KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE UVOD

Paraplegija označava funkcionalnu dijagnozu i predstavlja oduzetost donjih ekstremiteta. Ona može biti spastična,kod oštećenja centralnog motornog neurona i flakcidna kod oštećenja perifernog motornog neurona. Najćešći uzrok nastanka paraplegije je trauma kičmene moždine kod povreda kičmenog stuba. Drugi uzroci nastanka paraplegije su:multipla skleroza,funikularna mieloza,tumori kičmene moždine,prsnuće(ruptura)intervertebralnog diska,epiduralne infekcije, bolesti motornog sistema i siringomielija. Ako se povreda desila u vratnom dijelu kičmene moždine nastaje oduzetost ruku i nogu sto se naziva kvadriplegija. Najveća incidenca je u starosnoj grupi od 14-50 godina.Odnos muškarci –žene je4:1.

ANATOMSKE OSOBINE KIČME
Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi,kojih ima 33-34 i fibrokartilaginozni diskusi,koji su međusobno povezani snažnim ligamentima.dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova(vertebrae cervicales),12 grudni pršljenova(vertebrae thoracales),5 slabinski pršljenova(vertebrae lumbales),5 krstačnih pršljenova(vertebrae sacrales) i 4-5 trtičnih pršljenova(vertebrae coccygeae).Krstačni pršljenovi srastaju u os sacrum, trtični u os cocygis,tako da ih ne ubrajamo u prave pršljenove.

Odnosi između segmenata kičmene moždine i pršljenova

KIČMENA MOŽDINA (MEDULLA SPINALIS)
Kičmena moždina odraslih je duga 42-45 cm.Dijeli se na segmente i to:cervikalne kojih ima 8,torakalne kojih ima 12,lumbalne kojih je 5,sakralne kojih je 5 i jedan kokcigealni(ukupno 31),a različite su visine.Kičmena moždina je zadebljana(intumescencija) u cervikalnom i lumbalnom dijelu.Ova zadebljanja odgovaraju začetku nerava za gornje i donje ekstremitete.Donji dio kičmene moždine čine epikonus(segmenti L4,L5,S1,S2) i konus medullare(segmenti S3,S4,S5 i Co1).

1

Odnos između segmenata kičmene moždine,pršljenskih tijela i nastavaka klinički je značajan za određivanje lokalizacije nivoa lezije u dijagnostici i hirurškim zahvatima. Na presjekukičmene moždine razlikuju se siva i bijela masa.Siva masa ima oblik leptira i na njoj se razlikuju prednji ili motorni rog,zadnji ili senzitivni rog,dok se lateralnim i bočnim rogovima nalaze vegetativne nervne čelije.Kroz zadnje korjenove ulaze vlakna za površni i duboki senzibilitet,a lateralni rogovoi sadrže motorne ćelije visceralnuh organa. Bijela masa je podijeljena na tri snopa:ventralni,lateralni i dorzalni,u kojima se nalaze brojni putevi.Najvažniji su: a)Tractus corticospinalis(pyramidalis) b)Tractus spinothalamicus Edinger c)Fascilicus gracilis Goll i fasciculus cuneatus Burdach Kičmena moždina je provodnik naredbi iz mozga u druge dijelove tijela.Putevima koje smo naveli reguliše se pokretljivost nogu,ruku i trupa, kao i rad visceralnih organa-crijeva i mokračne bešike,a kontroliše i osjete mišića,tetiva i kože. Prema navedenom;iz kičmene moždine izlaze dvije vrste nerava:motorni;koji su odgovorni za pokrete i senzitivni koji prenose osjet za bol,pritisak,temperaturu i dodir.

KLINIČKA SLIKA I POČETNO LIJEČENJE
Svi koji pružaju prvu pomoć i učestvuju u transportu poznaju osnovne reanimacione aksiome algoritma ABCD 6: A-slobodni disajni put; B-nesmetano disanje; C-odgovarajuća cirkulacija; D-neuološki status i stsnje svijesti; 6-ako je reanimacija neuspiješna,ponoviti sve mjere; Kod svih povreda kod kojih posumnjamo na povredu kičmenog stuba neophodne su privremena imobilizacija vratne kičme okovratnikom i imobilizacija na tvrdoj podlozi za povrede torakalme ili lumbalne kičme.Liječenje povreda kičmenog stuba počinje na mjestu povrijeđivanja.Sve ekipe hitne pomoći trebaju biti opremljene pneumatskom kragnom i sistemom za potpomognuto ili asistirano disanje. Po prijemu u hitnu službu i bolnicu,tretman povrijeđenog prate neophodne dijagnostične i terapijske mjere.Odmah se mora psigurat adekvatna imobilizacija,a u svim manipulacijama učestvuju najmanje tri osobe.Bez obzira dali postoji prelom,inicijalni pristup cijelog tima je kao da prelom postoji.Kod povrijeđenog sa nervnom lezijom neophodne su dodatne reanimacione mjere. Povrijeđeni se smiješta u jedinicu intenzivne njege sa obezbijeđenim kompletnim monitoringom,postavlja se na urinarni kateter,vrši se korekcije tečnosti i obezbijedi se nazogastrična sukcija. Kod povrede vratne kičme nekad je potrebna nazotrehealna intubacija ili traheotomija. Od momenta prijema neophodno je započeti prevenciju dekubitusa,pozicioniranje sa jastucima,zaštita prominentnih mjesta na koži i redovno okretanje povrijeđenog poslije dva sata. Definicija povrede kičmene moždine po standardima American Spinal Injury Association (ASIA),određuje se poenima povrede po Frenkelovoj skali(1969.g.): 1.(A)Kompletna:potpuni gubitak motorike i senzibiliteta ispod nivoa povrede. 2.(B)Inkompletna:potpuni gubitak motorike uz inkompletni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.

2

(C)Inkompletna:izvijesna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta.3.nepotpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede(bolesnik je funkcionalan. 4.ali je bolesnik ne funkcionalan.(D)Inkompletna:korisna očuvanost grube motorne snage ispod povrijeđenog segmenta.(E)Normalna motorna i sentitivna funkcija 3 .uz potpuni gubitak senzibiliteta ispod nivoa povrede.stoji i hoda). 5.

koji su grubi.nema denervacionih potencijala. Atonija(flakcidnost)ili hipotonija zahvaćenih mišića zbog toga što je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka za tonus.denervacioni potencijali(fibrilacija fascikulacije.Fascikulacije označavaju sinhrone.spastičnog tipa(fenomen peroreza)nastaje zbog izostanka inhibitornog uticaja piramidalnog puta u nivou sinapsi u kičmenoj moždini. 4 . Refleksi su sniženi ili ugašeni pošto je povredom prekinut eferentni dio refleksnog luka.ove draži koje pristižu sa periferije podražuju motoneurone.one su nastale usljed inaktiviteta. Vascikulacije su često prisutne.Schaefer. Kožni trbušni refleksi su sniženi ili ugašeni pošto jedan od umetnutih neurona za ove ide sa piramidalnim putem.dobija se više uzastopnih refleksnih odgovora).u obimu većem od 70-80%. Atrofija je jako izražena. Tonus je povišen.neritmičke kontrakcije svih vlakana u motornoj jedinici a ne i čitavog mišiča. Ukoliko i postoje fipotrofije.često polikinetički(umjesto jednoga odgovora na udar refleksnim čekičem.ritmički pokretiponavljanje kontrakcija i relaksacija mišićnih grupa).brzi.pozitivan šljak talas).nekad pojedini mišići. Javljaju se patološki refleksi(Babinski i njegove modifikacijeOppencheim. Nema klonusa. Nema patoloških refleksa.ali može da bude očuvana sposobnost izvođenja aktivnih pokreta. Kožni trbušni refleksi nisu sniženi ili ugašeni.sem ako je lediran nivo kičmene moždine u kome se nalazi i njihov refleksni centar. Tetivni refleksi su iz tog razloga povišeni.te nema pokreta bilo kog dijela ekstremiteta.SINDROMI LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Diferencijalna dijagnoza za sindrom centralnog i perifernog motornog nerva CENTRALNI MOTORNI NEURON Zahvaćene su grupe mišića. Nema fascikulacija.Gordon.gruba motorna snaga je snižena. PERIFERNI MOTORNI NEURON Zahvaćeni su pojedini mišići.neprecizni i ograničeni. Nekada se nalazi klonus patela i stopala(neiscrpni.pa pokreti zahvaćenih mišića nisu mogući.Rossolimo). Na emg-u se nalazi abnormalna nervna provodljivost. Na mge-u se nalazi normalna nervna provodljivost.One označavaju aktivnost denervisanih mišićnih vlakana kao rezultat procesa iritacije ili lagane destrukcije alfa-motoneurona u prednjim rogovima.

koji napuštaju kičmenu moždinu ispod nivoa TH-4 motornih korjenova. KLINIČKA SLIKA NEKOMPLETNE(INKOMPLETNE)LEZIJE KIČMENE MOŽDINE Djelimični gubitak funkcije kičmene moždine može se odrediti prisustvom voljne mišićne snage ili očuvanog senzibiliteta distalno od nivoa lezije kičmene moždine. Ako nema vidljivih znakova povrede kičmenog pregled se nastavlja na boku. Palpacijom se traže mjesta sa lokalizovanom bolnom osjetljivošču.Ovaj pregled se završava neurološkim pregledom. od 24(h) do nekoliko sedmica. 5 .deformacije kičmenog stuba.u pitanju je komplena transvezalna lezija kičmene moždine i prognoza za oporavak je loša.osteotendinzone reflekse i posebno analni tonus..kontrola mokračne bešike i crijeva ugašena. KLINIČKI PREGLED POVRIJEĐENIH Za osobu koja ima povrede kičmenog stuba liječenje počinje na mjestu povrijeđivanja.Prestanak spinalnog šoka označava pojava bulbokavernoznog refleksa.kada bolesnik izađe iz faze spinalnog šoka.Vazomotorni tonus.Potrebno je također uraditi palpaciju trbuha da bi otkrili koje su to povrede kičme sa prednje strane kao i visceralnih organa. Za podizanje bolesnika su potrebne barem četri osobe i što je važno znati da se trup nesmije savijati.svi kv aliteti površnog i dubokog senzibiliteta su ugašeni.Na pregled utiče stanje svijesti povrijeđenog.Sistematska hipotenzija može biti izražena za vrijeme spinalnog šoka. Otkrivaju se ekhimoze.. Postojanje senzibiliteta distalno od nivoa povrede kkičmene moždine čini leziju inkompletnom i moguć je svaki oporavak koji varira od minimalnog do potpunog.dorzalnom dekubitusu.Ako je pacijent u komi a ima povrijeđenu kičmenu moždinu treba ispitati reakcije na bolne stimulacije.KLINIČKA SLIKA POTPUNOG(KOMPLETNOG)TRANSVEZALNOG PRESJEKA KIČMENE MOŽDINE Svi voljni pokreti ispod nivoa povrede su nepovratno izgubljeni i to neposredno poslije povrede tj.kada je kičmena moždina naglo i kompletno prekinuta.što je uzrokovano lezijom simpatičkih vlakana u lateralnim rogovima.znojenje i pilorekcija ispod nivoa povrede su privremeno odsutni.spazam paravertebralne musculature.Prvo se ispituje površni a nakon toga duboki senzibilitet. Ovaj stadijum kompletne transferzalne lezije kičmene moždine naziva se spinalni šok i traje različito dugo..kao i seksualna funkcija kod muškarca.Ispitivanje senzibiliteta mora biti precizno i detaljno.Pozicija pacijenta je u tzv.

viška vode i elektrolita i substancija stranih organizmu.On predstavlja mišićnu vreću koja se širi i zadržava mokraću.mokraćovoda(uretera).(Voljna kontrola mokrenja).a onda nishodnim putem dospijeva preko uretera u mokraćni mjehur.Osnovna razlika između ženskog mokraćnog sistema i muškog je u dužini mokraćne cijevi.Prostatična žlijezda producira hormon koji usporava rast i razvoj bakterija.Tada mokraća prolazi kroz urtru napolje.Kod punog mokraćnog mjehura nervni impulsi idu u sakralni dio kičme dajući signale da je mjehur pun.a ona uključuje voljnu i nevoljnu kontrolu od strane nrevnog sistema. Urin se stvara u bubrezima.putem urina.mokraćnog mjehura(vesica urinaria) i mokraćne cijevi(uretre).U fazi pražnjenja mokraćni mjehur se steže(kontrahira).te postojanaja žlijezde prostate jod muškarca. Mokraćni sistem kod muškarca Mokraćni sistem kod žene U normalnim uslovima postoji saradnja između mokraćnog mjehura i mišićnog sfinktera.Nevoljni postupak uključuje otvaranje sfinktera i kontrakciju mišića mokraćnog mjehura bez učešća naše volje.a sfinkter(prstenasti mišić) se otvara. FUNKCIJA MOKRAĆNOG MJEHURA KOD OŠTEĆENJA 6 .KOMPLIKACIJE KOJE NASTAJU KAO POSLJEDICA POVREDE KIČMENE MOŽDINE KOMPLIKACIJE NA URINARNOM TRAKTU On se u osnovi sastoji od bubrega.a iz mozga ponovo prema sfinkteru mokraćnog mjehura nakon čega se on kontrahira i prazni. Osnovna uloga bubrega je ekskretorna-izlučivanje otpadnih produkata metabolizma.Odatle signali idu u mozak.

Kada je mjehur prepunjen zbog nesposobnosti kontrakcije. Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcija mokraćnog mjehura: A.u manjim količinama te ovisno od neurološkog oštećenja.Poželjno je što češće i redovnije prazniti mokraćni mjehur i držati kožu oko genitalija suhom i čistom radi prvencije mnogih komplikacija.mišići mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije. Ovo se najčešće dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-cauda equine. Mlohavi mokraćni mjehur(Atonički mjehur).Intermitentna ili povremena kataterizacija kateterom koji se postavlja kroz uretru u mokraćni mjehur nekoliko puta dnevno(svaka 3-4 sata).U početku to radi medicinsko osoblje.Kod oštećenja gornjeg motornog neurona. B. Ovaj tip mokraćnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog Segmenta.Optimalno je da količina izlučene mokraće bude 300-500ml.dok je kod kompletnih lezija izvan voljne kontrole.pa se tome prilagoditi i katateriziranje i uzimanje tečnosti(1500ml urina dnevno).Vlakna mišića mokraćnog mjehura imaju spazme i stežu se sami po sebi.mokraća može sama isticati.To se često događa kod inkompletnih lezija. Upravljanje mokrenjem Osnovni ciljevi koji trebaju pacijenti da postignu jesu održavanje što manjeg pritiska u mokraćnom mjehuru i što manju količinu urina u njemu.Stalna kataterizacija može biti u obliku stalno postavljenog katetera(Foleyev)kateter u 7 .što dovodi do nakupljanja velike količine urina u njemu.istegnuti su.Dobro je vršiti bar 4 kataterizacije dnevno da se spriječi rastezanje mokraćnog mjehura i mogućnosti nastanka infekcije.a onda se obuči sam pacijent.te vračanje urina nazad prema bubrezima.KIČMENE MOŽDINE Kod oštećenja kičmene moždine nervni signali iz mjehura nemogu putovati u mozak i iz njega ponovo se vraćati u mjehur(dajući signale da je mjehur pun i da ga treba prazniti).Javlja se kod oštećenja donjeg motornog neurona.mokraćni mjehur zadržava manju kolićinu urina nego prije oštećenja.ono može biti i pod voljnom kontrolom.a kao rezultat toga mokrenje može biti često. Pribor za intermitentnu samokateterizaciju intermitentne samokateterizacije II. Tehnike pražnjenja mokraćnog mjehura mogu biti sljedeće: I.Tako se sprečavaju urinarne infekcije. Refleksni mokraćni mjehur(Spastićni mokraćni mjehur).

Prvencija urinarnih infekcija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine • unošenje odgovarajuće količine tekućine u toku dana.razvoj i rast bakterija.Stimulatorno mokrenje u nekim slučajevi a možemo izazvati mehaničkom stimulacijom. III. • kataterizacija mora biti pravilna.koji vrača urin u bubrege.Za takve mokraćne mjehure koji se spontano. • održavanje kože suhom.sterilna.a koriste se lijekovi za opuštanje sfinktera ili se vrši hirurško otvaranje.kao povlačenje stidnih dlačica što če izazvati refleksno mokrenje.Da bi se održao nizak pritisak treba često prazniti mokraćni mjehur.stajanje urina. • pražnjenje mokraćnog mjehura 3-4 puta u toku dana.da se spriječi prepunjenost mokraćnog mjehura.čime se ispiru bakterije iz urinarnog trakta spriječava nastanak infekcije i stvaranje kamenaca. IV. • uzimanje jednokratne doze antibijotika nakon seksualnog akta ili dozu od 1-2 dana nakon pojave prvi simptoma.nadražljiv mokraćni mjehur.pa se kod povećanja količine mokraće stvara povećani pritisak.Vraćanje urina iz bešike u bubrege dešava se u dva slučaja: • iritabilan.sami prazne ili kojima je urađena sfinkteronemija(hirurški postupak grlića mjehura).ili suprapubična(kroz trbušnu stijenku).mokraćnu cijev.održavanje higijene genito-urinarnog trakta i analnog otvora.postavlja se vanjski skupljač mokraće URINOM.Kateter na vrhu ima balončić i sprečava izvlačenje.kod koga je izgubljena elastičnost.Nije preporučljivo korištenje mehaničkog podražaja za pražnjenje bešike. • disinergija(nekoordiniranost)mokraćnog mjehura koji se kontrahira i njegovog sfinktera koji se ne može otvoriti.Spontano mokrenje kod oštečenja gornjeg motornog neurona neki se mokraćni mjehuri spontano stežu(kontrahuju). Slika 1 Slika 2 Da bi se izbjegao visok pritisak u mokraćnom mjehuru koji može dovesti do vračanja urina prema bubrezima i izazvati njihovo oštećenje mora se pravilno provoditi često pražnjenje mokraćnog mjehura.kontrolom unosa tečnosti u organizam.visoko upijajućih pelena)izbjegavanje infekcija.nošenjem pogodnih sredstava(kondoma.da održi kožu pacijenta suhom.redovnim pražnjenjem mokraćnog mjehura.Spastičan mišič se može pokrenuti ako se lagano lupka ili masira donji dio trbuha iznad pubične kosti. 8 .Kateter se obično mijenja 21-30 dana.te čestim promjenama vlažne odjeće.

u budućnosti se predviđaju vakcine protiv recidivirajućih urinarnih infekcija.kamenaca.Unutrašnji sloj kože.ili u mokraćnoj bešici.krvni sudovi i nervni završeci.pojave krvi u mokraći.ureterima.U njemu se nalaze korijeni dlake.dovode do pojava mučnine i nagona na povraćanje. Kamenci mokraćnog sistema Kamenci se mogu razviti u svakom dijelu mpkraćnog sistema.Kamenci većih dimenzija mogu blokirati mokraćne puteve.a ako traju duže destruišu aktivni bubrežni parenhim i dovode do bubrežne insuficijencije.Oni nastaju od mineralnih naslaga koje su uzrokovane infekcijama. Dekubitusi dekubitusi 9 .koje će se bazirati na povećanju imunološke otpornosti organizma.Mrtve bakterije u vakcini se nešire nego potiču organizam na proizvodnju antitijela koje će se kasnije boriti protiv živih bakterija u infekciji.regulacija tekućine.dermis. Funkcija kože je zaštita tijela.a u kućnim uslovima upotreba test trakica(Dipstik) koje mijenjaju boju ukoliko postoji urinarna infekcija(nitriti prelaze u nitrite pod dejstvom bakterija).koji su zaduženi za odbranu organizma od infekcije.uvećane prostate i time smanjuje mogućnosti nastanka urinarnih infekcija.injekcionim putem a za žene čak i vaginalnim putem. Epidermis je površinski sloj koji se spolja sastoji od mrtvih ćelija a iznutra je sloj živih ćelija.a zamjenjuju ih ćelije unutrašnjeg dijela epidermisa.žlijezde lojnice.groznice.a svojim prisustvom povećavaju sklonost ka infekcijama i urinarnoj sepsi.Subjektivni izazivaju osjećaj bola u leđima. Komplikacije na koži Koža pokriva i štiti cijelo tijelo.visokim sadržajem kalcija ili drugih hemijskih materija u krvi i mokraći.te se u mokraći pojavljuju kao talog ili sediment(pijesak).u bubrezima.regulacija temperature tijela i osjetljivost.• • • česte kontrole urina i urinokontrole.sastoji se od vezivnog tkiva koje daje koži elastičnost.žlijezde znojnice.Ispitivanja su pokazala da su infekcijama sklonije osobe sa sniženom vrijednošću imunoglobulina u serumu.Mrtve ćelije se stalno ljušte. Najčešće su manjih dimenzija(mikrokalkulusi) i lako prolaze mokraćne izvodne cijevi.Građena je iz dva sloja tkiva:epidermisa i dermisa.dovesti do hidronefroze bubrega.tumora.nazeba. hirurško liječenje urinarnih obstrukcija zbog urogenitalnih anomalija.osjećaja nelagode.Utoku su ispitivanja vakcina koje će se davati oralnim putem.

neprekidan. Prema National Preassure Ulcer Advisory Panel.cinka).patela. Klasifikacija ulceracija po stadijima: Postoji u literaturi mnogo klasifikacija stanja ulceracija.tuberisitasi.opisuju se četiri stadija.jednako obolijevaju žene i muškarci a incidenca je veća kod starije životne dobi.što uzrokuje pojavu rana ili dekubitusa.potiljka(okcipitalno).ali pokazuje znakove eritema.na prsima-grudima.Termin dekubitus se izvodi iz latinske riječi “težiti dole“a saznanja o njemu sežu u daleku prošlost.Produžena izloženost pritisku dovodi do cirkulatornih okluzija. • Anemija(deficit crvenih krvnih zrnaca.Za pacijente sa paraplegijom dekubitus je direktni uzrok morbiditeta/mortaliteta.dijele se u ekstrinizičke i intrinizičke. • povećana temperatura tijela.gdje su koštane izbočine kao što je išijadična kost.stadij u kome je intaktna koža. 2.što uzrokuje nastanak mjehurića(plikova).koji tijelo vrši svojom težinom na kožu iznad isturenih mijesta na kostima tijela(tuberositasima)često jačine i do 150 mmHg.promjene u smislu ishemije si ireverzibilne. Patofiziologija dekubitusa:postoje mnogi fektori koji utiču na nastanak dekubitusa.ali je tu period neprekidnoj izloženosti pritisku duži.Na taj način povećava se rizik od oštećenja kože pod pritiskom.od kada postoje pisani naučni dokumenti o Egipatskim mumijama.reaktivne hiperemije i ako traje više od 24 sata.Takva pojava uzrokuje napuknuće i trganje kože.uvjetuje okluziju krvnih sudova i pomaže nastanku dekubitusa(npr.maleolusi.oboljenje srca.sakralna trohanteri.ukoliko pritisak traje kratko.a može se javiti i u toku spazma.prisustvo komorbidnih stanja kao što je šećerna bolest.Također se mogu javiti i u predjelu nosa.povećava metaboličke promjene i mogućnost nastanka anoksije tkiva.pluća. U ekstrinizičke faktore spada i istezanje(shear forces.željeza.klizanje pacijenata u krevetu ili kolicima uz dodatni pritisak težine tijela.stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože(uključuje još uvijek dermis)dovodeći do abrazije kože.Takve pojave nastaju za vrijeme transfera-kada se tijelo ili dijelovi tijela vuku preko kreveta ili kolica ili klozetne šolje.Rane od pritiska(preassure sore)ulceracije ili dekubitusi su vrlo česta komplikacija kod pacijenata sa povredama kičmene moždine.ishemije(anoxiae) tkiva.Tkivo ispod pritiska je sposobno da mu se odupire.po kojima se klasificira oštećnje kože. Trenje kože(frikcije)također su ekstrinzički faktor nastao zbog stalnog tljanja(vučenja) Preko površine kože.mobilnost i mentalnu sposobnost.Najčešća predlekciona mjesta na kojima se javljaju dekubitusi su:bedra i glutealna regija.edemi.promjenom položaja tijela ulceracije se mogu prevenirati. Kod pacijenata koji imaju normalan senzibilitet.Ukoliko je pritisak dugotrajan.kože.pojavljuje se induracija.pothranjenost.odumiranja ćelija tkiva i na kraju se stvara nekroza-ulceracije. U intrinzičke faktore koji dovode do dekubitusa(ili takva stanja pomažu nastanku)mogu se spomenuti: • urinarna i fekalna inkontinencija udružena sa pritiskom koji može povećati rizik od nastanka dekubitusa posebno u poveličnoj regiji.Ove promjene se mogu javiti u okviru samo dva sata neprekidne izloženosti pritisku.prisustvo kontraktura mogu povećati mogućnost nastanka ulceracija na koži. Najznačajniji ekstrinizički faktor nastanak ulceracije je pritisak. 10 .koje nastaje kada se dva sloja tkiva koji se nalaze jedan iz drugi ostežu ili vuku u suprotnim pravcima.To su: 1.

davanje preparata željeza su također mjere prvncije dekubitusa. Neurohirurg.internista-nefrolog.C.smrzotina ili opekotina. Liječenje dekubitusa Ovisno od stanja organizma i veličine dekubitusa.tetive.a time se smanjuje mogućnost nastanka dekubitusa.specijalistima.te prvencija dekubitusa u kućnim uslovima.kao što su tuberositas.kosti. • Korekcija krvne slike.te moraju biti suhe.stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštećenjem potkožnog tkiva.Predstavlja ulceracije sa ili bez potkožnog tkiva. 11 . • Mora se evaulirati način ishrane. Poželjno je imati patronažne timove medicinskog osoblja.odnosno anemija.Fleksione kontrakture se riješavaju također hirurški.Prva stepenica u redukciji i eliminaciji uvjeta za stvaranje dekubitusa je repozicija pacijenata svaka dva sata. 4.a može i pareneralnim. • Pacijentu se mora davati dovoljna tečnosti u toku dana.E.uz vršenje frikcija.liječenje je u osnovi opšte i lokalno.educirati i ako treba intervenisati kod liječenja u kućnim uslovima.enteralno preko sonde davanjem suplemenata.kolitisom ili celitisom. jer se smatra da je malnutricija jedan od reverzibilnih uzroka dekubitusa. • Moraju se zaštititi-obložiti sva mjesta koja su izložena pritisku. Medicinska briga u smislu prvencije dekubitusa Problem prvencije i liječenja dekubitusa mora se podići na multidisciplinarni nivo kako bi se postigli maksimalni rezultati.Pacijenti sa refrakternim spasticitetom se podvrguju neurohirurškoj ablaciji.vodeni kreveta.vitamina B. • Bakterijske kontaminacije moraju biti tretirane promptno da se ne komplikuju osteomijelitisu.koji je baktericidan za mnoge gram pozitivne i gram negativne baktrije.te se blagovremeno liječe urinarne infekcije i colitis. • Spasticitet se kontroliše medikamentima na bazi Datrolone Sodium.posebno čistim od urina i fekalija.moraju biti uključeni u liječenje i nadzor kako bi se postigla maksimalna rehabilitacija pacijenta.zračni kreveta.Bolja prvencija dekubitusa može se postići: • Upotrebom specijalni sjedeći kolica.te bakterijemijom. • Rane sa debrisom ili fibrinskim eksudatom mogu se mehanički očistiti sa fiziološkom otopinom ili sulfadianizom(Silvadene).da ne bi došlo do povreda.pacijenti se obučavaju za samostalnu njegu i nadzor.ortoped.Hrana se može aplicirati per os. • Rane se moraju održavati čistim.venskim putem.Nakon liječenja u hospitalnim uslovima.a ujedno pružila i potpora ljekarima.gerijatar.ali ne i fascija ispod.urolog.Adekvatna ishrana poboljšava opšte stanje pacijenata.koje će povremenonadzirati.U tom cilju vrše se česte inspekcije kod inkontinentalnih pacijenata.Sulfamylonom Hydrogelom.stadij predstavlja prodor defekta u mišiće. • Edukaciji pacijenata koji moraju shvatiti da sami preuzimaju odgovornost za prvenciju dekubitusa samostalnim mjerama zaštite.fizijatrima i fiziotarapeutima.davati optimalan unos bjelančevina.3.te obezbijediti odgovarajuća temperatura tijela.zračnih jastuka.

U stacionarnim ustanovama to izvodi terapeut.Kod paraplegičara najčešće srećemo ekstenzione kontrakture koljena i skočnih zglobva ali se povremeno sreću i fleksione kontrakture istih zglobova.Ekstenzione kontrakture koljena su posljedica dugotrajne imobilnosti.Pacijent se postavlja u rasteretni položaj i rigorozno se sprovode sve mjere prvenciji. Lokalne mjere liječenja započinju se uvijek kontervativno.raznovrsna ishrana.Komplikacije na mekom tkivu.zglobovima.Prijeteći dekubitus 2.pa i kroz dekubitus.Otvoreni zagađeni dekubitus 4.Iz didaktičkih razloga dekubitusi su podijeljeni na: 1.a drži se onoliko dugo koliko pacijent može da izdrži. Fleksione kontrakture koljena su uzrokovane nepravilnim položajem u postelji ili dugotrajnim sjedenjem u kolicima.Istezanje silom zemljine teže obavlja se tako da pacijent sjedi na ivici kreveta .Hirurško liječenje dekubitusa Kontrakture Kontrakture predstavljaju očvrsnuće tkiva u mišićima oko zglobova. Korekcija položaja u postelji vrši se potkoljenom šinom koja se postavlja više puta dnevno.bogata bjelančevinama i vitaminima.pa tek ukoliko ne uspiju liječenje se nastavlja hirurškim mjerama.ali istovremeno on obučava pacijenta i njegovu porodicu da to mogu i sami obaviti u kućnim uslovima.korektivnim šinama ili istezanjem sistemom kotura. Pored gore navedenih komplikacija mogu se javiti komplikacije kao: 1.Kontrakture mogu biti u položaju ekstenzije ili fleksije. Kontraktura skočnog zgloba se najčešće sreću u plantarnoj fleksiji a najefikasnije se riješava stajanjem sa punim osloncem u razboju.Istezanje sistemom koturaca izvodi se tako da pacijent leži potrbuške sa fiksiranom natkoljenicom platnenim pojasom.One se ispravljaju u postelji na dva načina:djelovanjem zemljine teže u sjedećem položaju i istezanjem u ležećem položaju sistemom kotura.kostima 2.Vertikalizacija pacijenata i njegovo aktiviranje.“dubku“ili oscilatornom stolu.Ove kontrakture se ispravljaju korekcijom položaja u postelji sa opterećenjem.Opšte mjere liječenja imaju za cilj jačanje organizma kao cjeline. U težim slučajevima nadoknada bjelančevina se može vršiti enteralnim i parenteralnim putem preparatima plazme ili transfuzijom pune krvi i preparatima željeza.čists dekubitus 3.Daje se visokokalorična.Osteoporoza 12 .Otvoreni.a u predjelu skočnog zgloba postavi se platnena omča pa se sistemom kotura vrši natezanje u pravcu fleksije koljena.Rane se mogu zračiti ultravioletnim zračenjem da se izazove reaktivna hiperemija koja će poboljšati cirkulaciju.protok krvi kroz organizam u cijelini.Da bi osposobili pacijenta za korištenje kolica moramo spriječiti nastanak kontraktura. poboljšava rad srca.potkoljenice vise sa opterećenjem u predjelu skočnog zgloba.One ograničavaju pokrete zglobova i predstavljaju problem jer ometaju tranfere(u kolica i iz kolica)ili mijenjaju držanje tijela pri korištenju kolica u dnevnim aktivnostima.pa ih dijelimo na fleksione i ekstenzione.Otvoreni i komplikovani dekubitus 5.Protok krvi na ugroženim mijestima poboljšava se otklanjanjem pritiska.te pobpljšavanje krvotoka na ugroženim dijelovima tijela.To najbolje uspijevamo razgibavanjem zglobova u punom obimu.

što smanjuje plućnu ventilaciju i pacijent nastoji da dođe do svježeg zraka.da spriječi gubitak elascititeta međurebarnih mišića. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodit ćemo: 1.Terapeut obavlja vibracionu masažu toraksa.u slučaju potrebe kod ovakvih pacijenata pristupa se traheotomiji.Ako se izvrši traheotomija.U slučaju potrebe pomažemo se aspiratorom.potrebu za mirovanje(zbog sanacije eventualnih preloma) i potrebu za aktiviranjem radi prvencije mnogobrojnih komplikacija.Pacijent ima osjećaj da ne dobiva dovoljno kiseonika.tenziju pulsa. Pošto su interkostalni mišići inervisani Th 1-11 jasno nam je da su svi pacijenti sa povredom cervikalne medule respiratorno ugroženi.Precizno mjerimo VK(vitalni kapacitet).NJEGA DISAJNIH PUTEVA Osobito je važno kod cervikalnih i visokih torakalnih lezija.Gastrointestinalni poremećaji KINEZITERAPIJA KOD PARAPLEGIJE Ljekar i fiziotarapeut uradit će procjenu stanja pacijenta i na osnovu toga napravit će kineziterapijski program koji obuhvata: • Obuka pacijenta relaksacije • Vježbe disanja • Pasivne vježba plegičnih ekstremiteta • Korektivni položaj • Vježbe snage za neoštećenu muskulaturu • Vježbe paretične muskulature • Vježbe spastične muskulature • Adaptacija pacijenta na vertikalni položaj • Obuka transfera • Vježbe ravnoteže • Aktivnost sa kolicima • Vježbe u razboju • Vježbe stajanja i hoda • Aparatisanje i sportske aktivnosti Kineziterapijski termin dijelimo u dvije faze:fazu imobilizacije i fazu mobilizacije.Na taj način oni će uspijevati da dubokim disanjem u dvočasnim intervalima sami regulišu povećanu potrebu za kiseonikom.Kardiovaskularne i plućne komplikacije 4.Zadatak fiziotarapeuta je da grudni koš pacijenata pasivno dovodi u fazu ekspiriuma.jer se pacijent na taj način oslobađa ostatka vazduha i omogućava mu da primi veću količinu kiseonika. 13 .. Faza imobilizacije traje od dana povrede do prelaska bolesnika u kolica.frekvencu disanja.pristupamo više puta dnevno maksimalnom pritisku na zidove grudnog koša u ritmu vještačkog disanja.zbog potrebe izbacivanja nakupljenog sekreta. Pacijenta učimo da koristi pomoćne inspiratorne mišiće. Kod lezija C3-4 postoji visoki položaj dijafragme.3.vrijednosti CO2.zbog dugotrajnog vještačkog disanja poslije vađenja kanile pacijent se uči produktivnom kašljanju. Ova faza traje otprilike oko tri mjeseca i ima zadatak da pomiri dva oprečna zahtjeva.

Kod povrede Th 5-9 fleksija ne smije preći ugao 90 stepeni. Ako npr.Radi toga okretanje pacijenta u dvočasovnim intervalima nije samo prvencija dekubitusa nego i gimnastika cirkulacije.a spazam je apsolutna kontraindikacija za elektro stimulaciju.spazam će se povećati i dovesti do njihovog daljeg skraćenja.Pojava spazma je kontraindikacija za postavljanje zglobova u (srednje) položaje.Budući da spinalni šok prikriva definitivnu sliku neuroloških ispada.povoljno djeluje na oporavak pretične muskulature.Ako su ove grupe mišića skraćene položajem.Svakoj elektroterapiji treba da predhode pasivne vježbe.Neće biti velike koristi ako se pacijent vježba pet dana u nedjelji a dva dana ostaje bez terapije.postavimo rolnu ispod koljena.KOREKTIVNI POLOŽAJ Kineziterapija kod povreda kičmene moždine podrazumijeva i postavljanje segmenata u najpovoljnije položaje.doći će do skraćenja ishiokruralne grupe mišića.Tek poslije konsolidacije frakture dozvoljena je fleksija kuka pasivnim vježbama i promjenom položaja u krevetu. Vensko proticanje poboljšat ćemo pasivnim vježbama ekstremiteta masažom(glađenjem) Muskulature.ali se obezbjeđuje maksimalna hiperekstenzija.2.a spazam povećava stepen skraćenja.koje možemo kompenzirati dubokim disanjem.Pasivne vježbe treba strogo dozirati jer mogu dovesti do opterećenja malog krvotoka i stanja dispnoe.Nikad ne treba stimulirati aduktore i fleksore natkoljenice jer su oni najčešće spastični mišići.Povoljni položaji utiču na regulaciju cirkulacije.pored oduzetosti skeletne muskulature.U ranoj fazi(spinalni šok)važan je kontinuitet terapije.Kod niskih lezija postoji mogućnost pomjeranja frakturiranih djelova kičmenog stuba.U ranom stadiju nikad nesmijemo započinjati tretman napornim vježbama.a kod lezije ispod Th 11 nije uopšte dozvoljena fleksija kuka.Lezija od Th 9-11 toleriše fleksiju kuka samo 45 stepeni.zbog insuficijencije venskog krvotoka.Ako je lezija inkomplentna.a novi ritam se može odrediti po prestanku spinalnog šoka.Za nastanak kontraktura odgovorna je nedovoljna ili neadekvatna kineziterapija. Tako nastaje circulus vitiosus:skraćenje mišića povećava spazam.PASIVNE VJEŽBE PLEGIČNIH EKSTREMITETA Ispod nivoa lezije koristimo vježbe za sprečavanje nastanka tromboze i kontraktura. Njihovo skraćenje dovest će i do skraćenja tricepsa sure i fleksora kuka.jer na taj način čuvamo elastičnost mišića i tada mišić bolje odgovara na položaj električne struje.niti one smiju dugo trajati. 3.Uporedo sa kineziterapijom provodi se i 14 .jer ako neuspijemo očuvati pokretljivost svih zglobova i dobru elastičnost mišića.Česta pojava je pneumonija i edemi mlitave muskulature.pacijenta treba tretiratu kao da će sve funkcije povratiti.U tom slučaju potrebno je aktivirati očuvanu muskulaturu aktivnim vježbama.postoji i oduzetost glatke muskulature krvni sudova.sprečavaju nastanak kontraktura.Pasivne vježbe ekstremiteta u cilju prvencije kontraktura predstavljaju značajnu mjeru kojom ćemo stvoriti uslove za provođenje programa liječenja i rehabilitacije.sprečavaju pritisak na pojedine segmente.Zbog toga u početku možemo pribjeći električnom držanju mišića.Tada možemo očekivati seriju tromboza i nastanak kontraktura. Kod kompletne plegije.a u nekim slučajevima pacijentu dati kiseonik.Naročito obazrivi moramo biti sa vježbama fleksije u kuku.Proticanje krvi će zavisiti od sile gravitacije jer se nemože računati ni na mišićnu pumpu plegične muskulature ekstremiteta.Kontinuitet kineziterapijskih vježbi za vrijeme spinalnog šoka je obavezan.doprinjet ćemo smanjenju stepena samostalnosti pacijenta u kasnijoj fazi rehabilitacije.elektrostimulacijom ćemo obuhvatiti više mišića.

Kineziterapija u ovoj fazi terapije omogučit će postizanje samostalnosti pacijenta. Vježbe sa otporom FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi odgovorna za dalje napredovanje rehabilitacije pada skoro isključivo na pacijenta.mišića sa očuvanom inervacijom.otpor koji se daje pacijentu mora biti strogo doziran(vježbe sa otporom).izdržljivosti i vještine za samostalnost u aktivnostima svakodnevnog života i profesionalnim aktivnostima.njega ovih bolesnika usmjerena na njegu mokraćne bešike.Terapeut treba da obuči pacijenta da ove vježbe samostalno izvodi. Slika 3 Slika 4 15 Slika 5 .Pošto je mirovanje u ovoj fazi osnovna terapijska mjera. Cilj ovih vježbi je da poboljšamo cirkulaciju i preveniramo trombozu.deset puta-jednom dnevno.Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete.Cilj kineziterapije je razvijanje snage. U ovoj fazi provodimo: 1. Rana kineziterapija posebnu pažnju usmjerava na angažovanje mišića iznad nivoa lezije.Mišići iznad nivoa lezije kod definitivne plegije moraju biti pripremljeni da preuzmu na sebe izgubljene funkcije bar u okviru samozbrinjavanja i aktivnosti svakodnevnog života.Primjenjuju se pasivne relaksirajuće vježbe svih zglobova od proksimalnih ka distalnim u punom obimu.prvenciju dekubitusa pa termine kineziterapije moramo uskladiti sa treningom mokraćne bešike i crijeva.održimo elastičnost mišića i spriječimo nastanak kontraktura i nakraju smanjimo spastičnost.a to je uslov za njegovu profesionalnu.crijeva.tj.socialnu i psihičku rehabilitaciju. Nigdje nije toliko značajno aktivno učešće pacijenata u realizaciji programa rehabilitacije a prije svega kineziterapija.

Cilj nam je da smanjimo ili otklonimo spazam i pacijentu omogućimo da izvodi pojedine aktivnosti.Prvi akt bit će podizanje uzglavlja.Spastičnost se javlja oko osme nedjelje od povrede.što će mam poslužiti ne samo za savladavanje vaskularne reakcije nego kao i prevencija osteoporotičnih promjena. Spinalna povreda prati paraliza vazomotora. Uporedo sa ovim vježbama možemo koristiti oscilatorni sto.Adaptacija na vertikalni položaj.bar dva puta po trideset minuta.Pacijent će uskoro moći bez problema zauzeti polusjedeći položaj.Ovaj postupak sprovodimo svakodnevno.Javit će se vrtoglavica.a u osamnestoj nedjelji dobiva definitivan oblik.Potrebno je da određenim postupcima jdelujemo inhibitorno. Kada pacijent savlada vertikalan položaj spreman je za aktivnosti van kreveta.nekontrolisano će se ispuniti dilatirani krvni sudovi abdomena i donjih ekstremiteta.Pacijent ima osjećaj «kidanja» i «čupanja» u spastičnom dijelu. 3.Spazam je posljedica oštečenja medule spinalis i nedostatak inhibitorne kontrole centralnog nervnog sistema.a pod dejstvom sile zemljine teže.nesvjestica.a što postižemo vertikalnim opterećenjem kostiju.Zbog toga pri vertikalizaciji pacijenta.a ubrzo i sjedeći položaj.Vježbe za smanjenje spastičnosti.Za ovu priliku koristimo vježbe istezanja spastični mišića.Trebamo voditi računa da se ugao ispravljenja postepeno povećava.mučnina.u dvanestoj nedjelji se smanjuje. 16 .povećavamo prag nadražaja refleksa na istezanje i mišić će odgovoriti inhibicijom.Zbog toga ove pacijente trebamo postepeno privikavati na uspravni položaj.Također možemo koristiti i inhibitorne položaje.2.a povećanje ugla iznad 75 stepeni nije potrebno.

glatka daska.Vježbe balansa.mišićni sistem.kada pacijent postiže brzo reagovanje i bolju koordinaciju.stolnim tenisom.reagovanje na pomjeranje tijela i izbacivanje iz ravnotežnog položaja.Za dobru ravnotežu odgovorni su:koštanozglobni sistem. Vježbe balansa nastavljamo vježbama pred ogledalom sjedeći u kolicima.koristeći vidni mehanizam. Osnovni principi rehabilitacije da je osposobljavanje aktivan proces.brzom vožnjom kolica. Cilj je da postignemo dobru ravnotežu. Vježbe balansa 5.sluh. Ove kvalitete razvit će još bolje kroz sportske aktivnosti.pa tek onda iznad i ispod nivoa kolica.Obuka transfera.vid.Vježbama je potrebno postići adekvatnu brzinu. U periodu uvježbavanja ravnoteže mogu se primjeniti i Bobath-ove vježbe ravnoteže u sjedećem položaju. U obuci transfera počet sa obukom u nivou kolica.a kasnije i drugim transferima. Vježbe ravnoteže(balansa)počinjemo već u krevetu.Adaptacija na vertikalni položaj 4.primjenjujemo u slučajevima paraplegije započinje sa obučavanjem pacijenata sa okretanjem u krevetu.nervni sistem.vestibularni aparat.čim za to nema kontraindikacija.igrama sa loptom.razne dizalice.Zadatak 17 .Pacijent može održati ravnotežu i kad je u pitanju najveći hendikep.Viši stepen predstavljaju vježbe balansa sa opterećenjem. Pri savladavanju ovih aktivnosti često koristimo pomoćna sredstva i pomagala kao što je:trapez.Kolica predstavljaju zamjenu izgubljene funkcije donjeg ekstremiteta.čim pacijent savlada sjedeći položaj.osobito centralni nervni sistem.

jačamo rameni pojas.On će upoznati pacijenta sa kolicima.njihovom funkcijom i načinom održavanja.nadkoljenica.prebacivanjem težišta nazad. Nivo oštećenja u visini L1 bit će indikacija za obuku funkcionalnog hoda.pacijent pomjera obje ruke naprijed.Ovaj hod je brži jedino moguć za pacijente sa visokim lezijama kojima su bočni fleksori trupa i rotatori karlice nefunkcionalni. 18 .istežemo mišićne grupe koje se inače brzo skraćuju.sprečavanju sekundarnog deficita i maksimalnom razvijanju neoštećenih funkcija.Spušta nogu na pod.Tretman pacijenta sa nepotpunim oštečenjem medule spinalis gdje u kliničkoj slici dominira kvadripareza ili parapareza.jer na ovaj način pored ostalog postižemo rasterećenje urinarnog trakta.Aktivnosti u razboju.podiže karlicu i pomjeri desnu nogu naprijed.terapeuta je da odabere adekvatna kolica.Dvotaktni hod započinjemo iz stojećeg položaja.položaja ramena.oba stopala i desnu šaku. Cilj nam je da pacijent savlada stojeći stav i pripremi se za hod sa štakama.Zatim obučava pacijenta u vožnji naprijed.potkoljenica i stopala.karlice.Stojeći položaj je zbog efekata hemodinamike.Hod kod viših lezija je iscrpljujući pa je za pacijenta bolje da samo stoje.pomoću bočnih fleksora trupa podiže i malo rotira karlicu sa lijeve strane na taj način pomjeri lijevu nogu malo naprijed. 6.trupa. U razboju počinjemo uvježbavanje hoda koji može biti dvotaktni i četverotaktni.uravnoteži se na tri tačke oslonca.potrebno održati tri do četiri sata dnevno. ali ga pacijenti više vole jer je sličniji normalnom hodu.naravno kod pacijenata koji imaju očuvanu muskulaturu koja omogućava hod.Da bi pacijentu omogućili uspravan stav moramo mu obezbjediti pasivnu fiksaciju donjih ekstremiteta adekvatnim aparatom ili privremenim pomagalom.Ciklus se zatim ponavlja.a onda snagom ruku podiže cijelo tijelo i prebacuje obje noge do iza linije koja spaja obje šake.okretanje.njihovim pojedinim dijelovima.zatim naprijed prebaci lijevu šaku.Ovaj tretman treba da ima progresivan tok tako da prva stajanja ne traju duže od deset minuta. Pacijent iz stojećeg položaja prebacuje naprijed desnu ruku na rukohvat razboja. Četverotaktni hod je sporiji.nazad.ruke i trup.teži. Razboj nam omogućava da povećamo elastičnost mekih tkiva.čvrsto se držeći za rukohvat razboja.Obučava ga o načinu zauzimanja pravilnog sjedećeg položaja.sastojat će se u jačanju snage paretičnih mišića prema manuelnom mišićnom testu.aktivira bočne fleksore trupa sa desne strane.

Po skidanju aparata treba odmah pregledati kožu i reagovati ako primjetimo crvenilo ili otisak aparata. Paramobil 19 .podpazušne ili podlakatne. Danas postoji više tehničkih rješenja za bolje estetsko i funkcionalno korištenje aparata.Zato se koristi najčešće natkonjeni aparat ili natkoljeni aparat sa palčevim pojasom.Vježbe u razboju 7.Natkoljeni dio aparata kontroliše koljeni zglob.10-15 minuta. Ovisno od stanja mišića karličnog pojasa.jer je dekubitus lakše spriječiti nego liječiti. Aparatisanje Ima za cilj omogučavanje uspravnog stava kod pacijenta uz imobilizaciju donjih ekstremiteta.ovisit će i vrsta štaka koje će pacijent koristiti. Prve aplikacije aparata traju kratko.Pelvični pojas kontroliše zglob kuka.Potkoljeni dio aparata kontroliše skočni zglob.

2.mišiči mjehura su izgubili sposobnost kontrakcije.U fazi pražnjenja mokračni mjehur se steže(kontrahira).C.posebno od urina -čišćenje rana fiziološkom otopinom -davanje optimalne količine bjelančevina.Javlja se kod oštečenja donjeg motornog neurona.5 krstačnih pršljenova. U kineziterapiji imamo dvije faze: Fazu imobilizacije i fazu mobilizacije.kosti i tetive. FAZA IMOBILIZACIJE U fazi imobilizacije provodi se: 20 .Stadij pokazuje parcijalni gubitak debljine kože 3. 4.Tada Mokrača prolazi kroz uretru napolje. Dekubitusi su rane od pritiska.Dijelimo ih na 7 vratnih pršljenova.Klasifikacija dekubitusa po stadijima: 1.Ona može biti:spastična.kod oštečenja CNS i flakcidna kod oštečenja PMN.a onda nishodnim putem dospijeva preko uretre u mokračni mjehur. Mlohavi mokraćni mjehur(atonički mjehur).Ovisno od nivoa oštećenja kičmene moždine postoje dvije opšte vrste disfunkcije mokraćnog mjehura: Refleksni mokraćni mjehur(spastični mokračni mjehur)kod oštečenja gornjeg motornog neurona.B.ZAKLJUČAK: Paraplegija predstavlja oduzetost donjh ekstremiteta.5 slabinskih pršljenova.Stadij u kome je koža intaktna.4/5 trtičnih pršljenova.Kičmeni stub čine koštani elementi-pršljenovi kojih ima33/34 i fibrokartilaginozni diskusi. Medicinska briga u smislu prevencije dekubitisa: -upotreba specijalnih sjedećih stolica -zaštita mjesta izloženih pritisku -davanje dovoljne količine tečnosti -održavanje rana čistim.12 grudnih pršljenova.vitamina.Ovo se najčešče dešava kod oštečenja kičmene moždine u predjelu sakralnog dijela kičme-caude equine.a sfinkter se otvara. Komplikacije Urin se stvara u bubrezima.Stadij pokazuje potpuni gubitak debljine kože sa oštečenjem potkožnog tkiva.Stadij predstavlja prodor defekta u mišiće.Ovaj tip mokračnog mjehura čest je kod povreda kičmene moždine iznad lumbalnog segmenta.E -edukacija pacijenta po prevenciji -liječenje dekubitusa -Postoje opšte i lokalne mjere kineziterapija kod paraplegije.

paraplegija-hr.Internetwww.Mirko Čuš 3.Ozljede kralježnice ili kralježnične moždineDr.Aleksandra Mosolavac Dr. 21 .-njega disajnih puteva -korekcija položaja -pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta FAZA MOBILIZACIJE U ovoj fazi provodimo: -pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete -vježbe za smanjenje spastičnosti -adaptacija na vertikalni položaj -vježbe balansa -obuka transfera -aktivnosti u razboju -aparatisanje LITERATURA 1.Ivan Džidić 4.com.ParaplegijaDr.Saša Mosolavac Dr.Muhamed Mataradžija 2.Anatomija i fiziologija čovjekaDr.

...................................................................................................................................................................SADRŽAJ: UVOD Anatomske osobine kičme....................................................................5 Komplikacije koje nastaju kao posljedica povrede kičmene moždine Komplikacije na urinarnom traktu....................................6 Funkcija mokračnog mjehura kod oštečenja kičmene moždine..............................................................................................................................................................................16 Vježbe balansa........................................................................16 Adaptacija na vertikalni položaj...................13 Korektivni položaj..............................................................................................1 Klinička slika i početno liječenje........................................5 Klinički pregled povrijeđenih..........................................................................................10 Medicinska briga u smislu prevencije dekubitusa........................................................................................8 Kamenci mokračnog mjehura..4 Klinička slika potpunog(kompletnog)transferzalnog presjeka kičmene moždine...................................................5 Klinička slika nekompletne(inkompletne)lezije kičmene moždine.......................................................................................12 Kineziterapija kod paraplegije................................................................17 22 ..........................................................16 Obuka transfera..................................................................................................................................................................................................................................................................9 Dekubitusi........................................................................................................................................................................................................................................................7 Prevencija urinarnih infekcija.................................................................................................................................................1 Kičmena moždina(medula spinalis)....11 Liječenje dekubitusa...................................................................15 Pasivne vježbe za plegične donje ekstremitete................................................................................2-3 Sindromi lezije kičmene moždine..............15 Vježbe za smanjenje spastičnosti........................................................................................................................................................................................14 Pasivne vježbe plegičnih ekstremiteta.................................................................9 Klasifikacija ulceracija po stadijima.............................................................................................13 Njega disajnih puteva.................................................................7 Upravljanje mokrenjem...........................................9 Komplikacije na koži.................12 Kontrakture...........................................................................................................11 Lokalne mjere.........................................................................13 Faza imobilizacije............................................................................................14 Faza imobilizacije...........................................................................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................................................................................................17-18 Aparatisanje..............20 Faza mobilizacije..................................................19 ZAKLJUČAK Komplikacije...............................20 Faza imobilizacije..............................................................................................................................................................................................................................................................................20 Literatura.............................................................21 23 ...........Aktivnosti u razboju.......................................

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful