KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE UVOD

Paraplegija označava funkcionalnu dijagnozu i predstavlja oduzetost donjih ekstremiteta. Ona može biti spastična,kod oštećenja centralnog motornog neurona i flakcidna kod oštećenja perifernog motornog neurona. Najćešći uzrok nastanka paraplegije je trauma kičmene moždine kod povreda kičmenog stuba. Drugi uzroci nastanka paraplegije su:multipla skleroza,funikularna mieloza,tumori kičmene moždine,prsnuće(ruptura)intervertebralnog diska,epiduralne infekcije, bolesti motornog sistema i siringomielija. Ako se povreda desila u vratnom dijelu kičmene moždine nastaje oduzetost ruku i nogu sto se naziva kvadriplegija. Najveća incidenca je u starosnoj grupi od 14-50 godina.Odnos muškarci –žene je4:1.

ANATOMSKE OSOBINE KIČME
Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi,kojih ima 33-34 i fibrokartilaginozni diskusi,koji su međusobno povezani snažnim ligamentima.dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova(vertebrae cervicales),12 grudni pršljenova(vertebrae thoracales),5 slabinski pršljenova(vertebrae lumbales),5 krstačnih pršljenova(vertebrae sacrales) i 4-5 trtičnih pršljenova(vertebrae coccygeae).Krstačni pršljenovi srastaju u os sacrum, trtični u os cocygis,tako da ih ne ubrajamo u prave pršljenove.

Odnosi između segmenata kičmene moždine i pršljenova

KIČMENA MOŽDINA (MEDULLA SPINALIS)
Kičmena moždina odraslih je duga 42-45 cm.Dijeli se na segmente i to:cervikalne kojih ima 8,torakalne kojih ima 12,lumbalne kojih je 5,sakralne kojih je 5 i jedan kokcigealni(ukupno 31),a različite su visine.Kičmena moždina je zadebljana(intumescencija) u cervikalnom i lumbalnom dijelu.Ova zadebljanja odgovaraju začetku nerava za gornje i donje ekstremitete.Donji dio kičmene moždine čine epikonus(segmenti L4,L5,S1,S2) i konus medullare(segmenti S3,S4,S5 i Co1).

1

Odnos između segmenata kičmene moždine,pršljenskih tijela i nastavaka klinički je značajan za određivanje lokalizacije nivoa lezije u dijagnostici i hirurškim zahvatima. Na presjekukičmene moždine razlikuju se siva i bijela masa.Siva masa ima oblik leptira i na njoj se razlikuju prednji ili motorni rog,zadnji ili senzitivni rog,dok se lateralnim i bočnim rogovima nalaze vegetativne nervne čelije.Kroz zadnje korjenove ulaze vlakna za površni i duboki senzibilitet,a lateralni rogovoi sadrže motorne ćelije visceralnuh organa. Bijela masa je podijeljena na tri snopa:ventralni,lateralni i dorzalni,u kojima se nalaze brojni putevi.Najvažniji su: a)Tractus corticospinalis(pyramidalis) b)Tractus spinothalamicus Edinger c)Fascilicus gracilis Goll i fasciculus cuneatus Burdach Kičmena moždina je provodnik naredbi iz mozga u druge dijelove tijela.Putevima koje smo naveli reguliše se pokretljivost nogu,ruku i trupa, kao i rad visceralnih organa-crijeva i mokračne bešike,a kontroliše i osjete mišića,tetiva i kože. Prema navedenom;iz kičmene moždine izlaze dvije vrste nerava:motorni;koji su odgovorni za pokrete i senzitivni koji prenose osjet za bol,pritisak,temperaturu i dodir.

KLINIČKA SLIKA I POČETNO LIJEČENJE
Svi koji pružaju prvu pomoć i učestvuju u transportu poznaju osnovne reanimacione aksiome algoritma ABCD 6: A-slobodni disajni put; B-nesmetano disanje; C-odgovarajuća cirkulacija; D-neuološki status i stsnje svijesti; 6-ako je reanimacija neuspiješna,ponoviti sve mjere; Kod svih povreda kod kojih posumnjamo na povredu kičmenog stuba neophodne su privremena imobilizacija vratne kičme okovratnikom i imobilizacija na tvrdoj podlozi za povrede torakalme ili lumbalne kičme.Liječenje povreda kičmenog stuba počinje na mjestu povrijeđivanja.Sve ekipe hitne pomoći trebaju biti opremljene pneumatskom kragnom i sistemom za potpomognuto ili asistirano disanje. Po prijemu u hitnu službu i bolnicu,tretman povrijeđenog prate neophodne dijagnostične i terapijske mjere.Odmah se mora psigurat adekvatna imobilizacija,a u svim manipulacijama učestvuju najmanje tri osobe.Bez obzira dali postoji prelom,inicijalni pristup cijelog tima je kao da prelom postoji.Kod povrijeđenog sa nervnom lezijom neophodne su dodatne reanimacione mjere. Povrijeđeni se smiješta u jedinicu intenzivne njege sa obezbijeđenim kompletnim monitoringom,postavlja se na urinarni kateter,vrši se korekcije tečnosti i obezbijedi se nazogastrična sukcija. Kod povrede vratne kičme nekad je potrebna nazotrehealna intubacija ili traheotomija. Od momenta prijema neophodno je započeti prevenciju dekubitusa,pozicioniranje sa jastucima,zaštita prominentnih mjesta na koži i redovno okretanje povrijeđenog poslije dva sata. Definicija povrede kičmene moždine po standardima American Spinal Injury Association (ASIA),određuje se poenima povrede po Frenkelovoj skali(1969.g.): 1.(A)Kompletna:potpuni gubitak motorike i senzibiliteta ispod nivoa povrede. 2.(B)Inkompletna:potpuni gubitak motorike uz inkompletni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.

2

(E)Normalna motorna i sentitivna funkcija 3 .(C)Inkompletna:izvijesna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta.nepotpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede(bolesnik je funkcionalan. 5. 4.3.stoji i hoda).uz potpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.(D)Inkompletna:korisna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta.ali je bolesnik ne funkcionalan.

pa pokreti zahvaćenih mišića nisu mogući. Nekada se nalazi klonus patela i stopala(neiscrpni. Atonija(flakcidnost)ili hipotonija zahvaćenih mišića zbog toga što je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka za tonus.neprecizni i ograničeni.denervacioni potencijali(fibrilacija fascikulacije.Rossolimo). Javljaju se patološki refleksi(Babinski i njegove modifikacijeOppencheim.sem ako je lediran nivo kičmene moždine u kome se nalazi i njihov refleksni centar.ove draži koje pristižu sa periferije podražuju motoneurone.spastičnog tipa(fenomen peroreza)nastaje zbog izostanka inhibitornog uticaja piramidalnog puta u nivou sinapsi u kičmenoj moždini. Tetivni refleksi su iz tog razloga povišeni.u obimu većem od 70-80%.Schaefer. Atrofija je jako izražena.nekad pojedini mišići. Refleksi su sniženi ili ugašeni pošto je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka. Kožni trbušni refleksi su sniženi ili ugašeni pošto jedan od umetnutih neurona za ove ide sa piramidalnim putem.Gordon. Tonus je povišen.ritmički pokretiponavljanje kontrakcija i relaksacija mišićnih grupa). Nema fascikulacija. Nema patoloških refleksa.Fascikulacije označavaju sinhrone.pozitivan šljak talas).one su nastale usljed inaktiviteta.brzi. Na mge-u se nalazi normalna nervna provodljivost.ali može da bude očuvana sposobnost izvođenja aktivnih pokreta. PERIFERNI MOTORNI NEURON Zahvaćeni su pojedini mišići.te nema pokreta bilo kog dijela ekstremiteta.dobija se više uzastopnih refleksnih odgovora).koji su grubi.One označavaju aktivnost denervisanih mišićnih vlakana kao rezultat procesa iritacije ili lagane destrukcije alfa-motoneurona u prednjim rogovima. 4 .neritmičke kontrakcije svih vlakana u motornoj jedinici a ne i čitavog mišiča.često polikinetički(umjesto jednoga odgovora na udar refleksnim čekičem. Kožni trbušni refleksi nisu sniženi ili ugašeni. Na emg-u se nalazi abnormalna nervna provodljivost. Ukoliko i postoje fipotrofije. Nema klonusa.nema denervacionih potencijala. Vascikulacije su često prisutne.SINDROMI LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Diferencijalna dijagnoza za sindrom centralnog i perifernog motornog nerva CENTRALNI MOTORNI NEURON Zahvaćene su grupe mišića.gruba motorna snaga je snižena.

Sistematska hipotenzija može biti izražena za vrijeme spinalnog šoka.Potrebno je također uraditi palpaciju trbuha da bi otkrili koje su to povrede kičme sa prednje strane kao i visceralnih organa..dorzalnom dekubitusu.spazam paravertebralne musculature..kada je kičmena moždina naglo i kompletno prekinuta.Ako je pacijent u komi a ima povrijeđenu kičmenu moždinu treba ispitati reakcije na bolne stimulacije.znojenje i pilorekcija ispod nivoa povrede su privremeno odsutni. Ovaj stadijum kompletne transferzalne lezije kičmene moždine naziva se spinalni šok i traje različito dugo. od 24(h) do nekoliko sedmica.Ovaj pregled se završava neurološkim pregledom. KLINIČKA SLIKA NEKOMPLETNE(INKOMPLETNE)LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Djelimični gubitak funkcije kičmene moždine može se odrediti prisustvom voljne mišićne snage ili očuvanog senzibiliteta distalno od nivoa lezije kičmene moždine.u pitanju je komplena transvezalna lezija kičmene moždine i prognoza za oporavak je loša.Prvo se ispituje površni a nakon toga duboki senzibilitet.deformacije kičmenog stuba. Postojanje senzibiliteta distalno od nivoa povrede kkičmene moždine čini leziju inkompletnom i moguć je svaki oporavak koji varira od minimalnog do potpunog..osteotendinzone reflekse i posebno analni tonus.Prestanak spinalnog šoka označava pojava bulbokavernoznog refleksa.Na pregled utiče stanje svijesti povrijeđenog.Vazomotorni tonus.kao i seksualna funkcija kod muškarca.koji napuštaju kičmenu moždinu ispod nivoa TH-4 motornih korjenova.kada bolesnik izađe iz faze spinalnog šoka. Otkrivaju se ekhimoze.Ispitivanje senzibiliteta mora biti precizno i detaljno. 5 .što je uzrokovano lezijom simpatičkih vlakana u lateralnim rogovima.svi kv aliteti površnog i dubokog senzibiliteta su ugašeni. Palpacijom se traže mjesta sa lokalizovanom bolnom osjetljivošču.Pozicija pacijenta je u tzv. Ako nema vidljivih znakova povrede kičmenog pregled se nastavlja na boku.KLINIČKA SLIKA POTPUNOG(KOMPLETNOG)TRANSVEZALNOG PRESJEKA KIČMENE MOŽDINE Svi voljni pokreti ispod nivoa povrede su nepovratno izgubljeni i to neposredno poslije povrede tj. Za podizanje bolesnika su potrebne barem četri osobe i što je važno znati da se trup nesmije savijati.kontrola mokračne bešike i crijeva ugašena. KLINIČKI PREGLED POVRIJEĐENIH Za osobu koja ima povrede kičmenog stuba liječenje počinje na mjestu povrijeđivanja.

Tada mokraća prolazi kroz urtru napolje.U fazi pražnjenja mokraćni mjehur se steže(kontrahira). Urin se stvara u bubrezima.te postojanaja žlijezde prostate jod muškarca.viška vode i elektrolita i substancija stranih organizmu.a sfinkter(prstenasti mišić) se otvara.Odatle signali idu u mozak. Mokraćni sistem kod muškarca Mokraćni sistem kod žene U normalnim uslovima postoji saradnja između mokraćnog mjehura i mišićnog sfinktera.Osnovna razlika između ženskog mokraćnog sistema i muškog je u dužini mokraćne cijevi. FUNKCIJA MOKRAĆNOG MJEHURA KOD OŠTEĆENJA 6 .Prostatična žlijezda producira hormon koji usporava rast i razvoj bakterija.On predstavlja mišićnu vreću koja se širi i zadržava mokraću.Nevoljni postupak uključuje otvaranje sfinktera i kontrakciju mišića mokraćnog mjehura bez učešća naše volje.a onda nishodnim putem dospijeva preko uretera u mokraćni mjehur.(Voljna kontrola mokrenja).Kod punog mokraćnog mjehura nervni impulsi idu u sakralni dio kičme dajući signale da je mjehur pun.putem urina.KOMPLIKACIJE KOJE NASTAJU KAO POSLJEDICA POVREDE KIČMENE MOŽDINE KOMPLIKACIJE NA URINARNOM TRAKTU On se u osnovi sastoji od bubrega.mokraćovoda(uretera).a ona uključuje voljnu i nevoljnu kontrolu od strane nrevnog sistema. Osnovna uloga bubrega je ekskretorna-izlučivanje otpadnih produkata metabolizma.mokraćnog mjehura(vesica urinaria) i mokraćne cijevi(uretre).a iz mozga ponovo prema sfinkteru mokraćnog mjehura nakon čega se on kontrahira i prazni.

mišići mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije.ono može biti i pod voljnom kontrolom. B.Javlja se kod oštećenja donjeg motornog neurona.Dobro je vršiti bar 4 kataterizacije dnevno da se spriječi rastezanje mokraćnog mjehura i mogućnosti nastanka infekcije. Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcija mokraćnog mjehura: A.Kada je mjehur prepunjen zbog nesposobnosti kontrakcije.a onda se obuči sam pacijent.a kao rezultat toga mokrenje može biti često. Ovo se najčešće dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-cauda equine.mokraća može sama isticati. Mlohavi mokraćni mjehur(Atonički mjehur).U početku to radi medicinsko osoblje. Pribor za intermitentnu samokateterizaciju intermitentne samokateterizacije II.te vračanje urina nazad prema bubrezima.mokraćni mjehur zadržava manju kolićinu urina nego prije oštećenja.istegnuti su.Optimalno je da količina izlučene mokraće bude 300-500ml.Intermitentna ili povremena kataterizacija kateterom koji se postavlja kroz uretru u mokraćni mjehur nekoliko puta dnevno(svaka 3-4 sata). Upravljanje mokrenjem Osnovni ciljevi koji trebaju pacijenti da postignu jesu održavanje što manjeg pritiska u mokraćnom mjehuru i što manju količinu urina u njemu.To se često događa kod inkompletnih lezija.dok je kod kompletnih lezija izvan voljne kontrole.Kod oštećenja gornjeg motornog neurona. Ovaj tip mokraćnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog Segmenta. Refleksni mokraćni mjehur(Spastićni mokraćni mjehur).Vlakna mišića mokraćnog mjehura imaju spazme i stežu se sami po sebi.Poželjno je što češće i redovnije prazniti mokraćni mjehur i držati kožu oko genitalija suhom i čistom radi prvencije mnogih komplikacija.Stalna kataterizacija može biti u obliku stalno postavljenog katetera(Foleyev)kateter u 7 .Tako se sprečavaju urinarne infekcije.u manjim količinama te ovisno od neurološkog oštećenja.pa se tome prilagoditi i katateriziranje i uzimanje tečnosti(1500ml urina dnevno).što dovodi do nakupljanja velike količine urina u njemu. Tehnike pražnjenja mokraćnog mjehura mogu biti sljedeće: I.KIČMENE MOŽDINE Kod oštećenja kičmene moždine nervni signali iz mjehura nemogu putovati u mozak i iz njega ponovo se vraćati u mjehur(dajući signale da je mjehur pun i da ga treba prazniti).

Vraćanje urina iz bešike u bubrege dešava se u dva slučaja: • iritabilan.da se spriječi prepunjenost mokraćnog mjehura.stajanje urina.a koriste se lijekovi za opuštanje sfinktera ili se vrši hirurško otvaranje.Stimulatorno mokrenje u nekim slučajevi a možemo izazvati mehaničkom stimulacijom.mokraćnu cijev.nošenjem pogodnih sredstava(kondoma.nadražljiv mokraćni mjehur.ili suprapubična(kroz trbušnu stijenku). • disinergija(nekoordiniranost)mokraćnog mjehura koji se kontrahira i njegovog sfinktera koji se ne može otvoriti. III. Slika 1 Slika 2 Da bi se izbjegao visok pritisak u mokraćnom mjehuru koji može dovesti do vračanja urina prema bubrezima i izazvati njihovo oštećenje mora se pravilno provoditi često pražnjenje mokraćnog mjehura.redovnim pražnjenjem mokraćnog mjehura.Spastičan mišič se može pokrenuti ako se lagano lupka ili masira donji dio trbuha iznad pubične kosti. • pražnjenje mokraćnog mjehura 3-4 puta u toku dana.kontrolom unosa tečnosti u organizam.Za takve mokraćne mjehure koji se spontano. • održavanje kože suhom. IV.čime se ispiru bakterije iz urinarnog trakta spriječava nastanak infekcije i stvaranje kamenaca.Nije preporučljivo korištenje mehaničkog podražaja za pražnjenje bešike.visoko upijajućih pelena)izbjegavanje infekcija. • kataterizacija mora biti pravilna.kao povlačenje stidnih dlačica što če izazvati refleksno mokrenje.da održi kožu pacijenta suhom.postavlja se vanjski skupljač mokraće URINOM.te čestim promjenama vlažne odjeće. Prvencija urinarnih infekcija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine • unošenje odgovarajuće količine tekućine u toku dana.razvoj i rast bakterija.održavanje higijene genito-urinarnog trakta i analnog otvora.kod koga je izgubljena elastičnost.Spontano mokrenje kod oštečenja gornjeg motornog neurona neki se mokraćni mjehuri spontano stežu(kontrahuju).sami prazne ili kojima je urađena sfinkteronemija(hirurški postupak grlića mjehura).sterilna.Kateter na vrhu ima balončić i sprečava izvlačenje.Da bi se održao nizak pritisak treba često prazniti mokraćni mjehur. • uzimanje jednokratne doze antibijotika nakon seksualnog akta ili dozu od 1-2 dana nakon pojave prvi simptoma. 8 .pa se kod povećanja količine mokraće stvara povećani pritisak.Kateter se obično mijenja 21-30 dana.koji vrača urin u bubrege.

Dekubitusi dekubitusi 9 .Mrtve ćelije se stalno ljušte.a svojim prisustvom povećavaju sklonost ka infekcijama i urinarnoj sepsi. u budućnosti se predviđaju vakcine protiv recidivirajućih urinarnih infekcija.ureterima.u bubrezima.• • • česte kontrole urina i urinokontrole.koje će se bazirati na povećanju imunološke otpornosti organizma. Kamenci mokraćnog sistema Kamenci se mogu razviti u svakom dijelu mpkraćnog sistema.Unutrašnji sloj kože.osjećaja nelagode.injekcionim putem a za žene čak i vaginalnim putem.Subjektivni izazivaju osjećaj bola u leđima.Utoku su ispitivanja vakcina koje će se davati oralnim putem.groznice.nazeba.a zamjenjuju ih ćelije unutrašnjeg dijela epidermisa.žlijezde lojnice.visokim sadržajem kalcija ili drugih hemijskih materija u krvi i mokraći.Mrtve bakterije u vakcini se nešire nego potiču organizam na proizvodnju antitijela koje će se kasnije boriti protiv živih bakterija u infekciji.a u kućnim uslovima upotreba test trakica(Dipstik) koje mijenjaju boju ukoliko postoji urinarna infekcija(nitriti prelaze u nitrite pod dejstvom bakterija).Građena je iz dva sloja tkiva:epidermisa i dermisa.U njemu se nalaze korijeni dlake.Oni nastaju od mineralnih naslaga koje su uzrokovane infekcijama.tumora.dovesti do hidronefroze bubrega.koji su zaduženi za odbranu organizma od infekcije. Najčešće su manjih dimenzija(mikrokalkulusi) i lako prolaze mokraćne izvodne cijevi.kamenaca.žlijezde znojnice.Kamenci većih dimenzija mogu blokirati mokraćne puteve.regulacija tekućine.te se u mokraći pojavljuju kao talog ili sediment(pijesak). Komplikacije na koži Koža pokriva i štiti cijelo tijelo.a ako traju duže destruišu aktivni bubrežni parenhim i dovode do bubrežne insuficijencije.regulacija temperature tijela i osjetljivost.Ispitivanja su pokazala da su infekcijama sklonije osobe sa sniženom vrijednošću imunoglobulina u serumu. Funkcija kože je zaštita tijela.dovode do pojava mučnine i nagona na povraćanje.ili u mokraćnoj bešici.krvni sudovi i nervni završeci.dermis. hirurško liječenje urinarnih obstrukcija zbog urogenitalnih anomalija.pojave krvi u mokraći. Epidermis je površinski sloj koji se spolja sastoji od mrtvih ćelija a iznutra je sloj živih ćelija.uvećane prostate i time smanjuje mogućnosti nastanka urinarnih infekcija.sastoji se od vezivnog tkiva koje daje koži elastičnost.

To su: 1.Takva pojava uzrokuje napuknuće i trganje kože. Trenje kože(frikcije)također su ekstrinzički faktor nastao zbog stalnog tljanja(vučenja) Preko površine kože.dijele se u ekstrinizičke i intrinizičke.klizanje pacijenata u krevetu ili kolicima uz dodatni pritisak težine tijela.edemi.Za pacijente sa paraplegijom dekubitus je direktni uzrok morbiditeta/mortaliteta.odumiranja ćelija tkiva i na kraju se stvara nekroza-ulceracije. Prema National Preassure Ulcer Advisory Panel.neprekidan.jednako obolijevaju žene i muškarci a incidenca je veća kod starije životne dobi.po kojima se klasificira oštećnje kože. U ekstrinizičke faktore spada i istezanje(shear forces. Patofiziologija dekubitusa:postoje mnogi fektori koji utiču na nastanak dekubitusa.što uzrokuje nastanak mjehurića(plikova). Klasifikacija ulceracija po stadijima: Postoji u literaturi mnogo klasifikacija stanja ulceracija.oboljenje srca.kože. 2.koji tijelo vrši svojom težinom na kožu iznad isturenih mijesta na kostima tijela(tuberositasima)često jačine i do 150 mmHg.gdje su koštane izbočine kao što je išijadična kost.mobilnost i mentalnu sposobnost.pluća.a može se javiti i u toku spazma.stadij u kome je intaktna koža.promjene u smislu ishemije si ireverzibilne.željeza.Rane od pritiska(preassure sore)ulceracije ili dekubitusi su vrlo česta komplikacija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine. Najznačajniji ekstrinizički faktor nastanak ulceracije je pritisak.stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože(uključuje još uvijek dermis)dovodeći do abrazije kože.reaktivne hiperemije i ako traje više od 24 sata.prisustvo komorbidnih stanja kao što je šećerna bolest.Najčešća predlekciona mjesta na kojima se javljaju dekubitusi su:bedra i glutealna regija.promjenom položaja tijela ulceracije se mogu prevenirati.Takve pojave nastaju za vrijeme transfera-kada se tijelo ili dijelovi tijela vuku preko kreveta ili kolica ili klozetne šolje.pojavljuje se induracija.Termin dekubitus se izvodi iz latinske riječi “težiti dole“a saznanja o njemu sežu u daleku prošlost.Također se mogu javiti i u predjelu nosa.patela. U intrinzičke faktore koji dovode do dekubitusa(ili takva stanja pomažu nastanku)mogu se spomenuti: • urinarna i fekalna inkontinencija udružena sa pritiskom koji može povećati rizik od nastanka dekubitusa posebno u poveličnoj regiji. 10 . • Anemija(deficit crvenih krvnih zrnaca.Ukoliko je pritisak dugotrajan.uvjetuje okluziju krvnih sudova i pomaže nastanku dekubitusa(npr.što uzrokuje pojavu rana ili dekubitusa.maleolusi.ishemije(anoxiae) tkiva.ali je tu period neprekidnoj izloženosti pritisku duži.cinka).ali pokazuje znakove eritema.tuberisitasi.sakralna trohanteri.prisustvo kontraktura mogu povećati mogućnost nastanka ulceracija na koži.pothranjenost. • povećana temperatura tijela.Na taj način povećava se rizik od oštećenja kože pod pritiskom.potiljka(okcipitalno).Ove promjene se mogu javiti u okviru samo dva sata neprekidne izloženosti pritisku.od kada postoje pisani naučni dokumenti o Egipatskim mumijama.opisuju se četiri stadija.ukoliko pritisak traje kratko.povećava metaboličke promjene i mogućnost nastanka anoksije tkiva.koje nastaje kada se dva sloja tkiva koji se nalaze jedan iz drugi ostežu ili vuku u suprotnim pravcima.Tkivo ispod pritiska je sposobno da mu se odupire.Produžena izloženost pritisku dovodi do cirkulatornih okluzija.na prsima-grudima. Kod pacijenata koji imaju normalan senzibilitet.

Pacijenti sa refrakternim spasticitetom se podvrguju neurohirurškoj ablaciji. Liječenje dekubitusa Ovisno od stanja organizma i veličine dekubitusa.ali ne i fascija ispod.odnosno anemija.Prva stepenica u redukciji i eliminaciji uvjeta za stvaranje dekubitusa je repozicija pacijenata svaka dva sata.davati optimalan unos bjelančevina.Fleksione kontrakture se riješavaju također hirurški.davanje preparata željeza su također mjere prvncije dekubitusa.3. Neurohirurg. • Pacijentu se mora davati dovoljna tečnosti u toku dana.koji je baktericidan za mnoge gram pozitivne i gram negativne baktrije. 4.uz vršenje frikcija.te se blagovremeno liječe urinarne infekcije i colitis.zračnih jastuka.vitamina B.specijalistima.Predstavlja ulceracije sa ili bez potkožnog tkiva. • Rane sa debrisom ili fibrinskim eksudatom mogu se mehanički očistiti sa fiziološkom otopinom ili sulfadianizom(Silvadene).te bakterijemijom.ortoped.kosti. jer se smatra da je malnutricija jedan od reverzibilnih uzroka dekubitusa.te moraju biti suhe.Nakon liječenja u hospitalnim uslovima.posebno čistim od urina i fekalija.fizijatrima i fiziotarapeutima.Adekvatna ishrana poboljšava opšte stanje pacijenata. Medicinska briga u smislu prvencije dekubitusa Problem prvencije i liječenja dekubitusa mora se podići na multidisciplinarni nivo kako bi se postigli maksimalni rezultati. • Edukaciji pacijenata koji moraju shvatiti da sami preuzimaju odgovornost za prvenciju dekubitusa samostalnim mjerama zaštite.moraju biti uključeni u liječenje i nadzor kako bi se postigla maksimalna rehabilitacija pacijenta.gerijatar.koje će povremenonadzirati.urolog.Hrana se može aplicirati per os. • Rane se moraju održavati čistim.Sulfamylonom Hydrogelom.liječenje je u osnovi opšte i lokalno.pacijenti se obučavaju za samostalnu njegu i nadzor.U tom cilju vrše se česte inspekcije kod inkontinentalnih pacijenata.da ne bi došlo do povreda. • Moraju se zaštititi-obložiti sva mjesta koja su izložena pritisku.tetive.smrzotina ili opekotina.internista-nefrolog.venskim putem.te obezbijediti odgovarajuća temperatura tijela. • Korekcija krvne slike.a time se smanjuje mogućnost nastanka dekubitusa.zračni kreveta. • Spasticitet se kontroliše medikamentima na bazi Datrolone Sodium.kao što su tuberositas. 11 . • Mora se evaulirati način ishrane.a ujedno pružila i potpora ljekarima.kolitisom ili celitisom. Poželjno je imati patronažne timove medicinskog osoblja.stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštećenjem potkožnog tkiva.stadij predstavlja prodor defekta u mišiće.educirati i ako treba intervenisati kod liječenja u kućnim uslovima.E.te prvencija dekubitusa u kućnim uslovima.C.vodeni kreveta.enteralno preko sonde davanjem suplemenata.a može i pareneralnim. • Bakterijske kontaminacije moraju biti tretirane promptno da se ne komplikuju osteomijelitisu.Bolja prvencija dekubitusa može se postići: • Upotrebom specijalni sjedeći kolica.

korektivnim šinama ili istezanjem sistemom kotura.kostima 2.potkoljenice vise sa opterećenjem u predjelu skočnog zgloba.bogata bjelančevinama i vitaminima.Hirurško liječenje dekubitusa Kontrakture Kontrakture predstavljaju očvrsnuće tkiva u mišićima oko zglobova.čists dekubitus 3.protok krvi kroz organizam u cijelini. Pored gore navedenih komplikacija mogu se javiti komplikacije kao: 1.Vertikalizacija pacijenata i njegovo aktiviranje.Istezanje silom zemljine teže obavlja se tako da pacijent sjedi na ivici kreveta .Protok krvi na ugroženim mijestima poboljšava se otklanjanjem pritiska.U stacionarnim ustanovama to izvodi terapeut.ali istovremeno on obučava pacijenta i njegovu porodicu da to mogu i sami obaviti u kućnim uslovima. U težim slučajevima nadoknada bjelančevina se može vršiti enteralnim i parenteralnim putem preparatima plazme ili transfuzijom pune krvi i preparatima željeza.Otvoreni zagađeni dekubitus 4. Lokalne mjere liječenja započinju se uvijek kontervativno.pa i kroz dekubitus.Otvoreni i komplikovani dekubitus 5.Da bi osposobili pacijenta za korištenje kolica moramo spriječiti nastanak kontraktura.Opšte mjere liječenja imaju za cilj jačanje organizma kao cjeline.To najbolje uspijevamo razgibavanjem zglobova u punom obimu.Prijeteći dekubitus 2.Istezanje sistemom koturaca izvodi se tako da pacijent leži potrbuške sa fiksiranom natkoljenicom platnenim pojasom.Kod paraplegičara najčešće srećemo ekstenzione kontrakture koljena i skočnih zglobva ali se povremeno sreću i fleksione kontrakture istih zglobova. Korekcija položaja u postelji vrši se potkoljenom šinom koja se postavlja više puta dnevno.raznovrsna ishrana.a drži se onoliko dugo koliko pacijent može da izdrži.Daje se visokokalorična.Kontrakture mogu biti u položaju ekstenzije ili fleksije.a u predjelu skočnog zgloba postavi se platnena omča pa se sistemom kotura vrši natezanje u pravcu fleksije koljena. poboljšava rad srca.Ekstenzione kontrakture koljena su posljedica dugotrajne imobilnosti.te pobpljšavanje krvotoka na ugroženim dijelovima tijela.Pacijent se postavlja u rasteretni položaj i rigorozno se sprovode sve mjere prvenciji.zglobovima.pa ih dijelimo na fleksione i ekstenzione.One se ispravljaju u postelji na dva načina:djelovanjem zemljine teže u sjedećem položaju i istezanjem u ležećem položaju sistemom kotura. Fleksione kontrakture koljena su uzrokovane nepravilnim položajem u postelji ili dugotrajnim sjedenjem u kolicima.“dubku“ili oscilatornom stolu.pa tek ukoliko ne uspiju liječenje se nastavlja hirurškim mjerama. Kontraktura skočnog zgloba se najčešće sreću u plantarnoj fleksiji a najefikasnije se riješava stajanjem sa punim osloncem u razboju.Ove kontrakture se ispravljaju korekcijom položaja u postelji sa opterećenjem.Otvoreni.One ograničavaju pokrete zglobova i predstavljaju problem jer ometaju tranfere(u kolica i iz kolica)ili mijenjaju držanje tijela pri korištenju kolica u dnevnim aktivnostima.Osteoporoza 12 .Iz didaktičkih razloga dekubitusi su podijeljeni na: 1.Rane se mogu zračiti ultravioletnim zračenjem da se izazove reaktivna hiperemija koja će poboljšati cirkulaciju.Komplikacije na mekom tkivu.

Terapeut obavlja vibracionu masažu toraksa.Gastrointestinalni poremećaji KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE Ljekar i fiziotarapeut uradit će procjenu stanja pacijenta i na osnovu toga napravit će kineziterapijski program koji obuhvata: • Obuka pacijenta relaksacije • Vježbe disanja • Pasivne vježba plegičnih ekstremiteta • Korektivni položaj • Vježbe snage za neoštećenu muskulaturu • Vježbe paretične muskulature • Vježbe spastične muskulature • Adaptacija pacijenta na vertikalni položaj • Obuka transfera • Vježbe ravnoteže • Aktivnost sa kolicima • Vježbe u razboju • Vježbe stajanja i hoda • Aparatisanje i sportske aktivnosti Kineziterapijski termin dijelimo u dvije faze:fazu imobilizacije i fazu mobilizacije.jer se pacijent na taj način oslobađa ostatka vazduha i omogućava mu da primi veću količinu kiseonika.zbog potrebe izbacivanja nakupljenog sekreta.potrebu za mirovanje(zbog sanacije eventualnih preloma) i potrebu za aktiviranjem radi prvencije mnogobrojnih komplikacija.frekvencu disanja.Kardiovaskularne i plućne komplikacije 4. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodit ćemo: 1.da spriječi gubitak elascititeta međurebarnih mišića.. Pacijenta učimo da koristi pomoćne inspiratorne mišiće.tenziju pulsa.što smanjuje plućnu ventilaciju i pacijent nastoji da dođe do svježeg zraka.NJEGA DISAJNIH PUTEVA Osobito je važno kod cervikalnih i visokih torakalnih lezija.U slučaju potrebe pomažemo se aspiratorom. Pošto su interkostalni mišići inervisani Th 1-11 jasno nam je da su svi pacijenti sa povredom cervikalne medule respiratorno ugroženi. Ova faza traje otprilike oko tri mjeseca i ima zadatak da pomiri dva oprečna zahtjeva.vrijednosti CO2.zbog dugotrajnog vještačkog disanja poslije vađenja kanile pacijent se uči produktivnom kašljanju.3.Na taj način oni će uspijevati da dubokim disanjem u dvočasnim intervalima sami regulišu povećanu potrebu za kiseonikom. 13 .Ako se izvrši traheotomija.Zadatak fiziotarapeuta je da grudni koš pacijenata pasivno dovodi u fazu ekspiriuma.pristupamo više puta dnevno maksimalnom pritisku na zidove grudnog koša u ritmu vještačkog disanja. Kod lezija C3-4 postoji visoki položaj dijafragme.Pacijent ima osjećaj da ne dobiva dovoljno kiseonika.u slučaju potrebe kod ovakvih pacijenata pristupa se traheotomiji.Precizno mjerimo VK(vitalni kapacitet). Faza imobilizacije traje od dana povrede do prelaska bolesnika u kolica.

Kod niskih lezija postoji mogućnost pomjeranja frakturiranih djelova kičmenog stuba.povoljno djeluje na oporavak pretične muskulature.zbog insuficijencije venskog krvotoka.a kod lezije ispod Th 11 nije uopšte dozvoljena fleksija kuka. Vensko proticanje poboljšat ćemo pasivnim vježbama ekstremiteta masažom(glađenjem) Muskulature.Pasivne vježbe ekstremiteta u cilju prvencije kontraktura predstavljaju značajnu mjeru kojom ćemo stvoriti uslove za provođenje programa liječenja i rehabilitacije.Budući da spinalni šok prikriva definitivnu sliku neuroloških ispada.jer na taj način čuvamo elastičnost mišića i tada mišić bolje odgovara na položaj električne struje. Kod povrede Th 5-9 fleksija ne smije preći ugao 90 stepeni.Naročito obazrivi moramo biti sa vježbama fleksije u kuku.2.postavimo rolnu ispod koljena.doprinjet ćemo smanjenju stepena samostalnosti pacijenta u kasnijoj fazi rehabilitacije.sprečavaju nastanak kontraktura.Proticanje krvi će zavisiti od sile gravitacije jer se nemože računati ni na mišićnu pumpu plegične muskulature ekstremiteta.U ranoj fazi(spinalni šok)važan je kontinuitet terapije.Povoljni položaji utiču na regulaciju cirkulacije.Lezija od Th 9-11 toleriše fleksiju kuka samo 45 stepeni.pacijenta treba tretiratu kao da će sve funkcije povratiti.postoji i oduzetost glatke muskulature krvni sudova. Ako npr.sprečavaju pritisak na pojedine segmente.Zbog toga u početku možemo pribjeći električnom držanju mišića.Neće biti velike koristi ako se pacijent vježba pet dana u nedjelji a dva dana ostaje bez terapije.a u nekim slučajevima pacijentu dati kiseonik.a spazam je apsolutna kontraindikacija za elektro stimulaciju.Pojava spazma je kontraindikacija za postavljanje zglobova u (srednje) položaje.spazam će se povećati i dovesti do njihovog daljeg skraćenja.ali se obezbjeđuje maksimalna hiperekstenzija.Tek poslije konsolidacije frakture dozvoljena je fleksija kuka pasivnim vježbama i promjenom položaja u krevetu.U ranom stadiju nikad nesmijemo započinjati tretman napornim vježbama. Kod kompletne plegije.Tada možemo očekivati seriju tromboza i nastanak kontraktura.pored oduzetosti skeletne muskulature.niti one smiju dugo trajati.Pasivne vježbe treba strogo dozirati jer mogu dovesti do opterećenja malog krvotoka i stanja dispnoe.Ako je lezija inkomplentna.doći će do skraćenja ishiokruralne grupe mišića.U tom slučaju potrebno je aktivirati očuvanu muskulaturu aktivnim vježbama.a spazam povećava stepen skraćenja.Ako su ove grupe mišića skraćene položajem.KOREKTIVNI POLOŽAJ Kineziterapija kod povreda kičmene moždine podrazumijeva i postavljanje segmenata u najpovoljnije položaje.elektrostimulacijom ćemo obuhvatiti više mišića.PASIVNE VJEŽBE PLEGIČNIH EKSTREMITETA Ispod nivoa lezije koristimo vježbe za sprečavanje nastanka tromboze i kontraktura.a novi ritam se može odrediti po prestanku spinalnog šoka.Radi toga okretanje pacijenta u dvočasovnim intervalima nije samo prvencija dekubitusa nego i gimnastika cirkulacije.Kontinuitet kineziterapijskih vježbi za vrijeme spinalnog šoka je obavezan.Za nastanak kontraktura odgovorna je nedovoljna ili neadekvatna kineziterapija.jer ako neuspijemo očuvati pokretljivost svih zglobova i dobru elastičnost mišića.Nikad ne treba stimulirati aduktore i fleksore natkoljenice jer su oni najčešće spastični mišići. Tako nastaje circulus vitiosus:skraćenje mišića povećava spazam.Uporedo sa kineziterapijom provodi se i 14 .Česta pojava je pneumonija i edemi mlitave muskulature.koje možemo kompenzirati dubokim disanjem. 3.Svakoj elektroterapiji treba da predhode pasivne vježbe. Njihovo skraćenje dovest će i do skraćenja tricepsa sure i fleksora kuka.

njega ovih bolesnika usmjerena na njegu mokraćne bešike.otpor koji se daje pacijentu mora biti strogo doziran(vježbe sa otporom). Rana kineziterapija posebnu pažnju usmjerava na angažovanje mišića iznad nivoa lezije.Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete.izdržljivosti i vještine za samostalnost u aktivnostima svakodnevnog života i profesionalnim aktivnostima.tj.Kineziterapija u ovoj fazi terapije omogučit će postizanje samostalnosti pacijenta.crijeva.prvenciju dekubitusa pa termine kineziterapije moramo uskladiti sa treningom mokraćne bešike i crijeva.održimo elastičnost mišića i spriječimo nastanak kontraktura i nakraju smanjimo spastičnost. Nigdje nije toliko značajno aktivno učešće pacijenata u realizaciji programa rehabilitacije a prije svega kineziterapija.deset puta-jednom dnevno. Cilj ovih vježbi je da poboljšamo cirkulaciju i preveniramo trombozu. U ovoj fazi provodimo: 1. Slika 3 Slika 4 15 Slika 5 . Vježbe sa otporom FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi odgovorna za dalje napredovanje rehabilitacije pada skoro isključivo na pacijenta.Primjenjuju se pasivne relaksirajuće vježbe svih zglobova od proksimalnih ka distalnim u punom obimu.socialnu i psihičku rehabilitaciju.Pošto je mirovanje u ovoj fazi osnovna terapijska mjera.a to je uslov za njegovu profesionalnu.Mišići iznad nivoa lezije kod definitivne plegije moraju biti pripremljeni da preuzmu na sebe izgubljene funkcije bar u okviru samozbrinjavanja i aktivnosti svakodnevnog života.mišića sa očuvanom inervacijom.Terapeut treba da obuči pacijenta da ove vježbe samostalno izvodi.Cilj kineziterapije je razvijanje snage.

Za ovu priliku koristimo vježbe istezanja spastični mišića.u dvanestoj nedjelji se smanjuje.a u osamnestoj nedjelji dobiva definitivan oblik.povećavamo prag nadražaja refleksa na istezanje i mišić će odgovoriti inhibicijom. Spinalna povreda prati paraliza vazomotora. Kada pacijent savlada vertikalan položaj spreman je za aktivnosti van kreveta.nekontrolisano će se ispuniti dilatirani krvni sudovi abdomena i donjih ekstremiteta. 16 .a što postižemo vertikalnim opterećenjem kostiju.a pod dejstvom sile zemljine teže.Zbog toga ove pacijente trebamo postepeno privikavati na uspravni položaj.2.Javit će se vrtoglavica.bar dva puta po trideset minuta. Uporedo sa ovim vježbama možemo koristiti oscilatorni sto.Adaptacija na vertikalni položaj.Pacijent ima osjećaj «kidanja» i «čupanja» u spastičnom dijelu.Prvi akt bit će podizanje uzglavlja. Cilj nam je da smanjimo ili otklonimo spazam i pacijentu omogućimo da izvodi pojedine aktivnosti.a povećanje ugla iznad 75 stepeni nije potrebno.nesvjestica.Zbog toga pri vertikalizaciji pacijenta.a ubrzo i sjedeći položaj.Također možemo koristiti i inhibitorne položaje.Pacijent će uskoro moći bez problema zauzeti polusjedeći položaj.Potrebno je da određenim postupcima jdelujemo inhibitorno.Spastičnost se javlja oko osme nedjelje od povrede.Ovaj postupak sprovodimo svakodnevno.što će mam poslužiti ne samo za savladavanje vaskularne reakcije nego kao i prevencija osteoporotičnih promjena.Vježbe za smanjenje spastičnosti.Trebamo voditi računa da se ugao ispravljenja postepeno povećava. 3.Spazam je posljedica oštečenja medule spinalis i nedostatak inhibitorne kontrole centralnog nervnog sistema.mučnina.

Za dobru ravnotežu odgovorni su:koštanozglobni sistem. Pri savladavanju ovih aktivnosti često koristimo pomoćna sredstva i pomagala kao što je:trapez.osobito centralni nervni sistem.razne dizalice.Kolica predstavljaju zamjenu izgubljene funkcije donjeg ekstremiteta. U obuci transfera počet sa obukom u nivou kolica.igrama sa loptom.čim za to nema kontraindikacija.stolnim tenisom. Vježbe balansa 5. Vježbe balansa nastavljamo vježbama pred ogledalom sjedeći u kolicima.Viši stepen predstavljaju vježbe balansa sa opterećenjem.Vježbama je potrebno postići adekvatnu brzinu.primjenjujemo u slučajevima paraplegije započinje sa obučavanjem pacijenata sa okretanjem u krevetu.brzom vožnjom kolica.Vježbe balansa. Ove kvalitete razvit će još bolje kroz sportske aktivnosti.sluh.koristeći vidni mehanizam.vid.Obuka transfera. Vježbe ravnoteže(balansa)počinjemo već u krevetu.mišićni sistem.nervni sistem. U periodu uvježbavanja ravnoteže mogu se primjeniti i Bobath-ove vježbe ravnoteže u sjedećem položaju. Osnovni principi rehabilitacije da je osposobljavanje aktivan proces.Pacijent može održati ravnotežu i kad je u pitanju najveći hendikep.Adaptacija na vertikalni položaj 4.reagovanje na pomjeranje tijela i izbacivanje iz ravnotežnog položaja.kada pacijent postiže brzo reagovanje i bolju koordinaciju.vestibularni aparat. Cilj je da postignemo dobru ravnotežu.a kasnije i drugim transferima.Zadatak 17 .pa tek onda iznad i ispod nivoa kolica.glatka daska.čim pacijent savlada sjedeći položaj.

Tretman pacijenta sa nepotpunim oštečenjem medule spinalis gdje u kliničkoj slici dominira kvadripareza ili parapareza.Ovaj hod je brži jedino moguć za pacijente sa visokim lezijama kojima su bočni fleksori trupa i rotatori karlice nefunkcionalni.sprečavanju sekundarnog deficita i maksimalnom razvijanju neoštećenih funkcija.karlice.nazad.uravnoteži se na tri tačke oslonca. Nivo oštećenja u visini L1 bit će indikacija za obuku funkcionalnog hoda.potrebno održati tri do četiri sata dnevno. Cilj nam je da pacijent savlada stojeći stav i pripremi se za hod sa štakama.ruke i trup.a onda snagom ruku podiže cijelo tijelo i prebacuje obje noge do iza linije koja spaja obje šake.nadkoljenica.njihovom funkcijom i načinom održavanja.prebacivanjem težišta nazad.Spušta nogu na pod.sastojat će se u jačanju snage paretičnih mišića prema manuelnom mišićnom testu.pomoću bočnih fleksora trupa podiže i malo rotira karlicu sa lijeve strane na taj način pomjeri lijevu nogu malo naprijed.teži.zatim naprijed prebaci lijevu šaku.potkoljenica i stopala.pacijent pomjera obje ruke naprijed. U razboju počinjemo uvježbavanje hoda koji može biti dvotaktni i četverotaktni. Razboj nam omogućava da povećamo elastičnost mekih tkiva.Hod kod viših lezija je iscrpljujući pa je za pacijenta bolje da samo stoje. Pacijent iz stojećeg položaja prebacuje naprijed desnu ruku na rukohvat razboja. ali ga pacijenti više vole jer je sličniji normalnom hodu.On će upoznati pacijenta sa kolicima.Stojeći položaj je zbog efekata hemodinamike.čvrsto se držeći za rukohvat razboja.Da bi pacijentu omogućili uspravan stav moramo mu obezbjediti pasivnu fiksaciju donjih ekstremiteta adekvatnim aparatom ili privremenim pomagalom.jer na ovaj način pored ostalog postižemo rasterećenje urinarnog trakta. 18 .naravno kod pacijenata koji imaju očuvanu muskulaturu koja omogućava hod.Obučava ga o načinu zauzimanja pravilnog sjedećeg položaja.okretanje.jačamo rameni pojas.trupa.istežemo mišićne grupe koje se inače brzo skraćuju.Ovaj tretman treba da ima progresivan tok tako da prva stajanja ne traju duže od deset minuta.Zatim obučava pacijenta u vožnji naprijed.položaja ramena. 6.njihovim pojedinim dijelovima.Aktivnosti u razboju.Dvotaktni hod započinjemo iz stojećeg položaja.aktivira bočne fleksore trupa sa desne strane.podiže karlicu i pomjeri desnu nogu naprijed.terapeuta je da odabere adekvatna kolica.oba stopala i desnu šaku. Četverotaktni hod je sporiji.Ciklus se zatim ponavlja.

Pelvični pojas kontroliše zglob kuka.Natkoljeni dio aparata kontroliše koljeni zglob. Paramobil 19 . Prve aplikacije aparata traju kratko.Po skidanju aparata treba odmah pregledati kožu i reagovati ako primjetimo crvenilo ili otisak aparata. Ovisno od stanja mišića karličnog pojasa.podpazušne ili podlakatne. Danas postoji više tehničkih rješenja za bolje estetsko i funkcionalno korištenje aparata. Aparatisanje Ima za cilj omogučavanje uspravnog stava kod pacijenta uz imobilizaciju donjih ekstremiteta.ovisit će i vrsta štaka koje će pacijent koristiti.Vježbe u razboju 7.10-15 minuta.jer je dekubitus lakše spriječiti nego liječiti.Zato se koristi najčešće natkonjeni aparat ili natkoljeni aparat sa palčevim pojasom.Potkoljeni dio aparata kontroliše skočni zglob.

4/5 trtičnih pršljenova.a sfinkter se otvara. U kineziterapiji imamo dvije faze: Fazu imobilizacije i fazu mobilizacije. Komplikacije Urin se stvara u bubrezima.C.Ovaj tip mokračnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog segmenta.5 krstačnih pršljenova.Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi kojih ima33/34 i fibrokartilaginozni diskusi.Stadij predstavlja prodor defekta u mišiće. 4.vitamina.12 grudnih pršljenova.kosti i tetive.Tada Mokrača prolazi kroz uretru napolje.a onda nishodnim putem dospijeva preko uretre u mokračni mjehur.ZAKLJUČAK: Paraplegija predstavlja oduzetost donjh ekstremiteta.5 slabinskih pršljenova.Stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože 3. Dekubitusi su rane od pritiska. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodi se: 20 . Mlohavi mokraćni mjehur(atonički mjehur).U fazi pražnjenja mokračni mjehur se steže(kontrahira).Javlja se kod oštečenja donjeg motornog neurona.Stadij u kome je koža intaktna.Klasifikacija dekubitusa po stadijima: 1.E -edukacija pacijenta po prevenciji -liječenje dekubitusa -Postoje opšte i lokalne mjere kineziterapija kod paraplegije.B.Stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštečenjem potkožnog tkiva.Dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova.Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcije mokraćnog mjehura: Refleksni mokraćni mjehur(spastični mokračni mjehur)kod oštečenja gornjeg motornog neurona.Ona može biti:spastična.kod oštečenja CNS i flakcidna kod oštečenja PMN.Ovo se najčešče dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-caude equine.mišiči mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije. 2. Medicinska briga u smislu prevencije dekubitisa: -upotreba specijalnih sjedećih stolica -zaštita mjesta izloženih pritisku -davanje dovoljne količine tečnosti -održavanje rana čistim.posebno od urina -čišćenje rana fiziološkom otopinom -davanje optimalne količine bjelančevina.

Internetwww.com.Aleksandra Mosolavac Dr.Saša Mosolavac Dr.Mirko Čuš 3. 21 .Anatomija i fiziologija čovjekaDr.Ivan Džidić 4.Muhamed Mataradžija 2.paraplegija-hr.ParaplegijaDr.Ozljede kralježnice ili kralježnične moždineDr.-njega disajnih puteva -korekcija položaja -pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi provodimo: -pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete -vježbe za smanjenje spastičnosti -adaptacija na vertikalni položaj -vježbe balansa -obuka transfera -aktivnosti u razboju -aparatisanje LITERATURA 1.

..........................................................................13 Korektivni položaj...................................................................................6 Funkcija mokračnog mjehura kod oštečenja kičmene moždine.............................................................................................................7 Prevencija urinarnih infekcija................................4 Klinička slika potpunog(kompletnog)transferzalnog presjeka kičmene moždine.............................................................................SADRŽAJ: UVOD Anatomske osobine kičme........................................................................................................................................................................................5 Klinički pregled povrijeđenih.........................13 Njega disajnih puteva....................................................9 Dekubitusi..................................................15 Vježbe za smanjenje spastičnosti.....................................................................................................................................................8 Kamenci mokračnog mjehura.....................................................................................................................................................................................................................................................................17 22 ........................12 Kontrakture..2-3 Sindromi lezije kičmene moždine..................................................................14 Faza imobilizacije......................................................................................12 Kineziterapija kod paraplegije.......................15 Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete......................................................7 Upravljanje mokrenjem...........................................................................................................................................................13 Faza imobilizacije....11 Liječenje dekubitusa.......14 Pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta.....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................16 Adaptacija na vertikalni položaj..........................................9 Komplikacije na koži......................................................9 Klasifikacija ulceracija po stadijima.......................................................1 Klinička slika i početno liječenje.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................5 Komplikacije koje nastaju kao posljedica povrede kičmene moždine Komplikacije na urinarnom traktu................................................................................................16 Obuka transfera................................................10 Medicinska briga u smislu prevencije dekubitusa........................................................................................................1 Kičmena moždina(medula spinalis)......................................................................................................................................5 Klinička slika nekompletne(inkompletne)lezije kičmene moždine.............................16 Vježbe balansa.......................................................................................................................................11 Lokalne mjere..............

.................................................................................................Aktivnosti u razboju..........................................................................................................................................................................................................................20 Faza mobilizacije.........................................................19 ZAKLJUČAK Komplikacije..............................................................17-18 Aparatisanje.....................................................................................................20 Faza imobilizacije............................................................................................21 23 .....................20 Literatura........................................................

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful