Diplomski rad

Respiratorni sistem

1

Diplomski rad

Respiratorni sistem

SADRŽAJ
SADRŽAJ..................................................................................................................... 2 1.UVOD....................................................................................................................... 4 2.PSEUDO SLOJEVITI EPITEL........................................................................................5 3.NOSNA DUPLJA........................................................................................................5 4.NOSNE SUPLJINE......................................................................................................6 5.MIRIS ................................................................................................................................... 6 6.PARANAZALNI SINUSI...............................................................................................7 7.BIOLOŠKA ULOGA....................................................................................................8 8.OBOLJENJA............................................................................................................... 8 9.ALVEOLE................................................................................................................10 9.1 Alveorne pore..................................................................................................11 10. PLUĆNA CIRKULACIJA..........................................................................................11 11.INERVACIJA PLUĆA...............................................................................................11 12.PLEURA................................................................................................................12 13. KAKO PUŠENJE UTIČE NA RESPIRATORNI SISTEM................................................12 14.PROCES DISANJA I DISANJE..................................................................................13 14.1 Spoljašnje disanje..........................................................................................14 15. UNUTRAŠNJE DISANJE.........................................................................................15 15.1 Regulacija disanja..........................................................................................16 16. ANATOMIJA DISAJNIH ORGANA.........................................................................16 16.1 Usno nosni prolaz..........................................................................................16 16.2 Ždrelo............................................................................................................ 17 16.3 Grkljan...........................................................................................................17 16.4 Faze spoljašnjeg disanja................................................................................17 17. FUNKCIJA DISANJA...............................................................................................19 2

.................Diplomski rad Respiratorni sistem 17.........................20 17.................2 Uklanjanje ugljen dioksida iz tela..................................................1 Unos kiseonika u telo.....4 Regulacija acido-bazne ravnoteže u telu.........20 17............ ZAKLJUČAK...........................................23 3 ............................................................. 22 LITERATURA................................................20 17.......................................3 Regulacija telesne temperature............................................................................................................21 18............................................................

obuhvata razmenu gasova na nivou tkiva i ćelija.Diplomski rad Respiratorni sistem 1. a otpušta ugljen-dioksid u spoljašnju sredinu. U krvi se vezuje za hemoglobin (nastaje karbamino-hemoglobin) i tako transportuje do respiratornih organa. zavisno od njihovog odnosa prema kiseoniku: Aerobne organizme kojima ja za život i razvoj neophodan kiseonik. U zavisnosti od toga na kom nivou se odvija. spoljašnje disanje . Da bi proces razmene gasova bio uspešan potrebno je da respiratorna površina bude što veća i bogato snabdevena krvnim sudovima. 4 . Pošto je molekularni kiseonik u visokim koncentracijama štetan za tkiva (dovodi do oksidacije organskih materija) on se ne može magacionirati kao što to mogu hranljive materije ili voda.vezuje se za hemoglobin (obrazuje se oksi-hemoglobin )i njome dospeva do svih tkiva i ćelija u organizmu. Kiseonik je većini organizamaneophodan za odvijanje metaboličkih procesa (sagorevanje) u toku kojih se kao krajnjiproizvod oslobađa ugljen-dioksid. Kiseonik iz krvi difuzijom ulazi u ćelije i omogućava ćelijsko disanje. Anaerobne kojima kiseonik nije potreban. Zato je neophodno njegovo neprekidno snabdevanje iz spoljašnje sredine. Procesom difuzije se preko respiratornih površina usvajakiseonik. disanje je moguće podeliti na: unutrašnje disanje . a zatim iz njih u spoljašnju sredinu.UVOD Sistem organa za disanje (respiratorni sistem) obavlja razmenu gasova između organizma i spoljašnje sredine. Kao krajnji proizvod ćelijskog disanja stvara se ugljen-dioksid koji opet po zakonima difuzije prelazi iz ćelija u krv. Sve organizme možemo podeliti u dve grupe.razmena gasova kroz respiratorne površine koje su u dodiru sa spoljašnjom sredinom. Spoljašnjim disanjem usvaja se kiseonik koji prelazi u krv.

5 . s obzirom na činjenicu da se može naći samo u respiratornom traktu (gde pokriva njegov najveći deo .NOSNA DUPLJA Nosna duplja se sastoji od dva dela:spoljašnjeg-vestibuluma i unutrašnjeg-nosnih šupljina(fossae). kao i kratke debele dlake.PSEUDO SLOJEVITI EPITEL Slika 1. Vestibulum je prednji. 3.prošireni deo nosne šupljine. Takođe se lako uočava i jako debela bazalna membrana (najdeblja bazalna membrana kod čoveka)1.sve od cavum-a nasi pa do terminalnih bronhiola).vibrissae. Oko unutrašnje površine nozdrva smeštene su brojne lojne i znojne žlezde.koje zaustavljaju veće 1 ARSALANE K et al: Clara cell specific protein expression after acute lung imflammation iduced by intratracheal lipopolysaccharide administration. Pseudo slojeviti epitel Ovaj tip epitel se često označava kao respiratorni epitel. Osim lažne slojevitosti (nukleusi u tri nivoa). Koza spoljašnje strane nosa ulazi u nozdrve i oblaže prednji deo vestibuluma. epitel karakterišu visoke cilindrične ćelije sa kinocilijama na apikalnom delu koje se jasno vide na slici prpearata traheje.Diplomski rad Respiratorni sistem 2.

vaskularnu složene 5. Poseduju mikrovile koje su uronjene u tečni sloj. Ovaj pseudoslojeviti epitel čine tri tipa ćelija: Potporne ćelije .Williams i Wilkins. dok je gornja obložena posebnim olfaktivnim epitelom.MIRIS Mirisni (olfaktivni) receptori su smešteni u olfaktivnom epitelu.1978 6 . dovodeći do toga da se rastegne konhalana mukoza i smanji protok vazduha. mrežu Osim sunđerastih građe2. Potporne ćelije poseduju žuti pigment od koga potiče boja olfaktivne mukoze. Bazalne ćelije su male okruglog ili kupastog oblika i nalaze se u bazalnom sloju epitela. nabubre.Function and Disease.Abell RM (editors):The Lung:Structure. poseduje smanjujući bogatu protok vazduha. Za to vreme strujanje vazduha se preusmerava kroz drugu nosnu šupljinu.NOSNE SUPLJINE (Fossae)-u lobanji postoje dve nosne šupljine (leva i desna) odvojene koštanom nosnom pregradom.imaju široke cilindrične apikalne i uske bazalne delove.Diplomski rad cesticeizudahnutogvazduha. Respiratorni sistem 4. Ove želije se od potpornih razlikuju po tome što im se jedra nalaze ispod jedara potpornih ćelija. To periodično zatvaranje omogućava oporavak respiratornom tela. nosna epitelu duplja od isušivanja. Svakih 20-30 minuta te strukture na jednoj strani nosnie šupljine ispune se krvlju. Srednja i donja nosna školjka su obložene respiratornim epitelom. Ove ćelije su bipolarni 2 Thurlbeck WM. Olfaktivni epitel je specijalizovani deo sluznice gornje nosne školjke na krovu nosne šupljine. Sa svakog lateralnog zida svake od njih izbočene su tri koštane structure . U lamini propriji nosnih školjki nalaze se veliki venski pleksusi poznati kao sunđerasta tela.Nosne školjke. Olfaktivne ćelije su umetnute između bazalnih i potpornih ćelija.

One komuniciraju sa usnom dupljom putem otvora (orificijuma) ili kanala (duktusa) i obložene su veoma tankom sluzokožom. Medicicnska knjiga.sluznica disajnih puteva je obložena specijalizovanim respiratornim epitelom. vlaži i zagreva. i 16. Sekret tih žlezda ima ulogu u čišćenju ćelija olakšavajući pristup novim mirisnim supstancama.PARANAZALNI SINUSI Paranazalni sinusi (lat. godine života. uvećanje mozga itd.sa brojnim mukoznim i seroznim žlezdama i bogatom vaskularnom mrezom. 6. Da bi se te funkcije mogle obaviti. Beograd Zagreb 1990 7 . Pre nego što dospe do pluća vazduh se u gornjim respiratornim putevima čisti. Lamina propria olfaktivnog epitela sadrži Boumanove žlezde u čiji sekret su uronjene olfaktivne ćelije. Kod čoveka sinusi počinju da se razvijaju odmah nakon rođenja jedinke. uticali su promena položaja tela u prostoru (prelazak na uspravni način hoda). sinus paranasales) su šupljine ispunjene vazduhom smeštene unutar kostiju lica i lobanje. a ovaj proces pneumatizacije se završava između 14. odnosno promenu njihovog oblika i položaja. sinus frontalis). Evolucijom je ona počela da gubi na značaju (pogotovo kod čoveka) i sluzokoža je postala važan faktor u procesudisanja. Ćelije znatno povećavaju respiratornu površinu. Guyton Medicinska fiziologija.Diplomski rad Respiratorni sistem neuroni čiji su vrhovi prošireni i od njih polaze ćelije 3. 3 Arthur C. Jedna od osnovnih funkcija gornjih respiratornih puteva je priprema udahnutog vazduha. Sinusi de dele prema kostima u kojima su smešteni na četiri osnovne grupe:  čeoni sinus (lat. Osnovna uloga nosne sluznice kod većine sisara se ogledala u detekciji mirisa (olfaktorna funkcija). Na razvoj paranazalnih šupljina. promena načina ishrane (naročito prelazak sa sirove na termički obrađenu hranu).

 vlaženje i zagrevanje udahnutog vazduha itd.OBOLJENJA 8 . povećanje reznonacije glasa.  sitasti sinus (lat. ali se pretpostavlja nekoliko mogućih funkcija:   šupljine unutar kostiju smanjuju težinu lobanje.BIOLOŠKA ULOGA Uloga paranazalnih šupljina još uvek nije definitivno razjašnjena.  izolacija struktura osetljivih na temperaturu ( korenovi zuba i oči ) od stalnih temperaturnih promena u nosnoj duplji. sinus sphenoidalis) Respiratorni sistem 7. sinus ethmoidalis) i  klinasti sinusi (lat. 8.Diplomski rad  vilični sinus (lat. sinus maxillaris).

Ligament sprečava preveliko širenje lumena.a vene i limfni sudovi izlaze. M. 9 . Brojne laringealne hrskavice se nalaze u lamini propriji. Medicinska knjiga Beograd Zagreb.Svaka bronhiola ulazi u plućni lobus u kome se grana na pet do sedam završnih terminalnih bronhiola. Mišićna kontrakcija izaziva suženje lumena dušnika i učestvuje u refleksu kašljanja.dr. U lamini propriji leže nepotpuni prstenovi hijaline hrskavice oblika slova C koji održavaju lumen otvorenim.Diplomski rad Respiratorni sistem Kroz otvore i kanale sluzokoža sinusa je povezana sa sluzokožom nosne duplje. Larinks . mogu direktno ili indirektno da izazovu upalu sinusa.Te lobarne bronhije dihotomo granaju na sve manje bronhije čije se završne grane zovu bronchiole. Hrskavice mogu biti hijaline i elastične i imaju značajnu potpornu ulogu i služe kao zalisci koji sprečavaju ulazak progutane hrane i tečnosti u dušnik4. Zbog toga različiti faktori koji dovode do otoka i upale nosne sluznice (prehlada. Razlikuju se akutna i hronična forma ovog oboljenja.M.koji u predelu hilusa ulaze u pluća zajedno sa arterijama . Farmakoterapija u pulmologiji.cevastog oblika koji povezuje farinks i traheju. 1990.je organ nepravilnog. Traheja se grana na dva primarna bronha. dajući tri bronha za desno i dva za levo plućno krilo. dok mišić omogućava njegovo suženje. V. 4 Prof. Varagić i prof. Sve te strukture okružene su gustim vezivnim tkivom i zajedno čine PLUĆNI KOREN Po ulasku u pluća primarne bronhije idu ka dole i u stranu. Fibroelastični ligament i snopovi glatkih mišićnih ćelija vežu se za perihondrijum i premošćuju slobodne krajeve hrskavica.kao i brojne seromukozne žlezde koje izlučuju tečni mucus. TRAHEJA -( dusnik) je cev koja je obložena tipičnim respiratornim epitelom. alergije) ili ometaju protok vazduha i normalnu sekrecijusluzi.dr.Stevanović.

Kiseonik iz alveolarnog vazduha prolazi u krv kapilara preko te barijere. Pneumocite tipa II su umetnute između pneumocita 10 . Alveole 9. Strukturno. Pneumocite tipa I ljuspaste alveolarne ćelije su istanjene i oblažu alveoli čineći 97% njihove površine. između vazduha i krvi.Diplomski rad Respiratorni sistem Slika 2.Vazduh u alveolama odvajaju od krvi u kapilarima komponente. Unutar tih kupastih proširenja obavlja se razmena gasova. a ugljen-dioksid difunduje u suprotnom smeru. fuzionisane bazalne lamine. koje se nazivaju krvno-vazdušna barijera: epitel i citoplazma alveolarnih ćelija. Građa alveolarnih zidova je specijalizovana da bi se olakšala difuzija između spoljašnje i unutrašnje sredine.ALVEOLE Alveole su kesasta proširenja respiratornih bronhiola. Endotelne ćelije kapilara su tanke i lako se mogu zameniti za pneumocite tipa1 na histološkim preparatima. koje plućima daju sunđerast izgled. citoplazma endotelnih ćelija. alveoli podsećaju na male džepove. kiseonika i ugljendioksida.alveolarnih duktusa i alveolarnih sakulusa.

koji se teško može lokalizovati. 9.Ove velike ćelije su okruglastog oblika i nalaze se u grupama5. 11. 10. Postoje i opšta viscelarna aferentne nervna vlakna koja sprovode impulse za bol. sve do respiratornih bronhiola gde se anastomoziraju sa malim granama plućnih arterija. 5 Stefanović S. Limfni sudovi ne postoje oko završnih delova bronhijalnog stable. 11 . 1979. Limfni sudovi prate bronhije krvne sudove.1 Alveorne pore Alveolarne pore poseduje intraalveolarni septum i one omogućavaju izjednačavanje pritiska u alveolama i omogućavaju kolateralni protok vazduha kada postoji opstrukcija bronchiole.. Funkcionalni krvotok čine arterije i vene. PLUĆNA CIRKULACIJA Plućna cirkulacija podrazumeva nutritivne i funkcionalne krvne sudove. Interna medicina.INERVACIJA PLUĆA Pluća su inervisana i parasimpatičkim i simpatickim eferentnim nervnim vlaknima. odnosno ispod nivoa alveolarnih duktusa. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb.Diplomski rad Respiratorni sistem tipa II sa kojima su povezani okludentnim spojevima i dezmozomoma. dok nutritivni krvni sudovi prate bronhijalno stablo i distribuiraju krv do najvećeg dela pluća.

plućna maramica.Diplomski rad Respiratorni sistem 12. naročito na respiratorni sistem.Sastoji se od dva lista. Iako pušenje negativno utiče na zdravlje. Slika 3. ovo je navika koje se teško 12 . KAKO PUŠENJE UTIČE NA RESPIRATORNI SISTEM Pušenje je jedan od najčešćih zaraznih navika koja se može videti među odraslima oba pola. koji se spajaju u predelu hilusa. parijetalnog i viscelarnog. Postoje mnoge negativne posledice koje pušenje može imati na nečije zdravlje.Oba lista pleure se sastoje od mezotelnih ćelija koje leže na tankom sloju vezivnog tkiva koje sadrži elastična i vezivna vlakna. Ovo je jedan tužan aspekt savremenog života.PLEURA Pleura.ova šupljina sadrži samo tanak sloj tečnosti koji vlaži pleura i olakšava da jedan list klizi preko drugog tokom disanja. Parijetalni i viscelarni list zatvaraju šupljinu u potpunosti obloženu mezotelom. Ima bezbroj slučajeva gde su ljudi umrli zbog pušenja. Pušenje je vrlo opasna i loša navika.U normalnim uslovima. Postoje posebne čekaonice za pušače na skoro svim javnim mestima. serozna je opna koja obavija pluća. Pleura 13.To je tako česta pojava tako da se po jedan pušač može sresti skoro svuda.

Od 10 nastalih tumora njih 9 se dovodi u vezu sa pušenjem. E. 08/2009 13 . Pušenje može dovesti i do ozbiljnih bolesti kao što su emfizem i rak pluća. Efekti nikotina veoma su štetni po zdravlje. Preuzeto. Ona nastaju u osnovnoj jedinici pluća (acinus) za razmenu respiracijskih gasova. Određena istraživanja ukazuju da bi vitamini A. cink. nedostatka daha i suvih usta. kao i selen. Drugi faktori rizika kao što su aerozagađenje. C. Dva najznačajnija oblika su panacinusni emfizem (acinusje oštećen manje ili više uniformno) i centroacinusni emfizem (dominantno zahvaćen središnji deo acinusa).PROCES DISANJA I DISANJE 6 Obnovimo pluća [1]. Dnevno popušeni broj cigareta. 14. dužina puščkog staža kao i rana dob u kojoj se započinje pušiti značajno povećavaju rizik od raka pluća. Uloga pasivnog pušenja danas se smatra značajnim rizikom za nastanak raka pluća kod nepušača.Diplomski rad Respiratorni sistem mogu odreći zavisnici. Pušači mogu da pate od hroničnog kaslja. Emfizem pluća definiše se kao trajno uvećanje disajnih puteva distalno od terminalnih bronhiola s destrukcijom alveolnih pregrada. bez jasnih znakova fibroze. dok je u samom vrhu i kod žena. s tim što može da preovladavajedan ili drugi tip. Bolesti se klasifikuju na osnovu lokalizacije morfoloških oštećenjau acinusu6. zračenje i materije kao što su azbest i arsen takođe mogu imati značaja u nastanku ovog oboljenja. Emfizem pluća karakterišu oštećenja plućnog parenhima. likopen i flavonoidi mogli imati ulogu u sprečavanju nastanka raka pluća. Fiziologija disanja čovjeka je područje medicinske fiziologije koja proučava procese disanja neposredno povezane s potrošnjom kisika i oslobađanjem ugljičnog dioksida. Vrlo često oba tipa morfoloških oštećenja uočavamo u istom plućnom krilu. Posebno zabrinjava porast ovog oboljenja poslednjih godina kod pripadnika ženskog pola. Nikotin ima negativan efekat na protok krvi i dušnik. Rak pluća je najčešći rak kod muškaraca. koji imaju za cilj stvaranje i osobađanje energije potrebne u čovekovom životnim procesima.

koji sadrži kiseonik. Iz udahnutog zrak u alveolama.Udisanje 14 .1 Spoljašnje disanje Spoljašnje disanje se odvija u alveolama pluća.     disanje spoljašnje disanje unutrašnje disanje i regulacija disanja 14.Diplomski rad Respiratorni sistem Svi poznati živi organizmi vrše razmjenu plinova s njihovimm okolišom. Zrak. ugljen dioksid difuzijom iz venske krvi prelazi u alveole odakle sa izdahnutim zrakom napušta pluća. osim ako je zbog poremećaja svesti nastao poremećaj u njegovoj regulaciji. U isto vreme. Disajni ciklus je nesvestan proces koji se neprekidno ponavlja. kiseonik mora biti inhaliran u pluća. hemoglobin i plazme krvi prenet do tkiva i potom prenet u stanice tkiva u kojima se obavlja aerobni metabolizam. kisik difuzijom prelazi u krvotok. Ova razmena je poznat kao disanje. Spoljašnje disanje odvija se u dve faze: Aktivna faza . zatim procesom difuzije preko alveolo-kapilarne membrane. Za održavanje života. iz spoljašnje sredine mehaničkim procesom disanja ulazi u alveole pluća. Procesi disanje su.

u atmosferu. pritisak unutar pluća izbacuje zrak. a zapremina udahnutog zraka pri jednom udahu je oko 500 ml. zajedno sa oslobođenim CO2 iz krvi. Unutrašnje ili stanično disanje je isti proces. koje iz kiseonikom obogaćena krvi koriste kiseonik a u nju vraćaju ugljen dioksid. Nakon što se otvori glotis. 15 . prosečno je oko 6 litara u minuti. Udah povećava volumen pluća i u njima stvara područje niskog tlaka. je oko (-2. U toku mirnog disanja intrapleuralni pritisak.2 mmHg. što dovodi do povećanja pritiska unutar pluća. Ovaj mehanizam. Normalna broj dišnih ciklusa je 12 udisaja u minuti. Ono je uzrokovano širenjem zida grudnog koša i spuštanjem prečage naniže. tj.minutni volumen disanja(ili količina zraka koja prođe kroz pluća). Prema tome. koji se odvija postupno. Budući da je veći pritisak izvana. poznat je i kao metabolički procesa. Pasivna faza .izdisanje. ili udisanje. postaje blago negativan.Izdisanje U pasivnoj fazi spoljašnjeg disanja . a čiji je rezultat pretvaranje energije pohranjene u molekulima glukoze u upotrebljivu hemijsku energiju u obliku ATP-a. 15. u nekoliko koraka. Pri maksimalnom udahu dijametar grudnog koša povećava se za 20%. u odnosu na atmosferski na početku udisanje. Za to vreme pritisak u plućima varira u rasponu od 0 do -1. UNUTRAŠNJE DISANJE Unutrašnje disanje je proces koji se odvija na razini tkiva i stanica. zrak prodire u pluća. proizvodnje energije neophodne za život.5 mmHg) i smanjuje se na približno (-6 mmHg) na kraju inspirijuma.Diplomski rad Respiratorni sistem Kretanje zraka prema plućima je aktivna faza spoljašnjeg disanja. prečaga se podiže naviše a zid grudnog koša se sužava.

a regulacija disanja se odvija kontinuiranim emitiranjem impulsa.1 Usno nosni prolaz 7 Stefanović S. Bronhi. ANATOMIJA DISAJNIH ORGANA Dišni sastav sastoji od disajnih puteva i organa koji unose atmosferski zrak u organizam. 1979. Ždrelo. tako da u toku pneumonija. alveolarni ductusi i alveole. Centar za disanje se nalazi u produženoj moždine i ponsu. Interna medicina. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb. 16. Povećanje ugljen dioksida ili vodikovih jona utiče na respiraciju.Diplomski rad Respiratorni sistem 15. 16. 16 . emfizema i drugih plućnih bolesti. Dušnik. da se pritisci kisika i ugljen dioksida u krvi minimalno menjaju i kod teških opterećenja respiratornog sastava. ovaj sastav može povećati alveolarnu ventilacijudisanja 5-7 puta. Krajnji cilj disanja je održavanje povoljnih koncentracija kiseonika. bronhiole.1 Regulacija disanja Nervni sustav prilagođava veličinu alveolarne ventilacije potrebama organizma.. ugljen dioksida i vodikovih jona u telesnim tekućinama.      Usno-nosni prolaz. Sastav disajnog sastava. Zahvaljujući pri tome. tako što nadražuje centar za disanje i dovodi do uklanjanja viška plinova ubrzanjem respiracije7. Grkljan. Regulacija ugljen dioksida se vrši mehanizmom povratne sprege.

U nosu i ustima zrak se zagre je i ovlaži vodenom parom.Diplomski rad Respiratorni sistem Usno nosni prolaz se sastoji iz usnica. a nastavlja se u dušnik (traheu). sa zadržavaju u usnoj i nosnoj šupljina na vlažnom epitelu odakle se mehaničkim putem odstranjuju iz nosa i usta (kašljanjem. usne šupljina. Glavna funkcija grkljana je disanje. iz udahnutog zraka. Zrak koji ulazi kroz nosne šupljina je bolje filtrirani zrak od onoga koji ulazi kroz usta. Zato se savetuje da se disanje kad god je to moguće obavlja preko nosa. bronhiole. suv i hladan zrak koji dopire u donje delove pluća pogodovao bi infekciji. epiglotis).4 Faze spoljašnjeg disanja Bronhiji. pre nego stigne u pluća. sprečava aspiraciju i eventualno gušenje. koji sprečava da hrana završi u grkljanu i dalje u dušniku. 16. Glavna uloga ždrela u procesu disanja je primiti zrak iz nosne i usne šupljina i zagrijati ga na temperaturu tela pre njegovog ulaska u respiratorne sastav. Sluz sa uhvaćenim česticama se pokreće jedan centimetar u minuti do konačnog izbacivanja ili gutanja. 16. dok je kroz evoluciju prilagođen i fonaciji (govoru). alveolarni duktusi i alveole 17 . 16. kihanjem.2 Ždrelo Ždrelo je telesna šupljina koja s jedne strane spaja usnu i nosnu šupljina a sa druge grkljan. nosnica i nosne šupljine-nazalni prolaz.3 Grkljan Grkljan je organ disajnog sastava koji je smešten u prednjem delu vrata. Organ je cevastog obilika i počinje otvorom u donjem delu ždrela (hipofarinksu). Posebnu ulogu u zaštiti disanja ima grkljanski poklopac (lat. tj. Kada bi čovek udisao zrak kroz običnu cev. slinom) ili gutanjem. Ovaj prolaz oblaže sluznicaa koja je prekrivena cilijarnim epitelom. Mehanička nečistoća. čija je osnovna uloga filtriranje i vlaženje zraka.

po ulasku u pluća. Na mikroskopskom pregledu kapilara se vidi da dijametar njegovog zida čini samo jedna ćelija. je osnovna jedinica građe pluća. Bronhiola formira strukture koje liče na grozd a svaka bobica predstavlja alveolu Alveola je najvažniji dio pluća. ili duktusima.Diplomski rad Respiratorni sistem Zrak iz dušnika nastavlja kretanje naniže kroz bronhije i bronhiole. ima oblik piramide. Glavna dušnica. Alveole su tvorevina vrlo tankih zidova. sa ukupnom površinom koja je u kontaktu sa kapilarima od oko 70 m². Kroz njegov vrh ulazi bronhiola koja se grana dajući sitne alveole. Plućni kapilara su toliko uski da se crvena krvna zrnca mogu kretati kroz njih samo u jednom nizu. poluloptasta proširenja njezinih zidova. oblika mjehurića promjera 0. Razmena plinova CO2 i O2 se odvija na razini alveola.3 mm i u prosjeku ih ima oko 150 milijuna. Svaka mala alveola okružena je mrežom kapilara kojima se pridružuju arterije i vene. veličine oko 1 cm². 18 . silazi koso nadole i obrazuje bronhijalno stablo. dok ne dospije u alveole plućnog tkiva. Plućni režnjić. kojih u plućima ima oko 300 miliona. ka sve manjim prolazim.

Respiratorni sustav čovjeka 17. Regulacija telesne temperature. Regulacija acido-bazne ravnoteže u telu. FUNKCIJA DISANJA Disanje ima nekoliko funkcija. Uklanjanje ugljen dioksida iz tela.Diplomski rad Respiratorni sistem Slika 4.     Unos kiseonika u telo. 19 .

Već u sledećem trenutku ova kiselina disocira na bikarbonatne jone i u ovom bezopasnom stanju se prenosi do pluća. Ugljen dioksid se rastvara u plazma krvi.2 Uklanjanje ugljen dioksida iz tela Ugljen dioksid je jedan od nusproizvoda u metaboličkim procesima.Kada ugljen dioksid uđe u kapilare. on reaguje s vodom. Isparenje telesnih tekućina (kao što je znojenje) je jedna od metoda koja pomaže uklanjanju topline i održavanju toplinske ravnoteže tela.0°C). Ovim procesom je omogućeno da se ugljeni dioksid 15-20 puta lakše transportira. Ta reakcija se ubrzava fermentima do 5000 puta.3 Regulacija telesne temperature Telesna temperature se obično održava u rasponu od (36. 20 .1 do 37. Sve stanice u telu za potrebe metabolizma hrane imaju potrebu za kiseonikom. 17. a zatim se u telu kroz cirkulatorni sastav dostavlja do svih njegovih delova.Diplomski rad Respiratorni sistem 17. Kiseonik ulazi u telo putem disajnog sastava. koja ga zatim prenosi iz tkiva do pluća odakle se on izbacuje iz tela. te nastaje ugljična kiselina.1 Unos kiseonika u telo Primarna funkcija disanja je unos kiseonika. 17. Negativan efekt može biti gubitak velike količine topline zbog velike površine pluća. Vlažan zrak tokom izdisanja takođe pomaže u procesu eliminacije topline.

45. Kretanje ugljen dioksida i kiseonika odvija se kroz brojne hemijske promene u hemoglobinu i krvnoj plazmi. Kada dođe do promena acido-bazne ravnoteže i pH. Tokom disanja raste parcijalni pritisak ugljen dioksida. povećava se razina kiselosti. disajni centar mozga reaguje pri svakoj promjeni pH i parcijalnog pritiska ugljen dioksida (pCO2) u krvi. relativni nivo acido-bazne ravnoteže (pH razina) u telu je u rasponu od 7. i pH vrednost se snižava na manje od 7.3.6 je kritična granica nužne za kretanje kiseonika kroz krv i ulazak kiseonika u tkiva. Raspon od 7.35 do 7.Diplomski rad Respiratorni sistem Slika 5.2 do 7. Poremećaj u radu ovih hemijskih puteve menja hemijsku ravnotežu tela. 21 . Budući da ljudsko telo održava acido-baznu ravnotežu unutar uskih granica.4 Regulacija acido-bazne ravnoteže u telu U telu postoji složena ravnoteža između količine kiseonika i ugljen dioksida. hemijski receptore aktiviraju disajni proces kako bi se pCO2 i pH razina normalizirali. Isto tako. Pod normalnim uslovima. Proces difuzije O2 i CO2 odvija se kroz semipermeabilnu membrane na temelju razlike tlaka (pO2 i pCO2) 17. previše malo ugljen dioksida izaziva porast bazne reakcije krvi i porast pH vrednosti.

uticaj duvana na ovaj system. mislim da sam doprineo kvalitetu seminarskog rada. Međutim. Koristeći dva izvora informacija o respiratornom sistemu a takođe i mojim interesovanjem tj. 22 . Takođe. Cilj mi je bio i da prikažem tok respirativnog sistema i ceo njegov sastav. pokušao sam da prikažem osnovna svojstva ovog sistema. najvažniji i najpraktičniji deo rada odnosi se na respiratorni sistem i njegove delove. mojom željom da što dublje predstavim ovaj sistem a takođe i uticaj štetnih faktora. ZAKLJUČAK Osnovni cilj ovog seminarskog rada je da pojasni i definiše respiratorni sistem.Diplomski rad Respiratorni sistem 18. njegovue podelu.

Obnovimo pluća [1]. Stefanović S. 6.dr.. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb.M.Diplomski rad Respiratorni sistem LITERATURA 1. 2. V. 08/2009. 08/2009. Thurlbeck WM.dr.Abell RM (editors):The Lung:Structure. Beograd Zagreb 1990 3. 4. Guyton Medicinska fiziologija. 1990. Medicinska knjiga Beograd-Zagreb. 5.Function and Disease. Varagić i prof. Preuzeto. Farmakoterapija u pulmologiji. 7. ARSALANE K et al: Clara cell specific protein expression after acute lung imflammation iduced by intratracheal lipopolysaccharide administration. M. Arthur C. www.1978 8. Interna medicina.Stevanović. 1979. Anatomija pluća [2]Preuzeto.wikipedia.rs 23 . Prof.Williams i Wilkins. Medicicnska knjiga.