P. 1
uzemljenje

uzemljenje

|Views: 969|Likes:
Published by Milan Misic

More info:

Published by: Milan Misic on Sep 28, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/17/2013

pdf

text

original

PRAVILNIK O TEHNIČKIM NORMATIVIMA ZA ZAŠTITU NISKONAPONSKIH MREŽA I PRIPADAJUĆIH TRANSFORMATORSKIH STANICA

("Sl. list SFRJ", br. 13/78 i "Sl. list SRJ", br. 37/95) I OPŠTE ODREDBE Član 1 Ovim pravilnikom propisuju se tehnički normativi za zaštitu niskonaponskih mreža za napajanje i razvod električne energije i pripadajućih transformatorskih stanica visoki/niski napon (u daljem tekstu: trafostanice) od previsokog napona dodira, strujnog preopterećenja, od požara i mehaničkih i dinamičkih naprezanja. Član 2 Odredbe ovog pravilnika ne primenjuju se na elektroenergetska postrojenja i niskonaponski razvod u podzemnim rudnicima, u elektrohemijskoj industriji, na nadzemna mesta ugrožena od eksplozivnih smeša, na električne železnice, uključujući i uređaje na vozilima i kontaktne vodove, kao i na elektroenergetska postrojenja za posebne namene kao što su: postrojenja za napajanje antenskih uređaja na planinskim vrhovima, postrojenja elektrofiltera, i slično. Član 3 Niže navedeni izrazi, u smislu ovog pravilnika, imaju sledeća značenja, i to: 1) zemlja je pojam za opštu masu tla svake vrste, kao i za tekuće i stajaće vode; 2) uzemljiti znači ostvariti električnu provodnu vezu između metalnog dela postrojenja i zemlje; 3) uzemljenje je skup međusobno provodno povezanih uzemljivača, zemljovoda i sabirnih zemljovoda; 4) zaštitno uzemljenje je uzemljenje metalnih delova električnih postrojenja koji ne pripadaju strujnom kolu, radi zaštite ljudi od previsokog napona dodira i napona koraka; 5) radno (pogonsko) uzemljenje je uzemljenje metalnih delova koji pripadaju strujnom kolu električnog postrojenja; 6) združeno uzemljenje, u smislu ovog pravilnika, je uzemljenje koje se postiže spajanjem radnog i zaštitnog uzemljenja u trafostanici, ili kada se isto uzemljenje koristi kao radno i kao zaštitno; 7) uzemljivači su metalni delovi koji se nalaze u zemlji i ostvaruju električnu provodnu vezu uzemljenih delova postrojenja sa zemljom, kao i neizolovani provodnici koji služe za spajanje postrojenja sa zemljom na delu u kome su položeni u zemlji; 8) otpornost rasprostiranja uzemljivača je otpornost zemlje između uzemljivača i referentne zemlje; pod referentnom zemljom podrazumeva se područje zemljišta, a naročito njegova površina, koje je od pripadajućeg uzemljivača udaljeno toliko da se između ma kojih tačaka tog područja ne pojavljuju značajnije potencijalne razlike;

9) otpornost uzemljenja je zbir otpornosti rasprostiranja uzemljivača i otpornosti zemljovoda; 10) temeljni uzemljivač (uzemljivač u temelju) je uzemljivač od pocinkovane čelične trake ili okruglog gvožđa koji se ugrađuje u sloj betona u temelju objekta (zgrade); armiranobetonska konstrukcija objekta (zgrade) može i sama da se koristi kao temeljni uzemljivač pod uslovom da su elementi ove konstrukcije međusobno galvanski povezani (npr. zavarivanjem); 11) oblikovanje potencijala je postupak pri rasporedu uzemljivača kojim se utiče na raspodelu potencijala, da bi se smanjio napon dodira i napon koraka; 12) napon uzemljenja je napon koji pri struji zemljospoja nastaje između uzemljenja i referentne zemlje; 13) napon dodira je deo napona uzemljenja koji čovek može premostiti dodirom; 14) napon koraka je deo napona uzemljenja koji čovek može premostiti korakom dužine 1 m; 15) napon prema zemlji je pri uzemljenoj nultoj tački napon između faznog provodnika i uzemljene nulte tačke (neutralnog provodnika); 16) napon greške je napon koji se pri kvaru pojavljuje između provodnih delova koji normalno nisu nad naponom, ili između tih metalnih delova i referentne zemlje (koja ima potencijal približno jednak nuli); 17) naponski levak je prostorna raspodela potencijala oko uzemljivača prikazana dijagramom; 18) struja greške je struja koja protiče kroz oštećenu izolaciju; 19) struja zemljospoja je struja koja teče u zemlju na mestu zemljospoja; 20) kapacitivna struja zemljospoja je struja koja nastaje pri zemljospoju u elektroenergetskoj mreži koja nije uzemljena; 21) struja dozemnog kratkog spoja je struja zemljospoja u mrežama sa direktnim uzemljenjem ili uzemljenjem preko dopunske otpornosti za ograničenje struje zemljospoja; 22) dozemni kratak spoj je zemljospoj u elektroenergetskoj mreži uzemljenoj direktno ili preko dopunske otpornosti za ograničenje struje zemljospoja; 23) izjednačavanje potencijala je mera koja se postiže galvanskim povezivanjem vodovodnih i drugih instalacija (grejanje, instalacije za gas, metalna kanalizacija, lift, gromobranska instalacija, itd.) sa uzemljenjem objekta (zgrade); 24) zaštitno izolovanje je dopunsko izolovanje metalnih delova pogonskog uređaja koji ne pripadaju pogonskom strujnom kolu, a mogu se dodirnuti; 25) zaštita pomoću uzemljenja je neposredno uzemljenje provodnih delova koji normalno nisu pod naponom, radi zaštite od previsokog napona dodira; 26) nulovanje je zaštita od previsokog napona dodira koja se postiže povezivanjem provodnih delova koji mogu usled kvara doći pod napon sa nultim provodnikom;

36) električne pogonske prostorije su prostorije u zgradama ili otvoreni prostori određeni prvenstveno za smeštaj i pogon postrojenja u kojima je dozvoljen pristup samo licima koja održavaju takva postrojenja ili njima rukuju. 29) neutralni provodnik je provodnik niskonaponske mreže koji je u trofaznom sistemu priključen na neutralnu tačku transformatora snage. zemljovodi i temelji.27) zaštita pomoću naponske zaštitne sklopke (ZN sklopka) je zaštitna mera pri kojoj sklopka neposredno ili posredno isključuje sve provodnike električnog uređaja čiji su provodni delovi. kad se pojavi struja greške koja odgovara struji isključenja te sklopke. konzole. koji su u toku pogona tih postrojenja zaključani i u njima je povremeno pristup dozvoljen samo za to ovlašćenim licima. Zaštita od previsokog napona dodira Član 4 Previsok (opasan) napon dodira je napon dodira koji je veći od dozvoljenog napona dodira (Udoz ). 33) nadzemni vod je skup svih delova koji služi za nadzemno vođenje provodnika koji prenose i razvode električnu energiju. kao zaštitni sistem protiv opasnog napona dodira. Član 5 Dozvoljeni napon (Udoz ) dodira. uzemljivači. koji ne pripadaju strujnom kolu. 32) visokonaponski vod je vod čiji je nazivni napon veći od 1000 V. računaju se prema sledećim izrazima: . 31) niskonaponski vod je vod čiji nazivni napon ne prelazi 1000 V. 37) zatvorene električne pogonske prostorije su prostorije u zgradama ili otvoreni prostori. kojim su obuhvaćeni: provodnici (goli ili izolovani) stubovi. 28) zaštita pomoću strujne zaštitne sklopke (ZS sklopka) je zaštitna mera pri kojoj zaštitna sklopka isključuje sve provodnike električnog uređaja na način opisan u tački 27 ovog člana. 34) mešoviti vod u smislu ovog provodnika je vod u kome se na istim stubovima nalaze visokonaponski i niskonaponski vod. čije su vrednosti date u članu 5 ovog pravilnika. 30) nulti provodnik je direktno uzemljen neutralni provodnik u mrežama u kojima se. zaštitna užad. ostalim licima pristup u takve prostorije može biti dozvoljen samo pod stručnim nadzorom. II ZAŠTITNE MERE U NISKONAPONSKOJ MREŽI I PRIPADAJUĆIM TRAFOSTANICAMA 1. primenjuje nulovanje. 35) samonosivi kablovski vod je nadzemni vod čiji su provodnici izolovani sintetičkim materijalom i složeni u obliku snopa. u zavisnosti od vremena (t) trajanja zemljospoja (kvara). došli pod previsoki napon dodira. izolatori. određeni isključivo za smeštaj i pogon električnih postrojenja.

153 s Vreme trajanja zemljospoja t u sekundama određuje se za uslove normalnog delovanja zaštitnih uređaja i prekidača. uređaji. pri izgradnji i rekonstrukciji trafostanica i niskonaponskih mreža moraju se upotrebljavati samo naprave. potrebno je u objektima (zgradama) sprovesti mere izjednačavanja potencijala. napon merenja ne sme da pređe 65 V. Član 7 Radi sprečavanja nastanka i održavanja previsokog napona dodira. Pri merenju otpornosti U/1 metodom.153 s t Udoz = 65 V za t > 1. Ako su te pauze duže od 0. Pri zemljospoju u transformatorskoj stanici naponi dodira koji se javljaju unutar i izvan transformatorske stanice. usled unošenja opasnih potencijala. uzima se vreme trajanja t jednog zemljospoja. i zajedno sa trošilima moraju se pravilno i redovno održavati.5 s. ne smeju da budu veći od dozvoljenih napona dodira. vodovi i ostali elementi koji su izrađeni u skladu sa važećim propisima.5 s. Član 8 Radi sprečavanja pojave previsokih napona dodira u instalacijama objekata (zgrada). na primer merenjem na poslednjem spratu objekta (zgrade). U slučaju uzastopnog uspostavljanja struje zemljospoja (na primer: zbog automatskog ponovnog uključenja). Električne instalacije u objektima (zgradama). u niskonaponskoj mreži i instalacijama potrošača (na primer: iznošenjem potencijala preko neutralnog provodnika niskonaponske mreže).Udoz = 1000 V za t A 0. Član 9 Kao zaštitne mere od previsokog napona dodira u niskonaponskoj mreži primenjuju se: . Efikasnost mera izjednačavanja potencijala proverava se merenjem. Izjednačavanje potencijala je uspešno sprovedeno ako se merenjem otpornosti između zaštitnog kontakta električne instalacije i metalnih delova drugih instalacija dobije vrednost manja od 2 W u ma kojoj prostoriji objekta (zgrade).V za 0.075 s 75 Udoz = --------. pri čemu struja merenja treba da bude veća od 5 A. vreme t se dobija kao zbir pojedinačnih vremena trajanja zemljospojeva ako pauze između ponovnih uspostavljanja struja nisu duže od 0. Član 6 Uslovi za dimenzionisanje uzemljenja transformatorske stanice prema naponima dodira određeni su vrstom uzemljenja neutralne tačke mreže i vrstom primenjene zemljospojne zaštite.075 s At A 1. Za veće objekte (zgrade) dovoljno je izvršiti merenja u prostorijama koje su najudaljenije od mesta gde je izvršeno galvansko povezivanje. koje se priključuju na niskonaponsku mrežu moraju takođe biti izvedene u skladu s važećim propisima.

koja je nulovanjem zaštićena. . odnosno zaštitnog prekidača: Ik B Ii Član 12 Pri određivanju struje greške (Ik ) uzima se impendansa cele petlje kratkog spoja zajedno sa prelaznim otpornostima.nulovanje. uključujući kućni priključak i instalacione osigurače glavnih razvodnih vodova u glavnom razvodnom ormanu. a usled neke greške ili kvarova mogu doći pod napon. Impendansa petlje treba da zadovolji uslove: Uf Uf Zk A ---------.zaštitne strujne sklopke ili .= ---------Ii KIa gde je: Zk = impendansa (W ) Uf = napon faznog provodnika prema zemlji (V) Ii = kIn . Član 11 Osnovni uslov za nulovanje je da struja greške (Ik ) koja nastaje pri potpunom kratkom spoju faznog provodnika sa nultim provodnikom ili sa delom naprave.zaštitno uzemljenje. odnosno instalacije. Struja isključenja (Ii ) zaštitnog uređaja treba da obezbedi dovoljno brzo isključenje kvara. .25 za automatske prekidače sa elektromagnetnim okidačima.zaštitno izolovanje. bude veća ili bar jednaka struji isključenja (Ii ) pripadajućeg instalacionog osigurača. Opšti uslovi za nulovanje u niskonaponskoj mreži Član 10 Nulovanje se postiže povezivanjem provodnih delova štićenog uređaja.zaštitne naponske sklopke. automatskog osigurača. i ima vrednosti: . Faktor (k) odnosi se na spoljne vodove (vazdušne i kablovske). .. koji normalno nisu pod naponom.k B 1. 2. sa nultim provodnikom.struja isključenja (A) In = nominalna struja osigurača (topljivog ili automatskog) ili podešena struja okidača automatskog prekidača (A). .

34 0. Ova provera vrši se na objektima koji su najviše udaljeni od trafostanice. 1 Kablovski vod Bakarni provodnici (Cu) A 19 B 0.k B 2.01 Član 14 Proveru osnovnog uslova za primenu nulovanja treba izvršiti merenjem impendanse petlje (Zk ) na mestu priključenja nulovanih objekata." 102 A A kIo (-----.+ -------)2 + B Sf So gde je: L = granična dužina voda (m) Uf = napon faznog provodnika prema zemlji (V) Ii = kIo = struja isključena u smislu člana 12 (A) Sf i So = preseci faznog. Član 13 Granična dužina niskonaponskog voda do koje je zaštita nulovanjem efikasna može da se orijentaciono proceni iz uslova: Uf L < --------------------------------.45 0. odnosno nultog provodnika (mm2) A i B = parametri koji imaju vrednosti prema tabeli br.5 za osigurače (topljive ili automatske).. Tabela br. Član 15 Nulti provodnik niskonaponske mreže treba obavezno uzemljiti kod napojne trafostanice i na više mesta u niskonaponskoj mreži. 1. bez obzira na veličinu procenjene granične dužine (L) niskonaponskog voda proračunate prema uslovu iz člana 13 ovog pravilnika.01 Nadzemni vod Aluminijumski Bakarni provodnici provodnici (Cu) (Al) Sf A 35 Sf > 35 Sf A 35 Sf > 35 mm2 mm2 mm2 mm2 19 19 32 32 0.34 . Član 16 Aluminijumski provodnici (Al) 32 0.45 0.

Svaki novi objekat (zgrada) treba. . ako ono mora da bude odvojeno od zaštitnog uzemljenja. 3. ili da imaju vrednosti dva susedna standardna preseka. Za nulti provodnik vezuju se i svi uzemljivači objekata (zgrada) nulovane niskonaponske mreže. Član 22 U kablovskoj niskonaponskoj mreži nuluju se: .metalni plaštovi i armature kablova i metalne kablovske glave. čime se dobija mala ukupna otpornost uzemljenja i pri nepovoljnim električnim karakteristikama tla. Izuzetak su samo objekti (zgrade) koji se nalaze na kraju nekog voda sa jednostranim napajanjem nultog provodnika.metalni kablovski razvodni ormani van zgrade ili u zgradi i priključne kutije. kao i vrednost njihovih otpornosti rasprostiranja nisu strogo ograničeni. Član 19 (Brisan) Član 20 U napojnoj trafostanici i u glavnim razvodnim ormanima potrošača treba staviti vidno upozorenje da je kao zaštitna mera primenjeno nulovanje. po pravilu. i čija otpornost uzemljenja pojedinačno ne sme biti veća od 10 W . Član 18 Izbor minimalnog preseka nultog provodnika niskonaponskog voda u odnosu na presek faznog provodnika vrši se u skladu s važećim propisima o izvođenju elektroenergetskih instalacija u zgradama. . pod uslovom da su preseci nultih provodnika jednaki. a koji nemaju izvedene temeljne uzemljivače i sprovedene mere izjednačavanja potencijala. Član 17 Dozvoljeno je povezivanje nultih provodnika susednih niskonaponskih izvoda iste trafostanice. odnosno za radno uzemljenje. Član 23 . da ima temeljni uzemljivač sa kojim se povezuje nulti provodnik niskonaponske mreže. Raspored ovih uzemljivača u odnosu na uzemljivač trafostanice.metalni i armiranobetonski stubovi javnog osvetljenja i saobraćajne signalizacije. kao i povezivanje nultih provodnika niskonaponskih mreža susednih trafostanica. Posebni uslovi za nulovanje u kablovskoj niskonaponskoj mreži Član 21 Nulti provodnik kablovske niskonaponske mreže vezuje se za združeno uzemljenje trafostanice.

Član 26 Ako u jednom delu niskonaponske mreže nisu ispunjeni uslovi za nulovanje. tada se u ovoj mreži može primeniti nulovanje ako su u objektima na pomenutom delu mreže primenjene zaštitne strujne ili zaštitne naponske sklopke. i sl. igrališta. niti se primenjuju druge zaštitne mere. Član 25 Uzemljenje svakog radijalnog ogranka mreže dužeg od 200 m izvodi se pomoću jednog uzemljivača na kraju ogranka. Pri tome ukupna otpornost uzemljenja ovih uzemljivača ne sme biti veća od 10 W . Član 28 Gde god je to moguće. Isto važi i u slučaju da se u niskonaponskoj mreži i instalacijama potrošača primenjuje zaštitno uzemljenje pomoću pojedinačnih uzemljivača. Član 27 Raspored provodnika na glavi stuba treba da je takav da nulti provodnik bude u istoj ravni ili ispod faznih provodnika. Pri tome ukupna otpornost uzemljenja nultog provodnika niskonaponske mreže. kampovi. priključne kutije i kablovske glave na kablovskim priključcima na nadzemnu mrežu. Član 29 Metalni stubovi niskonaponske mreže. gledano od kraja ogranka. provodnici opšte potrošnje i javnog osvetljenja vode se na istim stubovima pri čemu se upotrebljava zajednički nulti provodnik.Nadzemna niskonaponska mreža izvedena sa samonosivim kablovima treba da zadovolji iste uslove za nulovanje kao i podzemna kablovska mreža. Izuzetno. otpornost uzemljenja iz stava 1 ovog člana može biti i veća od 10 W ako se na krajevima radijalnih ogranaka nalaze objekti (zgrade) u kojima su izvedeni temeljni uzemljivači i ako je sprovedena mera izjednačavanja potencijala. Isti raspored provodnika i isti položaj neutralnog provodnika na glavi stuba treba da bude i kod nenulovanih niskonaponskih mreža. merena u trafostanici bez odvajanja uzemljenja trafostanice. ako se elementi niskonaponske mreže navedeni u stavu 1 ovog člana nalaze na površinama kao što su kupališta. ne nuluju se. primenjuje se jedna od sledećih zaštitnih mera: . Posebni uslovi za nulovanje u nadzemnoj niskonaponskoj mreži Član 24 Nulti provodnik nadzemne niskonaponske mreže uzemljuje se kod trafostanice i na svakom radijalnom ogranku dužem od 200 m. školska dvorišta. 4. ili sa više uzemljivača raspoređenih na dužini od najviše 200 m. ne sme biti veća od 5 W . Izuzetno.

zaštitno izolovanje (korišćenjem kablovskih priključnih kutija. sa zaštitnim uzemljivačem. .uzemljenje pomoću pojedinačnih uzemljivača. sa sintetičkom izolacijom). kablovskih glava i sl. U napojnoj trafostanici mora se uzemljiti neutralni provodnik niskonaponske mreže. Član 33 Uzemljivanje pomoću zajedničkog uzemljivača ostvaruje se direktnom vezom zaštitnog uzemljivača objekta i radnog uzemljenja trafostanice namenski izvedenim spojem. .zaštita pomoću strujnih zaštitnih sklopki na delu niskonaponskog voda u kome se nalaze ovi elementi. 5. zaštitne mere od previsokog napona dodira i koraka primenjuju se u skladu s važećim propisima o tehničkim normativima za izgradnju nadzemnih elektroenergetskih vodova tretirajući stubove kao delove visokonaponskog voda.oblikovanje potencijala (polaganjem uzemljivača na razdaljini od 1 m i na dubini od 0. Primena zaštitnog uzemljenja u niskonaponskoj mreži Član 31 Zaštitno uzemljenje se izvodi spajanjem svih provodnih delova objekata. . .5 m).metalni cevovod (vodovod). Kao zajednički uzemljivač upotrebljava se: . bez obzira da li je u niskonaponskoj mreži primenjeno nulovanje ili neka druga zaštitna mera. Član 30 Ako se na istim stubovima nalaze provodnici visokog i niskog napona. .25 m (asfaltiranjem ili posipanjem krupnim slabo provodnim šljunkom). koje treba zaštiti od previsokog napona dodira.posebno položen uzemljivač. odnosno uzemljivačima. Član 32 Zaštitno uzemljenje se izvodi kao: . . .izolovanje stajališta širine najmanje 1. Član 34 .metalni plašt kabla.uzemljenje pomoću zajedničkog uzemljivača.vezivanje za neki bliski zajednički uzemljivač..

Primena ostalih zaštitnih mera u niskonaponskoj mreži Član 37 Zaštitno izolovanje elemenata niskonaponske mreže.struja isključenja (A).najveća od struja isključenja štićenih objekata u niskonaponskoj mreži (A). Ro . Uslovi primene nulovanja i zaštitnog uzemljenja u istoj niskonaponskoj mreži Član 38 U istoj niskonaponskoj mreži dozvoljen je rad objekata štićenih nulovanjem i objekata štićenih zaštitnim uzemljenjem.otpornost zaštitnog uzemljenja pojedinačnog uzemljivača (W ). zaštita treba da obezbedi brzo isključenje struje dozemnih kvarova u zaštićenom objektu. 6. kablovske priključne kutije. pod uslovom da se pri dozemnom spoju u bilo kojem objektu štićenom zaštitnim uzemljenjem na nultom provodniku niskonaponske mreže ne pojavi napon veći od 65 . Ii = .ukupna otpornost radnog (pogonskog) uzemljenja (W ). Ii .k " Ik . u smislu člana 12 ovog pravilnika. kao i korišćenje strujnih zaštitnih i naponskih zaštitnih sklopki. vrši se prema važećim propisima za izvođenje elektroenergetskih instalacija u zgradama. 7. Osnovni uslov za primenu ove zaštitne mere je da struja greške (Ik ) bude veća ili jednaka struji isključenja (Ii ) pripadajućeg instalacionog osigurača.U slučaju primene zaštitnog uzemljenja pomoću zajedničkog uzemljivača. Zato se za ove elemente niskonaponske mreže primenjuje jedna od zaštitnih mera predviđenih odredbama člana 29 stav 2 ovog pravilnika. stubovi javnog osvetljenja i saobraćajne signalizacije. ne mogu se uspešno zaštititi zaštitnim uzemljenjem pomoću pojedinačnih uzemljivača. automatskog osigurača odnosno zaštitne sklopke: Ik B Ii Član 35 Ako se objekti niskonaponske mreže štite zaštitnim uzemljenjem pomoću pojedinačnih uzemljivača treba da budu ispunjeni sledeći uslovi: 65 Ru A -------Ii 65 Ro A -----------Ii max gde je: Ru . bez obzira na mesto ugradnje. Član 36 Kablovski razvodni ormani.

a ako se pojavi da će se održati samo najkraće vreme.= 0. a u susednom transformatorskom rejonu objekti štićeni zaštitnim uzemljenjem pomoću zajedničkog uzemljivača. do isključenja strujnog kola delovanjem osigurača (topljivog ili automatskog) ili zaštitnog prekidača. Član 40 U istoj niskonaponskoj mreži dozvoljen je rad objekata štićenih nulovanjem i objekata štićenih uzemljenjem pomoću pojedinačnih uzemljivača ako je ispunjen uslov: Rumin Ro A-----------. Ovaj uslov mora biti ispunjen pre povezivanja nultog i neutralnog provodnika na granici transformatorskih rejona. tj. ako su preseci nultih (neutralnih) provodnika jednaki ili imaju vrednost dva susedna standardna preseka. a u susednom transformatorskom rejonu objekti štićeni zaštitnim uzemljenjem pomoću pojedinačnih uzemljivača. Rumin = najmanja od svih otpornosti uzemljenja objekata štićenih pomoću pojedinačnih uzemljivača. ukoliko su njihovi preseci jednaki ili imaju vrednosti dva susedna standardna preseka. zajedno sa uzemljivačima transformatorskih stanica i svim ostalim uzemljivačima koji se vezuju na nulti provodnik. u istoj niskonaponskoj mreži dozvoljen je rad objekata štićenih nulovanjem i objekata štićenih zaštitnim uzemljenjem pomoću pojedinačnih uzemljivača bez provere veličine otpornosti uzemljenja pojedinačnih uzemljivača.20 W . pri čemu preseci nultog i neutralnog provodnika treba da budu jednaki ili da imaju vrednosti dva susedna standardna preseka. nulti i neutralni provodnik ova dva rejona se mogu međusobno povezati. Ako su u jednom transformatorskom rejonu niskonaponske mreže objekti štićeni nulovanjem. a ukupna otpornost uzemljenja nultog provodnika iznosi Ro A 0. Ako su u jednom transformatorskom rejonu niskonaponske mreže objekti štićeni nulovanjem.5 gde je: Ro = ukupna otpornost uzemljenja nultog provodnika celokupne niskonaponske mreže. Uslovi iz stava 1 ovog člana važe za niskonaponske mreže nazivnog napona 3 X 360/220 V.20 W . ako je ispunjen uslov iz stava 1 ovog člana. nulti i neutralni provodnik ova dva transformatorska rejona se mogu međusobno povezati. Član 41 Ako ukupna otpornost uzemljenja nultog provodnika iznosi Ro A 0. Ako su u jednom transformatorskom rejonu niskonaponske mreže objekti štićeni nulovanjem.4 Rumin 2. ovaj nulti provodnik može se vezati za neutralne (nulte) provodnike susednih transformatorskih rejona nezavisno od toga kakav je sistem zaštite u njima primenjen. .V. Član 39 U istoj niskonaponskoj mreži dozvoljen je rad objekata štićenih nulovanjem i objekata štićenih zaštitnim uzemljenjem pomoću zajedničkog uzemljivača.

ako se svaki dvostruki zemljospoj ne isključuje delovanjem zaštite bez vremenskog odlaganja. 40. Član 47 Proračun uzemljivača trafostanice prema termičkom naprezanju u slučajevima navedenim u članu 46 ovog pravilnika vrši se prema veličini dela struje dvostrukog zemljospoja koji prolazi kroz uzemljivač trafostanice i zemlju. niskonaponskoj mreži i instalacijama potrošača. vrši se zavisno od parametara visokonaponske i niskonaponske mreže. Član 45 Uzemljivači trafostanica treba termički da podnesu struje različitih kratkih spojeva u visokonaponskoj i niskonaponskoj mreži. 41 i 42 ovog pravilnika. vodeći računa o termičkoj stabilnosti uzemljivača i o zaštiti od previsokih napona dodira u trafostanicama. Član 42 Ako su u jednoj niskonaponskoj mreži objekti štićeni zaštitnim uzemljenjem pomoću pojedinačnih uzemljivača.da je instalacija u svakom nulovanom objektu izvedena sa posebnim zaštitnim provodnikom. zavisno od vrste uzemljenja neutralne tačke visokonaponske mreže. i da je sprovedena mera izjednačavanja potencijala. Primena zaštitnih mera u trafostanicama Član 44 Izbor uzemljenja i uzemljivača.ako vreme trajanja jednostrukog zemljospoja nije ograničeno na najviše 2 h. . Ovaj deo struje se dobija množenjem ukupne struje dvostrukog zemljospoja sa redukcionim faktorom. i zavisno od načina izvođenja uzemljenja trafostanica. kojim se obuhvata uticaj metalnih plaštova . kao i njihovo dimenzionisanje. onda se na istu mrežu mogu pojedinačno priključiti objekti u kojima je zaštita izvedena nulovanjem. tada se u niskonaponskoj mreži i instalacijama potrošača u kojima je sprovedeno nulovanje. ako svaki nulovani objekat ispunjava sledeće uslove: .20 W mora biti ispunjen pre povezivanja nultog provodnika sa neutralnim (nultim) provodnicima susednih transformatorskih rejona. zabranjuje upotreba zaštitnog uzemljenja pomoću pojedinačnih uzemljivača bez spoja nultog provodnika sa tim zaštitnim uzemljenjem. . u sledećim slučajevima: . Član 43 Ako nije ispunjen ni jedan od uslova navedenih u čl.Uslov Ro A 0. 8. Član 46 Računska provera i dimenzionisanje uzemljivača prema termičkim naprezanjima vrši se za slučaj pojave dvostrukog zemljospoja (koji je moguć jedino u visokonaponskoj mreži čija je neutralna tačka izolovana ili je primenjena kompenzacija struje zemljospoja).da svaki nulovani objekat ima temeljni uzemljivač na koji se vezuje nulti provodnik.

.svi metalni delovi visokonaponskih i niskonaponskih naprava i kućišta transformatora snage. .ostali uzemljivači koji mogu da utiču na smanjenje ukupne otpornosti zaštitnog uzemljenja. Član 48 U trafostanici se. radno i zaštitno uzemljenje izvode se kao posebna uzemljenja. po pravilu. po pravilu. izvodi sa jednom ili dve pravougaone konture i cevnim uzemljivačima (sondama) na uglovima spoljne konture. Tačna vrednost redukcionog faktora određuje se merenjem. u trafostanicama sa nadzemnim vodovima visokog i niskog napona (na primer: trafostanice u obliku "kule" ili na stubu). ako se zaštitno uzemljenje koristi kao združeno uzemljenje. izvodi združeno uzemljenje. na raspodelu struje kvara u trafostanici. . Umesto unutrašnje konture. .visokonaponskih kablova i ostalih metalnih delova koji se vezuju na uzemljenje trafostanice.metalni plaštevi i ekrani energetskih kablova. onda se uzemljivač zaštitnog (združenog) uzemljenja. ako postoje uslovi za korišćenje združenog uzemljenja. . . Za proračun redukcionog faktora kablova mogu se uzeti i podaci proizvođača kablova. .sekundarna strujna kola mernih transformatora. Za nadzemne visokonaponske vodove bez zaštitnog užeta redukcioni faktor iznosi r = 1.neutralni (nulti) provodnik niskonaponske mreže. radno i zaštitno uzemljenje izvode se posebno i naknadno međusobno povežu.uzemljenje visokonaponskih namotaja jednopolno izolovanih naponskih transformatora. Član 50 Zaštitno uzemljenje trafostanice sastoji se od uzemljivača zaštitnog uzemljenja na koji se vezuju: . u smislu ovog pravilnika. kao i rezultati merenja izvršenih u sličnim uslovima. Kao ukupna struja dvostrukog zemljospoja. u trafostanici izvodi samo zaštitno uzemljenje i na njega priključuje neutralni (nulti) provodnik. Izuzetno. Član 49 Ako su ispunjeni uslovi za korišćenje združenog uzemljenja onda se. Za kablovske vodove i nadzemne vodove za zaštitnim užetom je r < 1. uzima se vrednost struje koja je jednaka 80% od struje tropolnog kratkog spoja. u trafostanicama sa armiranobetonskim ili metalnim spoljnim zidovima može se upotrebljavati uzemljivač u temelju trafostanice.ventilni odvodnici prenapona. Član 51 Ako se trafostanica izvodi kao poseban slobodno postavljeni objekat. Izuzetno. po pravilu.

uzemljivač zaštitnog (združenog) uzemljenja izvodi se na način koji najviše odgovara lokalnim uslovima. Za proračun može se koristiti analogija sa trakastim uzemljivačima. Član 55 Ako je odvajanje radnog i zaštitnog uzemljenja uslov za sprečavanje pojave i održavanja opasnih napona dodira u trafostanici i niskonaponskoj mreži. Pored toga moraju biti ispunjeni i sledeći uslovi: 1) niskonaponski kablovski priključci iz trafostanice do prvog stuba. s tim što uzemljivači ova dva uzemljenja treba da budu međusobno udaljeni najmanje 20 m. pri proračunu otpornosti zaštitnog (združenog) uzemljenja treba uzeti u obzir ulogu ovih plaštova kao uzemljivača. raspoloživog prostora i ekonomičnosti gradnje. Smatra se da su radno i zaštitno uzemljenje efikasno razdvojeni ako se na jednom uzemljenju ne može pojaviti potencijal veći od 40% potencijala drugog uzemljenja. 3) neutralni provodnik u trafostanici mora biti postavljen izolovano u odnosu na metalne delove vezane na zaštitno uzemljenje.Ako iz tehničkih i ekonomskih razloga nije opravdano postavljanje cevnih uzemljivača (sondi) iz stava 1 ovog člana (na primer: na kraškom zemljištu). onda nije dovoljno samo fizičko odvajanje ovih uzemljenja. . moraju biti izvedeni sa kablovima sa izolovanim plaštom. Član 54 U niskonaponskoj mreži nazivnog napona 3 X 380/220 V neutralnu tačku mreže treba direktno uzemljiti spajanjem sa radnim uzemljenjem. uzimajući da metalni plašt kabla ima oko dva puta veću otpornost rasprostiranja od otpornosti rasprostiranja trakastog uzemljivača iste dužine. kao i činjenici da se uticaj kabla kao uzemljivača ispoljava na dužini od najviše 500 m od trafostanice. Ako objekat (zgrada) u koji se smešta trafostanica ima izveden temeljni uzemljivač. Član 53 Ako se trafostanica napaja pomoću visokonaponskih kablova sa metalnim plaštovima provodnim prema zemlji. a kablovske glave na ovim priključcima u trafostanici moraju biti od izolacionog materijala. odnosno priključne kutije. povezuje sa zaštitnim uzemljenjem (združeno uzemljenje). onda se taj uzemljivač koristi i za zaštitno (združeno) uzemljenje trafostanice. 2) u instalaciji za sopstvene potrebe trafostanice ne sme se primeniti nulovanje. već treba merenjem utvrditi da između njih ne dolazi do prenošenja električnog potencijala. a izuzetno se izvodi kao posebno uzemljenje. Član 52 Ako se trafostanica izvodi u sklopu nekog drugog objekta (zgrade). Radno uzemljenje se. po pravilu. uzemljivač zaštitnog (združenog) uzemljenja se izvodi u zavisnosti od lokalnih uslova. U tom slučaju vodi se računa o pravcima polaganja kablova.

izvodi združeno uzemljenje. kd = sačinilac koji određuje odnos napona uzemljenja transformatorske stanice i napona dodira na mestu dodira. Član 58 (Brisan) Član 59 . r = redukcioni faktor visokonaponskog voda koji napaja transformatorsku stanicu. tada se radno uzemljenje. uključujući i uticaj kablova kao uzemljivača. lk = ukupna struja zemljospoja. u vidu trougla sa sondama u temenima trougla) koji se pomoću kabla sa izolovanim plaštom spaja sa neutralnim provodnikom na niskonaponskoj razvodnoj tabli u trafostanici. Dimenzionisanje uzemljenja trafostanica ako je neutralna tačka visokonaponske mreže uzemljenja preko male otpornosti Član 57 Ako je neutralna tačka visokonaponske mreže na koju je priključena transformatorska stanica uzemljena preko male otpornosti. po pravilu. u V.Član 56 Ako radno uzemljenje treba da bude odvojeno od zaštitnog uzemljenja (iz čl. Ukupna otpornost združenog uzemljenja (Rzdr ).pomoću uzemljivača kod stubova ili objekata niskonaponske mreže u području prečnika 200 m oko trafostanice. 10 do 35 ovog pravilnika.pomoću jednog posebnog uzemljivača (npr. mora da iznosi: kd " Udoz Rzdr A ------------------r " lk gde je: Udoz = dozvoljeni napon dodira. u A. izvodi: . 59 i 64 ovog pravilnika). po pravilu. Dimenzionisanje uzemljivača radnog uzemljenja vrši se saglasno čl. u transformatorskoj stanici se. kao i uticaj uzemljivača susednih transformatorskih stanica i objekata (zgrada) koji su vezani za neutralni provodnik niskonaponske mreže. ili . i ima vrednost: kd = 2. a u posebnim uslovima rada visokonaponske mreže navedenim u članu 64 ovog pravilnika mora biti ispunjen i uslov iz stava 2 tog člana. 9.

ili . merena u trafostanici bez odvajanja neutralnog (nultog) provodnika niskonaponske mreže od uzemljivača radnog uzemljenja zajedno sa svim uzemljivačima objekata (zgrada) i ostalim uzemljivačima koji se vezuju za neutralni (nulti) provodnik niskonaponske mreže.= ------------Is r " Is Član 60 Pored ispunjenja uslova iz člana 59.izolovanje tla širine 1. kao i spoljni uzemljivač zaštitnog uzemljenja. . 55 i 56 ovog pravilnika.5 m). pri čemu pristup do stajališta treba da bude omogućen izolovanom stazom širine najmanje 1. treba da zadovolji uslove primenjene zaštite od previsokih napona dodira u niskonaponskoj mreži i instalacijama potrošača. ili .25 m. odnosno treba da bude ispunjen uslov: 1200 1200 Rs A-----------.ukupna otpornost zaštitnog uzemljenja (Rs ). U tom slučaju se dimenzionisanje ovih uzemljenja vrši na sledeći način: . Smatra se da su ti uslovi zadovoljeni. Izolovanje tla oko trafostanice ili oblikovanje potencijala je obavezno i u slučaju da je izveden uzemljivač u temelju. Oko trafostanice sa metalnim ili armiranobetonskim spoljnim zidovima izvodi se jedna od sledećih dodatnih zaštitnih mera: . ako je u trafostanici sa metalnim ili armiranobetonskim spoljnim zidovima položen uzemljivač u temelju. pri čemu svi metalni delovi koji se mogu dohvatiti sa mesta za rukovanje treba da budu međusobno povezani. saglasno čl. radno uzemljenje treba izvesti posebno i razdvojeno od zaštitnog uzemljenja.stajališta za rukovanje uređajima treba da se izoluju za najmanje dvostruki napon uzemljenja. moraju se u slučaju odvajanja radnog i zaštitnog uzemljenja preduzeti i posebne zaštitne mere u transformatorskoj stanici i oko nje. na koji su priključeni svi metalni delovi konstrukcije i aparata u trafostanici.25 m oko trafostanice (asfaltiranjem ili posipanjem krupnim slabo provodnim šljunkom). merena u trafostanici bez odvajanja uzemljivača zaštitnog uzemljenja od drugih uzemljivača koji su vezani na njega.oblikovanje potencijala (poleganjem uzemljivača na razdaljini od 1 m od zida na dubini od 0. Ako nije izveden uzemljivač u temelju trafostanice. treba da zadovolji uslov da se pri dozemnom kratkom spoju u visokonaponskom delu trafostanice na zaštitnom uzemljenju ne može pojaviti.ukupna otpornost radnog uzemljenja (Ro ).Ako u nekoj trafostanici nije moguće ispuniti uslov iz člana 57 ovog pravilnika. napon veći od 60% ispitnog napona izolacije elemenata niskonaponskog dela trafostanice i priključnih vodova.stajališta za rukovanje treba da su od metala i da se povežu sa ostalim provodljivim delovima. . tako da vrednosti napona dodira ne budu veće od dozvoljenih napona dodira. u trafostanici mora biti sprovedena jedna od sledećih dodatnih zaštitnih mera: .

ako vreme isključenja zemljospoja u visokonaponskoj mreži prelazi 3 s. moraju se preduzeti mere tako da se u visokonaponskoj mreži struja dozemnog kratkog spoja ograniči na nižu vrednost. Ako nije moguće izvesti uzemljenje prema članu 57 ovog pravilnika. U suprotnom. u transformatorskoj stanici se. mora da iznosi: kd " Udoz Rzdr A -----------------Iz gde je: Udoz = dozvoljeni napon dodira.). sačinilac kd ima vrednost: kd = 1. u A. a zemljospoj se isključuje najkasnije za 2 h.Kod stubnih trafostanica uzemljivač se postavlja na razdaljini od 1 m od stuba i na dubini od 0. gde nije moguće izvršiti efikasno odvajanje radnog i zaštitnog uzemljenja zbog velike gustine metalnih podzemnih instalacija (cevovodi. izvodi združeno uzemljenje. Član 63 (Brisan) . Ukupna otpornost združenog uzemljenja (Rzdr ). uključujući i uticaj kablova kao uzemljivača. kao i uticaj uzemljivača susednih transformatorskih stanica i objekata (zgrada) koji su vezani za neutralni provodnik niskonaponske mreže. kao i sa zaštitnim uzemljivačem trafostanice. u V. uzemljivači zgrada. i ima vrednost: kd = 2. a u električnim instalacijama niskog napona se paralelno koristi TN i TT sistem ili se koristi samo TN sistem pri čemu pojedine zgrade nemaju izveden temeljni uzemljivač i sprovedene mere izjednačavanja potencijala prema propisima za električne instalacije niskog napona.5 m i povezuje se sa svim metalnim delovima koji mogu da se dohvate sa mesta za rukovanje. odnosno preostala struja zemljospoja visokonaponske mreže sa kompenzovanom strujom zemljospoja. Izuzetno. 10. Iz = ukupna kapacitivna struja zemljospoja galvanski povezane visokonaponske mreže sa izolovanom neutralnom tačkom. po pravilu. itd. Dimenzionisanje uzemljenja trafostanice ako je visokonaponska mreža sa izolovanom neutralnom tačkom ili sa kompenzovanom strujom zemljospoja Član 62 Ako visokonaponska mreža na koju se priključuje transformatorska stanica radi sa izolovanom neutralnom tačkom ili sa kompenzovanom strujom zemljospoja. u trafostanici se izvodi združeno uzemljenje. kablovi sa provodnim plaštom. kd = sačinilac koji određuje odnos napona uzemljenja transformatorske stanice i napona dodira na mestu dodira. Član 61 Ako se trafostanica nalazi na području urbanizovanog dela naselja. trafostanica se ne može priključiti na visokonaponsku mrežu koja je uzemljena preko male otpornosti.

11. Ako se dvostruki zemljospoj ne isključuje delovanjem zaštite bez vremenskog odlaganja. smatra se da su stvoreni uslovi za pojavu dvostrukog zemljospoja. koji su postavljeni na razvodnoj niskonaponskoj tabli ili u ormanu. limovima. pločama i sl. zidova. mora se izvršiti računska provera preseka elemenata zaštitnog uzemljenja u odnosu na termička naprezanja. Član 68 . a ova trafostanica se može priključiti samo na visokonaponsku mrežu u kojoj je trajanje zemljospoja ograničeno na najviše 2 časa. na tom uzemljenju ne može pojaviti i održati napon od 65 V. izvodi se združeno uzemljenje. treba da ima vrednost koja obezbeđuje da se. Član 67 Metalni delovi pod naponom. 2) radno uzemljenje treba da zadovolji uslove primenjene zaštite od opasnih napona dodira u niskonaponskoj mreži i instalacijama potrošača. pri čemu moraju biti ispunjeni sledeći uslovi: 1) zaštitno uzemljenje mora se izvesti kao uzemljenje u teškim uslovima. ako postoji posebna opasnost od takvog dodira. koji može izazvati velika termička naprezanja uzemljivača trafostanica i veoma visoke napone dodira. mora biti ostvarena pogodnom konstrukcijom kao: izolovanjem. ukupna otpornost radnog uzemljenja. moraju biti zaštićeni od slučajnog dodira. saglasno članu 60 ovog pravilnika. Član 65 Ako se trafostanica nalazi na području urbanizovanog dela naselja gde nije moguće izvršiti odvajanje radnog i zaštitnog uzemljenja. merena u trafostanici bez odvajanja neutralnog (nultog) provodnika od uzemljivača radnog uzemljenja i ostalih uzemljivača u niskonaponskoj mreži. Zaštita od dodira delova naprava i vodova pod naponom u trafostanici Član 66 Zaštita od dodira delova naprava i vodova koji su pod naponom u trafostanici. odnosno mora da bude ispunjen i uslov: 65 Ro A --------Is gde je Is = ukupna kapacitivna. u slučaju proboja izolacije visokog napona prema radnom uzemljenju. odnosno preostala struja zemljospoja. na način propisan ovim pravilnikom. Pored toga. zatvorenim kućištima. U slučaju iz stava 1 ovog člana treba izvršiti odvajanje radnog i zaštitnog uzemljenja. pomoću prečaga.Član 64 Ako zemljospoj u visokonaponskoj mreži traje duže od 2 časa. zidovima. mreža. pregradama. vrata i sl.

delovi metalne konstrukcije i sl. mreža. i da se istovremeno obezbedi nesmetan izlaz licima koja se nalaze u toj prostoriji. Vrata se moraju otvarati u pravcu izlaza. Zaštita transformatora snage od strujnog preopterećenja . izvodi se u skladu sa važećim propisima i standardima. metalne cevi. 12. i lokalnim uslovima na mestu primene. Član 69 Prečage se mogu koristiti kao zaštita od slučajnog dodira samo u električnim pogonskim i zatvorenim električnim pogonskim prostorijama. pregrada od lima) i delova koji su postavljeni iza tih pregrada. ako se koriste krute mreže otvora do 20 mm sa prečnikom žice od najmanje 2 mm. bez upotrebe ključa ili alata. ako se koriste prečage.) mora iznositi najmanje 15 mm. kao i zaštita od strujnog preopterećenja vodova niskonaponske mreže (nadzemnih i kablovskih). ako se koriste mreže otvora 20 do 60 mm. zidovi. Član 72 Ulaz u zatvorene električne pogonske prostorije dozvoljen je samo kroz vrata koja se zaključavaju. Član 70 Razmak između metalnih delova pod niskim naponom i delova koji nisu pod naponom (npr. ako se koristi puni lim debljine najmanje 1 mm. Izuzetno. a nalaze se pod niskim naponom. a brava mora biti ugrađena tako da se onemogući ulaz neovlašćenim licima. mora iznositi najmanje: 1) 200 mm. Zaštita od strujnog preopterećenja Član 73 Zaštita od strujnog preopterećenja uređaja i opreme u trafostanici. 3) 40 mm. Otvaranje vrata sa unutrašnje strane mora biti lako izvodljivo. dozvoljeni su i manji razmaci u prefabrikovanim postrojenjima. moraju biti od izolacionog materijala. Član 71 Na ulazima i prilazima u zatvorene električne pogonske prostorije moraju se postaviti natpisi koji upozoravaju na opasnost od električne struje. Prečage koje se mogu ukloniti bez upotrebe alata. 2) 100 mm.Razmak između pregrada (prečaga. 13. čija su izolaciona svojstva ispitana i zadovoljavaju propisane uslove. 4) 15 mm.

Za ovu zaštitu primenjuje se jedan od sledećih zaštitnih uređaja: a) kontaktni termometar. postavljaju na visokonaponskoj strani transformatora snage. 2 1. Tabela br. pri uključenju). ili . tk (s) Ia 1.5 Član 77 Zaštita transformatora snage od preopterećenja treba da upozori na nastanak preopterećenja.visokoučinski osigurači koji se. da ne bi došlo do isključenja transformatora iz rada i pri dozvoljenim preopterećenjima i kratkotrajnim strujnim udarima (npr.010.0 5.primarni ili sekundarni prekostrujni releji. Trajna struja kratkog spoja (A) Ik 4 5 6 7 25 20 16. Vreme isključenja zaštitnog uređaja mora biti kraće od vremena dozvoljenog trajanja kratkog spoja posle trajnog opterećenja nazivnom strujom transformatora snage u tabeli br. Dozvoljeno trajanje kratkog spoja. Član 75 Za zaštitu transformatora snage od kratkih spojeva i dozemnih kratkih spojeva služe: .8 4. Napon kratkog spoja. Nazivna struja zaštitnog uređaja odabira se tako da zaštita deluje i u slučaju kratkog spoja na sabirnicama niskog napona u trafostanici. Član 76 Nazivna struja visokonaponskih osigurača ili releja treba da bude veća od nazivne struje transformatora. 2 prema jugoslovenskom standardu N. Izuzetno.8 2.Član 74 Uređaji za automatsku zaštitu transformatora snage od električnog preopterećenja i od unutrašnjih ili spoljašnjih kvarova treba da budu u skladu sa veličinom transformatora i njegovim značajem.H1. . i da isključi transformator snage ako preopterećenje po veličini i trajanju prelazi dozvoljenu granicu. transformator snage može biti i bez navedenih zaštitnih uređaja ako je obuhvaćen nekom efikasnom zaštitom na visokonaponskom izvodu preko koga se napaja trafostanica.7 14 Nazivna struja (A) 3. uk (%) 2. po pravilu.

v) uređaj za termičko preslikavanje (termički relej ili termička slika). ako se u toku eksploatacije preduzimaju mere kojima se sprečava preopterećenje transformatora snage. moraju ispunjavati uslove za takav pogon (odnosi transformacije. na kućnim priključcima i sl). Zaštita niskonaponskih vodova od strujnog preopterećenja Član 80 Za zaštitu niskonaponskih vodova od strujnog preopterećenja i kratkotrajnog strujnog opterećenja u slučaju kratkog spoja. Svi odvodi niskonaponskih vodova treba da budu obeleženi odgovarajućim nazivima u razvodnom ormanu. Smatra se da je zaštita od preopterećenja efikasna. a po potrebi. pri maksimalnoj temperaturi mirnog vazduha od +40oC. kao što je precizno planiranje i kontinualno praćenje razvoja dela potrošnje koji se napaja iz trafostanice. Pri izboru uređaja za zaštitu transformatora snage od preopterećenja treba voditi računa o njihovoj stvarnoj efikasnosti u realnim pogonskim uslovima. 14. uzimajući u obzir dozvoljenu temperaturu provodnika od 80oC. termičkoj čvrstoći provodnika pri kratkom spoju. i u niskonaponskoj mreži (na primer: na mestima promene preseka. Tabela br. ako omogućuje maksimalno iskorišćenje snage transformatora bez bitnog uticaja na skraćenje njegovog veka trajanja. Član 81 Pri izboru karakteristika niskonaponskih osigurača ili automatskih prekidača treba voditi računa o trajnom dozvoljenom strujom opterećenju provodnika voda. Član 78 Primena uređaja za zaštitu transformatora snage od preopterećenja nije obavezna za svaki transformator. Član 82 Trajno dozvoljeno opterećenje strujom golih provodnika nadzemnih vodova uzima se prema tabeli 3.b) bimetalni releji. upotrebljavaju se topljivi osigurači ili automatski zaštitni prekidači. Zaštita niskonaponskih vodova od strujnog preopterećenja izvodi se na odvodima u trafostanici. sa oznakama preseka. ili tromi topljivi osigurači. kao i o uslovima primenjene zaštite od previsokog napona dodira. Član 79 Transformatori snage koji u pogonu treba da rade paralelno sa drugim transformatorima. kao i o ekonomičnosti. odnosi snaga). sprege. 3 . naponi kratkih spojeva. uslovima odvođenja toplote.

5 25/4 35/6 50/8 70/12 95/15 120/21 150/25 185/32 A 90 125 145 170 235 290 345 400 450 Ako je temperatura vazduha niža od + 40oC. ako se na osnovu meteoroloških podataka može pouzdano zaključiti da će u vreme najvećeg opterećenja strujom brzina vetra iznositi najmanje 0.41 Član 83 Trajno dozvoljeno opterećenje strujom golih provodnika nadzemnih vodova može se povećati za 8% u odnosu na vrednosti iz tabela br. 4 Temperatura mirnog vazduha oC 30 20 10 Koeficijent k 0 1.Presek Bakar Aluminijum A mm2 A 16 25 35 50 70 95 120 150 185 115 151 174 231 282 357 411 477 544 92 121 149 185 226 283 329 382 435 Alučelnik 6:1 mm2 16/2. ove provodnike. od uslova odvođenja toplote sa kabla (način polaganja kabla.30 1. 3 i 4.12 1. 3. plašta i sredine u kojoj se nalazi kabl. broj i raspored provodnika u kablu). dozvoljeno je opterećenje provodnika veće od vrednosti navedenih u tabeli br. odnosno kablove. 3 pomnože koeficijentom "k" prema tabeli br. Ove vrednosti dozvoljenih opterećenja golih provodnika nadzemnih vodova dobijaju se tako što se odgovarajuće vrednosti iz tabele br. . od temperature sredine u kojoj se nalazi kabl. Član 85 Trajno dozvoljeno opterećenje strujom provodnika niskonaponskih kablovskih vodova bira se zavisno od konstrukcije kabla (vrsta izolacije i provodnika. Član 84 Ako je odvod od niskonaponskog razvodnog ormana do zateznih izolatora izveden pomoću izolovanih provodnika ili kablova.22 1. 4: Tabela br. specifična toplotna otpornost izolacije.6 m/s. treba tako dimenzionisati da njihovo trajno dozvoljeno strujno opterećenje odgovara dozvoljenom opterećenju nadzemnog voda navedenog odvoda.

odnosno isključenja zaštite pri kratkom spoju treba da je toliko da se obezbedi termička čvrstoća provodnika.007 0. odnosno isključenja zaštite (s) S = presek provodnika (mm2) Ik = struja kratkog spoja (kA) a = koeficijent.017 0. broj paralelno položenih kablova). 5 ima vrednosti date u istoj tabeli. Zaštita od požara Član 87 Zaštita od požara elektroenergetskih postrojenja i uređaja. 5 Vrsta voda Parametri Temperatura provodnika pre kratkog spoja (oC) Temperatura provodnika u kratkom spoju (oC) Koeficijent "a" Nadzemni vod sa bakarnim provodnicima sa aluminijumskim provodnicima sa bakarnim provodnicima Kabl sa aluminijumskim provodnicima 50 70 170 160 160 0.015 0. kao i objekata u blizini tih postrojenja i uređaja. izvodi se u skladu sa važećim propisima za specijalnu zaštitu elektroenergetskih postrojenja od požara.porast temperature provodnika u odnosu na okolinu. Član 88 . koji za parametre navedene u tabeli br. Tabela br. Član 86 Vreme pregorevanja topljivih osigurača. kao i od aktivne otpornosti provodnika kabla. i određuje se iz uslova: S t a " (--------)2 Ik gde je: t = vreme pregorevanja osigurača.005 15.

odvajanje se vrši pomoću pregradnih zidova. Zaštita od mehaničkih i dinamičkih naprezanja Član 92 Celokupna oprema. a čije izvođenje otpočne u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog pravilnika. trafostanica mora biti odvojena od ostalih objekata. prodiranje vode itd.). zidovi. kako u normalnim uslovima. uređaji i ostali elementi trafostanice i niskonaponske mreže treba da su tako konstruisani i montirani da ne mogu izazvati požar većeg obima. ni ugroziti susedne objekte i objekte u kojima ili na kojima su montirani. krovne konstrukcije. itd. III PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE Član 94 Odredbe ovog pravilnika ne primenjuju se na trafostanice i niskonaponske mreže koje su izgrađene pre stupanja na snagu ovog pravilnika. Član 91 U trafostanici koja se nalazi u sklopu nekog drugog objekta vazduh mora da izlazi neposredno napolje. odnosno delove objekata (temelji. i sl.). Član 89 Da bi se sprečilo širenje požara. mogu se primenjivati odredbe Pravilnika o tehničkim normativima za zaštitu . Član 90 Trafostanica se mora tako izgraditi da se obezbedi zadovoljavajuće hlađenje. i da gasovi koji mogu nastati u trafostanici mogu nesmetano odlaziti. uređaji i ostali elementi u trafostanici i u niskonaponskoj mreži moraju biti konstruisani i montirani tako da mogu da izdrže sva dinamička i ostala mehanička naprezanja predviđena važećim propisima i standardima.Celokupna oprema. Član 93 Za zaštitu od mehaničkih i dinamičkih naprezanja elemenata trafostanica i niskonaponskih mreža primenjuju se važeći propisi o tehničkim normativima za elektroenergetska postrojenja nazivnog napona iznad 1000 V i tehnički normativi za izgradnju nadzemnih elektroenergetskih vodova. nosivost tla. Elementi trafostanica i niskonaponskih mreža ne smeju ugrožavati objekte. tako i pri kratkim spojevima i ostalim lokalnim uslovima dodatnih naprezanja (led. ugrađivanjem vrata od čvrstog i nezapaljivog materijala. na kojima su ovi elementi montirani. Član 95 Na trafostanice i niskonaponske mreže za čije je građenje izdato odobrenje pre dana stupanja na snagu ovog pravilnika. 16. Ako se trafostanica nalazi u sklopu nekog drugog objekta. vetar. Otvori za ventilaciju moraju biti tako izgrađeni da na prometnim mestima ne ugrožavaju prolaznike.

11/74 i 20/74). . Član 98 Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaju da važe čl. 7. 7. Član 99 Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom listu SFRJ". 7.095.111. koji su sastavni deo Pravilnika o tehničkim merama i uslovima za izvođenje elektroenergetskih instalacija u zgradama ("Službeni list SFRJ". 7. 8. br.niskonaponskih mreža i pripadajućih transformatorskih stanica ("Službeni list SFRJ". 7. 7. 7.47 Tehničkih propisa za izvođenje elektroenergetskih instalacija u zgradama.1. 144 i 145 Pravilnika o tehničkim normativima za elektroenergetska postrojenja nazivnog napona iznad 1000 V ("Službeni list SFRJ".112. Član 97 Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaju da važe tač. 7.36 i 8.11.094.091.092.093. 11/74 i 20/74). br. 143. 4/74). br. Član 96 Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o tehničkim normativima za zaštitu niskonaponskih mreža i pripadajućih transformatorskih stanica ("Službeni list SFRJ". br. 43/66).

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->