Diplomski rad

Respiratorni sistem

1

Diplomski rad

Respiratorni sistem

SADRŽAJ
SADRŽAJ..................................................................................................................... 2 1.UVOD....................................................................................................................... 4 2.PSEUDO SLOJEVITI EPITEL........................................................................................5 3.NOSNA DUPLJA........................................................................................................5 4.NOSNE SUPLJINE......................................................................................................6 5.MIRIS ................................................................................................................................... 6 6.PARANAZALNI SINUSI...............................................................................................7 7.BIOLOŠKA ULOGA....................................................................................................8 8.OBOLJENJA............................................................................................................... 8 9.ALVEOLE................................................................................................................10 9.1 Alveorne pore..................................................................................................11 10. PLUĆNA CIRKULACIJA..........................................................................................11 11.INERVACIJA PLUĆA...............................................................................................11 12.PLEURA................................................................................................................12 13. KAKO PUŠENJE UTIČE NA RESPIRATORNI SISTEM................................................12 14.PROCES DISANJA I DISANJE..................................................................................13 14.1 Spoljašnje disanje..........................................................................................14 15. UNUTRAŠNJE DISANJE.........................................................................................15 15.1 Regulacija disanja..........................................................................................16 16. ANATOMIJA DISAJNIH ORGANA.........................................................................16 16.1 Usno nosni prolaz..........................................................................................16 16.2 Ždrelo............................................................................................................ 17 16.3 Grkljan...........................................................................................................17 16.4 Faze spoljašnjeg disanja................................................................................17 17. FUNKCIJA DISANJA...............................................................................................19 2

.................................................................................3 Regulacija telesne temperature................................................................21 18..............................................1 Unos kiseonika u telo....... ZAKLJUČAK................................................4 Regulacija acido-bazne ravnoteže u telu.2 Uklanjanje ugljen dioksida iz tela.................................................. 22 LITERATURA.............Diplomski rad Respiratorni sistem 17................................................................23 3 ...................................................................20 17...................20 17..............................20 17....

UVOD Sistem organa za disanje (respiratorni sistem) obavlja razmenu gasova između organizma i spoljašnje sredine. Kao krajnji proizvod ćelijskog disanja stvara se ugljen-dioksid koji opet po zakonima difuzije prelazi iz ćelija u krv. a zatim iz njih u spoljašnju sredinu. Spoljašnjim disanjem usvaja se kiseonik koji prelazi u krv.obuhvata razmenu gasova na nivou tkiva i ćelija. a otpušta ugljen-dioksid u spoljašnju sredinu.razmena gasova kroz respiratorne površine koje su u dodiru sa spoljašnjom sredinom. Zato je neophodno njegovo neprekidno snabdevanje iz spoljašnje sredine. Kiseonik iz krvi difuzijom ulazi u ćelije i omogućava ćelijsko disanje.Diplomski rad Respiratorni sistem 1. spoljašnje disanje . Procesom difuzije se preko respiratornih površina usvajakiseonik. Anaerobne kojima kiseonik nije potreban. Kiseonik je većini organizamaneophodan za odvijanje metaboličkih procesa (sagorevanje) u toku kojih se kao krajnjiproizvod oslobađa ugljen-dioksid. Sve organizme možemo podeliti u dve grupe.vezuje se za hemoglobin (obrazuje se oksi-hemoglobin )i njome dospeva do svih tkiva i ćelija u organizmu. disanje je moguće podeliti na: unutrašnje disanje . 4 . U zavisnosti od toga na kom nivou se odvija. Pošto je molekularni kiseonik u visokim koncentracijama štetan za tkiva (dovodi do oksidacije organskih materija) on se ne može magacionirati kao što to mogu hranljive materije ili voda. Da bi proces razmene gasova bio uspešan potrebno je da respiratorna površina bude što veća i bogato snabdevena krvnim sudovima. zavisno od njihovog odnosa prema kiseoniku: Aerobne organizme kojima ja za život i razvoj neophodan kiseonik. U krvi se vezuje za hemoglobin (nastaje karbamino-hemoglobin) i tako transportuje do respiratornih organa.

5 . epitel karakterišu visoke cilindrične ćelije sa kinocilijama na apikalnom delu koje se jasno vide na slici prpearata traheje.sve od cavum-a nasi pa do terminalnih bronhiola). Oko unutrašnje površine nozdrva smeštene su brojne lojne i znojne žlezde. Takođe se lako uočava i jako debela bazalna membrana (najdeblja bazalna membrana kod čoveka)1. 3.PSEUDO SLOJEVITI EPITEL Slika 1.prošireni deo nosne šupljine. Vestibulum je prednji.Diplomski rad Respiratorni sistem 2. Pseudo slojeviti epitel Ovaj tip epitel se često označava kao respiratorni epitel. kao i kratke debele dlake. Koza spoljašnje strane nosa ulazi u nozdrve i oblaže prednji deo vestibuluma. s obzirom na činjenicu da se može naći samo u respiratornom traktu (gde pokriva njegov najveći deo .NOSNA DUPLJA Nosna duplja se sastoji od dva dela:spoljašnjeg-vestibuluma i unutrašnjeg-nosnih šupljina(fossae).koje zaustavljaju veće 1 ARSALANE K et al: Clara cell specific protein expression after acute lung imflammation iduced by intratracheal lipopolysaccharide administration.vibrissae. Osim lažne slojevitosti (nukleusi u tri nivoa).

Poseduju mikrovile koje su uronjene u tečni sloj. vaskularnu složene 5. Sa svakog lateralnog zida svake od njih izbočene su tri koštane structure .Nosne školjke. U lamini propriji nosnih školjki nalaze se veliki venski pleksusi poznati kao sunđerasta tela. Bazalne ćelije su male okruglog ili kupastog oblika i nalaze se u bazalnom sloju epitela. dovodeći do toga da se rastegne konhalana mukoza i smanji protok vazduha. Ovaj pseudoslojeviti epitel čine tri tipa ćelija: Potporne ćelije .Diplomski rad cesticeizudahnutogvazduha. dok je gornja obložena posebnim olfaktivnim epitelom.1978 6 .Abell RM (editors):The Lung:Structure.Function and Disease. Ove ćelije su bipolarni 2 Thurlbeck WM. Potporne ćelije poseduju žuti pigment od koga potiče boja olfaktivne mukoze. mrežu Osim sunđerastih građe2. Srednja i donja nosna školjka su obložene respiratornim epitelom. Ove želije se od potpornih razlikuju po tome što im se jedra nalaze ispod jedara potpornih ćelija.MIRIS Mirisni (olfaktivni) receptori su smešteni u olfaktivnom epitelu.NOSNE SUPLJINE (Fossae)-u lobanji postoje dve nosne šupljine (leva i desna) odvojene koštanom nosnom pregradom. To periodično zatvaranje omogućava oporavak respiratornom tela.imaju široke cilindrične apikalne i uske bazalne delove. Respiratorni sistem 4. poseduje smanjujući bogatu protok vazduha. nosna epitelu duplja od isušivanja. Olfaktivne ćelije su umetnute između bazalnih i potpornih ćelija. Za to vreme strujanje vazduha se preusmerava kroz drugu nosnu šupljinu. Olfaktivni epitel je specijalizovani deo sluznice gornje nosne školjke na krovu nosne šupljine. Svakih 20-30 minuta te strukture na jednoj strani nosnie šupljine ispune se krvlju.Williams i Wilkins. nabubre.

sa brojnim mukoznim i seroznim žlezdama i bogatom vaskularnom mrezom. Kod čoveka sinusi počinju da se razvijaju odmah nakon rođenja jedinke. 6.Diplomski rad Respiratorni sistem neuroni čiji su vrhovi prošireni i od njih polaze ćelije 3. Da bi se te funkcije mogle obaviti. Pre nego što dospe do pluća vazduh se u gornjim respiratornim putevima čisti. vlaži i zagreva. Evolucijom je ona počela da gubi na značaju (pogotovo kod čoveka) i sluzokoža je postala važan faktor u procesudisanja. Beograd Zagreb 1990 7 . One komuniciraju sa usnom dupljom putem otvora (orificijuma) ili kanala (duktusa) i obložene su veoma tankom sluzokožom. odnosno promenu njihovog oblika i položaja. Medicicnska knjiga. Sinusi de dele prema kostima u kojima su smešteni na četiri osnovne grupe:  čeoni sinus (lat.sluznica disajnih puteva je obložena specijalizovanim respiratornim epitelom. uticali su promena položaja tela u prostoru (prelazak na uspravni način hoda). sinus frontalis). promena načina ishrane (naročito prelazak sa sirove na termički obrađenu hranu). a ovaj proces pneumatizacije se završava između 14. Ćelije znatno povećavaju respiratornu površinu. uvećanje mozga itd. Jedna od osnovnih funkcija gornjih respiratornih puteva je priprema udahnutog vazduha. sinus paranasales) su šupljine ispunjene vazduhom smeštene unutar kostiju lica i lobanje. Sekret tih žlezda ima ulogu u čišćenju ćelija olakšavajući pristup novim mirisnim supstancama. i 16. Osnovna uloga nosne sluznice kod većine sisara se ogledala u detekciji mirisa (olfaktorna funkcija).PARANAZALNI SINUSI Paranazalni sinusi (lat. Lamina propria olfaktivnog epitela sadrži Boumanove žlezde u čiji sekret su uronjene olfaktivne ćelije. godine života. Guyton Medicinska fiziologija. 3 Arthur C. Na razvoj paranazalnih šupljina.

 vlaženje i zagrevanje udahnutog vazduha itd. 8. ali se pretpostavlja nekoliko mogućih funkcija:   šupljine unutar kostiju smanjuju težinu lobanje.  sitasti sinus (lat.  izolacija struktura osetljivih na temperaturu ( korenovi zuba i oči ) od stalnih temperaturnih promena u nosnoj duplji. povećanje reznonacije glasa. sinus ethmoidalis) i  klinasti sinusi (lat. sinus sphenoidalis) Respiratorni sistem 7.OBOLJENJA 8 .BIOLOŠKA ULOGA Uloga paranazalnih šupljina još uvek nije definitivno razjašnjena. sinus maxillaris).Diplomski rad  vilični sinus (lat.

je organ nepravilnog. Ligament sprečava preveliko širenje lumena.Te lobarne bronhije dihotomo granaju na sve manje bronhije čije se završne grane zovu bronchiole.Diplomski rad Respiratorni sistem Kroz otvore i kanale sluzokoža sinusa je povezana sa sluzokožom nosne duplje. alergije) ili ometaju protok vazduha i normalnu sekrecijusluzi.kao i brojne seromukozne žlezde koje izlučuju tečni mucus.Svaka bronhiola ulazi u plućni lobus u kome se grana na pet do sedam završnih terminalnih bronhiola. Medicinska knjiga Beograd Zagreb. Fibroelastični ligament i snopovi glatkih mišićnih ćelija vežu se za perihondrijum i premošćuju slobodne krajeve hrskavica. M. TRAHEJA -( dusnik) je cev koja je obložena tipičnim respiratornim epitelom. dok mišić omogućava njegovo suženje. Traheja se grana na dva primarna bronha. Mišićna kontrakcija izaziva suženje lumena dušnika i učestvuje u refleksu kašljanja.M. 9 .koji u predelu hilusa ulaze u pluća zajedno sa arterijama . Hrskavice mogu biti hijaline i elastične i imaju značajnu potpornu ulogu i služe kao zalisci koji sprečavaju ulazak progutane hrane i tečnosti u dušnik4.cevastog oblika koji povezuje farinks i traheju. Zbog toga različiti faktori koji dovode do otoka i upale nosne sluznice (prehlada. Sve te strukture okružene su gustim vezivnim tkivom i zajedno čine PLUĆNI KOREN Po ulasku u pluća primarne bronhije idu ka dole i u stranu. mogu direktno ili indirektno da izazovu upalu sinusa. 4 Prof.Stevanović.a vene i limfni sudovi izlaze. Farmakoterapija u pulmologiji.dr. dajući tri bronha za desno i dva za levo plućno krilo. 1990. Brojne laringealne hrskavice se nalaze u lamini propriji.dr. Larinks . V. U lamini propriji leže nepotpuni prstenovi hijaline hrskavice oblika slova C koji održavaju lumen otvorenim. Varagić i prof. Razlikuju se akutna i hronična forma ovog oboljenja.

Endotelne ćelije kapilara su tanke i lako se mogu zameniti za pneumocite tipa1 na histološkim preparatima. između vazduha i krvi. Unutar tih kupastih proširenja obavlja se razmena gasova. Građa alveolarnih zidova je specijalizovana da bi se olakšala difuzija između spoljašnje i unutrašnje sredine. a ugljen-dioksid difunduje u suprotnom smeru. Kiseonik iz alveolarnog vazduha prolazi u krv kapilara preko te barijere. fuzionisane bazalne lamine. Pneumocite tipa II su umetnute između pneumocita 10 . Strukturno.Diplomski rad Respiratorni sistem Slika 2.alveolarnih duktusa i alveolarnih sakulusa. Alveole 9. Pneumocite tipa I ljuspaste alveolarne ćelije su istanjene i oblažu alveoli čineći 97% njihove površine. citoplazma endotelnih ćelija. kiseonika i ugljendioksida. koje se nazivaju krvno-vazdušna barijera: epitel i citoplazma alveolarnih ćelija. alveoli podsećaju na male džepove.Vazduh u alveolama odvajaju od krvi u kapilarima komponente. koje plućima daju sunđerast izgled.ALVEOLE Alveole su kesasta proširenja respiratornih bronhiola.

Funkcionalni krvotok čine arterije i vene.Diplomski rad Respiratorni sistem tipa II sa kojima su povezani okludentnim spojevima i dezmozomoma. dok nutritivni krvni sudovi prate bronhijalno stablo i distribuiraju krv do najvećeg dela pluća. sve do respiratornih bronhiola gde se anastomoziraju sa malim granama plućnih arterija. Limfni sudovi prate bronhije krvne sudove. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb. 10. koji se teško može lokalizovati.1 Alveorne pore Alveolarne pore poseduje intraalveolarni septum i one omogućavaju izjednačavanje pritiska u alveolama i omogućavaju kolateralni protok vazduha kada postoji opstrukcija bronchiole. 11.INERVACIJA PLUĆA Pluća su inervisana i parasimpatičkim i simpatickim eferentnim nervnim vlaknima. 9. Limfni sudovi ne postoje oko završnih delova bronhijalnog stable. odnosno ispod nivoa alveolarnih duktusa. 5 Stefanović S.Ove velike ćelije su okruglastog oblika i nalaze se u grupama5. Interna medicina. 11 . Postoje i opšta viscelarna aferentne nervna vlakna koja sprovode impulse za bol. PLUĆNA CIRKULACIJA Plućna cirkulacija podrazumeva nutritivne i funkcionalne krvne sudove. 1979..

plućna maramica. ovo je navika koje se teško 12 . Ima bezbroj slučajeva gde su ljudi umrli zbog pušenja. Iako pušenje negativno utiče na zdravlje. naročito na respiratorni sistem.ova šupljina sadrži samo tanak sloj tečnosti koji vlaži pleura i olakšava da jedan list klizi preko drugog tokom disanja. Pleura 13. Pušenje je vrlo opasna i loša navika. KAKO PUŠENJE UTIČE NA RESPIRATORNI SISTEM Pušenje je jedan od najčešćih zaraznih navika koja se može videti među odraslima oba pola.To je tako česta pojava tako da se po jedan pušač može sresti skoro svuda.U normalnim uslovima. koji se spajaju u predelu hilusa.Diplomski rad Respiratorni sistem 12.Sastoji se od dva lista. Parijetalni i viscelarni list zatvaraju šupljinu u potpunosti obloženu mezotelom. Slika 3. Postoje posebne čekaonice za pušače na skoro svim javnim mestima. Postoje mnoge negativne posledice koje pušenje može imati na nečije zdravlje. serozna je opna koja obavija pluća.PLEURA Pleura. Ovo je jedan tužan aspekt savremenog života.Oba lista pleure se sastoje od mezotelnih ćelija koje leže na tankom sloju vezivnog tkiva koje sadrži elastična i vezivna vlakna. parijetalnog i viscelarnog.

dužina puščkog staža kao i rana dob u kojoj se započinje pušiti značajno povećavaju rizik od raka pluća. E. Dnevno popušeni broj cigareta. bez jasnih znakova fibroze. cink. C. Dva najznačajnija oblika su panacinusni emfizem (acinusje oštećen manje ili više uniformno) i centroacinusni emfizem (dominantno zahvaćen središnji deo acinusa). Uloga pasivnog pušenja danas se smatra značajnim rizikom za nastanak raka pluća kod nepušača. Emfizem pluća definiše se kao trajno uvećanje disajnih puteva distalno od terminalnih bronhiola s destrukcijom alveolnih pregrada. s tim što može da preovladavajedan ili drugi tip. Pušenje može dovesti i do ozbiljnih bolesti kao što su emfizem i rak pluća. Od 10 nastalih tumora njih 9 se dovodi u vezu sa pušenjem. Nikotin ima negativan efekat na protok krvi i dušnik.PROCES DISANJA I DISANJE 6 Obnovimo pluća [1]. likopen i flavonoidi mogli imati ulogu u sprečavanju nastanka raka pluća. Fiziologija disanja čovjeka je područje medicinske fiziologije koja proučava procese disanja neposredno povezane s potrošnjom kisika i oslobađanjem ugljičnog dioksida. Ona nastaju u osnovnoj jedinici pluća (acinus) za razmenu respiracijskih gasova. Pušači mogu da pate od hroničnog kaslja. Određena istraživanja ukazuju da bi vitamini A. kao i selen. Rak pluća je najčešći rak kod muškaraca. Vrlo često oba tipa morfoloških oštećenja uočavamo u istom plućnom krilu. Bolesti se klasifikuju na osnovu lokalizacije morfoloških oštećenjau acinusu6. zračenje i materije kao što su azbest i arsen takođe mogu imati značaja u nastanku ovog oboljenja. dok je u samom vrhu i kod žena. Posebno zabrinjava porast ovog oboljenja poslednjih godina kod pripadnika ženskog pola. koji imaju za cilj stvaranje i osobađanje energije potrebne u čovekovom životnim procesima. Drugi faktori rizika kao što su aerozagađenje. Efekti nikotina veoma su štetni po zdravlje. Preuzeto. 08/2009 13 . Emfizem pluća karakterišu oštećenja plućnog parenhima.Diplomski rad Respiratorni sistem mogu odreći zavisnici. nedostatka daha i suvih usta. 14.

ugljen dioksid difuzijom iz venske krvi prelazi u alveole odakle sa izdahnutim zrakom napušta pluća.Diplomski rad Respiratorni sistem Svi poznati živi organizmi vrše razmjenu plinova s njihovimm okolišom. hemoglobin i plazme krvi prenet do tkiva i potom prenet u stanice tkiva u kojima se obavlja aerobni metabolizam.     disanje spoljašnje disanje unutrašnje disanje i regulacija disanja 14.Udisanje 14 . Procesi disanje su. U isto vreme. kiseonik mora biti inhaliran u pluća. osim ako je zbog poremećaja svesti nastao poremećaj u njegovoj regulaciji. koji sadrži kiseonik. iz spoljašnje sredine mehaničkim procesom disanja ulazi u alveole pluća. Iz udahnutog zrak u alveolama. zatim procesom difuzije preko alveolo-kapilarne membrane. Zrak. Za održavanje života.1 Spoljašnje disanje Spoljašnje disanje se odvija u alveolama pluća. Disajni ciklus je nesvestan proces koji se neprekidno ponavlja. kisik difuzijom prelazi u krvotok. Ova razmena je poznat kao disanje. Spoljašnje disanje odvija se u dve faze: Aktivna faza .

Pri maksimalnom udahu dijametar grudnog koša povećava se za 20%.2 mmHg. koji se odvija postupno. poznat je i kao metabolički procesa. u nekoliko koraka. što dovodi do povećanja pritiska unutar pluća. je oko (-2.izdisanje. UNUTRAŠNJE DISANJE Unutrašnje disanje je proces koji se odvija na razini tkiva i stanica. ili udisanje. Prema tome. a zapremina udahnutog zraka pri jednom udahu je oko 500 ml. zrak prodire u pluća. Nakon što se otvori glotis. Pasivna faza . pritisak unutar pluća izbacuje zrak. postaje blago negativan.Diplomski rad Respiratorni sistem Kretanje zraka prema plućima je aktivna faza spoljašnjeg disanja. 15. U toku mirnog disanja intrapleuralni pritisak. proizvodnje energije neophodne za život. u atmosferu. Normalna broj dišnih ciklusa je 12 udisaja u minuti. Ovaj mehanizam. prosečno je oko 6 litara u minuti. koje iz kiseonikom obogaćena krvi koriste kiseonik a u nju vraćaju ugljen dioksid. Udah povećava volumen pluća i u njima stvara područje niskog tlaka.minutni volumen disanja(ili količina zraka koja prođe kroz pluća). u odnosu na atmosferski na početku udisanje. prečaga se podiže naviše a zid grudnog koša se sužava. Ono je uzrokovano širenjem zida grudnog koša i spuštanjem prečage naniže. zajedno sa oslobođenim CO2 iz krvi. a čiji je rezultat pretvaranje energije pohranjene u molekulima glukoze u upotrebljivu hemijsku energiju u obliku ATP-a. 15 .Izdisanje U pasivnoj fazi spoljašnjeg disanja . Unutrašnje ili stanično disanje je isti proces. Za to vreme pritisak u plućima varira u rasponu od 0 do -1. Budući da je veći pritisak izvana. tj.5 mmHg) i smanjuje se na približno (-6 mmHg) na kraju inspirijuma.

Regulacija ugljen dioksida se vrši mehanizmom povratne sprege. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb. Sastav disajnog sastava. Bronhi. ANATOMIJA DISAJNIH ORGANA Dišni sastav sastoji od disajnih puteva i organa koji unose atmosferski zrak u organizam. Povećanje ugljen dioksida ili vodikovih jona utiče na respiraciju. 16. Ždrelo. ovaj sastav može povećati alveolarnu ventilacijudisanja 5-7 puta. emfizema i drugih plućnih bolesti. Centar za disanje se nalazi u produženoj moždine i ponsu. Zahvaljujući pri tome.1 Usno nosni prolaz 7 Stefanović S. tako da u toku pneumonija. da se pritisci kisika i ugljen dioksida u krvi minimalno menjaju i kod teških opterećenja respiratornog sastava. Grkljan. 16.1 Regulacija disanja Nervni sustav prilagođava veličinu alveolarne ventilacije potrebama organizma. alveolarni ductusi i alveole. Interna medicina. 16 . a regulacija disanja se odvija kontinuiranim emitiranjem impulsa. tako što nadražuje centar za disanje i dovodi do uklanjanja viška plinova ubrzanjem respiracije7. Krajnji cilj disanja je održavanje povoljnih koncentracija kiseonika.      Usno-nosni prolaz. ugljen dioksida i vodikovih jona u telesnim tekućinama. 1979. bronhiole.Diplomski rad Respiratorni sistem 15. Dušnik..

16. pre nego stigne u pluća. Zrak koji ulazi kroz nosne šupljina je bolje filtrirani zrak od onoga koji ulazi kroz usta. a nastavlja se u dušnik (traheu). Organ je cevastog obilika i počinje otvorom u donjem delu ždrela (hipofarinksu). iz udahnutog zraka. Posebnu ulogu u zaštiti disanja ima grkljanski poklopac (lat.4 Faze spoljašnjeg disanja Bronhiji. dok je kroz evoluciju prilagođen i fonaciji (govoru). Ovaj prolaz oblaže sluznicaa koja je prekrivena cilijarnim epitelom. epiglotis). nosnica i nosne šupljine-nazalni prolaz. Zato se savetuje da se disanje kad god je to moguće obavlja preko nosa. U nosu i ustima zrak se zagre je i ovlaži vodenom parom. slinom) ili gutanjem. tj. alveolarni duktusi i alveole 17 . sprečava aspiraciju i eventualno gušenje. 16.Diplomski rad Respiratorni sistem Usno nosni prolaz se sastoji iz usnica. Sluz sa uhvaćenim česticama se pokreće jedan centimetar u minuti do konačnog izbacivanja ili gutanja. suv i hladan zrak koji dopire u donje delove pluća pogodovao bi infekciji. sa zadržavaju u usnoj i nosnoj šupljina na vlažnom epitelu odakle se mehaničkim putem odstranjuju iz nosa i usta (kašljanjem.3 Grkljan Grkljan je organ disajnog sastava koji je smešten u prednjem delu vrata. koji sprečava da hrana završi u grkljanu i dalje u dušniku. Glavna funkcija grkljana je disanje. 16. Kada bi čovek udisao zrak kroz običnu cev. Glavna uloga ždrela u procesu disanja je primiti zrak iz nosne i usne šupljina i zagrijati ga na temperaturu tela pre njegovog ulaska u respiratorne sastav. Mehanička nečistoća. usne šupljina. kihanjem. bronhiole.2 Ždrelo Ždrelo je telesna šupljina koja s jedne strane spaja usnu i nosnu šupljina a sa druge grkljan. čija je osnovna uloga filtriranje i vlaženje zraka.

Plućni režnjić. je osnovna jedinica građe pluća. Plućni kapilara su toliko uski da se crvena krvna zrnca mogu kretati kroz njih samo u jednom nizu. Alveole su tvorevina vrlo tankih zidova. oblika mjehurića promjera 0. veličine oko 1 cm². 18 . Kroz njegov vrh ulazi bronhiola koja se grana dajući sitne alveole.Diplomski rad Respiratorni sistem Zrak iz dušnika nastavlja kretanje naniže kroz bronhije i bronhiole. sa ukupnom površinom koja je u kontaktu sa kapilarima od oko 70 m². silazi koso nadole i obrazuje bronhijalno stablo. dok ne dospije u alveole plućnog tkiva. ima oblik piramide. kojih u plućima ima oko 300 miliona.3 mm i u prosjeku ih ima oko 150 milijuna. Na mikroskopskom pregledu kapilara se vidi da dijametar njegovog zida čini samo jedna ćelija. po ulasku u pluća. ili duktusima. Glavna dušnica. Svaka mala alveola okružena je mrežom kapilara kojima se pridružuju arterije i vene. Bronhiola formira strukture koje liče na grozd a svaka bobica predstavlja alveolu Alveola je najvažniji dio pluća. poluloptasta proširenja njezinih zidova. ka sve manjim prolazim. Razmena plinova CO2 i O2 se odvija na razini alveola.

Regulacija telesne temperature. 19 . Respiratorni sustav čovjeka 17.     Unos kiseonika u telo.Diplomski rad Respiratorni sistem Slika 4. Regulacija acido-bazne ravnoteže u telu. FUNKCIJA DISANJA Disanje ima nekoliko funkcija. Uklanjanje ugljen dioksida iz tela.

Kiseonik ulazi u telo putem disajnog sastava. Ta reakcija se ubrzava fermentima do 5000 puta. a zatim se u telu kroz cirkulatorni sastav dostavlja do svih njegovih delova.Kada ugljen dioksid uđe u kapilare. 20 . Isparenje telesnih tekućina (kao što je znojenje) je jedna od metoda koja pomaže uklanjanju topline i održavanju toplinske ravnoteže tela. 17. Ugljen dioksid se rastvara u plazma krvi. koja ga zatim prenosi iz tkiva do pluća odakle se on izbacuje iz tela. 17. Sve stanice u telu za potrebe metabolizma hrane imaju potrebu za kiseonikom.Diplomski rad Respiratorni sistem 17. te nastaje ugljična kiselina. on reaguje s vodom. Negativan efekt može biti gubitak velike količine topline zbog velike površine pluća.1 do 37. Već u sledećem trenutku ova kiselina disocira na bikarbonatne jone i u ovom bezopasnom stanju se prenosi do pluća.0°C).2 Uklanjanje ugljen dioksida iz tela Ugljen dioksid je jedan od nusproizvoda u metaboličkim procesima.3 Regulacija telesne temperature Telesna temperature se obično održava u rasponu od (36. Ovim procesom je omogućeno da se ugljeni dioksid 15-20 puta lakše transportira.1 Unos kiseonika u telo Primarna funkcija disanja je unos kiseonika. Vlažan zrak tokom izdisanja takođe pomaže u procesu eliminacije topline.

Budući da ljudsko telo održava acido-baznu ravnotežu unutar uskih granica.35 do 7. Proces difuzije O2 i CO2 odvija se kroz semipermeabilnu membrane na temelju razlike tlaka (pO2 i pCO2) 17. disajni centar mozga reaguje pri svakoj promjeni pH i parcijalnog pritiska ugljen dioksida (pCO2) u krvi. Kada dođe do promena acido-bazne ravnoteže i pH. Isto tako.45. relativni nivo acido-bazne ravnoteže (pH razina) u telu je u rasponu od 7. i pH vrednost se snižava na manje od 7. Poremećaj u radu ovih hemijskih puteve menja hemijsku ravnotežu tela.3. 21 .4 Regulacija acido-bazne ravnoteže u telu U telu postoji složena ravnoteža između količine kiseonika i ugljen dioksida. povećava se razina kiselosti. hemijski receptore aktiviraju disajni proces kako bi se pCO2 i pH razina normalizirali.6 je kritična granica nužne za kretanje kiseonika kroz krv i ulazak kiseonika u tkiva. previše malo ugljen dioksida izaziva porast bazne reakcije krvi i porast pH vrednosti. Raspon od 7.Diplomski rad Respiratorni sistem Slika 5. Pod normalnim uslovima.2 do 7. Tokom disanja raste parcijalni pritisak ugljen dioksida. Kretanje ugljen dioksida i kiseonika odvija se kroz brojne hemijske promene u hemoglobinu i krvnoj plazmi.

Takođe.Diplomski rad Respiratorni sistem 18. mislim da sam doprineo kvalitetu seminarskog rada. uticaj duvana na ovaj system. mojom željom da što dublje predstavim ovaj sistem a takođe i uticaj štetnih faktora. Međutim. najvažniji i najpraktičniji deo rada odnosi se na respiratorni sistem i njegove delove. Cilj mi je bio i da prikažem tok respirativnog sistema i ceo njegov sastav. Koristeći dva izvora informacija o respiratornom sistemu a takođe i mojim interesovanjem tj. 22 . njegovue podelu. pokušao sam da prikažem osnovna svojstva ovog sistema. ZAKLJUČAK Osnovni cilj ovog seminarskog rada je da pojasni i definiše respiratorni sistem.

6. Interna medicina. ARSALANE K et al: Clara cell specific protein expression after acute lung imflammation iduced by intratracheal lipopolysaccharide administration. Beograd Zagreb 1990 3.M. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb. 2. Prof. 5. Guyton Medicinska fiziologija. Stefanović S.dr. 1979. Preuzeto. 1990. Thurlbeck WM. V. Farmakoterapija u pulmologiji.Diplomski rad Respiratorni sistem LITERATURA 1. Medicicnska knjiga.Williams i Wilkins. Varagić i prof.Function and Disease.Abell RM (editors):The Lung:Structure. 08/2009. www. Arthur C.rs 23 . 08/2009. Anatomija pluća [2]Preuzeto..Stevanović. Obnovimo pluća [1]. 4.1978 8. M.dr. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb.wikipedia. 7.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful