P. 1
Diplom Ski

Diplom Ski

|Views: 672|Likes:

More info:

Published by: Milana Jankovic Malcic on Jun 28, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/24/2012

pdf

text

original

Ordinacija Milojevi medic, Novi Sad, Bulevar cara Lazara 90, telefon 064/197 22 99 . Design by Ti ma www.milojevicmedic.com index | Dr Milojevic | istorija | ve be | preventiva | indikacije | procedure | kontakt | sadr aj

nazad

Specijalisti ka ordinacija za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju
MEDIC

M ILOJEVI
Sa etak: Cilj ovog rada je pre svega da na edukativan na in pribli i kompleksnost kineziterapijskih programa u okviru respiratome rehabilitacije, njihove specifi nosti odre ene poreme ajima i klini kim manifestacijama osnovne bolesti svima onima koji se sre u sa ovim problemom. U radu su detaljno i vrlo ilustrativno prikazani danas kori eni kineziterapijski programi u okviru respiratorne rehabilitacije, njihove specifi nosti odre ene poreme ajima i klini kim manifestacijama osnovne bolesti i ciljevima koji se postavljaju pred respiratornu rehabilitaciju. Cilj respiratome rehabilitacije je da nau i bolesnika kako da ivi sa svojoni bole u, da pravilno di e i da preostale rezerve kardiovaskularnog i respiratornog sistema to bolje koristi. Postupci respiratome rehabilitacije imaju za cilj odlaganje ta ke kolapsa bronha, usporenje ritma disanja pove avaju i ekonomi nost, produbljenje disanja bez pove anja brzine disanja, mobilizaciju toraksa i ki me, korekciju dr anja tela i popravljanje op te kondicije. Rezultat pravilno sprovedenih mera respiratome rehabilitacije je zna ajno pobolj anje svih parametara plu ne funkcije i gasne razmene. Klju ne re i: Respiratoma rehabilitacija, kinezi -terapija Summary: The study is primarily aimed at educating all those who are involved with this health issue about complex kinesi therapv programmes included in respiratory rehabilitation and their specific features conditioned by the primary disease disorders and clinical manifestations. The paper brings a detailed and illustrative presentation of kinesi therapy programmes in the current use as a part of respiratory rehabilitation and their specific features conditioned by the primary disease disorders and clinical manifestations, as well as by the aims to be achieved by respiratory rehabilitation. Respiratory rehabilitation is aimed at teaching a patient how to live with his disease and instmct liim to breathe properlv in order to make the best use of his retained cardio respiratory reserves. This can be achieved by delaying the bronchus collapse point, slowing down the breathing rhvthm, which results in deeper, more economic but not faster breathing, better mobilization of the thorax and spine, improved body posture and general condition of a patient. Adequately applied respiratory rehabilitation also results in a significant improvement of all lung function and gas exchange parameters. Key words: respiratory rehabilitation, kinesi fherapy UVOD

Cilj respiratome rehabilitacije je da nau i bolesnika kako da ivi sa svojom bole u, da pravilno di e i da preostale mogu nosti respiratomog i kardiovaskularnog sistema to bolje koristi. Da bi se kod bolesnika sprovela rehabilitacija u u em smislu re i, odnosno kineziterapija, posle jasno uo enih gre aka pri respiraciji, potrebno je uraditi jo niz propratnih postupaka. Na prvom mestu potrebno je osloboditi disajne puteve od nagomilanog sekreta, to posti emo aplikacijom odgovaraju ih lekova putem aerosola i polo ajne drena e uz vibraci ju i perkusiju, bolesnik se relaksira putem razli itih procedura (mehanoterapija, liidroterapija, elektroterapija i autogeni trening) priprema za kineziterapijske programe ve bi disanja u zavisnosti od prirode osnovne bolesti. Osnovni cilj je popravljanje ventilacije ime se posti e smanjivanje rada i utro ka energije. Postupci respiratome rehabilitacije imaju za cilj odlagaje ta ke kolapsa bronha, usporavanje ritma disanja ime se pobolj ava ekonomi nost, produbljivanje disanja bez pove anja brzine disanja, mobilizaciju toraksa i ki me, korekciju dr anja tela i popravljanje op te kondicije [1]. CILJ RADA Cilj ovog rada je pre svega da na edukativan na in pribli i problem kompleksnosti kineziterapijskih programa u okviru respiratorne rehabilitacije, njihove specifi nosti odre ene poreme ajima i klini kim manifestacijama osnovne bolesti svima onima koji se sre u sa ovim problemom. KINEZITERAPIJSKIPROGRAM KOD HOBP (bronchitis chronica, asthma bronchiale, emphvsema pulmonum, bronchiaectasie) Emfizem se esto javlja nakon hroni nog bronhitisa, nroni nog endobronhijalnog obolenja, bronhiektazija i bronhijalne astme. To su lironi ne bolesti, simptomi se mogu javiti i nestati, ali patoanatomske promene se de avaju i ostaju. Dolazi do respiratome insuficijencije (arterijska liipoksemija, retencija ugljen dioksida, zatajivanje desnog srca, te cor pulmonale). Klini ki tok se karakteri e periodima egzacerbacije i remisije. Fizikalni pregled otkriva kifoti no dr anje, sa povi enim ramenima, pro irenje vena na vratu, pove an plu ni volumen i smanjena brzina ekspirijuma, kao i pove anje rezidualnog volumena. Vitalni kapacitet je smanjen, uz smanjenu alveolamu ventilaciju koja je nejednako rasporedena u plu ima, to dovodi do arterijske hipoksemije i retencije ugljendioksida. Saturacija kiseonika u mirovanju je niska, dok do brze desaturacije dolazi pri najmanjem napom. Prisutne su strukturalne promene u plu ima i bronhiolama. Te promene ine: 1. Dilatacija alveola, koja dovodi do stvaranja mehuri a koji prskaju i konfluiraju stvaraju i ve e vazdu ne upljine uz kolaps malih bronhiola i njihovo fibroziranje; 2. Destrukcija pulmonalne vaskularizacije i desne ventrikulame hipertrofije i insuficijencije (cor pulmonale). Moramo imati u vidu da u toku kineziterapije tj. kad god su energetske potrebe ve e, ubrzava se proces metabolizma, a time se uve ava potreba za kiseonikom. Kod neadekvatne razmene gasova dolazi do o te enja fizi kih i psihi kih funkcuja. Ugljen dioksid je krajnji proizvod procesa i izlu uje se iz plu a gotovo potp uno, ali on je ujedno i hemijski spoj koji igra va nu ulogu u regulaciji disanja. Ako je poreme ena njegova eliminacija dolazi do fiziolo ke neuravnote enosti. Razmena gasova obuhvata: 1. ventilaciju: volumen vazduha koji sti e u alveole svakim inspirijums kim ciklusom i njegova distribucija kroz mnogobrojne alveole u plu ima, 2. difuziju: prolazak gasova kroz alveolarno kapilamu membranu, 3. plu ni kapilami krvotok. Veoma je va no da se razmena gasova odvija uz minimalan utro ak energije. Mehani ki faktori ventilacije od velike su va nosti, u pacijenata sa plu nom insuficijencijom mo e se adekvatna razmena gasova posti i samo putem znatnog pove anja rada respiratornih mi i a, ali ponekad i maksimalan napor ne obezbe uje adekvatnu ventilaciju. Kod pacijenata sa emfizemom dijafragma je nisko postavljena dok je gmdni kavez

Zna i da e pomo ni i interkostalni mi i i morati da pove aju svoj rad. Biostimulacija akupunkturnih ta aka laserima niske snage kod bolesnika obolelih od bronhijalne astme sprovedena u vidu desetodnevnog tretmana. topli aerosol (bronhodilatator. boriti se protiv smanjenja aktivnosti pa ak ako ta aktivnost zahteva no enje kiseoni ne maske (ve be sa maskom). mlohavi i atrofiraju. ve be relaksacije i ve be kontrolisanog disanja. CILJEVI REHABILITACIJE o uklanjanje sekreta inhalacijom. ve nakon pola sata. Gnidni ko je fiksiran u jednom polo aju te je reducirana i neefikasna ventilacija. Vazdu ni tok se zaustavi pre nego sto se plu a isprazne (air -trapping fenomen). Polu satna drena a u ranim jutarnjim satima pre doru ka.opstruktivni tip o te enja. Osim toga plu no tkivo gubi svoju elasti nost te dijafragma ne e biti u stanju da savlada otpor koji stvaraju plu a.ekspandiran u hiperinflacionom polo aju uz kifoto an stav pacijenta koji im olak ava disanje. Kineziterapija uklju uje: ve be op te kondicije. o obezbe enje najcelishodnijeg na ina izvo enja respiratornih zadataka. pove avaju se metaboli ke potrebe koje se ne mogu zadovoljiti te stalno postoji zadu enje kiseonikom koje se mo e nadoknaditi samo prestankom aktivnosti. o podizanje op te fizi ke kondicije (snage i izdr ljivosti). a traju dugo. Disanje postaje te e. Ako emfizem ograni uje vaskularnu podlogu desno srce trpi i mora znatno pove ati svoj rad da bi snabdela mali krvotok dovoljnom koli inom krvi (cor pulmonale). vi e nedelja i meseci. ve ere i pre spavanja. Na Institutu za plu ne bolesti u Sremskoj Kamenici u odseku za biostimulativnu terapiju sprovodi se ovaj vid terapije. o uklanjanje sekreta fizi kim merama (polo ajna drena a uz perkusiju ili vibromasa u). . Karakteri e ga visok otpor pri proticanju vazduha kroz bronhijalno stablo uz porast transpulmonalnog pritiska. kada je ventilaciona funkcija kompromitovana zbog oste enja unutra nje ventilacione mehanike (otpor u traheobronhijalnom stablu) . 3. uz to manje napora i ubla avanje subjektivnog ose aja respiratomog napora. sekretolitik) na aparatima Heyer. Pozitivni efekti laserotretmana kod asmati ara se posti u brzo. 2. Ventilaciona funkcija mo e biti kompromitovana pove anim otporom pri strujanju vazduha kroz traheobronhijalno stablo. Laseroterapija ima ve e efekte kod mladih bolesnika. korektivne ve be. o pove ane snage respiratorne muskulature i pove anje endobronhijalnog respiratomog protoka disanjem kroz napu ene usne. Ekspektoraciju treba poja ati perkusijom i vibracijom za vreme ekspirijuma i pri tome izbegavati predeo srca i ko tane prominencije. Ponavljanom primenom laserostimulacije kod ovih pacijenata posti e se produ enje perioda remisije i smanjivanje ja ine napada. METODE REHABILITACIJE 1. Topli aerosol 2-3 puta u toku dana u razmaku od 6 sati (bronhodilatator ili sekretolitik). lo a drena a bronhijalnog stabla.Heyer-sekundan. 4. Laserska biostimulacija. o obezbe enje to je mogu e efikasnijeg delovanja respiratornih s ila. Savladavanje poreme enog elasticiteta plu a i torakalnih struktura dodatno pove ava energetske potrebe. kod onih kod kojih bolest kra e t raje i kod osoba enskog pola.restriktivni tip o te enja. Trbu ni mi i i postaju liipotoni ni. Ventilaciona funkcija je kompromitovana zbog oste enja spoljne mehanike ( irenja i skupljanja gmdnog ko a) . Me utim mi i m' napor za odr avanje ovog polo aja pove ava ionako visok energetski utro ak te su potrebe za kiseonikom jo ve e. Obratiti pa nju na mogu e komplikacije jer nagnut polo aj pove ava pritisak u desnim sr anim upljinama i pulmonalnim arterijama. Poreme aj ventilacije uz neadekvatno snabdevanje kiseonikom dove e do hipoksije vitalnih organa i ireverzibilnih o te enja. a mogu e je izvoditi i pre ru ka. lo a abdomino -dijafragmalna sinergija i pove ana frekvencija disanja. dovodi do pobolj anja kako parametara plu ne funkcije tako i parametara gasne razmene.

Svrha je da se pacijent nau i tzv. sede em ili stoje em stavu. a za vreme opu tanja izdah kroz usta. koji tro e tako mnogo dragoc ene energije. Njihov cilj je da relaksiraju i u ine elasti nim mi i e toraksa i skapularnog pojasa i mobili u odgovaraju e zglobove. d) ve be kontrolisanog disanja (Ve be disanja) Z a pobolj anje mehanike disanja. da spre e ili koriguju funkcionalne defonnitete toraksa. ime se odstranjuje nepotrebno optere enje gornje kostalne gmpe mi i a i akcesornih mi i a. inspirijum postaje kra i i sve povr niji. pri emu koristi dijafragmu i trbu ne lni i e. Naj e e u le e em stavu. Ovaj postupak se ponavlja 2-3 puta. te kako da ivi sa svojom ograni enom kardiopulmonalnom rezervom. Udah duboko kroz nos za vreme istezanja. b) korektivne ve be. Trajanje je 30 minuta stim to se prva polovina relaksacionih ve bi odnosi na u enje opu tanja. otpor u vazdu nim putevima. Ako se ove ve be sistematski sprovode do i ce do ja anja trbu nih mi i a i aktivacije dijafragme. a druga polovina za relaksaciju. Obuka dijafragmalnom disanju i produ enom ekspirijumu.a) ve be op te kondicije koriste se s ciljern otklanjanja negativnih posledica smanjenja aktivnosti. o Istezanje tela u sede em polo aju (sede i na petama ili stolici). specifi ni otpor u vazdu nim putevima) i utro ka energije za vreme svakodnevne aktivnosti da bi se odredila potro nja kiseonika. hodanjem po ravnom i ergobiciklom uz trajanje ve be od 5 -10 minuta. znatno se smanjuje optere enje gonije kostalne grupe mi i a koji tro e ogromnu energiju i dovode do krajne iscrpljenosti bolesnika. semiflektiranim nogama. Stanje kondicije se proverava penjanjem uz stepenice. U svrhu ispravnog odre ivanja programa za svakodnevne aktivnosti pacijent se mora podvr i kompletnim testoviina plu ne funkcije (vitalni kapacitet. te gasne analize (parcijalnog pritiska kiseonika i ugljendioksida) kapilame kr vi u stanju mirovanja kao i za vreme aktivnosti radi dobre evaluacije pacijenta. zadu enje kiseonikom i oporavljanje. dorzalni stav sa jastukom pod glavom i poplitealnim jamama. koristi se kod pacijenata kojima je te ko da le e na ravnoj podlozi (gojazni pacijenti ili pacijenti sa jako . korekcija dr anja tela i otklanjanje funkcionainih deformiteta torakalne ki me. Mogu se obavljati u le e em. potpuno opu tanje u prostorijama sa odgovaraju om mikroklimom. pod kontrolom prijatnog glasa terapeuta (autogeni trening po Schulc -u). pove ao disajni volumen i pobolj ala distribucija udahnutog vazduha. tnide se da udahnu to vi e. Kao posledica ventilacionih poreme aja oboleli su stalno gladni vazduha. Istezanje tela mogu e je izvest i i u le e em polo aju na stomaku ili sa strane. pravilnom disanju i da se relaksira u prirodnom polo aju. koji dolazi u polo aj kifoze to izaziva slabljenje mi i a trbu nog zida. ili uz pomo fizioterapeuta potpomognute: o Istezanje tela u le e em polo aju. gmdni ko zauzima inspiratorni polo aj. Ja anjem trbu nih mi i a i aktivacijom dijafragme. VE BE ISTEZANJAI OPU TANJA Ve be istezanja i opu tanja .su uvod u ve be disanja i mogu biti aktivne. Korektivne ve be popravljaju nastale nepravilnosti. bolesnik le i na le ima tako da podignutim rukama iznad glave iste e to vi e svoj trup. Noge su ispru ene sa vrhovima prstiju prema napred u izdu enju nogu te tako noge iste u donji deo trupa. Relaksacija se po pravilu sprovodi dva puta dnevno individualno ili g rupno. da bi se smanjio disajni rad. ime se najbolje relaksira abdominalna muskulatura. Istovremeno pacijent poku ava da dodime slabinskim i vratniin delom ki me podlogu. U ovako istegnutom polo aju zadr ava se 20-30 sekundi posle ega se polako opu ta. Dolazi do produ ene kontrakcije inspiratornih mi i a i to dovodi do poreme aja statike gmdnog ko a i ki menog stuba. u e pacijenta pravilnom stavu. dr anju ramena i ki me. uspostavljanja njihove dobre sinergije i automatizma. rekondicioniranje primenom umerenih ve bi za gomje i donje ekstremitete (po potrebi i ve be sa maskom). forsirani ekspiratorni volumen u prvoj sekundi. c) ve be relaksacije. intratorakalni gas ni volumen. ja anja snage respiratorne muskulahire obuku za najekonomi niji na in izvo enja respiratornih zadataka.

Ovo naizmeni no kla enje le a anga uje le nu i trbu nu muskulatum i m. Le a su vodoravna sa podlogom na kojoj pacijent kle i. noga se povu e to je mogu e vi e na grudi. Za vreme inspirijuma terapeut iste e slabinsku muskulaturu ili interkostalnu muskulaturu u donjim partijama grudnog ko a. sedalnih mi i a i mi i a zadnje lo e nogu. Leva -gornja ruka je savijena ispred grudnog ko a. Posle 5 -10 sekundi dolazi do opu tanja i ekspirrjum je slobodan. Lumbalni deo se pri tome tako e iste e uz smanjivanje lumbalne lordoze. vode i ra m ia da u lumbalnom delu ne do e do pove anja lordoze. iliopsoas i m. Pacijent poku ava da istegne vrat to vi e mo e. Ve be za istezanje (m. Ve bu treba ponoviti svakom nogom 3 -4 puta. stomak se uvla i prema ki mi.01 kod opstruktivnih bolesnika. trapezius. m. o Ve be za istezanje m. Ruke i natkolenice su pod pravim uglom u odnosu na telo. Potpomognuto istezanje obavlja pacijent uz pomo terapeuta. quadratus lumboram izvode se u etvorono nom polo aju. a nosem se dodirne koleno. a da se pri tome ne zabaci glava pove avaju i cervikalnu lordozu. Pacijent ose a zategnutost u le ima. Iz le e eg polo aja na ledima pri inspirijumu de sno koleno se savije i obuhvati rukama. a lopatice su priljubljene uz ki meni stub. o Istezanje ekstenzora ki me. a desna noga savijena je u kuku i kolenu. Pacijent se nalazi u polo aju na stomaku ili le i sa strane. rectus abdominis i m. Za vreme inspirijuma glava se polako zabacuje prema le ima. Za vreme inspirijuma se noga vra a medijalno. U toku ekspirijuma glava se polako spu ta na podlogu. Prema ovim podacima opstrukcija je najmanja u stoje em polo aju. Za sve ovo vreme leva noga je opu tena na podlozi. Pri ekspirijumu noga se opu ta i spu ta na podlogu. iliopsoasa u le e em polo aju sa savijenim nogama u kolenu i kuku. Za vreme ekspirijuma pacijent je u polo aju turskog seda . a da pri tome ruke dr i pored tela. . Za vreme ekspirijuma pacijent je bez pomo i terapeuta. Poznato je da se opstnikcija u disajnim putevima menja u odnosu na polo aj koji pacijent zauzima.trup i noge su savijeni u kuku i kolenima. Ruke su polo ene pored tela sa dlanovima okrenutim prema podlozi. Za normalno disanje potrebna je dovoljno duga muskulatura ekstenzora ki me i aduktora natkolenice. a ruke su oslonjene na kolena. a leda se savijaju u vidu grbe. Ramena su spu tena u frontalnoj ravni. oslonjenim tabanima na podlogu. Posle 5-10 sekundi opu ta se uz izdah kroz usta. dok se kod zdravih zapa a razlika na nivou p<0. Pri ovom polo aju pacijent udalme duboko kroz nos. o Ve be za istezanje m. U sede em polo aju pacijentu se nalo i da se istegne to vi e. Za vreme ekspirijuma glava se pu ta da visi na dole. Desna ruka je ispod glave savijena u laktu. o Le e i polo aj na boku. ileopsoas). o Istezanje tela u stoje em polo aju pro iruje se na istezanje ruku koje su istegnute iznad glave uz istezanje lednih mi i a. Najbolje istezanje se posti e ako je pacijent u polo aju na prstima poku avaju i da dohvati prstima ruku imaginarni predmet prenose i te i nu lela sa jedne na drugu nogu. a le a se uvijaju sedlasto zbog zategnutosti ekstenzora ki me. Za vreme inspirijuma pacijent se saginje napred koliko je to mogu e sa ciljem da elom dodirne podlogu.izra enom opstrukcijom). Leva noga je opru ena i za vreme inspirijuma se podi e uvis 20 cm i zadr i 5 -10 sekundi. Pri inspirijumu se jedna noga pusti da padn e prema lateralno na podlogu. Razlike u opstrukciji u disajnim putevima izmedu sedenja i le anja su signifikantne na nivou p<0. prednji trbu ni zid se slobodno spu ta prema dole. iliopsoas koji je esto skra en kod na ih pacijenata te izvr e karlicu prema napred pove avaju i lordozu lumbalne ki me. kao i ruke.05. Posle odmora od dva respirat orna ciklusa ve be se ponavljaju sa obe noge naizmeni no.

a dlan je okrenut prema dole. Po to je pacijent uo io pokretljivost torakalnog kaveza. . U suprotnom se zauzima polusede i ili sede i stav. Potrebno je odabrati one koje su za doti nog pacijenta najefikasnije. relaksacija potpomognuta uputstvima fizioterapeuta. aktivne potpomognute. VE BE ZA JA ANJE DIJAFRAGME I DONJIH INTERKOSTALNIH MI I A U polo aju na le ima nalo iti pacijentu da di e polako i duboko. Na kraju inspirijuma gomja ruka je iznad glave. Za vreme ekspirijuma ruka se spu ta prema opru enoj nozi. Ocena mi i ne snage dobijena mi i nim testom predstavlja osnovu za planiranje terapeutskih ve bi u okviru kineziterapije koje po svom tipu mogu biti pasivne. Posle svakog inspiratomog dela ciklusa zadr i se dah po mogu nosti 5 -10 sekundi. Nalo iti pacijentu da di e polako kroz nos i da pri tome obrati pa nju na pokrete grudnog ko a. pra ena niimirn i produbljenim disanjem. Treba mu objasniti razloge za donje torakalno i abdominalno disanje te prednosti ovakvog disanja u odnosu na gomje torakalno disanje. pod uslovom da je pacijentu zauzimanje ovog polo aja mogu e odnosno ako opstrukcija nije velika. Nakon ve bi istezanja obavlja se manuelno testiranje mi i ne snage od 1 -5. Na Institutu za plu ne bolesti . Pri ovim ve bama ekspirijum mora biti slobodan bez kontrakcija muskulature. kardiovaskularni. U polo aju sa strane donja ruka je ispod grudnog ko a. a dlan podignute ruke je okrenut prema gore. U ovoj ve bi se iste u donje partije gmdnog ko a uz donje torakalno disanje. da bi se ruka postavljena iznad umbilikusa u epigastrijumu kretala vi e od ruke postav ljene na grudni ko . respiratorni sistem i metabolizam. Obe noge su savijene u kolenima ili je gornja opm ena iznad savijene donje noge.quadratus lumboruma-a i zapravo ve be za inklinaciju ki me. aktivne nepotpomognute i aktivne ve be sa optere enjem. Ekspirijum treba da je slobodan i pun koliko je to mogu e. Kod aktivnih ve bi se formira biokinetski lanac u kome su anga ovani. to je preduslov za normalan rad muskulature prednjeg trbu nog zida i dijafragme. obratiti mu pa nju na pokrete donjih i gomjih partija grudnog ko a.Ve be za istezanje ekstenzora ki me i smanjenje lumbalne lordoze su ve be za istezanje m. za vreme disanja. Posle svake ve be je potrebno opu tanje. pored lokomotornog aparata.Sremska Kamenica ve be istezanja i opu tanja uklju uju i stimulaciju refleksnih zona dlanova i tabana koje po uputstvima fizioterapeuta izvode sami pacijenti (refleksoterapija). Ve be treba ponavljati bar dva puta dnevno. VE BE DISANJA Ve be disanja izvode se u polo aju le anja na le ima uz savijene noge u kolenima. Za ja anje i istezanje pojedinih grupa mi i a ne moraju se raditi sve ve be. dok se gomja ruka za vreme inspirijuma polako di e iznad glave.

Radi bolje kontrole donjeg torakalnog disanja ( dijafragmalno disanje).U sede em polo aju na hoklici pacijent mo e sam da prati svoje disanje posmatraju i se u ogledalu. iste e i zavija torakalnu ki mu do defonnacije. Ekspirijum treba da je lagan. tavi e. pacijent postavlja ukr tene ruke izme u 7. Duvanje u sve u: Pacijent duva u zapaljenu sve u na drvenom metra postavljenu u visini usta. Kada se postigne maksimalna udaljenost. Sa obe noge se prave km ni pokreti napred. VE BE ZA JA ANJE MUSKULATURE PREDNJEG TRBU NOG ZIDA Da bi se obavila respiracija u svom punom obimu potrebna je jaka muskulatura prednjeg trbu nog zida koja onemogu ava dijafragmi dalje spu tanje i eventualno povla e nje okrajaka donjih rebara prema unutra za vreme inspirijuma. Lumbalni deo se oslanja na podlogu. Ve ba u le e em polo aju pri kome su noge is pru ene. a prsti mku su usmereni prema prstima nogu. Te a ve ba od prethodne je da se istovremeno pokre u obe noge km nim pokretima. Postoje tri razli ita klini ka oblika ovog patolo kog entiteta: Fibrozni ili "suvi" pleuritis . Za vreme ekspirijuma pacijent se vra a u le e i polo aj. Pacijent za vreme inspirijuma podi e desnu ruku iznad glave i istovremeno se savija na levu stranu. koja dovodi do blokade dijafragme sa lo o m plu nom ventilacijom. treba primeniti napomije ve be. Potrebno je udahnuti to dublje kroz nos. duvanje u bocu. Ve be za ja anje abdominalne muskulature su i vo nja bicikla u vazduhu. U slu aju slabe abdominalne muskulature dlanovi se okre u na dole. a ne saviti glavu. a ruke su polo ene uz telo sa dlanovima okrenutim prema gore. organizovana fibroza pleure. prave se veliki pokreti nogama. paralelne sa podlogom i upravljene prema prstima nogu. ali u ve ini slu ajeva on se organizuje u fibrozno tkivo. te tako dovodi do te ke skolioze. tmp i glava se podi u pri inspirijumu dok su ruke ispra ene. a gornji deo tela. Za vreme ekspirijuma pacijent se opu ta slobodno na podlogu. U retkim slu ajevima fibrin se apsorbuje. rebra u srednju aksilarnu liniju i prati pod prstima pomeranje rebara za vreme inspirijuma. bez napora. Po etni polo aj je isti stim to pacijent za vreme inspirijuma podi e karlicu i deo leda. Pri ovim ve bama lumbalni deo je oslonjen sasvim na podlogu. Mogu nost kolapsa bronha se otklanja ubacivanjem konsonanata za vreme ekspirijuma. . Za vreme ekspirijuma pacijent se vra a u pnobitan polo aj. Kad je pacijent jednom savladao glavne elemente dijafragmalnog disanja treba poku ati sa produ enjem ekspiratome faze putem ve bi duvanja u sve u ili bocu. Pacijentima je najlak e da za vreme ekspirijuma ubacuju slovo S koje se uje u toku prve dve tre ine ekspirijuma. Iz po etnog polo aja pri inspirijumu pacijent savija glavu i gomji deo tela odi u i ga od podloge u pravcu kolena. a pri ekspirijumu se vra a u prvobitan polo aj. U ekspirijumu se relaksira muskulatura. a rake su opra ene pored tela sa dlanovima prema gore. Da bi optere enje bilo to ve e. -9. a glava i gornji deo tmpa su oslonjeni na podlogu. kroz napu ena usta. U polo aju na ledima sa glavom na malom jastuku i savijenim nogama posle inspirijuma kroz nos ne odi e se prednji trbu ni zid ve se kontrahuje. Ruke su odignute i paralelne sa podlogom. Ruke su uz telo. Duvanje u bocu: Pacijent duva u bocu prelivaju i te nost iz jedne u dmgu bocu (Slika 1). Broj kragova-ciklusa varira u zavisnosti od snage abdominalne muskulature. a kmgovi nogama se smanjuju. Za vreme disanja treba dr ati elo u frontalnoj lini ji. Di e se ravnomerno. Nakon kratkog odmora pacijent se za vreme inspirijuma sada savija na suprotnu i podi e levu ruku.Bolest mo e biti lokalizovana ili mo e zahvatiti itavu pleum. Pleura pokazuje blagu do te ku upalnu reakciju sa talo enjem fibrina. U sede em polo aju je mogu e izvoditi ve be disanja uz istovremeno istezanje donjih partija grudnog ko a. kontrahuje interkostalne mi i e. KINEZITERAPIJSKIPROGRAM KOD PLEURITISA Organiziram' fibrotoraks je jedna od najuobi ajenih posledica upale pleure.

scaleni bivaju resecirani. a po mogu nosti treba izbegavati duboko disanje. U pacijenata koji se nal aze u akutnom stadijumu bolesti taj je kvantum ve be dovoljan za odr avanje potpune pokretljivosti dijafragme. Na a iskustva su pokazala da se posti e zna ajna regresija izliva. Ova ve ba ujedno iste e m. Takvo stanje esto zahteva hirur ki zahvat (dekortikaciju). latissimus dorsi itd. Pri najmanjem znaku umora treba prestati sa ve bama sve dok se pacijent ne oporavi i tako ponovo postane sposoban za ve be. da bi se odr ala prohodnost disajnih puteva i ubla ilo iritativno dejstvo inhalacionog anestetika i inmbacije. Ve ba sa aktivnim pomakom glave ka operisanoj strani ima za cilj budu i da pri torakoplastici m.to dovodi do ograni enih priraslica ili do ekstezivnog fibrotoraksa sa blokiranom dijafragmom. pectoralis itd. Istezanjem navedenih mi i a i ja anjem sinergista mogu se ove o ekivane komplikacije znatno umanjiti . Preoperativna kineziterapijska priprema ima i neke specifi nosti koje imaju za cilj da preveniraju postoperativne defonnitete. Kineziterapijski zadaci. a malignost kod starijihpacijenata. Ve ba aktivne adukcije i depresije skapule (unilateralno) ima za cilj da obu i pacijenta specifi nim koordiniranim ve bama koje e mu biti potrebne nakon operacije radi ponovnog zadobijanja funkcije aduktora i depresora zahva ene skapule (romboidi. donja vlakna trapeziusa.Sremska Kamenica sprovodi se ovaj vid terapije.Nastaje irenjem mikoti nih ili bakterijskih infekcija iz plu a. Kineziterapijski program obuhvata ve be op te kondicije. U pacijenata sa empijemom pleure ve be disanja su kontraindikovane. 2. ime se spre ava nastanak postoperativnog "visokog ramena " KINEZITERAPIJSKIPROGRAM KOD POSTOPERATIVNIH PACIJENTA . zna ajno smanjenje tegoba. Serozni eksudat (od nekoliko mililitara do 5 litara) n akupi se u pleuralnoj upljini. treba da otpo nu odmah posle hirur ke intervenc ije (Slika 2). srednja i donja vlakna trapeziusa. naro ito bola. sve do deset minuta trajanja 3 -4 puta na dan. Ve ba aktivno-asistirana depresija zahva enog ramenog zgloba ima za cilj istezanje i ja anje mi i a ramenog prstena (latissimus dorsi. Nakon regresije izliva. KINEZITERAPIJSKI PROGRAM KOD PREOPERATIVNIH PACIJENTA l. mada se mora paziti na izvesne specifi nosti: ve be treba izvoditi s amo u le e em polo aju. Empijem pleure (gnojni pleuritis) . treba nastaviti sa ve bama disanja kao kod HOBP. 2. Po pravilu empijem dovodi do lak eg ili te eg fibrotoraksa sa relativnom disfunkcijom plu a. Serofibrozni ili pleuritis sa izlivom . ve be relaksacije i ve be kontrolisanog disanja (obuka dijafragmalnom tipu disanja). leukocita i sedimentacije. Brzina disanja mora se kontrolisati metronomom i ne sme prekora iti 16-18 respiracija u minuti. Laserska biostimulacija. Ve be u po etku treba da traju pet minuta.). kao i zna ajno pove anje kortizola i imunoglobulina A.AerosoI-inhalacija rastvora Pantenola na tipovima inhalatora Drager (hladna inhalacija). traumom u toku hirur kog zahvata i putem bronhopleuralne fistule. pectoralis i na taj na in suzbija tendenciju rotacije r arnena prema napred. Ve be disanja pre opisane. manje stvaranje pleuralnih athezija. 1. Akutaa faza bolesti nije kontraindikacija za zapo injanje postupka rehabilitacije.). Fizioterapeut treba da podu ava pacijenta dijafragmalnom disanju u lateralnom polo aju na zdravoj strani. korektivne ve be. U pacijenata sa prva dva oblika bolesti mogu se posledice po pravilu spre iti ako se rano zapo ne sa kineziterapijom.Patogeneza je tuberkuloza u mladih. a pad cirkuli u ih imunih kompleksa. U okviru odseka biostimulativne terapije Instimta za plu ne bolesti . odgovaraju a grupa na neoperisanoj strani naginje ka stvaranju kontraktura povla e i gornji deo ki me. ime se akutni stadijum smiruje. Pleura je ispunjena retkim ili gustim gnojem i ubrzo se s tvara debela fibroza koja pri vrsti plu a uz torakalni zid.

Hirur ka trauma za sobom esto ostavlja trag fibroze. Pri otvaranju grudnog ko a himrg je primoran da prese e velike mi i e u operativnom podru ju od vitalnog zna aja za pokretljivost ramena i dr anje trupa. Za vreme operacije se skapula zahva ene strane podi e u polo aj koji napre e anteriome i posteriorne skapularne mi i e. Prema tome. lo em dr anju i ankilozi razli itog stepena. U torakalnoj hirurgiji Mrurg je prinu en u nekim slu ajevima da prese e rebra sa njihovim ligamentnim vezama. obuka za najekonomi mji na in izvo enja respiratornih zadataka. Funkcionalna kompleksnost le nih mi i a je takva. Budu i da su mi i i zahva ene strane anatomski i fiziolo ki o te eni. pove ao disajni volumen i pobolj ala distribucija . to dovodi do njihovog skra enja i slabljenja. Cilj postoperativnih ve bi je pobolj anje mehanike disanja. ja anje snage respiratorne muskulature. anatomski i fiziolo ki. t e vi e ili manje izra enom fibroznom ankilozom zahva enih ramenih mi i a.I najve tije izvedena hirur ka intervencija obi no ostavlja za sobom ozbiljan patolo ki rezidijum. to sve ide u prilog disfunkciji. a osim toga nelagodan ose aj i bolove. a to je postupak koji neizbe no dovodi do ozbiljnih skeletnih defonnacija poput cervikalne i torakalne skolioze sa visokim ramenom na aficiranoj strani i visokim pelvisom sa kontralateralne strane. ipak pokazuju razli ite stupnjeve posttraumatske atrofije i disfunkcije. Osim toga. Da bi smo to spre ili moramo uzeti u razmatranje itavu funkcionalnu kompleksnost i me usobnu povezanost svih le nih mi i a na obe strane te moramo primenjivati odgovaraju e kineziterapijske mere: korektivne ve be i ve be disanja koje imaju za cilj o uvanje postignute obu enosti i kondicione pripremljenosti pacijenta za dijafragmalno disanje [4]. m. Fiziologija mi i ne kontrakcije je pokazala da je mi i u punoj funkciji kada se sa kontrakcijom zapo ne onda kada je mi i u svome normalnom polo aju mirovanja. rhomboideus major. serratus anterior se rasecaju pa iako se kasnije repariraju. m. trapeziusa. koja dovodi do progresivne strukturalne skolioze i kona no do deformiteta grudnog ko a. traumatsko skra enje dovodi do neefikasne funkcije [3]. latissimus dorsi i m. stvaraju i deformacije. vlakna m. da trauma bilo kojeg mi i a ozbiljno remeti sinergetski rad itave grupe i time dovodi do neuravnote enosti gornjeg dela trupa i do raznovrsnog ograni enja raspona pokreta ruke na zahva enoj strani. da bi se smanjio rad pomo ne respiratorne muskulature. kontralateralni mi i i postaju relativno mnogo ja i te vuku i savijaju ki meni stub i grudni ko . Resecirani i ni i i obi no se sa iju. leziju mekih tkiva i atrofiju.

Ve ba adukcije i depresije skapule ima za cilj ja anje aduktora skapule i istezanje pektoralnih mi i a. ZAKLJU AK Postupci respiratome rehabilitacije imaju za cilj odlaganje ta ke kolapsa bronha. Ve ba aktivno-asistirana elevacija obe ruke sa ciljem mobilizacije ramenih zglobova i ve banje ramenog prstena i ruke. usporenje ritma disanja pobolj avaju i ekonomi nost. mobilizaciju toraksa i ki me. Ve ba abdukcije i adukcije flektiranih rukii ima za cilj postoperativno istezanje mekih tkiva i ve banje aduktora skapule. Ve ba aktivno-asistirana rotacija ramenog zgloba ima za cilj da se osigura maksimalna mobilizacija zgloba i ubrza proces rehabilitacije ramenih mi i a. Postoperativne kineziterapijske ve be imaju i svoje specifi nosti koje tr eba da otklone postoperativne deformitete. Ve ba fleksije i ekstenzije trupa koja ima za cilj mobilizaciju ki me i dalje istezanje mekih tkiva. produbljenje disanja bez pove anja brzine disanja.1. LITERATURA . korekciju dr anja tela i popravljanje op te kondicije. Ve ba aktivno-asistirana "horizontalna" abdukcija i adukcija ruke (unilateralno) ima za cilj istezanje postoperativnih adhezija i ve banje aduktora skapule i ekstenzora ruke. Jed nom re ju da nau i bolesnika da pravilno di e i da preostale mogu nosti kardiovaskulamog i respiratomog sistema to bolje koristi. Ve ba aktivno asistirane abdukcije ruke u ramenu (unilateralno) ima za cilj da postigne maksimalno mogu u abdukciju ramenog zgloba spre avaju i ankilozu i mi i nu atrofiju.

in COPD. jer u biti obezbjedjuje pravilno metebolisanje u svim tkivima.127 -38. 1968. Saop tenja. 1988.24:008. Sremska Kamenica. Rehabilitacija lica sa ostecenjima respiratornog sistema dugo vremena trazila je svoje mjesto i tek Lintonova 1934 godine inaugurise respiratornu kineziterapiju kod osoba sa ostecenjima funkcije respiratornog sistema. Centar za respiratornu rehabilitaciju. 24/1/2. Adresa autora: Momir Milojevi .825 Medicina danas 2004. Kumc V. Na elnik Centra za respiratomu rehabilitaciju. Pravilna i normalna funkcija organa respiratornog sistema obezbjedjuje pravilnu i normalnu funkciju svih organa i sitema ljudskog organizma. metabolicku. 3.3(3-4):338-349 KOMPLEKSNOST KINEZITERAPIJSKIH PROGRAMA U OKVIRU RESPIRATORNE REHABILITACIJE I NJIHOVE SPECIFI NOSTI ODRE ENE POREME AJIMA I KLINI KIM MANIFESTACIJAMA OSNOVNE BOLESTI I CILJEVIMA KOJI SE POSTAVLJAJU PRED RESPIRATORNU REHABILITACIJU RESPIRATORY REHABILITATION INCLUDING COMPLEX KINESI THERAPY PROGRAMMES CONDITIONED BY DISORDERS AND CLINICAL MANTFESTATIONS OF THE PRIMARY DISEASE AND AIMES TO BE ACHIEVED BY RESPIRATORY REHABILITATION Momir Milojevi Institut za plu ne bolesti. fatigue. Pardv RL. Rehabilitacija bolesnika sa lironi nim opstruktivnim bronhitisom. 77-80. 165 -73.2004. RAD JE PRIHVA EN: 27. a one koje su unistene u maksimalno mogucem stepenu uspostaviti.onki R.onki R. The ventilatorv muscles. Tako dolazimo do zakljucka da rehabilitacija lica sa ostecenim respiratornim organima podrazumjeva primjenu programa odgovarajucih mjera i procedura pomocu kojih te funkcije treba korigovati. .4:615. 5. onda je prihvatljivo da respiratorni sistem ima poglavito metabolicku prirodu funkcionisanja. Ona postavlja principe elektivne psihomotorne reedukacije ventilacionih misica. Resp. 4. onki B.3(3 -4):338-349 FIZIKALNA MEDICINA BIBLID 1451-124X:(2004). 53 -57.cardiologv.2004. 1986. Chest. Beljanski.Musc. endurance and training. Beljanski. Pracal. 1982.9. principe ponovne obuke u najcjelishodnijem obliku disanja.02. Fizikalna terapija u respiratomoj insufijenciji. 1986. 761-6. Belman MJ. 6. Sieck GC. UDC 616. London. Resptratory muscle training in COPD. telefon: 615 -711. Na taj nacin se obezbjedjuje normalno funkcionisanje kinetickih funkcija kao i senzo rnih i integracionih. lokal 488 RAD JE PRIMLJEN: 16. S aop tenja. 2. 6.1. Sremska Kamenica ko usvojimo da sve aktivnosti organizma u sustini imaju lokomotornu. Institut za plu ne bolesti. Institutski put br.02. senzornu ili integracionu funkciju. Andrevvs J. Pulmonary rehabilitation. 4.

Dakle. Ta praksa je imala za cilj da obuhvati one kod kojih ljecenje vise nema sta da pruzi. Dobra saradnja pacijenta je bitan uslov za postizanje cilja koji rehabilitacijom sebi postavljamo. na zalost. ali razumljivo uz dobru saradnju samog pacijenta. kineziterapiski tretman. odnosno od pravilnog postavljanja programa. od obucenosti pacijenta. To zavisi od pravilno odabranih mjera i procedura. koji na klinicki tretman ne odgovaraju vise efikasno ili one na koje treba profilakticki djelovati da nebi doslo za vrijeme bolesti do nezeljenih sekvela usled ostecenja funkcije. svode na antiinfektivni tretman. Cilj rehabilitacije pulmonalnih bolesnika Njen neposredni cilj svodi se na: -uspostavljanje unistenih funkcija -korekcija narusenih funkcija Za postizanje ovog cilja primjenjuju se brojne mjere i procedure koje se. dobro sacinjen i pravilno primjenjivan program rehabilitacije nosi sa sobom mogucnost postizanja cilja. na mjere i procedure uspostavljanja pravilne toalete bronhija i na fizikalni. Primjenom odgovarajuceg rehabilitacionog programa moze se postici mnogo. moze kariopati dobroga duha donijeti manje stete nego nego covjeku sa perfektnim tjelesnim zdravljem ali sa labilnim duhom´. jer kako kaze Rusk ´aktivan napor. Pri tom je potrebno pravilno dozirati ne samo sredstva medikacije nego i fizikalne mjere. do njegove pravilne primjene. uglavnom. Osler. . cak i ne sasvim precizno doziran. Tu spadaju i ona lica koja hronicno posjecuju ambulante i bolnice. od raspolozivosti potrebnim sredstvima i pomagalima.Njeni principi rehabilitacije osoba sa ostecenjima respiratornog sistema nisu odmah prihvaceni ali ih 2 godine kasnije 1936 godine Ro berts uvodi u redovnu bolnicku praksu u Londonu. ali ne i sve. procedure i kineziterapiske postupke. nisu dobijali. na bronholiticki tretman. koji je istakavsi psihicki stav pacijenta koga podvrgavamo rehabilitaciji. napomenuo da moramo da znamo ´kakve je vrste bolest´ koju ima covjek koga treba podvrgnuti programu rehabilitacije. a najzad zavisi i od samog pacijenta. trazeci pomoc za svoju ´nesrecu´ koju. ali isto tako i kakve je vrste taj covjek koji ima doticnu bolest.

toaletu disajnih puteva 4. hiperemiju. . sile ventilacionih mehanizama 2. Na uspostavljanje normalne spoljne ventilacije djelujemo odredjenim mjerama i procedurama na razne dijelove respiracionog sistema. c) Pluca: odredjenim izvodjenjem disajnih pokr eta razlicite dubine savladavamo lokalnu ili difuznu pretjeranu krutost plucnog tkiva TOALETA DISAJNIH PUTEVA Obuhvata borbu protiv infekcije svim raspolozivim sredstvima. tj normalne hematoze. Rezultat ovih nastojanja je uspostavljanje normalnog sastava respiratornih g asova krvi.REHABILITACIONI PROGRAMI Primjena rehabilitacionih programa kod osoba sa ostecenjem respiratornog sistema ima za cilj da uspostavi normalnu spoljnu i unutrasnju ventilaciju. OTPORI KOJE TREBA SAVLADATI a) grudni kos: tezimo da uvecamo njegovu elasticnost i da uvecamo cjelishodnost njegovog motiliteta b) pleure: u fazi akutnog zapaljenja odredjenim pokretanjem tijela tezimo da sprijecimo pojavu adhezija. poremecenu perfuziju i poremecenu difuziju. protiv djelovanja raznih iritantnih sredstava koji uzrikuju respiratorne stetnosti. a pravci djelovanja se odnose na: 1. otpore koje treba savladati 3. djelovanje na edem. Sa obzirom na tehnicku mogucnost primjenjivosti odgovarajucih mjera i procedura program medicinske rehabilitacije usmjeren je pretezno na uspostavljanje normalne spoljne ventilacije. disajnu obuku SILE VENTILACIONIH MEHANIZAMA a) misici kod kojih primjenjujemo mjere za njihovo jacanje i njihovo cjelishodno funkcionisanje b) diafragma. ciju snagu nastojimo da odredjenim procedurama i mjerama pojacamo i da joj obezbjedimo normalnu pokretljivost.

.infiltraciju u zidu disajnih cijevi. U tom cilju primjenjuju se mjere koje produzavaju ekspiratorni dio respiratornog ciklusa cime potpomazu optimalnu drenazu zarobljenog vazduha (rezidualni vazduh) i smanjuju prenaduvanost pluca. U situacijama u kojima je prisutna izrazita bronhoopstrukcija. Stoga se primjenjuju razne mjere i procedure kao sto su specijalne mustikle sa suzenim lumenom kroz koje je ekspiracija otezana i prolongirana. posebno ekspiracije sa stisnutim usnama cime se u toku ekspiracije povecava intrabronhijalni i intrabronhiolarni pritisak i sprecava prerani kolaps bronhija. Pri provodjenju programa rehabilitacionih mjera odabira se najcjelishodniji oblik disanja. sacinjenu od helijuma (umjesto azota sa kisikom). to je potrebno usmjeriti potrebne mjere za ocuvanje ekspiratorne faze disanja. Od njih je najvazniji neelasticni otpor. primjenjujemo i specijalnu smjesu gasova umjesto vazduha. Poznato je da prilikom spoljne ventilacije spoljna respiratorna muskulatura mora da savladava odredjene otpore. odnosno poboljsava ventilaciju DISAJNA OBUKA Sa obzirom da je u vecini slucajeva. a posebno kod opstruktivnog sindroma. Zbog toga se ide ka obuci disanja produzenom ekspiracijom. vjezbe ekspiracije duvanjem u lopticu za stoni tenis. Pored tog primjenjujemo odredjene vjezbe disanja. prihvatanje dijafragmalnog disanja i najcjelishodnije dubine i frekfrencije disanja. utoliko je taj otpor manji sa obzirom na to da je vazdusna struja sporija. odnosno frekfrencije i dubine. ostecena ekspiratorna faza disajnog ciklusa. otpor trenja vazdusne struje kroz disajne cijevi.odnosno bronhijola za vrijem e normalnog disanja. te takve osobe pribjegavaju plitkom i ubrzanom disanju. jer helijum kao laksi gas ima vecu moc prodornosti i lakse se provlaci kroz suzenja disajnih cijevi i na taj nacin poboljsava prodiranje kiseonika sa sobom. Ukoliko je disanje a posebno ekspiracija duza. Obratno je kod krutih pluca: kod difuznih fibroza otezano je sirenje pluca i zbo g toga je duboko disanje otezano. zatim odredjenog polozaja toraksa kao i odmjerenim udarima po grudnom kosu u cilju odljepljivanja sljepljenog sadrzaj a za disajne cijevi. potpomaganje drenaze sadrzaja disajnih cijevi primjenom medikamenata.

Svojom aktivnom kontrakcijom dijafragma je u stanju da se spusti nanize. kao sto su primjena bandaza na prednji zid trbuha. pa cak i izgubljeno kod teskih formi opstruktivnog emfizema.Jedna od najvaznih stvari u primjeni rehabil itacionog programa jeste uspostavljanje dijafragmalnog disanja. Obratno je kod ekspiracije. Poboljsanje toalete se postize raznim medikamentima koji potpomazu razblazivanje gustog ljepljivog sekrata i njegovo lakse eliminisanje iz disajnog trakta. kaos to je pol ozaj na rubu postelje sa glavom nadolje. prim jenjuje se antibiotska terapija uz uobicajeno ispitivanje bakteriske flore na odgovarajuci antibiotik. U takvim stanjima motilitet dijafragme nanize i navise je jako smanjen. koriste se i odredjene fizikalne procedure. Dijafragmalno disanje je dobrim dijelom kompromitovano. Lezeci na takvoj dasci pacijent vrsi duboku inspiraciju paralelno sa pokretanjem nogu nanize a glava navise. Medju takvim jerama jeste i izvodjenje respiratornog pokreta na dasci koja je na sredini podbocena tako da ima karakter klackalice. a samim tim sirenje i skupljanje grudnog kosa. kod komplikovane astme i hronicnog bronhitisa. vrse kompresiju na bazu pluca i omogucavaju ekspiraciju. U ove svrhe koriste se i druga sredstva. tako da usled dejstva sile zemljine teze razblazeni sekret sam izlazi iz prostora disajnih cijevi. tj paralelno sa pokretanjem klackalice noge navise a glava navise. odnosno pluca jako ograniceno. pritiskanjem rukom na prednji zid trbuha sinkrono sa izvodjenjem ekspiracije i najzad primjena pneumoperitoneuma cime se povecava intraabdominalni pritisak na dijafragmu i omogucuje laksa ekspiracija. . polozaj s obzirom da joj smetaju prenaduvana pluca. koveksni. Korekcije ove nenormalnosti vrse se primjenom raznih mjera koje imaju u cijelosti za cilj da povecaju intraabdominalni pritisak. ali dekontrakcijom ona nije u stanju da se vraca u svoj nagore. tako da visceralni organi sami svojom tezinom pritiskuju na donju povrsinu dijafragme. Pored toga. Treba istaci da je narocito komprovitovan motilitet dijafragme navise u fazi ekpirija. Sekret se pokrece i laganim udaranjem i potresanjem grudnog kosa. Sto se tice antiinfektivnih terapiskih mjera.

Rehabilitacioni programi me dicinske rehabilitacije imaju zadatak da sprece promjene skeleta toraksa i torakalnih misica i da koriguju promjene do kojih je doslo. zatim poremecaje arhitektonike skapulo humeralnog pojasa i kicmenog stuba. radije magistralno pripremljeni salinicki bronhiolitici nego fabricki preparati koji cesto mogu da sadrze i supstance koje mogu da imaju suprotno dejstvo. U cilju poboljsanja funkcije odredjenih respiratornih misica odabiru se takve vjezbe kojima se aktiviraju bas ti misici. Rehabilitacioni programi ne obezbjedjuju potpunu korekciju stanja.Upotrebljavaju se razne vrste bronhiolitika. narucito kod difuznih plucnih skleroticnih procesa i to primjenim odredjenih procedura koje obezbjedjuju bas doticne ekspanzije pluca. U pogledu fizikalne terapije. grudnog kosa. Pored toga poboljsava se elasticnost disajnog parenhima. Ove mjere popravljaju statiku grudnog kosa. Od primjene rehabilitacionog programa treba ocekivati do stignuce samo razumno odgovarajuceg cilja. ovim procedurama povecava se pokretljivost dijafragme. odredjene respiratorene procedure. . a indikovana je u odredjenim slucajevima i primjena klimatskog lijecenja. Toaleta bronhijalnih cijevi obezbjedjuje se tako sto se eliminise nepotrebni sadrzaj u lumenu cijevi. zatim primjena odredjenih pomagala kao sto su pojasevi za prednji zid trbuha i najzad primjena odredjenih mehanickih respiratora. a narocito dijafragme. Isto tako se koriguju funkcionalni porenecaji misica. simpatolitika i parasimpatomimetika. a primjenom bronhodilatatora obezbjedjuje se bolja prolaznost vazduha kroz disajnu cijev. Ovim se koriguje i tip disanja uspostavljanjem dijafragmalno g oblika respiracije. primjenjuju se odredjeni polozaji tjela. kako je is taknuto. Poboljsava se i funkcionisanje zona pluca koje su u hipofunkciji lokalizovanom gimnastikom odnosno aktivacijom odredjenih grupa. Najzad kao najvaznije. U ovu svrhu se cesto primjenjuju i kortizonski preparati. konacno njoj i ne tezimo. povecavajuci taj lumen i stisavajuci zapaljivi proces. a isto tako poboljsava i kinetika rebara.

apscesa i bronhiektazija.Nije cilj da se kao kod primjene rehabilitacionih programa drugih organa i sitema. vec da ona energija kojo respiratorni sistem raspolaze bude koristena najekonomicnije. elektroterapija. radio i kemoterapije DIJAGNOSTICKI ‡ POSTUPCI spirometrija . primenjuje: kineziterapija. emfizem. pr ema indikaciji fizijatra . cime se ublazavaju tegobe. bola i crvenila). TRETMANI KOJI SU DANAS DOSTUPNI  Inhalacije najsavremenijim inhalatorima. cisticna fibroza. kao i sirenje disajnih puteva kod oboljelih od astme i bronhitisa. mukopurulentni. bolesnike stavljamo u drenazni polozaj na drenazni krevet (oscilatorni krevet). ‡ Profesionalne plucne bolesti .  Bihevioralna terapija predstavlja skup vjezbi koje se izvode pojedinacno ili grupno kod bolesnika sa astmom.  Polozajna drena a vrsi se kod hospitalizovanih bolesnika koji se lijece od bronhitisa. uveca volen organa respiraztornog sistema odnosno respiratorni volumeni. i plucima. mogu se udisati pod povisenim pritiskom ili uz dodatak kiseonika prema potrebi. Da bi se evakuisao nagomilani sekret i gnoj iz bronhijalnog stabla. npr.  Biostimulacija laserima niske snage sprovodi se postavljanjem sonde lasera na akupunkturne tacke ili direktnim tretmanom oboljelog djela tjela. obi ni.  Manuelna i vibraciona masaza sprovodi se u cilju smanjivanja spazma (grca) misica koji se koriste pri disanju. deformantni. bronhima. magnetoterapija. Sprovodi se i fizikalna terapija ostalih navedenih stanja kod kojih se. SAZETAK INDIKACIJE PLUCNIH BOLESTI ‡ Asthma bronchale ‡ KOPB ‡ Bronhiektati na bolest pluca ‡ Kronicni bronhitisi pusacki. koji rade na principu komprimovanog vazduha ili ultrazvucnog rasprsivanja ljekovitih cestica. HOPB-om.  Vjezbe relaksacije primenjuju se najcesce kod pacijenata oboljelih od astme i podrazumevaju rad u grupi. Rastvori koji se inhaliraju mogu biti sobne temperature ili zagrijani. pneumonije. pleuritis).  Vjezbe disanja jedna su od najvaznijih metoda u lijecenju pacijenata sa hronicnim plucnim bolestima (bronhitis. kao i kod torakotomiranih bolesnika. Cilj joj je smanjivanje upalnog procesa (otoka. tj najmanje angazovana za optimum ventilacije. laseroterapija i ultrazvu na terapija .pneumokonioze ‡ Stanja nakon operativnih zahvata na prsistu. drugim rijecima uz najmanje investiranja dobiti najbolji rezultat.

Sabina NUHBEGOVI 3. Klju ne rije i: HOPB. U ena su statisti ki zna ajno ni e vrijednosti FEV1. 3Zavod za fiziologiju.‡ spirometrija sa farmakodinamickim testom ‡ pracenje spirometrijskih vrijednosti 3x dnevno kroz dva tjedna ‡ pulsna oksimetrija ‡ kontinuirano mjerenje vrsnog protoka 1 ± 3x dnevno kroz tri tjedna ‡EKG ‡Ergometrija (ispitivanje srca pod opterecenjem) ‡Holter EKG (24-satna dinamicka kontinuirana elektrokardiografija) ‡Holter RR-a (24-satni monitorin krvnog tlaka) TERAPIJSKI ‡ ‡ ‡ Inhalacija ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Hiposenzibilizacija POSTUPCI lijekom inhalacija aerosolom masaza drenaza disanja trening Oksigenoterapija Infuzije inhalacija IPPB morskim Vibracijska Posturalna Vjezbe Respiracijski efika UMIHANI . a aktivni su ili biv i pu a i. 75000 Tuzla. Farid LJUCA3 . te FEF75 i FEF75/25. Tako er je uo ena visoko signifikantna korelacija izme u FEF25 i FEF75/25. tjelesna pletizmografija i gasna analiza krvi. pletizmografija. Sead JAMAKOSMANOVI Acta Med Sal 2008. Selmira BRKI 2. koji se ne mijenjaju bitno tokom vi e mjeseci. pu enje 2 ABSTRACT Introduction: Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is a disorder characterized by maximal expiratory flow decrease and slow forced lung exhalation. FEV1 i FEF 25. gasna analiza krvi. UKC Tuzla. 37 (1): 7276KORELACIJAFUNKCIONALNIHPLU NIHPARAMETARA UPA CIJENATASAHRONI NOMOPSTRUKTIVNOMPLU NOMBOLESTI COM PARISON FUNCTIONAL PARAMETARS OF LUNG IN PATIENTS WITH CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE efika UMIHANI 1 . Bosna i Hercegovina APSTRAKT Uvod: Hroni na opstruktivna plu na bolest (HOPB) je oboljenje koje se odlikuje smanjenjem maksimalnog ekspiratornog protoka i usporenim forsiranim pra njenjem plu a. te FEV1 i FEF75. Uo ena je statisti ki zna ajna razlika u vrijednostima pCO u mu karaca nepu a a u odnosu na ene nepu a e. Univerzitetski klini ki centar Tuzla2Zavod za patolo ku fiziologiju. pletizmografskih i parametara gasne analize u mu karaca pu a a sa HOPB u odnosu na ene pu a e. Na i rezultati pokazuju da nema signifikantne razlike u vrijednostima spirometrijskih. Farid LJUCA. Selmira BRKI . FEV1 i FEF75/25. izra enu dispneju i vizing. spirometrija. ivotne dobi >45 godina. Ispitanici i metode: Na a studija je obuhvatila 100 bolesnika. Sabina NUHBEGOVI . which are significantly unchanged over several months. Univerziteta u Tuzli. Sead JAMAKOSMANOVI 11 Klinika za plu ne bolesti i tuberkulozu. sa dijagnozom HOPB kojima su ura eni: spirometrija. VC i FEV1/VC u odnosu na mu karce. Rezultati: Uo ena je statisti ki visoko signifikantna korelacija unutar spirometrijskih parametara: FEV1 i VC . 50 mu karaca i 50 ena. Medicinski fakultet. uzimaju i u obzir BMI. Zaklju ak: Na osnovu dobijenih rezultata preporu ujemo da spirometriju treba uraditi u svih osoba koje imaju simptome hroni nog ka lja. . Ispitivanja su obavljena u Kabinetu za kardiorespiratornu dijagnostiku na Klinici za plu ne bolesti i tuberkulozu.

FEF25 and FEF75/25. All tests have been done at Department for Cardiorespiratory Diagnostics. diagnosed COPD who have been tested by functional lung tests: spirometry. FEV1 and FEF75/25. Patients have been analyzed at Clinic for pulmonary diseases and TBC. 50 males and 50 females. It has been found significant difference for pCO2 in male comparing to female nonsmokers.Subjects and Methods: Our study included 100 patients. should be tested by spirometry. and who are smokers or ex-smokers. Our results have shown no significant deference among spirometry. VC and FEV1/VC have been significantly decreased comparing to females. dyspnea and wheezing. Results: In this study have shown highly significant correlation among following parameters: FEV1 and VC. FEF75 and FEF75/25. plethysmography and blood gas analysis parameters in male smokers with COPD comparing to female smokers. body plethysmography and blood gas analysis. ARBiH 11/181. pletismografy. Key words: COPD. smoking Kontakt adresa: Umihani efika. spirometry. e-mail: umihanics@gmail. blood gas analysis.com 73 . FEV1 and FEF 25. aged >45 years. Conclusion: According to the results we recommend that all individuals having chronic cough. University Clinical Center Tuzla. considering BMI. FEV1 and FEF75. 75000 Tuzla. In males FEV1.

Koncept o malim disajnim putevima uveden je krajem ezdesetih godina. a 19 % je bilo pu a a. pasivno pu enje. Postoji nekoliko vodi a za menad ment ove bolesti me utim. i Svjetske zdravstvene organizacije koja je objavila rezultate svoje radne grupe 2001. progresivno je i udru eno sa abnormalnim inflamatornim odgovorom plu a na tetne stimuluse1. Primarni fiziolo ki poreme aj je akceleriraju i pad u vrijednostima FEV1. Simptomi se obi no razvijaju kada FEV1 padne na otprilike 50% od normalne vrijednosti2.14. Prema GOLD standardu dijagnoza HOPB se mo e postaviti vrlo jednostavno. metodom slu ajnog izbora. za stepen vjerovatno e P< . UKC Tuzla.17.5. te dugo ostaju latentne. a nakon toga i parametara svaki sa svakim izme u pojedinih funkcionalnih testova. Visok procenat od ak 81% su bili nepu a i.6.94 godine. U vjerovatne faktore se ubrajaju mala masa pri ro enju. Sead JAMAKOSMANOVI Acta Med Sal 2008. menad ment stabilne HOPB i menad ment egzacerbacija. HOPB je etvrta bolest po smrtnosti u USA13. tumor nekrozis faktora (TNF) i interleukina 6 i 8 u bolesnika sa HOPB4. 2 test. bronhalna hiperreaktivnost. etiri osnovne komponente menad menta HOPB prema GOLD standardima su: procjena i monitoring. Farid LJUCA. godine. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD) je kolaborativni projekt Ameri kog (US) Nacionalnog instituta za srce plu a i krv. obuhvatilo je 100 pacijenata sa HOPB. a mogu i su infekcije i malo antioksidanasa u hrani8. alkoholizam. Mogu i fak tori su genetska predodre enost. nijedan nije tako potpun kao to je Globalna inicijativa za HOPB.72 ± 13. Gasna analiza krvi je ura ena direktnom mikrometodom na aparatu Radiometer ABLsystem 625. atopija. Redukcija difuznog kapaciteta za ugljenmonoksid (CO).Uvod Svjetska zdravstvena organizacija defini e hroni nu opstruktivnu plu nu bolest (HOPB) kao ograni enje vazdu nih puteva koje nije potpuno reverzibilno. Selmira BRKI . Rizi ni faktori za HOPB podijeljeni su na faktore iz okoline i faktore od strane organizma. niz ak socioekonomski status.16. Me u faktorima od strane organizma jedina poznata nenormalnost koja dovodi do HOPB sa nastankom emfizema je nedostatak alfa-1 antitripsina (AAT). U patogenezu HOPB mo e biti uklju ena i sistemska inflamacija. Klinike za plu ne bolesti i tuberkulozu. test linearne korelacije (Pearson). Kori teni su Studentov-t test. Ra ena je korelacija parametara po principu svaki sa svakim u okviru jednog funkcionalnog testa. Rezultati U na oj studiji bilo je uklju eno 100 bolesnika. hipoksemija i alveolarna hipoventilacija su tako er prisutni3. Karak e se teri pove anjem vrijednosti funkcionalnog rezidualnog kapaciteta. 50 mu karaca i 50 ena. Statisti ka obrada podataka Svi rezultati su izra eni srednjom vrijedno u i standardnom devijacijom. sa ciljem da pove a brigu o HOPB i smanji morbiditet i mortalitet vezan uz ovu bolest. porodi na anamneza i ivotna dob.05. 37 (1): 72-7674 . leukocita. Sabina NUHBEG OVI .9. sa pretpostavkom da se po etak HOPB karakteri e zahvatanjem malih disajnih puteva (unutra njeg pre nika 2 mm). Glavni faktori iz okoline su pu enje i profesionalna izlo enost tetnim faktorima. Ispitaniciimetode Ispitivanje je imalo karakter retrospektivno-prospektivne studije. Hiperinflacija u miru. krvna grupa A i nesekretori IgA12. dje ije infekcije. Zato opstrukcijske promjene u ovoj zoni plu a skoro ne mijenjaju ukupni otpor u disajnim putevima i forsirani ekspiratorni volumen u prvoj sekundi (FEV1). Ispitivanja su obavljena u Kabinetu za kardiorespiratornu dijagnostiku. je dodatni fiziolo ki poreme aj i obi no se vi a u umjerenoj do ozbiljnoj HOPB. ako je FEV1 <80 % a FEV1/FVC<70%2. Prosje na ivotna dob bolesnika je bila 56. neki profesionalni faktori (pra ina i pare7). Rezultati su prikazani u tabeli 1. redukcija rizi nih faktora. kojima su ura eni funkcionalni testovi plu a. a u prilog tome govore pove ane koncentracije C-reaktivnog proteina (CRP).10. koja se pogor ava pri naporu. Fiziolo ka prou avanja su pokazala da u normalnim plu ima otpor malih disajnih puteva ini svega 25% od ukupnog otpora. fibrinogena. Za razliku od astme. U vjerovatne spadaju aerozaga enje. HOPB je dominantna bolest starijih ljudi i o ekuje se da e ona u budu nosti predstavljati sve ve i teret zdravstvene za tite jer je u porastu15. efika UMIHANI .11.

mogu razviti produktivni ka alj koji je odlika kroni nog bronhitisa. Astmati ari izlo eni kroni nim podra ajima. Comparison functional parameters in patients with COPD Parametri Koeficijent korelacije FEV1 VC 0. ne spadaju u KOPB skupinu. Dokazano je kako se upala kod KOPB razlikuje od upale kod astme i to je razlog zbog kojeg KOPB i astmu treba uvijek odvajati u dvije dijagnosti ke skupine kad god je to mogu e. Starije definicije esto uklju uju termine emfizem. astma . Kroni ni bronhitis je klini ka dijagnoza definirana postojanjem dugotrajnog produktivnog (s iska ljajem) ka lja tijekom tri mjeseca u svakoj od dvije uzastopne godine u pacijenta kod kojeg se drugi uzroci kroni nog ka lja dijagnosti kim postupkom isklju eni. Nazivlje Engleski naziv: chronic obstructive pulmonary disease (COPD) Latinski naziv: morbus pulmonis obstructivus chronicus Preklapanje bolesti Iako ni kroni ni bronhitis ni emfizem nisu nu an element za definiciju KOPB.71 FEV1 FEF75/25 0.cisti na fibroza ili obliteracijski bronhiolitis. Emfizem je bolest kod koje su alveole (plu ni mjehuri i. primjerice cigaretnom dimu.74 Kroni na opstruktivna plu na bolest Kroni na opstruktivna plu na bolest (KOPB) me u glavnim je uzrocima pobola i smrtnosti u cijelome svijetu. Takvi se pacijenti znaju svrstati pod dijagnozu astmati ni bronhitis ili astmati ni oblik KOPB. Zapreka protoku zraka rezultat je bolesti malih di nih puteva (opstruktivni bronhiolitis) i o te enja plu nog tkiva (emfizem). Udio ta dva procesa u bolesti razlikuje se kod svake osobe i mo e biti pra en pretjeranim reakcijama di nih puteva na podra aje (hiperreaktivnost).70 FEV1/VC FEF 75 0. pove ani i o te eni. Zbog toga se i bolesnici s astmom koja ne pokazuje periode oporavka ubrajaju u KOPB bolesnike. Kod nekih bolesnika se astma javlja zajedno s ova dva stanja. Astma je upalna bolest di nih puteva obilje ena poja anom reakcijom du nika i du nica na razli ite podra aje zbog ega dolazi do su avanja di nih puteva koje se mijenja spontano ili nakon terapije.86 FEV1 FEF25 0.85 Rtot SRtot 0. brzo napreduje. Kroni ni bronhitis i emfizem s poreme ajem strujanja zraka u di nim putevima obi no se javljaju zajedno. a koje nemaju poreme aj prolaza zraka.75 FEF75 FEF75/25 0. U mnogim je slu ajevima te ko razlikovati bolesnike s astmom ije stanje nije posve izlje ivo s poreme ajem protoka zraka koji postoji kod KOPB. kroni ni bronhitis i astma jer su ta stanja povezana s KOPB. poreme aj funkcije i komplikacije mogu se objasniti upalom i njenim posljedicama.87 FEF25 FEF75/25 0. me u ovim bolestima postoji zna ajno preklapanje.Tabela 1. Osim toga. Korelacija funkcionalnih parametara u bolesnika sa HOPB Table 1. KOPB je trenutno etvrti naj e i uzrok smrti na svijetu te se u slijede im desetlje ima o ekuje pove anje njene u estalosti i njome uzrokovanih smrtnih slu ajeva. Mnogi ljudi godinama pate od ove bolesti te umiru prije vremena zbog njenih posljedica. ali zbog drugih bolesti poznatog uzroka . Simptomi. kao ni osobe koje imaju poreme aj protoka zraka.87 VC RV/TLC -0. temeljna gra evna jedinica plu nog tkiva). i povezano s abnormalnim upalnim odgovorom plu a na tetne estice i plinove. Pacijenti s astmom iji se protok zraka mo e posve normalizirati ne smatraju se oboljelima od KOPB. Bolest uzrokuje stvaranje o iljaka u du niku i njegovim ograncima. Znog o te enja plu ni mjehuri i gube elasti nost i to ometa normalno pra njenje zraka iz plu a. Osobe oboljele od kroni nog bronhitisa i emfizema. Ograni enje protoka zraka obi no je progresivno.87 FEV1 FEF75 0. Definicija Kroni na opstruktivna plu na bolest (KOPB) je bolesno stanje obilje eno ograni enim protokom zraka u di nom sustavu kojeg nije mogu e posve izlije iti. to ometa protok zraka.

za razvoj KOPB mogu biti odgovorni odre eni poslovi. Neki pu a i su skloni razvijanju promjena u plu ima koje mogu dovesti do kroni nog bronhitisa i emfizema. Povremene epizode ja e boli u prsima javljaju se u petom desetlje u ivota. Nerijetko su lanovi obitelji svjesniji poreme aja zdravlja nego sami bolesnici. KOPB je prete no bolest estog desetlje a ivota i omjer smrtnosti i u estalosti bolesti je visok. Oticanje nogu ili trbu na bol mogu se pojaviti te su posljedica sr anih abnormalnosti uzrokovanih o te enjem plu a. iska ljaj) I (blaga KOPB): FEV1/FVC < 70% FEV1 > 80% od predvi enog S ili bez kroni nih simptoma (ka alj. ali mo e se raditi o odre enim karakteristikama di nih puteva te genetskim faktorima. Kod bolesnika s manjkom kisika i vi kom ugljik-dioksida razvijaju se sr ani poreme aji. vi e zvu nih fenomena pri disanju. KOPB mo da uzrokuje astmu kod nekih osoba. Iska ljaj je u po etku neupadljiva izgleda i javlja se samo ujutro. gu i iska ljaj. Simptomi KOPD je progresivna. Pacijenti obi no navode kako pu e najmanje dvadeset cigareta tijekom zadnjih dvadeset ili vi e godina. nedostatak daha i ponekad vru icu. Umor i slabost znaju biti jako izra eni. Uzrok U ve ini slu ajeva KOPB je posljedica pu enja. Takve epizode znaju nagnati pacijenta na prvu posjetu lije niku. Kasnije pacijenti mogu imati niske razine kisika u arterijskoj krvi. Stupnjevi KOPB se prema te ini dijeli na slijede e stupnjeve: 0 (pod rizikom): normalan nalaz spirometrije. primjerice plu no srce i zatajenje desne strane srca. periodi u kojima nema simptoma se skra uju. Objavljen je niz izvje a o izazivanju emfizema kod ivotinjskih modela nakon izlo enosti cigaretnom dimu. gubitak tjelesne mase i jutarnje glavobolje zbog nakupljanja ugljik-dioksida u krvi. Obi no se navodi kako 15-20% pu a a razvija KOPB to zna i da su i drugi imbenici (najvjerojatnije genetski) odgovorni za nastanak bolesti. Nedostatak zraka pri tjelesnom naporu javlja se u estom i sedmom desetlje u ivota. Pasivno pu enje ili drugi okoli ni imbenici mogu pridonijeti razvoju KOPB. Oko petina oboljelih od KOPB nikad nije pu ila cigarete tijekom ivota. ko e i sluznica (cijanoza). S napredovanjem bolesti. Kako bolest napreduje. Pu a i se razlikuju po sklonosti razvoja KOPB. Osim pu enja. plavu boju okrajina. U po etku simptomi uop e ne moraju postojati iako testovi plu ne funkcije pokazuju prisustvo bolesti. Manjak alfa-1-antitripsina je genetski poreme aj koji tako er mo e dovesti do KOPB. to zna i da su simptomi u po etku blagi te se s vremenom pogor avaju. primjerice profesionalna izlo enost pra ini ili organskom materijalu. napreduju a bolest. kroni ni simptomi (ka alj.poga a sve dobne skupine i ima nizak omjer smrtnosti i u estalosti. Ove epizode uklju uju poja an ka alj. Za to se onda KOPB ne definira u okvirima pu enja cigareta kao glavnog uzroka? Zbog toga to i drugi uzro ni imbenici doprinose razvoju KOPB. iska ljaj) II (umjerena KOPB): FEV1/FVC < 70% 30% < FEV1 < 80% od predvi enog S ili bez kroni nih simptoma III (te ka KOPB): FEV1/FVC < 70% FEV1 < 30% od predvi enog ili FEV1 < 50% od predvi enog plus respiratorno (di no) zatajenje ili klini ki znakovi zatajenja desnog srca FEV1 i FVC su parametri dobijeni spirometrijom: FEV1 (forced expiratory volume in one second) = forisrani izdisajni volumen u jednoj sekundi FVC (forced vital capacity) = forsirani vitalni kapacitet . u estalost i te ina simptoma se pogor avaju. Nije posve jasno koji imbenici odre uju ve u sklonost razvoju bolesti. Pacijenti najprije primijete ka alj i nakupljanje iska ljaja (sputuma) samo kroz jutro. stanja koja uzrokuju KOPB. Iako to jo nije sigurno potvr eno. a kasnije mo e postati gnojan te ga pacijent iska ljava tijekom cijelog dana. Kroni ni ka alj sa stvaranjem iska ljaja i ponekad zvu nim fenomenima na plu ima esto po inje u etvrtom desetlje u ivota.

Ako izlo enost prestane. Stupanj II je umjerena KOPB obilje ena pogor anjem poreme aja protoka zraka i obi no pogor anjem simptoma. Utjecaj KOPB na pacijenta ne ovisi samo o ograni enju prolaza zraka ve i o te ini simptoma (osobito ako se javlja nedostatak zraka i smanjeno podno enje tjelesnog napora) i komplikacijama bolesti. Stupanj I je blaga KOPB obilje ena blagim ograni enjem protoka zraka i obi no. Zvi duci se esto uju i omogu uju postavljanje dijagnoze poreme aja protoka zraka. Vrlo esto se navodi kako svega 15-20% pu a a razvije klini ki zna ajnu KOPB.paradoksno uvla enje donjih prostora me u rebrima tijekom udisanja (Hooverov znak) . U estale epizode pogor anja i simptoma u ovom stadiju zna ajno smanjuju kvalitetu bolesnikova ivota i zahtijevaju prikladno lije enje. Dijafragma (o it.uporaba pomo nih di nih mi i a vrata i ramenog obru a . mo e dovesti do pobolj anja funkcije i sigurnog usporavanja napredovanja bolesti. me utim kod njih se taj poreme aj ne razvije do pune slike KOPB ili poreme aj polako razvije. Ima i osoba kod kojih se sredinom ivota razvije poreme aj funkcije di nog sustava i trajno se pogor ava. op enito se mo e re i kako je to progresivna. mi i koji dijeli prsnu od trbu ne upljine i poma e disanje) je spu tena i njene su kretnje ograni ene. bolest i dalje zna napredovati zbog slabljenja plu ne funkcije koje se normalno javlja tijekom starenja. Ipak. Stupnjevi bolesti stoga omogu uju edukativni pristup bolesti i nemaju veliku ulogu u odre ivanju terapije. prestanak izlo enosti. napreduju a bolest. Rano u tijeku bolesti slu alicama se mo e zapaziti jedino produ eni izdisaj te zvi duci tijekom forsiranog izdaha. Na plu nim bazama mo e se uti pucketanje. isto kao i otkucaje srca. Osoba ima simptome. Kod svih osoba s KOPB ne razviju se svi opisani stupnjevi bolesti. javljaju se nedostatak zraka i smanjeno podno enje tjelesnog n apora. pu enju cigareta. Ipak. ali ne uvijek. U ovom stadiju kvaliteta ivota je jako o te ena i pogor anja simptoma mogu biti opasna po ivot. Kod tre ih se plu na funkcija oko pedesete godine po ne zna ajno pogor avati i smrt uslijedi u estom desetlje u ivota zbog zatajenja di nog sustava. Iako zapreku prolazu zraka mogu uzrokovati mnog stanja. ali nikad ne uzrokuje di no zatajenje niti osoba umire od direktnih posljedica KOPB. Ukoliko se bolest prethodno nije otkrila testiranjem plu ne funkcije. Drugi znaci zavr nog stadija bolesti su: . osobito ako se i nakon njena dijagnosticiranja nastavlja izlo enost tetnim tvarima. Preporu ena etiri stupnja te ine bolest koriste se iz edukacijskih razloga i koristan su opis te ine bolesti i promjena.Prirodni razvoj bolesti KOPB se kod svake osobe mo e druga ije razvijati. ali plu na funkcija. Kod drugih se abnormalna funkcija plu a nikad ne dijagnosticira. ali se poreme aj prolaza zraka nikad ne razvije. uvijek je potrebno napraviti spirometriju prije i poslije primjene lijeka koji iri di ne puteve (bronhodilatator) kako bi se potvrdio i izmjerio poreme aj prolaza zraka. Ipak. ak i ako postoji zna ajan poreme aj prolaza zraka u di nim putevima. U ovom stupnju osoba uop e ne mora biti svjesna postojanja poreme aja funkcije plu a. Tijekom pregleda se velika pozornost usmjerava slu anju plu a. Stupanj 0 ozna ava pove an rizik za razvoj bolesti. Mnogi ve i postotak pu a a razvije poreme aj plu ne funkcije tijekom ivota. Stoga je bitno s vremena na vrijeme poslati pu a e na spirometriju kako bi se na vrijeme uo io poreme aj. taj broj mo e lako navesti na pogre ne zaklju ke. nije poreme ena. Mnogo ve i postotak razvije abnormalnosti plu ne funkcije u odre enom trenutku pu a koga sta a. Kod nekih osoba su ka alj i stvaranje iska ljaja trajni simptomi. profesionalnoj izlo enosti tetnim tvarima te o simptomima.izdisanje kroz stisnute usne . eventualnim zvu nim fenomenima te znakovima kratko e daha.od pacijenta se tra e detaljne informacije o izlo enosti duhanskom dimu. No. kroni nim ka ljem i iska ljajem. Zvuk disanja je te e uti. ali ne do e do di nog zatajenja ili bolesnik ne umre isklju ivo zbog posljedica KOPB. bolesnici se lije niku sami jave naj e e u ovom stadiju. mo e se postaviti dijagnoza KOPB. Stupanj III je te ka KOPB s opse nim ograni enjem protoka zraka ili postojanjem zatajenja di nog sustava ili klini kih znakova zatajenja desne strane srca. Dijagnoza Povijest bolesti i pregled . me utim taj broj mo e navesti na krivi zaklju ak kako za ve inu pu a a nema posljedica. mjerena spirometrijom. U zavr nom stadiju KOPB bolesnici znaju zauzeti tjelesni polo aj koji im olak ava disanje: nagnuti su prema naprijed s ispru enim rukama i dlanovima na koljenima ili drugoj podlozi. ukoliko se povijest bolesti i a rendgenska snimka prsnog ko a podudaraju. Lije enje KOPB ovisi uglavnom o simptomima i ne postoji pravilna povezanost izme u ograni enja prolaza zraka i simptoma. Kako bolest napreduje prenapuhanost plu a postaje o ita te se pove ava promjer prsnog ko a.

prepunjene vene na vratu mogu se javiti i ako nije do lo do zatajenja desne strane srca zbog pove anog tlaka u prsnom ko u . razinu lijeka i potrebu za daljnjom kontrolom Bronhodilatatori se mogu uzeti inhalacijom. Budu i je KOPB trajna bolest sa sklono u napredovanja.nedovoljno informiranje pacijenta o lijeku i na inu inhalacije . U kategoriju bronhodilatatora spadaju beta-adrenergici.propisivanje prikladnih lijekova i provjera uzima li ih bolesnika na pravilan na in . Aparat bilje i podatke o brzini i koli ini daha. Edukacija o prestanku pu enja je nu na i treba se stalno poticati. podno enje tjelesnog napora. Lije nik mo e tra iti pregled iska ljaja ako eli dobiti informacije koje omogu uju izbor najprikladnijeg antibiotika. Mnogo je osjetljivija i specifi nija pretraga za dijagnozu emfizema nego standardna rentgenska snimka. simptome. uklju uju i procjenu kvalitete ivota i mjerenje plu ne funkcije Edukacija bolesnika je klju an dio terapije KOPB. oboljelima od KOPB uglavnom su potrebni esti kontakti s lije nikom. mogu uzrokovati pogor anja bolesti. Pretraga se mo e ponavljati kako bi se pratio razvoj bolesti i u inkovitost lije enja.mjerenje plu ne funkcije najva nija je dijagnosti ka metoda za dokazivanje KOPB. me utim mnogi lijekovi mogu olak ati simptome i lije iti komplikacije.pove ana jetra bolna na opip obi no je posljedica zatajenja desne strane srca . me utim inhalacija je najpo eljnija jer se maksimalizira u inak lijeka na plu a i smanjuju u inci lijeka na cijelo tijelo. CT je esto nu an. Podaci mogu pokazati postoji li zapreka tijeku zraka i koliko je uznapredovala. Ovi lijekovi smanjuju napetost mi i a u malim i velikim di nim putevima te na taj na in omogu uju bolji protok zraka. primjerice ukoliko osoba nije prestala pu iti. I druge bakterije koje se ina e nalaze u ustima i grlu. CT tako er mo e utvrditi tip emfizema (primjerice panacinarni il centroacinarni). ve ini pacijenata je potrebno trajno lije enje kako bi se simptomi dr ali pod kontrolom. Zasad ne postoji lijek koji bi KOPB izlije io. Naj e i problemi s bronhodilatatorima su: . smanjuje se broj posjeta lije niku i boravaka u bolnici.nagla avanje potrebe za izbjegavanjem rizi nih imbenika. Rentgenska snimka prsnog ko a .povremena provjera pacijentova ukupnog stanja pomo u niza mjera. mogu olak ati simptome i smanjiti ograni enje prolaza zraka.nedovoljno pra enje odgovora pacijenta na lijek.kod stabilnog kroni nog bronhitisa iska ljaj je sluzav i makrofazi su najbrojnije stanice. potrebno je potra iti druge oblike pomo i. Kompjuterizirana tomografija (CT) . budu i ove informacije rijetko imaju utjecaja na izbor terapije. me utim va ne su i zbog drugih razloga: .rendgenskom snimkom se mo e prikazati jedino uznapredovali emfizem. metilksantini i antikolinergici. od kojih naj e e Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae. kole nepu enja i savjetovanje sa stru njacima za bolesti ovisnosti. Cilj edukacije je informirati bolesnika o detaljima bolesti te potaknuti suradnju izme u lije nika i bolesnika kako bi se pobolj alo zdravlje i osiguralo pravilno uzimanje terapije. Kao i kod drugih kroni nih bolesti. uklju uju i nikotinske nadomjeske. na usta. kad god se po inje s terapijom bronhodilatatorima potrebno je pratiti protok zraka.je poseban oblik rentgenskih sniki koji prikazuje tkivo u slojevima. ve a je vjerojatnost da e pacijent uzeti sve doze lijeka te mo e smanjiti potrebu za drugim lijekovima i tro kove lije enja. potko no (subkutano) ili venskim putem. Pojedini pacijenti ne podnose neke lijekove pa je terapiju potrebno prilagoditi svakom pacijentu. Ispravna inhalacija lijeka pojednostavljuje terapiju. jer se na taj na in usporava napredovanje bolesti . Bolesnik tijekom pretrage pu e u cijev koja je spojena s aparatom spirometrom. bez obzira na trajanje i te inu bolesti. ohrabriti je na to.neprikladna doza lijeka (prevelika ili premala) . Mnoge posjete lije niku povezane su s pogor anjem di nih simptoma. Pregled iska ljaja . Ukoliko se razmi lja o kirur kom zahvatu. Me utim. Bojanje iska ljaja po Gramu pokazuje prisustvo razli itih mikroorganizama. Na ovaj se na in mo e dijagnosticirati bolest i kod osoba bez simptoma. Lije enje Prvi i najva niji plan lije enja pu a a jest prestanak pu enja.poreme aj ravnote e Testovi plu ne funkcije (spirometrija) . primjerice Moraxella catarrhalis. Ukoliko je bolesnik dobro educiran. CT se ne treba koristiti kao rutinska dijagnosti ka metoda pacijenata oboljelih od KOPB.nabrekle.. Tijekom pogor anja KOPB iska ljaj postaje gnojan i stanice koje se nalaze u ve em broju su neutrofili.plava boja ko e i sluznica (cijanoza) . pretraga je bitna za cjelokupni prikaz di nog sustava. Ukoliko lije nikov savjet i podr ka nije u inkovita. . Istra ivanjima je dokazano kako se napredovanje bolesti kod pu a a usporava ako prestanu pu iti. Ipak. Bronhodilatatori su lijekovi koji ire du nik i njegove ogranke.

Ne koristi se za lije enje akutnih astmatskih simptoma. Ventolin) lijek je iz skupine simpatomimetika. Metaproterenol (Alupent) . Intravenskim putem se ne smije dati br e od 25 mg/min. Albuterol (Proventil. Iako su u inkoviti. nisu nadmo niji od kratkodjeluju ih lijekova uzetih prema potrebi. epilepsije i feokromocitoma. nervoza. Ne smije se dati bolesnicima s alergijskim reakcijama na ovaj lijek. Omogu uje irenje di nih puteva. Zbog dobro poznate opasnosti od trovanja (toksi nosti) potreban je veliki oprez pri terapiji teofilinom. refleksnog ubrzanja rada srca. hipertenzije. hipertireoze. povra anje. Nuspojave uklju uju drhtanje mi i a. Naj e e nuspojave su: mu nina. Lijekovi iz ove skupine razlikuju se po vremenu kad po inju djelovati. Foradil) . nervozu. ubrzan rad srca. Beta-2 agonisti ne preporu uju se uzimati na usta zbog visoke u estalosti nuspojava. primjerice ipratropium. danas se smatraju dijelom prve linije lijekova za KOPB. Ipratropium (Atrovent) po inje djelovati sporije i djeluje du e pa je pogodniji za trajnu uporabu. nesanicu. a u estalost uzimanja se kasnije mo e pove ati. Dostupan je u obliku kapsula napunjenih prahom koji se stavlja u aparat za inhalaciju. me utim nema dokaza kako omek anje sekreta i pobolj anje njegova izbacivanja ima ulogu u klini kom pobolj anju bolesti. nekontroliranim poreme ajima sr anog ritma. Ostale osobine lijeka sli ne su kao kod ipratropiuma. me utim pove anjem doze raste opasnost od komplikacija poput tresavice. U inak mo e trajati dvanaest sati ili vi e. osim ako bolesik ne mo e koristiti inhalacijsku terapiju.Simpatomimetici . ishemijske bolesti srca. ezofagealni refluks te poreme aji sr anog ritma. Mo e posti i opu tanje di nih mi i a kod nekih bolesnika koji ne odgovaraju na beta-agoniste te mo e sprije iti izlu ivanje sluzi i na taj na in smanjiti volumen iska ljaja.su sredstva koja djeluju na izlu eni sekret. Ve inom preporu ene doze ne uzrokuju maksimalno irenje di nih puteva. smanjenja razine kalija u krvi. Ne smije se uzimati ako je prethodno uo ena alergijska reakcija na ovaj lijak.opu ta glatke di ne mi i e djelovanjem na beta-2 receptore i poma e ve ini bolesnika. pacijenti s otokom plu a ili poreme ajem rada jetre imaju ve i rizik od toksi nih (otrovnih) reakcija zbog smanjenje sposobnosti uklanjanja lijeka iz organizma. nervozu. napadaji. Ne koristi se za lije enje akutnih astmatskih simptoma. Mukoaktivni lijekovi .bronhodilatatori iz ove skupine. hipertireozom. nekontroliranom epilepsijom. Ne smije se dati bolesnicima s alergijskim reakcijama na ovaj lijek. Toitropium (Spiriva) je lijek sli an ipratropiumu i nedavno je odobren za uporabu u SAD. hipertrofiju prostate ili zapreku na izlazu iz mokra nog mjehura. Nuspojave su: drhtanje mi i a. Oprez je potreban kod pacijenata oboljelih od dijabetetsa. anginom pectoris i poreme ajima ritma srca. U po etku pacijenti inhaliraju lijek po potrebi. Oprez je potreban kod pacijenata oboljelih od dijabetetsa. hipertenzije. Ve ini oboljelih od KOPB ovaj lijek poma e. . primjerice albuterola. nema prednost nad povremenom upotrebom po potrebi. anginom pectoris i poreme ajima ritma srca. formoterol) u lije enju KOPB jo je u razvoju. Ne preporu uje se bolesnicima s prethodnim alergijskim reakcijama na lijek i poreme ajima sr anog rtima. U po etku se preporu uje uzimati po potrebi. Mogu se koristiti u kombinaciji sa simpatomimeticima. ubrzan rad srca. Istra ivanjima je pokazano kako redovito uzimanje ovih lijekova. Teofilin (Aminofilin. trajanju terapijskog efekta i aktivnosti nalik adrenalinskoj. Lijek ne smiju uzeti pacijenti koji su na njega prethodno imali alergijsku reakciju te oni kod kojih je prethodno postojao poreme aj rada srca (aritmija) s ubrzanim radom srca (tahikardija). Antikolinergici . Olak ava simptome i mo e biti koristan kad je potrebna u estala primjena bronhodilatatora. pepti nim ulkusom. Ako se primjenjuje u ve oj dozi ili e e nego je propisano pove ava se vjerojatnost od nuspojava. tresavica. Opu ta mi i e di nog sustava djelovanjem na beta-2 receptore. nesanicu. prolazno smanjenje koncentracije kisika i ubrzan rad srca. Detaljnija istra ivanja su potrebna o njegovoj primjeni kod KOPB. Teofilin je lijek iz skupine metilksantina. Selektivni beta-2 agonisti su trenutno lijek izbora jer brzo djeluju. U inak mo e trajati dvanaest sati ili vi e. nuspojave su: drhtanje. epilepsije i feokromocitoma. Slo-bid) ne smije se dati pacijentima s prethodnim alergijama na ovaja lijek. Gusti sekret mo e biti jako te ko iska ljati i to pacijentu mo e predstavljati veliki problem. Iako ne postoji suglasje o uporabi teofilina kod KOPB nekoliko je studija pokazalo njegov blagotvoran u inak na bolest. prolazno smanjenje koncentracije kisika i ubrzan rad srca. Potreban je oprez ako bolesnik ima glaukom. Ako se primjenjuje u ve oj dozi ili e e nego je propisano pove ava se vjerojatnost od nuspojava. Theo-Dur. Potrebno je jo istra ivanja kako bi se utvrdila to na uloga ovog lijeka u lije enju KOPB. Uloga dugodjeluju ih lijekova iz ove skupine (salmeterol. Theo-24. nuspojave su: drhtanje. koma. hipertireoze. Formoterol (Oxis. ishemijske bolesti srca. Salmeterol (Serevent) opu ta mi i e malih di nih puteva (bronhiola) i olak ava iska ljavanje. nervoza. smanjuju njegovu koli inu i olak avaju iska ljavanje.opu ta mi i e malih di nih puteva (bronhiola) i mo e olak ati iska ljavanje.simpatomimetski bronhodilatatori spadaju u glavne lijekove za lije enje KOPB ve godinama.

Postojanje dodatnih bolesti mo e utjecati na odluku o transplantaciji. Cijepljenje protiv gripe tako er se preporu uje svim bolesnicima. Iako je ve ina infekcija uzrokovana virusima. Na alost. nije mogu e predvidjeti kad i koje nuspojave e se razviti kod pojedinog pacijenta. Me utim.Prevencija i rano lije enje infekcija bronha mo e smanjiti u estalost i te inu pogor anja bolesti. cijeli koncept fizioterapije prsnog ko a je upitan. Prije dono enja definitivnih preporuka o uzimanju vitamina potrebno je obaviti detaljnija istra ivanja. Pregled ispljuvka i odre ivanje bakterija poma e pri odluci jesu li i koji antibiotici potrebni.odre enim bolesnicima mogu pomo i mehani ke radnje kojima se poti e iska ljavanje. Iako su predlo ene brojne metode. S druge strane. kortikosteroidi se trebaju svesti na najmanju mogu u dozu. Preporu uje se cijepljenje protiv pneumokoka (Streptococcus pneumoniae) svim bolesnicima s KOPB te ponavljanje cjepiva svakih pet godina kod osoba koje su pod rizikom od slabljenja imunolo kog sustava. Budu i ima antioksidantno djelovanje (uni tava tetne kisikove radikale) mo e koristiti oboljelima od KOPB. bez aktivne maligne bolesti ili infekcije HIVom. Let avionom putnike izla e mogu nosti hipobari nog stanja pa se bolesnici mogu posavjetovati s lije nikom o terapiji kisikom za vrijeme putovanja avionom. Smanjenje volumena plu a poma e najvi e bolesnicima kojima je bolesni proces smje ten uglavnom u gornjim re njevima plu a te koji slabo podnose tjelesni napor. Antioksidansi . o njihovoj u inkovitosti je malo znanstvenih dokaza. Zbog opasnosti od nuspojava dugotrajna se terapija kortikosteroidima propisuje jedino pacijentima s trajnim simptomima ili s te kim ograni enjem prolaza zraka kroz di ne puteve bez obzira na maksimalne napore s drugim terapijskim sredstvima. bez poreme aja drugih vitalnih organa. Terapija kisikom mo e imati fiziolo ke i simptomatske koristi te produ iti ivot. Dugotrajna terapija antibioticima nije potrebna osim ako postoje druge bolesti kao bronhiektazije (vre asta pro irenja bronha) ili je imunolo ki sustav oslabljen. Mehani ko i enje sekreta . Uloga infekcija u KOPB Unato desetlje ima istra ivanja.Ponekad se preporu uje uzimanje ve e koli ine teku ine. virusom hepatitisa B i C. Ipak. Osim toga.ve ina bolesnika sa smanjenom koli inom kisika u krvi nema simptome koji bi na to ukazali pa je potrebno mjerenje kisika.odabranim pacijentima mo e pomo i transplantacija plu a ili kirur ki zahvat kojim se smanjuje koli ina plu nog tkiva. Terapija kisikom . ali nije dokumetirano pobolj anje pre ivljenja. nema utjecaja na protok zraka ili volumen sekreta te mo e uzrokovati stezanje mi i a di nih puteva. Acetilcistein je lijek koji ima naj iru uporabu u ovu svrhu te mo e omek ati sekret kod kroni nog bronhitisa. Razina vitamina E koji smanjuje oksidativno o te enje smanjena je u ispirku di nih puteva pu a a. Udisanje vodene pare ili fiziolo ke otopine nema dokazanu korist i ponekad mo e nadra iti di ne puteve i uzrokovati gr di nih mi i a. ako se onemogu i ka alj sekret se zadr ava u di nim putevima i pove ava se rizik od infekcija. me utim to nema opravdanja osim ako je bolesnik dehidriran. Lije enje vitaminom C i E navodno usporava slabljenje plu ne funkcije u pu a a. Sprje avanje i lije enje infekcija . Kirur ko lije enje . uo eno je kako je vi e od . kod petine oboljelih od stabilne KOPB terapija oralnim koritkosteroidima dovodi do objektivnog pobolj anja. terapija vitaminom E i beta-karotenom kod pu a a nije pokazala o ekivani u inak u sprje avanju ka lja i zaduhe pet do osam godina nakon po etka takvog lije enja. U estalost kroni nog bronhitisa i zaduhe tako er je ni a u osoba koje u prehrani uzimaju velike koli ine vitamina E i betakarotena. uloga bakterijskih infekcija i stoga antibakterijskih lijekova (antibiotika) u lije enju akutnih pogor anja KOPB je kontroverzna. U po etku je pacijenta potrebno pozorno pratiti kako bi se utvrdilo poma e li lijek i dugotrajnu terapiju propisati jedino kod dokazanog pobolj anja.nakupljanje tetnih kisikovih radikala jedna je od teorija za nastanak KOPB. kandidati trebaju biti mla i od ezdeset i pet godina. primjerice perkusija prsnog ko a i zauzimanje odgovaraju eg polo aja tijela. Odluka o presa ivanju plu a kod te ke KOPB vrlo je slo ena.pri dugotrajnoj uporabi uzrokuju niz nuspojava i ve ini oboljelih od KOPB ne poma u. Ukoliko dovedu do pobolj anja. Kortikosteroidi . Opse ni su podaci o pobolj anju funkcije nakon presa ivanja. Stoga je predlo ena terapija antioksidantima kao potencijalno korisna za bolesnike s KOPB. Mnogi lijekovi koji navodno pobolj avaju iska ljavanje nisu uspjeli dokazati svoju u inkovitost te su povu eni s tr i ta. Transplantacija plu a razmatra se kod bolesnika s lo im rezultatima plu ne funkcije. S druge strane. Najva niji u inak mo e biti olak anje prethodnog ote anog disanja za vrijeme tjelesnog napora to omogu uje aktivniji ivot i pobolj anje kvalitete ivota. Lijekovi koji sprje avaju ka alj trebaju se izbjegavati. antibiotici su se pokazali korisni u lije enju akutnih upalnih pogor anja KOPB. Naime.

Takva pogor anja isklju uju lije enje antibioticima i originalna procjena njihove u estalosti mo da nije to na. uglavnom zbog pove anog izlaganja duhanskom dimu. ak i bez mikroorganizama. U te kim slu ajevima akutno pogr anje mo e dovesti do di nog zatajenja i smrti. nalaze se i poreme aji imunolo kih elemenata di nog sustava koji doprinose razvoju upale i nakon manjih o te enja. Promjene u obrambenom sustavu olak avaju daljnje bakterijske infekcije i tu se zatvara za arani krug koji dovodi do daljnjeg pogor anja bolesti. Dokazana je povezanost izme u virusa gripe i bakterija Haemophilus influenzae i Streptococcus pneumoniae tijekom epidemija gripe. Slabi i enje di nih puteva i na to se nakaleme bakterije koje po inju otpu tati tetne produkte. Manjak kisika definira akutno pogor anje te je terapija kisikom nu na. Unato konfliktnim rezultatima klini kih istra ivanja zna ajan broj dokaza podupire hipotezu o ulozi bakterijskih infekcija u pogor anju KOPB i koristi od antibiotika. Broj pogor anja uzrokovan virusima je upitan.provjeriti uzima li bolesnik odgovaraju u terapiju. mogu biti posljedica infekcije s Mycoplasma pneumoniae ili Chlamydia pneumoniae jer se ovi mikroorganizmi sve e e prepoznaju kao uzrok sporadi nih bolesti u osoba s KOPB kao i u ljudi s normalnom funkcijom plu a. Me u e im neinfektivnim uzrocima pogor anja (akutnih egzacerbacija) su alergije. Uspje no lije enje zahtijeva slijede e: . izvodi li vje be Lijekovi koji se koriste za lije enje akutnog pogor anja su bronhodilatatori. mnogi lije nici u rutinskom radu pa ni u istra ivanjima ne tra e ove mikroorganizme. U kombinaciji s odre enim osobitostima gra e i funkcije infekcije mogu dovesti do pogor anja bolesti. takve infekcije esto znaju biti komplicirane naknadnim bakterijskim infekcijama. Osim toga. Ispravna dijagnoza kod bolesnika kojem se di na funkcija naglo pogor ava mo e biti ometena zbog postojanja sr ane bolesti. Precizna uloga ovih mikroorganizama nije utvr ena jer se ne prikazuju standardnim bojanjem po Gramu i za njihovo dokazivanje su potrebne specijalne tehnike. koritkosteroidi i antibiotici. Akutna pogor anja bronhitisa povezana su s prisutno u velikih koli ina tetnih bakterija.sprje avanje komplikacija ote ane pokretljivosti. za koja se prije mislilo da su uzrokovana virusima ili nepoznatim uzrocima. gr a di nih mi i a (bronhospazam) ili pretjerane sedacije lijekovima. Okoli ni imbenici (primjerice zaga en zrak) mogu tako er imati ulogu. Rizik od pogor anja koje zahtijeva boravak u bolnici pove ava se s dobi. primjerice pove anje lijezda u zidu velikih bronha vi a se rano u kroni nom bronhitisu. Dokazi koji potvr uju ulogu bakterijskih infekcija u akutnim pogor anjima KOPB: Izgleda kako oboljeli od KOPB imaju odre ene abnormalnosti koje omogu uju kolonizaciju bakterija i pove anu u estalost di nih infekcija. Dokazano je pove anje broja ovih bakterija tijekom epizoda naglog pogor anja bolesti.pobolj anje funkcije plu a bronhodilatatorima i drugim lijekovima . Lije enje akutnog pogor anja KOPB Akutno pogor anje (egzacerbacija) KOPB obilje eno je naglim pogor anjem simptoma i o te enjem plu ne funkcije. Vi estruki sporedni u inci bakterijskih infekcija mogu dovesti do o te enja di nih puteva. Iako je ovaj model razvoja KOPB popularan. teofilin) ne preporu uju se za lije enje akutnih pogor anja. je li prestao pu iti.osiguranje odgovaraju e prehrane . Ako su pogor anja uzrokovana virusima. Epidemiolo ka istra ivanja pokazuju kako je u estalost di nih infekcija ve a u oboljelih od KOPB nego u kontrolnoj populaciji. neprikladna primjena lijekova ili potpuni izostanak uzimanja terapije te sr ano zatajenje.polovine pogor anja uzrokovano virusima ili uop e nije upalne prirode. Destruktivni upalni proces na koncu o te uje di ne puteve. Ako stanje ugro ava bolesnikov ivot zbog . Di ni putevi oboljelih od kroni nog bronhitisa esto su trajno kolonizirani mikroorganizmima poput Haemophilus influenzae.prepoznavanje i uklanjanje (ako je mogu e) uzroka pogor anja . primjerice tromboembolije i slabjeg podno enja tjelesnog napora . and Moraxella catarrhalis. Zbog ovoga je ote ano i enje izlu evina i lako se razvija prikrivena upala. tromboze i drugih imbenika koji simuliraju pogor anje. Ovi dokazi su poslu ili za postavljanje hipoteze o "za aranom krugu". Neka pogor anja. po etno o te enje mogu uzrokovati imbenici poput cigaretnog dima. Metilksantini (aminofilin. Uo en je niz mehanizama koji oboljele od KOPB izla u ve oj mogu nosti infekcije. Pove ane lijezde izlu uju ve u koli inu sluzi te se stanice s dla icama koje obla u di ni sustav zamjenjuju manje vrijednim stanicama.osiguranje prikladne opskrbe kisikom i i enje sekreta . Prema ovoj hipotezi. Streptococcus pneumoniae. nije posve prihva en. Histolo ke (tkivne) abnormalnosti mogu dovesti do razvoja plu nih infekcija. U estalost ovih kombinacija nije poznata. zatajenja srca. Pogor anja mogu biti posljedica infekcija (bakterijskih ili virusnih). je li cijepljen preporu enim cjepivima. Osim toga. ve om koli inom izlu enog sekreta te lo ijom funkcijom plu a.

nije definirana najpo eljnija aktivnost. Inaktivnost doprinosi pogor anju stanja i stvara se za arani krug u kojem se dmetenje disanja javljaju i pri najmanjem naporu. osobito vje be za mi i e koji se koriste u najvi e prilika.psiholo ku i socijalnu podr ku Oboljeli od KOPB esto smanjuju tjelesnu aktivnost jer fizi ki napor pogor ava zaduhu. Iako je definitivno utvr eno blagotvorno djelovanje tjelesne aktivnosti. Vje be gornjeg dijela tijela tako er su po eljne. Poku aji pove anja snage i izdr ljivosti di nih mi i a pokazali su tako er mije ane rezultate: u nekim studijama do lo je do pobolj anja. Pobolj anje je vidljivo iako nema promjene u funkciji plu a i di nih mi i a te je stoga mehani ko obja njenje malo vjerojatno.vje be za donji i gornji dio tijela . Neke studije pokazuju kako tehnike koje smanjuju u estalost disanja. Dvije su hipoteze: smanjenje osjetljivosti na zaduhu ili pravi u inak treninga. Stoga je svrha rehabilitacijskog programa pobolj ati izdr ljivost i ubla iti zaduhu. Vje be za ruku pobolj avaju izvedbu svakodnevnih aktivnosti. podizanje na prste. I bolesnici s najte im oblikom KOPB mogu vje bati. Pokazano je kako je sudjelovanje u dvadeset sastanaka s timom za plu nu rehabilitaciju u inkovitije u smanjenju anksioznosti nego sli an broj sastanaka s psihoterapeutom. Ovakvo je stanje povezano s ve om smrtno u te poreme ajem funkcije mi i a i imunolo kog sustava. primjerice anksioznost i umor. Pitanja seksualnosti treba otvoreno raspraviti s partnerom i lije nikom. primjerice joga i disanje kroz stisnute usne. Priznavanjem uloge manjka alfa-1-antitripsina u razvoju emfizema dovelo je do boljeg razumijevanja uloge neravnote e proteaza/antiproteaza u razvoju KOPB. . Ve ina informacija o djelotvornosti ovih vje bi kod KOPB dobivena je temeljem nadopune vje bi za donji dio tijela. Obi no je provodi tim specijalista s ciljem postizanja i odr avanja maksimalnog stupnja individualnosti i funkcioniranja u dru tvu za svakog bolesnika. Vje be kojima se poku ava promijeniti uzorak disanja mogu biti korisne. Neki od ovih mi i a imaju dvojnu ulogu: odr avaju polo aj tijela i poma u pri disanju. ramenog obru a i prsnog ko a. razinu kisika u krvi i smanjuju zaduhu.vje be disanja . u estalost vje banja. To mo e dovesti do smanjenog sudjelovanja u dru tvenim aktivnostima. Psihosocijalna podr ka je va na jer je te ka KOPB rizi ni imbenik za razvoj depresije koja mo e pogor ati simptome. Nije jasan mehanizam kojim vje be pobolj avaju izdr ljivost kod bolesnika s KOPB. To je teta jer ve ina dnevnih aktivnosti uklju uje me udjelovanje ruku. Vje be donjeg dijela tijela pobolj avaju izdr ljivost i to je dokazano u brojnim kontroliranim istra ivanjima. Ovi problemi uglavnom nestaju nakon uklju ivanja u plu nu rehabilitaciju. dokazano je kako najintenzivniji re imi tjelesne aktivnosti imaju najbolje rezultate. Nadomjesci vitamina i minerala.postoje dokazi prema kojima mijenjanje unutarstani ne aktivnosti cAMP-a putem selektivne inhibicije fosfodiesteraze-4 mo e smanjiti upalu i dovesti do opu tanja glatkih mi i a u di nim putevima. Ponekad je potrebno primijeniti antidepresive. pobolj avaju u inkovitost disanja.di nog zatajenja potrebna je mehani ka ventilacija (disanje potpomognuto strojem). Nove antiproteaze su u razli itim fazama razvoja u poku aju lije enja KOPB. hodanje s malim ruksakom na le ima. iako su istra ivanjima dobiveni konfliktni rezultati. Pulmonalna rehabilitacija Plu na rehabilitacija je suradnja vi e disciplina i struka sa svrhom pomaganja osobama oboljelim od plu nih bolesti i njihovim obiteljima.vi e od tre ine bolesnika s te kom KOPB ima znakove zna ajne proteinsko-kalorijske pothranjenosti. Vje be uklju uju: hodanje. penjanje uz stepenice. Cilomilast i roflumilast su visoko-specifi ni. oralno-aktivni lijekovi druge generacije inhibitora fosfodiesteraze-4 koji se trenutno intenzivno istra uju i razvijaju za lije enje bolesnika s astmom i KOPB. Budu e smjernice u lije enju . No. Rehabilitacija uklju uje: . djelomi ne u njeve. Vje be disanja vrlo su va ne jer bolesnici s plu nim bolestima obi no imaju plitko disanje koje je nedovoljno za u inkovitu izmjenu plinova. a osobito esto do izbjegavanja seksualne aktivnosti. Prehrana .edukaciju o bolesti . a u drugima nisu uo ene zna ajne promjene. ve i broj kalorija te vi e proteina redovito se preporu uju ovim pacijentima. trajanje i intenzitet.

Opis bolesti O te enje plu a do kojeg dolazi uslijed KOPB-a ne mo e se popraviti. a puno ranije u bolesnika s cisti nom fibrozom. Bronhitis se smatra kroni nim ako ka alj i ekspektoracija traju najmanje 3 mjeseca u godini. slabo ka lju i gotovo ni ta ne iska ljavaju. U ranom stadiju . Time se zra ni prostori pove avaju i ote avaju disanje.04.. Tko obolijeva Glavni uzrok KOPB-a je pu enje.. to je kroni na opstrukcija plu a? Kroni ni bronhitisje dugotrajna upala di nih putova koja proizvodi velike koli ine sluzi. Emfizem je bolest koja uni tava plu ne alveole (zra ne prostore) i/ili najmanje bronhiole (male zra ne putove) u plu ima. Bolesnik ponekad boluje i od kroni nog bronhitisa i od emfizema. egzacerbacije. Protok zraka je onemogu en i dio plu a se skvr ava (kolabira). Iska ljavanje je u po etku gotovo neprimjetno jer se javlja samo izjutra. tzv. Ko a poprima plavkastu boju. U po etnim fazama bolesti javljaju se zaduha (ote ano disanje) i povremeni napadaji ka lja. nate eni zglobovi . plu a gube elasticitet kao i istro ena gumena traka. stalne infekcije. U prvi mah. Lije nik e pregledati funkcije plu a kako bi vidio da li imate KOPB. Koje pretrage mo e napraviti lije nik? Ako spadate u rizi nu skupinu ili se brinete za nekog tko je u toj skupini. Oboljeli stalno ote ano di u. ka ljanje i iska ljavanje velike koli ine sluzi.2009. mnogi ljudi ak niti ne znaju da imaju KOPB. pribli no 90% bolesnika je pu ilo. Ti bolesnici mogu imati simptome sli ne KOPB-u. To uzrokuje ka ljanje i hripanje. egzacerbacije. U stvari. ali postaje gnojan tijekom pogor anja.02. simptomi se sve vi e pogor avaju. va no je da ste upoznati sa simptomima KOPB i na inima lije enja. Jednostavno re eno. godine ivota. hripanje. Kod emfizema. U ve ini slu ajeva pu enje je uzrok bolesti. Iska ljaj je sluzav. bolesnicima je potrebna stalna njega i dodatni kisik kako bi mogli disati. Me utim kako bolest napreduje. U kasnijim fazama KOPB-a mogu se vidjeti te ka zaduha. Osnovni simptom KOPB je zaduha (dispneja) koja se poja ava kod pogor anja bolesti. U uznapredovaloj fazi. Kroni ni bronhitis je odgovoran za 85% slu ajeva KOPB-a. Prestanak pu enja mo e usporiti slabljenje plu ne funkcije. dvije uzastopne godine. Ostali rizi ni faktori uklju uju: y y y y Naslije e Pasivno pu enje Izlo enost zaga enom zraku na poslu i u okoli u Dje je respiratorne infekcije Simptomi Bolesnici koji su pu ili kutiju cigareta dnevno mogu razviti ka alj i iska ljavati. zra ni prostori na kraju bronhiola (malih di nih putova) pucaju i spajaju se u ve e koji slabo funkcioniraju. Kako bolest napreduje. Zaduha je popra ena ka ljem ili hripanjem i ponekad vru icom. Kod kroni nog bronhitisa. tzv. Simptomi emfizema obi no se javljaju prije 50. glavna fizikalna promjena odgovorna za probleme je prekomjerno stvaranje sluzi. Vjerojatnost da e bolesnik umrijeti od KOPB-a je 10 puta ve a u pu a a nego u nepu a a. Bolest se javlja u otprilike 5 od 10. Neki lije nici tako er vjeruju da nelije ena ili neodgovaraju e lije ena astma mo e dovesti do nepovratnog o te enja plu a. Po etni simptomi uklju uju op i osje aj bolesti. ka ljanje i hripanje. sve izra eniji kratki dah. razdoblja izme u pogor anja postaju kra a. Ote ano disanje zapa a se tek pri naporu. Kroni na opstruktivna plu na bolest Bolesti di nog sustava Uvod Kroni na opstrukcijska plu na bolest (KOPB) je termin koji se uglavnom odnosi na povezane poreme aje koji bolesniku postepeno oduzimaju dah: kroni ni bronhitis i/ili emfizem povezan s ote anim prolazom (opstrukcijom protoka) zraka. Sluz sprje ava protok zraka i pridonosi razvoju upala ili ponovnog aktiviranja bolesti.000 ljudi.

To je pneumokokno cjepivo koje se preporu uje svakih pet godina. Najbolji na in kontrole simptoma je zapo eti lije enje KOPB-a. Postoje posebne vje be za disanje koje mogu pobolj ati rad plu a. to vi e znate. esto i temeljito pranje ruku je lagan na in da se izbjegne infekcija. Svake se godine u jesen treba cijepiti protiv gripe. Disanje je ote ano. zabrinutog do pospanog. Tako er razgovarajte s lije nikom o cijepljenju protiv upale plu a. Lijekovi Na alost. Tako er treba izbjegavati bliske susrete s ljudima koji su prehla eni ili imaju gripu. a izdi e kroz stisnute usne. Antibiotici se koriste za infektivna pogor anja KOPB-a. Bolesnik u zadnjem stadiju KOPB-a esto izgleda dramati no. Prvi korak u brizi o nekome tko je obolio od KOPB-a je nau iti sve to se mo e o toj bolesti.bolesti ne mora biti zna ajnih promjena. Osobe s KOPB-om su osjetljivije na sve respiratorne infekcije i zato je vrlo va no da se za tite. procjena sr ane funkcije. Zajedno s lije nikom mo ete sastaviti jednostavan i prakti an program vje bi u skladu sa sposobnostima. osim nalaza piskanja prilikom preslu avanja plu a. Stanje mo e biti toliko te ko da o te uje ili ugro ava rad vitalnih organa (srca i plu a). Simptomatska terapija uklju uje inhaliranje lijekova koji pro iruju di ne puteve (bronhodilatatore). fizikalni pregled. lije enjem i svakodnevnom kontrolom bolesti. Klju no je da lanovi obitelji i ostali budu upoznati sa simptomima. a du evno stanje bolesnika se kre e od napetog. igranje s djecom. trenutno ne postoji lijek za KOPB. Savjeti koji mogu spasiti ivot Morate znati kada je pravo vrijeme da zatra ite lije ni ku pomo . Me utim postoji niz na ina lije enja kojima se mogu ubla iti simptomi. kirur kih zahvata ili nekih lijekova. Razgovarajte sa svojim lije nikom ako mislite da pripadate rizi noj skupini. Bolesnik mo e izgubiti svijest. Kvaliteta sna je pogor ana (nakuplja se sekret i ote ana je ventilacija). Prsni ko izgleda prenapuhan. elektrokardiografija (EKG). Redovnim vje banjem mo ete oja ati i popraviti raspolo enje. To mo e biti te ko. rendgenska snimka prsnog ko a i spirometrija (mjerenje protoka zraka). Kortikosteroidi donose pobolj anje u manje od 20% stabilnih bolesnika. Imajte pripremljen plan za slu aj nu de. Strogo se pridr avajte lije ni kih uputa kako bi smanjili simptome bolesti i izbjegli bolni ko lije enje. edemi) . ali e to zna iti pobolj anje stanja i nakon postavljanja dijagnoze. Prognoza Ovo je stanje povezano s kroni nom (dugotrajnom) bole u. Na alost. Pobolj anje stila ivota Nau ite kako se pravilno hraniti i vje bati te tehnike koje e pomo i osobi o kojoj brinete da se osje a zdravije i ugodnije. Promjene stila ivota Kad je postavljena dijagnoza. vi e ete mo i pomo i. Komplikacije: y y Akutno respiratorno zatajenje zbog infekcije u donjim di nim putevima. Lije enje to ranije lije nik otkrije KOPB. lije enje je lak e. morate napraviti sve to mo ete kako bi prestali pu iti. Pove ava se popre ni promjer prsnog ko a jer bolesnik sve te e dolazi do daha. Plu no srce (pove anje srca i sr ano zatajenje. Terapija kisikom se provodi u kontroli te ke kroni ne opstrukcije plu a. specifi na terapija je jako ograni ena. Koristi mi i e vrata i ramena pri udisaju. To su antikolinergici i beta 2 agonisti (npr. Ostale promjene u na inu ivota Vrtlarstvo. Bolesnik mo e imati plavkastu ko u. Kako za epljenost di nih putova napreduje tako i "prenapuhanost " plu a postaje o ita. Bolesnik je nagnut prema naprijed i oslanja se na ruke. ak i penjanje stepenicama jednostavne su stvari koje mogu postati komplicirane ako imate KOPB. Tijekom akutnog pogor anja KOPB-a esto se rade slijede e pretrage: mjerenje rutinskih laboratorijskih vrijednosti. uzimanja uzoraka plina iz arterijske krvi. salbutamol).

Ti bolesnici mogu imati simptome sli ne KOPB-u. U po etnim fazama bolesti javljaju se zaduha (ote ano disanje) i povremeni napadaji ka lja. U prvi mah. to je kroni na opstrukcija plu a? Kroni ni bronhitisje dugotrajna upala di nih putova koja proizvodi velike koli ine sluzi. Neki lije nici tako er vjeruju da nelije ena ili neodgovaraju e lije ena astma mo e dovesti do nepovratnog o te enja plu a. egzacerbacije. a kad se rano ustanovi. Tko obolijeva Glavni uzrok KOPB-a je pu enje. Prestanak pu enja mo e smanjiti rizik i simptome KOPB-a. dvije uzastopne godine. U ve ini slu ajeva pu enje je uzrok bolesti. Sluz sprje ava protok zraka i pridonosi razvoju upala ili ponovnog aktiviranja bolesti.04. Opis bolesti O te enje plu a do kojeg dolazi uslijed KOPB-a ne mo e se popraviti. pribli no 90% bolesnika je pu ilo. Protok zraka je onemogu en i dio plu a se skvr ava (kolabira). Ostali rizi ni faktori uklju uju: y Naslije e y Pasivno pu enje y Izlo enost zaga enom zraku na poslu i u okoli u y Dje je respiratorne infekcije Simptomi . To uzrokuje ka ljanje i hripanje. simptomi se sve vi e pogor avaju. Objavio/la mojzivot1 u 11:55. U stvari. Bolesnik ponekad boluje i od kroni nog bronhitisa i od emfizema. ka ljanje i hripanje. # 02. mnogi ljudi ak niti ne znaju da imaju KOPB. plu a gube elasticitet kao i istro ena gumena traka. Prestanak pu enja mo e usporiti slabljenje plu ne funkcije. tzv. Kod kroni nog bronhitisa. Vjerojatnost da e bolesnik umrijeti od KOPB-a je 10 puta ve a u pu a a nego u nepu a a. Bronhitis se smatra kroni nim ako ka alj i ekspektoracija traju najmanje 3 mjeseca u godini. Me utim kako bolest napreduje. Jednostavno re eno. Emfizem je bolest koja uni tava plu ne alveole (zra ne prostore) i/ili najmanje bronhiole (male zra ne putove) u plu ima. Kroni na opstrukcijska bolest plu a Bolesti di nog sustava Uvod Kroni na opstrukcijska plu na bolest (KOPB) je termin koji se uglavnom odnosi na povezane poreme aje koji bolesniku postepeno oduzimaju dah: kroni ni bronhitis i/ili emfizem povezan s ote anim prolazom (opstrukcijom protoka) zraka. Kod emfizema. print. Po etni simptomi uklju uju op i osje aj bolesti. sve izra eniji kratki dah.000 ljudi. Kroni ni bronhitis je odgovoran za 85% slu ajeva KOPB-a. simptomi se skoro uvijek mogu ubla iti i kontrolirati.Prevencija Dobro je to se KOPB mo e potpuno sprije iti.2009. glavna fizikalna promjena odgovorna za probleme je prekomjerno stvaranje sluzi. Time se zra ni prostori pove avaju i ote avaju disanje. Bolest se javlja u otprilike 5 od 10. zra ni prostori na kraju bronhiola (malih di nih putova) pucaju i spajaju se u ve e koji slabo funkcioniraju.

To mo e biti te ko. tzv. bolesnicima je potrebna stalna njega i dodatni kisik kako bi mogli disati. Zajedno s lije nikom mo ete sastaviti jednostavan i prakti an program vje bi u . egzacerbacije. uzimanja uzoraka plina iz arterijske krvi. Bolesnik mo e imati plavkastu ko u. Simptomi emfizema obi no se javljaju prije 50. Me utim postoji niz na ina lije enja kojima se mogu ubla iti simptomi. U ranom stadiju bolesti ne mora biti zna ajnih promjena. ali e to zna iti pobolj anje stanja i nakon postavljanja dijagnoze. Lije enje to ranije lije nik otkrije KOPB. va no je da ste upoznati sa simptomima KOPB i na inima lije enja. U uznapredovaloj fazi. Strogo se pridr avajte lije ni kih uputa kako bi smanjili simptome bolesti i izbjegli bolni ko lije enje. Prsni ko izgleda prenapuhan. godine ivota. Na alost. rendgenska snimka prsnog ko a i spirometrija (mjerenje protoka zraka). slabo ka lju i gotovo ni ta ne iska ljavaju. Imajte pripremljen plan za slu aj nu de. procjena sr ane funkcije. Bolesnik u zadnjem stadiju KOPB-a esto izgleda dramati no.Bolesnici koji su pu ili kutiju cigareta dnevno mogu razviti ka alj i iska ljavati. vi e ete mo i pomo i. Kako bolest napreduje. Iska ljaj je sluzav. Zaduha je popra ena ka ljem ili hripanjem i ponekad vru icom. Tijekom akutnog pogor anja KOPB-a esto se rade slijede e pretrage: mjerenje rutinskih laboratorijskih vrijednosti. Razgovarajte sa svojim lije nikom ako mislite da pripadate rizi noj skupini. igranje s djecom.. Lije nik e pregledati funkcije plu a kako bi vidio da li imate KOPB. osim nalaza piskanja prilikom preslu avanja plu a. Najbolji na in kontrole simptoma je zapo eti lije enje KOPB-a. Klju no je da lanovi obitelji i ostali budu upoznati sa simptomima. Ko a poprima plavkastu boju. Kako za epljenost di nih putova napreduje tako i "prenapuhanost " plu a postaje o ita. ka ljanje i iska ljavanje velike koli ine sluzi. Bolesnik je nagnut prema naprijed i oslanja se na ruke. Redovnim vje banjem mo ete oja ati i popraviti raspolo enje. a izdi e kroz stisnute usne. Postoje posebne vje be za disanje koje mogu pobolj ati rad plu a. Osnovni simptom KOPB je zaduha (dispneja) koja se poja ava kod pogor anja bolesti. Ostale promjene u na inu ivota Vrtlarstvo. Oboljeli stalno ote ano di u. elektrokardiografija (EKG). Promjene stila ivota Kad je postavljena dijagnoza. Koje pretrage mo e napraviti lije nik? Ako spadate u rizi nu skupinu ili se brinete za nekog tko je u toj skupini. nate eni zglobovi . Pobolj anje stila ivota Nau ite kako se pravilno hraniti i vje bati te tehnike koje e pomo i osobi o kojoj brinete da se osje a zdravije i ugodnije. a puno ranije u bolesnika s cisti nom fibrozom. morate napraviti sve to mo ete kako bi prestali pu iti. Ote ano disanje zapa a se tek pri naporu. hripanje. U kasnijim fazama KOPB-a mogu se vidjeti te ka zaduha. to vi e znate. Prvi korak u brizi o nekome tko je obolio od KOPB-a je nau iti sve to se mo e o toj bolesti. Koristi mi i e vrata i ramena pri udisaju. Pove ava se popre ni promjer prsnog ko a jer bolesnik sve te e dolazi do daha. lije enjem i svakodnevnom kontrolom bolesti.. Savjeti koji mogu spasiti ivot Morate znati kada je pravo vrijeme da zatra ite lije ni ku pomo . trenutno ne postoji lijek za KOPB. stalne infekcije. ak i penjanje stepenicama jednostavne su stvari koje mogu postati komplicirane ako imate KOPB. fizikalni pregled. razdoblja izme u pogor anja postaju kra a. lije enje je lak e. ali postaje gnojan tijekom pogor anja. Iska ljavanje je u po etku gotovo neprimjetno jer se javlja samo izjutra.

2009. tzv. Kortikosteroidi donose pobolj anje u manje od 20% stabilnih bolesnika. Stanje mo e biti toliko te ko da o te uje ili ugro ava rad vitalnih organa (srca i plu a). Terapija kisikom se provodi u kontroli te ke kroni ne opstrukcije plu a. y Plu no srce (pove anje srca i sr ano zatajenje.granulocite. Objavio/la mojzivot1 u 11:53. print. # 02. Simptomatska terapija uklju uje inhaliranje lijekova koji pro iruju di ne puteve (bronhodilatatore). ak ni nakon terapije. Kvaliteta sna je pogor ana (nakuplja se sekret i ote ana je ventilacija). Kod ve ine oboljelih od mijeloi ne kroni ne leukemije postoji geneti ki poreme aj kromosoma. trombocite (koji sudjeluju u zgru avanju krvi). U normalnim uvjetima. Ko tana sr stvara crvene krvne stanice. simptomi se skoro uvijek mogu ubla iti i kontrolirati. zabrinutog do pospanog. Lijekovi Na alost. Prestanak pu enja mo e smanjiti rizik i simptome KOPB-a. Prognoza Ovo je stanje povezano s kroni nom (dugotrajnom) bole u. a kad se rano ustanovi. Mati ne stanice ne sazrijevaju i pove ava se broj tih nezrelih stanica u krvi i ko tanoj sr i. Kroni na mijeloi na leukemija Zlo udne (maligne) bolesti Opis Kroni na mijeloi na leukemija (tako er se naziva granulocitna kroni na leukemija) je bolest kod koje se u ko tanoj sr i stvara preveliki broj bijelih krvnih stanica. Antibiotici se koriste za infektivna pogor anja KOPB-a. To je pneumokokno cjepivo koje se preporu uje svakih pet godina. salbutamol). esto i temeljito pranje ruku je lagan na in da se izbjegne infekcija. koji obi no ne nestaje. leukocite (koja brane tijelo od infekcija) i krvne plo ice.04. eritrocite (koji prenose kisik u sva tkiva). a du evno stanje bolesnika se kre e od napetog. Ko tana sr je spu vasto tkivo koje se nalazi u ve im kostima tijela. bijele krvna stanice. Kroni na mijeloi na leukemija zahva a mati ne stanice koje se razvijaju u bijele krvne stanice . specifi na terapija je jako ograni ena. kirur kih zahvata ili nekih lijekova. mati ne stanice ko tane sr i razvijaju se (sazrijevaju) u vi e razli itih vrsta krvnih stanica sa specifi nim funkcijama u tijelu. To su antikolinergici i beta 2 agonisti (npr. Tako er razgovarajte s lije nikom o cijepljenju protiv upale plu a. Bolesnik mo e izgubiti svijest. Komplikacije: y Akutno respiratorno zatajenje zbog infekcije u donjim di nim putevima. Tako er treba izbjegavati bliske susrete s ljudima koji su prehla eni ili imaju gripu. Svake se godine u jesen treba cijepiti protiv gripe.skladu sa sposobnostima. edemi) Prevencija Dobro je to se KOPB mo e potpuno sprije iti. Disanje je ote ano. Osobe s KOPB-om su osjetljivije na sve respiratorne infekcije i zato je vrlo va no da se za tite. . Philadelphia kromosom.

Leukemija mo e biti akutna (brzo progresivno pove anje broja nezrelih mati nih stanica) ili kroni na (sporo progresivno pove anje broja stanica raka koje su zrelije). Kroni nu mijeloi nu leukemiju karakterizira kroni na faza. Dodatna obilje ja i pretrage: y aspiracija ko tane sr i. y pretjerano znojenje (znojenje no u). iako se mo e pojaviti i kod djece. bolovi u kostima i pove ana slezena. Dodatni simptomi koji mogu biti povezani s ovom bole u: y bolovi u penisu. Ova bolest tako er mo e utjecati na nalaze ovih pretraga: y razina vitamina B-12. Tko pripada rizi noj skupini? Poznato je da je izlo enost ionizantnom zra enju i benzenu rizi ni faktor. y Zbroj stanica pokazuje pove ani broj bijelih krvnih stanica. Koji su simptomi? U prvim fazama kroni ne mijeloi ne leukemije. y mokra na kiselina. perifernoj krvi i tkivu. y razina alkalne fosfataze leukocita. y bolne menstruacije. y bolovi u kostima. y prisutnost Philadelphia kromosoma. U roku od 5 godina kod ve ine ljudi bolest napreduje do krizne faze stanica. Na ubrzanje bolesti mo e ukazivati povi ena temperatura bez infekcije. y slabost. To je maligni mijeloproliferativni oblik raka ko tane sr i odnosnobolest koja uzrokuje ubrzani porast broja nezrelih oblika krvnih stanica u ko tanoj sr i. kada je izuzetno velik broj nezrelih bijelih krvnih zrnaca. Mo e do i do krvarenja i infekcije zbog slabljenja funkcije ko tane sr i. y iznenadna pojava malih crvenih to kica na ko i (petehija). ve ina ljudi nema nikakvih simptoma raka. Kroni na faza u kojoj je bolest stabilna mo e trajati godinama dok ne postane vidljivo maligna. koju slijedi faza maligne preobrazbe mati nih stanica. Koje e pretrage lije nik napraviti? Obilje ja bolesti i pretrage: y Klini kim pregledom esto se otkrije pove ana slezena. Tako er mo e biti pove ana slezena (organ u gornjem abdomenu koji stvara druge vrste bijelih krvnih zrnaca i filtrira stara krvna zrnca iz krvi). y niska temperatura. Ovu je fazu bolesti vrlo te ko lije iti. y krvarenje i modrice. Valja posjetiti lije nika ako se pojavi bilo koji od sljede ih simptoma: y umor. . urin. y pritisak ispod lijeve strane rebara od pove ane slezene. Progresija mijeloi ne kroni ne leukemije je spora i naj e e od nje obolijevaju ljudi u srednjim godinama ili starije osoba.

Lije enje Ukoliko se ne lije i. ne mora svatko biti dobar kandidat za transplantaciju ili imati odgovaraju eg darovatelja. ova je bolest smrtonosna. U kroni noj fazi mogu e je primijeniti kemoterapiju. Prevencija Zasad nije poznato kako sprije iti nastanak ove bolesti. Otprilike 50% pacijenata koji prime transplantaciju ko tane sr i imaju dugoro nu prognozu pre ivljenja bez pojavljivanja bolesti. Terapija interferonima se odnedavno primjenjuje kako bi se postigla privremena remisija. Komplikacije Blasti na kriza kod mijeloi ne kroni ne leukemije . koja se mo e davati i ambulantno. Me utim. Transplantacija ko tane sr i kojoj prethodi visoka doza kemoterapije i radioterapije kod nekih pacijenata dovodi do dugoro nog pre ivljenja bez pojavljivanja bolesti. Prosje no vrijeme pre ivljenja je 3 do 4 godine. Lije enje je usmjereno na supresiju ko tane sr i i mo e rezultirati remisijom u kojoj se obilje ja i simptomi bolesti mogu dobro kontrolirati.y zbroj krvnih plo ica (trombocita).

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->