KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE UVOD

Paraplegija označava funkcionalnu dijagnozu i predstavlja oduzetost donjih ekstremiteta. Ona može biti spastična,kod oštećenja centralnog motornog neurona i flakcidna kod oštećenja perifernog motornog neurona. Najćešći uzrok nastanka paraplegije je trauma kičmene moždine kod povreda kičmenog stuba. Drugi uzroci nastanka paraplegije su:multipla skleroza,funikularna mieloza,tumori kičmene moždine,prsnuće(ruptura)intervertebralnog diska,epiduralne infekcije, bolesti motornog sistema i siringomielija. Ako se povreda desila u vratnom dijelu kičmene moždine nastaje oduzetost ruku i nogu sto se naziva kvadriplegija. Najveća incidenca je u starosnoj grupi od 14-50 godina.Odnos muškarci –žene je4:1.

ANATOMSKE OSOBINE KIČME
Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi,kojih ima 33-34 i fibrokartilaginozni diskusi,koji su međusobno povezani snažnim ligamentima.dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova(vertebrae cervicales),12 grudni pršljenova(vertebrae thoracales),5 slabinski pršljenova(vertebrae lumbales),5 krstačnih pršljenova(vertebrae sacrales) i 4-5 trtičnih pršljenova(vertebrae coccygeae).Krstačni pršljenovi srastaju u os sacrum, trtični u os cocygis,tako da ih ne ubrajamo u prave pršljenove.

Odnosi između segmenata kičmene moždine i pršljenova

KIČMENA MOŽDINA (MEDULLA SPINALIS)
Kičmena moždina odraslih je duga 42-45 cm.Dijeli se na segmente i to:cervikalne kojih ima 8,torakalne kojih ima 12,lumbalne kojih je 5,sakralne kojih je 5 i jedan kokcigealni(ukupno 31),a različite su visine.Kičmena moždina je zadebljana(intumescencija) u cervikalnom i lumbalnom dijelu.Ova zadebljanja odgovaraju začetku nerava za gornje i donje ekstremitete.Donji dio kičmene moždine čine epikonus(segmenti L4,L5,S1,S2) i konus medullare(segmenti S3,S4,S5 i Co1).

1

Odnos između segmenata kičmene moždine,pršljenskih tijela i nastavaka klinički je značajan za određivanje lokalizacije nivoa lezije u dijagnostici i hirurškim zahvatima. Na presjekukičmene moždine razlikuju se siva i bijela masa.Siva masa ima oblik leptira i na njoj se razlikuju prednji ili motorni rog,zadnji ili senzitivni rog,dok se lateralnim i bočnim rogovima nalaze vegetativne nervne čelije.Kroz zadnje korjenove ulaze vlakna za površni i duboki senzibilitet,a lateralni rogovoi sadrže motorne ćelije visceralnuh organa. Bijela masa je podijeljena na tri snopa:ventralni,lateralni i dorzalni,u kojima se nalaze brojni putevi.Najvažniji su: a)Tractus corticospinalis(pyramidalis) b)Tractus spinothalamicus Edinger c)Fascilicus gracilis Goll i fasciculus cuneatus Burdach Kičmena moždina je provodnik naredbi iz mozga u druge dijelove tijela.Putevima koje smo naveli reguliše se pokretljivost nogu,ruku i trupa, kao i rad visceralnih organa-crijeva i mokračne bešike,a kontroliše i osjete mišića,tetiva i kože. Prema navedenom;iz kičmene moždine izlaze dvije vrste nerava:motorni;koji su odgovorni za pokrete i senzitivni koji prenose osjet za bol,pritisak,temperaturu i dodir.

KLINIČKA SLIKA I POČETNO LIJEČENJE
Svi koji pružaju prvu pomoć i učestvuju u transportu poznaju osnovne reanimacione aksiome algoritma ABCD 6: A-slobodni disajni put; B-nesmetano disanje; C-odgovarajuća cirkulacija; D-neuološki status i stsnje svijesti; 6-ako je reanimacija neuspiješna,ponoviti sve mjere; Kod svih povreda kod kojih posumnjamo na povredu kičmenog stuba neophodne su privremena imobilizacija vratne kičme okovratnikom i imobilizacija na tvrdoj podlozi za povrede torakalme ili lumbalne kičme.Liječenje povreda kičmenog stuba počinje na mjestu povrijeđivanja.Sve ekipe hitne pomoći trebaju biti opremljene pneumatskom kragnom i sistemom za potpomognuto ili asistirano disanje. Po prijemu u hitnu službu i bolnicu,tretman povrijeđenog prate neophodne dijagnostične i terapijske mjere.Odmah se mora psigurat adekvatna imobilizacija,a u svim manipulacijama učestvuju najmanje tri osobe.Bez obzira dali postoji prelom,inicijalni pristup cijelog tima je kao da prelom postoji.Kod povrijeđenog sa nervnom lezijom neophodne su dodatne reanimacione mjere. Povrijeđeni se smiješta u jedinicu intenzivne njege sa obezbijeđenim kompletnim monitoringom,postavlja se na urinarni kateter,vrši se korekcije tečnosti i obezbijedi se nazogastrična sukcija. Kod povrede vratne kičme nekad je potrebna nazotrehealna intubacija ili traheotomija. Od momenta prijema neophodno je započeti prevenciju dekubitusa,pozicioniranje sa jastucima,zaštita prominentnih mjesta na koži i redovno okretanje povrijeđenog poslije dva sata. Definicija povrede kičmene moždine po standardima American Spinal Injury Association (ASIA),određuje se poenima povrede po Frenkelovoj skali(1969.g.): 1.(A)Kompletna:potpuni gubitak motorike i senzibiliteta ispod nivoa povrede. 2.(B)Inkompletna:potpuni gubitak motorike uz inkompletni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.

2

stoji i hoda).(C)Inkompletna:izvijesna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta. 4.nepotpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede(bolesnik je funkcionalan.(D)Inkompletna:korisna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta. 5.ali je bolesnik ne funkcionalan.uz potpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.(E)Normalna motorna i sentitivna funkcija 3 .3.

One označavaju aktivnost denervisanih mišićnih vlakana kao rezultat procesa iritacije ili lagane destrukcije alfa-motoneurona u prednjim rogovima. Nekada se nalazi klonus patela i stopala(neiscrpni.neprecizni i ograničeni.Schaefer.nema denervacionih potencijala. Javljaju se patološki refleksi(Babinski i njegove modifikacijeOppencheim. Tetivni refleksi su iz tog razloga povišeni.Gordon.sem ako je lediran nivo kičmene moždine u kome se nalazi i njihov refleksni centar.denervacioni potencijali(fibrilacija fascikulacije.dobija se više uzastopnih refleksnih odgovora). Atrofija je jako izražena.pa pokreti zahvaćenih mišića nisu mogući. Na mge-u se nalazi normalna nervna provodljivost. Vascikulacije su često prisutne.one su nastale usljed inaktiviteta.koji su grubi.ove draži koje pristižu sa periferije podražuju motoneurone. Nema patoloških refleksa.spastičnog tipa(fenomen peroreza)nastaje zbog izostanka inhibitornog uticaja piramidalnog puta u nivou sinapsi u kičmenoj moždini. Tonus je povišen.često polikinetički(umjesto jednoga odgovora na udar refleksnim čekičem. 4 .Fascikulacije označavaju sinhrone. PERIFERNI MOTORNI NEURON Zahvaćeni su pojedini mišići.ali može da bude očuvana sposobnost izvođenja aktivnih pokreta.pozitivan šljak talas).gruba motorna snaga je snižena. Atonija(flakcidnost)ili hipotonija zahvaćenih mišića zbog toga što je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka za tonus.neritmičke kontrakcije svih vlakana u motornoj jedinici a ne i čitavog mišiča. Kožni trbušni refleksi nisu sniženi ili ugašeni. Ukoliko i postoje fipotrofije. Nema klonusa. Nema fascikulacija.nekad pojedini mišići.u obimu većem od 70-80%. Kožni trbušni refleksi su sniženi ili ugašeni pošto jedan od umetnutih neurona za ove ide sa piramidalnim putem.brzi. Na emg-u se nalazi abnormalna nervna provodljivost.te nema pokreta bilo kog dijela ekstremiteta.SINDROMI LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Diferencijalna dijagnoza za sindrom centralnog i perifernog motornog nerva CENTRALNI MOTORNI NEURON Zahvaćene su grupe mišića.ritmički pokretiponavljanje kontrakcija i relaksacija mišićnih grupa).Rossolimo). Refleksi su sniženi ili ugašeni pošto je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka.

dorzalnom dekubitusu.kada je kičmena moždina naglo i kompletno prekinuta.Ako je pacijent u komi a ima povrijeđenu kičmenu moždinu treba ispitati reakcije na bolne stimulacije.. 5 .u pitanju je komplena transvezalna lezija kičmene moždine i prognoza za oporavak je loša.Prvo se ispituje površni a nakon toga duboki senzibilitet.kada bolesnik izađe iz faze spinalnog šoka.Ovaj pregled se završava neurološkim pregledom.KLINIČKA SLIKA POTPUNOG(KOMPLETNOG)TRANSVEZALNOG PRESJEKA KIČMENE MOŽDINE Svi voljni pokreti ispod nivoa povrede su nepovratno izgubljeni i to neposredno poslije povrede tj.Ispitivanje senzibiliteta mora biti precizno i detaljno. od 24(h) do nekoliko sedmica.Sistematska hipotenzija može biti izražena za vrijeme spinalnog šoka..kao i seksualna funkcija kod muškarca.osteotendinzone reflekse i posebno analni tonus.svi kv aliteti površnog i dubokog senzibiliteta su ugašeni.Vazomotorni tonus.koji napuštaju kičmenu moždinu ispod nivoa TH-4 motornih korjenova. Za podizanje bolesnika su potrebne barem četri osobe i što je važno znati da se trup nesmije savijati..Prestanak spinalnog šoka označava pojava bulbokavernoznog refleksa. Ovaj stadijum kompletne transferzalne lezije kičmene moždine naziva se spinalni šok i traje različito dugo.Potrebno je također uraditi palpaciju trbuha da bi otkrili koje su to povrede kičme sa prednje strane kao i visceralnih organa. KLINIČKA SLIKA NEKOMPLETNE(INKOMPLETNE)LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Djelimični gubitak funkcije kičmene moždine može se odrediti prisustvom voljne mišićne snage ili očuvanog senzibiliteta distalno od nivoa lezije kičmene moždine.što je uzrokovano lezijom simpatičkih vlakana u lateralnim rogovima.Pozicija pacijenta je u tzv. Ako nema vidljivih znakova povrede kičmenog pregled se nastavlja na boku.deformacije kičmenog stuba. KLINIČKI PREGLED POVRIJEĐENIH Za osobu koja ima povrede kičmenog stuba liječenje počinje na mjestu povrijeđivanja. Palpacijom se traže mjesta sa lokalizovanom bolnom osjetljivošču.Na pregled utiče stanje svijesti povrijeđenog. Otkrivaju se ekhimoze.spazam paravertebralne musculature.kontrola mokračne bešike i crijeva ugašena. Postojanje senzibiliteta distalno od nivoa povrede kkičmene moždine čini leziju inkompletnom i moguć je svaki oporavak koji varira od minimalnog do potpunog.znojenje i pilorekcija ispod nivoa povrede su privremeno odsutni.

Mokraćni sistem kod muškarca Mokraćni sistem kod žene U normalnim uslovima postoji saradnja između mokraćnog mjehura i mišićnog sfinktera.KOMPLIKACIJE KOJE NASTAJU KAO POSLJEDICA POVREDE KIČMENE MOŽDINE KOMPLIKACIJE NA URINARNOM TRAKTU On se u osnovi sastoji od bubrega.mokraćnog mjehura(vesica urinaria) i mokraćne cijevi(uretre).viška vode i elektrolita i substancija stranih organizmu.putem urina.a sfinkter(prstenasti mišić) se otvara.a iz mozga ponovo prema sfinkteru mokraćnog mjehura nakon čega se on kontrahira i prazni. Urin se stvara u bubrezima. FUNKCIJA MOKRAĆNOG MJEHURA KOD OŠTEĆENJA 6 .U fazi pražnjenja mokraćni mjehur se steže(kontrahira).Osnovna razlika između ženskog mokraćnog sistema i muškog je u dužini mokraćne cijevi. Osnovna uloga bubrega je ekskretorna-izlučivanje otpadnih produkata metabolizma.Odatle signali idu u mozak.a onda nishodnim putem dospijeva preko uretera u mokraćni mjehur.Nevoljni postupak uključuje otvaranje sfinktera i kontrakciju mišića mokraćnog mjehura bez učešća naše volje.te postojanaja žlijezde prostate jod muškarca.mokraćovoda(uretera).On predstavlja mišićnu vreću koja se širi i zadržava mokraću.(Voljna kontrola mokrenja).a ona uključuje voljnu i nevoljnu kontrolu od strane nrevnog sistema.Prostatična žlijezda producira hormon koji usporava rast i razvoj bakterija.Tada mokraća prolazi kroz urtru napolje.Kod punog mokraćnog mjehura nervni impulsi idu u sakralni dio kičme dajući signale da je mjehur pun.

mokraćni mjehur zadržava manju kolićinu urina nego prije oštećenja.što dovodi do nakupljanja velike količine urina u njemu. B. Pribor za intermitentnu samokateterizaciju intermitentne samokateterizacije II.a kao rezultat toga mokrenje može biti često.Poželjno je što češće i redovnije prazniti mokraćni mjehur i držati kožu oko genitalija suhom i čistom radi prvencije mnogih komplikacija.mokraća može sama isticati.U početku to radi medicinsko osoblje.Vlakna mišića mokraćnog mjehura imaju spazme i stežu se sami po sebi.To se često događa kod inkompletnih lezija.a onda se obuči sam pacijent. Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcija mokraćnog mjehura: A. Tehnike pražnjenja mokraćnog mjehura mogu biti sljedeće: I.Optimalno je da količina izlučene mokraće bude 300-500ml.Dobro je vršiti bar 4 kataterizacije dnevno da se spriječi rastezanje mokraćnog mjehura i mogućnosti nastanka infekcije.dok je kod kompletnih lezija izvan voljne kontrole. Upravljanje mokrenjem Osnovni ciljevi koji trebaju pacijenti da postignu jesu održavanje što manjeg pritiska u mokraćnom mjehuru i što manju količinu urina u njemu. Refleksni mokraćni mjehur(Spastićni mokraćni mjehur).ono može biti i pod voljnom kontrolom.u manjim količinama te ovisno od neurološkog oštećenja. Mlohavi mokraćni mjehur(Atonički mjehur).Kod oštećenja gornjeg motornog neurona.Kada je mjehur prepunjen zbog nesposobnosti kontrakcije.KIČMENE MOŽDINE Kod oštećenja kičmene moždine nervni signali iz mjehura nemogu putovati u mozak i iz njega ponovo se vraćati u mjehur(dajući signale da je mjehur pun i da ga treba prazniti). Ovo se najčešće dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-cauda equine.Stalna kataterizacija može biti u obliku stalno postavljenog katetera(Foleyev)kateter u 7 .te vračanje urina nazad prema bubrezima.Javlja se kod oštećenja donjeg motornog neurona. Ovaj tip mokraćnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog Segmenta.Intermitentna ili povremena kataterizacija kateterom koji se postavlja kroz uretru u mokraćni mjehur nekoliko puta dnevno(svaka 3-4 sata).Tako se sprečavaju urinarne infekcije.istegnuti su.mišići mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije.pa se tome prilagoditi i katateriziranje i uzimanje tečnosti(1500ml urina dnevno).

• disinergija(nekoordiniranost)mokraćnog mjehura koji se kontrahira i njegovog sfinktera koji se ne može otvoriti.kontrolom unosa tečnosti u organizam.Spontano mokrenje kod oštečenja gornjeg motornog neurona neki se mokraćni mjehuri spontano stežu(kontrahuju).postavlja se vanjski skupljač mokraće URINOM.a koriste se lijekovi za opuštanje sfinktera ili se vrši hirurško otvaranje.Da bi se održao nizak pritisak treba često prazniti mokraćni mjehur.da održi kožu pacijenta suhom. • održavanje kože suhom. • kataterizacija mora biti pravilna.ili suprapubična(kroz trbušnu stijenku).Za takve mokraćne mjehure koji se spontano.Vraćanje urina iz bešike u bubrege dešava se u dva slučaja: • iritabilan. • uzimanje jednokratne doze antibijotika nakon seksualnog akta ili dozu od 1-2 dana nakon pojave prvi simptoma.razvoj i rast bakterija.visoko upijajućih pelena)izbjegavanje infekcija.čime se ispiru bakterije iz urinarnog trakta spriječava nastanak infekcije i stvaranje kamenaca.da se spriječi prepunjenost mokraćnog mjehura.Kateter se obično mijenja 21-30 dana.Spastičan mišič se može pokrenuti ako se lagano lupka ili masira donji dio trbuha iznad pubične kosti.kao povlačenje stidnih dlačica što če izazvati refleksno mokrenje. 8 .Stimulatorno mokrenje u nekim slučajevi a možemo izazvati mehaničkom stimulacijom. Slika 1 Slika 2 Da bi se izbjegao visok pritisak u mokraćnom mjehuru koji može dovesti do vračanja urina prema bubrezima i izazvati njihovo oštećenje mora se pravilno provoditi često pražnjenje mokraćnog mjehura.stajanje urina.održavanje higijene genito-urinarnog trakta i analnog otvora.nadražljiv mokraćni mjehur.pa se kod povećanja količine mokraće stvara povećani pritisak.Nije preporučljivo korištenje mehaničkog podražaja za pražnjenje bešike.nošenjem pogodnih sredstava(kondoma.koji vrača urin u bubrege. Prvencija urinarnih infekcija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine • unošenje odgovarajuće količine tekućine u toku dana.mokraćnu cijev.Kateter na vrhu ima balončić i sprečava izvlačenje.sami prazne ili kojima je urađena sfinkteronemija(hirurški postupak grlića mjehura).redovnim pražnjenjem mokraćnog mjehura.kod koga je izgubljena elastičnost. • pražnjenje mokraćnog mjehura 3-4 puta u toku dana.sterilna. IV. III.te čestim promjenama vlažne odjeće.

krvni sudovi i nervni završeci.regulacija tekućine.koji su zaduženi za odbranu organizma od infekcije.visokim sadržajem kalcija ili drugih hemijskih materija u krvi i mokraći.a ako traju duže destruišu aktivni bubrežni parenhim i dovode do bubrežne insuficijencije.Mrtve bakterije u vakcini se nešire nego potiču organizam na proizvodnju antitijela koje će se kasnije boriti protiv živih bakterija u infekciji. Funkcija kože je zaštita tijela.dovode do pojava mučnine i nagona na povraćanje.uvećane prostate i time smanjuje mogućnosti nastanka urinarnih infekcija. hirurško liječenje urinarnih obstrukcija zbog urogenitalnih anomalija.dovesti do hidronefroze bubrega.Subjektivni izazivaju osjećaj bola u leđima.ili u mokraćnoj bešici. Dekubitusi dekubitusi 9 .U njemu se nalaze korijeni dlake.a svojim prisustvom povećavaju sklonost ka infekcijama i urinarnoj sepsi. Kamenci mokraćnog sistema Kamenci se mogu razviti u svakom dijelu mpkraćnog sistema.groznice.nazeba.injekcionim putem a za žene čak i vaginalnim putem.dermis.Kamenci većih dimenzija mogu blokirati mokraćne puteve.žlijezde lojnice.Oni nastaju od mineralnih naslaga koje su uzrokovane infekcijama.Unutrašnji sloj kože.kamenaca.te se u mokraći pojavljuju kao talog ili sediment(pijesak).• • • česte kontrole urina i urinokontrole.Ispitivanja su pokazala da su infekcijama sklonije osobe sa sniženom vrijednošću imunoglobulina u serumu.tumora.Mrtve ćelije se stalno ljušte.u bubrezima.sastoji se od vezivnog tkiva koje daje koži elastičnost.regulacija temperature tijela i osjetljivost. Komplikacije na koži Koža pokriva i štiti cijelo tijelo. Najčešće su manjih dimenzija(mikrokalkulusi) i lako prolaze mokraćne izvodne cijevi.žlijezde znojnice.osjećaja nelagode.Građena je iz dva sloja tkiva:epidermisa i dermisa.a zamjenjuju ih ćelije unutrašnjeg dijela epidermisa.a u kućnim uslovima upotreba test trakica(Dipstik) koje mijenjaju boju ukoliko postoji urinarna infekcija(nitriti prelaze u nitrite pod dejstvom bakterija). Epidermis je površinski sloj koji se spolja sastoji od mrtvih ćelija a iznutra je sloj živih ćelija. u budućnosti se predviđaju vakcine protiv recidivirajućih urinarnih infekcija.koje će se bazirati na povećanju imunološke otpornosti organizma.pojave krvi u mokraći.Utoku su ispitivanja vakcina koje će se davati oralnim putem.ureterima.

Ove promjene se mogu javiti u okviru samo dva sata neprekidne izloženosti pritisku.dijele se u ekstrinizičke i intrinizičke. Najznačajniji ekstrinizički faktor nastanak ulceracije je pritisak.klizanje pacijenata u krevetu ili kolicima uz dodatni pritisak težine tijela.Rane od pritiska(preassure sore)ulceracije ili dekubitusi su vrlo česta komplikacija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine.Termin dekubitus se izvodi iz latinske riječi “težiti dole“a saznanja o njemu sežu u daleku prošlost. Klasifikacija ulceracija po stadijima: Postoji u literaturi mnogo klasifikacija stanja ulceracija.opisuju se četiri stadija.ukoliko pritisak traje kratko.željeza.prisustvo kontraktura mogu povećati mogućnost nastanka ulceracija na koži.po kojima se klasificira oštećnje kože.To su: 1.Na taj način povećava se rizik od oštećenja kože pod pritiskom.što uzrokuje pojavu rana ili dekubitusa.Također se mogu javiti i u predjelu nosa.prisustvo komorbidnih stanja kao što je šećerna bolest.ali pokazuje znakove eritema.sakralna trohanteri.ishemije(anoxiae) tkiva. • povećana temperatura tijela. Patofiziologija dekubitusa:postoje mnogi fektori koji utiču na nastanak dekubitusa.što uzrokuje nastanak mjehurića(plikova).Takve pojave nastaju za vrijeme transfera-kada se tijelo ili dijelovi tijela vuku preko kreveta ili kolica ili klozetne šolje.kože.Tkivo ispod pritiska je sposobno da mu se odupire.stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože(uključuje još uvijek dermis)dovodeći do abrazije kože. U ekstrinizičke faktore spada i istezanje(shear forces. • Anemija(deficit crvenih krvnih zrnaca.pothranjenost.Takva pojava uzrokuje napuknuće i trganje kože.povećava metaboličke promjene i mogućnost nastanka anoksije tkiva.gdje su koštane izbočine kao što je išijadična kost.koji tijelo vrši svojom težinom na kožu iznad isturenih mijesta na kostima tijela(tuberositasima)često jačine i do 150 mmHg.Za pacijente sa paraplegijom dekubitus je direktni uzrok morbiditeta/mortaliteta.patela. Prema National Preassure Ulcer Advisory Panel.Ukoliko je pritisak dugotrajan.mobilnost i mentalnu sposobnost.ali je tu period neprekidnoj izloženosti pritisku duži.na prsima-grudima.maleolusi.tuberisitasi.od kada postoje pisani naučni dokumenti o Egipatskim mumijama.odumiranja ćelija tkiva i na kraju se stvara nekroza-ulceracije.a može se javiti i u toku spazma. Trenje kože(frikcije)također su ekstrinzički faktor nastao zbog stalnog tljanja(vučenja) Preko površine kože.stadij u kome je intaktna koža.potiljka(okcipitalno).uvjetuje okluziju krvnih sudova i pomaže nastanku dekubitusa(npr.oboljenje srca.promjenom položaja tijela ulceracije se mogu prevenirati.jednako obolijevaju žene i muškarci a incidenca je veća kod starije životne dobi.reaktivne hiperemije i ako traje više od 24 sata. Kod pacijenata koji imaju normalan senzibilitet.neprekidan. 10 . U intrinzičke faktore koji dovode do dekubitusa(ili takva stanja pomažu nastanku)mogu se spomenuti: • urinarna i fekalna inkontinencija udružena sa pritiskom koji može povećati rizik od nastanka dekubitusa posebno u poveličnoj regiji.edemi.pluća.pojavljuje se induracija.cinka).promjene u smislu ishemije si ireverzibilne.Najčešća predlekciona mjesta na kojima se javljaju dekubitusi su:bedra i glutealna regija.koje nastaje kada se dva sloja tkiva koji se nalaze jedan iz drugi ostežu ili vuku u suprotnim pravcima. 2.Produžena izloženost pritisku dovodi do cirkulatornih okluzija.

urolog.U tom cilju vrše se česte inspekcije kod inkontinentalnih pacijenata.fizijatrima i fiziotarapeutima.moraju biti uključeni u liječenje i nadzor kako bi se postigla maksimalna rehabilitacija pacijenta.tetive.educirati i ako treba intervenisati kod liječenja u kućnim uslovima.Sulfamylonom Hydrogelom. • Korekcija krvne slike. • Edukaciji pacijenata koji moraju shvatiti da sami preuzimaju odgovornost za prvenciju dekubitusa samostalnim mjerama zaštite.da ne bi došlo do povreda.zračni kreveta. jer se smatra da je malnutricija jedan od reverzibilnih uzroka dekubitusa.posebno čistim od urina i fekalija. • Rane sa debrisom ili fibrinskim eksudatom mogu se mehanički očistiti sa fiziološkom otopinom ili sulfadianizom(Silvadene).Adekvatna ishrana poboljšava opšte stanje pacijenata.vodeni kreveta.specijalistima.stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštećenjem potkožnog tkiva.Hrana se može aplicirati per os.Pacijenti sa refrakternim spasticitetom se podvrguju neurohirurškoj ablaciji.ali ne i fascija ispod.Prva stepenica u redukciji i eliminaciji uvjeta za stvaranje dekubitusa je repozicija pacijenata svaka dva sata. Medicinska briga u smislu prvencije dekubitusa Problem prvencije i liječenja dekubitusa mora se podići na multidisciplinarni nivo kako bi se postigli maksimalni rezultati.pacijenti se obučavaju za samostalnu njegu i nadzor.stadij predstavlja prodor defekta u mišiće. • Pacijentu se mora davati dovoljna tečnosti u toku dana. 4.Fleksione kontrakture se riješavaju također hirurški.kao što su tuberositas.te se blagovremeno liječe urinarne infekcije i colitis.uz vršenje frikcija.Bolja prvencija dekubitusa može se postići: • Upotrebom specijalni sjedeći kolica. • Moraju se zaštititi-obložiti sva mjesta koja su izložena pritisku.C.a može i pareneralnim. Neurohirurg.3.venskim putem.vitamina B.te moraju biti suhe. • Bakterijske kontaminacije moraju biti tretirane promptno da se ne komplikuju osteomijelitisu. Poželjno je imati patronažne timove medicinskog osoblja.internista-nefrolog.zračnih jastuka.gerijatar.davati optimalan unos bjelančevina.a time se smanjuje mogućnost nastanka dekubitusa. • Rane se moraju održavati čistim.te obezbijediti odgovarajuća temperatura tijela. Liječenje dekubitusa Ovisno od stanja organizma i veličine dekubitusa.kolitisom ili celitisom.kosti.Nakon liječenja u hospitalnim uslovima.ortoped.Predstavlja ulceracije sa ili bez potkožnog tkiva.enteralno preko sonde davanjem suplemenata.smrzotina ili opekotina. • Mora se evaulirati način ishrane.liječenje je u osnovi opšte i lokalno.a ujedno pružila i potpora ljekarima.davanje preparata željeza su također mjere prvncije dekubitusa. 11 .odnosno anemija.koji je baktericidan za mnoge gram pozitivne i gram negativne baktrije.E.te bakterijemijom.te prvencija dekubitusa u kućnim uslovima. • Spasticitet se kontroliše medikamentima na bazi Datrolone Sodium.koje će povremenonadzirati.

Osteoporoza 12 .U stacionarnim ustanovama to izvodi terapeut.bogata bjelančevinama i vitaminima. U težim slučajevima nadoknada bjelančevina se može vršiti enteralnim i parenteralnim putem preparatima plazme ili transfuzijom pune krvi i preparatima željeza.Otvoreni zagađeni dekubitus 4. Pored gore navedenih komplikacija mogu se javiti komplikacije kao: 1.Istezanje silom zemljine teže obavlja se tako da pacijent sjedi na ivici kreveta .pa i kroz dekubitus.kostima 2.Hirurško liječenje dekubitusa Kontrakture Kontrakture predstavljaju očvrsnuće tkiva u mišićima oko zglobova.Opšte mjere liječenja imaju za cilj jačanje organizma kao cjeline.One se ispravljaju u postelji na dva načina:djelovanjem zemljine teže u sjedećem položaju i istezanjem u ležećem položaju sistemom kotura.potkoljenice vise sa opterećenjem u predjelu skočnog zgloba.Protok krvi na ugroženim mijestima poboljšava se otklanjanjem pritiska.Pacijent se postavlja u rasteretni položaj i rigorozno se sprovode sve mjere prvenciji. Fleksione kontrakture koljena su uzrokovane nepravilnim položajem u postelji ili dugotrajnim sjedenjem u kolicima.Vertikalizacija pacijenata i njegovo aktiviranje. Kontraktura skočnog zgloba se najčešće sreću u plantarnoj fleksiji a najefikasnije se riješava stajanjem sa punim osloncem u razboju.Rane se mogu zračiti ultravioletnim zračenjem da se izazove reaktivna hiperemija koja će poboljšati cirkulaciju.Daje se visokokalorična.One ograničavaju pokrete zglobova i predstavljaju problem jer ometaju tranfere(u kolica i iz kolica)ili mijenjaju držanje tijela pri korištenju kolica u dnevnim aktivnostima.te pobpljšavanje krvotoka na ugroženim dijelovima tijela.Istezanje sistemom koturaca izvodi se tako da pacijent leži potrbuške sa fiksiranom natkoljenicom platnenim pojasom.a u predjelu skočnog zgloba postavi se platnena omča pa se sistemom kotura vrši natezanje u pravcu fleksije koljena.“dubku“ili oscilatornom stolu.Ekstenzione kontrakture koljena su posljedica dugotrajne imobilnosti.a drži se onoliko dugo koliko pacijent može da izdrži.Da bi osposobili pacijenta za korištenje kolica moramo spriječiti nastanak kontraktura.Iz didaktičkih razloga dekubitusi su podijeljeni na: 1.raznovrsna ishrana.Kontrakture mogu biti u položaju ekstenzije ili fleksije.Komplikacije na mekom tkivu. Korekcija položaja u postelji vrši se potkoljenom šinom koja se postavlja više puta dnevno.pa ih dijelimo na fleksione i ekstenzione. Lokalne mjere liječenja započinju se uvijek kontervativno.Prijeteći dekubitus 2.To najbolje uspijevamo razgibavanjem zglobova u punom obimu.ali istovremeno on obučava pacijenta i njegovu porodicu da to mogu i sami obaviti u kućnim uslovima.Kod paraplegičara najčešće srećemo ekstenzione kontrakture koljena i skočnih zglobva ali se povremeno sreću i fleksione kontrakture istih zglobova.Otvoreni i komplikovani dekubitus 5.Otvoreni.Ove kontrakture se ispravljaju korekcijom položaja u postelji sa opterećenjem. poboljšava rad srca.zglobovima.pa tek ukoliko ne uspiju liječenje se nastavlja hirurškim mjerama.protok krvi kroz organizam u cijelini.korektivnim šinama ili istezanjem sistemom kotura.čists dekubitus 3.

Faza imobilizacije traje od dana povrede do prelaska bolesnika u kolica.potrebu za mirovanje(zbog sanacije eventualnih preloma) i potrebu za aktiviranjem radi prvencije mnogobrojnih komplikacija. 13 .Gastrointestinalni poremećaji KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE Ljekar i fiziotarapeut uradit će procjenu stanja pacijenta i na osnovu toga napravit će kineziterapijski program koji obuhvata: • Obuka pacijenta relaksacije • Vježbe disanja • Pasivne vježba plegičnih ekstremiteta • Korektivni položaj • Vježbe snage za neoštećenu muskulaturu • Vježbe paretične muskulature • Vježbe spastične muskulature • Adaptacija pacijenta na vertikalni položaj • Obuka transfera • Vježbe ravnoteže • Aktivnost sa kolicima • Vježbe u razboju • Vježbe stajanja i hoda • Aparatisanje i sportske aktivnosti Kineziterapijski termin dijelimo u dvije faze:fazu imobilizacije i fazu mobilizacije. Ova faza traje otprilike oko tri mjeseca i ima zadatak da pomiri dva oprečna zahtjeva. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodit ćemo: 1.da spriječi gubitak elascititeta međurebarnih mišića.Terapeut obavlja vibracionu masažu toraksa. Pacijenta učimo da koristi pomoćne inspiratorne mišiće.zbog dugotrajnog vještačkog disanja poslije vađenja kanile pacijent se uči produktivnom kašljanju.frekvencu disanja. Kod lezija C3-4 postoji visoki položaj dijafragme.3.Zadatak fiziotarapeuta je da grudni koš pacijenata pasivno dovodi u fazu ekspiriuma.Na taj način oni će uspijevati da dubokim disanjem u dvočasnim intervalima sami regulišu povećanu potrebu za kiseonikom. Pošto su interkostalni mišići inervisani Th 1-11 jasno nam je da su svi pacijenti sa povredom cervikalne medule respiratorno ugroženi..zbog potrebe izbacivanja nakupljenog sekreta.U slučaju potrebe pomažemo se aspiratorom.tenziju pulsa.u slučaju potrebe kod ovakvih pacijenata pristupa se traheotomiji.Pacijent ima osjećaj da ne dobiva dovoljno kiseonika.Ako se izvrši traheotomija.NJEGA DISAJNIH PUTEVA Osobito je važno kod cervikalnih i visokih torakalnih lezija.jer se pacijent na taj način oslobađa ostatka vazduha i omogućava mu da primi veću količinu kiseonika.vrijednosti CO2.Precizno mjerimo VK(vitalni kapacitet).Kardiovaskularne i plućne komplikacije 4.što smanjuje plućnu ventilaciju i pacijent nastoji da dođe do svježeg zraka.pristupamo više puta dnevno maksimalnom pritisku na zidove grudnog koša u ritmu vještačkog disanja.

elektrostimulacijom ćemo obuhvatiti više mišića.pored oduzetosti skeletne muskulature. Tako nastaje circulus vitiosus:skraćenje mišića povećava spazam. Njihovo skraćenje dovest će i do skraćenja tricepsa sure i fleksora kuka.niti one smiju dugo trajati.a spazam je apsolutna kontraindikacija za elektro stimulaciju.2.postavimo rolnu ispod koljena.sprečavaju nastanak kontraktura.Ako su ove grupe mišića skraćene položajem.Zbog toga u početku možemo pribjeći električnom držanju mišića.a spazam povećava stepen skraćenja.pacijenta treba tretiratu kao da će sve funkcije povratiti. Ako npr.Povoljni položaji utiču na regulaciju cirkulacije. 3.Tada možemo očekivati seriju tromboza i nastanak kontraktura.ali se obezbjeđuje maksimalna hiperekstenzija.doći će do skraćenja ishiokruralne grupe mišića.doprinjet ćemo smanjenju stepena samostalnosti pacijenta u kasnijoj fazi rehabilitacije.sprečavaju pritisak na pojedine segmente.Neće biti velike koristi ako se pacijent vježba pet dana u nedjelji a dva dana ostaje bez terapije.Budući da spinalni šok prikriva definitivnu sliku neuroloških ispada.Česta pojava je pneumonija i edemi mlitave muskulature.Tek poslije konsolidacije frakture dozvoljena je fleksija kuka pasivnim vježbama i promjenom položaja u krevetu.Pojava spazma je kontraindikacija za postavljanje zglobova u (srednje) položaje.Naročito obazrivi moramo biti sa vježbama fleksije u kuku. Vensko proticanje poboljšat ćemo pasivnim vježbama ekstremiteta masažom(glađenjem) Muskulature.U ranoj fazi(spinalni šok)važan je kontinuitet terapije.Svakoj elektroterapiji treba da predhode pasivne vježbe.KOREKTIVNI POLOŽAJ Kineziterapija kod povreda kičmene moždine podrazumijeva i postavljanje segmenata u najpovoljnije položaje.Za nastanak kontraktura odgovorna je nedovoljna ili neadekvatna kineziterapija. Kod kompletne plegije.Proticanje krvi će zavisiti od sile gravitacije jer se nemože računati ni na mišićnu pumpu plegične muskulature ekstremiteta.postoji i oduzetost glatke muskulature krvni sudova.U tom slučaju potrebno je aktivirati očuvanu muskulaturu aktivnim vježbama.Nikad ne treba stimulirati aduktore i fleksore natkoljenice jer su oni najčešće spastični mišići.zbog insuficijencije venskog krvotoka.povoljno djeluje na oporavak pretične muskulature.Uporedo sa kineziterapijom provodi se i 14 .Radi toga okretanje pacijenta u dvočasovnim intervalima nije samo prvencija dekubitusa nego i gimnastika cirkulacije.Lezija od Th 9-11 toleriše fleksiju kuka samo 45 stepeni.U ranom stadiju nikad nesmijemo započinjati tretman napornim vježbama.a novi ritam se može odrediti po prestanku spinalnog šoka.Kod niskih lezija postoji mogućnost pomjeranja frakturiranih djelova kičmenog stuba.koje možemo kompenzirati dubokim disanjem. Kod povrede Th 5-9 fleksija ne smije preći ugao 90 stepeni.Pasivne vježbe treba strogo dozirati jer mogu dovesti do opterećenja malog krvotoka i stanja dispnoe.Kontinuitet kineziterapijskih vježbi za vrijeme spinalnog šoka je obavezan.jer ako neuspijemo očuvati pokretljivost svih zglobova i dobru elastičnost mišića.jer na taj način čuvamo elastičnost mišića i tada mišić bolje odgovara na položaj električne struje.Pasivne vježbe ekstremiteta u cilju prvencije kontraktura predstavljaju značajnu mjeru kojom ćemo stvoriti uslove za provođenje programa liječenja i rehabilitacije.a u nekim slučajevima pacijentu dati kiseonik.a kod lezije ispod Th 11 nije uopšte dozvoljena fleksija kuka.PASIVNE VJEŽBE PLEGIČNIH EKSTREMITETA Ispod nivoa lezije koristimo vježbe za sprečavanje nastanka tromboze i kontraktura.spazam će se povećati i dovesti do njihovog daljeg skraćenja.Ako je lezija inkomplentna.

tj.crijeva.Terapeut treba da obuči pacijenta da ove vježbe samostalno izvodi.održimo elastičnost mišića i spriječimo nastanak kontraktura i nakraju smanjimo spastičnost.Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete.Mišići iznad nivoa lezije kod definitivne plegije moraju biti pripremljeni da preuzmu na sebe izgubljene funkcije bar u okviru samozbrinjavanja i aktivnosti svakodnevnog života.Pošto je mirovanje u ovoj fazi osnovna terapijska mjera.socialnu i psihičku rehabilitaciju. U ovoj fazi provodimo: 1.otpor koji se daje pacijentu mora biti strogo doziran(vježbe sa otporom).Cilj kineziterapije je razvijanje snage.prvenciju dekubitusa pa termine kineziterapije moramo uskladiti sa treningom mokraćne bešike i crijeva.deset puta-jednom dnevno. Slika 3 Slika 4 15 Slika 5 . Vježbe sa otporom FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi odgovorna za dalje napredovanje rehabilitacije pada skoro isključivo na pacijenta.Kineziterapija u ovoj fazi terapije omogučit će postizanje samostalnosti pacijenta. Nigdje nije toliko značajno aktivno učešće pacijenata u realizaciji programa rehabilitacije a prije svega kineziterapija. Cilj ovih vježbi je da poboljšamo cirkulaciju i preveniramo trombozu.Primjenjuju se pasivne relaksirajuće vježbe svih zglobova od proksimalnih ka distalnim u punom obimu.izdržljivosti i vještine za samostalnost u aktivnostima svakodnevnog života i profesionalnim aktivnostima.mišića sa očuvanom inervacijom.a to je uslov za njegovu profesionalnu. Rana kineziterapija posebnu pažnju usmjerava na angažovanje mišića iznad nivoa lezije.njega ovih bolesnika usmjerena na njegu mokraćne bešike.

Ovaj postupak sprovodimo svakodnevno.Također možemo koristiti i inhibitorne položaje.Vježbe za smanjenje spastičnosti.mučnina.nekontrolisano će se ispuniti dilatirani krvni sudovi abdomena i donjih ekstremiteta.bar dva puta po trideset minuta.Spazam je posljedica oštečenja medule spinalis i nedostatak inhibitorne kontrole centralnog nervnog sistema.povećavamo prag nadražaja refleksa na istezanje i mišić će odgovoriti inhibicijom.Za ovu priliku koristimo vježbe istezanja spastični mišića.a što postižemo vertikalnim opterećenjem kostiju.nesvjestica. Cilj nam je da smanjimo ili otklonimo spazam i pacijentu omogućimo da izvodi pojedine aktivnosti.Pacijent ima osjećaj «kidanja» i «čupanja» u spastičnom dijelu. Uporedo sa ovim vježbama možemo koristiti oscilatorni sto.što će mam poslužiti ne samo za savladavanje vaskularne reakcije nego kao i prevencija osteoporotičnih promjena.Spastičnost se javlja oko osme nedjelje od povrede.Javit će se vrtoglavica.Zbog toga pri vertikalizaciji pacijenta.Trebamo voditi računa da se ugao ispravljenja postepeno povećava. Kada pacijent savlada vertikalan položaj spreman je za aktivnosti van kreveta.Potrebno je da određenim postupcima jdelujemo inhibitorno.a povećanje ugla iznad 75 stepeni nije potrebno.2.Prvi akt bit će podizanje uzglavlja.a ubrzo i sjedeći položaj.u dvanestoj nedjelji se smanjuje.Zbog toga ove pacijente trebamo postepeno privikavati na uspravni položaj. 16 . Spinalna povreda prati paraliza vazomotora.Adaptacija na vertikalni položaj. 3.a pod dejstvom sile zemljine teže.Pacijent će uskoro moći bez problema zauzeti polusjedeći položaj.a u osamnestoj nedjelji dobiva definitivan oblik.

Viši stepen predstavljaju vježbe balansa sa opterećenjem.a kasnije i drugim transferima.čim za to nema kontraindikacija. Vježbe balansa 5.Pacijent može održati ravnotežu i kad je u pitanju najveći hendikep. Osnovni principi rehabilitacije da je osposobljavanje aktivan proces.glatka daska.pa tek onda iznad i ispod nivoa kolica.kada pacijent postiže brzo reagovanje i bolju koordinaciju.Kolica predstavljaju zamjenu izgubljene funkcije donjeg ekstremiteta.vid.sluh.mišićni sistem.igrama sa loptom. Cilj je da postignemo dobru ravnotežu. Pri savladavanju ovih aktivnosti često koristimo pomoćna sredstva i pomagala kao što je:trapez.Zadatak 17 .razne dizalice.Adaptacija na vertikalni položaj 4.primjenjujemo u slučajevima paraplegije započinje sa obučavanjem pacijenata sa okretanjem u krevetu. Vježbe ravnoteže(balansa)počinjemo već u krevetu. Vježbe balansa nastavljamo vježbama pred ogledalom sjedeći u kolicima.vestibularni aparat.osobito centralni nervni sistem.čim pacijent savlada sjedeći položaj.koristeći vidni mehanizam.brzom vožnjom kolica.Za dobru ravnotežu odgovorni su:koštanozglobni sistem.Vježbe balansa. U periodu uvježbavanja ravnoteže mogu se primjeniti i Bobath-ove vježbe ravnoteže u sjedećem položaju.Vježbama je potrebno postići adekvatnu brzinu.Obuka transfera. U obuci transfera počet sa obukom u nivou kolica.nervni sistem. Ove kvalitete razvit će još bolje kroz sportske aktivnosti.reagovanje na pomjeranje tijela i izbacivanje iz ravnotežnog položaja.stolnim tenisom.

pacijent pomjera obje ruke naprijed.karlice.Hod kod viših lezija je iscrpljujući pa je za pacijenta bolje da samo stoje.Dvotaktni hod započinjemo iz stojećeg položaja.aktivira bočne fleksore trupa sa desne strane.sprečavanju sekundarnog deficita i maksimalnom razvijanju neoštećenih funkcija.Ciklus se zatim ponavlja.Spušta nogu na pod.nazad.a onda snagom ruku podiže cijelo tijelo i prebacuje obje noge do iza linije koja spaja obje šake.sastojat će se u jačanju snage paretičnih mišića prema manuelnom mišićnom testu.ruke i trup.teži.okretanje.Stojeći položaj je zbog efekata hemodinamike.potkoljenica i stopala.zatim naprijed prebaci lijevu šaku. Cilj nam je da pacijent savlada stojeći stav i pripremi se za hod sa štakama.On će upoznati pacijenta sa kolicima. 6.trupa.čvrsto se držeći za rukohvat razboja.Ovaj hod je brži jedino moguć za pacijente sa visokim lezijama kojima su bočni fleksori trupa i rotatori karlice nefunkcionalni.Aktivnosti u razboju.prebacivanjem težišta nazad.njihovom funkcijom i načinom održavanja.uravnoteži se na tri tačke oslonca.položaja ramena.jačamo rameni pojas.Da bi pacijentu omogućili uspravan stav moramo mu obezbjediti pasivnu fiksaciju donjih ekstremiteta adekvatnim aparatom ili privremenim pomagalom.pomoću bočnih fleksora trupa podiže i malo rotira karlicu sa lijeve strane na taj način pomjeri lijevu nogu malo naprijed.Zatim obučava pacijenta u vožnji naprijed.Ovaj tretman treba da ima progresivan tok tako da prva stajanja ne traju duže od deset minuta. U razboju počinjemo uvježbavanje hoda koji može biti dvotaktni i četverotaktni.potrebno održati tri do četiri sata dnevno.terapeuta je da odabere adekvatna kolica. ali ga pacijenti više vole jer je sličniji normalnom hodu.nadkoljenica.Obučava ga o načinu zauzimanja pravilnog sjedećeg položaja. Pacijent iz stojećeg položaja prebacuje naprijed desnu ruku na rukohvat razboja. 18 .njihovim pojedinim dijelovima.naravno kod pacijenata koji imaju očuvanu muskulaturu koja omogućava hod. Razboj nam omogućava da povećamo elastičnost mekih tkiva.istežemo mišićne grupe koje se inače brzo skraćuju. Četverotaktni hod je sporiji.podiže karlicu i pomjeri desnu nogu naprijed. Nivo oštećenja u visini L1 bit će indikacija za obuku funkcionalnog hoda.oba stopala i desnu šaku.jer na ovaj način pored ostalog postižemo rasterećenje urinarnog trakta.Tretman pacijenta sa nepotpunim oštečenjem medule spinalis gdje u kliničkoj slici dominira kvadripareza ili parapareza.

Zato se koristi najčešće natkonjeni aparat ili natkoljeni aparat sa palčevim pojasom.10-15 minuta.Vježbe u razboju 7.podpazušne ili podlakatne. Ovisno od stanja mišića karličnog pojasa.jer je dekubitus lakše spriječiti nego liječiti. Paramobil 19 .ovisit će i vrsta štaka koje će pacijent koristiti. Aparatisanje Ima za cilj omogučavanje uspravnog stava kod pacijenta uz imobilizaciju donjih ekstremiteta.Potkoljeni dio aparata kontroliše skočni zglob. Prve aplikacije aparata traju kratko.Natkoljeni dio aparata kontroliše koljeni zglob.Pelvični pojas kontroliše zglob kuka.Po skidanju aparata treba odmah pregledati kožu i reagovati ako primjetimo crvenilo ili otisak aparata. Danas postoji više tehničkih rješenja za bolje estetsko i funkcionalno korištenje aparata.

4. U kineziterapiji imamo dvije faze: Fazu imobilizacije i fazu mobilizacije.E -edukacija pacijenta po prevenciji -liječenje dekubitusa -Postoje opšte i lokalne mjere kineziterapija kod paraplegije.a onda nishodnim putem dospijeva preko uretre u mokračni mjehur. Komplikacije Urin se stvara u bubrezima.kosti i tetive.4/5 trtičnih pršljenova.Klasifikacija dekubitusa po stadijima: 1.Stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštečenjem potkožnog tkiva.vitamina.B.Ovo se najčešče dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-caude equine. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodi se: 20 . Mlohavi mokraćni mjehur(atonički mjehur).ZAKLJUČAK: Paraplegija predstavlja oduzetost donjh ekstremiteta. 2. Dekubitusi su rane od pritiska.Tada Mokrača prolazi kroz uretru napolje.C.a sfinkter se otvara.U fazi pražnjenja mokračni mjehur se steže(kontrahira).Stadij predstavlja prodor defekta u mišiće.12 grudnih pršljenova.posebno od urina -čišćenje rana fiziološkom otopinom -davanje optimalne količine bjelančevina.Javlja se kod oštečenja donjeg motornog neurona. Medicinska briga u smislu prevencije dekubitisa: -upotreba specijalnih sjedećih stolica -zaštita mjesta izloženih pritisku -davanje dovoljne količine tečnosti -održavanje rana čistim.Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi kojih ima33/34 i fibrokartilaginozni diskusi.kod oštečenja CNS i flakcidna kod oštečenja PMN.Ona može biti:spastična.Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcije mokraćnog mjehura: Refleksni mokraćni mjehur(spastični mokračni mjehur)kod oštečenja gornjeg motornog neurona.Ovaj tip mokračnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog segmenta.Dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova.mišiči mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije.Stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože 3.5 krstačnih pršljenova.5 slabinskih pršljenova.Stadij u kome je koža intaktna.

com.Muhamed Mataradžija 2.ParaplegijaDr.Anatomija i fiziologija čovjekaDr.paraplegija-hr.Ozljede kralježnice ili kralježnične moždineDr.Internetwww. 21 .Ivan Džidić 4.Saša Mosolavac Dr.Mirko Čuš 3.Aleksandra Mosolavac Dr.-njega disajnih puteva -korekcija položaja -pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi provodimo: -pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete -vježbe za smanjenje spastičnosti -adaptacija na vertikalni položaj -vježbe balansa -obuka transfera -aktivnosti u razboju -aparatisanje LITERATURA 1.

.......9 Dekubitusi..............1 Klinička slika i početno liječenje................8 Kamenci mokračnog mjehura.............................................................................................................16 Obuka transfera.............................................9 Komplikacije na koži..................................................................................10 Medicinska briga u smislu prevencije dekubitusa..........................................................................................................................13 Njega disajnih puteva..............................................................................................................................................................................................9 Klasifikacija ulceracija po stadijima...............................................................14 Faza imobilizacije................................................2-3 Sindromi lezije kičmene moždine...........................SADRŽAJ: UVOD Anatomske osobine kičme............................................................................................................................................................................................................1 Kičmena moždina(medula spinalis)......................................................................................................15 Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete............................................4 Klinička slika potpunog(kompletnog)transferzalnog presjeka kičmene moždine................................................................................................7 Upravljanje mokrenjem.....................................................................................12 Kineziterapija kod paraplegije........................17 22 ......................................................................................................................................................................................12 Kontrakture...............................................................................................................11 Liječenje dekubitusa..............................11 Lokalne mjere...........................................................15 Vježbe za smanjenje spastičnosti...................................................................................................................................14 Pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta..............................................................5 Klinička slika nekompletne(inkompletne)lezije kičmene moždine.....................................................................................................................................................................................13 Korektivni položaj...................................................................................................................................16 Adaptacija na vertikalni položaj................................................................................................................................5 Komplikacije koje nastaju kao posljedica povrede kičmene moždine Komplikacije na urinarnom traktu................................7 Prevencija urinarnih infekcija.......................................................................................................................................................................13 Faza imobilizacije....................................................................................................................................16 Vježbe balansa........................................................................6 Funkcija mokračnog mjehura kod oštečenja kičmene moždine...........................................................5 Klinički pregled povrijeđenih.............................................................................................................

.............................................................................................20 Faza mobilizacije...................................................................................................................19 ZAKLJUČAK Komplikacije...................................................................................................................................................................................................21 23 ...............................................................................................................20 Faza imobilizacije.....................................................................................Aktivnosti u razboju.............17-18 Aparatisanje............................................................20 Literatura................................