim. Che. go. ghi izgovara se kao ge. gio. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. suncokret) Cia. gi Prim.: ragazzo. glup. Chiamare. peškir) Sce. gjo. šu Prim. inkjostro. pa se shodno tome ni ne čuje. sciu izgovara se ša. buđia . dete) Gia. Ghiaccio. venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. kjedere. mastilo. chi izgovara se kao ke. Egipat. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. sudija) Cie. Botteghe. šo. Egitto. kjo.chio. Kod izgovora slogova “ša. čilieđe. Scena. spiskovi) Ghe.ću Prim.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova. pr. farmacia . ši Prim. chie. auguri (mladić. (umorne.Ga. gente. sci izgovara se še. mladi. go. gjera. Mangiare.farmaćia. Stanche. koje se piše ali se ne izgovara. bacio. takođe. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. sciocco. Scia. gju Prim.farmacie . ghie. ghiera. : Genova. poljubac. đu Prim. ghiotto (gjaćo. prstenasti okov. pitati. chiuso ( kjamare. šo. gi izgovara se kao đe. ljudi. vlada.ćo.cie. izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 . fanciullo (košulja. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. kju Prim. u množini . girasole (Đenova. farmaćie – apoteka/e . giovani. bugia – bugie . đi Prim. đo. chiedere. inchiostro. governo. zatvoreno) Ghia.đe Prim. alav . ghirlanda (prodavnice. giu izgovara se kao đa. cio. -gia. elenchi. kje.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H. scio. kjuzo – zvati. uscire (scena. giudice (jesti. i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. chiu izgovara se kao kja. asciugamano ( sablja. gie izgovara se kao će . buđie – laž. gu izgovara se kao ga. gje. ciliegie (košulje.

Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom . Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. scienziato (nauka.testovi pred nama). Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu). Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće. je Ž. naučni. Testovi su teški ( . o kojima smo govorili). za razliku od našeg. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku. Studenti na trećoj godni su veoma dobri. Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. i slovo “i”. stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. u odnosu na naš. gli amici le ragazze. naučnik) i tada se u izgovoru čuje. le amiche . Scienze. ( naši studenti. Tako razlikujemo dve vrste člana. jedna. Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna. ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. neka. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. koristeći n. ali nenaglašeno. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili.le primer: i ragazzi gli studenti . postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. i slaže se u rodu i broju sa imenicom.pr. scientifico. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki.Prim. l’amica Množina I Gli – gli Le . kao već poznate ili tačno određene. neko». o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello. Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan. (ova knjiga. Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. iako. L’amico vero è un vero tesoro. određeni i neodređeni. Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde). l’amico la ragazza.

samo za jedninu. (Ta) tašna je od kože. Ho trovato un ombrello. Vidim neke lepe devojke. Sreo sam (neke) prijateljice. Lo studente è italiano. ili da se koristi partitivni član . Ho conosciuto uno studente straniero. degli amici delle delle ragazze. L’ombrello è di colore rosso. Ho visto degli uomini sconosciuti. un’ una ragazza. Primeri: Ho comprato una borsa. Videla sam (neke) nepoznate ljude. Upoznala sam nekog stranog studenta. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. pa može da se izostavi. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu. (Taj) Kišobran je crvene boje.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. Ho trovato una matita. Uzela sam sladoled od jagode. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. Ho visto un uomo sconosciuto. (Ti) Studenti idu na predavanja. Il gelato mi piace molto. Imam (neke) veoma simpatične stričeve. Sreli smo (neke) studente. La borsa è di pelle. Abbiamo incontrato degli studenti. Ho trovato delle matite. Ho degli zii molto simpatici. Srela sam (neke) mladiće. Vedo delle belle ragazze. Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. Gli studenti vanno a lezione. (Te) devojke su Markove sestre . (Taj) Student je italijan. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. un anno uno uno studente ali un amico Una . Našla sam (neki) kišobran. Našla sam (neke) olovke. Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. Ho preso un gelato di fragola. Našla sam jednu (neku) olovku. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. Ho incontrato un’amica. Jednina primer: un un ragazzo. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. Srela sam jednog (nekog ) mladića. u množini kao oblik ne postoji. U rečenici. Ho incontrato delle amiche. Kupila sam (jednu) tašnu.delle amiche 7 . Le ragazze sono le sorelle di Marco. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. Ho uno zio molto simpatico.

gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. 3) Ispred imena gradova član se ne koristi. Kod ženskih lica. Najčešće se izostavlja.Hanno portato dei libri nuovi.pr. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. I libri sono in italiano. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano. ispred prezimena se koristi član “la” . un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. N. Milano je veliki industrijski 8 . ili da je mi poznajemo. Il buon Giovanni. Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. Marko je tvoj brat. član se upotrebljava: N. jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). pr. Doneli su (neke) nove knjige.pr. pr. (Te) knjige su na italijanskom. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. Ho comprato un Dante . osim kada je to sastavni deo njihovog imena. jednu Rafaelovu sliku) . Verdi je poznati italijanski kompozitor. I Medici. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. Srela sam (našu) Mariju. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N. Io mi chiamo Maria. Milano è una grande città industriale. Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti. Mediči. Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat. Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. Ho ascoltato la Madonna. la brava Maria /dobri Đovani. Mi ha chiamato il Morandi. / Ja se zovem Marija. N. Marco è tuo fratello. ali se u nekim slučajevima izostavlja. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. Ho incontrato la Maria. a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. Karavađo je ostavio mnogo slika.

Po. Sono stata in Toscana e in Umbria. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. Lep. poznat i romantičan grad Venecija. Afrika Il Canadà. Srbija Il Piemonte . Idem u Pjemonte. On je nastavnik u srednjoj školi. 9 . Švajcarsku. Toskana. Korzika (ostrva) L’Europa. Idem u Afriku. l’Arno – Tibar. la Toscana. reka. Rim je glavni grad Italije. la Corsica – Sicilija. L'Italia. velikih ostrva. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. l’Africa – Evropa. Egli è insegnate di scuola media. famosa e romantica città di Venezia. 5) Kada imenica stoji kao predikat. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. la Serbia – Kanada. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni. Idem u Italiju. Arno (reke) La Sicilia. kontinenata. Ho visitato Londra e Parigi. To je doktorov sin. Bila sam u Toskani i u Umbriji. La Specija se nalazi u Liguriji. Vado in Italia. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. u Francusku. dok je Kairo glavni grad Egipta. Posetila sam London i Pariz. Italija. in Francia. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. il Po. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. La bella. in America. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. in Svizzera. 4) Ispred imena planina.grad. Roma è la capitale dell’Italia. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. La Spezia si trova in Liguria. Vado nel Piemonte. Ameriku. Oni su prijatelji iz Italije. Primeri: Vado in Africa. l'Umbria – Pjemonte.

6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. camicie. Marko dolazi sledećeg četvrtka. “Divina commedia”. Capitolo Primo . sukanja e majica. U ovoj radnji ima prelepih haljina. U nedelju polazimo na more. opera di Dante. U avgustu ćemo ići u Italiju. “Božanstvena komedija”. 10 . slikari i muzičari. One su dobre devojke. U ovaj restoran često dolaze glumci. dok se u množini član izostavlja. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. 18. autor “Grobova”. Vi ste studenti. 18 maggio. In agosto andremo in Italia. gonne e magliette. breskve i grožđe. narandže. Mangio volentieri la frutta: mele. ciliege. arancie. capitale dell’Italia. pittori e musicisti. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. Prvo poglavlje Entrata – Uscita . bluza.Predgovor. Primeri: Roma. Esse sono brave ragazze . Foscolo. On je student medicine. Ako je predikat bliže određen atributom. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. Domenica partiamo al mare.Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. albicocche e uva. Marco arriva giovedì prossimo. Rado jedem voće: jabuke. Voi siete studenti universitari. Danteovo delo.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina. autore dei Sepolcri. maj. prestonica Italije. pisci . 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. Danas je utorak. Rim. trešnje. scrittori. Foskolo. Ti si dobar dečko. u jednini obično stoji neodređeni član.

Uzeo sam kartu od onog studenta. Quegli studenti sono italiani. U onoj ulici stanuje Jovana.lo . Il vaso di vetro. Ti ho parlato di questi ragazzi. Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il. ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . Vetrenjača. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A. QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član.) pokazni pridev. Došao je u martu 2000. Bio je tužan novembar. Narukvica od srebra (srebrna narukvica). Dala sam torbe ovim devojkama. 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu. Ova knjiga je veoma interesantna. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 . Pametan čovek. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. Un uomo d'ingegno . Andare in bicicletta.lo.. Ho dato le borse a queste ragazze. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. (Staklena vaza).biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju. Oni studenti su Italijani.. sastav. Ho preso il biglietto da quello studente. sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra. In quella via abita Giovanna. Il mulino a vento. restare a casa – ići kući. Vaza od stakla . Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. E' arrivato nel marzo del 2000. Govorio sam ti o ovim mladićima. 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: .andare a casa.Ali: Il primo sabato del mese si lavora. Voziti se biciklom. Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje.

Vidim polja i šume. pr. Kupila sam sir i voće. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . Ci vuole tempo . Vedo campi e boschi.pr. Popiću malo vina. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. degli. Kupila sam hleb i voće ( n. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. Ci sono sbagli. Potrebno je neko (izvesno) vreme. Ima grešaka. Ako ispred imenice koristimo određeni član. Ho incontrato delle amiche. hleb koji obično kupujemo i jabuke). vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. Ko se ponaša kao ovca. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo. Prendo del vino. Pavle je pisao pisma. dei. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. Kupila sam sir i voće. Potrebno je vreme (Treba vremena). Ci sono degli sbagli. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. Sono venute le ragazze. Paolo ha scritto (delle) lettere. Paolo ha scritto le lettere. Ima (nekoliko) grešaka. može da se koristi partitivni član: del. Ana i Marija). Chi si pasce di speranza muore di fame. Došle su i devojke (n. N. della. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. Pavle je napisao pisma. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. dello. Ko se nadom hrani. Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada. (dosl.pr. to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora.Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Ne budi med da se svet ne poliže. Srela sam (neke) drugarice.

nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura . kao što su n. b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane. Prendi tre metri di seta bianca. Nema grešaka. konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 . itd. može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. pr. Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. c) kada su količina broj i mera određeni. Oggi abbiamo due lezioni di italiano. Non ci sono errori.bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut.). u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). Non ho bisogno di consigli.žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Imenice se mogu razvrstati na : 1. Non bevo vino. Uzmi tri metra bele svile. Nisu mi potrebni saveti. d) u nekim ustaljenim frazama. korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero. Nisam kupila voće. Ho fretta . Vi pijete previše vina i previše piva. Ne pijem vino. Kupi kilogram šećera. radnje. Danas imamo dva časa italijanskog. stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja .Primeri: Non ho comprato frutta.

i Francesi. il Vesuvio (imena planina.sto il telefono – telefon 14 . il Monte Bianco. la sedia ( stolica). Elena. porodična imena tj. prezimena. N. c) imena materija (I nomi di materie). vulkana). il libro (knjiga). Rea (imena pasa). pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena .označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. il pensiero (misao). la felicità (sreća).knjiga L'albero. il cane (pas).o: Primeri: Il libro . imenice koje se odnose na stvari deljive. la montagna (planina). gli Appennini (planinski venci). pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima. A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . il cambiamento (promena). una dozzina (tuce). tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). planinske vence. il sogno. il concetto. MUŠKI i ŽENSKI. le Alpi. apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. Paola (lična imena ljudi). la grandezza (veličina).drvo L'uomo – čovek il ragazzo . il fiume (reka). la moltitudine (mnoštvo). stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad).mladić il tavolo . i Serbi. la musica (muzika) la letteratura (književnosti. pr. tj. Marco. la costellazione (sazvežđe). la linguistica (lingvistika). geografske lokacije . U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda. b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen). Fifi. ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale). one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). la parola (reč). gli Italiani (narodi). il numero (broj). Pr. La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2. 1. apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea. Aldo. l’aria (vazduh). Catarina. d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). i Malavoglia (porodice). l’odore (miris) . imena naroda. tj. Fido. koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. Primeri: I Medici. literatura). l’argento (srebro). koji pripadaju istoj vrsti: N. Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. tj. Za predmete ili stvari teže je odrediti rod. u ovu kategoriju spadaju i tzv.

monarh il sistema .novine Il motore – motor il televisore . To su po pravilu reči stranog porekla. tj.film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda. reči koje se završavaju na –a.dijafragma il diagramma . ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema . la dinamo (dinamo – motor). l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia.poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci. tj. Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 . Il profeta – prorok. Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale . To su uglavnom neke imenice grčkog porekla. Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik.životinja Il fiore – cvet il giornale . znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa .tramvaj il film .televizor Il valore .Postoje izuzeci od ovog pravila. i ne menjaju oblik u množini.kecelja Il portone – kapija il segnale – signal. la foto (fotografija).a to su imenice ženskog roda). Primeri: Il bar . čamac la domanda .kafe-bar Il tram .pesnik .dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta . one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. kao : La mano (ruka).vrednost il grembiule .sistem il diaframma . la moto (motor).tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma . (La foto.kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka. automobile i motocicletta . koje su muškog roda . la radio (radio aparat) .dilema Il telegramma – telegram il monarca .pitanje la visita . a muškog su roda. već se za množinu samo menja član. l'auto (automobil).

sličnost la prestazione – usluga la solitudine .bor Il melo . la betulla (breza) b) Imena reka.utorak il venerdì – petal il cavatappi . Primeri: La stagione .sezona La ragione .mir Imenice koje se završavaju na .Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi . jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .razum La regione .gione.vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale . la quercia (hrast).praksa (Muški rod) il lunedì . PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino .sneg la pace.navika l'introduzione – uvod la similitudine .vokal la parete .ponedeljak il martedì .samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C.Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno .orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).zid la neve .kruška (stablo) Il noce .Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 . -udine su ženskog roda.jabuka (stablo) Il pero . ten l'azione – akcija l'abitudine . -zione.regija La carnagione – put.

ostrva.sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia .decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo).januar (il) febbraio . a) Imenice na . il dattero – urma (plod.narandža la castagna . il fico – smokva (plod i stablo) .Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo). le Alpi (Alpi). il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità .Sicilija la Lombardia . il Piemonte (Pijemont).Napulj Serbia . pokrajina.april (il) dicembre . februar (l') aprile . il Belgio (Belgija). le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio .Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava). stablo). država su ženskog roda Milano – Milano Napoli . za muški i za ženski rod.Italija la Sicilia . D. il Canadà (Kanada). Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku.petak il sabato – subota f) Imena gradova.o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 .kesten la noce .orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì . la Drava (Drava) la Senna (Sena). zanimanja itd. il Perù (Peru).ponedeljak il martedì .utorak il venerdì . ili životinje) imaju često dva oblika.Srbija Parigi – Pariz l’Italia . il Brasile (Brazil). koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena. kao i u našem.

učiteljica sin . kuća 2. kući 4. je sledeće: Jednina 1.devojka stric (teča. imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) .Emilija učitelj . u kući 7.gospođa Padrone – padrona gazda . u našem smislu.dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik. kuće (iz kuće) 3. i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute. tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena. Menjanje imenice po padežima.cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a. sem što može da bude u jednini ili množini. kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 . kuću 5.Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) .studentessa Dottore . kućo 6.kćer dečak . Primeri: Studente .signora gospodin .gazdarica Cameriere .essa. ujak) – strina (tetka. u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore .devojčica mladić . ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e. sa kućom Množina 1.

7. knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. dell’uomo. 7. 4. 7. student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. 4. 5. pr. 5. 2. 6. 3. 6. 3. 7.lo. 3. 6. 7. all’interno. 3. 8. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il . 2. studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. con l’aereo itd. 4. 4.gli) Jednina 1. 2. 4. 6. i . 3. 19 . dell’amica. all’amico. 6. 5.2. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. nell’armadio. 5. 5.

pr. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj.Markova knjiga A . a koristi se i uz glagole kretanja N.pr.odgovara predlozima kod. ili gde. il libro di Marco. PER . Ho letto un articolo sulla crisi monetaria. Sulle montagne c’è molta neve. Vado da Marco – Idem kod Marka. da (namensko) N. con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. ili odgovara na pitanje čije. N. N.odgovara predlogu za . pr. Sono in ufficio . Na planinama ima mnogo snega.Idem u Rim. za N. IN . Pročitao sam članak o monetarnoj krizi. pr.odgovara genitivu. TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL . pr. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N. koga –čega . do . pr. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA .odgovara dativu.pr. Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno .odgovara predlogu sa nekim ili nečim N.odgovara predlogu u . Vado a Roma con l’aereo (con il treno. od. autom) SU odgovora predlogu na. Questo libro è per te. na . Vado in Italia – Idem u Italiju. – Knjiga je na stolu. Ova knjiga je za tebe.U kancelariji sam. iz.Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI . označava pripadnost. Il libro è sul tavolo.

Il suo lavoro è interessante. Il tuo ragazzo è simpatico. n. d) upitne zamenice i pridevi. tuo. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. cattivo. b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. može da se naiđe na “Pel” = per il N. tue suoi . Brojni pridevi (aggettivi numerali) . u arhaičnim ili pesničkim oblicima. Oni pripadaju poglavlju o brojevima. e) neodređene zamenice i pridevi 3. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi.pr.pr. con le amiche itd. gentile. nostre vostri.PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom. Il nostro paese è molto bello. quale . sua Nostro. alto. mie tuoi. brutto. rosso. upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. osim sa il – i. La mia amica è italiana. PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. Ho visto la sua fotografia.questo. bello. tako da ostaju odvojeno.pr.vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. grande. c) pokazne zamenice i pridevi. mio. sue nostri. quanto . položaj. 2. To je najbrojnija kategorija prideva.). 21 Množina miei. Jednina Mio. tua Suo. itd. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član. nostra Vostro. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. con il ragazzo. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1. mia Tuo. Per gli studenti. qualunque). parecchio. vostre loro . La tua ragazza è simpatica. Retko. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom. La nostra casa è grande. quello. buono. vostro. per le sorelle itd.

A u jednini. vrednija od L.. Je najlepši Marina è la più brava. N. Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E. I tuoi libri sono interessanti. Je najbolja.. Kada pominjemo najbliže rođake. Silvia è la meno brava. S. M.. meno . Karlo je LEPŠI od G. Le tue idee sono creative... è il meno bello. Je bolja.. baka. bella belli. To se odnosi na rođake kao što su : majka. Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti.. bella Komparativ più .... Mia nonna e mia zia sono molto gentili. suprug... Marina è più brava di Lucia.. KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu.. mentre mia figlia studia lettere .. I miei genitori vivono a Belgrado. G. ne koristi se član. Pridevi. teča (ujna. strina). stric)..Il vostro pranzo è pronto. pr. La vostra collega è assente. Primer: Carlo è il più bello. sin. Je najmanje lep. E’ venuto con i suoi amici. = naj. Lucia è meno btava di M. Le mie amiche sono belle. E u množini (za muški i ženski rod). Sono venute con le loro macchine.. Manje lep od C. Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio. mogu da se završavaju na O. M.. Ha portato le sue poesie. kao i imenice. e mio nonno dorme. Il loro appartamento è piccolo. G.. Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. Tuo figlio studia ingegneria. u množini na I. La loro stanza è ordinata. kćer.. Bello. Potete venire con i vostri ragazzi. otac. Giovanni è meno bello di C. supruga. Je manje vredna od M. L..sestra. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella.. brat.. belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. di. deda. i na I. Hanno dimenticato i loro libri. C. di Primer: Carlo è più bello di Giovanni.... Siete invitati con le vostre fidanzate.. Najmanje vredna. tetka (ujna. issimi /e 22 . ispred prisvojne zamenice u jednini. Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno . G.

GLAGOLI 23 . Questi professori sono i più severi. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. veći od) il maggiore (najstariji. kao što su BUONO. Marina è meno elegante di Marco. Le professoresse sono meno severe dei professori. je veoma simpatičan. M. Marco è elegantissimo. Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan. Marina è elegantissima. je veoma elegantna. I professori sono più severi delle professoresse. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. Quelle professoresse sono le meno severe. I professori sono severissimi. manji) il minore (najmlađi. Primeri: Marco è elegante. M. Marco il più elegante (di tutti).bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. najveći) il/la massimo/a (maksimalan. Marco è più elegante di Marina. GRANDE . I professori sono gentili. Isto je i za prideve koji se završavaju na -E.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. CATTIVO. Le professoresse sono gentilissime .

Postavljen je za direktora.trebati nešto . E’ stato nominato direttore. N. treće 2. Mi pevamo. Prebledela si. Sono rimasto sorpreso.obavestiti. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat. Predavanje je interesantno. essere nominato ( biti postavljen. La lezione è interessante. drugo. svojstvo ili samo postojanje subjekta. chiamarsi (zvati se). Broj : jednina . Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . pr. To su takozvani kopulativni glagoli. diventare (postati). Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere . Sei diventata pallida. Postoje i brojni glagoski izrazi. N. izgledati). javiti . Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. pr. kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. Vetar duva. Film deluje interesantno. soffia su glagolski predikati. Noi cantiamo.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. Il film sembra interessante. pr. množina 3. Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se. N. koji sa dopunom grade imenski predikat. imperativ (određeni glagolski način) 24 . biti imenovan). Sembri allegra. Evropa je kontinent. Ostao sam iznanađen. Lice: prvo. Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. zbivanje. Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. I bambini dormono. L’Europa è un continente. konjunktiv. pr. N. stanje. Il vento soffia. dormono. poručiti . naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1.jahati . U ovim primerima glagoli cantiamo. kondicional. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). Način : a) indikativ.nasmejati. Deca spavaju.

(Voz je prešao most). Hanno paura di lui. On je došao juče kod mene.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu. pretprošlo složeno vreme II. Jovana je stigla malo pre. Giovanna è arrivata poco fa. kao i glagoli kretanja. Polazimo za dva sata.b) infinitiv. Vreme: a) prezent. po pravilu. Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. N. Ho letto un libro interessante. Voz je prešao preko mosta. imperfekt. aorist. pr. Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N. futur egzaktni (složena vremena) 5. (Sreli smo ga). Partiamo tra due ore. Sreli smo njega. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . futur I (prosta vremena) b) perfekt. Il treno è passato per il ponte. Naleteli smo na njega. Ci siamo imbattuti in lui. N. Kupili smo (neke) knjige.pr.neprelazne glagole . (imbattersi – sresti. I prati verdeggiano. Dalji objekat. pretprošlo složeno vreme I. Livade se zelene.direktno prelazne glagole . može da se zameni akuzativom. N. Egli è venuto ieri da me. (Il treno ha attraversato il ponte).indirektno prelazne glagole . 25 . (Lo temono) Plaše ga se. pr. Aktiv se deli na : . Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni. Abbiamo comprato dei libri. Pročitala sam interesantnu knjigu. gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui.pr. particip.

ere.opaziti.braniti se Lavarsi . Danas putujem za Švajcarsku. 26 .podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). u sažetoj formi. koji potiču direktno iz latinskog oblika.Abbiamo cantato una canzone . Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio. GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku. u smislu da su neki glagoli u infinitivu. U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati). Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi .umivati se Alzarsi – ustati Difendere . s tim što se tada menja njihovo značenje. da bismo dobili glagolsku osnovu. što se u srpskom iskazuje futurom . Oggi parto per la Svizzera. N. Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku. U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka. primetiti nešto . te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada. Io lavoro in una libreria. pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila. Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak . za građenje raznih vremena. koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena.ire Shodno tome. ire.pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . odbijemo karakteristične nastavke –are. Pr. ali može da se koristi i za blisku budućnost.sramiti se . Sutra idem na put – Sutra ću ići na put. na koju se dodaju lični nastavci.Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”). Ja radim u knjižari. Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika.braniti Lavare – prati Alzare . koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima .

essa) si lava .lei. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika. njih). s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). Io sono a casa. esso. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n. Primeri: . N.. Takođe. dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. nas. Mi žurimo. ti se umivaš . pr.. Kod kuće sam. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. sedersi = sesti).are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui.lei. te se. Sono a casa. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju. esse. mamma e papà sono usciti. ma essi possono restare..essa) (noi) (voi) (essi. U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi. Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam.vas. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika.Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci. sedersi.pr. ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. Ja sam kod kuće. Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta. oni se umivaju. a mama i tata su izašli. esso. ali oni mogu da ostanu.

. bevere) II konj. sopraffare . rifare – ponovo uraditi. rasturiti . Primeri . dicere) II konj. capisce essi/esse finiscono . esse. Preferire (više voleti. capite finisce.Prezent: Finire (završiti).(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. . koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. facere) II konj.činiti.savladati . io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći. capiamo finisci. Capire (razumeti). capisci voi finite. CAPIRE finisco . loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. Primer: io tu Lui/lei FINIRE. preferirati) Tradire (izdati). kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. soddisfare – ispuniti. potvrditi) i drugi. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE. zadovoljiti Dare I konj. preraditi . Ribadire (ponoviti. capisco noi fniamo. disfare – razložiti. Io Tu dico dici . capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat.

preneti. indisporre .indire – zakazati ... izneveriti. ardire .predire –predskazati . preneti Trarre (trahere) – izvlačiti. trasporre – pomeriti.sastaviti. contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE). izvući Io traggo Noi traiamo 29 . ardisci.ponoviti. supporre – pretpostaviti . deponovati . introdurre – uvesti. apporre – položiti. upoznati . riprodurre – reprodukovati.) . pokazati . ..disdire – otkazati . sottoporre – podneti (na uvid). indurre – navesti. sedurre – zavesti . predisporre – preraspodeliti.. comporre . indukovati . ponovo reći ..oneraspoložiti . tradisci. ardisco. nagovoriti.. ponere) II konj. – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. proporre – predložiti . deporre – odložiti.. staviti . imporre – nametnuti . koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco.ribadire ..lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE. ARDIRE – smeti. . disporre . tradurre – prevesti . navesti . transponovati . ridurre . tradisce . ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati. addurre – izneti. dedurre – izvesti ( zaključak) .smanjiti .rasporediti .contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat.. rasporediti . komponovati ..

Tu devi studiare. contrarre – sklopiti . a u negativnom obliku može da označava i zabranu. Io so l’inglese. Vi možete da idete.Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . Oni žele da gledaju televiziju. Ja znam engleski. odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE. 30 . Essi vogliono guardare la televisione. Ti moraš da učiš. ali se koristi na sličan način. One moraju da se pojave na konkursu. ritrarre – naslikati . sottrarre – oduzeti . Ja mogu da ostanem. pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. . Mi možemo da vozimo auto. Vi morate da idete kući. DOVERE (moći. estrarre – izvaditi. Noi possiamo guidare la macchina. detrarre – oduzeti . protrarre – produžiti. hteti ili ùeleti . Io voglio un caffè. Esse devono presentarsi al concorso. Lei vuole partire. astrarre – abstrahovati . iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. Voi dovete andare a casa. želja ili neki podsticaj.trarre. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. morati) koji su nepravilni. izvući . VOLERE. Voi potete andare. kojim se objašnjava radnja. Ona želi da krene (da otputuje). Ja znam da sviram. Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. Ja hoću (želim) kafu. Io so suonare. distrarre – odvući pažnju .

/// 2. POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. lice jednine. -ere. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. noi finiamo ! 2. Maria (lei) non scriva il compito. ne uzme knjige. (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). Paolo (egli) non prenda i libri. Io ///// 2. OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv. lui/lei finisca! 1. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. Ragazzi. Neka M. (tu) finisci! 3. Giorgio (tu) . Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. (noi) studiamo ! 3. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. Neka P.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. (tu) studia ! 3. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. (ona) ne piše zadatak. (voi) studiate ! 4. Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. Lui/lei studi ! 1. Lei signore 31 . Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). s tim što ne postoji oblik za 1. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON. voi finite ! 3.

venga. uzmite kafu! Signora (Lei). sedite! 32 . non dica questo.(Lei) Signora. si accomodi ! Gospođo. prenda il caffe’! Gospodine. izvolite( raskomotite se)! Signore. non venga domani. dođite. idite kući! Signore (esse). Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). U množini III lice: Signori (essi). Gospodine nemojte da dođete sutra. si siedano! Gospođe. vadano a casa! Gospodo .

33 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful