UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

N. strina. lezione. ragazza. delizioso. lj i nj za koje se koriste združena slova.w-vu doppia. komarac.a. quinto.: carta.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime). kuo. DŽ i Đ. zucchero. u sredini ili na kraju. zio. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj. obliquo. questo. N. ku Prim. cultura (papir. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga. obala. rečima stranog porekla i u nekim prezimenima. ko. zoccolo (stric.pr. mladić. Kod reči stranog porekla. kao slovo n. Takođe.u odnosu na naš jezik – nešto između. Kombinacija slova c. : cemento. i . Venecija) izgovara se kao “C” . x. posle koga mogu da slede svi ostali vokali. dž-đ. polet. . izvrstan. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak .pr.co. bioskop) 4 .cappa. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. šećer.pr. .U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. zelo. Venezia (hvala. š. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”.cu izgovara se kao ka. zia. kua. Ca. pietanza. i ubacujemo nemo H. čas. izgovara većinom se kao “c”. disprezzo (palata. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”. palazzo. namirnica. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo.osim “u”) . Kada ne želimo palatalizaciju. quello quanto. radi dobijanja određenih glasova (n. costa. pr. između slova C ili G i vokala e .ics. Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . ragazzo. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć. zanzara. requisito. cinema (cement. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. k .pr. pogotovo u grupama kod združenih slova. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš. Npr.pr. y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. N. e. već je to . quota. či Prim. devojka. kultura) Ce. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala. ci izgovara se kao če. i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć. quadro. N. kao kue. Izgovara se kratko.o . postoji slovo H koje se nikada ne izgovara.g sa vokalima e. chi – ki =ko).

farmaćie – apoteka/e .cie. peškir) Sce. scio. pr. ciu izgovara se kao ća. pa se shodno tome ni ne čuje. sciu izgovara se ša. mastilo. Egipat. čestitke) Ge. gjotto – led. gi izgovara se kao đe. suncokret) Cia. šo. ghirlanda (prodavnice. đo.chio. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. auguri (mladić. ghiotto (gjaćo. go. šu Prim. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. sciocco. glup. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. kju Prim. farmacia . gio. đi Prim. gu Prim. vlada. čilieđe. mladi. Stanche. zatvoreno) Ghia. ghiu* izgovara se kao gja. gjera. dete) Gia. sudija) Cie. Mangiare. Camicia. đu Prim. gjo.ćo. prstenasti okov. chiedere. giudice (jesti. inkjostro. izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 .farmacie . šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. ljudi. pitati. kjo. u množini . gi Prim. Chiamare. gje. Che. chiu izgovara se kao kja. buđie – laž. ghie. takođe. ghiera. cio.Ga. koje se piše ali se ne izgovara. gente. giu izgovara se kao đa. governo. Scena. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. ciliegie (košulje. Ghiaccio. kje. spiskovi) Ghe. elenchi. sci izgovara se še. giovani. gju Prim. šo. go. uscire (scena. chie. -gia. poljubac. ši Prim. ghi izgovara se kao ge. chiuso ( kjamare.farmaćia. gu izgovara se kao ga. bugia – bugie . gie izgovara se kao će . chi izgovara se kao ke. alav . “I” se izgovora kao “j” Chia. Sciabola. ki Prim. : Genova. Egitto. Scia. fanciullo (košulja. Kod izgovora slogova “ša. inchiostro. kjuzo – zvati. asciugamano ( sablja. kjedere. (umorne.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H. bacio. girasole (Đenova. i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal.đe Prim. buđia . Camicie.ću Prim. ghio.: ragazzo.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova. Botteghe.

Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. gli amici le ragazze. Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće. ( naši studenti. naučni. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku.Prim. ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. je Ž.pr. Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan.le primer: i ragazzi gli studenti . Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu).testovi pred nama). naučnik) i tada se u izgovoru čuje. Studenti na trećoj godni su veoma dobri. za razliku od našeg. jedna. Tako razlikujemo dve vrste člana. l’amica Množina I Gli – gli Le . neka. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. ali nenaglašeno. (ova knjiga. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. koristeći n. određeni i neodređeni. Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. i slovo “i”. Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom . i slaže se u rodu i broju sa imenicom. kao već poznate ili tačno određene. Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello. Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. Testovi su teški ( . le amiche . stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. u odnosu na naš. iako. jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki. scienziato (nauka. neko». Scienze. scientifico. l’amico la ragazza. postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili. Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde). L’amico vero è un vero tesoro. o kojima smo govorili). Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna.

Našla sam (neke) olovke. pa može da se izostavi. Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. Našla sam (neki) kišobran. Upoznala sam nekog stranog studenta. un anno uno uno studente ali un amico Una . Uzela sam sladoled od jagode. Videla sam (neke) nepoznate ljude. Sreo sam (neke) prijateljice. Srela sam jednog (nekog ) mladića. (Taj) Kišobran je crvene boje. U rečenici.samo za jedninu. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. Kupila sam (jednu) tašnu. ili da se koristi partitivni član . Ho visto un uomo sconosciuto. Abbiamo incontrato degli studenti. Ho trovato delle matite.delle amiche 7 . degli amici delle delle ragazze. Ho incontrato delle amiche. Sreli smo (neke) studente. Primeri: Ho comprato una borsa. Ho conosciuto uno studente straniero. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. L’ombrello è di colore rosso. Ho visto degli uomini sconosciuti. (Te) devojke su Markove sestre . Ho uno zio molto simpatico. La borsa è di pelle. Vedo delle belle ragazze. Našla sam jednu (neku) olovku. (Taj) Student je italijan. Srela sam (neke) mladiće. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. (Ta) tašna je od kože. Ho trovato un ombrello. u množini kao oblik ne postoji. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. (Ti) Studenti idu na predavanja. Jednina primer: un un ragazzo. Vidim neke lepe devojke. Ho preso un gelato di fragola. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. Le ragazze sono le sorelle di Marco. Gli studenti vanno a lezione. Lo studente è italiano. Ho trovato una matita. Il gelato mi piace molto. Ho incontrato un’amica. un’ una ragazza. Imam (neke) veoma simpatične stričeve. Ho degli zii molto simpatici.

član se upotrebljava: N. Mi ha chiamato il Morandi. pr.Hanno portato dei libri nuovi. I libri sono in italiano. la brava Maria /dobri Đovani. (Te) knjige su na italijanskom. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. N. jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. Il buon Giovanni. Verdi je poznati italijanski kompozitor. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano.pr. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. Kod ženskih lica. Ho incontrato la Maria. Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. Marco è tuo fratello. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. / Ja se zovem Marija. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. Srela sam (našu) Mariju. jednu Rafaelovu sliku) . Ho comprato un Dante . Io mi chiamo Maria. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. Marko je tvoj brat. Karavađo je ostavio mnogo slika. Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti. Doneli su (neke) nove knjige. 3) Ispred imena gradova član se ne koristi. N. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N. a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). Ho ascoltato la Madonna. Milano je veliki industrijski 8 . Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. Mediči.pr. pr. Najčešće se izostavlja. Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice. osim kada je to sastavni deo njihovog imena. I Medici. ispred prezimena se koristi član “la” . ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat. Milano è una grande città industriale. ili da je mi poznajemo. ali se u nekim slučajevima izostavlja.

grad. Oni su prijatelji iz Italije. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. la Corsica – Sicilija. in America. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. Idem u Pjemonte. la Serbia – Kanada. La Specija se nalazi u Liguriji. Egli è insegnate di scuola media. Lep. Vado nel Piemonte. l’Arno – Tibar. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. Idem u Afriku. La Spezia si trova in Liguria. la Toscana. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. kontinenata. La bella. Roma è la capitale dell’Italia. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. To je doktorov sin. poznat i romantičan grad Venecija. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni. il Po. Arno (reke) La Sicilia. u Francusku. Ameriku. L'Italia. Srbija Il Piemonte . Italija. Bila sam u Toskani i u Umbriji. Korzika (ostrva) L’Europa. 9 . dok je Kairo glavni grad Egipta. reka. l’Africa – Evropa. Primeri: Vado in Africa. 4) Ispred imena planina. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. velikih ostrva. Toskana. Idem u Italiju. Sono stata in Toscana e in Umbria. in Francia. Rim je glavni grad Italije. 5) Kada imenica stoji kao predikat. famosa e romantica città di Venezia. l'Umbria – Pjemonte. Ho visitato Londra e Parigi. On je nastavnik u srednjoj školi. Posetila sam London i Pariz. Vado in Italia. Afrika Il Canadà. Po. Švajcarsku. in Svizzera.

U avgustu ćemo ići u Italiju. arancie. Danas je utorak. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. Foscolo. prestonica Italije. Domenica partiamo al mare. “Divina commedia”. u jednini obično stoji neodređeni član. Marko dolazi sledećeg četvrtka. U ovaj restoran često dolaze glumci. U ovoj radnji ima prelepih haljina. U nedelju polazimo na more. 18. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. trešnje. Mangio volentieri la frutta: mele. scrittori. gonne e magliette. “Božanstvena komedija”. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. breskve i grožđe. 10 . In agosto andremo in Italia. Capitolo Primo . ciliege. 18 maggio.Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi.Predgovor. Marco arriva giovedì prossimo. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. sukanja e majica. pittori e musicisti. Danteovo delo.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina. Voi siete studenti universitari. Vi ste studenti. pisci . Ako je predikat bliže određen atributom. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. Rim. slikari i muzičari. maj. One su dobre devojke. opera di Dante. Primeri: Roma. On je student medicine. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. autor “Grobova”. narandže. Ti si dobar dečko. Esse sono brave ragazze . camicie. capitale dell’Italia. bluza. 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. Prvo poglavlje Entrata – Uscita . dok se u množini član izostavlja. Foskolo. Rado jedem voće: jabuke. albicocche e uva. autore dei Sepolcri.

Govorio sam ti o ovim mladićima. In quella via abita Giovanna.. Il mulino a vento. Vaza od stakla .andare a casa. Došao je u martu 2000.lo . U onoj ulici stanuje Jovana. Uzeo sam kartu od onog studenta.Ali: Il primo sabato del mese si lavora. 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: . Voziti se biciklom. 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu. Bio je tužan novembar. Pametan čovek. Ho preso il biglietto da quello studente. Dala sam torbe ovim devojkama. QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član. sastav. Ti ho parlato di questi ragazzi. Ho dato le borse a queste ragazze. restare a casa – ići kući. Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A.) pokazni pridev. ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . Narukvica od srebra (srebrna narukvica). Un uomo d'ingegno .biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju. (Staklena vaza). Quegli studenti sono italiani. Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre.lo. Il vaso di vetro. Andare in bicicletta. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. Vetrenjača.. sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra. Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il. Ova knjiga je veoma interesantna. Oni studenti su Italijani. E' arrivato nel marzo del 2000. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 .

Vidim polja i šume. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. Ko se ponaša kao ovca. Ci vuole tempo . dei. Chi si pasce di speranza muore di fame.pr. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo. može da se koristi partitivni član: del. Ana i Marija). Ci sono degli sbagli. Ci sono sbagli. Sono venute le ragazze. Ko se nadom hrani. degli. Popiću malo vina. Potrebno je vreme (Treba vremena). to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora. Kupila sam sir i voće. Došle su i devojke (n. (dosl. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. Vedo campi e boschi. pr. Pavle je napisao pisma. Srela sam (neke) drugarice. Ho incontrato delle amiche. Ima (nekoliko) grešaka. dello. Ne budi med da se svet ne poliže. Paolo ha scritto le lettere. Kupila sam sir i voće.pr. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. N. Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . Kupila sam hleb i voće ( n. Pavle je pisao pisma. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. Ako ispred imenice koristimo određeni član. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku.Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Prendo del vino. hleb koji obično kupujemo i jabuke). Ima grešaka. Potrebno je neko (izvesno) vreme. Paolo ha scritto (delle) lettere. della.

Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra.bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut. Nisu mi potrebni saveti. radnje. u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). Nema grešaka.). kao što su n. Ho fretta . c) kada su količina broj i mera određeni. d) u nekim ustaljenim frazama. Prendi tre metri di seta bianca.žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Non ci sono errori. Ne pijem vino. stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja . Vi pijete previše vina i previše piva. Uzmi tri metra bele svile. Non bevo vino. Kupi kilogram šećera. korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero. Imenice se mogu razvrstati na : 1.nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura . itd.Primeri: Non ho comprato frutta. Non ho bisogno di consigli. b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane. konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 . Oggi abbiamo due lezioni di italiano. pr. može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. Danas imamo dva časa italijanskog. Nisam kupila voće.

Pr. A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. koji pripadaju istoj vrsti: N. il fiume (reka). la linguistica (lingvistika). Fifi. 1.knjiga L'albero. i Malavoglia (porodice). il libro (knjiga). Rea (imena pasa). la moltitudine (mnoštvo). tj. Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena . il numero (broj). il sogno. il concetto. la sedia ( stolica). Aldo.o: Primeri: Il libro . literatura). il cambiamento (promena). l’argento (srebro). gli Appennini (planinski venci). la grandezza (veličina). imena naroda. u ovu kategoriju spadaju i tzv. Marco.mladić il tavolo . N. La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2. geografske lokacije . planinske vence. tj. il Monte Bianco. il pensiero (misao). pr. i Francesi. imenice koje se odnose na stvari deljive. vulkana). la parola (reč).drvo L'uomo – čovek il ragazzo . Elena. ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale). Fido. Paola (lična imena ljudi). Za predmete ili stvari teže je odrediti rod. pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima. tj. U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda.označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. le Alpi. Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. la musica (muzika) la letteratura (književnosti. c) imena materija (I nomi di materie). la felicità (sreća).sto il telefono – telefon 14 . Catarina. apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea. stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. l’odore (miris) . pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. porodična imena tj. i Serbi. one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). l’aria (vazduh). Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen). una dozzina (tuce). il Vesuvio (imena planina. prezimena. MUŠKI i ŽENSKI. gli Italiani (narodi). Primeri: I Medici. la montagna (planina). b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. la costellazione (sazvežđe). il cane (pas).

kao : La mano (ruka). a muškog su roda. To su uglavnom neke imenice grčkog porekla.kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka. tj.vrednost il grembiule . one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda.film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda. la dinamo (dinamo – motor). l'auto (automobil). (La foto.a to su imenice ženskog roda). Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale . reči koje se završavaju na –a.kafe-bar Il tram .životinja Il fiore – cvet il giornale . Il profeta – prorok.dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta . Primeri: Il bar .Postoje izuzeci od ovog pravila. znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa .sistem il diaframma . ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema . To su po pravilu reči stranog porekla.pesnik . tj.dilema Il telegramma – telegram il monarca . i ne menjaju oblik u množini.kecelja Il portone – kapija il segnale – signal.tramvaj il film . već se za množinu samo menja član.dijafragma il diagramma . l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia. Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik.novine Il motore – motor il televisore . čamac la domanda .televizor Il valore . koje su muškog roda . Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 .poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci. la radio (radio aparat) .tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma . la foto (fotografija).monarh il sistema . automobile i motocicletta .pitanje la visita . la moto (motor).

gione.sneg la pace. jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .navika l'introduzione – uvod la similitudine . ten l'azione – akcija l'abitudine .Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 .razum La regione . -udine su ženskog roda.bor Il melo .samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C.utorak il venerdì – petal il cavatappi .kruška (stablo) Il noce .jabuka (stablo) Il pero .Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno .Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi . la quercia (hrast). PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino . Primeri: La stagione . -zione.ponedeljak il martedì .zid la neve .praksa (Muški rod) il lunedì . la betulla (breza) b) Imena reka.sezona La ragione .mir Imenice koje se završavaju na .sličnost la prestazione – usluga la solitudine .vokal la parete .orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale .regija La carnagione – put.

decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo).narandža la castagna . a) Imenice na .april (il) dicembre . ili životinje) imaju često dva oblika. il Canadà (Kanada). za muški i za ženski rod. il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità . država su ženskog roda Milano – Milano Napoli . stablo). kao i u našem.Italija la Sicilia . il fico – smokva (plod i stablo) .Srbija Parigi – Pariz l’Italia .sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia . il Brasile (Brazil). koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena.Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo).utorak il venerdì .o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 .Napulj Serbia . le Alpi (Alpi).Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava). il Piemonte (Pijemont). Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku. februar (l') aprile .orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì . il dattero – urma (plod. ostrva.ponedeljak il martedì . zanimanja itd.januar (il) febbraio . pokrajina.kesten la noce . la Drava (Drava) la Senna (Sena).petak il sabato – subota f) Imena gradova. il Perù (Peru). le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio . il Belgio (Belgija). D.Sicilija la Lombardia .

u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore .essa. Primeri: Studente . kuća 2. kuće (iz kuće) 3. sem što može da bude u jednini ili množini. u kući 7.gazdarica Cameriere .studentessa Dottore . kući 4. u našem smislu. sa kućom Množina 1. kuću 5.Emilija učitelj .devojčica mladić . ujak) – strina (tetka. kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 . Menjanje imenice po padežima.Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) .cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a.signora gospodin .devojka stric (teča. tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena. ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e. je sledeće: Jednina 1. i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute.dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik. kućo 6.gospođa Padrone – padrona gazda .kćer dečak .učiteljica sin . imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) .

5. all’amico. 7. 2. 7. i . 5. 5. con l’aereo itd. 6. 3. 2. 4. 19 . 5. 4. 3. 7. knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. 5.lo. 4. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il . student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. 4. 6. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. 6. dell’uomo. 6.2. dell’amica. 8. 3.gli) Jednina 1. 3. 7. studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. 7. 2. all’interno. 3. pr. 4. 6. nell’armadio.

TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL . Vado in Italia – Idem u Italiju. pr.odgovara predlozima kod. na . con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. Vado da Marco – Idem kod Marka.Idem u Rim. Il libro è sul tavolo. N.U kancelariji sam. autom) SU odgovora predlogu na. Ova knjiga je za tebe. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma.odgovara predlogu za . Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno . ili gde. Vado a Roma con l’aereo (con il treno.Markova knjiga A . koga –čega .pr. za N. ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu. Ho letto un articolo sulla crisi monetaria. do . Na planinama ima mnogo snega. a koristi se i uz glagole kretanja N. da (namensko) N. Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N.pr. Pročitao sam članak o monetarnoj krizi. Sulle montagne c’è molta neve. pr.odgovara genitivu. – Knjiga je na stolu. IN . Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj. iz. ili odgovara na pitanje čije. pr.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI . od. N. pr. Questo libro è per te. PER .odgovara dativu. označava pripadnost.odgovara predlogu u . Sono in ufficio .odgovara predlogu sa nekim ili nečim N. il libro di Marco. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA .Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON .pr.

tua Suo. c) pokazne zamenice i pridevi. Per gli studenti. con le amiche itd. grande. n. Il tuo ragazzo è simpatico. tako da ostaju odvojeno. rosso. Jednina Mio. La mia amica è italiana. PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. Il nostro paese è molto bello. quale . bello. qualunque). tue suoi . osim sa il – i. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. itd.pr. parecchio. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član. La nostra casa è grande. sue nostri. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom.pr. u arhaičnim ili pesničkim oblicima.pr. La tua ragazza è simpatica. buono. Brojni pridevi (aggettivi numerali) . To je najbrojnija kategorija prideva. quanto . Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. 21 Množina miei. Retko. Oni pripadaju poglavlju o brojevima.). brutto.vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. nostra Vostro. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. Ho visto la sua fotografia. mio. vostre loro . upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. mia Tuo. alto. e) neodređene zamenice i pridevi 3.questo. tuo. mie tuoi. con il ragazzo. d) upitne zamenice i pridevi. sua Nostro. vostro. nostre vostri. može da se naiđe na “Pel” = per il N. b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. quello. 2. cattivo. per le sorelle itd. položaj. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1. Il suo lavoro è interessante.PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom. gentile.

. ispred prisvojne zamenice u jednini. Je najlepši Marina è la più brava. Lucia è meno btava di M. Silvia è la meno brava.... suprug. Marina è più brava di Lucia. KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu. La loro stanza è ordinata. sin. meno .. di. Primer: Carlo è il più bello... G. Ha portato le sue poesie. issimi /e 22 . Tuo figlio studia ingegneria. S. Mia nonna e mia zia sono molto gentili.Il vostro pranzo è pronto. A u jednini... teča (ujna. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella. Le tue idee sono creative. di Primer: Carlo è più bello di Giovanni. Pridevi. La vostra collega è assente. Giovanni è meno bello di C. brat. To se odnosi na rođake kao što su : majka.. i na I. M... Sono venute con le loro macchine... Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a.. è il meno bello. Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio. Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti. e mio nonno dorme. kao i imenice. I tuoi libri sono interessanti.. deda. Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. Najmanje vredna. pr.. Le mie amiche sono belle.. Hanno dimenticato i loro libri. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E. Kada pominjemo najbliže rođake. Siete invitati con le vostre fidanzate. N. Bello.. vrednija od L..sestra. Karlo je LEPŠI od G. Je najbolja.. Je bolja.. kćer. tetka (ujna. Il loro appartamento è piccolo.. strina). u množini na I. L.. M. G. E’ venuto con i suoi amici. otac. G. Je manje vredna od M.. stric).. ne koristi se član. Potete venire con i vostri ragazzi. I miei genitori vivono a Belgrado. = naj. bella Komparativ più . Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno . C. E u množini (za muški i ženski rod). Je najmanje lep.. mentre mia figlia studia lettere . Manje lep od C. mogu da se završavaju na O. bella belli. baka. supruga.

CATTIVO. Marco è elegantissimo. Marina è meno elegante di Marco. veći od) il maggiore (najstariji. M. Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. je veoma simpatičan. GLAGOLI 23 . Isto je i za prideve koji se završavaju na -E.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. manji) il minore (najmlađi. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. Le professoresse sono meno severe dei professori. I professori sono gentili. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. I professori sono più severi delle professoresse. Questi professori sono i più severi. Primeri: Marco è elegante. je veoma elegantna. Marco è più elegante di Marina. M. kao što su BUONO. Le professoresse sono gentilissime .bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. Quelle professoresse sono le meno severe. Marco il più elegante (di tutti). I professori sono severissimi. Marina è elegantissima. najveći) il/la massimo/a (maksimalan. PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan. GRANDE .

Il film sembra interessante.obavestiti. naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. konjunktiv. Sei diventata pallida. drugo. poručiti . množina 3. I bambini dormono. Predavanje je interesantno. pr. Prebledela si. Noi cantiamo. E’ stato nominato direttore. biti imenovan). Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. Ostao sam iznanađen. Il vento soffia. pr. kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. Sono rimasto sorpreso. N. Postoje i brojni glagoski izrazi. essere nominato ( biti postavljen. pr. U ovim primerima glagoli cantiamo. Deca spavaju. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela).jahati . Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. dormono. N. pr. zbivanje. Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere . Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. L’Europa è un continente.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. javiti .nasmejati. Sembri allegra. Način : a) indikativ. Postavljen je za direktora. treće 2. Lice: prvo. N.trebati nešto . stanje. soffia su glagolski predikati. kondicional. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat. Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se. chiamarsi (zvati se). svojstvo ili samo postojanje subjekta. diventare (postati). izgledati). Evropa je kontinent. La lezione è interessante. koji sa dopunom grade imenski predikat. Vetar duva. Film deluje interesantno. Mi pevamo. imperativ (određeni glagolski način) 24 . To su takozvani kopulativni glagoli. N. Broj : jednina . Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) .

futur egzaktni (složena vremena) 5. pretprošlo složeno vreme I. pr. pr.indirektno prelazne glagole . Aktiv se deli na : . Jovana je stigla malo pre. može da se zameni akuzativom. N. On je došao juče kod mene. Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N. Partiamo tra due ore. Abbiamo comprato dei libri. Ho letto un libro interessante. Livade se zelene. po pravilu. Giovanna è arrivata poco fa. Egli è venuto ieri da me. (Il treno ha attraversato il ponte). Dalji objekat.direktno prelazne glagole . Voz je prešao preko mosta.pr. Hanno paura di lui.pr. futur I (prosta vremena) b) perfekt. Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . (imbattersi – sresti. imperfekt. Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. pretprošlo složeno vreme II. aorist. Vreme: a) prezent. naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui. gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. N. Polazimo za dva sata. particip. Naleteli smo na njega. N. Il treno è passato per il ponte. Pročitala sam interesantnu knjigu. (Lo temono) Plaše ga se. I prati verdeggiano.neprelazne glagole . (Sreli smo ga). Kupili smo (neke) knjige. Sreli smo njega. 25 . Ci siamo imbattuti in lui. (Voz je prešao most). kao i glagoli kretanja.b) infinitiv.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu.

Io lavoro in una libreria. koji potiču direktno iz latinskog oblika. Danas putujem za Švajcarsku.braniti Lavare – prati Alzare . pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). u sažetoj formi. Sutra idem na put – Sutra ću ići na put. Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi . ere. za građenje raznih vremena. Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku. Oggi parto per la Svizzera. s tim što se tada menja njihovo značenje.ire Shodno tome. koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima .podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije. ali može da se koristi i za blisku budućnost.Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”). koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena.opaziti. na koju se dodaju lični nastavci. što se u srpskom iskazuje futurom . Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio. 26 . odbijemo karakteristične nastavke –are. U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati).pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . ire. primetiti nešto . U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka. N.braniti se Lavarsi . Pr. Ja radim u knjižari.Abbiamo cantato una canzone .sramiti se . Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak .umivati se Alzarsi – ustati Difendere . da bismo dobili glagolsku osnovu. te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada. u smislu da su neki glagoli u infinitivu. Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika. GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku.

U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi.are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui. Mi žurimo. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam.vas. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). pr. ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. esso. ma essi possono restare. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n. N. a mama i tata su izašli. sedersi = sesti).. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju.essa) si lava . njih).essa) (noi) (voi) (essi. Takođe. Primeri: .Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci.lei. Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta.. Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način.lei. esse. esso.. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui. dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. Io sono a casa. ali oni mogu da ostanu. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. ti se umivaš . nas. mamma e papà sono usciti. Ja sam kod kuće. oni se umivaju. Kod kuće sam. sedersi. Sono a casa. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika.pr. te se.

preferirati) Tradire (izdati). capite finisce.(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. . facere) II konj. capisco noi fniamo. disfare – razložiti. capisci voi finite.Prezent: Finire (završiti). capiamo finisci.činiti. loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. bevere) II konj. io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći. io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. Io Tu dico dici . rasturiti . CAPIRE finisco . Capire (razumeti). sopraffare .savladati . kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. Primer: io tu Lui/lei FINIRE. rifare – ponovo uraditi. capisce essi/esse finiscono . Preferire (više voleti. Ribadire (ponoviti. preraditi . potvrditi) i drugi. esse. . zadovoljiti Dare I konj. soddisfare – ispuniti. dicere) II konj. Primeri . capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE.

ardire . izneveriti... izvući Io traggo Noi traiamo 29 .. koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco. upoznati . preneti.ponoviti. ARDIRE – smeti. tradisce .. tradisci. . ponovo reći .) . apporre – položiti.predire –predskazati .rasporediti . transponovati . . ardisci..contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat. sottoporre – podneti (na uvid).disdire – otkazati . rasporediti . deporre – odložiti.. – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. deponovati . ponere) II konj.indire – zakazati . komponovati . pokazati . comporre . predisporre – preraspodeliti. tradurre – prevesti . indisporre . sedurre – zavesti .lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE. nagovoriti..sastaviti. preneti Trarre (trahere) – izvlačiti. ardisco. supporre – pretpostaviti . riprodurre – reprodukovati. trasporre – pomeriti. indurre – navesti. navesti . contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE). ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati.. imporre – nametnuti . staviti . proporre – predložiti . ridurre . indukovati .oneraspoložiti .. disporre .ribadire . introdurre – uvesti..smanjiti . addurre – izneti. dedurre – izvesti ( zaključak) .

estrarre – izvaditi. Ja znam da sviram. hteti ili ùeleti . Vi morate da idete kući. 30 . distrarre – odvući pažnju . DOVERE (moći. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. Ja mogu da ostanem. Io so l’inglese. pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. Io so suonare. Esse devono presentarsi al concorso. ali se koristi na sličan način. Mi možemo da vozimo auto. Ona želi da krene (da otputuje). Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. One moraju da se pojave na konkursu. Oni žele da gledaju televiziju. a u negativnom obliku može da označava i zabranu. Essi vogliono guardare la televisione. VOLERE. Voi dovete andare a casa. želja ili neki podsticaj. ritrarre – naslikati . Ja hoću (želim) kafu. Voi potete andare. astrarre – abstrahovati . contrarre – sklopiti . detrarre – oduzeti . IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. izvući . protrarre – produžiti. Lei vuole partire.Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . Io voglio un caffè. Vi možete da idete. odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE.trarre. Tu devi studiare. Noi possiamo guidare la macchina. . Ti moraš da učiš. Ja znam engleski. kojim se objašnjava radnja. iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. morati) koji su nepravilni. sottrarre – oduzeti .

Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. (tu) finisci! 3. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. Ragazzi. Io ///// 2. /// 2. ne uzme knjige. prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. (ona) ne piše zadatak. Lei signore 31 . noi finiamo ! 2. Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. s tim što ne postoji oblik za 1. Lui/lei studi ! 1. (noi) studiamo ! 3. lice jednine. Giorgio (tu) . -ere. Neka P. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. Neka M. Paolo (egli) non prenda i libri. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. lui/lei finisca! 1. OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. Maria (lei) non scriva il compito. voi finite ! 3. (voi) studiate ! 4. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. (tu) studia ! 3. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi).

si siedano! Gospođe. prenda il caffe’! Gospodine. U množini III lice: Signori (essi). sedite! 32 . dođite. vadano a casa! Gospodo . Gospodine nemojte da dođete sutra. idite kući! Signore (esse). uzmite kafu! Signora (Lei). izvolite( raskomotite se)! Signore. non venga domani. si accomodi ! Gospođo.(Lei) Signora. venga. non dica questo. Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei).

33 .