KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE UVOD

Paraplegija označava funkcionalnu dijagnozu i predstavlja oduzetost donjih ekstremiteta. Ona može biti spastična,kod oštećenja centralnog motornog neurona i flakcidna kod oštećenja perifernog motornog neurona. Najćešći uzrok nastanka paraplegije je trauma kičmene moždine kod povreda kičmenog stuba. Drugi uzroci nastanka paraplegije su:multipla skleroza,funikularna mieloza,tumori kičmene moždine,prsnuće(ruptura)intervertebralnog diska,epiduralne infekcije, bolesti motornog sistema i siringomielija. Ako se povreda desila u vratnom dijelu kičmene moždine nastaje oduzetost ruku i nogu sto se naziva kvadriplegija. Najveća incidenca je u starosnoj grupi od 14-50 godina.Odnos muškarci –žene je4:1.

ANATOMSKE OSOBINE KIČME
Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi,kojih ima 33-34 i fibrokartilaginozni diskusi,koji su međusobno povezani snažnim ligamentima.dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova(vertebrae cervicales),12 grudni pršljenova(vertebrae thoracales),5 slabinski pršljenova(vertebrae lumbales),5 krstačnih pršljenova(vertebrae sacrales) i 4-5 trtičnih pršljenova(vertebrae coccygeae).Krstačni pršljenovi srastaju u os sacrum, trtični u os cocygis,tako da ih ne ubrajamo u prave pršljenove.

Odnosi između segmenata kičmene moždine i pršljenova

KIČMENA MOŽDINA (MEDULLA SPINALIS)
Kičmena moždina odraslih je duga 42-45 cm.Dijeli se na segmente i to:cervikalne kojih ima 8,torakalne kojih ima 12,lumbalne kojih je 5,sakralne kojih je 5 i jedan kokcigealni(ukupno 31),a različite su visine.Kičmena moždina je zadebljana(intumescencija) u cervikalnom i lumbalnom dijelu.Ova zadebljanja odgovaraju začetku nerava za gornje i donje ekstremitete.Donji dio kičmene moždine čine epikonus(segmenti L4,L5,S1,S2) i konus medullare(segmenti S3,S4,S5 i Co1).

1

Odnos između segmenata kičmene moždine,pršljenskih tijela i nastavaka klinički je značajan za određivanje lokalizacije nivoa lezije u dijagnostici i hirurškim zahvatima. Na presjekukičmene moždine razlikuju se siva i bijela masa.Siva masa ima oblik leptira i na njoj se razlikuju prednji ili motorni rog,zadnji ili senzitivni rog,dok se lateralnim i bočnim rogovima nalaze vegetativne nervne čelije.Kroz zadnje korjenove ulaze vlakna za površni i duboki senzibilitet,a lateralni rogovoi sadrže motorne ćelije visceralnuh organa. Bijela masa je podijeljena na tri snopa:ventralni,lateralni i dorzalni,u kojima se nalaze brojni putevi.Najvažniji su: a)Tractus corticospinalis(pyramidalis) b)Tractus spinothalamicus Edinger c)Fascilicus gracilis Goll i fasciculus cuneatus Burdach Kičmena moždina je provodnik naredbi iz mozga u druge dijelove tijela.Putevima koje smo naveli reguliše se pokretljivost nogu,ruku i trupa, kao i rad visceralnih organa-crijeva i mokračne bešike,a kontroliše i osjete mišića,tetiva i kože. Prema navedenom;iz kičmene moždine izlaze dvije vrste nerava:motorni;koji su odgovorni za pokrete i senzitivni koji prenose osjet za bol,pritisak,temperaturu i dodir.

KLINIČKA SLIKA I POČETNO LIJEČENJE
Svi koji pružaju prvu pomoć i učestvuju u transportu poznaju osnovne reanimacione aksiome algoritma ABCD 6: A-slobodni disajni put; B-nesmetano disanje; C-odgovarajuća cirkulacija; D-neuološki status i stsnje svijesti; 6-ako je reanimacija neuspiješna,ponoviti sve mjere; Kod svih povreda kod kojih posumnjamo na povredu kičmenog stuba neophodne su privremena imobilizacija vratne kičme okovratnikom i imobilizacija na tvrdoj podlozi za povrede torakalme ili lumbalne kičme.Liječenje povreda kičmenog stuba počinje na mjestu povrijeđivanja.Sve ekipe hitne pomoći trebaju biti opremljene pneumatskom kragnom i sistemom za potpomognuto ili asistirano disanje. Po prijemu u hitnu službu i bolnicu,tretman povrijeđenog prate neophodne dijagnostične i terapijske mjere.Odmah se mora psigurat adekvatna imobilizacija,a u svim manipulacijama učestvuju najmanje tri osobe.Bez obzira dali postoji prelom,inicijalni pristup cijelog tima je kao da prelom postoji.Kod povrijeđenog sa nervnom lezijom neophodne su dodatne reanimacione mjere. Povrijeđeni se smiješta u jedinicu intenzivne njege sa obezbijeđenim kompletnim monitoringom,postavlja se na urinarni kateter,vrši se korekcije tečnosti i obezbijedi se nazogastrična sukcija. Kod povrede vratne kičme nekad je potrebna nazotrehealna intubacija ili traheotomija. Od momenta prijema neophodno je započeti prevenciju dekubitusa,pozicioniranje sa jastucima,zaštita prominentnih mjesta na koži i redovno okretanje povrijeđenog poslije dva sata. Definicija povrede kičmene moždine po standardima American Spinal Injury Association (ASIA),određuje se poenima povrede po Frenkelovoj skali(1969.g.): 1.(A)Kompletna:potpuni gubitak motorike i senzibiliteta ispod nivoa povrede. 2.(B)Inkompletna:potpuni gubitak motorike uz inkompletni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.

2

stoji i hoda).ali je bolesnik ne funkcionalan.(D)Inkompletna:korisna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta.3. 5.nepotpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede(bolesnik je funkcionalan.uz potpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.(C)Inkompletna:izvijesna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta.(E)Normalna motorna i sentitivna funkcija 3 . 4.

Nekada se nalazi klonus patela i stopala(neiscrpni.pa pokreti zahvaćenih mišića nisu mogući.često polikinetički(umjesto jednoga odgovora na udar refleksnim čekičem. Kožni trbušni refleksi su sniženi ili ugašeni pošto jedan od umetnutih neurona za ove ide sa piramidalnim putem.koji su grubi.nekad pojedini mišići.SINDROMI LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Diferencijalna dijagnoza za sindrom centralnog i perifernog motornog nerva CENTRALNI MOTORNI NEURON Zahvaćene su grupe mišića.Schaefer.u obimu većem od 70-80%.One označavaju aktivnost denervisanih mišićnih vlakana kao rezultat procesa iritacije ili lagane destrukcije alfa-motoneurona u prednjim rogovima. Na mge-u se nalazi normalna nervna provodljivost. Vascikulacije su često prisutne. Na emg-u se nalazi abnormalna nervna provodljivost.neprecizni i ograničeni. Tetivni refleksi su iz tog razloga povišeni.Gordon.dobija se više uzastopnih refleksnih odgovora).gruba motorna snaga je snižena. Nema patoloških refleksa. Tonus je povišen.Rossolimo). Ukoliko i postoje fipotrofije.spastičnog tipa(fenomen peroreza)nastaje zbog izostanka inhibitornog uticaja piramidalnog puta u nivou sinapsi u kičmenoj moždini. Javljaju se patološki refleksi(Babinski i njegove modifikacijeOppencheim.denervacioni potencijali(fibrilacija fascikulacije.neritmičke kontrakcije svih vlakana u motornoj jedinici a ne i čitavog mišiča.ove draži koje pristižu sa periferije podražuju motoneurone.Fascikulacije označavaju sinhrone. Nema klonusa.one su nastale usljed inaktiviteta.pozitivan šljak talas). 4 . Nema fascikulacija. Atrofija je jako izražena. Atonija(flakcidnost)ili hipotonija zahvaćenih mišića zbog toga što je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka za tonus. Kožni trbušni refleksi nisu sniženi ili ugašeni.ritmički pokretiponavljanje kontrakcija i relaksacija mišićnih grupa).nema denervacionih potencijala. PERIFERNI MOTORNI NEURON Zahvaćeni su pojedini mišići.sem ako je lediran nivo kičmene moždine u kome se nalazi i njihov refleksni centar. Refleksi su sniženi ili ugašeni pošto je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka.te nema pokreta bilo kog dijela ekstremiteta.ali može da bude očuvana sposobnost izvođenja aktivnih pokreta.brzi.

.deformacije kičmenog stuba.Ako je pacijent u komi a ima povrijeđenu kičmenu moždinu treba ispitati reakcije na bolne stimulacije.kontrola mokračne bešike i crijeva ugašena. 5 . Palpacijom se traže mjesta sa lokalizovanom bolnom osjetljivošču.što je uzrokovano lezijom simpatičkih vlakana u lateralnim rogovima. od 24(h) do nekoliko sedmica.kao i seksualna funkcija kod muškarca.Na pregled utiče stanje svijesti povrijeđenog.Vazomotorni tonus.kada je kičmena moždina naglo i kompletno prekinuta. Za podizanje bolesnika su potrebne barem četri osobe i što je važno znati da se trup nesmije savijati. Postojanje senzibiliteta distalno od nivoa povrede kkičmene moždine čini leziju inkompletnom i moguć je svaki oporavak koji varira od minimalnog do potpunog.spazam paravertebralne musculature.svi kv aliteti površnog i dubokog senzibiliteta su ugašeni.kada bolesnik izađe iz faze spinalnog šoka.znojenje i pilorekcija ispod nivoa povrede su privremeno odsutni. Ako nema vidljivih znakova povrede kičmenog pregled se nastavlja na boku.. KLINIČKA SLIKA NEKOMPLETNE(INKOMPLETNE)LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Djelimični gubitak funkcije kičmene moždine može se odrediti prisustvom voljne mišićne snage ili očuvanog senzibiliteta distalno od nivoa lezije kičmene moždine.KLINIČKA SLIKA POTPUNOG(KOMPLETNOG)TRANSVEZALNOG PRESJEKA KIČMENE MOŽDINE Svi voljni pokreti ispod nivoa povrede su nepovratno izgubljeni i to neposredno poslije povrede tj.Pozicija pacijenta je u tzv.Sistematska hipotenzija može biti izražena za vrijeme spinalnog šoka.osteotendinzone reflekse i posebno analni tonus.Prestanak spinalnog šoka označava pojava bulbokavernoznog refleksa.u pitanju je komplena transvezalna lezija kičmene moždine i prognoza za oporavak je loša.Ispitivanje senzibiliteta mora biti precizno i detaljno.Potrebno je također uraditi palpaciju trbuha da bi otkrili koje su to povrede kičme sa prednje strane kao i visceralnih organa. Otkrivaju se ekhimoze.dorzalnom dekubitusu.Prvo se ispituje površni a nakon toga duboki senzibilitet.koji napuštaju kičmenu moždinu ispod nivoa TH-4 motornih korjenova. KLINIČKI PREGLED POVRIJEĐENIH Za osobu koja ima povrede kičmenog stuba liječenje počinje na mjestu povrijeđivanja.Ovaj pregled se završava neurološkim pregledom. Ovaj stadijum kompletne transferzalne lezije kičmene moždine naziva se spinalni šok i traje različito dugo..

Osnovna razlika između ženskog mokraćnog sistema i muškog je u dužini mokraćne cijevi.Kod punog mokraćnog mjehura nervni impulsi idu u sakralni dio kičme dajući signale da je mjehur pun.te postojanaja žlijezde prostate jod muškarca.mokraćovoda(uretera).a ona uključuje voljnu i nevoljnu kontrolu od strane nrevnog sistema.U fazi pražnjenja mokraćni mjehur se steže(kontrahira).Odatle signali idu u mozak.a sfinkter(prstenasti mišić) se otvara.putem urina.viška vode i elektrolita i substancija stranih organizmu. Osnovna uloga bubrega je ekskretorna-izlučivanje otpadnih produkata metabolizma. Urin se stvara u bubrezima.KOMPLIKACIJE KOJE NASTAJU KAO POSLJEDICA POVREDE KIČMENE MOŽDINE KOMPLIKACIJE NA URINARNOM TRAKTU On se u osnovi sastoji od bubrega. FUNKCIJA MOKRAĆNOG MJEHURA KOD OŠTEĆENJA 6 .(Voljna kontrola mokrenja).a onda nishodnim putem dospijeva preko uretera u mokraćni mjehur.On predstavlja mišićnu vreću koja se širi i zadržava mokraću.mokraćnog mjehura(vesica urinaria) i mokraćne cijevi(uretre).Nevoljni postupak uključuje otvaranje sfinktera i kontrakciju mišića mokraćnog mjehura bez učešća naše volje.Prostatična žlijezda producira hormon koji usporava rast i razvoj bakterija. Mokraćni sistem kod muškarca Mokraćni sistem kod žene U normalnim uslovima postoji saradnja između mokraćnog mjehura i mišićnog sfinktera.a iz mozga ponovo prema sfinkteru mokraćnog mjehura nakon čega se on kontrahira i prazni.Tada mokraća prolazi kroz urtru napolje.

B.Tako se sprečavaju urinarne infekcije.Javlja se kod oštećenja donjeg motornog neurona.ono može biti i pod voljnom kontrolom.Kada je mjehur prepunjen zbog nesposobnosti kontrakcije.Stalna kataterizacija može biti u obliku stalno postavljenog katetera(Foleyev)kateter u 7 . Ovo se najčešće dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-cauda equine.a onda se obuči sam pacijent. Refleksni mokraćni mjehur(Spastićni mokraćni mjehur).te vračanje urina nazad prema bubrezima.istegnuti su. Tehnike pražnjenja mokraćnog mjehura mogu biti sljedeće: I.Intermitentna ili povremena kataterizacija kateterom koji se postavlja kroz uretru u mokraćni mjehur nekoliko puta dnevno(svaka 3-4 sata).Kod oštećenja gornjeg motornog neurona.KIČMENE MOŽDINE Kod oštećenja kičmene moždine nervni signali iz mjehura nemogu putovati u mozak i iz njega ponovo se vraćati u mjehur(dajući signale da je mjehur pun i da ga treba prazniti). Ovaj tip mokraćnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog Segmenta.Poželjno je što češće i redovnije prazniti mokraćni mjehur i držati kožu oko genitalija suhom i čistom radi prvencije mnogih komplikacija.a kao rezultat toga mokrenje može biti često.pa se tome prilagoditi i katateriziranje i uzimanje tečnosti(1500ml urina dnevno).Optimalno je da količina izlučene mokraće bude 300-500ml.u manjim količinama te ovisno od neurološkog oštećenja. Upravljanje mokrenjem Osnovni ciljevi koji trebaju pacijenti da postignu jesu održavanje što manjeg pritiska u mokraćnom mjehuru i što manju količinu urina u njemu. Mlohavi mokraćni mjehur(Atonički mjehur). Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcija mokraćnog mjehura: A.mišići mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije.To se često događa kod inkompletnih lezija.dok je kod kompletnih lezija izvan voljne kontrole.mokraćni mjehur zadržava manju kolićinu urina nego prije oštećenja.mokraća može sama isticati.Dobro je vršiti bar 4 kataterizacije dnevno da se spriječi rastezanje mokraćnog mjehura i mogućnosti nastanka infekcije.što dovodi do nakupljanja velike količine urina u njemu.Vlakna mišića mokraćnog mjehura imaju spazme i stežu se sami po sebi. Pribor za intermitentnu samokateterizaciju intermitentne samokateterizacije II.U početku to radi medicinsko osoblje.

Za takve mokraćne mjehure koji se spontano. III.nadražljiv mokraćni mjehur.mokraćnu cijev.održavanje higijene genito-urinarnog trakta i analnog otvora.Spastičan mišič se može pokrenuti ako se lagano lupka ili masira donji dio trbuha iznad pubične kosti. IV.Kateter na vrhu ima balončić i sprečava izvlačenje.Spontano mokrenje kod oštečenja gornjeg motornog neurona neki se mokraćni mjehuri spontano stežu(kontrahuju).sterilna. Prvencija urinarnih infekcija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine • unošenje odgovarajuće količine tekućine u toku dana.čime se ispiru bakterije iz urinarnog trakta spriječava nastanak infekcije i stvaranje kamenaca.da se spriječi prepunjenost mokraćnog mjehura.razvoj i rast bakterija.sami prazne ili kojima je urađena sfinkteronemija(hirurški postupak grlića mjehura).Kateter se obično mijenja 21-30 dana.Stimulatorno mokrenje u nekim slučajevi a možemo izazvati mehaničkom stimulacijom. • pražnjenje mokraćnog mjehura 3-4 puta u toku dana.nošenjem pogodnih sredstava(kondoma.kod koga je izgubljena elastičnost.Nije preporučljivo korištenje mehaničkog podražaja za pražnjenje bešike.visoko upijajućih pelena)izbjegavanje infekcija.koji vrača urin u bubrege.Vraćanje urina iz bešike u bubrege dešava se u dva slučaja: • iritabilan.Da bi se održao nizak pritisak treba često prazniti mokraćni mjehur.postavlja se vanjski skupljač mokraće URINOM.redovnim pražnjenjem mokraćnog mjehura. • održavanje kože suhom.te čestim promjenama vlažne odjeće. • kataterizacija mora biti pravilna. Slika 1 Slika 2 Da bi se izbjegao visok pritisak u mokraćnom mjehuru koji može dovesti do vračanja urina prema bubrezima i izazvati njihovo oštećenje mora se pravilno provoditi često pražnjenje mokraćnog mjehura. 8 . • uzimanje jednokratne doze antibijotika nakon seksualnog akta ili dozu od 1-2 dana nakon pojave prvi simptoma.kontrolom unosa tečnosti u organizam.da održi kožu pacijenta suhom.a koriste se lijekovi za opuštanje sfinktera ili se vrši hirurško otvaranje. • disinergija(nekoordiniranost)mokraćnog mjehura koji se kontrahira i njegovog sfinktera koji se ne može otvoriti.pa se kod povećanja količine mokraće stvara povećani pritisak.ili suprapubična(kroz trbušnu stijenku).kao povlačenje stidnih dlačica što če izazvati refleksno mokrenje.stajanje urina.

dovode do pojava mučnine i nagona na povraćanje.nazeba. u budućnosti se predviđaju vakcine protiv recidivirajućih urinarnih infekcija. Funkcija kože je zaštita tijela.u bubrezima.žlijezde lojnice.a svojim prisustvom povećavaju sklonost ka infekcijama i urinarnoj sepsi.Ispitivanja su pokazala da su infekcijama sklonije osobe sa sniženom vrijednošću imunoglobulina u serumu.Mrtve bakterije u vakcini se nešire nego potiču organizam na proizvodnju antitijela koje će se kasnije boriti protiv živih bakterija u infekciji. Najčešće su manjih dimenzija(mikrokalkulusi) i lako prolaze mokraćne izvodne cijevi.a u kućnim uslovima upotreba test trakica(Dipstik) koje mijenjaju boju ukoliko postoji urinarna infekcija(nitriti prelaze u nitrite pod dejstvom bakterija).te se u mokraći pojavljuju kao talog ili sediment(pijesak).žlijezde znojnice.a ako traju duže destruišu aktivni bubrežni parenhim i dovode do bubrežne insuficijencije. Kamenci mokraćnog sistema Kamenci se mogu razviti u svakom dijelu mpkraćnog sistema.dovesti do hidronefroze bubrega.krvni sudovi i nervni završeci.koje će se bazirati na povećanju imunološke otpornosti organizma.• • • česte kontrole urina i urinokontrole.injekcionim putem a za žene čak i vaginalnim putem.Građena je iz dva sloja tkiva:epidermisa i dermisa. hirurško liječenje urinarnih obstrukcija zbog urogenitalnih anomalija.Subjektivni izazivaju osjećaj bola u leđima.Kamenci većih dimenzija mogu blokirati mokraćne puteve. Komplikacije na koži Koža pokriva i štiti cijelo tijelo.kamenaca.groznice.uvećane prostate i time smanjuje mogućnosti nastanka urinarnih infekcija.U njemu se nalaze korijeni dlake.ili u mokraćnoj bešici. Dekubitusi dekubitusi 9 .tumora.Utoku su ispitivanja vakcina koje će se davati oralnim putem.osjećaja nelagode.Mrtve ćelije se stalno ljušte.visokim sadržajem kalcija ili drugih hemijskih materija u krvi i mokraći.regulacija temperature tijela i osjetljivost.regulacija tekućine. Epidermis je površinski sloj koji se spolja sastoji od mrtvih ćelija a iznutra je sloj živih ćelija.Unutrašnji sloj kože.ureterima.a zamjenjuju ih ćelije unutrašnjeg dijela epidermisa.sastoji se od vezivnog tkiva koje daje koži elastičnost.dermis.koji su zaduženi za odbranu organizma od infekcije.Oni nastaju od mineralnih naslaga koje su uzrokovane infekcijama.pojave krvi u mokraći.

Najznačajniji ekstrinizički faktor nastanak ulceracije je pritisak.klizanje pacijenata u krevetu ili kolicima uz dodatni pritisak težine tijela.reaktivne hiperemije i ako traje više od 24 sata.stadij u kome je intaktna koža. U intrinzičke faktore koji dovode do dekubitusa(ili takva stanja pomažu nastanku)mogu se spomenuti: • urinarna i fekalna inkontinencija udružena sa pritiskom koji može povećati rizik od nastanka dekubitusa posebno u poveličnoj regiji.ali pokazuje znakove eritema.pojavljuje se induracija. Trenje kože(frikcije)također su ekstrinzički faktor nastao zbog stalnog tljanja(vučenja) Preko površine kože. Klasifikacija ulceracija po stadijima: Postoji u literaturi mnogo klasifikacija stanja ulceracija.od kada postoje pisani naučni dokumenti o Egipatskim mumijama. 2.po kojima se klasificira oštećnje kože.što uzrokuje nastanak mjehurića(plikova). Prema National Preassure Ulcer Advisory Panel.jednako obolijevaju žene i muškarci a incidenca je veća kod starije životne dobi.a može se javiti i u toku spazma.što uzrokuje pojavu rana ili dekubitusa.Produžena izloženost pritisku dovodi do cirkulatornih okluzija.Također se mogu javiti i u predjelu nosa.prisustvo kontraktura mogu povećati mogućnost nastanka ulceracija na koži.kože.promjene u smislu ishemije si ireverzibilne.pothranjenost.željeza.oboljenje srca.prisustvo komorbidnih stanja kao što je šećerna bolest.ishemije(anoxiae) tkiva.gdje su koštane izbočine kao što je išijadična kost.ali je tu period neprekidnoj izloženosti pritisku duži.tuberisitasi.povećava metaboličke promjene i mogućnost nastanka anoksije tkiva.edemi.mobilnost i mentalnu sposobnost.na prsima-grudima. Kod pacijenata koji imaju normalan senzibilitet.Rane od pritiska(preassure sore)ulceracije ili dekubitusi su vrlo česta komplikacija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine.maleolusi.neprekidan.stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože(uključuje još uvijek dermis)dovodeći do abrazije kože.Tkivo ispod pritiska je sposobno da mu se odupire.Takva pojava uzrokuje napuknuće i trganje kože.odumiranja ćelija tkiva i na kraju se stvara nekroza-ulceracije.potiljka(okcipitalno). • Anemija(deficit crvenih krvnih zrnaca.ukoliko pritisak traje kratko.Ukoliko je pritisak dugotrajan. • povećana temperatura tijela.Ove promjene se mogu javiti u okviru samo dva sata neprekidne izloženosti pritisku.pluća.patela.opisuju se četiri stadija.koji tijelo vrši svojom težinom na kožu iznad isturenih mijesta na kostima tijela(tuberositasima)često jačine i do 150 mmHg.Za pacijente sa paraplegijom dekubitus je direktni uzrok morbiditeta/mortaliteta.Takve pojave nastaju za vrijeme transfera-kada se tijelo ili dijelovi tijela vuku preko kreveta ili kolica ili klozetne šolje. Patofiziologija dekubitusa:postoje mnogi fektori koji utiču na nastanak dekubitusa. U ekstrinizičke faktore spada i istezanje(shear forces.dijele se u ekstrinizičke i intrinizičke. 10 .sakralna trohanteri.To su: 1.uvjetuje okluziju krvnih sudova i pomaže nastanku dekubitusa(npr.koje nastaje kada se dva sloja tkiva koji se nalaze jedan iz drugi ostežu ili vuku u suprotnim pravcima.Na taj način povećava se rizik od oštećenja kože pod pritiskom.cinka).promjenom položaja tijela ulceracije se mogu prevenirati.Najčešća predlekciona mjesta na kojima se javljaju dekubitusi su:bedra i glutealna regija.Termin dekubitus se izvodi iz latinske riječi “težiti dole“a saznanja o njemu sežu u daleku prošlost.

odnosno anemija. Poželjno je imati patronažne timove medicinskog osoblja.zračni kreveta. Neurohirurg.te obezbijediti odgovarajuća temperatura tijela.specijalistima.kao što su tuberositas.gerijatar.a time se smanjuje mogućnost nastanka dekubitusa. • Bakterijske kontaminacije moraju biti tretirane promptno da se ne komplikuju osteomijelitisu.Hrana se može aplicirati per os.posebno čistim od urina i fekalija.Sulfamylonom Hydrogelom.te moraju biti suhe. • Rane se moraju održavati čistim.Predstavlja ulceracije sa ili bez potkožnog tkiva. 11 .U tom cilju vrše se česte inspekcije kod inkontinentalnih pacijenata.kosti.E.educirati i ako treba intervenisati kod liječenja u kućnim uslovima.da ne bi došlo do povreda.kolitisom ili celitisom.enteralno preko sonde davanjem suplemenata.ali ne i fascija ispod. • Rane sa debrisom ili fibrinskim eksudatom mogu se mehanički očistiti sa fiziološkom otopinom ili sulfadianizom(Silvadene).Fleksione kontrakture se riješavaju također hirurški.davati optimalan unos bjelančevina.ortoped.smrzotina ili opekotina.vitamina B.zračnih jastuka.koje će povremenonadzirati.C.internista-nefrolog. • Moraju se zaštititi-obložiti sva mjesta koja su izložena pritisku. 4. • Mora se evaulirati način ishrane.tetive. Medicinska briga u smislu prvencije dekubitusa Problem prvencije i liječenja dekubitusa mora se podići na multidisciplinarni nivo kako bi se postigli maksimalni rezultati.davanje preparata željeza su također mjere prvncije dekubitusa.moraju biti uključeni u liječenje i nadzor kako bi se postigla maksimalna rehabilitacija pacijenta.vodeni kreveta.Pacijenti sa refrakternim spasticitetom se podvrguju neurohirurškoj ablaciji.te se blagovremeno liječe urinarne infekcije i colitis.3. Liječenje dekubitusa Ovisno od stanja organizma i veličine dekubitusa.Adekvatna ishrana poboljšava opšte stanje pacijenata.pacijenti se obučavaju za samostalnu njegu i nadzor.urolog. • Edukaciji pacijenata koji moraju shvatiti da sami preuzimaju odgovornost za prvenciju dekubitusa samostalnim mjerama zaštite. • Korekcija krvne slike.stadij predstavlja prodor defekta u mišiće. • Pacijentu se mora davati dovoljna tečnosti u toku dana.koji je baktericidan za mnoge gram pozitivne i gram negativne baktrije.te prvencija dekubitusa u kućnim uslovima.a ujedno pružila i potpora ljekarima.liječenje je u osnovi opšte i lokalno.te bakterijemijom.a može i pareneralnim.Bolja prvencija dekubitusa može se postići: • Upotrebom specijalni sjedeći kolica.uz vršenje frikcija.Nakon liječenja u hospitalnim uslovima.stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštećenjem potkožnog tkiva. • Spasticitet se kontroliše medikamentima na bazi Datrolone Sodium.fizijatrima i fiziotarapeutima. jer se smatra da je malnutricija jedan od reverzibilnih uzroka dekubitusa.venskim putem.Prva stepenica u redukciji i eliminaciji uvjeta za stvaranje dekubitusa je repozicija pacijenata svaka dva sata.

pa tek ukoliko ne uspiju liječenje se nastavlja hirurškim mjerama.te pobpljšavanje krvotoka na ugroženim dijelovima tijela.Hirurško liječenje dekubitusa Kontrakture Kontrakture predstavljaju očvrsnuće tkiva u mišićima oko zglobova.a drži se onoliko dugo koliko pacijent može da izdrži.protok krvi kroz organizam u cijelini.“dubku“ili oscilatornom stolu.korektivnim šinama ili istezanjem sistemom kotura.Opšte mjere liječenja imaju za cilj jačanje organizma kao cjeline.One ograničavaju pokrete zglobova i predstavljaju problem jer ometaju tranfere(u kolica i iz kolica)ili mijenjaju držanje tijela pri korištenju kolica u dnevnim aktivnostima.Da bi osposobili pacijenta za korištenje kolica moramo spriječiti nastanak kontraktura.Rane se mogu zračiti ultravioletnim zračenjem da se izazove reaktivna hiperemija koja će poboljšati cirkulaciju.kostima 2.Komplikacije na mekom tkivu.Otvoreni i komplikovani dekubitus 5.Kontrakture mogu biti u položaju ekstenzije ili fleksije.Otvoreni.One se ispravljaju u postelji na dva načina:djelovanjem zemljine teže u sjedećem položaju i istezanjem u ležećem položaju sistemom kotura.Pacijent se postavlja u rasteretni položaj i rigorozno se sprovode sve mjere prvenciji. U težim slučajevima nadoknada bjelančevina se može vršiti enteralnim i parenteralnim putem preparatima plazme ili transfuzijom pune krvi i preparatima željeza. Fleksione kontrakture koljena su uzrokovane nepravilnim položajem u postelji ili dugotrajnim sjedenjem u kolicima. Pored gore navedenih komplikacija mogu se javiti komplikacije kao: 1.Kod paraplegičara najčešće srećemo ekstenzione kontrakture koljena i skočnih zglobva ali se povremeno sreću i fleksione kontrakture istih zglobova. Lokalne mjere liječenja započinju se uvijek kontervativno.Vertikalizacija pacijenata i njegovo aktiviranje.U stacionarnim ustanovama to izvodi terapeut.čists dekubitus 3.Ekstenzione kontrakture koljena su posljedica dugotrajne imobilnosti.zglobovima.raznovrsna ishrana.Protok krvi na ugroženim mijestima poboljšava se otklanjanjem pritiska.To najbolje uspijevamo razgibavanjem zglobova u punom obimu.Istezanje sistemom koturaca izvodi se tako da pacijent leži potrbuške sa fiksiranom natkoljenicom platnenim pojasom.ali istovremeno on obučava pacijenta i njegovu porodicu da to mogu i sami obaviti u kućnim uslovima.a u predjelu skočnog zgloba postavi se platnena omča pa se sistemom kotura vrši natezanje u pravcu fleksije koljena. Korekcija položaja u postelji vrši se potkoljenom šinom koja se postavlja više puta dnevno. poboljšava rad srca.Osteoporoza 12 .Prijeteći dekubitus 2.Daje se visokokalorična. Kontraktura skočnog zgloba se najčešće sreću u plantarnoj fleksiji a najefikasnije se riješava stajanjem sa punim osloncem u razboju.Ove kontrakture se ispravljaju korekcijom položaja u postelji sa opterećenjem.Iz didaktičkih razloga dekubitusi su podijeljeni na: 1.Istezanje silom zemljine teže obavlja se tako da pacijent sjedi na ivici kreveta .potkoljenice vise sa opterećenjem u predjelu skočnog zgloba.pa ih dijelimo na fleksione i ekstenzione.bogata bjelančevinama i vitaminima.Otvoreni zagađeni dekubitus 4.pa i kroz dekubitus.

Ova faza traje otprilike oko tri mjeseca i ima zadatak da pomiri dva oprečna zahtjeva. Faza imobilizacije traje od dana povrede do prelaska bolesnika u kolica.Precizno mjerimo VK(vitalni kapacitet).da spriječi gubitak elascititeta međurebarnih mišića. 13 .Terapeut obavlja vibracionu masažu toraksa.Gastrointestinalni poremećaji KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE Ljekar i fiziotarapeut uradit će procjenu stanja pacijenta i na osnovu toga napravit će kineziterapijski program koji obuhvata: • Obuka pacijenta relaksacije • Vježbe disanja • Pasivne vježba plegičnih ekstremiteta • Korektivni položaj • Vježbe snage za neoštećenu muskulaturu • Vježbe paretične muskulature • Vježbe spastične muskulature • Adaptacija pacijenta na vertikalni položaj • Obuka transfera • Vježbe ravnoteže • Aktivnost sa kolicima • Vježbe u razboju • Vježbe stajanja i hoda • Aparatisanje i sportske aktivnosti Kineziterapijski termin dijelimo u dvije faze:fazu imobilizacije i fazu mobilizacije.frekvencu disanja.vrijednosti CO2. Kod lezija C3-4 postoji visoki položaj dijafragme.3.Ako se izvrši traheotomija.zbog dugotrajnog vještačkog disanja poslije vađenja kanile pacijent se uči produktivnom kašljanju.U slučaju potrebe pomažemo se aspiratorom. Pacijenta učimo da koristi pomoćne inspiratorne mišiće.NJEGA DISAJNIH PUTEVA Osobito je važno kod cervikalnih i visokih torakalnih lezija.Pacijent ima osjećaj da ne dobiva dovoljno kiseonika.tenziju pulsa.u slučaju potrebe kod ovakvih pacijenata pristupa se traheotomiji.zbog potrebe izbacivanja nakupljenog sekreta.potrebu za mirovanje(zbog sanacije eventualnih preloma) i potrebu za aktiviranjem radi prvencije mnogobrojnih komplikacija.što smanjuje plućnu ventilaciju i pacijent nastoji da dođe do svježeg zraka.Kardiovaskularne i plućne komplikacije 4.jer se pacijent na taj način oslobađa ostatka vazduha i omogućava mu da primi veću količinu kiseonika. Pošto su interkostalni mišići inervisani Th 1-11 jasno nam je da su svi pacijenti sa povredom cervikalne medule respiratorno ugroženi.Na taj način oni će uspijevati da dubokim disanjem u dvočasnim intervalima sami regulišu povećanu potrebu za kiseonikom. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodit ćemo: 1.pristupamo više puta dnevno maksimalnom pritisku na zidove grudnog koša u ritmu vještačkog disanja.Zadatak fiziotarapeuta je da grudni koš pacijenata pasivno dovodi u fazu ekspiriuma..

KOREKTIVNI POLOŽAJ Kineziterapija kod povreda kičmene moždine podrazumijeva i postavljanje segmenata u najpovoljnije položaje.postoji i oduzetost glatke muskulature krvni sudova.2.U tom slučaju potrebno je aktivirati očuvanu muskulaturu aktivnim vježbama.Pasivne vježbe treba strogo dozirati jer mogu dovesti do opterećenja malog krvotoka i stanja dispnoe.a spazam povećava stepen skraćenja.Kod niskih lezija postoji mogućnost pomjeranja frakturiranih djelova kičmenog stuba.a u nekim slučajevima pacijentu dati kiseonik.povoljno djeluje na oporavak pretične muskulature. Vensko proticanje poboljšat ćemo pasivnim vježbama ekstremiteta masažom(glađenjem) Muskulature.elektrostimulacijom ćemo obuhvatiti više mišića.Tek poslije konsolidacije frakture dozvoljena je fleksija kuka pasivnim vježbama i promjenom položaja u krevetu. Kod kompletne plegije.PASIVNE VJEŽBE PLEGIČNIH EKSTREMITETA Ispod nivoa lezije koristimo vježbe za sprečavanje nastanka tromboze i kontraktura. Kod povrede Th 5-9 fleksija ne smije preći ugao 90 stepeni.a novi ritam se može odrediti po prestanku spinalnog šoka.koje možemo kompenzirati dubokim disanjem.Pasivne vježbe ekstremiteta u cilju prvencije kontraktura predstavljaju značajnu mjeru kojom ćemo stvoriti uslove za provođenje programa liječenja i rehabilitacije.spazam će se povećati i dovesti do njihovog daljeg skraćenja.jer na taj način čuvamo elastičnost mišića i tada mišić bolje odgovara na položaj električne struje.Uporedo sa kineziterapijom provodi se i 14 .doći će do skraćenja ishiokruralne grupe mišića.Ako su ove grupe mišića skraćene položajem.Za nastanak kontraktura odgovorna je nedovoljna ili neadekvatna kineziterapija.niti one smiju dugo trajati.Svakoj elektroterapiji treba da predhode pasivne vježbe.Tada možemo očekivati seriju tromboza i nastanak kontraktura.a kod lezije ispod Th 11 nije uopšte dozvoljena fleksija kuka.Proticanje krvi će zavisiti od sile gravitacije jer se nemože računati ni na mišićnu pumpu plegične muskulature ekstremiteta.Lezija od Th 9-11 toleriše fleksiju kuka samo 45 stepeni.U ranoj fazi(spinalni šok)važan je kontinuitet terapije.Pojava spazma je kontraindikacija za postavljanje zglobova u (srednje) položaje.Budući da spinalni šok prikriva definitivnu sliku neuroloških ispada.sprečavaju pritisak na pojedine segmente.pored oduzetosti skeletne muskulature.Zbog toga u početku možemo pribjeći električnom držanju mišića.Neće biti velike koristi ako se pacijent vježba pet dana u nedjelji a dva dana ostaje bez terapije.jer ako neuspijemo očuvati pokretljivost svih zglobova i dobru elastičnost mišića.Naročito obazrivi moramo biti sa vježbama fleksije u kuku.sprečavaju nastanak kontraktura.ali se obezbjeđuje maksimalna hiperekstenzija.Česta pojava je pneumonija i edemi mlitave muskulature.Povoljni položaji utiču na regulaciju cirkulacije.Ako je lezija inkomplentna. Tako nastaje circulus vitiosus:skraćenje mišića povećava spazam.pacijenta treba tretiratu kao da će sve funkcije povratiti. Njihovo skraćenje dovest će i do skraćenja tricepsa sure i fleksora kuka.a spazam je apsolutna kontraindikacija za elektro stimulaciju.U ranom stadiju nikad nesmijemo započinjati tretman napornim vježbama.doprinjet ćemo smanjenju stepena samostalnosti pacijenta u kasnijoj fazi rehabilitacije.postavimo rolnu ispod koljena.Radi toga okretanje pacijenta u dvočasovnim intervalima nije samo prvencija dekubitusa nego i gimnastika cirkulacije.Nikad ne treba stimulirati aduktore i fleksore natkoljenice jer su oni najčešće spastični mišići. 3. Ako npr.Kontinuitet kineziterapijskih vježbi za vrijeme spinalnog šoka je obavezan.zbog insuficijencije venskog krvotoka.

a to je uslov za njegovu profesionalnu. Rana kineziterapija posebnu pažnju usmjerava na angažovanje mišića iznad nivoa lezije. Cilj ovih vježbi je da poboljšamo cirkulaciju i preveniramo trombozu.Primjenjuju se pasivne relaksirajuće vježbe svih zglobova od proksimalnih ka distalnim u punom obimu.Kineziterapija u ovoj fazi terapije omogučit će postizanje samostalnosti pacijenta. Nigdje nije toliko značajno aktivno učešće pacijenata u realizaciji programa rehabilitacije a prije svega kineziterapija.Mišići iznad nivoa lezije kod definitivne plegije moraju biti pripremljeni da preuzmu na sebe izgubljene funkcije bar u okviru samozbrinjavanja i aktivnosti svakodnevnog života.Cilj kineziterapije je razvijanje snage.crijeva.deset puta-jednom dnevno.prvenciju dekubitusa pa termine kineziterapije moramo uskladiti sa treningom mokraćne bešike i crijeva.Pošto je mirovanje u ovoj fazi osnovna terapijska mjera.održimo elastičnost mišića i spriječimo nastanak kontraktura i nakraju smanjimo spastičnost. Slika 3 Slika 4 15 Slika 5 . Vježbe sa otporom FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi odgovorna za dalje napredovanje rehabilitacije pada skoro isključivo na pacijenta.otpor koji se daje pacijentu mora biti strogo doziran(vježbe sa otporom).socialnu i psihičku rehabilitaciju.tj.mišića sa očuvanom inervacijom. U ovoj fazi provodimo: 1.njega ovih bolesnika usmjerena na njegu mokraćne bešike.izdržljivosti i vještine za samostalnost u aktivnostima svakodnevnog života i profesionalnim aktivnostima.Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete.Terapeut treba da obuči pacijenta da ove vježbe samostalno izvodi.

Spazam je posljedica oštečenja medule spinalis i nedostatak inhibitorne kontrole centralnog nervnog sistema.Potrebno je da određenim postupcima jdelujemo inhibitorno.Pacijent će uskoro moći bez problema zauzeti polusjedeći položaj.povećavamo prag nadražaja refleksa na istezanje i mišić će odgovoriti inhibicijom. Kada pacijent savlada vertikalan položaj spreman je za aktivnosti van kreveta.Pacijent ima osjećaj «kidanja» i «čupanja» u spastičnom dijelu. Spinalna povreda prati paraliza vazomotora.a što postižemo vertikalnim opterećenjem kostiju.bar dva puta po trideset minuta. 3.Ovaj postupak sprovodimo svakodnevno.nekontrolisano će se ispuniti dilatirani krvni sudovi abdomena i donjih ekstremiteta. 16 .nesvjestica.Zbog toga pri vertikalizaciji pacijenta.Za ovu priliku koristimo vježbe istezanja spastični mišića.mučnina. Uporedo sa ovim vježbama možemo koristiti oscilatorni sto.Spastičnost se javlja oko osme nedjelje od povrede.Javit će se vrtoglavica.a ubrzo i sjedeći položaj. Cilj nam je da smanjimo ili otklonimo spazam i pacijentu omogućimo da izvodi pojedine aktivnosti.a pod dejstvom sile zemljine teže.Prvi akt bit će podizanje uzglavlja.a povećanje ugla iznad 75 stepeni nije potrebno.u dvanestoj nedjelji se smanjuje.Vježbe za smanjenje spastičnosti.Zbog toga ove pacijente trebamo postepeno privikavati na uspravni položaj.Trebamo voditi računa da se ugao ispravljenja postepeno povećava.a u osamnestoj nedjelji dobiva definitivan oblik.2.Adaptacija na vertikalni položaj.što će mam poslužiti ne samo za savladavanje vaskularne reakcije nego kao i prevencija osteoporotičnih promjena.Također možemo koristiti i inhibitorne položaje.

razne dizalice.Zadatak 17 .koristeći vidni mehanizam.kada pacijent postiže brzo reagovanje i bolju koordinaciju. Vježbe ravnoteže(balansa)počinjemo već u krevetu.vestibularni aparat.Viši stepen predstavljaju vježbe balansa sa opterećenjem.vid.Za dobru ravnotežu odgovorni su:koštanozglobni sistem. Ove kvalitete razvit će još bolje kroz sportske aktivnosti.Obuka transfera.Kolica predstavljaju zamjenu izgubljene funkcije donjeg ekstremiteta. Pri savladavanju ovih aktivnosti često koristimo pomoćna sredstva i pomagala kao što je:trapez.a kasnije i drugim transferima.brzom vožnjom kolica.Adaptacija na vertikalni položaj 4.pa tek onda iznad i ispod nivoa kolica. Vježbe balansa 5.osobito centralni nervni sistem. U periodu uvježbavanja ravnoteže mogu se primjeniti i Bobath-ove vježbe ravnoteže u sjedećem položaju.primjenjujemo u slučajevima paraplegije započinje sa obučavanjem pacijenata sa okretanjem u krevetu.čim pacijent savlada sjedeći položaj.igrama sa loptom. Osnovni principi rehabilitacije da je osposobljavanje aktivan proces.stolnim tenisom.reagovanje na pomjeranje tijela i izbacivanje iz ravnotežnog položaja.sluh. U obuci transfera počet sa obukom u nivou kolica.Vježbe balansa.čim za to nema kontraindikacija. Vježbe balansa nastavljamo vježbama pred ogledalom sjedeći u kolicima.mišićni sistem. Cilj je da postignemo dobru ravnotežu.Vježbama je potrebno postići adekvatnu brzinu.nervni sistem.Pacijent može održati ravnotežu i kad je u pitanju najveći hendikep.glatka daska.

ruke i trup.podiže karlicu i pomjeri desnu nogu naprijed.jer na ovaj način pored ostalog postižemo rasterećenje urinarnog trakta.Aktivnosti u razboju.Tretman pacijenta sa nepotpunim oštečenjem medule spinalis gdje u kliničkoj slici dominira kvadripareza ili parapareza. 18 .jačamo rameni pojas.njihovim pojedinim dijelovima. U razboju počinjemo uvježbavanje hoda koji može biti dvotaktni i četverotaktni.istežemo mišićne grupe koje se inače brzo skraćuju. ali ga pacijenti više vole jer je sličniji normalnom hodu.trupa.sastojat će se u jačanju snage paretičnih mišića prema manuelnom mišićnom testu.sprečavanju sekundarnog deficita i maksimalnom razvijanju neoštećenih funkcija.Stojeći položaj je zbog efekata hemodinamike.prebacivanjem težišta nazad.teži.aktivira bočne fleksore trupa sa desne strane.nazad.a onda snagom ruku podiže cijelo tijelo i prebacuje obje noge do iza linije koja spaja obje šake.naravno kod pacijenata koji imaju očuvanu muskulaturu koja omogućava hod.položaja ramena.njihovom funkcijom i načinom održavanja.Obučava ga o načinu zauzimanja pravilnog sjedećeg položaja.potrebno održati tri do četiri sata dnevno.terapeuta je da odabere adekvatna kolica.Ovaj tretman treba da ima progresivan tok tako da prva stajanja ne traju duže od deset minuta.Ovaj hod je brži jedino moguć za pacijente sa visokim lezijama kojima su bočni fleksori trupa i rotatori karlice nefunkcionalni.pacijent pomjera obje ruke naprijed.Hod kod viših lezija je iscrpljujući pa je za pacijenta bolje da samo stoje.pomoću bočnih fleksora trupa podiže i malo rotira karlicu sa lijeve strane na taj način pomjeri lijevu nogu malo naprijed. Nivo oštećenja u visini L1 bit će indikacija za obuku funkcionalnog hoda.čvrsto se držeći za rukohvat razboja.karlice. Cilj nam je da pacijent savlada stojeći stav i pripremi se za hod sa štakama.On će upoznati pacijenta sa kolicima.Ciklus se zatim ponavlja.potkoljenica i stopala.Da bi pacijentu omogućili uspravan stav moramo mu obezbjediti pasivnu fiksaciju donjih ekstremiteta adekvatnim aparatom ili privremenim pomagalom. Razboj nam omogućava da povećamo elastičnost mekih tkiva.zatim naprijed prebaci lijevu šaku.Spušta nogu na pod. Četverotaktni hod je sporiji.okretanje. Pacijent iz stojećeg položaja prebacuje naprijed desnu ruku na rukohvat razboja.Dvotaktni hod započinjemo iz stojećeg položaja.uravnoteži se na tri tačke oslonca.oba stopala i desnu šaku. 6.nadkoljenica.Zatim obučava pacijenta u vožnji naprijed.

Pelvični pojas kontroliše zglob kuka.ovisit će i vrsta štaka koje će pacijent koristiti. Paramobil 19 . Danas postoji više tehničkih rješenja za bolje estetsko i funkcionalno korištenje aparata.Vježbe u razboju 7.Natkoljeni dio aparata kontroliše koljeni zglob.jer je dekubitus lakše spriječiti nego liječiti.Potkoljeni dio aparata kontroliše skočni zglob.Po skidanju aparata treba odmah pregledati kožu i reagovati ako primjetimo crvenilo ili otisak aparata.10-15 minuta.Zato se koristi najčešće natkonjeni aparat ili natkoljeni aparat sa palčevim pojasom.podpazušne ili podlakatne. Aparatisanje Ima za cilj omogučavanje uspravnog stava kod pacijenta uz imobilizaciju donjih ekstremiteta. Prve aplikacije aparata traju kratko. Ovisno od stanja mišića karličnog pojasa.

Ovaj tip mokračnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog segmenta.kosti i tetive.Stadij predstavlja prodor defekta u mišiće. Dekubitusi su rane od pritiska.4/5 trtičnih pršljenova.a onda nishodnim putem dospijeva preko uretre u mokračni mjehur.Ona može biti:spastična.C.Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi kojih ima33/34 i fibrokartilaginozni diskusi.E -edukacija pacijenta po prevenciji -liječenje dekubitusa -Postoje opšte i lokalne mjere kineziterapija kod paraplegije.Javlja se kod oštečenja donjeg motornog neurona.Tada Mokrača prolazi kroz uretru napolje. 4.kod oštečenja CNS i flakcidna kod oštečenja PMN.5 krstačnih pršljenova.ZAKLJUČAK: Paraplegija predstavlja oduzetost donjh ekstremiteta.U fazi pražnjenja mokračni mjehur se steže(kontrahira).mišiči mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije.posebno od urina -čišćenje rana fiziološkom otopinom -davanje optimalne količine bjelančevina.Stadij u kome je koža intaktna. 2.5 slabinskih pršljenova.vitamina. Komplikacije Urin se stvara u bubrezima. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodi se: 20 .12 grudnih pršljenova.Dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova. Medicinska briga u smislu prevencije dekubitisa: -upotreba specijalnih sjedećih stolica -zaštita mjesta izloženih pritisku -davanje dovoljne količine tečnosti -održavanje rana čistim.Stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštečenjem potkožnog tkiva.Ovo se najčešče dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-caude equine. U kineziterapiji imamo dvije faze: Fazu imobilizacije i fazu mobilizacije.Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcije mokraćnog mjehura: Refleksni mokraćni mjehur(spastični mokračni mjehur)kod oštečenja gornjeg motornog neurona.Stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože 3. Mlohavi mokraćni mjehur(atonički mjehur).Klasifikacija dekubitusa po stadijima: 1.a sfinkter se otvara.B.

com.Anatomija i fiziologija čovjekaDr.Internetwww.Mirko Čuš 3.-njega disajnih puteva -korekcija položaja -pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi provodimo: -pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete -vježbe za smanjenje spastičnosti -adaptacija na vertikalni položaj -vježbe balansa -obuka transfera -aktivnosti u razboju -aparatisanje LITERATURA 1.Muhamed Mataradžija 2.Ozljede kralježnice ili kralježnične moždineDr.Ivan Džidić 4.paraplegija-hr.ParaplegijaDr. 21 .Aleksandra Mosolavac Dr.Saša Mosolavac Dr.

...........................................14 Pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta............6 Funkcija mokračnog mjehura kod oštečenja kičmene moždine...............................................................12 Kineziterapija kod paraplegije...............16 Obuka transfera...................................................................................................................................................11 Lokalne mjere.................................................15 Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete................................................................13 Korektivni položaj.........................................................................................4 Klinička slika potpunog(kompletnog)transferzalnog presjeka kičmene moždine....5 Komplikacije koje nastaju kao posljedica povrede kičmene moždine Komplikacije na urinarnom traktu.........................................................................................................................................................1 Kičmena moždina(medula spinalis).........................................................................................................................................................................................................................................................................7 Prevencija urinarnih infekcija........................................................13 Faza imobilizacije..................................................9 Klasifikacija ulceracija po stadijima..............................................................................................................2-3 Sindromi lezije kičmene moždine.................16 Vježbe balansa.................................................................................................................................................................................................................................................5 Klinički pregled povrijeđenih..................................................................................................................................................................................................................15 Vježbe za smanjenje spastičnosti.......................................................................................................................................SADRŽAJ: UVOD Anatomske osobine kičme.................................................................................................................14 Faza imobilizacije..........11 Liječenje dekubitusa...............................................................5 Klinička slika nekompletne(inkompletne)lezije kičmene moždine..........1 Klinička slika i početno liječenje................................................................................................................................................................10 Medicinska briga u smislu prevencije dekubitusa..........................................................................................................................................................8 Kamenci mokračnog mjehura....................................................................................................................12 Kontrakture.................................................................................................................................................16 Adaptacija na vertikalni položaj...................................................................................13 Njega disajnih puteva................9 Komplikacije na koži................................................................................7 Upravljanje mokrenjem....................17 22 .........................................................................................................................9 Dekubitusi..................................................

.........................................................................................20 Literatura..................................................................................................................20 Faza mobilizacije..............................................................................17-18 Aparatisanje...............................................................................................................................................................................................Aktivnosti u razboju.................21 23 .......................................19 ZAKLJUČAK Komplikacije..............................20 Faza imobilizacije..................................................................................................................................................

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful