Diplomski rad

Respiratorni sistem

1

Diplomski rad

Respiratorni sistem

SADRŽAJ
SADRŽAJ..................................................................................................................... 2 1.UVOD....................................................................................................................... 4 2.PSEUDO SLOJEVITI EPITEL........................................................................................5 3.NOSNA DUPLJA........................................................................................................5 4.NOSNE SUPLJINE......................................................................................................6 5.MIRIS ................................................................................................................................... 6 6.PARANAZALNI SINUSI...............................................................................................7 7.BIOLOŠKA ULOGA....................................................................................................8 8.OBOLJENJA............................................................................................................... 8 9.ALVEOLE................................................................................................................10 9.1 Alveorne pore..................................................................................................11 10. PLUĆNA CIRKULACIJA..........................................................................................11 11.INERVACIJA PLUĆA...............................................................................................11 12.PLEURA................................................................................................................12 13. KAKO PUŠENJE UTIČE NA RESPIRATORNI SISTEM................................................12 14.PROCES DISANJA I DISANJE..................................................................................13 14.1 Spoljašnje disanje..........................................................................................14 15. UNUTRAŠNJE DISANJE.........................................................................................15 15.1 Regulacija disanja..........................................................................................16 16. ANATOMIJA DISAJNIH ORGANA.........................................................................16 16.1 Usno nosni prolaz..........................................................................................16 16.2 Ždrelo............................................................................................................ 17 16.3 Grkljan...........................................................................................................17 16.4 Faze spoljašnjeg disanja................................................................................17 17. FUNKCIJA DISANJA...............................................................................................19 2

.......Diplomski rad Respiratorni sistem 17...................................................... ZAKLJUČAK............................................1 Unos kiseonika u telo........................................................21 18...4 Regulacija acido-bazne ravnoteže u telu...23 3 ......................20 17............................. 22 LITERATURA................3 Regulacija telesne temperature............................................................................20 17...........................................................................................20 17......2 Uklanjanje ugljen dioksida iz tela.......................................................................................

Kao krajnji proizvod ćelijskog disanja stvara se ugljen-dioksid koji opet po zakonima difuzije prelazi iz ćelija u krv. Procesom difuzije se preko respiratornih površina usvajakiseonik.obuhvata razmenu gasova na nivou tkiva i ćelija. disanje je moguće podeliti na: unutrašnje disanje . Sve organizme možemo podeliti u dve grupe. Anaerobne kojima kiseonik nije potreban. Da bi proces razmene gasova bio uspešan potrebno je da respiratorna površina bude što veća i bogato snabdevena krvnim sudovima.UVOD Sistem organa za disanje (respiratorni sistem) obavlja razmenu gasova između organizma i spoljašnje sredine. U krvi se vezuje za hemoglobin (nastaje karbamino-hemoglobin) i tako transportuje do respiratornih organa. Spoljašnjim disanjem usvaja se kiseonik koji prelazi u krv. Kiseonik iz krvi difuzijom ulazi u ćelije i omogućava ćelijsko disanje. a zatim iz njih u spoljašnju sredinu.Diplomski rad Respiratorni sistem 1.razmena gasova kroz respiratorne površine koje su u dodiru sa spoljašnjom sredinom.vezuje se za hemoglobin (obrazuje se oksi-hemoglobin )i njome dospeva do svih tkiva i ćelija u organizmu. a otpušta ugljen-dioksid u spoljašnju sredinu. Kiseonik je većini organizamaneophodan za odvijanje metaboličkih procesa (sagorevanje) u toku kojih se kao krajnjiproizvod oslobađa ugljen-dioksid. U zavisnosti od toga na kom nivou se odvija. Zato je neophodno njegovo neprekidno snabdevanje iz spoljašnje sredine. 4 . spoljašnje disanje . Pošto je molekularni kiseonik u visokim koncentracijama štetan za tkiva (dovodi do oksidacije organskih materija) on se ne može magacionirati kao što to mogu hranljive materije ili voda. zavisno od njihovog odnosa prema kiseoniku: Aerobne organizme kojima ja za život i razvoj neophodan kiseonik.

koje zaustavljaju veće 1 ARSALANE K et al: Clara cell specific protein expression after acute lung imflammation iduced by intratracheal lipopolysaccharide administration.NOSNA DUPLJA Nosna duplja se sastoji od dva dela:spoljašnjeg-vestibuluma i unutrašnjeg-nosnih šupljina(fossae). Oko unutrašnje površine nozdrva smeštene su brojne lojne i znojne žlezde. Takođe se lako uočava i jako debela bazalna membrana (najdeblja bazalna membrana kod čoveka)1. epitel karakterišu visoke cilindrične ćelije sa kinocilijama na apikalnom delu koje se jasno vide na slici prpearata traheje.sve od cavum-a nasi pa do terminalnih bronhiola).vibrissae. kao i kratke debele dlake. 5 . Pseudo slojeviti epitel Ovaj tip epitel se često označava kao respiratorni epitel.prošireni deo nosne šupljine. Osim lažne slojevitosti (nukleusi u tri nivoa). Vestibulum je prednji.Diplomski rad Respiratorni sistem 2. 3. Koza spoljašnje strane nosa ulazi u nozdrve i oblaže prednji deo vestibuluma.PSEUDO SLOJEVITI EPITEL Slika 1. s obzirom na činjenicu da se može naći samo u respiratornom traktu (gde pokriva njegov najveći deo .

Poseduju mikrovile koje su uronjene u tečni sloj.Nosne školjke. Olfaktivni epitel je specijalizovani deo sluznice gornje nosne školjke na krovu nosne šupljine.1978 6 .Function and Disease.NOSNE SUPLJINE (Fossae)-u lobanji postoje dve nosne šupljine (leva i desna) odvojene koštanom nosnom pregradom. Ovaj pseudoslojeviti epitel čine tri tipa ćelija: Potporne ćelije .imaju široke cilindrične apikalne i uske bazalne delove. Bazalne ćelije su male okruglog ili kupastog oblika i nalaze se u bazalnom sloju epitela.Diplomski rad cesticeizudahnutogvazduha. Ove želije se od potpornih razlikuju po tome što im se jedra nalaze ispod jedara potpornih ćelija. dok je gornja obložena posebnim olfaktivnim epitelom.Abell RM (editors):The Lung:Structure. dovodeći do toga da se rastegne konhalana mukoza i smanji protok vazduha. Respiratorni sistem 4. Ove ćelije su bipolarni 2 Thurlbeck WM. Svakih 20-30 minuta te strukture na jednoj strani nosnie šupljine ispune se krvlju. Potporne ćelije poseduju žuti pigment od koga potiče boja olfaktivne mukoze. To periodično zatvaranje omogućava oporavak respiratornom tela. U lamini propriji nosnih školjki nalaze se veliki venski pleksusi poznati kao sunđerasta tela. Sa svakog lateralnog zida svake od njih izbočene su tri koštane structure . poseduje smanjujući bogatu protok vazduha.Williams i Wilkins. Srednja i donja nosna školjka su obložene respiratornim epitelom. Olfaktivne ćelije su umetnute između bazalnih i potpornih ćelija. vaskularnu složene 5. nosna epitelu duplja od isušivanja.MIRIS Mirisni (olfaktivni) receptori su smešteni u olfaktivnom epitelu. mrežu Osim sunđerastih građe2. Za to vreme strujanje vazduha se preusmerava kroz drugu nosnu šupljinu. nabubre.

promena načina ishrane (naročito prelazak sa sirove na termički obrađenu hranu). Na razvoj paranazalnih šupljina. One komuniciraju sa usnom dupljom putem otvora (orificijuma) ili kanala (duktusa) i obložene su veoma tankom sluzokožom.sluznica disajnih puteva je obložena specijalizovanim respiratornim epitelom. Evolucijom je ona počela da gubi na značaju (pogotovo kod čoveka) i sluzokoža je postala važan faktor u procesudisanja. Osnovna uloga nosne sluznice kod većine sisara se ogledala u detekciji mirisa (olfaktorna funkcija). a ovaj proces pneumatizacije se završava između 14.PARANAZALNI SINUSI Paranazalni sinusi (lat. Da bi se te funkcije mogle obaviti. uvećanje mozga itd. Pre nego što dospe do pluća vazduh se u gornjim respiratornim putevima čisti. i 16. Lamina propria olfaktivnog epitela sadrži Boumanove žlezde u čiji sekret su uronjene olfaktivne ćelije. Ćelije znatno povećavaju respiratornu površinu.sa brojnim mukoznim i seroznim žlezdama i bogatom vaskularnom mrezom. Medicicnska knjiga. Sinusi de dele prema kostima u kojima su smešteni na četiri osnovne grupe:  čeoni sinus (lat. godine života. odnosno promenu njihovog oblika i položaja. Kod čoveka sinusi počinju da se razvijaju odmah nakon rođenja jedinke. Beograd Zagreb 1990 7 . Guyton Medicinska fiziologija.Diplomski rad Respiratorni sistem neuroni čiji su vrhovi prošireni i od njih polaze ćelije 3. Jedna od osnovnih funkcija gornjih respiratornih puteva je priprema udahnutog vazduha. 6. sinus frontalis). 3 Arthur C. uticali su promena položaja tela u prostoru (prelazak na uspravni način hoda). sinus paranasales) su šupljine ispunjene vazduhom smeštene unutar kostiju lica i lobanje. vlaži i zagreva. Sekret tih žlezda ima ulogu u čišćenju ćelija olakšavajući pristup novim mirisnim supstancama.

sinus ethmoidalis) i  klinasti sinusi (lat.BIOLOŠKA ULOGA Uloga paranazalnih šupljina još uvek nije definitivno razjašnjena. sinus sphenoidalis) Respiratorni sistem 7.  izolacija struktura osetljivih na temperaturu ( korenovi zuba i oči ) od stalnih temperaturnih promena u nosnoj duplji.Diplomski rad  vilični sinus (lat. povećanje reznonacije glasa.  vlaženje i zagrevanje udahnutog vazduha itd. 8. ali se pretpostavlja nekoliko mogućih funkcija:   šupljine unutar kostiju smanjuju težinu lobanje.OBOLJENJA 8 . sinus maxillaris).  sitasti sinus (lat.

M. Zbog toga različiti faktori koji dovode do otoka i upale nosne sluznice (prehlada.kao i brojne seromukozne žlezde koje izlučuju tečni mucus. dok mišić omogućava njegovo suženje.a vene i limfni sudovi izlaze.dr. 1990.cevastog oblika koji povezuje farinks i traheju.koji u predelu hilusa ulaze u pluća zajedno sa arterijama .dr. Brojne laringealne hrskavice se nalaze u lamini propriji. U lamini propriji leže nepotpuni prstenovi hijaline hrskavice oblika slova C koji održavaju lumen otvorenim.Svaka bronhiola ulazi u plućni lobus u kome se grana na pet do sedam završnih terminalnih bronhiola.Te lobarne bronhije dihotomo granaju na sve manje bronhije čije se završne grane zovu bronchiole. dajući tri bronha za desno i dva za levo plućno krilo.Stevanović. Varagić i prof. Traheja se grana na dva primarna bronha. TRAHEJA -( dusnik) je cev koja je obložena tipičnim respiratornim epitelom. 9 . Sve te strukture okružene su gustim vezivnim tkivom i zajedno čine PLUĆNI KOREN Po ulasku u pluća primarne bronhije idu ka dole i u stranu. alergije) ili ometaju protok vazduha i normalnu sekrecijusluzi. Larinks . 4 Prof. Farmakoterapija u pulmologiji.Diplomski rad Respiratorni sistem Kroz otvore i kanale sluzokoža sinusa je povezana sa sluzokožom nosne duplje. mogu direktno ili indirektno da izazovu upalu sinusa. Ligament sprečava preveliko širenje lumena. Hrskavice mogu biti hijaline i elastične i imaju značajnu potpornu ulogu i služe kao zalisci koji sprečavaju ulazak progutane hrane i tečnosti u dušnik4. Medicinska knjiga Beograd Zagreb. Mišićna kontrakcija izaziva suženje lumena dušnika i učestvuje u refleksu kašljanja. V. Razlikuju se akutna i hronična forma ovog oboljenja.M. Fibroelastični ligament i snopovi glatkih mišićnih ćelija vežu se za perihondrijum i premošćuju slobodne krajeve hrskavica.je organ nepravilnog.

Diplomski rad Respiratorni sistem Slika 2. Kiseonik iz alveolarnog vazduha prolazi u krv kapilara preko te barijere. Endotelne ćelije kapilara su tanke i lako se mogu zameniti za pneumocite tipa1 na histološkim preparatima. fuzionisane bazalne lamine. kiseonika i ugljendioksida. a ugljen-dioksid difunduje u suprotnom smeru.alveolarnih duktusa i alveolarnih sakulusa. između vazduha i krvi. koje se nazivaju krvno-vazdušna barijera: epitel i citoplazma alveolarnih ćelija. Strukturno. Pneumocite tipa II su umetnute između pneumocita 10 . Građa alveolarnih zidova je specijalizovana da bi se olakšala difuzija između spoljašnje i unutrašnje sredine.ALVEOLE Alveole su kesasta proširenja respiratornih bronhiola. Pneumocite tipa I ljuspaste alveolarne ćelije su istanjene i oblažu alveoli čineći 97% njihove površine. alveoli podsećaju na male džepove. Unutar tih kupastih proširenja obavlja se razmena gasova. citoplazma endotelnih ćelija. koje plućima daju sunđerast izgled. Alveole 9.Vazduh u alveolama odvajaju od krvi u kapilarima komponente.

sve do respiratornih bronhiola gde se anastomoziraju sa malim granama plućnih arterija. 1979. Interna medicina. Funkcionalni krvotok čine arterije i vene.INERVACIJA PLUĆA Pluća su inervisana i parasimpatičkim i simpatickim eferentnim nervnim vlaknima. PLUĆNA CIRKULACIJA Plućna cirkulacija podrazumeva nutritivne i funkcionalne krvne sudove.. 10. 9. Postoje i opšta viscelarna aferentne nervna vlakna koja sprovode impulse za bol. 5 Stefanović S. dok nutritivni krvni sudovi prate bronhijalno stablo i distribuiraju krv do najvećeg dela pluća. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb. odnosno ispod nivoa alveolarnih duktusa.1 Alveorne pore Alveolarne pore poseduje intraalveolarni septum i one omogućavaju izjednačavanje pritiska u alveolama i omogućavaju kolateralni protok vazduha kada postoji opstrukcija bronchiole.Ove velike ćelije su okruglastog oblika i nalaze se u grupama5.Diplomski rad Respiratorni sistem tipa II sa kojima su povezani okludentnim spojevima i dezmozomoma. Limfni sudovi ne postoje oko završnih delova bronhijalnog stable. Limfni sudovi prate bronhije krvne sudove. 11 . 11. koji se teško može lokalizovati.

Sastoji se od dva lista. Postoje mnoge negativne posledice koje pušenje može imati na nečije zdravlje.U normalnim uslovima. Pušenje je vrlo opasna i loša navika.To je tako česta pojava tako da se po jedan pušač može sresti skoro svuda. Ovo je jedan tužan aspekt savremenog života. Ima bezbroj slučajeva gde su ljudi umrli zbog pušenja. plućna maramica.PLEURA Pleura. Postoje posebne čekaonice za pušače na skoro svim javnim mestima. serozna je opna koja obavija pluća. KAKO PUŠENJE UTIČE NA RESPIRATORNI SISTEM Pušenje je jedan od najčešćih zaraznih navika koja se može videti među odraslima oba pola. naročito na respiratorni sistem. Iako pušenje negativno utiče na zdravlje. Parijetalni i viscelarni list zatvaraju šupljinu u potpunosti obloženu mezotelom. Pleura 13.Diplomski rad Respiratorni sistem 12. koji se spajaju u predelu hilusa. ovo je navika koje se teško 12 . parijetalnog i viscelarnog.Oba lista pleure se sastoje od mezotelnih ćelija koje leže na tankom sloju vezivnog tkiva koje sadrži elastična i vezivna vlakna.ova šupljina sadrži samo tanak sloj tečnosti koji vlaži pleura i olakšava da jedan list klizi preko drugog tokom disanja. Slika 3.

zračenje i materije kao što su azbest i arsen takođe mogu imati značaja u nastanku ovog oboljenja. Posebno zabrinjava porast ovog oboljenja poslednjih godina kod pripadnika ženskog pola. Efekti nikotina veoma su štetni po zdravlje. 08/2009 13 . Rak pluća je najčešći rak kod muškaraca. Bolesti se klasifikuju na osnovu lokalizacije morfoloških oštećenjau acinusu6. Emfizem pluća definiše se kao trajno uvećanje disajnih puteva distalno od terminalnih bronhiola s destrukcijom alveolnih pregrada. C. Emfizem pluća karakterišu oštećenja plućnog parenhima. bez jasnih znakova fibroze. Dva najznačajnija oblika su panacinusni emfizem (acinusje oštećen manje ili više uniformno) i centroacinusni emfizem (dominantno zahvaćen središnji deo acinusa). kao i selen. Fiziologija disanja čovjeka je područje medicinske fiziologije koja proučava procese disanja neposredno povezane s potrošnjom kisika i oslobađanjem ugljičnog dioksida. koji imaju za cilj stvaranje i osobađanje energije potrebne u čovekovom životnim procesima. likopen i flavonoidi mogli imati ulogu u sprečavanju nastanka raka pluća.Diplomski rad Respiratorni sistem mogu odreći zavisnici. s tim što može da preovladavajedan ili drugi tip. Uloga pasivnog pušenja danas se smatra značajnim rizikom za nastanak raka pluća kod nepušača. dužina puščkog staža kao i rana dob u kojoj se započinje pušiti značajno povećavaju rizik od raka pluća. Vrlo često oba tipa morfoloških oštećenja uočavamo u istom plućnom krilu. Pušači mogu da pate od hroničnog kaslja. cink. dok je u samom vrhu i kod žena. Nikotin ima negativan efekat na protok krvi i dušnik. Od 10 nastalih tumora njih 9 se dovodi u vezu sa pušenjem. Ona nastaju u osnovnoj jedinici pluća (acinus) za razmenu respiracijskih gasova. Određena istraživanja ukazuju da bi vitamini A. E.PROCES DISANJA I DISANJE 6 Obnovimo pluća [1]. 14. Drugi faktori rizika kao što su aerozagađenje. Preuzeto. Dnevno popušeni broj cigareta. Pušenje može dovesti i do ozbiljnih bolesti kao što su emfizem i rak pluća. nedostatka daha i suvih usta.

Diplomski rad Respiratorni sistem Svi poznati živi organizmi vrše razmjenu plinova s njihovimm okolišom.Udisanje 14 . hemoglobin i plazme krvi prenet do tkiva i potom prenet u stanice tkiva u kojima se obavlja aerobni metabolizam.     disanje spoljašnje disanje unutrašnje disanje i regulacija disanja 14. koji sadrži kiseonik. Spoljašnje disanje odvija se u dve faze: Aktivna faza . Iz udahnutog zrak u alveolama. iz spoljašnje sredine mehaničkim procesom disanja ulazi u alveole pluća. ugljen dioksid difuzijom iz venske krvi prelazi u alveole odakle sa izdahnutim zrakom napušta pluća. Procesi disanje su. zatim procesom difuzije preko alveolo-kapilarne membrane. Za održavanje života. osim ako je zbog poremećaja svesti nastao poremećaj u njegovoj regulaciji.1 Spoljašnje disanje Spoljašnje disanje se odvija u alveolama pluća. U isto vreme. Disajni ciklus je nesvestan proces koji se neprekidno ponavlja. Zrak. kisik difuzijom prelazi u krvotok. kiseonik mora biti inhaliran u pluća. Ova razmena je poznat kao disanje.

zajedno sa oslobođenim CO2 iz krvi.2 mmHg. zrak prodire u pluća. 15. Ovaj mehanizam.minutni volumen disanja(ili količina zraka koja prođe kroz pluća).Diplomski rad Respiratorni sistem Kretanje zraka prema plućima je aktivna faza spoljašnjeg disanja. u atmosferu.5 mmHg) i smanjuje se na približno (-6 mmHg) na kraju inspirijuma. tj. a čiji je rezultat pretvaranje energije pohranjene u molekulima glukoze u upotrebljivu hemijsku energiju u obliku ATP-a. je oko (-2. a zapremina udahnutog zraka pri jednom udahu je oko 500 ml. Pasivna faza . poznat je i kao metabolički procesa. u nekoliko koraka. prečaga se podiže naviše a zid grudnog koša se sužava.Izdisanje U pasivnoj fazi spoljašnjeg disanja . Pri maksimalnom udahu dijametar grudnog koša povećava se za 20%. prosečno je oko 6 litara u minuti. pritisak unutar pluća izbacuje zrak. koje iz kiseonikom obogaćena krvi koriste kiseonik a u nju vraćaju ugljen dioksid. što dovodi do povećanja pritiska unutar pluća. u odnosu na atmosferski na početku udisanje. 15 . Budući da je veći pritisak izvana. Ono je uzrokovano širenjem zida grudnog koša i spuštanjem prečage naniže. proizvodnje energije neophodne za život. koji se odvija postupno. ili udisanje. Unutrašnje ili stanično disanje je isti proces.izdisanje. Udah povećava volumen pluća i u njima stvara područje niskog tlaka. Normalna broj dišnih ciklusa je 12 udisaja u minuti. Prema tome. Za to vreme pritisak u plućima varira u rasponu od 0 do -1. postaje blago negativan. Nakon što se otvori glotis. UNUTRAŠNJE DISANJE Unutrašnje disanje je proces koji se odvija na razini tkiva i stanica. U toku mirnog disanja intrapleuralni pritisak.

16. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb. a regulacija disanja se odvija kontinuiranim emitiranjem impulsa. 16. ovaj sastav može povećati alveolarnu ventilacijudisanja 5-7 puta. Bronhi. bronhiole. Povećanje ugljen dioksida ili vodikovih jona utiče na respiraciju. Dušnik. 1979.1 Regulacija disanja Nervni sustav prilagođava veličinu alveolarne ventilacije potrebama organizma. Grkljan. Centar za disanje se nalazi u produženoj moždine i ponsu.      Usno-nosni prolaz. 16 . emfizema i drugih plućnih bolesti. Krajnji cilj disanja je održavanje povoljnih koncentracija kiseonika. alveolarni ductusi i alveole. ugljen dioksida i vodikovih jona u telesnim tekućinama. Regulacija ugljen dioksida se vrši mehanizmom povratne sprege.1 Usno nosni prolaz 7 Stefanović S.. da se pritisci kisika i ugljen dioksida u krvi minimalno menjaju i kod teških opterećenja respiratornog sastava. tako što nadražuje centar za disanje i dovodi do uklanjanja viška plinova ubrzanjem respiracije7. tako da u toku pneumonija. ANATOMIJA DISAJNIH ORGANA Dišni sastav sastoji od disajnih puteva i organa koji unose atmosferski zrak u organizam. Zahvaljujući pri tome. Interna medicina.Diplomski rad Respiratorni sistem 15. Sastav disajnog sastava. Ždrelo.

Diplomski rad Respiratorni sistem Usno nosni prolaz se sastoji iz usnica.2 Ždrelo Ždrelo je telesna šupljina koja s jedne strane spaja usnu i nosnu šupljina a sa druge grkljan. Ovaj prolaz oblaže sluznicaa koja je prekrivena cilijarnim epitelom. Mehanička nečistoća. Zato se savetuje da se disanje kad god je to moguće obavlja preko nosa. alveolarni duktusi i alveole 17 . čija je osnovna uloga filtriranje i vlaženje zraka. pre nego stigne u pluća. suv i hladan zrak koji dopire u donje delove pluća pogodovao bi infekciji.3 Grkljan Grkljan je organ disajnog sastava koji je smešten u prednjem delu vrata. U nosu i ustima zrak se zagre je i ovlaži vodenom parom. koji sprečava da hrana završi u grkljanu i dalje u dušniku. tj.4 Faze spoljašnjeg disanja Bronhiji. Organ je cevastog obilika i počinje otvorom u donjem delu ždrela (hipofarinksu). Glavna uloga ždrela u procesu disanja je primiti zrak iz nosne i usne šupljina i zagrijati ga na temperaturu tela pre njegovog ulaska u respiratorne sastav. epiglotis). Kada bi čovek udisao zrak kroz običnu cev. sa zadržavaju u usnoj i nosnoj šupljina na vlažnom epitelu odakle se mehaničkim putem odstranjuju iz nosa i usta (kašljanjem. 16. usne šupljina. a nastavlja se u dušnik (traheu). Sluz sa uhvaćenim česticama se pokreće jedan centimetar u minuti do konačnog izbacivanja ili gutanja. nosnica i nosne šupljine-nazalni prolaz. Glavna funkcija grkljana je disanje. bronhiole. 16. sprečava aspiraciju i eventualno gušenje. iz udahnutog zraka. kihanjem. slinom) ili gutanjem. dok je kroz evoluciju prilagođen i fonaciji (govoru). Zrak koji ulazi kroz nosne šupljina je bolje filtrirani zrak od onoga koji ulazi kroz usta. 16. Posebnu ulogu u zaštiti disanja ima grkljanski poklopac (lat.

oblika mjehurića promjera 0. Plućni režnjić. ima oblik piramide. Razmena plinova CO2 i O2 se odvija na razini alveola. ka sve manjim prolazim. Svaka mala alveola okružena je mrežom kapilara kojima se pridružuju arterije i vene. Glavna dušnica.3 mm i u prosjeku ih ima oko 150 milijuna. Alveole su tvorevina vrlo tankih zidova. kojih u plućima ima oko 300 miliona. ili duktusima. Bronhiola formira strukture koje liče na grozd a svaka bobica predstavlja alveolu Alveola je najvažniji dio pluća.Diplomski rad Respiratorni sistem Zrak iz dušnika nastavlja kretanje naniže kroz bronhije i bronhiole. silazi koso nadole i obrazuje bronhijalno stablo. sa ukupnom površinom koja je u kontaktu sa kapilarima od oko 70 m². 18 . Plućni kapilara su toliko uski da se crvena krvna zrnca mogu kretati kroz njih samo u jednom nizu. Kroz njegov vrh ulazi bronhiola koja se grana dajući sitne alveole. dok ne dospije u alveole plućnog tkiva. veličine oko 1 cm². Na mikroskopskom pregledu kapilara se vidi da dijametar njegovog zida čini samo jedna ćelija. po ulasku u pluća. poluloptasta proširenja njezinih zidova. je osnovna jedinica građe pluća.

Regulacija telesne temperature. FUNKCIJA DISANJA Disanje ima nekoliko funkcija. Uklanjanje ugljen dioksida iz tela. 19 . Respiratorni sustav čovjeka 17. Regulacija acido-bazne ravnoteže u telu.     Unos kiseonika u telo.Diplomski rad Respiratorni sistem Slika 4.

Već u sledećem trenutku ova kiselina disocira na bikarbonatne jone i u ovom bezopasnom stanju se prenosi do pluća. Kiseonik ulazi u telo putem disajnog sastava. Ovim procesom je omogućeno da se ugljeni dioksid 15-20 puta lakše transportira.1 Unos kiseonika u telo Primarna funkcija disanja je unos kiseonika. koja ga zatim prenosi iz tkiva do pluća odakle se on izbacuje iz tela. te nastaje ugljična kiselina. Negativan efekt može biti gubitak velike količine topline zbog velike površine pluća. Ugljen dioksid se rastvara u plazma krvi. on reaguje s vodom. 17.Kada ugljen dioksid uđe u kapilare. 17. Vlažan zrak tokom izdisanja takođe pomaže u procesu eliminacije topline.3 Regulacija telesne temperature Telesna temperature se obično održava u rasponu od (36. 20 . Sve stanice u telu za potrebe metabolizma hrane imaju potrebu za kiseonikom. Isparenje telesnih tekućina (kao što je znojenje) je jedna od metoda koja pomaže uklanjanju topline i održavanju toplinske ravnoteže tela.2 Uklanjanje ugljen dioksida iz tela Ugljen dioksid je jedan od nusproizvoda u metaboličkim procesima. a zatim se u telu kroz cirkulatorni sastav dostavlja do svih njegovih delova.0°C). Ta reakcija se ubrzava fermentima do 5000 puta.1 do 37.Diplomski rad Respiratorni sistem 17.

Isto tako.2 do 7. 21 .45.Diplomski rad Respiratorni sistem Slika 5. Tokom disanja raste parcijalni pritisak ugljen dioksida.6 je kritična granica nužne za kretanje kiseonika kroz krv i ulazak kiseonika u tkiva. previše malo ugljen dioksida izaziva porast bazne reakcije krvi i porast pH vrednosti. povećava se razina kiselosti. Proces difuzije O2 i CO2 odvija se kroz semipermeabilnu membrane na temelju razlike tlaka (pO2 i pCO2) 17.3. hemijski receptore aktiviraju disajni proces kako bi se pCO2 i pH razina normalizirali. Budući da ljudsko telo održava acido-baznu ravnotežu unutar uskih granica. Kada dođe do promena acido-bazne ravnoteže i pH.4 Regulacija acido-bazne ravnoteže u telu U telu postoji složena ravnoteža između količine kiseonika i ugljen dioksida. relativni nivo acido-bazne ravnoteže (pH razina) u telu je u rasponu od 7. i pH vrednost se snižava na manje od 7. Pod normalnim uslovima. Kretanje ugljen dioksida i kiseonika odvija se kroz brojne hemijske promene u hemoglobinu i krvnoj plazmi. Raspon od 7. disajni centar mozga reaguje pri svakoj promjeni pH i parcijalnog pritiska ugljen dioksida (pCO2) u krvi. Poremećaj u radu ovih hemijskih puteve menja hemijsku ravnotežu tela.35 do 7.

Cilj mi je bio i da prikažem tok respirativnog sistema i ceo njegov sastav. pokušao sam da prikažem osnovna svojstva ovog sistema. njegovue podelu. Međutim. 22 . ZAKLJUČAK Osnovni cilj ovog seminarskog rada je da pojasni i definiše respiratorni sistem. mislim da sam doprineo kvalitetu seminarskog rada.Diplomski rad Respiratorni sistem 18. najvažniji i najpraktičniji deo rada odnosi se na respiratorni sistem i njegove delove. mojom željom da što dublje predstavim ovaj sistem a takođe i uticaj štetnih faktora. uticaj duvana na ovaj system. Koristeći dva izvora informacija o respiratornom sistemu a takođe i mojim interesovanjem tj. Takođe.

Abell RM (editors):The Lung:Structure. Arthur C. 6. www.Function and Disease. Preuzeto. 4. Medicicnska knjiga.Williams i Wilkins. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb.Diplomski rad Respiratorni sistem LITERATURA 1.M. Varagić i prof. 08/2009. Prof. Interna medicina. Thurlbeck WM.Stevanović. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb. Beograd Zagreb 1990 3. 1990. M.. Stefanović S. 7. Guyton Medicinska fiziologija.dr. 2. Anatomija pluća [2]Preuzeto.rs 23 .wikipedia. 5. 1979. Farmakoterapija u pulmologiji. Obnovimo pluća [1]. 08/2009. V. ARSALANE K et al: Clara cell specific protein expression after acute lung imflammation iduced by intratracheal lipopolysaccharide administration.dr.1978 8.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful