P. 1
GASNI ZAKONI

GASNI ZAKONI

|Views: 5,653|Likes:
Published by bosko-stevovic-2160

More info:

Published by: bosko-stevovic-2160 on Oct 20, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/19/2013

pdf

text

original

GASNI ZAKONI

Fizičke veličine pomoću kojih odre ujemo stanje nekog gasa nazivamo osnovne veličine stanja, a to su: pritisak, temperatura i zapremina. Odnosi izme u pojedinih veličina stanja izraženi su gasnim zakonima. Gasni zakoni su izvedeni za idealne gasove, ali se mogu primeniti i na realne gasove, pri čemu je greška utoliko manja ukoliko se gas nalazi na višoj temperaturi i na nižem pritisku. Da bi se gas smatrao idealnim gasom, treba da ispunjava sledeće uslove: 1. Sile privlačenja izme u molekula gasa su zanemarljivog intenziteta. 2. Ukupna zapremina molekula gasa je zanemarljiva u odnosu na zapreminu koju gas zauzima. Bojl-Mariotov (Boyle-Mariotte) zakon Na konstantnoj temperaturi zapremina odre ene količine gasa obrnuto je srazmerna pritisku.

V1 p 2 = ⇒ p1 ⋅ V1 = p 2 ⋅ V2 ili p ⋅ V( n ,T ) = konst. (T = konst.; n = konst.) V2 p1
Šarlov (Charles) ili Gej-Lisakov (Gay-Lussac) zakon
Pod stalnim pritiskom zapremina odre ene količine gasa je direktno srazmerna apsolutnoj temperaturi.

V1 V2 V = ⇒ = konst. ili V( n , p ) = T ⋅ konst. T1 T2 T

( p = konst.; n = konst.)

Odnosno: Pri stalnoj zapremini pritisak odre ene količine gasa je direktno srazmeran apsolutnoj temperaturi. p1 p 2 p = ⇒ = konst. ili p ( n ,V ) = T ⋅ konst. T1 T2 T (V = konst.; n = konst.)

Oba ova zakona mogu se izraziti i na sledeći način: Pri stalnom pritisku zapremina odre ene količine gasa raste (ili opada) za 1/273,15 zapremine pri 273,15 K, kada temperatura raste (ili opada) za 1 K.
V = V0 + V0 ⋅t 273,15 ( p = konst.; n = konst.)

V = V0 (1 + α ⋅ t )

α = 1 273,15

1

Kako je broj molekula proporcionalan broju mola. ⋅ n Zapremina jednog mola gasa naziva se molska zapremina. T0 T1 T2 T Ako se jedan mol nekog gasa nalazi pri normalnim uslovima. to stanje se može predstaviti izrazom: p 0 ⋅ V0 = konst.15 K (00C) Avogadrov zakon Iste zapremine različitih gasova pri istoj temperaturi i istom pritisku sadrže isti broj molekula.15 pritiska pri 273.15 Gde je: p .4⋅10-3 m3/mol ili 22. Molska zapremina (Vm) bilo kog gasa..4 dm3/mol.15 K.) p = p 0 (1 + α ⋅ t ) α = 1 273.Gde je: V .pritisak gasa pri temperaturi od 273. sledi: V( p .količina gasa Opšta jednačina gasnog stanja (jednačina stanja idealnog gasa) Klapejron-Mendeljejeva jednačina daje zavisnost pritiska.15 K (00C) Pri stalnoj zapremini pritisak odre ene količine gasa raste (ili opada) za 1/273. n = konst.15 K) je 22. = R T0 Gde je: 2 . pri normalnim uslovima (p0=101325 Pa.zapremina gasa pri temperaturi t0C V0 . Vm = V0 n Gde je: V0 .T ) = konst.zapremina gasa pri temperaturi od 273.pritisak gasa pri temperaturi t0C p0 .zapremina gasa pri normalnim uslovima n . p = p0 + p0 ⋅t 273. T0=273. kada temperatura raste (ili opada) za 1 K.15 (V = konst. temperature i zapremine odre ene količine gasa izrazom: p 0 ⋅ V0 p ⋅V p ⋅V p ⋅V = 1 1 = 2 2 ⇒ = konst.

T) zapremine gasova koji me usobno reaguju.R ... p = p1 + p 2 + . Parcijalnim pritiskom gasa u smeši naziva se pritisak koji bi vršio taj gas zauzimajući pri istim uslovima zapreminu ukupne smeše gasova. kao i zapremine gasovitih proizvoda hemijske reakcije stoje u odnosu prostih celih brojeva. pn ..4 ⋅ 10 −3 m 3 mol −1 = = 8. ukupan pritisak smeše gasova.. jednak je zbiru parcijalnih pritisaka gasova koji ulaze u sastav smeše.. normalnu temperaturu i molsku zapreminu: R= p 0 ⋅ V0 101325Pa ⋅ 22.molekulska masa gasa važi: pV = m RT M Daltonov zakon parcijalnih pritisaka Prema zakonu parcijalnih pritisaka.parcijalni pritisci svakog pojedinog gasa Zakon o zapreminskim odnosima Pri istim fizičkim uslovima (p.ukupni pritisak gasne smeše p1.. koristi se Klapejron-Mendeljejeva jednačina za bilo koju količinu gasa: p ⋅V = n ⋅ R ⋅T Brojna vrednost gasne konstante može se izračunati zamenom vrednosti za normalan pritisak.. koji me usobno ne reaguju.. + p n odnosno p = ∑ pi Gde je: p .masa gasa M .314 Pa ⋅ m 3 ⋅ K −1 ⋅ mol −1 T0 273. p2..15K Kako je: n= m M Gde je: m .. 3 .univerzalna gasna konstanta Za uslove različite od normalnih.

5 Pa V2 8dm 3 2.5 dm3. Izračunati pritisak tog gasa ako se zapremina gasa pri istoj temperaturi smanji na 8 dm3. V1 = 1dm 3 p1 = 101. Na normalnom pritisku od 101.325kPa p2 = ? V2 = 0. Pri konstantnoj temperaturi pritisak nekog gasa zapremine 20 dm3 iznosi 99975 Pa. Izračunati pod kojim će pritiskom zapremina gasa iznositi 0.PRIMERI: 1. V1 = 20dm 3 p1 = 99975 Pa p2 = ? T = const _______________ Bojl – Mariotov zakon p1 ⋅ V1 = p 2 ⋅ V2 p2 = p1 ⋅ V1 99975Pa ⋅ 20dm 3 = = 249937. ako se njegova temperatura povisi na 400C. T1 T2 ⇒ p2 = p1 ⋅ V1 ⋅ T2 T1 ⋅ V2 4 .5dm 3 T1 = −20 o C T2 = 40 o C _______________ Opšta jednačina gasnog stanja p1 ⋅ V1 p 2 ⋅ V2 = = const.325 kPa i na temperaturi od -200C gas zauzima zapreminu od 1 dm3.

Gas u datoj zapremini nije čist kiseonik. p.6 ⋅ 10 3 Pa − 2813Pa = 103787 Pa Zapremina čistog kiseonika pri normalnim uslovima izračunava se na osnovu opšte jednačine gasnog stanja: T0 ⋅ p 1 ⋅ V1 p 0 ⋅ V0 p1 ⋅ V1 = ⇒ V0 = T0 T1 p 0 ⋅ T1 p1 = p (O2 ) = 103787 Pa V0 = 273K ⋅ 103787 Pa ⋅ 100 ⋅ 10 −6 m 3 = 94. ukupni pritisak smeše gasova. potrebno je primeniti Daltonov zakon parcijalnih pritisaka.47cm 3 101325Pa ⋅ (23 + 273) K 4.25 dm3 suvog vazduha koji se nalazi na pritisku od 100 kPa i temperaturi od 295 K. u ovom slučaju kiseonika.29 Pa 253K ⋅ 5 ⋅ 10 −4 m 3 3. Prema ovom zakonu. Na koju temperaturu treba ohladiti 0. jednak je zbiru parcijalnih pritisaka gasova u smeši.5dm 3 = 5 ⋅ 10 − 4 m 3 101325Pa ⋅ 10 −3 m 3 ⋅ 313K p2 = = 250709. već predstavlja smešu kiseonika i vodene pare. Prema tome.47 ⋅ 10 −6 m 3 = 94.p1 = 101.325kPa = 101325Pa V1 = 1dm 3 = 10 −3 m 3 T2 = (40 + 273) K = 313K T1 = (−20 + 273) K = 253K V2 = 0. p(O2). i vodene pare. U menzuri zaronjenoj u vodu sa otvorom na dole sakupljeno je 100 cm3 kiseonika na temperaturi od 230C i pod pritiskom od 106. Izračunati zapreminu čistog kiseonika pri normalnim uslovima. Pritisak čistog kiseonika biće: p (O2 ) = p − p ( H 2 O) = 106. da bi se izračunao pritisak čistog kiseonika.1 dm3? 5 . da bi vazduh na pritisku od 93 kPa zauzimao zapreminu od 0.6 kPa. p(H2O): p = p (O2 ) + p ( H 2 O) U tabeli .Veličina stanja ključale vode i suve pare u zavisnosti od temperature” nalazi se podatak da na temperaturi od 23˚C napon vodene pare iznosi 2813 Pa..

25 ⋅ 10 m 5.1 ⋅ 10 −3 m 3 T2 = = = 109.74 K = −163. V (CO2 ) = 4dm 3 V (C 2 H 2 ) = 6dm 3 p = 98642Pa p (CO2 ) = ? p (C 2 H 2 ) = ? ________________ Daltonov zakon parcijalnih pritisaka p (CO2 ) = x(CO2 ) ⋅ p Gde je: xi .25dm 3 p1 = 100kPa T1 = 295K p 2 = 93kPa V2 = 0. Izmešano je 4 dm3 ugljenik(IV)oksida i 6 dm3 etina. izračunati pritisak svake komponente smeše. T1 T2 T1 ⋅ p 2 ⋅ V2 295K ⋅ 93 ⋅ 10 −3 Pa ⋅ 0.1dm 3 _____________ Opšta jednačina gasnog stanja p1 ⋅ V1 p 2 ⋅ V2 = = const.zapreminski udeo gasa u smeši 6 . Ako su oba gasa bila pod pritiskom od 98642 Pa.molski udeo gasa u smeši Za idealne gasove važi: xi = ri ri .41o C 3 −3 3 p 1 ⋅ V1 100 ⋅ 10 Pa ⋅ 0.T2 = ? V1 = 0.

a temperatura gasa povisi na 530C. T = 34 o C V = 11.2 dm3 kiseonika u smeši sa vodenom parom pod pritiskom od 105307 Pa.35 kPa. Ako je pritisak vodene pare na toj temperaturi 5598.68 % 7. = = 0. U sudu iznad vode na temperaturi od 340C nalazi se 11.6 Pa Sastav smeše (%) = ? __________________ x(H2O) = p(H2O) 55986 Pa .4 V (CO2 ) + V (C 2 H 2 ) 4dm 3 + 6dm 3 r (CO2 ) = p (CO2 ) = 0. izračunati sastav gasne smeše u procentima.2dm 3 p = 105307 Pa p ( H 2 O) = 5598.2 Pa 6.32 % p 105307 Pa x(O2 ) =100− x(H2O) =100− 5. kolika će biti zapremina helijuma? V1 = 1246cm 3 p1 = 0.8 Pa p (C 2 H 2 ) = p − p (CO2 ) = 98642 Pa − 39456.32 = 94.6 Pa.82 kPa na 180C. Neka količina helijuma zauzima zapreminu od 1246 cm3 pod pritiskom od 0. Ako se pritisak poveća na 1.4 ⋅ 98642 Pa = 39456.8 Pa p (C 2 H 2 ) = 59185.ri = Vi ΣVi V (CO2 ) 4dm 3 = = 0.0532= 5.35kPa T2 = 53o V2 = ? ______________ Opšta jednačina gasnog stanja 7 .82kPa T1 = 18 o C p 2 = 1.

U čeličnom cilindru zapremine 12 dm3 nalazi se azot na pritisku od 15 MPa i temperaturi od 298 K.627m 3 101325Pa ⋅ 298K 9.5dm 3 T2 = 18 0 C p = const V2 = ? ____________ Gej-Lisakov zakon V1 V2 = T1 T2 ⇒ V2 = V1 ⋅ T2 4.86cm 3 ⇒ V2 = 1 1 2 = T1 ⋅ p 2 (18 + 273) K ⋅ 1.82kPa ⋅ 1246cm 3 ⋅ (53 + 273) K = = 847.25dm 3 T1 (35 + 273.15) K = = 4. Kolika će biti zapremina te količine gasa ako se temperatura snizi na 180C.5 dm3.35kPa T1 T2 8.15) K 8 .5 ⋅ 10 −3 m 3 ⋅ (18 + 273. a pritisak ostane nepromenjen? p1 = 1kPa T1 = 35 0 C V1 = 4. Koju zapreminu će zauzimati azot na normalnim uslovima? V1 = 12dm 3 p1 = 15MPa T1 = 298K V0 = ? ____________ Opšta jednačina gasnog stanja T0 ⋅ p 1 ⋅ V1 p 0 ⋅ V0 p1 ⋅ V1 = ⇒ V0 = T0 T1 p 0 ⋅ T1 V0 = 273K ⋅ 15 ⋅ 10 6 Pa ⋅ 12 ⋅ 10 −3 m 3 = 1.p1 ⋅ V1 p 2 ⋅ V2 p ⋅V ⋅ T 0. Neka količina gasa pod pritiskom od 1 kPa na temperaturi od 350C zauzima zapreminu od 4.25 ⋅ 10 −3 m 3 = 4.

zauzima 11g tog gasa? M (1) M (2 ) D = 1. pri istim uslovima.52 ⋅ 29 g mol = 44. prema Avogadrovom zakonu.relativna gustina gasa Pošto se radi o istim zapreminama. Relativna gustina nekog gasa u odnosu na vazduh iznosi 1. m1 ρ m D= 1 = V = 1 ρ 2 m2 m2 V Gde je: D . pri normalnim uslovima. a njihove mase su proporcionalne molskim masama: m1 : m2 = M (1) : M (2 ) ⇒ D = PRIMER: 10.52 m(vazduh) M (vazduh) M (vazduh) = 29 g mol M ( gas ) = D ⋅ M (vazduh) = 1.08 g mol D= Pri normalnim uslovima jedan mol ovog gasa zauzima zapreminu od 22. ρ. sadržavati jednak broj čestica. pa je zbog toga uveden pojam relativne gustine gasa. dva gasa će. ovaj način izračunavanja gustine gasa nije najpovoljniji jer ne predstavlja konstantnu veličinu. Pošto se zapremina gasa znatno menja pri promeni pritiska i temperature. Relativna gustina gasova prestavlja odnos masa dva različita gasa istih zapremina koji se nalaze pri istim uslovima (pritisak i temperatura).52.4dm3.RELATIVNA GUSTINA GASA Gustina nekog gasa. predstavlja odnos izme u mase i zapremine tog gasa na odre enom pritisku i temperaturi. odnosno mola.52 m( gasa) = 11g V0 ( gasa) = ? ______________ m( gas) M ( gas) = = 1. 9 . Koju zapreminu.

4dm 3 ⋅ 0.2495mol ⇒ mol 1mol : 22.2495mol = 5.4dm = 0.2495mol : V0 ( gasa ) V0 ( gasa) = 22.59dm 3 1mol 10 .08 g 3 n( gas ) = = 0.n= m M 11g 44.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->