KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE UVOD

Paraplegija označava funkcionalnu dijagnozu i predstavlja oduzetost donjih ekstremiteta. Ona može biti spastična,kod oštećenja centralnog motornog neurona i flakcidna kod oštećenja perifernog motornog neurona. Najćešći uzrok nastanka paraplegije je trauma kičmene moždine kod povreda kičmenog stuba. Drugi uzroci nastanka paraplegije su:multipla skleroza,funikularna mieloza,tumori kičmene moždine,prsnuće(ruptura)intervertebralnog diska,epiduralne infekcije, bolesti motornog sistema i siringomielija. Ako se povreda desila u vratnom dijelu kičmene moždine nastaje oduzetost ruku i nogu sto se naziva kvadriplegija. Najveća incidenca je u starosnoj grupi od 14-50 godina.Odnos muškarci –žene je4:1.

ANATOMSKE OSOBINE KIČME
Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi,kojih ima 33-34 i fibrokartilaginozni diskusi,koji su međusobno povezani snažnim ligamentima.dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova(vertebrae cervicales),12 grudni pršljenova(vertebrae thoracales),5 slabinski pršljenova(vertebrae lumbales),5 krstačnih pršljenova(vertebrae sacrales) i 4-5 trtičnih pršljenova(vertebrae coccygeae).Krstačni pršljenovi srastaju u os sacrum, trtični u os cocygis,tako da ih ne ubrajamo u prave pršljenove.

Odnosi između segmenata kičmene moždine i pršljenova

KIČMENA MOŽDINA (MEDULLA SPINALIS)
Kičmena moždina odraslih je duga 42-45 cm.Dijeli se na segmente i to:cervikalne kojih ima 8,torakalne kojih ima 12,lumbalne kojih je 5,sakralne kojih je 5 i jedan kokcigealni(ukupno 31),a različite su visine.Kičmena moždina je zadebljana(intumescencija) u cervikalnom i lumbalnom dijelu.Ova zadebljanja odgovaraju začetku nerava za gornje i donje ekstremitete.Donji dio kičmene moždine čine epikonus(segmenti L4,L5,S1,S2) i konus medullare(segmenti S3,S4,S5 i Co1).

1

Odnos između segmenata kičmene moždine,pršljenskih tijela i nastavaka klinički je značajan za određivanje lokalizacije nivoa lezije u dijagnostici i hirurškim zahvatima. Na presjekukičmene moždine razlikuju se siva i bijela masa.Siva masa ima oblik leptira i na njoj se razlikuju prednji ili motorni rog,zadnji ili senzitivni rog,dok se lateralnim i bočnim rogovima nalaze vegetativne nervne čelije.Kroz zadnje korjenove ulaze vlakna za površni i duboki senzibilitet,a lateralni rogovoi sadrže motorne ćelije visceralnuh organa. Bijela masa je podijeljena na tri snopa:ventralni,lateralni i dorzalni,u kojima se nalaze brojni putevi.Najvažniji su: a)Tractus corticospinalis(pyramidalis) b)Tractus spinothalamicus Edinger c)Fascilicus gracilis Goll i fasciculus cuneatus Burdach Kičmena moždina je provodnik naredbi iz mozga u druge dijelove tijela.Putevima koje smo naveli reguliše se pokretljivost nogu,ruku i trupa, kao i rad visceralnih organa-crijeva i mokračne bešike,a kontroliše i osjete mišića,tetiva i kože. Prema navedenom;iz kičmene moždine izlaze dvije vrste nerava:motorni;koji su odgovorni za pokrete i senzitivni koji prenose osjet za bol,pritisak,temperaturu i dodir.

KLINIČKA SLIKA I POČETNO LIJEČENJE
Svi koji pružaju prvu pomoć i učestvuju u transportu poznaju osnovne reanimacione aksiome algoritma ABCD 6: A-slobodni disajni put; B-nesmetano disanje; C-odgovarajuća cirkulacija; D-neuološki status i stsnje svijesti; 6-ako je reanimacija neuspiješna,ponoviti sve mjere; Kod svih povreda kod kojih posumnjamo na povredu kičmenog stuba neophodne su privremena imobilizacija vratne kičme okovratnikom i imobilizacija na tvrdoj podlozi za povrede torakalme ili lumbalne kičme.Liječenje povreda kičmenog stuba počinje na mjestu povrijeđivanja.Sve ekipe hitne pomoći trebaju biti opremljene pneumatskom kragnom i sistemom za potpomognuto ili asistirano disanje. Po prijemu u hitnu službu i bolnicu,tretman povrijeđenog prate neophodne dijagnostične i terapijske mjere.Odmah se mora psigurat adekvatna imobilizacija,a u svim manipulacijama učestvuju najmanje tri osobe.Bez obzira dali postoji prelom,inicijalni pristup cijelog tima je kao da prelom postoji.Kod povrijeđenog sa nervnom lezijom neophodne su dodatne reanimacione mjere. Povrijeđeni se smiješta u jedinicu intenzivne njege sa obezbijeđenim kompletnim monitoringom,postavlja se na urinarni kateter,vrši se korekcije tečnosti i obezbijedi se nazogastrična sukcija. Kod povrede vratne kičme nekad je potrebna nazotrehealna intubacija ili traheotomija. Od momenta prijema neophodno je započeti prevenciju dekubitusa,pozicioniranje sa jastucima,zaštita prominentnih mjesta na koži i redovno okretanje povrijeđenog poslije dva sata. Definicija povrede kičmene moždine po standardima American Spinal Injury Association (ASIA),određuje se poenima povrede po Frenkelovoj skali(1969.g.): 1.(A)Kompletna:potpuni gubitak motorike i senzibiliteta ispod nivoa povrede. 2.(B)Inkompletna:potpuni gubitak motorike uz inkompletni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.

2

stoji i hoda).(E)Normalna motorna i sentitivna funkcija 3 .uz potpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.ali je bolesnik ne funkcionalan. 5.3. 4.nepotpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede(bolesnik je funkcionalan.(C)Inkompletna:izvijesna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta.(D)Inkompletna:korisna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta.

Rossolimo). Na mge-u se nalazi normalna nervna provodljivost. Vascikulacije su često prisutne. Nema patoloških refleksa.u obimu većem od 70-80%.nema denervacionih potencijala.ove draži koje pristižu sa periferije podražuju motoneurone. Tetivni refleksi su iz tog razloga povišeni.koji su grubi.dobija se više uzastopnih refleksnih odgovora).sem ako je lediran nivo kičmene moždine u kome se nalazi i njihov refleksni centar. Nema fascikulacija.SINDROMI LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Diferencijalna dijagnoza za sindrom centralnog i perifernog motornog nerva CENTRALNI MOTORNI NEURON Zahvaćene su grupe mišića. 4 .Schaefer. Javljaju se patološki refleksi(Babinski i njegove modifikacijeOppencheim.neprecizni i ograničeni. PERIFERNI MOTORNI NEURON Zahvaćeni su pojedini mišići. Kožni trbušni refleksi su sniženi ili ugašeni pošto jedan od umetnutih neurona za ove ide sa piramidalnim putem. Kožni trbušni refleksi nisu sniženi ili ugašeni.denervacioni potencijali(fibrilacija fascikulacije. Atonija(flakcidnost)ili hipotonija zahvaćenih mišića zbog toga što je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka za tonus.one su nastale usljed inaktiviteta.neritmičke kontrakcije svih vlakana u motornoj jedinici a ne i čitavog mišiča.ritmički pokretiponavljanje kontrakcija i relaksacija mišićnih grupa). Nema klonusa. Ukoliko i postoje fipotrofije.te nema pokreta bilo kog dijela ekstremiteta.nekad pojedini mišići.često polikinetički(umjesto jednoga odgovora na udar refleksnim čekičem.pozitivan šljak talas).One označavaju aktivnost denervisanih mišićnih vlakana kao rezultat procesa iritacije ili lagane destrukcije alfa-motoneurona u prednjim rogovima.Fascikulacije označavaju sinhrone.ali može da bude očuvana sposobnost izvođenja aktivnih pokreta.Gordon.gruba motorna snaga je snižena. Tonus je povišen. Nekada se nalazi klonus patela i stopala(neiscrpni.brzi. Na emg-u se nalazi abnormalna nervna provodljivost.pa pokreti zahvaćenih mišića nisu mogući. Atrofija je jako izražena.spastičnog tipa(fenomen peroreza)nastaje zbog izostanka inhibitornog uticaja piramidalnog puta u nivou sinapsi u kičmenoj moždini. Refleksi su sniženi ili ugašeni pošto je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka.

Sistematska hipotenzija može biti izražena za vrijeme spinalnog šoka.deformacije kičmenog stuba. Palpacijom se traže mjesta sa lokalizovanom bolnom osjetljivošču. Postojanje senzibiliteta distalno od nivoa povrede kkičmene moždine čini leziju inkompletnom i moguć je svaki oporavak koji varira od minimalnog do potpunog.osteotendinzone reflekse i posebno analni tonus. Otkrivaju se ekhimoze.Prestanak spinalnog šoka označava pojava bulbokavernoznog refleksa.koji napuštaju kičmenu moždinu ispod nivoa TH-4 motornih korjenova.dorzalnom dekubitusu. Ovaj stadijum kompletne transferzalne lezije kičmene moždine naziva se spinalni šok i traje različito dugo.kada je kičmena moždina naglo i kompletno prekinuta.što je uzrokovano lezijom simpatičkih vlakana u lateralnim rogovima. Za podizanje bolesnika su potrebne barem četri osobe i što je važno znati da se trup nesmije savijati. Ako nema vidljivih znakova povrede kičmenog pregled se nastavlja na boku..Pozicija pacijenta je u tzv. 5 .kontrola mokračne bešike i crijeva ugašena.znojenje i pilorekcija ispod nivoa povrede su privremeno odsutni.Ovaj pregled se završava neurološkim pregledom.Na pregled utiče stanje svijesti povrijeđenog..svi kv aliteti površnog i dubokog senzibiliteta su ugašeni.KLINIČKA SLIKA POTPUNOG(KOMPLETNOG)TRANSVEZALNOG PRESJEKA KIČMENE MOŽDINE Svi voljni pokreti ispod nivoa povrede su nepovratno izgubljeni i to neposredno poslije povrede tj.kada bolesnik izađe iz faze spinalnog šoka.Ispitivanje senzibiliteta mora biti precizno i detaljno.Ako je pacijent u komi a ima povrijeđenu kičmenu moždinu treba ispitati reakcije na bolne stimulacije.Potrebno je također uraditi palpaciju trbuha da bi otkrili koje su to povrede kičme sa prednje strane kao i visceralnih organa.Prvo se ispituje površni a nakon toga duboki senzibilitet.Vazomotorni tonus. KLINIČKI PREGLED POVRIJEĐENIH Za osobu koja ima povrede kičmenog stuba liječenje počinje na mjestu povrijeđivanja.kao i seksualna funkcija kod muškarca.spazam paravertebralne musculature..u pitanju je komplena transvezalna lezija kičmene moždine i prognoza za oporavak je loša. od 24(h) do nekoliko sedmica. KLINIČKA SLIKA NEKOMPLETNE(INKOMPLETNE)LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Djelimični gubitak funkcije kičmene moždine može se odrediti prisustvom voljne mišićne snage ili očuvanog senzibiliteta distalno od nivoa lezije kičmene moždine.

On predstavlja mišićnu vreću koja se širi i zadržava mokraću.mokraćnog mjehura(vesica urinaria) i mokraćne cijevi(uretre). Osnovna uloga bubrega je ekskretorna-izlučivanje otpadnih produkata metabolizma.KOMPLIKACIJE KOJE NASTAJU KAO POSLJEDICA POVREDE KIČMENE MOŽDINE KOMPLIKACIJE NA URINARNOM TRAKTU On se u osnovi sastoji od bubrega.Odatle signali idu u mozak.viška vode i elektrolita i substancija stranih organizmu.a onda nishodnim putem dospijeva preko uretera u mokraćni mjehur. Mokraćni sistem kod muškarca Mokraćni sistem kod žene U normalnim uslovima postoji saradnja između mokraćnog mjehura i mišićnog sfinktera.Kod punog mokraćnog mjehura nervni impulsi idu u sakralni dio kičme dajući signale da je mjehur pun.U fazi pražnjenja mokraćni mjehur se steže(kontrahira).Nevoljni postupak uključuje otvaranje sfinktera i kontrakciju mišića mokraćnog mjehura bez učešća naše volje.putem urina. FUNKCIJA MOKRAĆNOG MJEHURA KOD OŠTEĆENJA 6 .a iz mozga ponovo prema sfinkteru mokraćnog mjehura nakon čega se on kontrahira i prazni.a ona uključuje voljnu i nevoljnu kontrolu od strane nrevnog sistema.Prostatična žlijezda producira hormon koji usporava rast i razvoj bakterija.mokraćovoda(uretera). Urin se stvara u bubrezima.te postojanaja žlijezde prostate jod muškarca.a sfinkter(prstenasti mišić) se otvara.Tada mokraća prolazi kroz urtru napolje.Osnovna razlika između ženskog mokraćnog sistema i muškog je u dužini mokraćne cijevi.(Voljna kontrola mokrenja).

Intermitentna ili povremena kataterizacija kateterom koji se postavlja kroz uretru u mokraćni mjehur nekoliko puta dnevno(svaka 3-4 sata).Poželjno je što češće i redovnije prazniti mokraćni mjehur i držati kožu oko genitalija suhom i čistom radi prvencije mnogih komplikacija.KIČMENE MOŽDINE Kod oštećenja kičmene moždine nervni signali iz mjehura nemogu putovati u mozak i iz njega ponovo se vraćati u mjehur(dajući signale da je mjehur pun i da ga treba prazniti). B.mokraćni mjehur zadržava manju kolićinu urina nego prije oštećenja.Tako se sprečavaju urinarne infekcije.te vračanje urina nazad prema bubrezima.što dovodi do nakupljanja velike količine urina u njemu. Refleksni mokraćni mjehur(Spastićni mokraćni mjehur).istegnuti su. Mlohavi mokraćni mjehur(Atonički mjehur).Javlja se kod oštećenja donjeg motornog neurona.Kada je mjehur prepunjen zbog nesposobnosti kontrakcije.Kod oštećenja gornjeg motornog neurona. Ovo se najčešće dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-cauda equine.u manjim količinama te ovisno od neurološkog oštećenja. Pribor za intermitentnu samokateterizaciju intermitentne samokateterizacije II.dok je kod kompletnih lezija izvan voljne kontrole.a kao rezultat toga mokrenje može biti često.To se često događa kod inkompletnih lezija.mišići mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije.Optimalno je da količina izlučene mokraće bude 300-500ml. Ovaj tip mokraćnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog Segmenta.Vlakna mišića mokraćnog mjehura imaju spazme i stežu se sami po sebi.ono može biti i pod voljnom kontrolom.a onda se obuči sam pacijent.Stalna kataterizacija može biti u obliku stalno postavljenog katetera(Foleyev)kateter u 7 .mokraća može sama isticati.Dobro je vršiti bar 4 kataterizacije dnevno da se spriječi rastezanje mokraćnog mjehura i mogućnosti nastanka infekcije. Tehnike pražnjenja mokraćnog mjehura mogu biti sljedeće: I.U početku to radi medicinsko osoblje. Upravljanje mokrenjem Osnovni ciljevi koji trebaju pacijenti da postignu jesu održavanje što manjeg pritiska u mokraćnom mjehuru i što manju količinu urina u njemu. Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcija mokraćnog mjehura: A.pa se tome prilagoditi i katateriziranje i uzimanje tečnosti(1500ml urina dnevno).

Prvencija urinarnih infekcija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine • unošenje odgovarajuće količine tekućine u toku dana.Kateter na vrhu ima balončić i sprečava izvlačenje.sami prazne ili kojima je urađena sfinkteronemija(hirurški postupak grlića mjehura).Kateter se obično mijenja 21-30 dana. • kataterizacija mora biti pravilna.razvoj i rast bakterija.postavlja se vanjski skupljač mokraće URINOM.visoko upijajućih pelena)izbjegavanje infekcija.da se spriječi prepunjenost mokraćnog mjehura.Da bi se održao nizak pritisak treba često prazniti mokraćni mjehur. • održavanje kože suhom.koji vrača urin u bubrege.kod koga je izgubljena elastičnost. III. 8 .da održi kožu pacijenta suhom.Nije preporučljivo korištenje mehaničkog podražaja za pražnjenje bešike.nošenjem pogodnih sredstava(kondoma.te čestim promjenama vlažne odjeće.sterilna.ili suprapubična(kroz trbušnu stijenku).redovnim pražnjenjem mokraćnog mjehura. • pražnjenje mokraćnog mjehura 3-4 puta u toku dana. • disinergija(nekoordiniranost)mokraćnog mjehura koji se kontrahira i njegovog sfinktera koji se ne može otvoriti.stajanje urina.čime se ispiru bakterije iz urinarnog trakta spriječava nastanak infekcije i stvaranje kamenaca. IV. Slika 1 Slika 2 Da bi se izbjegao visok pritisak u mokraćnom mjehuru koji može dovesti do vračanja urina prema bubrezima i izazvati njihovo oštećenje mora se pravilno provoditi često pražnjenje mokraćnog mjehura.mokraćnu cijev.Za takve mokraćne mjehure koji se spontano.kao povlačenje stidnih dlačica što če izazvati refleksno mokrenje.održavanje higijene genito-urinarnog trakta i analnog otvora.Vraćanje urina iz bešike u bubrege dešava se u dva slučaja: • iritabilan. • uzimanje jednokratne doze antibijotika nakon seksualnog akta ili dozu od 1-2 dana nakon pojave prvi simptoma.Spontano mokrenje kod oštečenja gornjeg motornog neurona neki se mokraćni mjehuri spontano stežu(kontrahuju).kontrolom unosa tečnosti u organizam.pa se kod povećanja količine mokraće stvara povećani pritisak.Stimulatorno mokrenje u nekim slučajevi a možemo izazvati mehaničkom stimulacijom.a koriste se lijekovi za opuštanje sfinktera ili se vrši hirurško otvaranje.nadražljiv mokraćni mjehur.Spastičan mišič se može pokrenuti ako se lagano lupka ili masira donji dio trbuha iznad pubične kosti.

Mrtve bakterije u vakcini se nešire nego potiču organizam na proizvodnju antitijela koje će se kasnije boriti protiv živih bakterija u infekciji.ureterima. Epidermis je površinski sloj koji se spolja sastoji od mrtvih ćelija a iznutra je sloj živih ćelija.dermis.osjećaja nelagode.Utoku su ispitivanja vakcina koje će se davati oralnim putem.žlijezde znojnice.uvećane prostate i time smanjuje mogućnosti nastanka urinarnih infekcija.pojave krvi u mokraći.Mrtve ćelije se stalno ljušte.krvni sudovi i nervni završeci.a zamjenjuju ih ćelije unutrašnjeg dijela epidermisa.Kamenci većih dimenzija mogu blokirati mokraćne puteve.visokim sadržajem kalcija ili drugih hemijskih materija u krvi i mokraći.te se u mokraći pojavljuju kao talog ili sediment(pijesak).regulacija tekućine.sastoji se od vezivnog tkiva koje daje koži elastičnost.U njemu se nalaze korijeni dlake. u budućnosti se predviđaju vakcine protiv recidivirajućih urinarnih infekcija. hirurško liječenje urinarnih obstrukcija zbog urogenitalnih anomalija.Građena je iz dva sloja tkiva:epidermisa i dermisa. Funkcija kože je zaštita tijela.ili u mokraćnoj bešici.a ako traju duže destruišu aktivni bubrežni parenhim i dovode do bubrežne insuficijencije.tumora.a svojim prisustvom povećavaju sklonost ka infekcijama i urinarnoj sepsi. Dekubitusi dekubitusi 9 .dovesti do hidronefroze bubrega.Oni nastaju od mineralnih naslaga koje su uzrokovane infekcijama.groznice.u bubrezima.injekcionim putem a za žene čak i vaginalnim putem.Subjektivni izazivaju osjećaj bola u leđima. Najčešće su manjih dimenzija(mikrokalkulusi) i lako prolaze mokraćne izvodne cijevi.Ispitivanja su pokazala da su infekcijama sklonije osobe sa sniženom vrijednošću imunoglobulina u serumu.nazeba.dovode do pojava mučnine i nagona na povraćanje.• • • česte kontrole urina i urinokontrole.a u kućnim uslovima upotreba test trakica(Dipstik) koje mijenjaju boju ukoliko postoji urinarna infekcija(nitriti prelaze u nitrite pod dejstvom bakterija). Kamenci mokraćnog sistema Kamenci se mogu razviti u svakom dijelu mpkraćnog sistema. Komplikacije na koži Koža pokriva i štiti cijelo tijelo.Unutrašnji sloj kože.žlijezde lojnice.regulacija temperature tijela i osjetljivost.koji su zaduženi za odbranu organizma od infekcije.kamenaca.koje će se bazirati na povećanju imunološke otpornosti organizma.

pothranjenost.cinka).klizanje pacijenata u krevetu ili kolicima uz dodatni pritisak težine tijela.maleolusi.promjene u smislu ishemije si ireverzibilne.promjenom položaja tijela ulceracije se mogu prevenirati. Najznačajniji ekstrinizički faktor nastanak ulceracije je pritisak.Ove promjene se mogu javiti u okviru samo dva sata neprekidne izloženosti pritisku. U ekstrinizičke faktore spada i istezanje(shear forces. U intrinzičke faktore koji dovode do dekubitusa(ili takva stanja pomažu nastanku)mogu se spomenuti: • urinarna i fekalna inkontinencija udružena sa pritiskom koji može povećati rizik od nastanka dekubitusa posebno u poveličnoj regiji.koje nastaje kada se dva sloja tkiva koji se nalaze jedan iz drugi ostežu ili vuku u suprotnim pravcima.gdje su koštane izbočine kao što je išijadična kost.mobilnost i mentalnu sposobnost.povećava metaboličke promjene i mogućnost nastanka anoksije tkiva. Kod pacijenata koji imaju normalan senzibilitet.pluća.opisuju se četiri stadija.patela.ukoliko pritisak traje kratko.Najčešća predlekciona mjesta na kojima se javljaju dekubitusi su:bedra i glutealna regija.po kojima se klasificira oštećnje kože.odumiranja ćelija tkiva i na kraju se stvara nekroza-ulceracije.Na taj način povećava se rizik od oštećenja kože pod pritiskom.To su: 1.na prsima-grudima.dijele se u ekstrinizičke i intrinizičke.pojavljuje se induracija.Tkivo ispod pritiska je sposobno da mu se odupire.Produžena izloženost pritisku dovodi do cirkulatornih okluzija.Takve pojave nastaju za vrijeme transfera-kada se tijelo ili dijelovi tijela vuku preko kreveta ili kolica ili klozetne šolje. Patofiziologija dekubitusa:postoje mnogi fektori koji utiču na nastanak dekubitusa.Ukoliko je pritisak dugotrajan.stadij u kome je intaktna koža. • Anemija(deficit crvenih krvnih zrnaca.koji tijelo vrši svojom težinom na kožu iznad isturenih mijesta na kostima tijela(tuberositasima)često jačine i do 150 mmHg.Termin dekubitus se izvodi iz latinske riječi “težiti dole“a saznanja o njemu sežu u daleku prošlost.oboljenje srca. Prema National Preassure Ulcer Advisory Panel.edemi.prisustvo kontraktura mogu povećati mogućnost nastanka ulceracija na koži.kože. 10 .ali pokazuje znakove eritema.Rane od pritiska(preassure sore)ulceracije ili dekubitusi su vrlo česta komplikacija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine.što uzrokuje nastanak mjehurića(plikova).tuberisitasi.željeza.Takva pojava uzrokuje napuknuće i trganje kože. Klasifikacija ulceracija po stadijima: Postoji u literaturi mnogo klasifikacija stanja ulceracija.a može se javiti i u toku spazma.od kada postoje pisani naučni dokumenti o Egipatskim mumijama.stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože(uključuje još uvijek dermis)dovodeći do abrazije kože.sakralna trohanteri.reaktivne hiperemije i ako traje više od 24 sata.neprekidan. • povećana temperatura tijela.potiljka(okcipitalno).jednako obolijevaju žene i muškarci a incidenca je veća kod starije životne dobi. 2. Trenje kože(frikcije)također su ekstrinzički faktor nastao zbog stalnog tljanja(vučenja) Preko površine kože.što uzrokuje pojavu rana ili dekubitusa.uvjetuje okluziju krvnih sudova i pomaže nastanku dekubitusa(npr.ishemije(anoxiae) tkiva.Također se mogu javiti i u predjelu nosa.ali je tu period neprekidnoj izloženosti pritisku duži.Za pacijente sa paraplegijom dekubitus je direktni uzrok morbiditeta/mortaliteta.prisustvo komorbidnih stanja kao što je šećerna bolest.

stadij predstavlja prodor defekta u mišiće.Adekvatna ishrana poboljšava opšte stanje pacijenata. Neurohirurg.tetive.venskim putem.vitamina B.posebno čistim od urina i fekalija. • Moraju se zaštititi-obložiti sva mjesta koja su izložena pritisku.fizijatrima i fiziotarapeutima.zračnih jastuka. • Pacijentu se mora davati dovoljna tečnosti u toku dana.koje će povremenonadzirati. Liječenje dekubitusa Ovisno od stanja organizma i veličine dekubitusa. 11 .educirati i ako treba intervenisati kod liječenja u kućnim uslovima.a ujedno pružila i potpora ljekarima.U tom cilju vrše se česte inspekcije kod inkontinentalnih pacijenata.da ne bi došlo do povreda.te se blagovremeno liječe urinarne infekcije i colitis. Poželjno je imati patronažne timove medicinskog osoblja.Hrana se može aplicirati per os.gerijatar. Medicinska briga u smislu prvencije dekubitusa Problem prvencije i liječenja dekubitusa mora se podići na multidisciplinarni nivo kako bi se postigli maksimalni rezultati.uz vršenje frikcija.liječenje je u osnovi opšte i lokalno.3.odnosno anemija.Nakon liječenja u hospitalnim uslovima. • Spasticitet se kontroliše medikamentima na bazi Datrolone Sodium.pacijenti se obučavaju za samostalnu njegu i nadzor.zračni kreveta.a može i pareneralnim.specijalistima.kolitisom ili celitisom.te moraju biti suhe. • Korekcija krvne slike.te bakterijemijom. jer se smatra da je malnutricija jedan od reverzibilnih uzroka dekubitusa.smrzotina ili opekotina.Pacijenti sa refrakternim spasticitetom se podvrguju neurohirurškoj ablaciji.kao što su tuberositas.Prva stepenica u redukciji i eliminaciji uvjeta za stvaranje dekubitusa je repozicija pacijenata svaka dva sata. • Mora se evaulirati način ishrane.te obezbijediti odgovarajuća temperatura tijela.ortoped.Bolja prvencija dekubitusa može se postići: • Upotrebom specijalni sjedeći kolica.kosti.Predstavlja ulceracije sa ili bez potkožnog tkiva. • Bakterijske kontaminacije moraju biti tretirane promptno da se ne komplikuju osteomijelitisu.moraju biti uključeni u liječenje i nadzor kako bi se postigla maksimalna rehabilitacija pacijenta.davanje preparata željeza su također mjere prvncije dekubitusa.vodeni kreveta.C.ali ne i fascija ispod. • Rane se moraju održavati čistim.enteralno preko sonde davanjem suplemenata.te prvencija dekubitusa u kućnim uslovima.Fleksione kontrakture se riješavaju također hirurški. • Rane sa debrisom ili fibrinskim eksudatom mogu se mehanički očistiti sa fiziološkom otopinom ili sulfadianizom(Silvadene).internista-nefrolog.davati optimalan unos bjelančevina. 4. • Edukaciji pacijenata koji moraju shvatiti da sami preuzimaju odgovornost za prvenciju dekubitusa samostalnim mjerama zaštite.Sulfamylonom Hydrogelom.urolog.koji je baktericidan za mnoge gram pozitivne i gram negativne baktrije.a time se smanjuje mogućnost nastanka dekubitusa.stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštećenjem potkožnog tkiva.E.

Kontrakture mogu biti u položaju ekstenzije ili fleksije.Osteoporoza 12 .“dubku“ili oscilatornom stolu.One ograničavaju pokrete zglobova i predstavljaju problem jer ometaju tranfere(u kolica i iz kolica)ili mijenjaju držanje tijela pri korištenju kolica u dnevnim aktivnostima.Otvoreni.One se ispravljaju u postelji na dva načina:djelovanjem zemljine teže u sjedećem položaju i istezanjem u ležećem položaju sistemom kotura.bogata bjelančevinama i vitaminima.Protok krvi na ugroženim mijestima poboljšava se otklanjanjem pritiska.zglobovima.Rane se mogu zračiti ultravioletnim zračenjem da se izazove reaktivna hiperemija koja će poboljšati cirkulaciju.korektivnim šinama ili istezanjem sistemom kotura. Kontraktura skočnog zgloba se najčešće sreću u plantarnoj fleksiji a najefikasnije se riješava stajanjem sa punim osloncem u razboju.Istezanje silom zemljine teže obavlja se tako da pacijent sjedi na ivici kreveta .Prijeteći dekubitus 2.ali istovremeno on obučava pacijenta i njegovu porodicu da to mogu i sami obaviti u kućnim uslovima.potkoljenice vise sa opterećenjem u predjelu skočnog zgloba.pa i kroz dekubitus. Lokalne mjere liječenja započinju se uvijek kontervativno.a u predjelu skočnog zgloba postavi se platnena omča pa se sistemom kotura vrši natezanje u pravcu fleksije koljena.a drži se onoliko dugo koliko pacijent može da izdrži.te pobpljšavanje krvotoka na ugroženim dijelovima tijela.protok krvi kroz organizam u cijelini. Fleksione kontrakture koljena su uzrokovane nepravilnim položajem u postelji ili dugotrajnim sjedenjem u kolicima.Otvoreni i komplikovani dekubitus 5.pa ih dijelimo na fleksione i ekstenzione.Ekstenzione kontrakture koljena su posljedica dugotrajne imobilnosti.čists dekubitus 3.Ove kontrakture se ispravljaju korekcijom položaja u postelji sa opterećenjem.U stacionarnim ustanovama to izvodi terapeut.Kod paraplegičara najčešće srećemo ekstenzione kontrakture koljena i skočnih zglobva ali se povremeno sreću i fleksione kontrakture istih zglobova.Opšte mjere liječenja imaju za cilj jačanje organizma kao cjeline.To najbolje uspijevamo razgibavanjem zglobova u punom obimu.kostima 2.Pacijent se postavlja u rasteretni položaj i rigorozno se sprovode sve mjere prvenciji. Korekcija položaja u postelji vrši se potkoljenom šinom koja se postavlja više puta dnevno.Da bi osposobili pacijenta za korištenje kolica moramo spriječiti nastanak kontraktura.pa tek ukoliko ne uspiju liječenje se nastavlja hirurškim mjerama. Pored gore navedenih komplikacija mogu se javiti komplikacije kao: 1.Iz didaktičkih razloga dekubitusi su podijeljeni na: 1.raznovrsna ishrana.Otvoreni zagađeni dekubitus 4.Istezanje sistemom koturaca izvodi se tako da pacijent leži potrbuške sa fiksiranom natkoljenicom platnenim pojasom.Hirurško liječenje dekubitusa Kontrakture Kontrakture predstavljaju očvrsnuće tkiva u mišićima oko zglobova.Komplikacije na mekom tkivu. U težim slučajevima nadoknada bjelančevina se može vršiti enteralnim i parenteralnim putem preparatima plazme ili transfuzijom pune krvi i preparatima željeza. poboljšava rad srca.Vertikalizacija pacijenata i njegovo aktiviranje.Daje se visokokalorična.

Precizno mjerimo VK(vitalni kapacitet).jer se pacijent na taj način oslobađa ostatka vazduha i omogućava mu da primi veću količinu kiseonika. Kod lezija C3-4 postoji visoki položaj dijafragme.Zadatak fiziotarapeuta je da grudni koš pacijenata pasivno dovodi u fazu ekspiriuma. Pošto su interkostalni mišići inervisani Th 1-11 jasno nam je da su svi pacijenti sa povredom cervikalne medule respiratorno ugroženi.Gastrointestinalni poremećaji KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE Ljekar i fiziotarapeut uradit će procjenu stanja pacijenta i na osnovu toga napravit će kineziterapijski program koji obuhvata: • Obuka pacijenta relaksacije • Vježbe disanja • Pasivne vježba plegičnih ekstremiteta • Korektivni položaj • Vježbe snage za neoštećenu muskulaturu • Vježbe paretične muskulature • Vježbe spastične muskulature • Adaptacija pacijenta na vertikalni položaj • Obuka transfera • Vježbe ravnoteže • Aktivnost sa kolicima • Vježbe u razboju • Vježbe stajanja i hoda • Aparatisanje i sportske aktivnosti Kineziterapijski termin dijelimo u dvije faze:fazu imobilizacije i fazu mobilizacije. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodit ćemo: 1.zbog dugotrajnog vještačkog disanja poslije vađenja kanile pacijent se uči produktivnom kašljanju. Faza imobilizacije traje od dana povrede do prelaska bolesnika u kolica.Kardiovaskularne i plućne komplikacije 4.pristupamo više puta dnevno maksimalnom pritisku na zidove grudnog koša u ritmu vještačkog disanja..NJEGA DISAJNIH PUTEVA Osobito je važno kod cervikalnih i visokih torakalnih lezija.vrijednosti CO2. 13 .da spriječi gubitak elascititeta međurebarnih mišića.3.Ako se izvrši traheotomija.tenziju pulsa. Pacijenta učimo da koristi pomoćne inspiratorne mišiće.frekvencu disanja.zbog potrebe izbacivanja nakupljenog sekreta.potrebu za mirovanje(zbog sanacije eventualnih preloma) i potrebu za aktiviranjem radi prvencije mnogobrojnih komplikacija.što smanjuje plućnu ventilaciju i pacijent nastoji da dođe do svježeg zraka.U slučaju potrebe pomažemo se aspiratorom.Na taj način oni će uspijevati da dubokim disanjem u dvočasnim intervalima sami regulišu povećanu potrebu za kiseonikom.u slučaju potrebe kod ovakvih pacijenata pristupa se traheotomiji.Pacijent ima osjećaj da ne dobiva dovoljno kiseonika.Terapeut obavlja vibracionu masažu toraksa. Ova faza traje otprilike oko tri mjeseca i ima zadatak da pomiri dva oprečna zahtjeva.

Vensko proticanje poboljšat ćemo pasivnim vježbama ekstremiteta masažom(glađenjem) Muskulature.a spazam povećava stepen skraćenja.jer ako neuspijemo očuvati pokretljivost svih zglobova i dobru elastičnost mišića.Naročito obazrivi moramo biti sa vježbama fleksije u kuku.a spazam je apsolutna kontraindikacija za elektro stimulaciju.Ako je lezija inkomplentna.Kontinuitet kineziterapijskih vježbi za vrijeme spinalnog šoka je obavezan.PASIVNE VJEŽBE PLEGIČNIH EKSTREMITETA Ispod nivoa lezije koristimo vježbe za sprečavanje nastanka tromboze i kontraktura.Kod niskih lezija postoji mogućnost pomjeranja frakturiranih djelova kičmenog stuba.Neće biti velike koristi ako se pacijent vježba pet dana u nedjelji a dva dana ostaje bez terapije.Tek poslije konsolidacije frakture dozvoljena je fleksija kuka pasivnim vježbama i promjenom položaja u krevetu.a u nekim slučajevima pacijentu dati kiseonik.elektrostimulacijom ćemo obuhvatiti više mišića.U tom slučaju potrebno je aktivirati očuvanu muskulaturu aktivnim vježbama. 3.postoji i oduzetost glatke muskulature krvni sudova. Tako nastaje circulus vitiosus:skraćenje mišića povećava spazam.jer na taj način čuvamo elastičnost mišića i tada mišić bolje odgovara na položaj električne struje.Svakoj elektroterapiji treba da predhode pasivne vježbe.Tada možemo očekivati seriju tromboza i nastanak kontraktura.spazam će se povećati i dovesti do njihovog daljeg skraćenja.zbog insuficijencije venskog krvotoka.niti one smiju dugo trajati.U ranom stadiju nikad nesmijemo započinjati tretman napornim vježbama.KOREKTIVNI POLOŽAJ Kineziterapija kod povreda kičmene moždine podrazumijeva i postavljanje segmenata u najpovoljnije položaje.Radi toga okretanje pacijenta u dvočasovnim intervalima nije samo prvencija dekubitusa nego i gimnastika cirkulacije.doprinjet ćemo smanjenju stepena samostalnosti pacijenta u kasnijoj fazi rehabilitacije.ali se obezbjeđuje maksimalna hiperekstenzija.pored oduzetosti skeletne muskulature.Uporedo sa kineziterapijom provodi se i 14 .Za nastanak kontraktura odgovorna je nedovoljna ili neadekvatna kineziterapija.sprečavaju pritisak na pojedine segmente.Povoljni položaji utiču na regulaciju cirkulacije.postavimo rolnu ispod koljena.Česta pojava je pneumonija i edemi mlitave muskulature.2.Proticanje krvi će zavisiti od sile gravitacije jer se nemože računati ni na mišićnu pumpu plegične muskulature ekstremiteta. Njihovo skraćenje dovest će i do skraćenja tricepsa sure i fleksora kuka.Ako su ove grupe mišića skraćene položajem.Lezija od Th 9-11 toleriše fleksiju kuka samo 45 stepeni.a kod lezije ispod Th 11 nije uopšte dozvoljena fleksija kuka.Pasivne vježbe ekstremiteta u cilju prvencije kontraktura predstavljaju značajnu mjeru kojom ćemo stvoriti uslove za provođenje programa liječenja i rehabilitacije.Nikad ne treba stimulirati aduktore i fleksore natkoljenice jer su oni najčešće spastični mišići.koje možemo kompenzirati dubokim disanjem.doći će do skraćenja ishiokruralne grupe mišića.a novi ritam se može odrediti po prestanku spinalnog šoka.povoljno djeluje na oporavak pretične muskulature. Kod kompletne plegije.sprečavaju nastanak kontraktura.Budući da spinalni šok prikriva definitivnu sliku neuroloških ispada.pacijenta treba tretiratu kao da će sve funkcije povratiti. Kod povrede Th 5-9 fleksija ne smije preći ugao 90 stepeni.Pojava spazma je kontraindikacija za postavljanje zglobova u (srednje) položaje.Zbog toga u početku možemo pribjeći električnom držanju mišića.U ranoj fazi(spinalni šok)važan je kontinuitet terapije.Pasivne vježbe treba strogo dozirati jer mogu dovesti do opterećenja malog krvotoka i stanja dispnoe. Ako npr.

Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete.Primjenjuju se pasivne relaksirajuće vježbe svih zglobova od proksimalnih ka distalnim u punom obimu.Pošto je mirovanje u ovoj fazi osnovna terapijska mjera. Slika 3 Slika 4 15 Slika 5 .mišića sa očuvanom inervacijom.Mišići iznad nivoa lezije kod definitivne plegije moraju biti pripremljeni da preuzmu na sebe izgubljene funkcije bar u okviru samozbrinjavanja i aktivnosti svakodnevnog života.prvenciju dekubitusa pa termine kineziterapije moramo uskladiti sa treningom mokraćne bešike i crijeva. Cilj ovih vježbi je da poboljšamo cirkulaciju i preveniramo trombozu.tj. Rana kineziterapija posebnu pažnju usmjerava na angažovanje mišića iznad nivoa lezije.Cilj kineziterapije je razvijanje snage.Kineziterapija u ovoj fazi terapije omogučit će postizanje samostalnosti pacijenta.otpor koji se daje pacijentu mora biti strogo doziran(vježbe sa otporom).njega ovih bolesnika usmjerena na njegu mokraćne bešike.deset puta-jednom dnevno. U ovoj fazi provodimo: 1.crijeva.izdržljivosti i vještine za samostalnost u aktivnostima svakodnevnog života i profesionalnim aktivnostima.održimo elastičnost mišića i spriječimo nastanak kontraktura i nakraju smanjimo spastičnost.socialnu i psihičku rehabilitaciju.Terapeut treba da obuči pacijenta da ove vježbe samostalno izvodi. Nigdje nije toliko značajno aktivno učešće pacijenata u realizaciji programa rehabilitacije a prije svega kineziterapija. Vježbe sa otporom FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi odgovorna za dalje napredovanje rehabilitacije pada skoro isključivo na pacijenta.a to je uslov za njegovu profesionalnu.

a povećanje ugla iznad 75 stepeni nije potrebno.a ubrzo i sjedeći položaj.Također možemo koristiti i inhibitorne položaje.Potrebno je da određenim postupcima jdelujemo inhibitorno.što će mam poslužiti ne samo za savladavanje vaskularne reakcije nego kao i prevencija osteoporotičnih promjena.nekontrolisano će se ispuniti dilatirani krvni sudovi abdomena i donjih ekstremiteta.nesvjestica. Uporedo sa ovim vježbama možemo koristiti oscilatorni sto.Zbog toga pri vertikalizaciji pacijenta.Javit će se vrtoglavica. 16 .Vježbe za smanjenje spastičnosti. Kada pacijent savlada vertikalan položaj spreman je za aktivnosti van kreveta.a pod dejstvom sile zemljine teže.2.u dvanestoj nedjelji se smanjuje. Spinalna povreda prati paraliza vazomotora.mučnina.Prvi akt bit će podizanje uzglavlja.a u osamnestoj nedjelji dobiva definitivan oblik.Adaptacija na vertikalni položaj.Pacijent ima osjećaj «kidanja» i «čupanja» u spastičnom dijelu.Pacijent će uskoro moći bez problema zauzeti polusjedeći položaj.povećavamo prag nadražaja refleksa na istezanje i mišić će odgovoriti inhibicijom.a što postižemo vertikalnim opterećenjem kostiju.Za ovu priliku koristimo vježbe istezanja spastični mišića.Trebamo voditi računa da se ugao ispravljenja postepeno povećava.bar dva puta po trideset minuta. 3. Cilj nam je da smanjimo ili otklonimo spazam i pacijentu omogućimo da izvodi pojedine aktivnosti.Spazam je posljedica oštečenja medule spinalis i nedostatak inhibitorne kontrole centralnog nervnog sistema.Spastičnost se javlja oko osme nedjelje od povrede.Ovaj postupak sprovodimo svakodnevno.Zbog toga ove pacijente trebamo postepeno privikavati na uspravni položaj.

Vježbe ravnoteže(balansa)počinjemo već u krevetu.Vježbe balansa.Zadatak 17 .Obuka transfera.brzom vožnjom kolica. Ove kvalitete razvit će još bolje kroz sportske aktivnosti.nervni sistem.kada pacijent postiže brzo reagovanje i bolju koordinaciju.glatka daska.osobito centralni nervni sistem.a kasnije i drugim transferima.Adaptacija na vertikalni položaj 4. Vježbe balansa 5.Kolica predstavljaju zamjenu izgubljene funkcije donjeg ekstremiteta.pa tek onda iznad i ispod nivoa kolica. U obuci transfera počet sa obukom u nivou kolica.primjenjujemo u slučajevima paraplegije započinje sa obučavanjem pacijenata sa okretanjem u krevetu.reagovanje na pomjeranje tijela i izbacivanje iz ravnotežnog položaja. Vježbe balansa nastavljamo vježbama pred ogledalom sjedeći u kolicima.čim za to nema kontraindikacija.razne dizalice.Vježbama je potrebno postići adekvatnu brzinu.Pacijent može održati ravnotežu i kad je u pitanju najveći hendikep. Pri savladavanju ovih aktivnosti često koristimo pomoćna sredstva i pomagala kao što je:trapez.Viši stepen predstavljaju vježbe balansa sa opterećenjem. Osnovni principi rehabilitacije da je osposobljavanje aktivan proces. U periodu uvježbavanja ravnoteže mogu se primjeniti i Bobath-ove vježbe ravnoteže u sjedećem položaju.igrama sa loptom.stolnim tenisom.mišićni sistem.sluh.čim pacijent savlada sjedeći položaj.vestibularni aparat. Cilj je da postignemo dobru ravnotežu.Za dobru ravnotežu odgovorni su:koštanozglobni sistem.vid.koristeći vidni mehanizam.

prebacivanjem težišta nazad.čvrsto se držeći za rukohvat razboja. 6.Da bi pacijentu omogućili uspravan stav moramo mu obezbjediti pasivnu fiksaciju donjih ekstremiteta adekvatnim aparatom ili privremenim pomagalom.Aktivnosti u razboju.Dvotaktni hod započinjemo iz stojećeg položaja.uravnoteži se na tri tačke oslonca.On će upoznati pacijenta sa kolicima.Spušta nogu na pod.teži. 18 .njihovom funkcijom i načinom održavanja.pomoću bočnih fleksora trupa podiže i malo rotira karlicu sa lijeve strane na taj način pomjeri lijevu nogu malo naprijed.njihovim pojedinim dijelovima.okretanje.sastojat će se u jačanju snage paretičnih mišića prema manuelnom mišićnom testu.nazad.jačamo rameni pojas. Nivo oštećenja u visini L1 bit će indikacija za obuku funkcionalnog hoda.terapeuta je da odabere adekvatna kolica.položaja ramena.jer na ovaj način pored ostalog postižemo rasterećenje urinarnog trakta. ali ga pacijenti više vole jer je sličniji normalnom hodu.Zatim obučava pacijenta u vožnji naprijed.aktivira bočne fleksore trupa sa desne strane.Tretman pacijenta sa nepotpunim oštečenjem medule spinalis gdje u kliničkoj slici dominira kvadripareza ili parapareza.potrebno održati tri do četiri sata dnevno. Pacijent iz stojećeg položaja prebacuje naprijed desnu ruku na rukohvat razboja.potkoljenica i stopala.trupa. Četverotaktni hod je sporiji.Obučava ga o načinu zauzimanja pravilnog sjedećeg položaja. Cilj nam je da pacijent savlada stojeći stav i pripremi se za hod sa štakama.ruke i trup. U razboju počinjemo uvježbavanje hoda koji može biti dvotaktni i četverotaktni.Ovaj hod je brži jedino moguć za pacijente sa visokim lezijama kojima su bočni fleksori trupa i rotatori karlice nefunkcionalni.sprečavanju sekundarnog deficita i maksimalnom razvijanju neoštećenih funkcija.Hod kod viših lezija je iscrpljujući pa je za pacijenta bolje da samo stoje.karlice.Ovaj tretman treba da ima progresivan tok tako da prva stajanja ne traju duže od deset minuta. Razboj nam omogućava da povećamo elastičnost mekih tkiva.oba stopala i desnu šaku.naravno kod pacijenata koji imaju očuvanu muskulaturu koja omogućava hod.Stojeći položaj je zbog efekata hemodinamike.Ciklus se zatim ponavlja.zatim naprijed prebaci lijevu šaku.istežemo mišićne grupe koje se inače brzo skraćuju.pacijent pomjera obje ruke naprijed.a onda snagom ruku podiže cijelo tijelo i prebacuje obje noge do iza linije koja spaja obje šake.podiže karlicu i pomjeri desnu nogu naprijed.nadkoljenica.

Prve aplikacije aparata traju kratko.Vježbe u razboju 7.jer je dekubitus lakše spriječiti nego liječiti.Potkoljeni dio aparata kontroliše skočni zglob.podpazušne ili podlakatne.Po skidanju aparata treba odmah pregledati kožu i reagovati ako primjetimo crvenilo ili otisak aparata. Paramobil 19 .Zato se koristi najčešće natkonjeni aparat ili natkoljeni aparat sa palčevim pojasom. Aparatisanje Ima za cilj omogučavanje uspravnog stava kod pacijenta uz imobilizaciju donjih ekstremiteta.ovisit će i vrsta štaka koje će pacijent koristiti. Danas postoji više tehničkih rješenja za bolje estetsko i funkcionalno korištenje aparata.10-15 minuta.Pelvični pojas kontroliše zglob kuka. Ovisno od stanja mišića karličnog pojasa.Natkoljeni dio aparata kontroliše koljeni zglob.

Ovaj tip mokračnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog segmenta.Klasifikacija dekubitusa po stadijima: 1.Stadij u kome je koža intaktna.mišiči mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije.kosti i tetive.Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcije mokraćnog mjehura: Refleksni mokraćni mjehur(spastični mokračni mjehur)kod oštečenja gornjeg motornog neurona.posebno od urina -čišćenje rana fiziološkom otopinom -davanje optimalne količine bjelančevina.Dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova.kod oštečenja CNS i flakcidna kod oštečenja PMN.Stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože 3. 4.U fazi pražnjenja mokračni mjehur se steže(kontrahira).E -edukacija pacijenta po prevenciji -liječenje dekubitusa -Postoje opšte i lokalne mjere kineziterapija kod paraplegije.Stadij predstavlja prodor defekta u mišiće. Mlohavi mokraćni mjehur(atonički mjehur). U kineziterapiji imamo dvije faze: Fazu imobilizacije i fazu mobilizacije.Ovo se najčešče dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-caude equine.Tada Mokrača prolazi kroz uretru napolje.Javlja se kod oštečenja donjeg motornog neurona.5 krstačnih pršljenova.a sfinkter se otvara.a onda nishodnim putem dospijeva preko uretre u mokračni mjehur. Dekubitusi su rane od pritiska.5 slabinskih pršljenova. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodi se: 20 . 2.Stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštečenjem potkožnog tkiva. Komplikacije Urin se stvara u bubrezima.B.ZAKLJUČAK: Paraplegija predstavlja oduzetost donjh ekstremiteta.Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi kojih ima33/34 i fibrokartilaginozni diskusi. Medicinska briga u smislu prevencije dekubitisa: -upotreba specijalnih sjedećih stolica -zaštita mjesta izloženih pritisku -davanje dovoljne količine tečnosti -održavanje rana čistim.12 grudnih pršljenova.4/5 trtičnih pršljenova.C.vitamina.Ona može biti:spastična.

com.Ivan Džidić 4.-njega disajnih puteva -korekcija položaja -pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi provodimo: -pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete -vježbe za smanjenje spastičnosti -adaptacija na vertikalni položaj -vježbe balansa -obuka transfera -aktivnosti u razboju -aparatisanje LITERATURA 1.ParaplegijaDr.Mirko Čuš 3.Saša Mosolavac Dr.Aleksandra Mosolavac Dr.paraplegija-hr.Ozljede kralježnice ili kralježnične moždineDr. 21 .Anatomija i fiziologija čovjekaDr.Internetwww.Muhamed Mataradžija 2.

................................................................................................9 Komplikacije na koži...........................................................................................2-3 Sindromi lezije kičmene moždine..................................................................................................5 Klinički pregled povrijeđenih.....................1 Kičmena moždina(medula spinalis).............................................................................................SADRŽAJ: UVOD Anatomske osobine kičme..............................................7 Prevencija urinarnih infekcija..16 Obuka transfera............................................................................................................6 Funkcija mokračnog mjehura kod oštečenja kičmene moždine................................................16 Adaptacija na vertikalni položaj............................................................................................................................9 Klasifikacija ulceracija po stadijima......................................10 Medicinska briga u smislu prevencije dekubitusa.................16 Vježbe balansa......................................................................................................................................................................................................................................5 Komplikacije koje nastaju kao posljedica povrede kičmene moždine Komplikacije na urinarnom traktu......................................................................5 Klinička slika nekompletne(inkompletne)lezije kičmene moždine............................................................................................................................................................................11 Lokalne mjere..................................................................................................................................15 Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete...................................................1 Klinička slika i početno liječenje.........................................7 Upravljanje mokrenjem........................................................................9 Dekubitusi...........................................................................................................................11 Liječenje dekubitusa...............................................14 Pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta......................................................................................................13 Faza imobilizacije.........................17 22 ...............................................................................12 Kineziterapija kod paraplegije......8 Kamenci mokračnog mjehura..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................13 Njega disajnih puteva.....................................................................12 Kontrakture......................................................................................................15 Vježbe za smanjenje spastičnosti..........................................................13 Korektivni položaj..14 Faza imobilizacije.........................................................................4 Klinička slika potpunog(kompletnog)transferzalnog presjeka kičmene moždine............................................................................................................................................................................................................................................

.........................17-18 Aparatisanje......................................................................................................................................................................................................................................................21 23 ........................................................................................................................................19 ZAKLJUČAK Komplikacije.........20 Faza mobilizacije......................................................................................................20 Faza imobilizacije............................................................................20 Literatura...................................................................................Aktivnosti u razboju...........................

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful