MAKEDONSKI JAZIK

ZA ^ETVRTO ODDELENIE
OD DEVETGODI[NOTO OSNOVNO OBRAZOVANIE

MAKEDONSKI JAZIK
ZA ^ETVRTO ODDELENIE
OD DEVETGODI[NOTO OSNOVNO OBRAZOVANIE

.

Dobredojde vo ~etvrto oddelenie. Vo ovoj u~ebnik izbravme za tebe zanimlivi zada~i. Pritoa }e gi izu~uva{ i sovladuva{ pravilata na makedonskiot literaturen jazik. Niv }e gi otkriva{ niz stranicite na ovoj u~ebnik. veruvame deka }e ti bide mnogu interesen.. Sre}no! Avtorite . bajki.. Toa }e te napravi gord i sre}en. Se raduvame {to povtorno se sretnuvame so ista cel: osvojuvawe na novi znaewa. raboti vredno i uporno. Zatoa sakaj go nego.. pesni. So negovata primena }e poka`e{ kolku ja saka{ svojata tatkovina i makedonskiot narod. narodni mudrosti.. barawa i jazi~ni igri niz koi sam }e gi otkriva{ novite znaewa. Vo nego }e naide{ na raznovidni i zanimlivi prikazni. Nie znaeme deka ti mo`e{ da gi sovlada{ site barawa vo ovoj u~ebnik. raskazi. svoite poraki i da te upatat po vistinskiot pat na `ivotot. Radosta }e bide tvojot postojan pridru`nik. i site tie nestrplivo te o~ekuvaat da ti gi otkrijat svoite tajni. dramski igri. koj.

.

Taka i se slu~i. Od triesette liv~iwa na Nevena £ padna da sedi so Igor.izvika Ana..Se odmorivte.gi pozdravi u~itelkata Jana. a na Dimitar so Ana. A mom~eto be{e ruso.I jas! . A i drugite so u~itelkata Jana. . Sekoj od vas neka go zapi{e svoeto ime na par~e hartija. Bea pocrneti od sonceto.Kolku sum sre}na! . u~enici! . . vaka.. I jadri crni o~i... jas!!! U~itelkata Jana se sme{ka{e.^ekajte. Nevena i Dimitar sami }e si odberat.. No i odmoreni.. li? Kolku ste porasnale za ovie tri meseci! Kako da ne ste ~etvrtooddelenci! Vesela vreva vo oddelenieto. Dojde i septemvri.Zaedni~ki prodol`uvam NOVITE DRUGARI Avgust iste~e.. Gorjan Petrevski 7 ...devoj~e i mom~e.Dobredojdovte. Site se vratija vo u~ili{tata. so sini o~i. .re~e u~itelkata. . . sedea sami vo klupite i srame`livo mol~ea. Devoj~eto ima{e dolga crna kosa..Tie se va{ite novi drugari. Koj }e saka da sedi so niv? Od site klupi ednoglasno odekna: "Jas.se izraduva i Igor.Eve. A i vreme be{e. U{te posre}ni bea i Nevena i Dimitar. Samo dve deca . .Od ovoj den so vas }e u~at Nevena i Dimitar . . .gi smiruva{e. Novata u~ebna godina po~na. . Na sre}a. ~ekajte. jas.

u~itelkata i 4. Za{to. ili Igor.. "Marta#. skrien i intimen. PREPORAKA ZA ^ITAWE Nie ti prepora~uvame za ~itawe edna od zbirkite so raskazi: "Tatkovata prva qubov#. GORJAN PETREVSKI PISATELOT . 2. a potoa ve povedov i vo "Zemjata od sonot#. Nevena i Dimitar. SORABOTUVAJ! Koe drugo re{enie bi £ go predlo`il ti na tvojata u~itelka. a potoa pro~itaj im na tvoite roditeli i na tvoeto novo drugar~e od klupata. Ana i Igor. "Ve~niot vetar#. "Isti o~i#. nema da ostane{ ramnodu{en i kon drugite.RAZGOVARAME ZA KRAJOT NA RASKAZOT Na krajot od raskazot pisatelot ja istaknuva radosta na site: na Ana i Igor. A jas se obidov da ostanam. najprvo so knigata raskazi "Gorocvet#. Nevena i Dimitar. svojata popularnost kako pisatel ja steknav najmnogu preku romanite: "Spomenka#. ako taa pobara mislewe od tebe kako da gi rasporedi novite u~enici? IZRAZI JA MISLATA Zamisli da si ti Ana. 8 . 3. Napi{i vo tvojata tetratka. Ako gi pro~ita{ raskazite od koja bilo kniga. treba da se ostane vo nego. tuku so eden svoj del. ne e dovolno samo navra}awe na detstvoto. za da se bide pisatel za deca i mladi. No sepak. "Dale~na qubov#. ako si mom~e. ako si devoj~e.. "Rano dojde qubovta# i "Maj~iniot spomenar#. Vo tvojata tetratka objasni zo{to se sre}ni: 1. na u~itelkata i site u~enici od paralelkata. Izrazi go tvoeto zadovolstvo {to tokmu ti ja ima{e taa sre}a da dobie{ novo drugar~e vo klupata i da mu poka`e{ deka e dobredojdeno. "Snegovite na Klimentina Evin#. ostanatite u~enici.PRIJATELOT ZA VAS I ZA SEBE Nikoga{ ne zaminav od detstvoto.

Napravi sporedba so zborovite i izrazite {to gi napi{a ti vo tvojata tetratka. a okolu nego pove}e zborovi i izrazi so koi }e iska`e{ {to ~uvstvuva{ kon tvojata tatkovina. najsakana. Pro~itaj mu na tvoeto drugar~e {to si napi{al i dopolnete se. Kolku od podvle~enite gi napi{a i ti? Objasni mu na drugar~eto zo{to ja saka{ svojata tatkovina Makedonija. 9 . i sum veruvala deka e taka za{to te sakam. Ka`i go svoeto mislewe i pred site drugar~iwa. najli~na. najsre}na.. i u{te mnogu najubavini. so qubov na dete beskrajno iskreno TE SAKAM! Bistrica Mirkulovska ISKA@I GI SVOITE ^UVSTVA [to po~uvstvuva koga ja slu{na ovaa pesna? Nabroj najmalku tri ~uvstva! Koe e najsilnoto ~uvstvo {to go izleala poetesata? Podvle~i gi so moliv~e zborovite so koi poetesata ja "nakitila# svojata tatkovina. najslobodna. takva da si mi. Prosti mi. mila moja.. najbogata. sum posakuvala. TATKOVINO Sekoga{ sum te kitela so milni zborovi.NAPRAVI SVOJ GROZD OD ZBOROVI Napi{i go zborot tatkovina vo sredinata na listot.

Govorot mo`e da bide usten i pismen. NAPRAVI RAZLIKA Na ~asovite ti go koristi{ i usniot i pismeniot govor. [to saka{ pove}e: nekoj da ti raska`e usno nekoja interesna slu~ka ili sam da ja pro~ita{ od kniga? Objasni zo{to toa go saka{. otkolku koga }e gi pro~itame? ZA DOMA Razmisli i napi{i koga ti bilo polesno da komunicira{ pismeno so nekoj od tvoite bliski. namesto usno. Zo{to si go posakal toa? 10 . Koga ti e polesno da se izrazuva{? Objasni zo{to. Zo{to ti e polesno da opi{uva{ pismeno? Zo{to anegdotite se pointeresni koga }e gi slu{neme od nekogo.USTEN I PISMEN GOVOR SOGLEDAJ I ZAKLU^I [to pravat dvete deca od prvata slika? [to pravat ostanatite dve deca? Lu|eto me|u sebe komuniciraat so pomo{ na govorot.

bilo na ~asot ili za vreme na odmorite.RAZMISLI Za {to s¢ slu`i u~ili{nata tabla. Koga pretsedatelite stoele postroeni pred tabla? Poetot vo posledniot stih zaklu~uva deka nikoj ne mo`e da £ go ospori zna~eweto na u~ili{nata tabla za naukata. Stevo Simski PRO^ITAJ I KA@I Kako u~ili{nata tabla gi postrojuva u~enicite? Zo{to nekoi u~enici nemaat {to da ka`at koga se pred tabla? Koi u~enici se nare~eni seznajkovci. Dopolnete se so drugar~eto od klupata. 11 . Pred nea stoele za seznajkovci {to va`at no za `al i takvi {to nemaat {to da ka`at. Objasni zo{to se slo`uva{ so nego. IZRAZI SE PISMENO Raska`i edno tvoe do`ivuvawe povrzano so u~ili{nata tabla. Neosporen e pokazatel pred tablata stoel i sekoj pretsedatel. Poso~i nekoe tvoe drugar~e {to mo`e{ da go nare~e{ seznajko. Na u~ili{nata tabla koj }e £ go ospori zna~eweto {to go ima vo nau~nite prostori. U^ILI[NATA TABLA POSTROJUVA U~ili{nata tabla od koga opstojuva pred nea nekogo postojano postrojuva.

£ odgovoriv. a ne Zoki .kako telefonirame? Pred nekoj den. @iveat re~isi na ista ulica. go baram Zoki. koga }e dojde Zoki. a jas ne mo`ev da ja prenesam porakata. Po telefon razgovarame onolku kolku {to treba. Na krajot od ~asot napi{i {to si nau~il.A. a nadolgo i na{iroko }e razgovarame {tom se sretneme. bidej}i navistina ne znaev so kogo razgovaram. (Izvadok od knigata . re~i mu da mi se javi. Pi{uvaj vo vakva tabela: ALO..Ama jas ne znam koj go bara ..£ velam. Zo{to Pero ne mu ja prenel porakata na Zoki? Kako trebalo da te~e razgovorot? 12 . za na krajot od razgovorot. se poznava po mnogu †sitnici#..Ovde e Pero.vedna{ †ispea# taa. S¢ }e be{e vo red. ako razgovorot po~ne{e vaka: .Bonton za deca#) Naum Popeski OTKRIJ GI GRE[KITE Pro~itaj go u{te edna{ tekstot i otkrij kade zgre{ila drugarkata na Pero. KAKO SI? Ubavo vospitanoto dete. ti si Pero!? Slu{aj. ZOKI.Alo! Ovde e Mimoza. za da se dogovorime ne{to. . Navistina . . I taka si porazgovaravme. A da ne zboruvame za tie {to †zaspivaat# po telefonot. Edna od niv e telefoniraweto. taa da go spu{ti telefonot. mojot drugar go bara{e negovata prijatelka: .RAZMENI GO MISLEWETO znam sakam da znam {to nau~iv Na koj na~in sekojdnevno komunicira{ so lu|eto? So kogo naj~esto razgovara{ po telefon? Zo{to mu se javuva{? Vo tetratkata napi{i {to znae{ za telefonskiot razgovor i {to saka{ da doznae{. .Alo! Zoki! Kako si? . a vodat †maratonski# razgovori po telefon.

do gledawe. vi blagodaram. Dodeka eden par zboruva slu{ajte i ocenete dali razgovorot bil ubedliv. kulturen. Vedna{ pozdravi i pretstavi se. a treba da se javi{ nekomu. prijatno. Telefonskiot razgovor se pla}a. dobar den. jasen.. na avtobuskite i `elezni~kite stanici. treba da koristi{ karti~ka so telefonski impulsi koja ja stava{ vo aparatot. Ako ne si doma. 13 . Po telefon ne se ka`uvaat doma{ni zada~i..TREBA DA NAU^I[ Tvojot telefonski razgovor treba da bide kratok i jasen. Za nekoi od niv. Vo nekoi javni govornici. ne se raska`uvaat lektiri. za da zboruva{. vo po{tite i vo nekoi prodavnici. Po igrata popolnete ja tretata kolona od tabelata {to ja zapi{avte na po~etokot na ~asot. vo prodavnicite za vesnici. I parot {to zboruval neka se oceni. Koristi kulturni izrazi: ve molam. vo trgovskite centri. vo po{tite. dali ne{to propu{tile. dobra ve~er. mo`e{ da koristi{ javni govornici koi se postaveni na trotoarite.. BIDETE KREATIVNI Vo par so drugar~eto do tebe napi{ete zamislen telefonski razgovor. pravilen.. Zboruvaj jasno i razbirlivo. TELEFONSKI BONTON (PRAVILA) Ne yvoni vo docnite ~asovi. Koristi pozdravi: dobro utro. prostete. telefonskiot razgovor mu go pla}a{ na rabotnikot koj raboti tamu. Zemete nekoj predmet od va{iot u~eni~ki pribor koj }e vi poslu`i kako telefon i o`ivejte go zamisleniot telefonski razgovor. Vo dene{novo moderno vreme naj~esto koristime mobilni telefoni so koi mo`e{ da se javi{ i od najoddale~enite mesta. Pridr`uvajte se do pravilata . Ne zboruvaj dolgo.telefonskiot bonton. bidete qubezni.

zalepena na moliv~e. ne znae{e sega kako da postapi. Na odmorot prvpat ne izlegoa zaedno i ne se kikotea dodeka si ja jadea u`inkata. Len~e sfati deka zgre{ila i deka za edna nikakva gumi~ka se skara so najdobrata drugarka. a gumi~kata se smaluva{e s¢ pove}e i pove}e. I toa za ni{to . dolgo gi redea tetratkite i kutiite so molivi vo ~antite. Mare. lutki naluteni! Mare i Len~e mol~ej}i.ISKA@I SE Koj ti e najveren drugar? Zo{to? Ima li ne{to za {to ste se skarale? Kako se smirivte? Vo Venov dijagram napi{i gi va{ite osobini jas zaedni~ko ni e SKARUVAWE I SMIRUVAWE Iako Mare i Len~e se najverni drugarki u{te od gradinka. Im be{e `al na dvete.se svrte malku nastrana nalutena i do krajot na ~asot ve}e ne ja pobara gumi~kata na Len~e. Taka prodol`i i vtoriot ~as. dosta bri{e{.A ti koga bri{e{e so mojata gumi~ka. Naedna{ na Mare £ tresna kutijata nazemi i dvete se navednaa da gi 14 . ve}e mi ja istro{i gumi~kata! Mare se navredi i £ re~e: . sepak se skaraa. Po~naa da im se smeat: .Lutki. jas ni{to ne ti rekov .za edna gumi~ka! Mare si ja zaboravila gumi~kata doma i na ~asot se slu`e{e so gumi~kata na Len~e. bri{e{e.Ama. site deca ve}e znaeja deka Mare i Len~e se skarani. Len~e se ispla{i deka }e se potro{i sosem i £ re~e na Mare: . Sepak. Bri{e{e Mare. no koj }e go napravi prviot ~ekor za smiruvawe!? Koga zavr{ija ~asovite.

Izvini. Mo`ebi tokmu tvojot plan }e bide zapi{an na tablata i vo tetratkite na drugar~iwata.Ajde ve}e da ne se lutime. Kleknati. I za ~udo na decata {to gi ~ekaa nadvor da se pojavat u{te pove}e naluteni.Va`i . se skaraa . . OBIDI SE SO PETORED Obidi se sodr`inata na raskazot da ja pretstavi{ na pointeresen i najkus na~in nare~en petored.tie izlegoa pregrnati kako i sekoga{. Taka si e toa.£ re~e nasolzena Len~e. Mare .i se smirija. Do sekoe barawe pi{uvajte go samo ona {to se bara vo zagradite: Tema (edna imenka): _________ Opis na temata (dve pridavki): __________ __________ Nastan. pa odnovo da im se potsmevaat . se poglednaa i se zakikotea: . Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al. Neli se najverni drugarki?! Se skaraa.soberat rasturenite molivi. [to misli{ ti za izvinuvaweto? Koga posleden pat si se izvinil nekomu i za {to? Kako se ~uvstvuva{e toga{? PREDLO@I PLAN Pro~itajte go raskazot nekolkupati i podelete go na tri logi~ki celini. Potrudi se da smisli{ najdobar plan.odgovori Mare so rastreperen glas. 15 . Slavka Maneva RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Poradi koja pri~ina se skarale Len~e i Mare? Koj e vinoven za skaruvaweto? Kako se smirile dvete drugarki? Pronajdi ja i prepi{i ja re~enicata so koja Len~e £ se izvinila na Mare. Va`i? . dejstvo (tri glagoli): _________ _________ _________ ^uvstvo (re~enica od ~etiri zbora): ________ _______ _______ ________ Povtoren prikaz na temata (pridavka): ____________ PETMINUTNA VE@BA ZA PI[UVAWE Pi{uvaj neprekinato pet minuti i objasni {to petstavuva za tebe drugarstvoto. Mo`e{ da raboti{ vo par so tvoeto drugar~e.

a zo{to . {to nar'~ve{e majka ti. ZADA^A Prepi{i gi zborovite od narodnata pesna {to se razli~ni od standardniot jazik i objasni go nivnoto zna~ewe. Standardniot jazik e utvrden so pravila koi se po~ituvaat od site lu|e. oti e mom~e tu|in~e. na oro da ne se fa{ta{. spokojstvo mo`am da najdam vo o~ite na dragata mama. pobaraj pomo{ od tvoeto drugar~e ili tvojot u~itel. Taa doa|a krotko. race {iri. me gleda. 16 .NARODEN I STANDARDEN (LITERATUREN) JAZIK DEVOJ^E MORI DEVOJ^E Devoj~e. Standardniot (literaturen) jazik e zadol`itelen za site lu|e vo edna dr`ava. nikoj ne umee. Toj se koristi vo site oblasti od `ivotot. da ne ti skr{it prstenot! Narodna pesna Gligor Popovski NAPRAVI SPOREDBA I SOGLEDAJ Koja pesna polesno ja ~ita{ i ja razbira{? Zo{to? Koja e razlikata me|u jazikot na dvete pesni? Na koj jazik e napi{ana pesnata †Devoj~e mori devoj~e#? A na koj jazik poetot Gligor Popovski ja napi{al pesnata "Koga sum luta#? ZAPOMNI Naroden jazik e onoj koj{to go koristat lu|eto vo sekojdnevnata slobodna komunikacija. da ne ti stisnit prstite. mori devoj~e. nikoj ko mama da me smiri! Bla`e Koneski gi utvrdil pravilata na makedonskiot standarden (literaturen jazik). I ti si dol`en da gi po~ituva{ pravilata na standardniot jazik i koga zboruva{ i koga pi{uva{! KOGA SUM LUTA Koga sum luta za ne{to.ne znam ni sama. Ako ne go znae{. da ne te fatit za r'ka.

Kako {to ve ~uv. a najmnogu nekoe dete kako se navednuva.Nacrtaj stra~ka i dve mali stra~iwa. Toga{ po~nala majka im da gi pou~uva i da im veli vaka: .Otkoga ja islu{ale stra~iwata majka si £ rekle: . Otkako gi be{e izgledala. ste znaele poarno da se ~uvate. oti kamen }e zema. Letnale od taa topola i oti{le skraja na edna druga topola i si zastanale na gran~iwata.Ami ako si go imaat kamenot v pazuvi. Makedonska narodna prikazna 17 .letnete si! . ej sinkovci i }erki moi. {tom vidime ~ovek blizu do nas treba da si letneme. da znaete. jas zaludo se ma~ev da ve u~am da bidete itri. treba otsega natamu da si gi otvorite o~ite i da se ~uvate od lu|eto. STRA^KATA SO STRA^IWATA Be{e si izvela edna stra~ka pet stra~iwa. da se vardite otsekade. vie ste znaele pove}e od mene. Koga i da stoite na nekoe drvo ili na zemja.Ej. za da frli po vas. . Edna{ kako {to si stoele pod edna topola. edno dete frlilo so kam~e po niv i za malku }e gi otepalo.Slu{ajte sinkovci i }erki moi! Od dene{nata beqa {to }e ve udre{e deteto so kamen i }e ve otepa{e. . mori majko. . I vie ne ~ekajte da se ispravi ~ovekot. So glavite da se vrtite i vidovte li nekoj ~ovek. po~nale da letaat po nea. a ne da ~ekame da se navednuva i posle da letame. ili deteto . i da ne se navednuvaat i da frlaat za da n¢ udrat? Ne ~ini taka. a najmnogu od decata. Poka`i mu go crte`ot na drugar~eto i dopolnete se.im rekla majka im.

vo Velika Britanija. na primer. Napi{i gi imiwata na male~kite na slednive ptici: vrabec. lastovica. Iznesi gi svoite stavovi. pajka. koga e najsigurno da pobegnat od lu|eto? [to nau~i najva`no od ovaa prikazna? Zapi{i vo tetratkata. beqa i da se vardite so zborovi od literaturniot (standarden jazik). tie se izvonredno efikasni lovci koi mo`at da ubijat. I OVA ]E TE INTERESIRA Iako ma~kite se dragi doma{ni mileni~iwa. 18 . [to sfatile tie. Kako se vikaat lu|eto koi se gri`at za za{tita na prirodnata okolina. i do 70 milioni ptici godi{no. [to prou~uva ovoj nau~nik? Pronajdi zamena na zborovite od narodniot jazik skraja. a so toa im se ovozmo`uva da `iveat normalno lu|eto. pticite i drugite `ivotni? So koi tvoi aktivnosti i ti spa|a{ vo niv? POVRZI SO TVOJOT @IVOT Stra~iwata i drugite ptici gi demne opasnost od decata. otkako }e go iznese{ usno svojot zaklu~ok. ~u~uliga. Nekoi sopstvenici na svoite ma~ki okolu vratot im stavaat yvon~iwa koi yvonat koga ma~kata se dvi`i i taka gi predupreduvaat pticite deka im se zakanuva opasnost. slavej. lebed. misirka. Kakvi opasnosti te demnat tebe na ulicata? Od {to i od kogo treba da se ~uva{? JAZI^NI VE@BI Male~kite na stra~kata se stra~iwa.RAZGOVARAME ZA PRIKAZNATA [to te voodu{evi vo ovaa prikazna? Od kogo gi demne najgolema opasnost stra~iwata. Potseti se koja tvorba e narodna prikazna. {trk. Doznaj {to e ornitolog. ~avka. BIDI ISKREN Na koja grupa deca pripa|a{ ti: na onie od koi treba da se ~uvaat pticite ili onie koi se gri`at za niv. fazan. kako i ostanatite ptici? Objasni zo{to stra~iwata bile poitri od majka im.

ne mo`am da zaboravam edna esen. Okolu bav~ata dedo be{e zasadil drvca od slivi. Drugiot den. . koga bev mal. Dedo be{e zasadil kraj drvjata semenki od tikvi. najvesela i najmila.Ete. dedo! Pogledni! Gore na edno drvo ima tikva! Site go svrtevme pogledot natamu. striko mi `ivee{e vo gradot.kle~ka! A pak jas sum silen za{to.RAZMENI GO MISLEWETO Porazgovarajte so drugar~eto kade e poubava esenta: v selo ili v grad. a bratu~edite retko navra}aa vo moeto selo. kru{i i drug zelen~uk od bav~ata. na strina mi i moite gostin~iwa im napolnivme ko{nici so piperki. . Kolku jas bev vesel i sre}en. na edno drvo sliva. domati. ta tie izniknale. toj veselo izvika: . koj bi rekol? Kolku golemi porasnale moite mali gradski mangup~iwa! Majka mi stopli mleko.Go gleda{ li tvojot bratu~ed Vase? Toj sekojpat jade selski ka~amak i zatoa e debel kako prase. .Toa e najubaviot pojadok! . ovaa tikva da ja nosi{ v grad i tamu da im ka`e{ na decata: †Kaj mojot dedo v selo tikvite . vidi. a ne kako tebe . mesto leb svari ka~amak. Treba da pojadete. praz.pra{a mojot bratu~ed Tome.Dedo. kade be{e na slu`ba. Od site niv vo moeto selo. Toj skina od drvjata edna tikva. vo edna golema ko{nica ja stavivme i tikvata {to †raste# na drvo. vidi. Vistina. zelka i drug zelen~uk.Gleda{ kako e kaj nas v selo? Na{ite slivi ra|aat i slivi i tikvi. {to ti se ~ini deka se vratil nazad za {eeset godini i stanal malo i nemirno dete. NA GOSTI V SELO Sekoja esen e bogata so plodovi. jadev ka~amak. Taa esen za mene be{e najbogata.se pofali toj. Se razbira. Toj tolku be{e vesel i raspolo`en. a ne kako kaj vas vo gradot samo slivi! . £ ja dade na Verka i re~e: . Znaete.Kakov e ovoj selski pojadok? Mleko so ka~amak? . Taa be{e zasadena so piperki. do grankite vise{e kako vosok `olta tikva. Osobeno esenta e bogata v selo za{to toga{ se berat plodovite. jabolka. tolku pove}e be{e mojot dedo. A zo{to? Zatoa {to taa esen strina mi so moite bratu~edi dojde vo moeto selo. ve~eravme i legnavme. . lozinkite se iska~ile na slivite i vrzale tikvi. ja postavi sofrata i nie sednavme da pojaduvame. toga{ vo sekoe selo e veselo. jabolka i praski. Bratu~etka mi Verka pogledna prugore kon drvcata polni so slivi i veselo izvika: .odgovori dedo. Po pojadokot navrativme vo na{ata bav~a.Oddaleku idete! Sekako ste ogladnele. Sekoj neka gi odbrani svoite stavovi. E. . Van~o Nikoleski 19 . Koga gi vide.rastat na drvjata!# Ve~erta se vrativme doma. kru{i. slivi.

20 .

Drug zbor so isto zna~ewe: bakrdan. [to ti ostavi najsilen vpe~atok? Ako `ivee{ vo selo raska`i za edna poseta od tvoi rodnini ili prijateli koi `iveat vo grad.vid jadewe od p~enkarno bra{no. Potoa sekoj od vas neka go ilustrira onoj del {to najmnogu mu se dopadnal. DA RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Zo{to taa esen na pisatelot mu bila najmila? Koj bil povesel od nego? Zo{to? So kakov selski pojadok gi pre~ekale gostite? [to s¢ imale posadeno vo bav~ata? [to zabele`ala Verka na drvoto? Kako se slu~ilo toa? [to im podarile na gostin~iwata? SORABOTUVAJ Pro~itajte go tekstot glasno i podelete go na pet celini.DOPOLNI GO SVOJOT RE^NIK sofra . mesto kade se slu~il nastanot i poraka ({to saka da ni ka`e pisatelot). So tvoeto drugar~e od klupata napravete plan na raskazot vo koj }e napi{ete: tema (za {to se zboruva vo raskazot). [to ti be{e najinteresno? 21 . DOMA[NA ZADA^A Ako `ivee{ vo grad raska`i za edna tvoja poseta na rodnini ili prijateli koi `iveat vo selo.vo narodniot jazik: niska trkalezna masa ka~amak . vreme koga se slu~il nastanot. glavni misli (kus naslov za sekoja celina).

`imi o~ive moi. `imi o~ive moi. Ja vidov kako so ~etka lisjeto `olto go boi. Esenta deca e slikar. Makedonka Jan~evska 22 . V~era na pat ja sretnav so kotle stopeno zlato.RAZMISLI Koi boi se najzastapeni vo prirodata vo esen? Koj gi sozdava tie boi? ESEN Esenta deca e slikar. vi velam kako slika so boi. Za~as gi pozlati site ovo{ki rodni kraj patot. Potem vrz neboto sino rasposla slikarsko platno i samo za nekolku miga go oboi sivo-matno. Gledajte kako se `arat ottamu obrazi vreli. Utroto so ognen purpur oboi gradini celi. Ja vidov li~no.

ODBERI NASLOV NA POETSKITE SLIKI Poetesata ja naslikala esenta so zborovi.Kotle zlato za ovo{kite 23 . no namerno go izme{avme redosledot. crvena kako `ar purpur . Nie ti gi dadovme naslovite na poetskite sliki.Slikarot slika `olto lisje . RAZGOVOR ZA SLIKARKATA ESEN Zo{to ne i veruva{ na poetesata deka ja videla esenta kako slikar? Kako e pretstavena esenta vo ovaa pesna? So koi boi slika esenta? [to oboila so `olta boja? Za {to ja upotrebila zlatnata boja? Koga gradinite gi oboila purpurno? ^ii se vrelite obrazi vo gradinite? Kako go oboila neboto? Zo{to? VOO^I I ZAKLU^I Kolku strofi ima vo pesnata? A stihovi? Pro~itaj gi poslednite zborovi vo stihovite.jaka crvena boja. Tebe ti ostavivme da gi podredi{ spored redosledot na poetskite sliki vo pesnata: . a ilustratorot gi naslikal ~etirite poetski sliki so ~etka i boja.ZNA^ENJE NA ZBOROVITE purpurna boja .utrinskoto crvenilo (rumenilo) predizvikano od izgrevot na sonceto kotle . Opredeli gi rimuvanite zborovi i zapi{i gi vo tetratkata.Rumeni utra za rumeni jabolka . bakaren sad koj naj~esto se koristi na ogni{te vo selskite doma}instva.mal kotel.Sivo-matno nebo .

24 . IMIWA NA INSTITUCII Stopanska banka ADRESI IMIWA NA SPISANIJA.. Jas u~am vo Osnovnoto u~ili{te "Sveti Kliment Ohridski#. Dopi{i u{te po nekolku primeri. Deneska go razgledav posledniot broj na moeto spisanie "Razvigor#. Moite roditeli redovno go ~itaat "Utrinski vesnik#. Mojata baba `ivee na ulica "Stra{o Pinxur# br. Doznaj go i napi{i go imeto na spisanieto {to go ~itaat tvoite povozrasni drugar~iwa. PRIMENI GO NAU^ENOTO Zapi{i gi vo tvojata tetratka odgovorite na slednive pra{awa: Koja e tvojata adresa? Kade raboti tvojot tatko? Koja e tvojata posledna pro~itana kniga? Napi{i go polnoto ime ozna~eno so kratenkata MTV. SOGLEDAJ Nacrtaj vo tvojata tetratka vakva tabela i vo nea vnesi gi imiwata od gornite re~enici kako {to ti e poka`ano. so golema po~etna bukva se pi{uva samo prviot zbor.PI[UVAWE GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII. Mnogu lu|e se vozat so avtobusite na Gradskoto soobra}ajno pretprijatie. Ja pro~itav knigata "Cvetulki so svetulki# od Stojan Tarapuza. Na{eto u~ili{te se nao|a na kej "13 Noemvri#.. Vo koj slu~aj se pi{uva so golema bukva i vtoriot ili tretiot zbor vo imeto? Poso~i gi vakvite primeri vo gornite re~enici. ADRESI I SPISANIJA (VESNICI. VESNICI I KNIGI spisanie †Razvigor# ulica †Stra{o Pinxur# ZAKLU^I Ve}e znae{ deka sekoe ime se pi{uva so golema po~etna bukva. KNIGI) Mojot tatko raboti vo Stopanska banka. 18. V~era go posetivme Istoriskiot arhiv na Republika Makedonija. Deneska se vozev po bulevarot "Partizanski odredi#. Ako imeto e sostaveno od dva ili pove}e zbora.

pokraj zborot.t. E.u. a kako pri izgovorot na drugite glasovi! J K LQ MN W O P P I @Z Y D \ mojata azbuka C C ^X ^X [ [ T] T] RS RS ZAPOMNI A.v.a.m.d.e.a. Potoa drugar~eto ti postavuva zbor i ti treba da gi dade{ istite odgovori.b. U~itelot sekomu neka mu ka`e eden glas. o.SAMOGLASKI I SOGLASKI PRISETI SE: Kolku glasa ima vo makedonskiot jazik? A bukvi? Izgovarajte ja glasno azbukata so drugar~eto od klupata.k.se soglaski E UF UF H H U^I NIZ IGRA Izigrajte edna igra so drugar~eto: Ti mu ka`uva{ zbor {to }e go napi{e vo tetratkata.i. I.r. Odgovorot treba da go zapi{e vo tetratkata. Povtorete ja ovaa igra so po pet zbora. o. Igrata se povtoruva s¢ dodeka ne ostane eden pobednik.k.k. 25 A A B B V V G .l. a u~enikot treba vedna{ da opredeli dali e samoglaska ili soglaska. Sostavi po eden ili pove}e zborovi od sekoja grupa soglaski i samoglaski: a.s. Zabele`ete kako izleguva vozdu{nata struja od belite drobovi niz usnata praznina pri izgovorot na A.a. U se samoglaski Drugite glasovi . Otkrij koj sostavil najmnogu zborovi. O i U. e. Toj {to }e zgre{i otpa|a od igrata.a.t. E.s. O. I.t.l.z.g. a.c.a. a toa treba da odgovori kolku i koi samoglaski i soglaski gi ima vo zborot.

) JAZIK Naroden jazik . zabite. b) proglasena e nezavisnosta na na{ata Republika Makedonija. Soglaski se site preostanati glasovi od azbukata. Standarden (literaturen) jazik e jazikot {to se koristi od site lu|e vo site oblasti od `ivotot. Krste Misirkov prv gi postavil. ne naiduva na prepreka. b) ona {to ni go pora~uva pisatelot preku slu~kata. b) za kratki informacii ili dogovori. debarski. Pismen govor e indirektna (posredna) komunikacija (vrska.jazikot {to go koristat lu|eto vo slobodnata komunikacija. bitolsko-prilepski. op{tewe) me|u lu|eto so pomo{ na pismoto (pisma. vesnici. Tema vo eden raskaz e: a) slu~kata za koja{to se zboruva vo nego. knigi. Narodniot jazik go so~inuvaat pove}e narodni govori {to se koristat vo razli~ni delovi na Makedonija: strumi~ki. vo semejstvoto. 6. ohridskostru{ki. Doma{niot telefon go koristam: a) za raska`uvawe na moi interesni do`ivuvawa.______ 5. Slednive zborovi }e gi rimuvam so: a) esen . kumanovski. E.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM GOVOR Usten govor e direktna (neposredna) komunikacija me|u lu|eto so pomo{ na govorot. Pri nivniot izgovor vozduhot minuva slobodno niz ustata. GLASOVI Samoglaski se A. plakati i sl. internet.______ b) selo . I.______ v) boi . male{evski. Pri izgovorot vozduhot naiduva na prepreka od jazikot. Na 8 septemvri 1991 godina: a) na{ata tatkovina e oslobodena od fa{istite. a Bla`e Koneski gi utvrdil pravilata na makedonskiot literaturen jazik. b) edna strofa od pesnata. 26 4. O i U. nepcata ili usnite. 3. ~estitki. 2. Poetska slika e: a) so zborovi dolovena slika ili sostojba. Odgovorite zapi{uvaj gi vo tetratkata so celosni re~enici! 1. Zborot sofra od narodniot jazik }e go zamenam so standardniot: a) masa b) stol . gevgeliski itn.

Imam vol{ebno penkalo! Toa samo }e mi gi re{ava zada~ite po matematika. vo {to se sostoi vol{ebnosta na penkaloto? .. Taa i dosega ima{e samo petki! Bez nikakvo vol{ebno penkalo. zo{to da ne!? Samo neka zavr{i ~asot. Iskreno mu se zablagodari na tatka si za podarokot. sakam da vi podaram po edno vol{ebno penkalo. . †Kakvo u`ivawe#. Igrata go mame{e. si pomisli toj radosen. . Negovite drugari bea za~udeni. Velko se nasmevna podbivno i ja spra{ti nadvor.£ re~e naluteno.mu odgovori sestra mu. ne mo`am da igram. †Nema ve}e u~ewe.Blagodaram! . .pra{a sinot. Izmoren.Tate. Za toa vreme u~itelkata im gi pregleduva{e doma{nite zada~i po matematika. Velko i Lidija bea iznenadeni.Ajde da izlezeme nadvor da si poigrame.Vo toa {to so pomo{ na vol{ebnoto penkalo }e dobiva{ samo petki! . Velko ja izvadi tetratkata po doma{ni zada~i gordelivo i so pobedni~ka nasmevka.# Tatko im zamina na rabota.Mili moi. . Utredenta im se pofali na drugar~iwata vo u~ili{teto.# Denot brgu se istrkala. 27 . . †Vol{ebnoto penkalo }e mi pomogne. .Se razbira. toj vo tie migovi blika{e od sre}a. . Lidija go primi penkaloto so nedoverba. Denot e kako sozdaden za igri.. Kve~erinata se pribra doma. A Velko? Eh. Sestra mu vedna{ se fati za u~ewe. Vol{ebnoto penkalo }e mi gi pi{uva doma{nite zada~i po matematika i maj~in jazik. Velko ve~era{e nabrzina i vedna{ zaspa.]e saka{ li da ni go poka`e{ vol{ebnoto penkalo za da se uverime so svoi o~i? . . Vo sobata ostanaa obajcata.mu odgovori tatko mu. }e mi gi pi{uva doma{nite po maj~in jazik i pismenite raboti.Rabotam vredno i uporno RAZMENI MISLEWE Kade postojat vol{ebnite raboti? VOL[EBNOTO PENKALO Tatkoto im se obrati na dvete deca: .S¢ dodeka ne nau~am za utre. Zo{to da si go zamoruvam mozokot? A ovaa moja sestra e navistina golema stra{livka.Kakva si! .

.[to e ova?! .. Ovoj pat zaslu`i ~ista edinica! . Nenad Xambazov 28 . pa . Velko ima vol{ebno penkalo {to samo gi re{ava zada~ite po matematika.mu re~e u~itelkata. A Velko? Toj samo ja navedna glavata od sram.Ova .. mislam .A zada~ite?! Kade ti se zada~ite? Ovde nema ni{to.. ama be{e docna. a krupni solzi mu zarosija od o~ite. draga u~itelke! . Samo beli listovi so kvadrat~iwa.go pra{a za~udeno u~itelkata. toa e mojata tetratka za doma{na rabota po matematika.. Vo oddelenieto odekna gromoglasna smea. .U~itelke... Nekoj od u~enicite dofrli: . Sfati. Sekoe penkalo e vol{ebno za vreden i trudoqubiv u~enik.

ISTAKNI OSOBINI Napravi plan na raskazot. Potrudi se ubavo da gi opi{e{.VE@BAJ IZRAZNO ^ITAWE Pro~itajte go raskazot {tafetno. Podeli go na logi~ki celini. POTSETI SE Vo tabela kako na{ava vnesi po pet imenki. So pomo{ na Venov dijagram istakni gi osobinite na Lidija i Velko. Pi{uvaj so rakopisni latini~ni bukvi. imenki glagoli pridavki 29 . PREDLO@I PLAN . Vnimavaj kako ~ita{. Lidija devoj~e deca u~enici Velko mom~e zaedni~ki osobini PREPORA^AJ MU NA VELKO Kako }e mu pomogne "vol{ebnoto# penkalo na Velko? Na kogo treba da se ogleda Velko? Isprati mu poraka na Velko {to treba da pravi za da bide uspe{en. Odberi gi najinteresnite.) Zapi{ete ja porakata so golemi bukvi na u~ilni~koto pano. glagoli i pridavki od raskazot. Kako }e glasi porakata? (Pronajdi ja na po~etokot na ovaa lekcija. Najdobriot plan napi{ete go na tabla. Idejata na raskazot pronajdi ja vo poslednata celina.

SLOG
Vo treto oddelenie nau~i deka zborot se deli na pomali negovi delovi koi se vikaat slogovi. Primeri: kni-ga ki-ri-li-ca tet-rat-ka sog-las-ka og-le-da-lo do-a-|a dru-gar-stvo od-de-le-ni-e

SOGLEDAJ I ZAKLU^I u-~i-li{-te do-a-|a Kolku slogovi ima vo zborot u~ili{te? Kolku vo zborot doa|a? Razgledaj go sekoj slog vnimatelno. [to zabele`uva{? Koj vid glas go ima vo sekoj slog: samoglaska ili soglaska? Mo`e li slogot da bide iska`an samo od samoglaska? A samo od soglaska? Najva`niot del od slogot e samoglaskata. Taa go obrazuva slogot. Kolku samoglaski ima vo zborot, tolku ima slogovi. Slogot mo`e da bide sostaven i samo od edna samoglaska.

VE@BI Prebroj gi slogovite vo sekoj zbor i odgovorot ka`i mu go na drugar~eto: pismo, istorija, prodava~i, broj, prestolonaslednik, u~ilnica, most, geografija. Sostavi po eden zbor od slednive slogovi i zapi{i gi vo tetratkata: bo-ne-to ke-ma-ski-don ro-vi-zbo ca-pti-ta tel-pi-sa ca-ni-~e-re kaz-na-pri den-ro-den ~i-u-me tel-di-ro taj-~i-pro gut-ka-gu DOMA[NA ZADA^A Vo tetratkata podeli gi na slogovi zborovite od prvite dve strofi od pesnata "Oktomvriski patokaz# na str. 44.

30

PRENESUVAWE NA DEL OD ZBOROT VO NOV RED

Ako vo zborot ima dve soglaski edna do druga, tie se odvojuvaat:

maj-ka, son-ce, bib-lioteka, nas-mevka i nasmev-ka, tab-la, stom-na, tet-ratka i tetrat-ka

Ako vo zborot se najdat dve samoglaski edna do druga, tie se odvojuvaat:

do-a|a, Te-odor, te-atar, gre-alka zna-ewe, vi-ulica, sme-ewe

Nikoga{ ne se prenesuva edna bukva vo noviot red, i toga{ koga taa pretstavuva slog:

NE: sme-a, dojdo-a, kajsi-i, sto-i, pe-e, od-i DA: smea, doj-doa, kaj-sii, stoi, pee, odi

VE@BI Podeli ja stranicata vo tetratkata na polovina so vertikalna linija i prepi{uvaj go raskazot "Novite drugari# na str. 7 prvo na levata polovina, a potoa na desnata. Prepi{uvaj dodeka ne ja ispolni{ stranicata. Vnimavaj kako gi prenesuva{ delovite od zborovite vo noviot red. Napi{i gi site na~ini na koi mo`e{ da prenese{ delovi vo nov red od slednive zborovi: pettiot, podelba, pravopisniot, tatkovina, nikoga{, oddelenie, u~ili{te. Primer: Pettiot: pet-tiot i petti-ot; Oddelenie: od-delenie; odde-lenie i oddele-nie 31

PODGOTVI SE PRED ^ASOT Na 11 Oktomvri go odbele`uvame Denot na vostanieto na makedonskiot narod. Doznaj zo{to go praznuvame toj den, {to se slu~ilo, kade, koga. Iskoristi gi znaewata od Op{testvo.

OKTOMVRISKI PATOKAZ
Dedo i vnuk vo letno popladne senka vo parkot baraat. Gledaat vo spomenikot i vaka razgovaraat: - Dedo, a zo{to kon sonceto gleda? - Stra`ari, milo, vo denot ubav Dobrini da se redat. - Taa e vperena kon onaa ulica: Lu|e i koli - `iva vrvulica, Zeleni kruni vo drvored stojat Ku}i so fasada so razli~na boja - Likot na ovoj partizan, dedo vo bronza e izlien, neli? - Da, ~edo, zagina toj vo borba za utra beli. - Glej, ko `iv da e, da prozbori saka. [to ni poka`uva negovata raka?

Minuva~i na pro{etka pod neboto sino prodavnica nova, a potamu kino. Nasmevnati lica, e~i vedra smea, a `ivotot cuti pod sekoja strea!

Slatkarnica - da ~estat dedovcite i babite na balkoni sletuvaat i gukaat gulabite. Malo, sre}no semejstvo vo domot svoj ru~a. U~ili{na zgrada - decata da u~at. - Blagodaram, ovde po~esto }e idam, Partizanot bronzen sakam da go vidam. Stoi do fontanata, mu `ubori vodata Negovata raka bdee nad SLOBODATA! Velko Nedelkovski

32

mnogu lu|e partizan .povorka. Ve`baj izrazno da ja recitira{. . bidej}i toa e pesna za na{ata sloboda.vid metal od koj{to se pravat spomenici RAZMISLI Zo{to pesnata se vika Oktomvriski patokaz? So kakvi ~uvstva se ispolneti dedoto i vnukot dodeka stojat pred spomenikot? Koe e osnovnoto ~uvstvo vo ovaa pesna? Kolku strofi ima vo nea? A stihovi? VOO^I Za kogo se zboruva vo pesnata? Kade razgovarale tie? Za kogo? Vo koi stihovi se opi{uva ulicata na slobodniot grad? Pro~itaj gi glasno! Vo koja strofa e opeano zadovolstvoto na lu|eto? Od {to se zadovolni? [to saka da gleda vnukot? [to poka`uva rakata na bronzeniot partizan? POTRUDI SE DOMA Pesnata nau~i ja napamet. Vnimavaj na sekoj znak i na bojata na glasot.prazni~en izgled na tvoeto mesto.~uvari vrvulica .nekoj spomenik {to ti ostavil vpe~atok.ZNA^EWE NA ZBOROVITE stra`ari . Zamisli si so kakov glas }e ja ~ita{ glasno. Na ~asot po Likovno obrazovanie podelete se vo grupi i obidete se da nacrtate razli~ni crte`i: . POVRZI SO DRUGI AKTIVNOSTI VE@BAJ IZRAZNO ^ITAWE Neka ti ja pro~ita pesnata u~itelot. 33 .znameto i grbot na na{ata tatkovina. . ^itajte ja redosledno strofa po strofa.1945 godina bronza . Potoa pro~itaj ja pesnata vo sebe. Dodeka rabotite slu{ajte makedonski narodni pesni.^itajte izrazno so gordost i sre}a. Najdobriot recitator nagradete go so rakopleskawe.borec protiv fa{istite vo borbata za sloboda na na{iot narod od 1941 .ilustracija na pesnata. .

Jas imam dare`livo srce. a vo borba nikoj ne mi e ramen. mili i pak ~u: . Ispla{ena molkna i ~u: .skreska silno nepoznatiot. Glasot kako da be{e na nekoj izmoren starec. . Najposle re{i da se javi.Ka`i mi najnapred koj si.Ne!!! .. Skitnik sum.Jas sum. .Da ne si lav ili slon? Sigurno si slon. zakrckaa silno grankite i za malku {to ne £ se otkorna sedeloto. Zo{to? NEMIL GOSTIN Edna ptica se svitka vo sedeloto i se podgotvi da spie kako {to spijat site ptici.re~e nepoznatiot glas.Nie so tebe odamna se poznavame. mo`e{ li da mi go ka`e{ i tvoeto ime? .se javi nepoznatiot. pot~uknuva i moli. Pticata mol~e{e i razmisluva{e.RAZMISLI I RAZMENI GO MISLEWETO Koi gosti ne ti se mili.]e ti ka`am. Kutrata ptica ne go dore~e posledniot zbor od re~enicata. si gi skri pilcite pod kriljata i u{te povnimatelno se vslu{a. 34 . koga po~uvstvuva kako se zani{a drvoto. a naesen im gi odzemam grdite `olti lisje. eden od onie {to gi sre}avam na mojot esenski pat. koj li mo`e da bide nemiliot gostin? . pa re~e: . .@ivee li nekoj tuka {to }e me primi vo svoeto gnezdo? Dolg pat imam pominato.Koj vaka docna e dojden pred mojata ku}a? . jas! .Sakam da ti go znam imeto za da mo`am da se prisetam koj si. a vakvo ~udo s¢ u{te ne sum videl. Pticata si go pozapre zdivot.Od kade da znam koj si i {to si?! Mo`ebi si lisica. zo{to ne! . koskive od umor mi se zdrobeni... naprolet gi kitam drvjata so zelen dar. . .Koga mi gi ka`a site podrobnosti za sebe. no glasot {to doa|a{e odnadvor ne li~e{e na ni~ij i zatoa povtorno pra{a: . [to misli{. Le`e{e taka nekoe vreme i naedna{ naslu{na kako nekoj go zaobikoluva sedeloto. a mo`ebi nekoe drugo stra{no `ivotno {tom si tolku silen. Edna male~ka ni{to`na ptica da nej}e da me primi vo svoeto sedelo samo zatoa {to ne go znae moeto ime?! Moeto ime e slavno i golemo. . Dali da se odzve ili ne. Zborovite {to doa|aa bea krotki.. kako se vika{ i }e te primam vo svoeto sedelo.pra{a pticata. †Ama. . no sekomu dobrina nosam. koj li mo`e da dojde vaka docna? †misle{e pticata i se priseti na site svoi prijateli.Iljadnici godini imam.

ne mo`am da te pu{tam za{to ako vleze{ vo moeto sedelo.vika{e razluteno nepoznatiot i se obide sosila da vleze vo sedeloto. tuku mu re~e: .Ama kakov slon. ti mala {arena ptico. }e mi gi zamrzne{ slabite piliwa. Otkako go ~u imeto na severniot veter. za kakov slon zboruva{!? . od lavovi. . u{te utre }e go napu{tam ovoj kraj i }e baram topli predeli. A ako saka{ da znae{. ]e zaminam daleku. pticata ne go pu{ti da vleze vo topliot dom. si gi pokri pilcite so krilcata i zaspa slatko. Veterot po~eka u{te nekoe vreme i razluten i besen jurna niz golemata {uma. mene me vikaat Severko! Zapameti go ova i pu{ti me da vlezam vo tvojot topol dom.Dali sega ti e polesno da pogodi{ koj e nemiliot gostin? . tolku daleku {to ti nikoga{ tamu nema da stigne{. No {tom si ve}e tuka. od slonovi i od sekogo na ovoj svet.Jas sum posilen od sekogo: od tigri.@al mi e prijatele. Vera Bu`arovska 35 . Taka re~e pticata.

Kakva odluka donela pticata koga sfatila deka e toa lutiot Severko? OBIDI SE Obidi se da pretstavi{ kako ja do`ivea sodr`inata na ovoj raskaz vo ~etirite kvadrat~iwa. Iska`i go glasno tvoeto do`ivuvawe pred celoto oddelenie. Ne zaboravi da napi{e{ za trgnuvaweto na dolgiot pat kade {to nema da ve najde studeniot veter. Tie pak }e se vratat i }e ti se zablagodarat so pesna. ne im go ru{i. slika ~uvstvo zvuci vrska so mojot `ivot POMOGNI IM NA PTICITE: Ako pod streata na tvojot dom ili na grankite na nekoe drvo vo bliskata okolina ima gnezdo/sedelo na ptici preselnici. A ako ima gnezdo/sedelo na ptici {to prezimuvaat kaj nas. So pomo{ na tvoite roditeli napravi im ku}i~ka za ptici i gri`i se za nea. Ostavaj im ronki i sekakvi semenki na opredeleno mesto na tvojot prozorec. POTRUDI SE DOMA Vo tetratkata za doma{na rabota raska`i go raskazot †Nemil gostin#.RAZGOVARAME ZA TVOITE PRETPOSTAVKI Koga se ostvari tvojata pretpostavka: prviot ili vtoriot pat? Na kogo pomisli na po~etokot na raskazot. Raboti vo tetratkata za u~ili{na rabota. pomogni im vo studenite denovi {to doa|aat. 36 . Razmenete gi tetratkite so drugar~eto od tvojata klupa i doznaj kako toa ja do`ivealo istata sodr`ina. Ti bidi edno od malite pti~ki i raska`i {to se slu~i so nemiliot gostin i kako se ~uvstvuvavte ti i tvoite bra}a i sestri. vnimavaj na nego. Koj bi mo`el da bide nekanetiot gostin {to moli so krotki i mili zborovi? Zo{to taka pomisli? Koj del od raskazot te navede da pomisli{ na vetrot? Pro~itaj go glasno.

Naslovot na sostavot izmisli go sam. letoto gi rodi plodovite. A esenta ja zadol`i po nego da prodol`i. Potvrdi go toa so primeri od pesnata. ovo{jeto {to go obra vo kujnata si go sobra. Risto Dav~evski RAZGOVARAME ZA PESNATA Poetot na godi{nite vremiwa im dal ~ove~ki osobini. IZRAZI SE Napi{i kratok sostav vo koj{to }e go istakne{ svoeto u~estvo vo podgotovkata na nekoja zimnica.RAZGOVARAJ SO DRUGAR^ETO Koj vid zimnica podgotvuvate vo tvoeto semejstvo? [to saka{ ti najmnogu da jade{ od podgotvenite proizvodi? ZIMNICA Proletta gi rodi cvetovite. pa oddolu i odgore gi potpe~e na svoj {poret. ima vo dolgata gladna zima. POVRZI SO PRIRODA Za koi `ivotni znae{ deka prigotvuvaat zimnica? Objasni kako prigotvuvaat i kade ja ~uvaat? 37 . Zo{to poetot zimata ja narekuva †gladna#? Objasni! Pro~itaj ja pesnata so recitirawe. Ja potfati la`icata ja zapo~na zimnicata za jadewe da ima.

. Objasni kako ja razbira{ porakata na poetot iska`ana vo poslednata strofa............... mnogu zemji ti }e vidi{ }e doznae{ s¢ po red..PORAZGOVARAJ SO DRUGAR^ETO Koja e tvojata omilena kniga? Objasni zo{to. }e nau~i{ pesni. beli.. . Kako knigata ti ka`uva mnogu ne{ta? Objasni kako i kade s¢ }e te {eta knigata...... skazni sto tovari razni. avioni }e te nosat najbrzi vo letot. So vekovi znaeweto vo knigi se stava. So brodovi ti }e plovi{ po moriwa v svetot..... ]e se sretne{ so decata crni.. i veruvaj nikoga{ nema da te sla`e. ]e te {eta sekoj den niz celiot svet. KNIGATA E IZVOR Mnogu ne{ta knigata dete }e ti ka`e...treba da e ko mrava... a deteto s¢ da znae ... `olti. Kakvo treba da bide deteto za da znae s¢ {to go interesira? 38 . Nikola Altiev GI OTKRIVAM VREDNOSTITE NA KNIGATA Zo{to ti se dopadna ovaa pesna? Koi ~uvstva gi pobudi kaj tebe? Vo prvata strofa poetot veli deka knigata mnogu ne{ta }e ti ka`e.

Vo nea mo`at da ~lenuvaat site ______na toj grad. Vo moeto mesto ima/nema biblioteka. Istata izrabotete ja so pomo{ na kompjuter. SOSTAVETE LISTA Vo oddelenieto sostavete lista vo koja }e zapi{uvate koi knigi ste gi pro~itale.OBJASNI Kakvi knigi saka{ da ~ita{? Spored {to gi odbira{ knigite? Kako se odnesuva{ kon niv dodeka gi ~ita{? Koja kniga ti e najomilena i na site im ja prepora~uva{ da ja pro~itaat? POTSETI SE I DOPOLNI Gradskata biblioteka e najgolema vo ______. ^ita~ Naslov Avtor Datum na pozajmuvawe Datum na vra}awe Komentari i zabele{ki 39 . Jas sum za~lenet vo _____________ biblioteka. Taka }e sledite koj ~ita najmnogu i }e izberete najdobar ~ita~. Nejzinoto ime e ____________.

Brgu ja smestile v postela. Ja pregleduvale najdobrite lekari. Eden den. Toa mu reklo: 40 . bil brkan od nejzinite odai so vikotnici i zakani deka }e mu ja prese~e glavata. Princezata naedna{ spi{tela: . ]e se najde nekoj princ i za tebe i tato }e mi te oma`i. so poraka: . so prst poka`uvala kon ulicata i vikala: . Samo edno mom~ence stoelo i gledalo nagore. da tancuva. naedna{ svikala i gi okokorila o~ite.Koj }e ja izlekuva princezata }e go dobie polovinata carstvo! Doa|ale razni lu|e. Koga nekoj od dvorskite sovetnici }e se obidel da ja natera da nau~i barem ne{to za da ne se sramat od nejzinata neukost. ja lekuvale. ja podignale do prozorecot da pogleda malku nadvor. taa po~nuvala tolku silno da pla~e {to tatko £ vedna{ £ popu{tal.Poka`i vxa{en izraz. Taa vreskala: . no ni{to ne pomognalo. a taa samo stoela vko~aneto. . Begaj}i. Eden den. dobro .samo bidi mi ti `iva i zdrava. umniot sovetnik }e se sretnel so carot i taka nasekirani se tufkale po hodnicite. no ni{to ne pomognalo.Toa mene taka da mi pravi i da ne mi se pokloni! Ubijte go! Carot baral objasnuvawe od mom~enceto.Toga{ carot ispratil glasnici niz celoto carstvo.Fatete go! Prese~ete mu ja glavata! Go fatile mom~enceto i go dovele pred carot i princezata koja bila crvena od lutina: . Taa si ostanala vxa{ena.~are nemalo.velel toj . Samo sedela do prozorecot i zjapala vo minuva~ite koi morale da £ se poklonuvaat dozemi. £ davale ~aevi. Koga nekoj ima takvo lice? SKAZNA ZA VXA[ENATA PRINCEZA Mnogu odamna si `iveel eden umen i pravdoqubiv car. samo {to prestanala da pi{ti. Se obiduval da ja natera da u~i da veze gobleni. Site ja pra{uvale od {to tolku se ispla{ila. Carot ne umeel da ja spastri svojata }erka. No taa site u~iteli gi navreduvala so najpogrdni imiwa i gi brkala. da sviri na harfa. Ako carot se obidel da ja skara i da £ ka`e deka ni{to nema da znae. Caricata umrela rano. koga im se rodilo prekrasno devoj~e.Ene go pak! Site se str~ale i navistina dogledale edno mom~ence {to so race £ pravi dolg nos na princezata. dodeka sedela do omileniot prozorec.Aaaaaa! A dolu nemalo ni{to. Od den na den carskata }erka stanuvala s¢ porazgalena i dodevala so svoite ~udni i nevozmo`ni barawa. no . lekovi.Dobro. Solzite na princezata bile najmo}noto oru`je pred carot. Carot ja sakal }erka si premnogu i £ gi ispolnuval site nejzini `elbi.

Na carot mu padnalo mnogu te{ko. a ne badijala da go jade carskiot leb.gi nau~ila site raboti {to trebalo da gi znae edna carska }erka. Carot go nagradil mom~eto za umnite zborovi. Taa pla~ela i molela. u{te polo{o mislat vozrasnite# . da £ davaat samo leb i voda s¢ dodeka ne se fati za nekoja rabota. †[tom vaka misli edno dete. Se nalutil i naredil da ja zatvorat princezata vo maloto sop~e. no popusto. Slavka Maneva 41 .Samo sedi do prozorecot i zjapa vo lu|eto {to itaat po rabota. a princezata .si rekol. Yidovite na dvorecot za kratko vreme bile ukraseni so gobleni {to gi izvezla taa i carot so gordost im gi poka`uval na site gosti i prijateli. Pa u{te bara i da £ se klawaat! [to ako e princeza? I taa treba ne{to da raboti.veruvale ili ne . no mu se dopadnale hrabrosta i iskrenosta na mom~eto..

SLAVKA MANEVA (1934 g.RAZGOVARAME ZA TVOITE O^EKUVAWA I PREDVIDUVAWA Kakov kraj o~ekuva{e? Obrazlo`i zo{to go o~ekuva{e takviot kraj. Sega razgovarajte ~etvorica i pro{irete ja tabelata. 42 . [to ne o~ekuva{e da se slu~i vo skaznata? Zo{to? Koj e vinoven za takvoto odnesuvawe na princezata? Potvrdi go tvojot odgovor so re~enicite od koi go zaklu~i toa. spravedlivosta. SOZDAVAJ Dali carot dobro postapil {to ja kaznil princezata? Odgovori na ova pra{awe. blagorodnosta. Preku skaznata deteto gi prifa}a najubavite ~ovekovi osobini: hrabrosta. mu ovozmo`uva i da sonuva i da veruva vo idninata. Opredeli se vo koja grupa }e bide{: vo grupata DA ili vo grupata NE.. Formirajte vakvi grupi. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE: Veruvame deka vo treto oddelenie si ja pro~ital "Yvezdeni perni~iwa# Sega pozajmi ja od u~ili{nata ili gradskata biblioteka knigata †Gotvarski skazni# i u`ivaj vo ~itaweto na prekrasnite i malku neobi~ni skazni na va{ata omilena pisatelka Slavka Maneva. Skopje) VI PORA^UVA: †Skaznata go oblagoroduva deteto.. zapi{ete gi va{ite tvrdewa i razgovarajte za niv.. no taka {to da pronajde{ barem dve tvrdewa koi }e bidat potvrdni (DA) i dve tvrdewa koi }e bidat odre~ni (NE). Sega vie raspravate (argumentirate). Nacrtaj vakva tabela i zapi{i gi tvoite tvrdewa: DA NE Dopolni gi tvoite tvrdewa od razgovorot so tvojot par od klupata. istrajnosta. so najgolemo zadovolstvo gi pi{uvam za decata#. Kako avtor. ja pottiknuva negovata fantazija. Go smeni li svoeto mislewe otkako go slu{na tu|oto mislewe? Objasni go tvojot odgovor.

. .detskite muzi~ki emisii . Bez niv ne mo`eme da zamislime da ni pomine ni eden den. Opi{i kako si gi zamisluva{ likovite i mestoto na slu~kata.od koi }e se stekne{ so novi znaewa. na koja televizija i {to ti se dopadnalo vo emisijata. koj u~estvuval vo nea i nejzinata kusa sodr`ina. 43 . . .emisii vo koi narodnite prikazni gi sledi{ izvedeni od glumci na mnogu uverliv na~in.emisii vo koi so pomo{ na glumata.nau~no-popularni . Zapi{i {to si gledal.obrazovni .vo koi se zboruva na lesno razbirliv na~in za nau~ni vistini. TV-EMISII {to se interesni za tebe se slednive: .vo koi u~enicite se natprevaruvaat vo znaewe.RADIOEMISIJA I TELEVIZISKA EMISIJA Radioto i televizijata se postojano prisutni vo na{ite domovi.vo koi mo`e{ da slu{a{ mnogu detski pesni~ki i da se zapoznae{ so najnovite hit-pesni od detskite festivali. a televiziskite emisii (TV-emisii) i gi slu{ame i gi gledame. Od niv doznavame mnogu raboti. muzikata i drugite zvu~ni efekti }e gi do`ivee{ mnogu silno dramskite tekstovi. POTRUDI SE Sekoja nedela na Makedonskoto radio vo 12 ~asot se emituva radiodrama.detskite radiodrami . Poslu{aj ja i zapi{i go nejziniot naslov. Od TV-programite od nekoja lokalna televizija odberi detska TV-emisija {to }e ja gleda{.detski kvizovi . RADIOEMISII od pove}eto vidovi za tebe }e bidat najinteresni: .narodni prikazni . re`iserot. Razlikata e vo toa {to radioemisiite samo gi slu{ame.

.. Dobro ... ZO[TO GRAMATIKATA E TE[KA .Pantaloni.. toa mo`ebi ne go znam najdobro.Znae{. . Gore ednina.Ja vidov fabrikata kade {to se konstruiraat vistinski motori..Uf..Uf.. pantaloni .mu vrati Milan. dali znae{ ne{to da ni ka`e{ za imenkite... . stra{no! Koj da gi nau~i site tie imenki.. u~evme minatiot ~as? Ajde . se preslu{uvam . ama edno da znae{. Milane.Odli~no . U~itelkata ispra{uva{e za imenki. a dolu mno`ina! Olivera [ija~ki 44 . A znae{ li {to e ednina.. vujko mi mi re~e deka moram da imam petka po matematika ako sakam da bidam dobar in`ener. a potoa kako od pu{ka odgovori: . . . Lele. koga dojde redot na Ivan da odgovara. a {to mno`ina kaj imenkite? . ka`i mi te molam zo{to pak jas moram da u~am gramatika? . Ne e lo{o i ti da povtori{ ne{to..Znam. glagoli.RAZMISLI . E. . Denes u~itelkata }e ispra{uva gramatika. toga{ odgovori mi dali imenkata †pantaloni# e vo ednina ili mno`ina? Ivan podzastana malku razmisluvaj}i.Aman..Zatoa {to treba da bide{ pismen! .Ivane.. Bravo . Milane.. . Ne bi gi sobralo nitu na golemiot stadion. nastavni~ke..Znam. sre}ata mu se nasmevna. zamenki. . kako da ne znam .. V~era vujko mi me odnese da gi vidam traktorite..Gleda{ deka povtoruvam makedonski . taa gramatika! Mnogu e zdodevna. Gramatika. kolku traktori ima tamu. ..I ti misli{ deka so toa znaewe }e izvle~e{ pove}e od edinica? Interesno! No. zamol~i ve}e edna{! .ISKA@I SE Zo{to sekoj ~ovek treba da ja znae gramatikata na svojot jazik? Obrazlo`i go tvojot stav: gramatikata e te{ka/gramatikata e lesna. No... ama zatoa dobro znam {to e ednina. u~itelke .. ... toa e u~itelke .. No. Mene ne mi treba! Jas }e bidam in`ener! prodol`i da mrmori Ivan. broevi?. jas }e bidam in`ener! . Ivane.. a {to mno`ina.potvrdi Ivan. . puf .mu re~e Ivan na svojot drugar od klupata pred po~etokot na ~asot.

Ka`i go to~niot odgovor: vo koj broj e imenkata "pantaloni#? DISKUTIRAJTE Koj e tvoj omilen predmet? Zo{to? Koj predmet go u~i{ bidej}i mora{? Zo{to? Da mo`e{ da odbira{.imenki od `enski rod: ___________________ .imenki vo mno`ina: ______________________ .DA PORAZGOVARAME ZA RASKAZOT Zo{to treba i in`enerite da ja znaat gramatikata? Najdi go odgovorot na Milan. koi predmeti bi gi u~el? Zo{to? Kako spored tebe bi trebalo da se odviva nastavata? Objasni! JAZI^NO KAT^E Doka`i mu na Ivan deka znae{ pove}e od nego taka {to vo tetratkata }e napi{e{ po pet: .imenki od sreden rod: ____________________ 45 .imenki od ma{ki rod: ____________________ . Pronajdi {to mu odgovoril Milan na Ivan.sopstveni imenki: _______________________ . Kako mu se nasmevnala sre}ata na Ivan na ~asot po gramatika? Objasni zo{to odgovorot na Ivan ne e to~en.imenki vo ednina: _______________________ .

Za †Vol{ebnoto penkalo# i †Skazna za vd`a{enata princeza# zaedni~ko e: a) tie se skazni b) imaat ist avtor v) imaat ista tema 46 . nau~no-popularni. kade. koga v) igra. Pri prenesuvanje na del od zborot vo nov red potrebno e da gi znam i po~ituvam pravilata. zaspa 3. TELEVIZISKI EMISII ZA DECA prilagodeni za mojata vozrast i potrebi: obrazovni. dojde. Pravilno e razdelen na slogovi zborot: a) ka-mi-on b) kra-stav-ica v) kam-en 4. Odgovorite pi{uvaj gi vo tetratkata! 1. Vo sekoj slog mo`e da ima samo po edna samoglaska. GRADSKA BIBLIOTEKA Bibliotekata vo edno naseleno mesto koja ima najgolem broj knigi i od koja mo`e sekoj `itel da pozajmuva knigi se vika gradska biblioteka. }e proveruvam vo Pravopisot na makedonskiot literaturen jazik. p RADIOEMISII prilagodeni za mojata vozrast i potrebi: radiodrami i muzi~ki radioemisii. narodni prikazni i detski kvizovi. Glagoli se: a) dobro. Slog mo`e da pretstavuva i edna samoglaska. (bro-i). uli~na b) kamen. Zborot ima onolku slogovi kolku {to ima samoglaski. a sekomu um dava# glasi: a) televizor b) kniga v) radio 5. Koga ne sum siguren. Ne se vo `enski rod imenkite: a) ptica i treva b) od`a i kamion v) radost i mladost 2.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM SLOG Zborot se deli na slogovi. visoka. Vo nea ima knigi od site oblasti i za site vozrasti. Odgovorot na gatankata †Um nema. no nikako samo soglaska.

OBIDI SE Obidi se so svoi zborovi da objasni{ zo{to dvete pogovorki odgovaraat na basnata. koga drugite ~avki ja videle taka neobi~na i bela. Pobegnala i se vratila vo jatoto megu svoite. Prepi{i gi pogovorkite so rakopisni latini~ni bukvi. Lagata ima kratki noze. basna BELATA ^AVKA Videla ~avkata deka gulabite dobro se hranat i toa mnogu i se dopadnalo. Mislele oti e gulab. Gulabite ja poznale i ja nabrkale. Gulabite ne ja poznale. ne ja primile. vo eden mig ~avkata se zaboravila ta graknala. Se nabelila i vlegla vo gulabarnikot. Mantijata ne go pravi popot. No.Veruvam vo sebe RAZMISLI . ^avkata nemala drug izlez. Sporedi go tvojot grozd so grozdot na tvoeto drugar~e od klupata. No. pa ja pu{tile vnatre. 47 .RAZMENI GO MISLENJETO Napravi grozd od site zborovi na koi }e se seti{ povrzani so zborot basna. za{to prilegala na niv. I tie ja nabrkale! TOLSTOJ RAZBERI GO ZNA^ENJETO NA BASNATA [to i se dopadnalo na ~avkata kaj gulabite? Kako se dosetila da stane edna od niv? Kako se izdala? Zo{to ne ja primile vo jatoto drugite ~avki? Kakvi luge mo`e{ da prepoznae{ vo nea? Objasni dali postoi razlika megu itrinata i izmamata.

Zo{to da ne . Glasot is~ezna tolku brzo. a rezultatot pak be{e nikakov. no toga{. a kamoli da gi pro~ita. ta so gumi~kata £ ja izbri{a 48 . pa duri i so mevovi i u{te kakvi ne. . Site pedagozi i pedijatri vo zemjata gi posetija. . kako grom od vedro nebo. Bea duri kaj razni baja~ki za pomo{. Koga mu objasnija {to maka gi sna{la.Nema potreba od pi{uvawe.se sprotivstavi Meto. sedna i po~na da ja pi{uva doma{nata rabota.I kaj nego }e probame da najdeme lek. so krilja. dojde spasot. no lekot nikako da se najde.~e{aj}i si go nosot.. I {to e najte{ko od s¢.. sosem neo~ekuvano.Znam {to treba da se napravi! .kone~no se seti mudrecot.Zo{to? Koga nikoj ne mo`e da ja pro~ita.Otsega detenceto neka pi{uva na ovaa vol{ebna tetratka. Na sinot mu naredija vedna{ da ja pi{uva doma{nata rabota. ma|epsnikot po~na da si go ~e{a nosot. Mnogu lo{o gi pi{uva{e bukvite. U{te utredenta otidoa do golemiot Zakijaki. Vsu{nost.Toj ma|epsnik s¢ umee i s¢ znae.Ne sakam opa{ka. taka i napravija. a kamoli da ja proveri? . Roditelite se zablagodarija i ja odnesoa tetratkata doma. toj taka i razmisluva{e . [to s¢ ne se obidoa negovite roditeli za da go nau~at na krasnopis. Bukvite si ostanuvaa so opa{ki. Ne da ne se trude{e. nekoi so u{i. ni pomalku nemiren. so mevovi i u{te so kakvi ti ne drugi belezi. arno ama. no toj ima{e golem problem. podavaj}i im ne{to na zagri`enite roditeli. kako i {to se pojavi.im se javi nepoznat glas. . gi ima{e so krilja. so u{i. . ne odi. taa o`ivea i po~na da pla~e i da vika: .. nikoj drug ne mo`e{e da gi prepoznae. .si rekoa roditelite. . koga ne odi.. I ete ~udo! [totuku ja napi{a prvata bukva so opa{ka.Pobarajte pomo{ od golemiot Zakijaki! . ne sakam! Jas sum ubava bukva. .VOL[EBNATA TETRATKA Meto be{e kako i site drugi deca: miren. Kako {to rekoa. .. No koga sfati deka roditelite se seriozni. ama rakata kako da ne go slu{a{e i namesto ubavi bukvi tie se pretvoraa vo bukvi so opa{ki. Se pomirija roditelite deka nivniot sin cel `ivot }e pi{uva nerazbirlivo.. tie bukvi. Meto se ispla{i da ne mu skokne bukvata. osven samiot toj.

Meto prvpat napi{a doma{na rabota koja sekoj mo`e{e da ja pro~ita. Pro~itaj mu ja na drugar~eto. BIDI ISKREN Misli{ li deka i tebe ti treba vol{ebnata tetratka? Objasni zo{to taka misli{. a toa zna~i pravilno oformuvawe na sekoja bukva. 49 . nema {to. Vistinski krasnopis. I taa se rasplaka kako i prethodnata. tuku ja izbri{a so gumata i ja ostavi na policata. Taka. pisatelite pi{uvaat bajki i so sovremena sodr`ina. PREDLO@I Predlo`i im na~in na site drugar~iwa {to ne pi{uvaat ubavo kako da go podobrat pi{uvaweto bez vol{ebna tetratka. ne ja frli i vol{ebnata tetratka. V ~as bukvata prestana da roni solzi i mu se nasmevna. Toa se slu~i i so tretata so krilja. Tie pla~ea li. Stojanoski RAZGOVARAME ZA BAJKATA Osven bajkite vo koi se raska`uva za podale~nite vremiwa. bukvata so u{i. Koga ja ispi{a vol{ebnata tetratka. Potoa na red dojde vtorata bukva. proba i na obi~na. Potoa pro~itaj go pred site.. No. no se smiri {tom u{ite £ bea izbri{ani. pla~ea. Goran B. pa ~etvrtata so mevot.. Predlogot dobro formuliraj go i zapi{i go vo tetratkata. Bukvite mu se sme{kaa od redovite vo tetratkata. Objasni zo{to e mnogu va`no sekoj da pi{uva ~itko i razbirlivo? DOMA[NA ZADA^A Napi{i sostav so naslov "Mojot drugar Meto so najubav rakopis#. a {tom deteto }e gi dotera{e. Poka`i im {to i kako si napi{al na tvoite roditeli. zadovolno se nasmevnuvaa. Kojznae.opa{kata. Toj ve}e be{e izlekuvan.. Spored {to zaklu~uva{ deka ovaa bajka e sovremena? Kako pi{uval Meto? Kakvi bukvi izleguvale od negovata tetratka? Koj mu pomognal na Meto da pi{uva ubavo? Kako? Zo{to Meto ne ja frlil vol{ebnata tetratka? Izvle~i pouka od ovaa skazna i zapi{i ja vo tvojata tetratka. mo`ebi nekoga{ na nekoe drugo dete }e mu pritreba. Pi{uvaj ~itko. razbirlivo..

radio. ptica. Ka`i gi! Precrtaj ja ovaa tabela vo tvojata tetratka i sekoj od dadenive zborovi napi{i go pod zamenkata toj. leb. penkalo. no}. Ko{arka. semafor Imenkite od `enski rod se povrzuvaat so zamenkata _________. strav. premin. Otkrij ja! Prepi{i vo tetratkata. Napi{i pet re~enici vo koi }e upotrebi{ imenki od trite roda. oko. mleko. zima. devojka Imenkite {to se povrzuvaat so zamenkata _______ se imenki od ______________ rod. nebo. ~anta. drugar. ~a{a. 1. kamen. kop~e. cre{na. baba. 32 Vo sekoja kolona od imenki po edna se razlikuva od ostanatite spored rodot. slika. prodava~ka. Podvle~i gi imenkite i pokraj sekoja re~enica napi{i od koj rod se. pe~ka. gnezdo. Majka. dedo. voza~. sukalo. orel. Tatko. Dete. koleno. 2. kru{a. svetlo. samo imenkata ____________ e od ________ rod. Kamion. ~inija. fudbal. taga. {i{e ZADA^I Opredeli go rodot na imenkite od pesnata Oktomvriski patokaz na str. Site imenki se od _________ rod. imenka. izvor~e. trkalo. Site imenki se od _________ rod. masa. krug. more. Jajce. samo imenkata ________ e od __________ rod. sudija. cve}arnica. sonce. taa ili toa. more ZAKLU^I I ZAPI[I VO TETRATKATA Imenkite {to se povrzuvaat so zamenkata toj se imenki od ma{ki rod. pe{ak. ogledalo. Site imenki se od _________ rod. ezero. 3. TOJ TAA TOA tegla. znak. cve}e. 50 . jagne. trotoar. ~evel. ulica. vozduh. susam. voz. drvo.RODOT KAJ IMENKITE Vo treto oddelenie nau~i deka imenkite imaat tri roda. srce. den. samo imenkata ___________ e od _________ rod.

prozorec. Zo{to ne mo`e{? Kakvi se po vid ovie imenki? VE@BI Napi{i ja formata za mno`ina na slednive imenki: devoj~e.BROJOT KAJ IMENKITE Potseti se od minatata u~ebna godina kolku broja imaat imenkite. teatar. cve}e. ______. Liljana. Primeri: kniga. (Ne zaboravaj na prethodniot zaklu~ok za sopstvenite imenki!) 51 .. 48 pronajdi gi imenkite i vo tvojata tetratka podredi gi vo dve koloni . oxak. drvja. yvezda. toga{ taa e vo _________.. blok. steblo. policajci. Belasica. lavovi. Vardar. izlog. pokriv. Ako imenkata ozna~uva ime samo na eden predmet ili su{testvo. Mno`inata ozna~uva ime na ________ predmeti i su{testva. ____. kowi. 2. Pokraj sekoja imenka napi{i ja formata za ednina ili mno`ina: jabolko jabolka. Negotino. stebla. stol. dete. raskaz.Vol{ebnata tetratka# na str. volk.. Obidi se da obrazuva{ mno`ina od slednive imenki: Veles. Sam zaklu~i koi imenki se vo ednina. bukva. Lazo. cve}iwa. Boris. u~itel. more. oko. korpa. spisanie. ulica. bukvi. a koi vo mno`ina od slednive sliki: ZABELE@I I ZAKLU^I 1. Od bajkata . vesnik. Jana. teatri. Martin.ednina i mno`ina. _____. Primeri: knigi.

Kako yvezdi~ki da le`at moi. Vo ~uden prikaz se krevet~iwata. Kako gradina So cve}iwata Treperat lambi Vo iljada boi. Cela no} Ja mre`at svetlinata. ^uden e gradot so svetilkite. I nekoe vrap~e Na son pee.ISKA@I SE Opi{i nakratko kako izgleda gradot/seloto nave~er. Sonuvaat leko do zori rani. Edna so edna Melodi~no zborat. Dedovci gr~at. Pro~itaj mu na drugar~eto. VE^ER ^uden e gradot So svetilkite. Legnati de~iwata na pernicite. Vol~e Naum~eski 52 . Po nekoe uste se smee. Po nekoe ra~e nave~er mrda. O samo tie nave~er gorat. Nave~er sprostren Na site strani. Vo treska grda.

Otkrij kolku poetski sliki poetot naslikal so zborovi. Svetilkata sveti kako ________. Na {to mu li~at taka zapaleni vo iljada boi? [to postignal poetot so ovaa sporedba? "Kako gradina/So cve}iwata/Treperat lambi/Vo iljada boi# Pronajdi ja i vtorata sporedba vo pesnata i objasni ja so svoi zborovi. prazni~na. tivka. Odberi edna koja saka{ da ja opi{e{. Odberi ja poetskata slika koja najmnogu ti se dopa|a i nacrtaj ja. SPOREDBA Pronajdi gi vo pesnata stihovite vo koi }e otkrie{ so {to poetot gi sporedil lambite vo no}ta. razigrana. Sladok kako ________. NAPRAVI SPOREDBA Prepi{i gi re~enicive i dopolni gi za da dobie{ sporedba: Marija pee kako ________. 53 . Potrudi se da go napravi{ toa. spokojna.GI OTKRIVAM POETSKITE SLIKI [to po~uvstvuva koga ja slu{na ovaa pesna? Kakva atmosfera na gradot poetot ni predava so ovaa pesna? Odberi tri zbora so koi }e odgovori{ na pra{aweto: bu~na. ^ar{afot e bel kako _________. Doseti se: Za da se napravi sporedba koe zbor~e zadol`itelno treba da se upotrebi? DOSETI SE Za koj den i po koj povod mo`e{ ovaa pesna da ja izrecitira{ najubavo {to mo`e{? Toa neka bide tvojata ~estitka do tvojot grad. vesela.

kompiru eden.. BANANATA: Kutroto toa. site gladni }e bea! JABOLKOTO: (go zdogleduva portokalot): Portokal~e. tuku jas. OVO[NA KARANICA KOMPIROT: Zdravo.kompir! BANANATA: Ili ti jabolko. a potoa rendanoto jabolko. kompirot i portokalot vikaat na set glas. KOMPIROT: Sekoj saka da bide najdobriot! Ete {to e! JABOLKOTO: Ka`i. taka da znae{! BANANATA: Zaborava{ deka jas i gospodinot portokal dojdovme od daleku i podobro od tebe go znaeme svetot na vitaminite. poznava{ li podobra ovo{ka od mene? KOMPIROT: Ah. i ni{to ne se razbira) BANANATA: Ni{to ne ve razbiram. da znae{! (malku fali da se stepaat) 54 . Duri i edna boja se vika portokalova. neli jas sum najdobroto ovo{je? PORTOKALOT: Ne ti. tuku jas! BANANATA: Ne. Pod zemja? Pih .. BANANATA: Ej. a ne kompirova ili jabolkova. za{to sum prva hrana na doen~iwata i decata. ka`i mu na ovoj tvrdoglav kompir deka nema podobra ovo{ka od mene! Nema i nema! PORTOKALOT: [to si voobrazeno! Jas sum tri pati podobar od obajcata.. da.IZRAZI SE Nacrtaj go tvojot omilen zelen~uk i ovo{je. JABOLKOTO: Ne e vistina! Prvata hrana na doen~iwata e mlekoto. KRU[ATA: [to vi e vam? Ova bojno pole e ili {to?. jabol~e! JABOLKOTO: ^ao. koga si porasnal vo temnina. kompir~e! Ka`i mi. ti go propatuva celiot svet. zo{to se karate? (jabolkoto. tetka kru{o. koe od jabolknicata ne si videlo ni{to drugo i podale~no od ogradata na sosedniot ovo{tarnik. ne vreskajte! PORTOKALOT: Ova voobrazeno jabol~i{te si se zamisluva deka e najdobroto ovo{je na svetot. nare~ena e po mene. PORTOKALOT: A {to znae{ pak ti. a ne znae deka jas sum najdobrata. da ... KOMPIROT: Za mene si nevospitan obi~en portokal.. Vo niv napi{i zo{to tokmu tie ti se omileni. nitu ti. Samo da me nema mene.

za{to sum medenka i blaga kako med.KRU[ATA: Ama ste sme{ni! Ako e taka toga{ i jas bi mo`ela da se natprevaruvam za najdobra ovo{ka. ne! Prvo doa|a sokot od portokal! ]e ispie sok! KRU[ATA: I na krajot }e se zasladi so medeno kruv~e! SITE: Mmmmm . I prvin }e si svari kompir~e! PORTOKALOT: A...koj e vo pravo? Na kogo mu posakale dobar apetit? Koj lik ti se dopadna? Zo{to? Vo koe godi{no vreme se slu~uva dejstvoto? Po {to zaklu~i? Koj od pette lika vo tekstot ne e ovo{je? 55 . Koga Bisera }e se vrati od u~ili{te. Dobar apetit! Edi Majoran RAZGOVARAME ZA DRAMSKIOT TEKST Koi se glavni likovi vo dramskiot tekst? Zo{to se karale? [to misli{ ti ... KOMPIROT: ... }e si podgotvi u`inka i .

Scenaristite od sekoja grupa neka se dogovorat kako }e ja napravat scenata. Vnimavajte na odnesuvaweto. 56 . sun|er. Za taa cel: Podelete se vo grupi. Zapi{ete vo tetratkata kakvi razliki zabele`avte pri nejzinoto ~itawe. Izvedete ja kuklenata pretstava pred drugite oddelenija. Opredelete scenarist i re`iser. ~orapi i tekstil. Koj na~in vi be{e pointeresen? Podelete gi ulogite i obidete se dramski da go ~itate tekstot. Mo`ete da gi napravite od karton. koja grupa za vreme na probite be{e najdobra. Zaka~ete gi na stap~iwa. Razgovarajte za izgledot i postapkite na likovite. U^ESTVUVAJ VO PODGOTOVKATA NA KUKLENA PRETSTAVA O`ivete go dramskiot tekst. Na ~asot po Likovno obrazovanie izrabotete gi kuklite. So pomo{ na stol~iwa i ~ar{av opredelete go mestoto kade }e se pojavuvaat kuklite. Napravete i plakat za va{ata pretstava i istaknete go na vidno mesto vo va{eto u~ili{te. Vo grupata podelete si gi ulogite. Na tablata neka ja nacrtaat scenata mestoto na dejstvoto. Ve`bajte gi dijalozite i redosledot na ka`uvawata pod vodstvo na re`iserot.VE@BAJ DRAMSKO ^ITAWE Va{ata u~itelka }e vi go pro~ita tekstot na dva na~ina: voobi~aeno i dramski. Izvedete pretstava vo u~ilnicata. kako ja izvedovte kuklenata pretstava pred publikata i {to e toa kuklena pretstava. na bojata na glasot i na emociite {to treba da gi iska`ete. Na krajot opi{ete kako se podgotvuvavte.

Bidej}i nema vo tvoja blizina avion. za{to majka mi treba{e da se vrati od bolnica so moeto brat~e.. nacrtaj go. [to ozna~uvaat konkretnite imenki? Obidi se da poka`e{ ili da nacrta{ ne{to od ona {to e ozna~eno so imenkite vo desnata kolona. . Objasni zo{to ti be{e lesno da nacrta{ jabolko i moliv? Objasni zo{to ne mo`e{ da nacrta{ zdravje? KONKRETNI IMENKI APSTRAKTNI IMENKI drvo u~itel prozorec dete zgrada svetilka guma tabla avion qubov bolka itrina taga dobrina lutina radost sila sre}a SOGLEDAJ I DONESI ZAKLU^OK Poka`i gi predmetite {to se ozna~eni so imenkite vo levata kolona. tie {to se vo tvoja blizina. PRODOL@I DOMA Nacrtaj vo tetratkata tabela ista kako onaa {to e dadena pogore. gi gleda{ ili gi dopira{. moliv i zdravje. Zo{to ne mo`e{? [to ozna~uvaat apstraktnite imenki? PROVERI SE Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka i podvle~i gi so sina boi~ka konkretnite. Od raskazot .Vol{ebnata tetratka# na str. a so crvena apstraktnite: .Cela no} ne spiev od vozbuda. 57 .KONKRETNI I APSTRAKTNI (MISLENI) IMENKI Nacrtaj vo tvojata tetratka: jabolko. 48 izvle~i {to pove}e konkretni i apstraktni imenki i vnesi gi vo tabelata.Vo du{ata po~uvstvuvav golema radost koga gi vidov moite drugar~iwa kako se lizgaat so svoite sanki.

Da ne znae{ eden znak .neprijatnost te ~eka! Nusret Di{o Ulku 58 . neka kaj ovie znaci ne se pravat gre{ki. SOOBRA]AJNI ZNACI Kolku stotina va{i zdru`eni race tolku postojat soobra}ajni znaci. so koi se sre}ava{ koga doa|a{ na u~ili{te. Svoite razmisluvanja zapi{i gi na list i nacrtaj eden soobra}aen znak. }e ti poka`e pat.RAZMISLI . Bilo da se vozi{ bilo da odi{ pe{ki. Nekolku razmisluvanja pro~itajte gi pred celoto oddelenie. zo{to slu`at. kade se postavuvaat. Dali si od selo ili pak od grad znakot tebe.prosteno da ne znae{ mnogu .RAZMENI Razmisli {to se soobra}ajni znaci.SOSTAVI . Razmenete gi listovite so drugar~eto od tvojata klupa. dete.

lepak. no`ici. GRUPIRAJ SE. koja e karakteristi~nata forma za sekoja grupa. kukli i s¢ ona {to }e vi pomogne da ja realizirate igrata. ako ubavo ja osmislite i se dogovorite. avtomobil~iwa.RAZGOVARAME ZA PESNATA Kolku soobra}ajni znaci postojat? Koj treba da gi po~ituva? Zo{to? Obidi se da ja objasni{ so svoi zborovi poslednata strofa? SOGLEDAJ .DOBRO PRO^ITAJ Kolku strofi ima vo pesnata? A stihovi? Pro~itaj gi rimuvanite zborovi. POTSETI SE. IZRABOTI Na ~asot po Op{testvo potseti se kako se grupirani soobra}ajnite znaci. Prepi{i ja vo tetratkata za doma{na rabota na kirilica. Mo`ete da ja demonstrirate vo sosednoto oddelenie ili na pomalite drugar~iwa. Mo`ete da izmislite i soobra}ajna igra. Pro~itajte ja pesnata nekolkupati i ve`bajte izrazno recitirawe. Podelete se na tri grupi i sekoja grupa neka izraboti po nekolku soobra}ajni znaci karakteristi~ni za taa grupa znaci. Koristete hamer. 59 . flomasteri. DOMA[NA ZADA^A Nau~i ja pesnata naizust.

Otkako se dogovorile. Povrzi ja so pogovorkata: Koj na drugiot mu kopa grob. LISICATA I LAVOT Edna{ se sprijatelile magareto i lisicata i zaedno trgnale na lov. prvin ja grabnal lisicata.Priseti se na edna basna i preraska`i mu ja na drugar~eto. lisicata go povela magareto do nekoja stapica i ve{to go namamila da padne vo nea. a potoa se nafrlil i na magareto. SOGLEDAJ Koi lu|e se pretstaveni preku lisicata? Kako se obidela da se spasi od lavot? Zo{to lavot gi izel i magareto i lisicata? Koi lu|e se pretstaveni preku lavot? Vo ~ija postapka sogleduva{ te{ko predavstvo na prijatelot? OSUDI Napi{i ja tvojata osuda za takvata postapka na lisicata. nasetuvaj}i ja opasnosta. Patem sretnale eden lav. Lavot. Kakov um ti dade tebe ovaa kusa prikazna? Zapi{i go tvoeto objasnuvanje vo tetratkata. Pro~itaj im na tvoite roditeli {to si napi{al i diskutirajte za poukata. IZVLE^I POUKA Narodot rekol: Malite prikazni golem um davaat. i samiot pa|a vo nego. Lisicata. koga videl deka magareto ve}e ne mo`e da mu pobegne. mu pristapila na lavot i mu vetila deka }e mu go predade magareto ako ja pu{ti nea. MAGARETO. Ezop DA SE POTSETIME Vo basnite e predadeno `ivotnoto iskustvo na narodot i zatoa sekoja basna ima pouka. 60 . Napravi sporedba koga ti nekoga{ si se po~uvstvuval izneveren od tvoeto drugar~e.

od ~as i polovina do dva ~asa. Prepi{i vo tetratkata i povrzi so moliv~e koj poim od desnata strana odgovara na vidot na filmot od levata strana: crtani (animirani) igrani kusometra`ni dolgometra`ni .24 sliki vo sekunda.traat podolgo . Napravete plakat za filmot {to go gledavte.traat kuso vreme .snimeni so nacrtani ili kompjuterski napraveni likovi. 61 . S¢ {to pravat akterite se snima na filmska lenta i snimkite se odvivaat so golema brzina . Potrudi se. Ne zaboravete deka plakatot treba da bide interesen i da gi natera drugar~iwata od drugite oddelenija da go gledaat filmot. Na nego zapi{ete go naslovot na filmot. . . . otvorawe na cvet ili stanuvawe od stol~e. re`iserot i akterite. a mo`at da bidat crtani ili igrani.od 20 do 40 minuti. †Hari Poter#. FILM Od minatata godina znae{ deka filmot e magija na podvi`nite sliki.snimeni so vistinski akteri. †Avanturite na Pipi#. DA RAZGOVARAME ZA GLEDANIOT FILM Koi bea glavni likovi vo filmot? Ti se dopadna li glumata na glumcite? Za {to se raska`uva{e vo nego? [to ti ostavi najsilen vpe~atok? Koj e re`iser na filmot? Zo{to saka{ da gleda{ crtani filmovi? BIDETE KREATIVNI So pomo{ na serija sliki~ki prika`i ~e{lawe na kosa. Interesno e.Gledajte zaedno nekoj od filmovite: †Petar Pan#.

Nie nikoga{ nema da ostareme a samo }e rasteme a samo }e rasteme.ENCIKLOPEDIJA Pronajdi na internet ili vo enciklopedija koi bile Kolumbo i Magelan. Radovan Pavlovski RAZGOVARAME ZA PESNATA Zo{to ti se dopadna ovaa pesna? Kolumbo oti{ol do Amerika.PRONAJDI NA INTERNET . a Magelan ja zaobikolil Zemjata so svojot brod Viktorija. ISTRA@UVA^I ]e pojdeme u{te podaleku i od Kolumbo i od Magelan nie decata rodeni istra`uva~i so zraci }e otkrieme novi pati{ta i svetovi. ]e otskokneme od sanka i lizgalka i so drugi deca od Vselenata }e se sretneme vo pregratka. Vo koe vreme `iveele? Zapi{i vo tvojata tetratka. a samo rastat istra`uva~ite? So {to toa go postignuvaat? 62 . Kade podaleku bi po{le decata-istra`uva~i? Koi novi pati{ta i svetovi }e gi otkrijat? Kako nikoga{ ne ostaruvaat.

Enciklopedija za mladi#.1000 pra{awa i odgovori#.Svrti go pogledot kon svetot# i dr. . AKO SI QUBOPITEN Kako nastanala vselenata? Astronomite veruvaat deka vselenata se formirala pred pove}e od 15 milijardi godini so edna ogromna eksplozija nare~ena Big-Beng ili Golemata eksplozija.. Na deteto od vselenata bi mu predlo`il __________..co.Istorija na svetot#.Zo{to?#. Koja detska enciklopedija ja ima{? [to u~i{ od nea? Od kade mo`e{ da pozajmuva{ enciklopedii? 63 .uk/science/space ENCIKLOPEDIJA Enciklopedija e golema kniga vo koja se sodr`ani mnogu znaewa od edna oblast ili od pove}e oblasti. ...Detska enciklopedija#. DOPOLNI Vo tvojata tetratka zavr{i gi re~enicite onaka kako {to ti razmisluva{: Koga bi bil istra`uva~. Taa go sozdala prostorot kako `e{ko meur~e koe stanuvalo s¢ pogolemo i pogolemo...Enciklopedija na prirodata#. Pro~itajte gi va{ite sostavi i odberete gi najdobrite. . bi ja (go) istra`uval _____________. . Koga bi bil medicinski istra`uva~ bi sakal da pronajdam _________ zatoa {to _________.. . . . Ne zaboravi da gi povede{ i tvoite drugar~iwa.bbc. Koga bi se sretnal so dete od vselenata bi mu go postavil slednovo pra{awe: ___________. Vo enciklopedijata ima mnogu fotografii koi go potvrduvaat toa {to e napi{ano. Site znaewa se nau~no potvrdeni i doka`ani.. Pove}e informacii za vselenata pobaraj na veb-sajtot: www. Koga bi bil kosmonaut bi ja istra`uval planetata __________ zatoa {to _________.TVORI Napi{i sostav vo kogo ti }e bide{ kosmonaut.Narodite vo svetot#. Eve nekolku enciklopedii koi mo`e{ da gi koristi{: .

Vo tetratkata so latini~ni bukvi }e odgovoram na slednive pra{awa: a) doma gi imam slednive enciklopedii:__________________. Za da se dobie slika vo dvi`ewe {to ti ja gleda{ na ekranot. a koja vo mno`ina. FILM Filmot e snimen na lenta od celuloza. Site podatoci se potkrepeni so prekrasni fotografii. Za da go prosledi{ na ekranot toj snimen nastan. a koj igran film. Apstraktni imenki . I nie mo`eme sami da podgotvime i izvedeme kuklena teatarska pretstava. piperki. treba lentata da ja dvi`i aparat nare~en kinoproektor. Konkretni imenki . Vo niv pronao|am mnogu dopolnitelni znaewa za ona {to go u~am i {to sakam da go znam. taga. v) Meto e najdobriot u~enik.ozna~uvaat imiwa na predmeti i su{testva {to mo`am da gi vidam i da gi dopram. Odgovori vo tetratkata: Koj film e crtan. 2. Sporeduvaat dva predmeta ili dve pojavi {to imaat nekoja zaedni~ka osobina. v) najinteresen podatok {to sum go nau~il od enciklopedija mi e:______. 4. Broj . b) Meto be{e brz kako strela. Sporedba prepoznavam vo: a) Meto be{e dobro dete. 64 . cve}e. KUKLENA PRETSTAVA Teatarska pretstava vo koja ulogite gi igraat kukli. 3. kinoproektorot treba da zavrti 24 sliki vo edna sekunda. ENCIKLOPEDIJA Golema kniga vo koja ima mnogu nau~no doka`ani fakti i podatoci od razni oblasti.lesno prepoznavam koja imenka e vo ednina. brzina. `enski i sreden rod. mese~ina i oblak }e gi prepi{am vo tetratkata na latinica i }e odgovoram na slednive pra{awa: a) vo sreden rod se: __________ b) vo `enski rod se: ____________ v) vo mno`ina se: ___________ g) apstraktni se: _______________ SPOREDBA Poetite i pisatelite vo svoite dela ~esto koristat sporedbi za da mo`eme podobro i povpe~atlivo da go razbereme toa {to ni go ka`uvaat. Spored vremetraeweto filmot mo`e da bide: kratkometra`en i dolgometra`en. petel.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM IMENKI Rod .znam da gi razlikuvam trite roda: ma{ki.ozna~uvaat imiwa na poimi {to ne mo`am da gi vidam i dopram. 1. radost. b) od biblioteka sum ja/gi pozajmil slednava/ive enciklopedija/i:_______. la`ici. Namesto kuklite zboruvaat vistinskite glumci. Napi{i po dva naslova na poslednite gledani crtani i igrani filmovi. tuku samo gi zamisluvam ili gi ~uvstvuvam. Slednive imenki: drvja.

~itawe na dneven vesnik i sl. Razgovaraj za toa so drugar~eto. SORABOTUVAJ Dogovorete se so tvojot u~itel i formirajte nekolku grupi. [to bi se slu~ilo so lu|eto koi na zloto vra}aat so zlo? Koja e najva`nata poraka od pesnata koja treba sekoj da ja prifati i da se odnesuva spored nea vo `ivotot? Zapi{i ja vo tvojata tetratka i sekoga{ trudi se da ja sproveduva{ vo delo. vesnik. polivawe na cve}iwata. †Na zlo ne vra}aj so zlo!# Ova v srce da go stavi{. Poetot ti ispra}a kako poraka edna potvrdena `ivotna vistina: †Na zlo ne vra}aj so zlo!# Objasni ja ovaa poraka. Napravete raspored na denovite vo koi sekoj od vas so zadovolstvo }e ja izvr{i dogovorenata aktivnost. OD DOBRO PODOBRO Dobro e. Sekoja grupa neka pronajde vo svojata okolina stari i nemo}ni lica na koi im e potrebna pomo{. Ne dozvoluvaj lo{otija kako dar da prima{. No najva`no od s¢ e postojano dobro da pravi{ Kuzman Kuzmanovski OTKRIJ I KA@I Na {to treba osobeno da vnimava{? Pronajdi vo prvata i vtorata strofa. 65 . iznesuvawe na |ubreto. i mora{ od zlo da se pazi{. da vnimava{ kade odi{ kade i na {to gazi{. ti {to {iroko i dobro srce ima{.Ja po~ituvam i ja razvivam dobrinata RAZMENI GO MISLEWETO [to e za tebe †dobra postapka#? Priseti se na nekoja tvoja dobra postapka. Posetete gi i dogovorete se kakva pomo{ im e potrebna koja mo`ete vie da im ja pru`ite: kupuvawe na osnovnite produkti.

Ka`i mu nekolku pridavki. Zimski razgovor Ti. Potseti se i ka`i mu na drugar~eto do tebe so koi vidovi zborovi se povrzuvaat i {to ozna~uvaat tie. si male~ka. vredni gradinari 2. sitni tro{ki Pred koi vidovi zborovi stojat pridavkite i gi pojasnuvaat? Ovie se OPISNI PRIDAVKI. Kakvi se zabite na zaja~eto? ________. vrednite gradinari ostavile po nekoja so~na zelka vo gradinite. da se smiluvaat i da mi frlat sitni tro{ki za da pre`iveam. Da me slu{nat dobrite de~iwa. so~na zelka 3. Ponekoga{ delkam i kora od nekoe mlado drvce. Postojano si xivka{. Kakvi de~iwa saka vrap~eto? _______. pa jas so ostrive zabi slatko gi grickam. kako pre`ivuva{? Za sre}a. Kakva ptica e vrap~eto? __________. Kakvi srca imaat dobrite de~iwa? ______. mlado drvce 4. 66 . zajko. Podvle~i gi opisnite pridavki so crvena boi~ka. Pritoa potrudi se da upotrebi{ {to pove}e opisni pridavki. a mnogu vesela ptica. Zar ne te pla{i studenava zima? Me pla{i i zatoa xivkam. A. vrap~e. Znam deka tie imaat golemi srca. SOGLEDAJ I ZAKLU^I Razgledaj gi istaknatite pridavki vo razgovorot me|u zajakot i vrap~eto. Zo{to se vikaat opisni? [to opi{uvaat? Opi{i ja tvojata u~ilnica.OPISNI PRIDAVKI POTSETI SE Ti ve}e znae{ da gi prepoznava{ pridavkite. Odgovori na sekoe postaveno pra{awe: 1. ti.

_______________ cvet ..________________ oblak . dobar lu|e? Napi{i vo tetratkata kako treba da glasat opisnite pridavki. VE@BI Vo sledniov tekst edno va{e drugar~e pogre{no upotrebilo pove}e opisni pridavki. Podvle~i gi site novi pridavki {to gi napi{a: Od svetloto nebo po~naa da pa|aat grubi golemi snegulki. Od niskoto drvo se ~u veselo xivkawe na edno golemo vrap~e. Na {to gi potsetuva{e de~iwata? Podvle~i gi so moliv~e opisnite pridavki vo raskazot .Nemil gostin# na str.________________ ku~e . Nabrgu vo golemiot park do starata zgrada se nasobraa seriozni de~iwa koi beskrajno mu se raduvaa na stariot sneg._______________ 67 . vesel pesna.SAM DONESI ZAKLU^OK Zo{to ne mo`e sina nebo. 34 Vo tetratkata napi{i {to pove}e opisni pridavki za sekoja imenka: majka . Prepi{i go vo tetratkata taka {to site opisni pridavki da imaat sprotivno zna~ewe.

Porano na nozete ima{e nekakvi golemi vle~ki. No nikoj ne saka{e da £ kupi niedno kibrit~e. a mrazot so svojot bel prst {ara{e cve}iwa po prozorskite stakla. Od prozorcite na ku}ite se {ire{e mirizba na pe~eni misirki i sve`i kola~iwa. DEVOJ^ETO SO KIBRIT^IWATA Nadvor be{e mnogu studeno. ranite minuva~i zabele`aa vo snegot mrtvo devoj~e so nasmevka na usnite. Koga i ova kibrit~e se izgasna. pla{ej}i se da ne ja snema koga }e se izgasne kibrit~eto. no srede praznite ulici talka{e edno siroma{no devoj~e. v~as gi zapali site. nekoj }e umre! Devoj~eto se rasta`i od pomislata na sakanata baba. bidej}i pijaniot tatko }e go natepa{e. Vo prvoto novogodi{no utro. Devoj~eto. Devoj~eto zapali novo kibrit~e i na plamenot zdogleda dolga masa vrz koja ima{e sekakvi jadewa. Snegulkite pa|aa vo roevi. Pred nego blesna najubavata novogodi{na elka. Devoj~eto kako i da ne go zabele`uvaa. Baba mu go zede v pregratka i go ponese so sebe po viso~inite. devoj~eto zapali novo. za{to ne uspea da prodade nitu edno kibrit~e. Gi ispru`i nozete. Devoj~eto ne smee{e da se vrati doma. Kolku topol i sjaen plamen! Na devoj~eto mu se stori deka sedi pokraj golema bronzena pe~ka {to baboti. no kibrit~eto se izgasna.vika{e devoj~eto. Racete mu bea vko~aneti od stud i devoj~eto zapali edno kibrit~e. ama nekade gi zagubi.Koga }e padne yvezda. So ra{ireni race taa doa|a{e kon nego. prepolna so podaroci. Site brzaa vo svoite topli domovi. .Kupete kibrit~iwa! .POTSETI SE Kakov kraj imaat bajkite? Priseti se na nekoja i ka`i mu go krajot na drugar~eto. Okolu nego ima{e mnogu izgoreni kibrit~iwa. Novogodi{nata ve~er zapo~na. ostavaj}i svetla traga zad sebe. Devoj~eto se seti na zborovite od baba si: . Zatoa toa sedna vo edno zatskrieno kat~e me|u dve ku}i i go navle~e tenkoto fustan~e pod pomodrenite noze. Zapali u{te edno kibrit~e i ja zdogleda baba si pred sebe. Hans Kristijan Andersen 68 . gologlavo i boso. [to li ima{e vo niv? Toga{ edna yvezda se slizna od neboto.

RAZGOVARAME ZA KRAJOT NA PRIKAZNATA [to predizvika kaj tebe ovaa skazna? Zo{to ne o~ekuva{e vakov kraj? Kako zavr{uvaat drugite skazni? [to dozna ti za devoj~eto od re~enicata: Baba mu go zede v pregratka i go ponese so sebe vo viso~inite? [to ja predizvikalo nasmevkata na devoj~eto pred da umre? Na koj del od bajkata odgovara ilustracijata? Spored {to zaklu~uva{? 69 .

ANALIZA NA PRIKAZNATA Vo koj den od godinata se slu~ilo dejstvoto? Pronajdi ja re~enicata od koja go doznava{ toa. Koga se slu~il nastanot, vo koe vreme? Kade se slu~il nastanot, vo koja zemja? Napravi plan na prikaznata - daj mu naslov na sekoj razli~no oboen del. Opi{i go edinstveniot lik od ovaa ta`na prikazna - devoj~eto so kibrit~iwata onaka kako {to ti go zamisluva{. NA ^ASOT PO LIKOVNO Nacrtaj ja slikata na celinata koja ti ostavi najsilen vpe~atok. Naredniot ~as naredete gi slikite spored razvojot na dejstvoto i preraska`uvajte ja prikaznata. PRONAJDI GO VINOVNIKOT ZA SMRTTA NA DEVOJ^ETO Vo vakva tabela vo tvojata tetratka napi{i gi pri~inite poradi koi misli{ deka se vinovni tatkoto, bogatite lu|e {to minuvale kraj devoj~eto i op{testvoto (dr`avata) vo koe `iveelo devoj~eto. Koj e vinovnik za smrtta na devoj~eto? Tatkoto Bogatite lu|e minuva~ite Op{testvoto vo koe `iveelo

Pro~itaj gi tvoite odgovori. Organizirajte rasprava i donesete zaklu~ok dali se slo`uvate vo va{ite stavovi. RAZMISLI I ODGOVORI Kako bi postapil ti koga bi znael deka nadvor ima dete {to premrznuva? Pronajdi pove}e re{enija. SOZDAVAJ Napi{i sostav so eden od ponudenive naslovi. 1. Devoj~eto so kibrit~iwata e mojata nova sestri~ka 2. Vo poseta na domot za deca bez roditeli 3. Humanoto srce na ko~ija{ot 4. Novata godina ja proslaviv so devoj~eto so kibrit~iwata 5. Go spasiv devoj~eto so kibrit~iwata 70

PRETHODNA ZADA^A Organizirajte poseta na edna teatarska pretstava. Mo`ete pretstavata da ja prosledite i na CD.

TEATAR
Teatarot e mesto, zgrada vo koja odime da gledame teatarska pretstava. Nie, gleda~ite, se smestuvame vo sedi{tata za publika. Koga }e se krenat zavesite, na scenata doa|aat glumcite (akterite) i igraat. Osobeno vnimanie ni privlekuvaat nivnite kostimi, dvi`eweto na kulisite, menuvaweto na scenografijata, osvetluvaweto i muzikata. Seto toa sozdava edna prekrasna atmosfera {to n¢ plenuva. I vozrasnite se voodu{evuvaat od magijata na teatarot. Tie posetuvaat teatar za vozrasni, a pomladite teatar za deca i mladinci. Vo teatarot za deca i mladinci se izveduvaat pretstavi so kukli i so glumci. I dvete se prekrasni. PRO[IRI GI SVOITE ZNAEWA Vo koj teatar si sledel nekoja pretstava? Koga posleden pat si bil? So kogo? Koja teatarska pretstava ja slede{e? Koi glumci igraa vo nea? Kako bea oble~eni? IZRAZI SE PISMENO Zapi{i gi site novi zborovi. Objasnete gi so pomo{ na va{ata u~itelka. Opi{i edna teatarska pretstava po sledniov plan: 1. 2. 3. 4. Pred teatarot Netrpelivo o~ekuvawe na po~etokot Voodu{evuvawe od scenata Prekrasni teatarski kostimi 5. Interesni likovi 6. Nevoobi~aeno svetlo, muzika 7. Gromoglasno rakopleskawe

Pro~itaj {to si napi{al. Najubavite opisi nagradete gi so rakopleskawe. 71

VOO^I I DONESI ZAKLU^OK Izlezete site nadvor zaedno so va{ata u~itelka. Poigrajte si so snegulkite. Ispru`i ja dlankata i ~ekaj da ti padne snegulka. [to ~uvstvuva{ na dlankata? [to se slu~uva so snegulkata? Kako izgledaat snegulkite koi sletuvaat od neboto? Razmenete si gi va{ite mislewa.

IGRA SO SNEGULKITE
Koga doa|aa snegulkite beli, igrivo, veselo, leko, skokav, na dlanki gi ~ekav - go slu{av nivniot {epot. A tie, trepetni, mali, so mene igraa samo, edna na raka }e sleta, druga na ve|a, na ramo... A jas zaigran taka, snegulki fa}av po patot, a tie yvezdi~ki mali - mi pravea |erdan na vratot. Naum Popeski POGODI [TO E Vo fustan od kristal bel nebesna nevesta mi podade raka, a {tom mi seti damar vrel, se stopi na mojata dlanka.

Qup~o Siljanovski (S. . . . . . A)

SPOREDI Napravi sporedba so igrata na poetot i tvojata igra so snegulkite. Ima li razlika? [to zaklu~uva{, koga poetot si igral so snegulkite? [to ~uvstvuval vo taa igra? A {to ~uvstvuva{e ti? Vo ~etvrtiot stih poetot veli deka go slu{al nivniot {epot. [to misli{ ti, {to mu {epnuvale snegulkite?

72

mo`e{ da pi{uva{ i na ovoj naslov: "Snegulkata mi raska`a#. Redovno ispra}ajte va{i tvorbi. Ako ti se dopa|a pove}e. Zamisli deka ti {epka samo tebe. Prepi{i go sostavot so ubav rakopis i isprati go na adresata na spisanieto {to go ~ita{. da £ postavi{ pra{awe ili da gi zapi{e{ nejzinite {epoti. ako saka{. Potrudi se vo nego snegulkite da gi pretstavi{ kako `ivi su{testva {to nekoj ti gi ispra}a da si igraat so tebe ili da ti raska`at "nebesna# prikazna. KREIRAJ! Nacrtaj vo tetratkata na prvata prazna stranica edna golema snegulka. Odberete interesen raskaz od va{eto spisanie in a naredniot ~as obrabotete go.IZRAZI SE SO ZBOROVI! Napi{i sostav so naslov "Igrav so snegulkite#. Organizirajte poseta na redakcijata i zapoznajte se so urednicite.SITE SPISANIJA NAMENETI ZA DECATA Koe detsko spisanie go koristite vo va{eto u~ili{te? Koja rubrika ti e najinteresna? Koi pisateli naj~esto pi{uvaat za toa spisanie? [to ima vo zabavnata rubrika? So kogo ja popolnuva{? Koi drugi detski spisanija si gi sretnal? Sorabotuvajte so urednicite na va{eto detsko spisanie. a da £ odgovaraat na snegulkata. 73 . Okolu nea napi{i gi site zborovi i izrazi na koi }e se seti{. Pro~itaj mu go sostavot na tvoeto drugar~e. DETSKI PE^AT . da £ napi{e{ i nekoja poraka. Tie }e ve zapoznaat so na~inot na podgotovka na va{eto omileno spisanie. Ako saka{ mo`e{ da go pro~ita{ i pred celata paralelka. Mo`e{.

Prozorec negde otvora krila: na mrazot cvrst. Od`akot visok samo gi mami so topol ~ad. Si napravil li ti vakva dobrina? Koga? Kako? 74 . Pticite gladni baraat zrna pod snegot mek. Sletuva jato. pole. zemjata crna gi pokril sneg. pagaat zrnca od raka mila cel detski grst. Nikade crvec. ni tro{ka hrana da smirat glad. protega gu{a se kolve v slast. Od radost blika detskata du{a {to dava spas! Mihail Janu{ev RAZGOVARAME ZA PESNATA Za kogo se zboruva vo pesnata? [to gi ma~elo pticite? Objasni zo{to pesnata ima vakov naslov.Koi ptici ne odletuvaat na topliot jug? Kako ja pre`ivuvaat zimata? DOBRINA Planina.

~etvrtata strofa na rakopisni latini~ni bukvi.vtorata strofa so pe~atni latini~ni bukvi. a potoa na sekoj zbor dodaj mu go zborot od desnata kolona so koj{to se rimuva: sneg glad mila crna cvrst spas du{a zrna mek grst ~ad krila gu{a slast Za sekoja strofa napi{avme po edna glavna misla (poetska slika). . ZA DOMA Nau~i ja pesnata naizust i izrecitiraj ja na sledniot ~as.tretata strofa na rakopisna kirilica.PODREDI Kolku sliki mo`e{ da nacrta{ za pesnata? Koe e osnovnoto ~uvstvo vo nea? Prepi{i gi zborovite od levata kolona. . 75 . a ti podredi gi vo tvojata tetratka: Radost vo du{ata Gladnite ptici Oxakot izmamnik Zrnca na mrazot Napi{i ja porakata na poetot. . Nie namerno go smenivme redosledot.prvata strofa na pe~atna kirilica. VE@BAJ UBAVO PI[UVANJE Prepi{i ja pesnata vo tetratkata na sledniov na~in: .VOO^I .ANALIZIRAJ .

Jas sum Vera . Ne znae{e dali ova navistina mu se slu~uva. .prodol`i. nade` i qubov go stoplija negovoto srce i toj potskokna od radost. Kiko ne mo`e{e da se izna~udi.. be{e prekrasna. veruvaj vo mene! Posakaj da bidam ~esto so tebe! . na dlankite ima{e tri golemi kapki voda.Mojata kultura mi nalo`uva da se pretstavam . Mojata cel e mnogu blagorodna. i podaruvaj ja! Na Kiko s¢ mu se izme{a vo glavata. Kiko! Posakaj da bidam ~esto so tebe! . Obo`avam da podaruvam qubov . Kiko. Sakaj ja i ti qubovta. Ima{e dolga kristalna kosa.re~e.. Koga povtorno gi otvori. i mnogu sakam da mi podaruvaat qubov. Veruvam deka ima mnogu dobrina vo srcata na site lu|e.RAZMENI GO MISLEWETO Na kakov podarok se nadeva{ za Nova godina i Bo`i}? Razgovaraj za toa so drugar~eto do tebe. Ja ispru`i dlankata za da ja fati . Potoa duvna vo nea za da go isprati bakne`ot. Tancuva{e poubavo od site. Gi izmi so niv sonlivite o~i. be{e igriva balerina. Jas treba da gi toplam srcata na lu|eto so nade`.. Snegulkata. BO@I]NI SNEGULKI Kiko vnimatelno go namesti bo`i}noto ~orap~e pod elkata. A ti prijatel~e. a tie go rasonija podobro od koga bilo.mu re~e. Na Kiko niz glava mu minaa stotina pra{awa. Izleze na terasata za da mu se poraduva na snegot.RAZMISLI . I taa zatancuva na negovata dlanka. Veruvaj vo mene. Gi okokori . najubava dosega snegulka-balerina. Sekoja godina dobiva mnogu podaroci. pa so qubezna nasmevka progovori: . Kiko podzina od ~udewe. Na Kiko napati mu se ~ine{e deka go kani da tancuvaat zaedno..go posovetuva.Jas sum Quba . vsu{nost. Nabrzo na negovata dlanka sleta u{te edna snegulka. ja bakna svojata staklesta dlanka. Vera. Ja protrese svojata glavi~ka i se pokloni: . Koga prestana. Taa se zavrte nekolku pati na negovata dlanka. Za da se uveri gi zatvori o~ite i izbroi do deset.. nade` i qubov vo srcata na site lu|e. Znae{ li zo{to me vikaat taka? Zatoa {to veruvam deka tvoeto srce e polno so dobrina. Violeta \urovska 76 . za mig na negovata dlanka sleta u{te edna. Toga{ zabele`a edna neobi~no golema snegulka. pa godinava ne znae{e {to da posaka. ne mo`e{e da im veruva na svoite o~i. Mu gorea obrazite.. . Sega navistina znae{e {to }e posaka za Bo`i}: vera. So fustan~e od pamuk i biserni ~evli~ki.pro{epna snegulkata. No. Mu padna po malku sram poradi toa.Se vikam Nade`da i ne sum slu~ajno tuka.

Sostavi plan po redosledot koj ti go nudime.SOSTAVI PLAN NA RASKAZOT Pro~itajte go raskazot i podelete go na pet logi~ki celini. So {to se ispolnilo srceto na Kiko? Vreme na nastanot: (Koga se slu~ila slu~kata?) Mesto na nastanot: (Kade se slu~il nastanot?) Poraka: ([to treba da ima vo srcata na site lu|e?) 77 . [to mestel Kiko? 2. Odgovorite na pra{awata }e ti pomognat vo sostavuvaweto na planot: Tema: (Za {to ili za kogo se zboruva vo raskazot?) Glavni misli: 1. So {to e polno srceto na Vera? 3. So {to topli Nade`da? 4. [to podaruva Quba? 5.

kako i razmisluvawata na Kiko. SOSTAVI SKELETEN PRIKAZ Podelete se vo grupi po trojca. Pra{aj gi povozrasnite ili vidi na verskiot kalendar koga e verskiot praznik Vera. Prepi{i gi poslednite dve re~enici.SOZDAJ Potseti se {to e strip.PRONAJDI I PREPI[I Pronajdi gi i prepi{i gi na latinica zborovite na Vera. POTSETI SE . Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj strip za raskazot. Vo niv e ka`ano so {to treba da bide ispolneto na{eto srce. Mo`ete da pi{uvate na listovi koi potoa }e gi istaknete na u~ilni~koto pano.) Boja ________________________ (So koja boja }e gi pretstavi{ ~uvstvata od raskazot?) Dopolni: Edna od najdobrite raboti vo raskazot e ___________________ ([to sfatil glavniot lik?) 78 . Quba i Nada i {to ozna~uva toj praznik. Nade`da i Quba. Pro~itajte go raskazot vnimatelno i potrudete se zaedni~ki vo tetratkite da napravite vakov prikaz na ovoj raskaz. Smisli gi dijalozite me|u Kiko i snegulkite. Re~enica ___________________________________ (Za {to se zboruva vo tekstot?) Fraza (ubava misla) _________________________ (Se objasnuva najva`noto od raskazot.) Eden zbor __________________________________ (Najva`niot zbor od raskazot {to ja objasnuva sodr`inata.) Simbol ili slika (Pretstavi ja sodr`inata vo edna slika.

ISKLU^OK: Samo zamenkata JAS ne zamenuva imenka. izbri{i ja tablata! ---------------.LI^NI ZAMENKI Razgledaj gi slednive re~enici vo parovi: 1. TAA. Zamenkite koi gi zamenuvaat imiwata na licata se vikaat LI^NI ZAMENKI. -------------------------. Prepi{i gi slednive re~enici. 3.. Zora.Tie }e crtaat. Deteto }e u~i so mene. a na liniite napi{i ja li~nata zamenka {to odgovara: _________ mi podari kniga. ZABELE@I Koj zbor vo prvata re~enica go zamenil zborot toa? Koi tri zbora vo vtorata re~enica gi zamenil zborot tie? So koj zbor treba da ja zameni{ imenkata Nikola vo ~etvrtata re~enica? Koj zbor nedostasuva vo pettata re~enica? Koi vidovi zborovi se zameneti so zamenkite? ZAKLU^I Zborovite koi naj~esto gi zamenuvaat imenkite se vikaat ZAMENKI.Toa }e u~i so mene. Razmisli zo{to! Razgledaj ja tabelava: ednina mno`ina ednina mno`ina ednina mno`ina JAS NIE TI VIE TOJ. TOA TIE prvo lice vtoro lice treto lice Liceto koe govori Liceto na koe mu se govori Liceto za koe se govori. Nikola. no ne e prisutno PRIMENI GO NAU^ENOTO Prepi{i gi slednive re~enici. Jas. a imenkite zameni gi so soodvetnata li~na zamenka: Stole recitira najdobro. Sosetkata ima belo ku~ence.------------------. Jana ja ~ita lektirata. 4. 79 . ------------------------. _______ ~ita{ kniga._____ izbri{i ja tablata! 5.Taa ima belo ku~ence. Jane i Eli }e crtaat.______ }e gi polevate cve}iwata. Ana i Spase. 2. Ivana i Bojan odat na balet. }e gi polevate cve}iwata. _______ }e igrame fudbal. _________ ste pobednici. Zoran i Igor sme sosedi.

Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al. ve pozdravuva i vi se pretstavuva: †Jas sum Novata godina. dodeka snegulki kako yvezdi pa|aat od vi{niot nebesen svod. Du{ko Avramov 80 .. Darovi polno kraj elkata redi. potem prodol`uva od. KAKO DOA\A NOVATA GODINA Tivko kako povev na veter niz beskrajno pole.ZAMISLI SI Vo no}ta sproti prvi januari ti i tvoeto drugar~e izleguvate na balkonot od tvojot dom. Zastanuva do vas. Dojdov prvo kaj vas da vi gi ispolnam site va{i `elbi!# Koi `elbi }e pobara{ da ti bidat ispolneti? Napi{i gi vo tetratkata. vi se nasmevnuva. vo docniot polno}en ~as. Odedna{ od neboto se spu{ta belosne`na kralica nakitena so bezbroj sjajni yvezdi.. Novata godina v ruba belosne`na doa|a kaj nas.

SOZDAVAJ Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj ja Novata godina onaka kako {to si ja zamisluva{. Pro~itaj gi glasno i objasni zo{to ti se dopadnaa tie stihovi? PRONAJDI Pronajdi gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi so svoi zborovi. taka {to da se po~uvstvuva radosta {to te ispolnuva. IZRAZI SE Kakva slika si zamisluva{e dodeka ja ~ita{e ovaa pesna? Kakvi ~uvstva pobudi kaj tebe? [to misli{. ruba. otkako }e gi naredi darovite kraj elkata? A kade zaminuva starata godina otkako }e £ se potro{at denovite? Podvle~i gi so moliv~e stihovite koi najmnogu ti se dopadnaa. RECITIRAJ IZRAZNO Nau~i ja pesnava napamet i recitiraj ja izrazno.OTKRIJ GO ZNA^EWETO NA ZBOROVITE Razmisli. a potoa razmeni go misleweto so tvoeto drugar~e. Otkako }e si gi razmenite mislewata i }e go utvrdite to~noto zna~ewe. Doma pismeno opi{i ja atmosferata na ~asot dodeka rabotevte. Izlo`ete gi va{ite crte`i na izlo`benata tabla vo va{ata u~ilnica. vi{en i svod. zapi{i go vo tvojata tetratka. kade prodol`uva da odi Novata godina. 81 . za zna~eweto na slednive zborovi: povev.

POVTORUVAM I SE PROVERUVAM
OPISNI PRIDAVKI Samoto ime mi poka`uva deka so opisnite pridavki se opi{uvaat predmetite i su{testvata. Tie stojat do imenkite i ozna~uvaat kakvo e ne{to. 1. Vo tetratkata }e gi prepi{am samo opisnite pridavki od slednava re~enica: Premrznatoto rusokoso devoj~e sedna vo edno zatskrieno kat~e me|u dve ku}i i go navle~e tenkoto fustan~e pod pomodrenite noze. 2. Ne se opisni pridavki i nema da gi prepi{am vo tetratkata: a) visoka, dobar b) drveni, selski v) vredni, dare`liv LI^NI ZAMENKI Li~nite zamenki mnogu lesno gi raspoznavam zatoa {to tie gi zamenuvaat imiwata na licata i zatoa se vikaat li~ni. 3. Pokraj sekoja li~na zamenka vo tetratkata }e opredelam koe lice go zamenuva i vo koj broj (ednina ili mno`ina): a) toj - __________; b) nie - _________ v) ti - ___________ 4. Sekoja istaknata imenka vo re~enicite }e ja zamenam so li~na zamenka: a) Decata crtaat. b) Goce i Dame se makedonski revolucioneri. v) Borjane, podaj mi go sun|erot! g) Ti i Ana polejte gi cve}iwata!

TEATAR Teatarot e golema i ubava zgrada vo koja se izveduvaat teatarski pretstavi. Mestoto kade {to se izveduva teatarskata pretstava se vika scena. Lu|eto koi se pojavuvaat na scenata i gi igraat likovite od pretstavata se vikaat glumci (akteri, artisti)

DETSKI PE^AT Site spisanija {to se nameneti za decata go so~inuvaat detskiot pe~at. Napisite i rubrikite vo niv se prilagodeni na potrebite i interesite na decata spored vozrasta. Imaat prekrasni ilustracii i zatoa se mnogu privle~ni za sekoe dete. Za vreme na zimskiot raspust }e napi{am nekolku tvorbi i }e gi ispratam na adresata od moeto spisanie. Vo eden od narednite broevi }e o~ekuvam da izleze moja tvorba, ako ja izbere urednikot. 82

Gi neguvam drugarstvoto i prijatelstvoto
LICEMER
Tuku{to se sprijatelile ~ovekot i peperugata sednale zaedno da ru~aat. Vremeto bilo sve`o, pa ~ovekot po~nal da si duva na racete. - [to pravi{? - go pra{ala peperugata ~ovekot. - Gi duvam racete za da gi stoplam - odgovoril ~ovekot. Ne{to podocna ~ovekot si naleal `e`ok ~aj od termosot i bidej}i ~ajot bil premnogu `e`ok, pred sekoja goltka, ~ovekot duval vo ~a{ata. - [to pravi{ sega? - pak pra{ala peperugata. - Go duvam ~ajot za da go izladam! - odgovoril ~ovekot. Iznenadena, peperugata vozvratila, odletuvaj}i: - Go raskinuvam prijatelstvoto! Ne sakam da si imam rabota so nekoj {to od ista usta duva i toplo i ladno! Ezop

VOO^I I ZAKLU^I Ti ve}e znae{ deka vo basnite naj~esto kako likovi gi sretnuvame `ivotnite, rastenijata, insektite. Osven peperugata, ~ij lik go sretna vo ovaa basna?

JA OTKRIVAM PORAKATA NA BASNATA Zo{to peperugata go raskinala prijatelstvoto so ~ovekot? Koi se tie lu|e †{to od ista usta duvaat i toplo i ladno?“ Kako }e gi nare~e{ takvite lu|e? Prepi{i tri od navedenive karakterni osobini za koi misli{ deka najmnogu im odgovaraat: licemerni, mrzlivi, qubopitni, neiskreni, dvoli~ni, nedobronamerni. Objasni zo{to ne bi sakal da ima{ takvo drugar~e. Napi{i ja so edna re~enica porakata od basnata. 83

RAZMISLI Ku~eto za razlika od ~ovekot, ima mnogu prijateli, bidej}i mavta so opa{kata, a ne so jazikot! Izvle~i zaklu~ok od ovaa mudra misla.

DRUGARSTVOTO E NE[TO SVETO
Drugarstvoto e ne{to sveto, drugarstvoto e ne{to krasno, drugarstvoto e v mirno leto bez oblaci nebo jasno. Koj drugari verni ima drugarstvoto cuti, trae, najiskreni ~uvstva budi, ko svetilnik vo nas sjae. Drugarstvoto e ne{to silno, drugarstvoto e ne{to lebno, drugarstvoto e sonce krilno, na site nas mnogu trebno. Koj drugari verni ima drugarstvoto dolgo trae, vozvi{eni `elbi ra|a, ko zornica yvezda sjae! Stojan Tarapuza

OTKRIJ GO ZNA^EWETO NA ZBOROVITE: Porazgovarajte so drugar~eto za zna~eweto na zborovite vozvi{eni (`elbi) i zornica (yvezda). Otkako }e bidete sigurni, zapi{ete go vo tetratkite.

84

ZADA^A Napi{i vo tetratkata sedum re~enici so koi }e ka`e{ {to ne e drugarstvo. Koja sporedba ti se dopa|a pove}e? Objasni zo{to. Pronajdi vo pesnata i zapi{i vo tetratkata {to s¢ e drugarstvoto. Ne e drugarstvo i ako ~okoladoto go izede{ skri{um od drugarot. Izmisli i izraboti originalen podarok za negoviot rodeneden. Nabroj u{te tri raboti koi za tebe se sveti. SOZDAVAJ PO SOPSTVEN IZBOR Opi{i go tvojot najdobar drugar/ka. [to pretstavuva za tebe drugarstvoto? So kogo najmnogu se dru`i{? Zo{to? [to ti se dopa|a kaj nego? Pronajdi gi dvete sporedbi na drugarstvoto vo pesnata. Izmisli i ti edna sporedba za drugarstvoto i pro~itaj mu ja na drugar~eto. Napi{i sostav so naslov: †Koga se poka`av kako vistinski drugar#. Prepi{i ja vo tetratkata strofata koja najmnogu ti se dopadna. Prodol`i sam posle dadenive dva primera: 1. La`eweto ne e drugarstvo. 2. Tvoite izrabotki i sostavi mo`e{ da mu gi isprati{ i po po{ta za nekoj ubav povod.RAZGOVARAME ZA GOLEMOTO ZNA^EWE NA DRUGARSTVOTO Objasni go naslovot na pesnata. 85 . Kakov drugar treba da bide{ za da trae drugarstvoto? Otkrij vo vtorata i poslednata strofa.

Tatko mi kupi pet banani i sedum-osumnaeset portokali.. A jas se mislam kolku li da izlupam: pet ili {est? Zo{to ne mi ka`uva kolku to~no treba da izlupam? Ti kolku jabolka bi izlupil? Ako izlupam pet. So koi broevi e ozna~eno to~no koli~estvo? Nabroj gi! So koj broj ne e ozna~eno to~no koli~estvo? Kakvo koli~estvo e ozna~eno so nego? Broevite ozna~uvaat to~no i pribli`no koli~estvo. Za sto denari mo`e da se kupat dvaesetina jabolka. Spored toa. I taka e mnogu zdravo da se jadat sve`i jabolka! SOGLEDAJ I ZAKLU^I Zo{to devoj~eto e vo dilema kolku jabolka da izlupi? Ve}e znae{ deka broevite ozna~uvaat koli~estvo. V~era pro~itav triesetina stranici od lektirata. desetina. ___________________________________________. no nikoj ne mi otvori.mi veli mama. pa ako e vi{ok ednoto. }e go izedam. 86 . Sam donesi zaklu~ok kako se obrazuvaat broevite za pribli`na brojnost. Na krajot odlu~uvam: }e izlupam sedum.SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST DILEMA †Izlupi pet-{est jabolka da napravam pita#. PRIMENI GO NAU^ENOTO Otkrij gi broevite za pribli`na brojnost vo slednive re~enici: Tri-~etiripati yvonev. razlikuvame broevi za to~na (opredelena) brojnost i broevi za _______________ brojnost. dva-trinaeset. Dopi{i vo tetratkata u{te pet broevi za pribli`na brojnost. mo`ebi pitata nema da bide dovolno so~na!? Ako izlupam {est. pokraj dadenive: tri-~etiri. mo`ebi nekoe jabolko }e bide crvlivo i povtorno }e bidat pet.

77.dveste trieset i osum (NE: dvesta!) .. dvanaeset. 87 .pet-{esnaeset . osumdesetina.pedesetina 7-8. 349. 572 ZAKLU^I I ZAPI[I Kako se pi{uvaat broevite za pribli`na brojnost koi{to se obrazuvani od dva sosedni broja? A kako broevite obrazuvani od deseticite: desetina. {eesetina. ~etiriesetina. dvanaesetina i dvanaesettina.òrista ~etirieset i devet (NE: tristotini!) ..desetina . dvaesetina. 223. 128. Kako se pi{uvaat pove}ecifrenite broevi: spoeno ili odvoeno? So koe zbor~e (svrznik) se odvojuvaat poslednite dva broja vo pove}ecifrenite broevi? Izgovaraj gi glasno i obidi se da ja sogleda{ razlikata me|u: desetina i desettina. 356. osum.pedeset i {est . sto.~etiristotini osumdeset i dve iljadi (NE: iqada!) 56. triesetina i triesettina PRIMENI GO NAU^ENOTO Od slednive broevi za to~na brojnost obrazuvaj broevi za pribli`na brojnost i zapi{i gi: pet. Slednive pove}ecifreni broevi zapi{i gi so zborovi: 22. 12-13 Broevite dadeni so cifri napi{i gi so zborovi kako {to ti e poka`ano: .PI[UVAWE NA BROEVITE ZA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENITE BROEVI i 482 tri-~etir desetina 10 pet-{esnaeset pet 00 t 238 349 naese trieset osum sto 5 sum pede o 7 setina 56 dva-t 2 77 ri IZGOVORI I ZAPI[I VO TETRATKATA Izgovori gi glasno broevite za pribli`na brojnost i zapi{i gi vo tvojata tetratka: . 941. 47.dva-tri . pedeset.

Mravkite u{te pozabrzano po~nale da se vrtkaat okolu nego. Mu padnalo na nekoe dete koga odelo po patot. uspeale da go dovle~kaat do vlezot na dupkata. Koga }e duvnat vetrovite. i }e si odmoraat od te{kata letna rabota. Se obidela u{te edna{. leka-poleka. Potoa se naredile edna po druga i se obidele da go potegnat par~eto leb. Za{to zimata e dolga i te{ka.gric. Slavka Maneva 88 . Cel den bez zapir rabotelo mravjoto semejstvo. gric . Se vratila nazad i gi povikala site rodnini: . kolkavo par~e! ]e se sladime cela zima! . Gricnala malku od lebot i £ se storil vkusen . da go podigaat i taka. eden den trov~e.im rekla. gric. majko.prevkusen.vikale i par~eto po~nalo da se pomrdnuva. Eden den zrnce.Pobrzajte da go dovle~eme. Se obidela da go potegne par~eto da go odvle~e. Se rastr~ala niz poleto da najde zrnce ili trov~e da go dovle~e vku}i. mravkata naedna{ na{la par~e leb nama~kano so marmalad.go isekle na mali par~iwa. Se obidele da go vnesat. no par~eto ne se ni pomrdnuvalo. -Lele. o-ruk! . Mravjata kolona zabrzano stignala do lebot. no ne uspeala. no zadovolni od svr{enata rabota. Toga{ se podelile na grupi i .RAZMENI GO MISLEWETO Objasni mu na drugar~eto {to pretstavuva za tebe slogata. no ne bilo mo`no. za{to da ne go izede nekoja ma~ka! . -O-ruk. a do ve~erta skladot bil poln so leb. site mravki }e si sedat na toplo i }e si grickaat od letninata. Site bile umorni.se raduvale mravkite. Zabrzana po patot. SLO@NA DRU@INA Trgnala mravkata vzori na rabota.

kino.koja osobina. Izrabotete plakat so koj{to }e gi pokanite va{ite drugar~iwa od drugite oddelenija da gi kupat va{ite slatki proizvodi. pokraj rabotlivosta. Dogovorete se i organizirajte "Sladok pana|ur#. gi krasi? Kako se ~uvstvuvale mravkite po zavr{enata rabota? Koi lu|e se sporeduvaat so mravkite? PRONAJDI Pronajdi ja i objasni ja povrzanosta na slednive dve pogovorki so tekstot: Koj se trudi ne dengubi. muzej ili kupete CD-iwa za va{ite potrebi. So koj del od raskazot }e ja povrze{ ovaa pogovorka: Zrno po zrno poga~a? Pronajdi u{te pogovorki {to mo`e da se povrzat so ovoj raskaz. a potoa da go vnesat vo nea.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT [to te voodu{evi vo ovoj raskaz za mravkite? Pro~itaj go u{te edna{ delot kade {to e opi{ano kako mravkite uspeale par~eto leb da go dovle~kaat do vlezot na dupkata. 89 . So sobranite pari posetete teatarska pretstava. Slo`na dru`ina i planina potkreva. Kolku vreme im bilo potrebno da go napravat toa? [to ti ka`uva toa za mravkite . SORABOTUVAJ VO PROEKTOT Bidete vredni kako mravkite.

PRETHODNI AKTIVNOSTI Potrudi se da najde{ pesna. Pirin. GOCE najsvetlata yvezda srede yvezdi roj. GOCE na{a krepka misla i povik za boj! GOCE sonce na{e {to ve~no n¢ gree. ZAPOMNI Na 4 fevruari 1872 godina se rodil golemiot makedonski revolucioner Goce Del~ev. pra{aj gi povozrasnite za nego. GOCE srce i du{a na Makedonija. raskaz ili slika od Goce Del~ev. GOCE pesna na{a {to milno se pee. zapi{i vo tetratkata i pak bidi podgotven za ~asot. GOCE srce vo srcata na{i najdlaboko vlezeno. Gligor Popovski 90 . Ako ne mo`e{ da najde{ ni{to. NA[ GOCE GOCE ime na znamiwata na{i so zlato izvezeno. Pelagonija. GOCE zemja na{a. Kuku{.

Potrudi se vo tvojot glas da se po~uvstvuva gordost. Pi{uvaj najubavo {to mo`e{ za da doka`e{ deka ja saka{ tatkovinata i nejzinite heroi. Izberete najdobar recitator. sre}a. VE@BAJ PISMENO IZRAZUVAWE Prepi{i gi trite strofi od pesnata koi najmnogu ti se dopadnaa so rakopisni latini~ni bukvi. Diskutirajte za site poedine~no. Ilustriraj ja pesnata taka {to }e se potrudi{ {to pove}e poetski sliki da gi dolovi{ so crte`. Zo{to poetot veli deka e srce i du{a na Makedonija? [to po~uvstvuva dodeka ja ~ita{e pesnata? VE@BAJ IZRAZNO RECITIRAWE Pro~itaj ja pesnata nekolkupati vo sebe i zamisli si so kakov ton }e gi ~ita{ ovie stihovi pred tvoite drugar~iwa. 91 .KOJ E GOCE? Za koj Goce poetot pee vo ovaa pesna? [to znae{ ti za nego? Kade se nao|a negoviot grob? Si go posetil li? Vo pesnata ima prekrasni misli za Goce koj e sporeden so najvrednite ne{ta vo na{iot `ivot. hrabrost.

ama jas sakam ~estitka. a {iroka nasmevka £ go ukrasi liceto.Na ovaa: trale.Vie dvajca mo`ete taka da si ~estitate.Slu{aj ti Traj~e. Vistinska. Vo nea go gleda i svojot vnuk Traj~e. .. to~ka.re~e Damjan.. majmun. . O~ite £ svetnaa od radost.. Va{iot Traj~e . ili ne?! Sakam po{tarot da mi donese ~estitka koja{to }e ja stavam na televizorot. lozinka. . . Sega postojano gleda vo ~estitkata vrz televizorot.Nema ama .i go zatvori telefonot naluteno. kom . majmun~e . da mu ka`am od kogo e .Na koja adresa.A tebe. ~estitkata glasno ja ~ita{e gledaj}i vo monitorot.. majmun~e.Da. bratu~edot na Traj~e.A. bez majmun~iwa! Razbirate li vie dvajca.Alo. gledaj}i vo kompjuterot. bez nikakvi majmun~iwa.. Pa na sekoj {to }e dojde na gosti. .. jahu. majmun~e edno . Naum Popeski 92 . Babata ja oblea vedrina. .Sega i jas }e mu ispratam ~estitka na ovaa adresa .. Damjan u{te pro~ita: .re~e baba mu... seta †skisnata# i sneveselena..RAZMISLI .Daj da mu se javam po telefon . povelete . Po tri dena dojde po{tarot so ~estitka. babo . so marka. babo. kako i sekoga{. draga babi~ke.. kom . so adresa.. vnu~ko? . majka na negoviot tatko.trale. A i taa nego.RAZMENI GO MISLEWETO Razgledaj gi ovie zborovi: e-mail..Ama. .. Posebno ja pozdravi baba mu.. . †Marko Cepenkov#. .pra{a baba mu. ti posakuvam dobro zdravje i dolg `ivot! Damjan. javi se od mobilen. . . se znae. koja mnogu si ja saka. Za {to stanuva zbor? Razgovaraj so tvoeto drugar~e za kompjuterot. Traj~e?! ..Od imeto na site doma . .. .Eve. Jas znam deka tvojata adresa e ul.. majmun~e. [to mo`e toj? A {to ne mo`e? ^ESTITKA Traj~e im isprati ~estitka preku internet na svojot bratu~ed i na negovite roditeli.

Vklu~ete se na Internetprogramite Internet Explorer ili na Mozilla Firefox.DA RAZGOVARAME Kako ispratil Traj~e ~estitka? Koj se nalutil na takvata ~estitka? Zo{to? [to pobarala taa? Pro~itaj gi nejzinite zborovi. Kako ti naj~esto pra}a{ ~estitki za koja bilo prigoda? Mo`e{ li preku mobilen da ~estita{ ne{to? Kako? POTSETI SE [to e internet? Kako mo`e{ da razgovara{ so nekogo preku Internet? [to treba da napi{e{ tvojata poraka da stigne tamu kade {to treba? BIDI SOVREMEN So pomo{ na nastavnikot napravete elektronska ~estitka. Najubavite ~estitki i poraki otpe~atete gi na pe~ata~ i zaka~ete gi na panoto. Pronajdete ja e-mail adresata na onoj na kogo }e mu ja ispratite. Napi{ete ja va{ata e-mail adresa i lozinkata (password). Koga }e se otvori va{eto po{tensko sanda~e. ^estitajte rodenden preku mobilen telefon so ispra}awe na SMS-poraka. napi{ete ja adresata na onoj na kogo }e mu ja ispratite po{tata. 93 .

. Se otvoraat kataden. Ti rekov. mi re~e. ova sre}no detstvo podolgo da trae! Vasil Mukaetov TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Ovaa pesna ja najdovme vo zbirkata pesni so istiot naslov na avtorot Vasil Mukaetov. Ti prepora~uvame da ja pozajmi{ od biblioteka i da u`iva{ vo ~itaweto na prekrasnite pesni. MI RE^E# Na drugar~eto do tebe {epni mu ne{to {to tebe ti e interesno. `ubori... v {kolo kako edno semejstvo. sosedi. mi re~e. ti rekov. ovoj ne bil tamu. 94 .Eh kolku bi sakal. prijateli. Ti rekov. Ti rekov! Na ulica. samo ako znae: .poleka te~e! Ovoj izvor-biser bi podzaprel malku.U^ESTVUVAJ VO IGRATA "TI REKOV. ko biserni {kolki. se peni i . Kakva e atmosferata vo paralelkata? TI REKOV. Za site ubavi raboti na svetov. Ovoj znae tolku..za s¢ {to n¢ sre}ava. kako bistar potok.. Pa i ova detstvo. a toa neka mu {epne na drugar~eto zad nego. I taka neka se prenese igrata do posledniot u~enik. MI RE^E Site sme drugari. neli. \erdani od tajni od uvo na uvo niz klupite {kolski. so drugar koga se deli! Ti rekov. mi re~e . mi re~e ..za s¢ {to se se}ava{! S¢ e ubavo. Sekoj so sekogo: Sum ~ul.

Izlo`ete gi va{ite crte`i na u~ilni~koto pano. so drugar koga se deli!# Objasni zo{to i ti bi sakal †ova sre}no detstvo podolgo da trae#? Pronajdi gi trite sporedbi vo pesnata i zapi{i ja najubavata spored tebe. Objasni zo{to ti se dopa|a najmnogu. 95 . Izmisli i ti edna sporedba za nego. neli. Poetot detstvoto go sporedil so bister potok. Objasni ja mislata iska`ana so stihot: †S¢ e ubavo. NA ^ASOT PO LIKOVNO Nacrtaj se sebe vo igrata na po~etokot na ~asot ili vo trkaleznata masa.ISKA@I GI TVOITE ^UVSTVA [to ~uvstvuva{ po ~itaweto na ovaa pesna? Napravi sporedba na atmosferata vo tvojata paralelka i atmosferata naslikana vo pesnata. ORGANIZIRAJTE DISKUSIJA Naredete se site vo golem krug so stol~iwata i organizirajte diskusija (vozrasnite bi ja narekle TRKALEZNA MASA) za ubavinata i va`nosta na drugarstvoto i me|usebnata dobra komunikacija so site lu|e.

doa|aat vo poseta na gradot.RAZMISLI .Ovde v grad nemate ~ist vozduh.se rasprika`a Mir~e.Tamu na selo nemate mnogukatnici. pred site mu re~e: . Vo tvojata tetratka nacrtaj vakva tabela i popolni ja: Potseti se vo koj raskaz od ovoj u~ebnik se opi{ani ubavinite i prednostite na `ivotot na selo.se per~i Dime.A vie v selo nemate ni supermarket. Tuka im se skina kavgata.Gra|an~e! .Prosti.Selan~e! . ni asfaltirani parkinzi ni golem stadion! . Mir~e! . sandaci so p~eli.i v selo i v grad! Decata koi se rodeni v selo.Dobre dojde-e-e-eee! . Mir~e! I jas bi sakal da bidam selan~e.@ivotot mo`e i treba da bide ubav nasekade . odite na izlet v selo. trevnati poljanki. koj umee da bide i neprijaten i zadorko. izvorska voda i doma{ni `ivotni vo dvorot! . selo pozitivno negativno grad Smenete gi tetratkite so drugar~eto od tvojata klupa i pro~itaj go negovoto mislewe. `uborliva reki~ka so ripki. koja stoe{e do vratata. A na{iov Dime. novi drugarstva. Mir~e ja prifati rakata i re~e: . Dobre dojde. Vo prvoto polugodie u~el vo seloto Zrnok.zagrgori celoto oddelenie! Velko Nedelkovski 96 . ni kino ni teatar! . Ova polugodie negovite roditeli se preselija vo Skopje. I sedna vo poslednata klupa. ..Se vikam Mir~e! Tato dobi rabota vo edna grade`na firma. Toj se pretstavi: . Decata odvaj do~ekaa da yvoni za golemiot odmor. slu{na del od prepirkata i pomirlivo re~e: .ne mu ostana dol`en Mir~e gledaj}i go pravo v o~i.. A vie od pogolemite ili pomalite gradovi. PREPIRKA Vo oddelenieto na Dime dojde nov u~enik.mu nabroi Dime.]e bideme prvi drugari. I dvajcata mol~at.borbeno se protivstavi Mir~e. . . . . Taka se slu~uvaat novi poznanstva.RAZMENI GO MISLEWETO Navedi gi sli~nostite i razlikite me|u seloto i gradot. Bea qubopitni da doznaat ne{to pove}e za novoto drugar~e.A vie v grad nemate nivi i lozja. I jas sakam da bidam gra|an~e! U~itelkata Katerina. [to }e se slu~i? Koj }e popu{ti? Dime prv podade raka i re~e: .

Kako deluva{e na tebe ovaa prepirka? Zo{to ne ja opravduva{? Pronajdi gi re~enicite vo koi se istaknati ubavinite na seloto. Od koi mesta ima{ drugar~iwa? [to ti e interesno kaj niv? 97 . [to misli{ za toa {to go rekla? Donesi svoj zaklu~ok koj e vo pravo? Objasni zo{to taka misli{.KOJ E VO PRAVO? O`ivete ja prepirkata. ^itajte go samo govorot na likovite. Odberete dve drugar~iwa {to }e bidat Dime i Mir~e i edno devoj~e {to }e bide u~itelkata. [to mu nedostasuva na gradot? Pro~itaj gi zborovite na Mir~e. Pro~itaj gi glasno. [to misli{ zo{to Dime prestanal da se prepira? Pro~itaj gi zborovite na u~itelkata Katerina.

mn.Prepirka#.. Sporedete gi va{ite iskazi i spored niv donesete zaklu~ok kade e poubavo da se `ivee. edn. G L A G O L I minato vreme sega{no vreme idno vreme O P I S N I P R I D A V K I 98 . Pro~itajte gi va{ite trudovi i izberete najubav sostav. I M E N K I ma{ki rod edn. `enski rod sreden edn. JAZI^NA VE@BA Popolni vakva tabela so zborovi od raskazot . Va{ite stavovi pretstavete gi vo ozna~enite poliwa. slika ~uvstvo zvuci vrska so mojot `ivot VE@BAJ PISMENO IZRAZUVAWE Opi{i {to najmnogu ti se dopa|a vo tvoeto selo ili grad. Tabelata neka ja izraboti na kompjuter va{ata u~itelka i neka vi ja podeli otpe~atena na hartija. mn.ISKA@I GO SVOJOT STAV Podelete se na dve grupi: selan~iwa i gra|an~iwa. rod mn.

Povtoruvav . SOGLEDAJ I DOPOLNI (vo tetratkata) Spored {to se razlikuvaat glagolite vo trite re~enici? Koga se vr{elo dejstvoto vo prvata re~enica? Koga vo vtorata? A koga }e se vr{i dejstvoto vo tretata re~enica? 1. 3. dodeka zboruvame za nego. Ovoj glagol e vo minato vreme. Nie }e ________ za nea. Ovoj glagol e vo __________. Site slu{aa vnimatelno.Dejstvoto }e se vr{i vo _______. Utre }e povtoruvam za zamenki. Denes povtoruvam za pridavki. MINATOST VE@BA ZA DOMA Nacrtaj vakva tabela vo tetratkata i dopolni gi praznite poliwa so glagoli {to }e go ozna~at baranoto vreme: gledav SEGA[NOST IDNOST u~at sakaa crtame }e u~at }e kupi{ nose{e 99 . Ovoj glagol e vo idno vreme. 2. Biljana }e odi na natprevar. ]e povtoruvam . V~era povtoruvav za imenki. MINATO I IDNO VREME. 3. Tie go ozna~uvaat i _________vo koe se vr{i dejstvoto. sega{nosta i ____________. Aleksandar _______ pismo. Dejstvoto mo`e da se vr{i vo _________. Spored toa kaj glagolite razlikuvame tri vremiwa: SEGA[NO.Dejstvoto se vr{elo vo minatoto. Majka mi mi kupi nova bluza. 2. ZAKLU^I I ZAPOMNI Glagolite ozna~uvaat dejstvo.VREME KAJ GLAGOLITE Razgledaj gi glagolite vo trite re~enici: 1. Povtoruvam . Nie u~ime za glagoli.Dejstvoto se vr{i sega.

po drugarstvo kec. so nabrano ~elo: †De`uren..ka`ete vie! Tome Arsovski 100 .klasnata vedna{ vide i pra{a po dol`nost. No Boki e drugar od visoka klasa. pa neka se seli.. borej}i se ma{ki. OCENKA PO DRUGARSTVO Na odmorot. A toa {to Zoki vinata svoja ja premol~a mirno za drug da strada? I koja ocenka drugarstvoto takvo zaslu`uva . v igra.RAZMENI GO MISLEWETO Ti se slu~ilo nekoe drugar~e da bide obvineto za gre{ka {to si ja napravil ti? Kako se ~uvstvuva{e potoa? Porazgovarajte za ova so drugar~eto.. Se znae: treba da se ka`e ~esno! Vo xebot go gme~i bonbon~eto †pec# propelte~i †ne znam# ..kaznet }e be{e Zoki.Boki. pa karawe padna i tuka i doma a po povedenie . pa trepka. znaete. No pravednik toga{ }e be{e! I normalno.kec! Da ka`eme . neli.izla`a svesno! Boki e proslaven nemirko.RAZMISLI .. }e mu zalepea. Stanal. poka`a po cena na najstra{na kazna od koja tri dni ni spie ni jade. ~ie e ova nevideno delo?# A de`uren .. I jasno . so ~evelot Zoran go izgreba yidot.

OCENI Vo vakva tabela {to }e ja napravi{ vo tetratkata pokraj imiwata na Zoki i Boki napi{i ja tvojata ocenka za drugarstvo. Iznesi gi svoite stavovi za nivnite postapki.BRANAM Podelete se na dve grupi: ednata grupa neka gi osuduva postapkite na dvajcata. Vo dolnite pravoagolnici obrazlo`i zo{to sekoj od niv ja dobil taa ocena od tebe. Po~uvstvuva li gri`a na sovesta? Ti si Boki. a drugata neka gi brani. Pritoa sekoj neka go obrazlo`i svojot stav. Zoki Boki 101 . a kakva po drugarstvo? Kako ja ocenuva{ postapkata na Zoki? Zo{to misli{ deka postapil nepravedno? Spored tebe kako trebalo da postapi Zoki? Zo{to taka misli{? OSUDUVAM . Raska`i zo{to se poka`a kako kukavica i dozvoli da nastrada tvoeto nevino drugar~e. ODBERI SI ZADA^A ZA PISMENO IZRAZUVAWE Ti si Zoki. Objasni zo{to ja prezede vinata na vinovnikot i ponese tolku golema kazna. Misli{ li deka tvojata postapka e poka`uvawe na vistinsko drugarstvo? Raska`i ja slu~kata od gledi{te na eden od sou~enicite na Zoki i Boki. Na krajot izvle~ete zaklu~oci za postapkite na dvajcata i zapi{ete gi na tabla i vo svoite tetratki.RAZGOVARAME ZA DRUGARSTVOTO VO PESNATA Kako go ocenuva{ drugarstvoto na Boki? Misli{ li deka se poka`al kako vistinski drugar? Zo{to taka misli{? Kako bi postapil ti vo takva situacija? Kakva ocenka dobil po povedenie.

So upotreba na trite glagolski vremiwa raska`i kako go proslavivte rodendenot na tvoeto drugar~e. Slednite broevi }e gi prepi{am so zborovi: 37. Vo tetratkata }e gi prepi{am samo broevite za to~na brojnost od slednava re~enica: Dve drugar~iwa im ostavija hrana na tri-~etiri premrznati vrap~iwa koi stoeja na edna granka. Vo vakva tabela vnesi gi glagolite od raskazot . 1000. ]e gi ka`am samo pravilno napi{anite broevi za pribli`na brojnost: a) dva-tri b) dvestotini-tristotini v) dva-trista g) desetina d) pet-{esnaeset |) petnaeset-{esnaeset 2. 16. dva. minato i idno vreme. osumnaeset. 222. VREME KAJ GLAGOLITE Kaj glagolite razlikuvam sega{no. tri. 96 minato vreme sega{no vreme idno vreme 102 . PI[UVAWE NA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENI BROEVI SO ZBOROVI 1.. Od dadenite broevi }e obrazuvam broevi so pribli`na brojnost: sedum. 459. Znam deka vremeto kaj glagolite go opredeluvam spored vremeto vo koe se vr{elo dejstvoto. 11. 1.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST Znam deka broevite ozna~uvaat to~no i pribli`no koli~estvo. 3. 2. 2. Sega }e gi prepi{am samo broevite za pribli`na brojnost: Pet-{est vredni u~enici so dve lopati i tri-~etiri metli go is~istija snegot od dvorot na edna baba.Prepirka# na str.Razlikuvam broevi za to~no opredelena brojnost i broevi za pribli`na brojnost. devet. {est. osum. pet. 71. 1. ~etiri.

Liljana Eftimova PRI^INI .povtori u~itelkata i u{te pota`no n¢ pogledna.POSLEDICI Koja e pri~inata poradi koja u~itelkata bila ta`na? Na {to se posledica navednatite glavi na u~enicite? Kako treba da se odnesuvaat u~enicite za da ne bide ta`na nivnata u~itelka? Zo{to treba sekoj u~enik da vnimava na higienata vo u~ilnicata kako i vo svojot dom i sekade kade {to se dvi`i? PREDLO@I Saka{ li da bide najubava tvojata u~ilnica i so nea da se gordee{? Iznesi ja svojata ideja kako da ja ukrasite va{ata u~ilnica i da ja napravite prijatno kat~e za prestoj i u~enje. koga vi e te{ko da ja odr`uvate ~ista va{ata u~ilnica? Site zasrameno gi navednavme glavite. {to vidovme: struganici od moliv. No. iako site sedevme mirno na svoite mesta. . zo{to velite taka.Poglednete ja samo u~ilnicava. u~itelke? .ta`no re~e u~itelkata.Hm! Neubava gletka! . Pobarajte pomo{ i od va{ite roditeli. .se osmeli da pra{a Ra{o. [to e najva`no od s¢ {to treba da pravi{ za da bide navistina najubava tvojata u~ilnica? 103 . Nie za~udeno se poglednavme eden so drug.. frleni hartii. .. Razgledajte gi site va{i idei i odberete gi tie {to mo`ete da gi realizirate.Mo{ne grda gletka! .Se gri`am za okolinata VALKANATA U^ILNICA U~itelkata vleze vo u~ilnicata i vedna{ se namurti. Navistina grda slika. Kolku e valkana! A v~era site do eden u~estvuvavte vo akcijata †Sakame ~ist grad#! Kako }e go is~istite gradot. lu{pi od son~ogled. No.

pa malku e neskromno.ha . pesna so ekolo{ka sodr`ina. Jas so zborovi ne se falam. platneno kese? So {to }e se pofali partalka kako tebe? Platnesa: Samo ti ima{ dobro mislewe za sebe. so {to }e se pofali{? Platnesa: Jas? Mene me pra{uva{? E. Se slu{a eko-pesnata) Zemeno od praktikata 104 . za kakvi ~uda zboruva{ ti. ako saka{ da znae{.hartiite. za mojata trajnost i da ne zboruvam. }e ve nad`iveam i dvete.ha! A moite rodnini vistinski manekenki.. Plastesa: Za kakvi dela. Ve~na sum. odam i {u{kam. zaedni~ki da pobarame re{enie za plasti~nite Platnesa: kesi! (Ja pregrnuvaat Plastesa i se gubat od scenata. Delata me krasat. Takvi kako tebe tamu ne yirnale. ajde da najdeme re{enie za mene kako problem! Hartesa i Ajde. HARTESA I PLATNESA (Se pu{ta muzika. Jas. Tvoite raznobojni partali se mavtaat po site grmu{ki i granki! Onoj koj prirodata ja gu{i i true. Toj se gordee so mene. se gleda deka ni{to ne znae{ za nas . deca? Ka`ete mu na ova kesi{te kolku razni boi ima samo vo va{eto blok~e so kola`-hartija. ne mo`e da bide na{ prijatel.PLASTESA. A da te pra{am dali voop{to si vlegla vo cve}arnica? Plastesa: Ne!. Plastesa: Ja pobedivte mojata gordost. No. Cvetnite aran`mani se vitkaat vo moite krep-sestri~ki so najveselite boi na svetot. (Im se obra}a na decata) Taka li e. Plastesa: Kako se osmeluva{ da me navreduva{? Hartesa: Pro{etaj okolu pa }e vidi{. Hartesa: Uf! Uf! Se fali{ so svoite mani. Sekoj proizvod bi sakal da go ponesam. Poglednete me mene! Kolku e vesela mojata obleka. [to se odnesuva do boite. Plastesa: (Se obra}a na Platnesa) A ti pak. za da storam ne{to za ovoj svet koj{to se davi vo |ubre od takvi kako tebe. oble~eni vo tonovi po najnovata moda. prijatelki! Kade ste trgnale? Hartesa i Platnesa: Trgnavme da kupuvame. N¢ ima vo pove}e boi i vidovi otkolku vas . Hartesa: Se razbira. Priznavam deka sum takva. opstojuvam so vekovi. sekoga{ sum mu pri raka na mojot sopstvenik. ha . no mislam deka vo sekoj pogled sum podobra od tebe. So gordost }e ti se pofalam deka izlegov od kov~egot na baba mi. Plastesa: Ste mo`ele i poubavo da se oble~ete.. Se pojavuvaat kuklite i igraat spored ritamot na muzikata. de~iwa. Platnesa: Najdobrata na{a karakterna osobina e {to lesno se reciklirame i pominuvame od eden vo drug korisen vid.plastikite.) Plastesa: (izleguva od samoposluga i im se obra}a na drugite dve kesiwakukli) Dobar den.

Izvedete kuklena pretstava vo va{eto oddelenie. Koj tekst ne treba da go ~itate pri dramskata izvedba? Na ~asot po Likovno obrazovanie izrabotete gi kuklite: Plastesa od plasti~ni }esiwa.RAZGOVARAME ZA DRAMSKIOT TEKST Koi likovi gi sretna vo ovoj dramski tekst? Koja e najgolemata falbaxika i najgolemiot zagaduva~? Kade s¢ mo`eme da ja sretneme Hartesa? Koja }esa opstojuva so vekovi? O@IVEJTE GO TEKSTOT ^itajte go tekstot po ulogi i ve`bajte dramsko ~itawe. Zaka~ete gi na stap~iwa. Hartesa od hartieni }esi. 105 . kola` i krep-hartija i Platnesa od razli~ni vidovi tekstil.

Procesot koga od ne{to staro pravime novo se vika reciklirawe. Va{ite pogolemi drugar~iwa neka stavat nekolku fotografii na veb-stranicata na va{eto u~ili{te. Sekoja grupa neka ja poseti firmata koja vo va{ata op{tina e zadol`ena da go reciklira otpadot i neka go prosledi procesot na reciklirawe.konzervi. So {to mo`e da se zamenat? [to se pravi so starata hartija {to ja sobiravte vo zaedni~ka akcija? Podelete se na ~etiri grupi. Ako oddelno se sobira toj mo`e da se preraboti (da se reciklira) i od nego da se dobijat novi proizvodi. Sekoja grupa }e ima zada~a da sobere: prvata grupa . kolku energija se za{teduva so reciklirawe na edno plasti~no {i{e i edna konzerva. Zapi{uvajte ja va{ata aktivnost i izrabotete kniga za recikliraweto.plasti~ni {i{iwa. ~okolado. aluminium. `elezo. }esi tretata grupa .ZAPOMNI Ne e sekoj otpad |ubre za frlawe. 106 . Organizirajte se vo odreden termin vo va{eto u~ili{te da dojdat rabotnici so specijalni vozila i da go soberat otpadot {to ste go sobrale. Ne zaboravete da se fotografirate i fotografiite da gi zalepite vo knigata. U^ESTVUVAJ VO PROEKTOT NA PARALELKATA Mnogu ~esto se zboruva za {tetata od upotrebata na plasti~nite }esi. Doznaj zo{to. sok. DOZNAJ POVE]E Od enciklopedii ili od Internet doznajte kolku drvja se spasuvaat so reciklirawe na starata hartija. pa{teta. Mo`e da se reciklira: hartija. bonbon. plastika. Napi{i vo tetratkata vo kakva ambala`a se spakuvani slednive proizvodi: mleko. staklo. maslo za jadewe i mineralna voda.stari stakleni predmeti ~etvrtata grupa . Toa }e bide nagrada za va{iot vlo`en trud.stara hartija vtorata grupa .

rasad mlad i zelen list zatoa te molam pak crtaj proekt so mal park. Proektantu. da slu`i za na{a cel: za za za za igrawe broenica. Kosara Go~kova 107 . ukrasi go mojot grad: proektiraj drvca mladi. a pred nego zelen del. prekrasen e mojot grad. ima kaj nas koj da sadi. za na{ite mudri gosti: dedovci so srca vreli. i nekolku klupi prosti. babi~ki so kosi beli. topka i brkanica. bezbedna tr~anica.21 Mart e Den na ekologijata i prv proleten den Kakvi aktivnosti obi~no prezemate vo va{eto u~ili{te na ovoj den? PISMO OD DECATA NA GOLEMIOT GRAD Dobar ~i~ko in`ener proektiraj soliter. no mu treba vozduh ~ist. igrawe krienica. ~i~ko mlad. ~i~ko mlad. In`eneru.

108 .google. proektant.VE@BI ZA IZRAZNO ^ITAWE ^itaj ja pesnata izrazno. Ne zaboravete deka plakatot treba da bide interesen i da privle~e vnimanie. Koga }e go zabele`at va{eto anga`irawe }e bidete mnogu gordi na svoeto delo.org. proektiraj i rasad. DOZNAJ POVE]E Kako se vika ~ovekot koj proektira zgradi i parkovi? Koi se najgolemite i najuredenite parkovi vo svetot? Koi se najvisokite zgradi vo svetot? Ovie i mnogu drugi ne{ta mo`e{ da gi doznae{ od enciklopedii ili od internet ako prebara{ na www. Pravete go toa sekoj den. Bidete primer za ostanatite oddelenija i povikajte gi da vi se pridru`at.wikipedia. KREIRAJTE Izrabotete EKO-plakat koj }e go istaknete na vidno mesto vo u~ili{teto i koj }e gi pottikne drugite da razmisluvaat ekolo{ki. Mo`ebi koga }e porasne{. proekt.com ili na www. BIDETE DOSETLIVI Prepi{ete ja pesnata na list najubavo {to mo`ete. Vnimavaj vo tvojot glas da se po~uvstvuva molba i `elba za veseli igri i spokojni denovi. Zamolete go da vi vrati odgovor na molbata od pesnata. RAZUBAVETE JA OKOLINATA Prezemete akcija za redovno razubavuvawe na va{iot u~ili{ten dvor. stavete go vo plik i ispratete go do proektantot vo va{ata op{tina. ukrasete go listot. ZNA^EWE NA ZBOROVITE Otkrij go i zapi{i go zna~eweto na slednive zborovi: soliter.mk. i ti }e bide{ proektant i }e proektira{ zgradi i parkovi kakvi {to im se potrebni na decata.

niz `ivotot me vodi. nema ni{to pomilo od tebe na svetot. Pro~itaj {to si napi{al. Nenad Xambazov 109 . mnogu ti blagodaram mila {to me rodi. glasot kako slavej nautro mi pee.ISKA@I SE Razmisli so {to s¢ bi ja sporedil svojata majka i nejzinata qubov kon tebe. no}e dobrina se to~i. Tvojot lik ko sonce me topli i gree. Kako yvezdi sjajni se tvoite o~i od niv dewe. Krotka si ko srna. duri i od cvetot. napati mi li~i{ na planinska vila. Pi{uvaj pet minuti bez prekin. Obidi se vo kusiot sostav da gi zabele`i{ svoite razmisluvawa vo u~ili{nata tetratka. majko. Poli~na si. NA MOJATA MAJKA Tvojata misla majko. ne`na kako svila.RAZMISLI .

Na nea mo`e{ da kreira{ cvet.___________ Maj~inite o~i se . 110 . So pomo{ na sporedbite od pesnite i porakata na poetot izrazi ja tvojata qubov kon tvojata majka i blagodarnost za s¢ {to pravi za tebe. peperutka i drugi raboti na koi }e te navede fantazijata.kako sonce topli i gree Maj~iniot glas .____________ Majkata e krotka . Napravi sporedba so sporedbite na tvojata majka vo petminutniot sostav.__________ Majkata e ne`na . Preto~i ja tvojata qubov vo ~estitkata i ~estitaj £ go praznikot 8 Mart. lepilo i hartija vo boja napravi ~estitka za tvojata majka. BIDI KREATIVEN Na ~asot po Likovno obrazovanie so pomo{ na pamu~ni top~iwa vo boja. stap~iwa za u{i. sonce.RAZGOVARAME ZA PESNATA [to te voodu{evi vo ovaa pesna? Na ~ija majka poetot £ ja posvetil ovaa pesna? Zo{to ovie prekrasni stihovi mo`e da se odnesuvaat na sekoja majka? Pronajdi vo stihovite so {to poetot ja sporeduva svojata majka. [to e zaedni~ko za niv? ISTAKNI GI SPOREDBITE Sporedbite od pesnata zapi{i gi vo tetratkata vaka: Maj~iniot lik .___________ IZRAZI SE Zapi{i ja porakata vo tetratkata {to }e ja pronajde{ vo poslednata strofa.

. podmet. 5. Gream Bel go otkril telefonot. 96 i vo sekoja od niv podvle~i go podmetot.Prepirka# na str.GLAVNI ^LENOVI NA RE^ENICATA Prosledi gi ~etirite re~enici i zabele`i koi dva zbora }e gi sretne{ vo site ~etiri re~enici: 1. a na praznata linija napi{i go odgovorot na sekoe pra{awe: 1. Prepi{i pet re~enici od raskazot . [arenata peperuga leta od cvet na cvet. 3. [to e mnogu vredno? ___________ ZAKLU^I Podmetot vo re~enicata ozna~uva koj go vr{i dejstvoto. So odgovorot na sekoe pra{awe ti go dobi podmetot vo sekoja re~enica. [arenata peperuga ne`no leta od cvet na cvet. Moreto e soleno. Pristigna proletta. 4. 2. a koga pra{aweto {to. Vo site ~etiri re~enici gi sretnav zborovite _________ i _________. DOMA[NA ZADA^A Podvle~i go so moliv~e podmetot vo sekoja re~enica: 1.PODMET I PRIROK. 111 . 3. Zemjodelcite gi oraat nivite. 2. Koj igra so topka? [to pristigna? Filip proletta podmet. Drugarstvoto e mnogu vredno. U~enicite }e odat na izlet. Goce Del~ev zaginal vo s. So koe pra{awe go barame podmetot vo re~enicata? Sam zaklu~i koga }e go postavi{ pra{aweto koj. Filip igra so topka. [arenata peperuga leta. Sostavi pet re~enici i podvle~i go podmetot. Koj }e odi na izlet? ________ 3. Koj igra so topka? _______ 2. 4. Peperugata leta. [to pristigna? ________ 4. PODMET Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka. Tie se glavni ~lenovi na re~enicata . Banica. Kitot e najgolemit cica~.

.PRIROK DAMJAN U^I.. Sostavi pet re~enici. Podvle~i gi so moliv~e prirocite vo raskazot †Valkanata u~ilnica# na str. a potoa podvle~i go podmetot so sina. 5. 4. {to se slu~uva so nego. 2. a prirokot so crvena boi~ka. Vardar izvira od Vrutok. So koi pra{awa najlesno }e go najde{ prirokot? PRIMENI GO NAU^ENOTO Prepi{i gi slednive re~enici vo tetratkata i vo sekoja od niv podvle~i go prirokot: 1. kakov e. Na{eto u~ili{te e ubavo. Racin e roden vo Veles. Prirokot poka`uva {to raboti podmetot.). Topkata se skina. Pticite gradat gnezdo. 103. 112 . Koj ja vr{i rabotata? [to raboti Damjan? Damjan U~i PODMET PRIROK SOGLEDAJ I ZAKLU^I Vtoriot glaven ~len na re~enicata se vika ________. 3.

Poka`i mu go na tvoeto drugar~e.im rekov. na u~itelkata {to da £ podarime.. . molam. Kaj mene ideite nikako da seknat. Ne sum iznenaden... Ne vo eden den..originalno! Ete.. Ama. Predlagam da £ podarime ne{to trajno i pred s¢ . I denes po stoti pat se najdov vo takva situacija...trista ne{ta mo`at da mi †teknat#.. Pablo Pikaso e golem {panski slikar na 20 vek od svetski glas.Sme{no e . ete.. S¢ si e vo red. treti treto. kolku ova da vi zvu~i neverojatno i †ludo#. ama jas na site nivni predlozi im staviv †veto#! . Toa e nad`iveano ve}e. dobro.sekoja godina na Osmi mart da £ podaruvame samo cve}e. . Edni predlo`ija edno.... od denes ve}e }e postoi i takvo ~udo! Prekrasen kamenen cvet . ami sal vo eden mig . taka mislam jas. KAMENEN CVET Ste videle li nekoga{ ili nekade kamenen cvet? Ne?! Dobro. Utrovo site vo oddelenieto na †golemo# razgovarame za denot na `enite. drugi drugo.edinstven na ovoj vek! Kade li e? Poleka..ZAPOZNAJ SE Nacrtaj vo tvojata tetratka kamenen cvet onaka kako {to ti go zamisluva{. ]e doznaete s¢ po red. Mo`am da re~am duri i banalno. †vrijam# od inspiracija. Ednostavno..Nekoj mi svika na set glas: 113 .

inspiracija. Kiro Donev RAZGOVARAME ZA IDEJATA NA VASKO Zo{to u~itelkata go narekla Vasko †na{ nov Pikasko#? Zo{to te voodu{evi idejata na Vasko? Od kolku kam~iwa }e bide izraboten kameniot cvet za u~itelkata? [to imalo na sekoe kam~e? Koja e razlikata me|u sve`iot cvet i cvetot od kam~iwa? [to misli{ ti. Odbranite kam~iwa gi lepam i edno kraj drugo vnimatelno gi redam.. 114 . SOSTAVI RE^NIK Porazgovaraj so drugar~eto za zna~eweto na slednive zborovi: sal... ... mazni i raznobojni kam~iwa. inicijali. Sega sum doma. Vasko... drugoto e moja rabota! Prvo ne{to si promrmorija.. Poslu`i se so Re~nikot na makedonskiot jazik ili pobaraj pomo{ od nekoj vozrasen. Sam sedam..E... originalno. Odberete si po edno i na nego napi{ete gi svoite inicijali.. taka site storija..Gi sobrav dodeka patuvav kraj ohridskite pla`i! Eve. Mo`ete site da si odite. Ti smisli ne{to. za u~itelkata. veto. pa kako {to im ka`av.. minijatura..Taka }e napravi{ mal re~nik od zborovite ~ie zna~ewe ne ti be{e dovolno jasno. Me bocna pa go †presekov#: . gi ima vo site boi. skulptura.. Vasko.mu rekov. Osmi mart e v sabota.. Vo o~ite im zaigraa qubopitni plamen~iwa. Od site nas. Site se v~udovidoa koga gi vidoa. pa. Doma zapi{i go zna~eweto na sekoj zbor vo tvojata tetratka.. minijatura. Denes e sreda..Od kade ti se. zo{to u~itelkata }e bide voodu{evena od kameniot cvet? Otkrij {to e toa vo raskazot {to te potse}a na pesna. Napravi sporedba so tvoeto drugar~e od klupata.Prifa}am! . se razotidoa. vidoa-ne vidoa. Potoa.. se znae. banalno.vo cvet.Ta neli u~itelkata te nare~e †na{ nov Pikasko#.. Golemi i mali.. Kam~iwata so inicijali . I vedna{ otr~av doma i za pet minuti donesov polno kese so ubavi. Pravam skulptura. Spomenot na nas ve~no da £ trae. ka`i! ..

Me pra{uvate zo{to sum se odlu~il da pi{uvam za deca.KA@I JA TVOJATA IDEJA Razmisli i ka`i i ti nekoja ideja kako da ja iznenadite va{ata u~itelka za Osmi mart ili za krajot na u~ebnata godina. p~enka. le}a. So dobra misla za s¢ i sekogo. besneel voen po`ar. Toa neka bide proizvod na va{ umstven ili ra~en trud. krp~iwa. Porazi ne priznavam. Samo neka vi ka`e. me|u †Dalaverite na Dobre Lo{iot#. na neboto nad moeto rodno selo Monospitovo. a potoa tvojata izrabotka podari £ ja na tvojata majka ili na tvojata u~itelka. Vi velam: Jas pi{uvam za deteto vo mene koe nikako ne saka da porasne. Takov sum i sega. Zo{to? Pobarajte go vo moite pesni. SRABOTI NA ^ASOT PO LIKOVNO Odberi si materijal (kam~iwa. {i{arki. Od mene tolku . grmele avioni. Zamislete si: prv den na proletta i namesto nad mojata lulka da letaat lastovi~ki i slavej~iwa. hartieni cevki.) i izraboti slika ili nekoj predmet spored tvoja ideja.sega vie ste na red. kaj †^etirino`nite ricari# ili vo dru{tvo na †Vnukot na majorot#. Ama jas samo sum si gukal i sum se sme{kal. ]e go sretnete i vo †Zbrkanata skazna# ili najdobro vo †Mojot svet#. Za{to so igra i smea najzdravo se raste. Odberete gi najinteresnite idei i realizirajte gi. Avtobiografija e literaturno delo vo koe pisatelot zboruva samiot za sebe. raskazi i romani. nasekade tre{tele bombi. 115 . volnica i sl. zrna grav. Istoto vi go sovetuvam i vam. Da zaspivate i da se budite so nasmevka na liceto. MINI AVTOBIOGRAFIJA BEZ FOTOGRAFIJA NA PISATELOT KIRO DONEV Moite roditeli me donele na svet vo mnogu nezgodno vreme: na 21 mart 1942 godina. Napravete izlo`ba od va{ite izrabotki. a za pobeda go smetam sekoj nov den. lu{pi od orevi ili le{nici. ]e go sretnete vo mojot †Vesel ZOO-park#.

Objasni zo{to i za tebe †Majkata e svetla yvezda na temno nebo {to sveti# Napi{i i ti pesni~ka za tvojata majka i podari £ ja za nejziniot rodenden ili nekoj drug povod. Potrudi se da ja upotrebi{ rimata kako {to napravilo tvoeto drugar~e.OD DETSKITE SRCA Otkrij od pesnata na tvoeto drugar~e {to s¢ pretstavuva majkata za nego. 116 .

117 .Sveti Kiril i Metodij”. nacrtaj ja tvojata majka i zalepi ja na vratata od fri`iderot. OU .OD DETSKITE SRCA Mario Trifunov IV1. Skopje Qubovta kon majkata i blagodarnosta za s¢ ona {to go pravi za tebe se izrazuva so sekoja tvoja dobra postapka. Ako si talentiran crta~. Taa }e bide presre}na..

Ti pra}am topol pozdrav ti sne`no grut~e belo.Zo{to go saka{ svoeto rodno selo/grad? MOETO SELO Daleku tamu na jug. Vo prolet kolku milo roj ptici v {uma peat plodovi kolku slatki vo leto `olti zreat. Od tebe spomen ~uvam vo srce moe milo. Kraj tebe bister potok niz doloj brzo te~e. trepkaat bezbroj yvezdi nad tebe sekoja ve~er. mislite moi letaat. ko grut~e ~isto belo skrieno tamu le`i{ ti moe malo selo. kon tebe rodno selo. maj~ino toplo krilo. spomen na selsko {kolo. Van~o Nikoleski 118 .

119 . narodnite predanija. Seto toa mi ovozmo`i da izbiram interesni temi za decata. SOZDAVAJ Obidi se da napi{e{ u{te edna strofa {to }e £ ja dodade{ na pesnata. s.1980 g.. mnogu gi zasakav decata i taa qubov zapo~nav da ja izrazuvam niz stihovi. nie ti go prepora~uvame romanot za deca .Vol{ebnoto samar~e#. Sekoja strofa otkriva po edna prekrasna poetska slika koja poetot ja naslikal so zborovi. PISATELOT ZA SEBE VAN^O NIKOLESKI (1912 g... Odberi si koi dva zbora }e gi rimuva{: vra}am .yvon. Pronajdi vo prvata strofa so {to poetot go sporeduva svoeto selo. Ohridsko . Kako dete na narodot. Crvena Voda. a i da gi iska`am na onoj jazik so koj narodniot genij so vekovi ja ~uval i do~uval na{ata narodna samobit. po kogo MTV snimi prekrasen seriski film. legendi i prikazni. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Od mnogute negovi dela. Odberi ja najubavata spored tebe i opi{i ja. Potseti se za {to pridonesuva rimata vo pesnata. pesna . Prepi{i gi stihovite vo tetratkata. negovite obi~ai.lesna.pra}am. son . bea ..JA OTKRIVAM QUBOVTA KON RODNOTO MESTO Zo{to poetot mu ispra}a topol pozdrav na svoeto rodno selo? Kade se nao|a? [to ~uvstvuva poetot kon svoeto rodno selo? Otkrij od stihovite zo{to poetot si go saka tolku mnogu svoeto selo. Ohrid): Kako selsko dete ja zapoznav ubavinata na na{ata tatkovina.smea. Koi ubavini go krasat? Objasni so svoi zborovi.. Podvle~i gi so moliv~e rimuvanite zborovi. podocna kako selski u~itel. go zasakav i prou~uvav negoviot `ivot vo minatoto i vo dene{ninata.

Carot me pra{a za mojata glava . Ministrite nemale drugo {to da pravat pa se soglasile. ta vi gi odrav ko`ite.A mo`e{ li da gi ostri`e{ ovie ovni? . ~estiti caru. pominal pokraj eden ora~. So sebe gi povel i ministrite. {to te pra{a carot? . CAROT I ORA^OT Si bil eden car.Od trieset godini! . Eden den trgnal niz carstvoto da vidi {to ima me|u narodot. Toga{ ora~ot rekol: . ora~u! . Ne mo`ele ni{to da odgovorat.PRETHODNA PODGOTOVKA Pobaraj od povozrasnite ~lenovi od tvoeto semejstvo da ti raska`at nekoja makedonska narodna prikazna koja im e omilena. a {to odgovoril ora~ot. a ministrite ostanale da mislat {to pra{al gospodarot. .Dal ti Bog dobro! . samo da mi padnat. Posle me pra{a dali mo`am da gi ostri`am ovnite. a planina nema{e.odamna li e pobelena.rekol carot. ama }e mi gi dadete site `oltici {to gi imate. A vie ste ovnite. Carot si odminal. Makedonska narodna prikazna 120 . Ponatamu gi pra{al ministrite: . Dojdovte kaj mene i jas vi gi zedov site `oltici.Dobar den.]e vi ka`am. Ti pra{a za snegot na planinata.od trieset godini. . odel i videl mnogu sela i gradovi. Ne mo`ele da se dosetat. }e ve otpu{tam. Taka odej}i. a za minister }e go zemam ovoj starec zatoa {to toj vedna{ mi odgovori.Pomislete se! .[to go pra{av ora~ot i {to mi odgovori toj? Ministrite se zamislile.More. a jas mu odgovoriv deka mo`am i ko`ite da im gi oderam. Odel. ko`ite }e im gi oderam. . pra{a za stri`ewe ovni.Ovaa planina odamna li e pokriena so sneg? . .Ne znaeme.Ora~u. Raska`i im ja ti na tvoite drugar~iwa.Ako ne mi odgovorite. . Ministrite si oti{le zasrameni. jas mu odgovoriv . Carot si oti{ol. a ovni nema{e. pa se vratile kaj ora~ot.

Nie ti nudime tri: a) Ora~ot gi zel zlatnicite.DA RAZGOVARAME So kogo se sretnal carot? Za {to razgovarale? Kakva zada~a dobile ministrite? Kako do{le do odgovorot? Pro~itaj go mudroto objasnuvawe na ora~ot.koga ja ~ita{ ili koga ja gleda{ na televizija? 121 . koi akteri igraat vo nea. sekoj den vo 10 ~asot i 20 minuti se emituva makedonska narodna prikazna. Ima mnogu na~ini. IZRAZI SE PISMENO Preraska`i ja prikaznata no taka {to }e £ go smeni{ krajot. no gi ka`al ministrite na carot. v) Ministrite se iskarale i istepale koj da mu go ka`e odgovorot na carot. koj e re`iser. b) Ne im go ka`al odgovorot na ministrite. PROSLEDETE NA ^ASOT Na Makedonskata televizija. Prosledete edna makedonska narodna prikazna i zapi{ete: naslov na prikaznata. Iska`i se kako ti e pointeresna prikaznata . na prvata programa. Odberi eden od ovie na~ini ili smisli drug kraj po tvoja `elba. Preraska`i ja prikaznata vo tetratkata.

cve}e. Od koja makedonska narodna prikazna nau~i deka decata rano nau~ile da se ~uvaat od opasnostite {to gi demnat od lu|eto? 2. Od slednive zborovi vo tetratkata }e sostavam tri re~enici i }e go podvle~am podmetot so sina. Lesno gi opredeluvam podmetot i prirokot. 3. kupi. Kiro Donev. Za . v) ______ pla~e. proletta. b)______ ja donese lastovi~kata.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM GLAVNI ^LENOVI VO RE^ENICATA . 1. Mo`am sam da sostavam dve re~enici i da opredelam podmet i prirok.. Podmetot vo re~enicata poka`uva koj ({to) go vr{i dejstvoto ili se nao|a vo nekoja sostojba. pristigna. tekstovi. 2.Valkanata u~ilnica# i . g) Violeta _______ cve}iwa.Pismo od decata od golemiot grad# zaedni~ko e: a) napi{ani se vo stihovi b) ja razvivaat ekolo{kata svest v) imaat ist avtor. Napi{i nekolku sporedbi so koi }e ja opi{e{ tvojata majka? 5. pi{uva. Slednive re~enici }e gi prepi{am vo tetratkata i }e gi dopolnam so podmet ili prirok: a) Kiril ______sladoled. a prirokot poka`uva {to raboti podmetot.Moeto selo#. humoristi~ni. rano.. Van~o Nikoleski.. go napi{al romanot: a) Spomenka b) Goce Del~ev v) Ajdu~ka ~e{ma 3.PODMET I PRIROK Znam koi se glavni delovi vo re~enicata. a prirokot so crvena boi~ka: Marija. avtorot na pesnata . Odgovorite na slednive barawa pi{uvaj gi so latini~ni bukvi vo tvojata tetratka. 122 . Originalniot podarok koj go smislil Vasko Pikasko e: a) cve}e odgledano od u~enicite b) cvet napraven od raznobojni kam~iwa v) cvet nacrtan od najdobriot crta~ 4. 1.

Kako se odnesuva{ ti kon niv? Kako se gri`i{ za pticite koi prezimuvaat kaj nas? 123 . a se setilo tvoeto drugar~e. Razigrani vo prekrasen tanec. V son~evina sinolika tonat. poli~ni se so niv. na kriljata proletta ja nosat. Prepi{i nekolku poetski izrazi {to te voodu{evuvaat. I poleto i gorata cvetna poubavi. ISKA@I GI SVOITE STAVOVI Pticite se va`en del od `ivotnata sredina. [tom gi vidam so pesni da letnat. ubavici pesni {to si glasat. Kolku poetski sliki otkri? Opi{i ja poetskata slika {to najmnogu ti se dopa|a. Nad ezero sinevina galat. ~udna sre}a vo srce mi yvoni.Ja po~ituvam razli~nosta Nabroj gi site vidovi ptici {to gi znae{. PTICI So vetrot tancuvaat v zanes. Pero Milenkoski OTKRIJ GI ^UVSTVATA Koi ~uvstva gi pobudi kaj tebe ovaa pesna? Obidi se da ja objasni{ taa "~udna sre}a {to v srce mi yvoni#. vo srcata kopne`i ni palat. Pro~itaj mu na drugar~eto i dopi{i gi vidovite ptici za koi ne si se setil. kako deca v nemir {to gorat. So kogo poetot gi sporeduva pticite vo let? Objasni ja sporedbata. Vo beskrajot niz igra se gonat i se kapat vo utrinska rosa. denot iden v ne`nosti go krasat. Zo{to poetot veli deka pticite ja nosat proletta na kriljata? Kakvi kopne`i raspeanite ptici ti palat vo srceto? I POETSKITE SLIKI ^itaj ja pesnata vo sebe i so moliv~e obele`uvaj ja sekoja poetska slika. se vivnale nad pole i gora.

kratko na minuvanje. a kakvo namurteniot.NAPRAVI SPOREDBA Nacrtaj vo tvojata tetratka so nekolku potezi dva lika: nasmean i namurten. Me izlaga te izlagav. Me izlaga te izlagav. 124 . so smea se nagostivme potoa si prostivme. APRILSKA Me izlaga te izlagav. Risto Dav~evski RAZGOVARAME ZA PESNATA [to po~uvstvuva otkako ja slu{na ovaa pesna? Objasni ja mislata na poetot †mil den za {eguvanje#. Lagite gi slavevme slatko se nasmeavme. no nikoj nikomu ne mu se luti? Kakvi lagi i {egi treba da se ka`uvaat na ovoj †mil den za {eguvanje#? Objasni kako gi razbira{ poslednite dva stiha od pesnata. mil den za {eguvanje! Me izlaga te izlagav. Kakvo ~uvstvo predizvikuva kaj tebe nasmeaniot lik. Zo{to lu|eto na ovoj den se la`at me|u sebe. Me izlaga te izlagav i samo {to zaminavme gri`ite gi skinavme. Vo du{ata arlili-li-li mi nasadi karanfili.

Donesi sam zaklu~ok koi vesnici spa|aat vo DNEVEN PE^AT.SOZDAVAJ Izmisli u{te dva stiha za da ja zavr{i{ zapo~natata {esta strofa: Me izlaga te izlagav __________________________ __________________________ PRODOL@I SO AKTIVNOSTITE NA ^ASOT PO TEHNI^KO OBRAZOVANIE Za u~ili{niot prvoaprilski maskenbal podgotvi interesna maska i u~estvuvaj vo natprevarot za najuspe{na maska vo tvoeto u~ili{te. 125 . vo dvojka ili grupno. Izve{tajot treba da gi sodr`i slednive podatoci: .kakvi maski podgotvile u~esnicite.prvi april. . . PODGOTVI IZVE[TAJ Za naredniot ~as podgotvi izve{taj za maskenbalot vo tvoeto u~ili{te. Na natprevarot neka se prijavi sekoj koj saka. PRO^ITAJ VO DNEVNIOT PE^AT Pronajdi i pro~itaj vo dnevniot pe~at kade se odr`uvale natprevari i drugi manifestacii za odbele`uvawe na Denot na {egata . Koi dnevni vesnici se ~itaat vo tvoeto semejstvo? Nabroj gi naslovite i na drugite dnevni vesnici {to gi znae{. Kolkupati mese~no izleguva od pe~at? U^ESTVUVAJ VO NATPREVAROT ZA NAJDUHOVITA [EGA Predlo`ete mu na va{iot u~itel da organizira natprevar vo izvedba (dramatizacija) na najduhovita {ega.koi bea pobednici. .kakvi nagradi dobija pobednicite. . [egata mo`e da ja prezentira{ sam. Napravi sporedba so tvoeto spisanie {to go ~ita{.koj u~estvuva{e vo nego.kade i koga se odr`a maskenbalot.

gordeliva be{e ~avkata.. nagrdena. . ^avkata se zasrami i bez zbor odleta.raska`uva{e toj. .~avko! . Nejzinite rasko{ni granki ja pravea u{te poubava. Dodeka pak.Narodna pogovorka: JAZIKOT KOSKI NEMA. vetrot ne mo`e{e da se vozdr`i. tokmu jas ja istrkalav malku ponastrana. zatoa treba pomalku da drdori{! I da znae{ deka starata cre{na e nejzina majka. Ima{e samo u{te dve granki.Pra{aj me ne{to poumno. A KOSKI KR[I. Ednata be{e stara i {upliva. od nea iznikna mladovo drvo. .. A nedaleku od nea raste{e druga cre{na. . Ete..E. nikoga{ ne dozna deka navredata boli pove}e i od rana. koj ne ja saka rodenata majka! . dali ja saka{ svojata majka? .Ej. osakatena. Gorjan Petrevski 126 . IZRAZI SE Objasni kako ja razbira{ ovaa narodna pogovorka... vitka.Pa. A i taa nekoga{ be{e mlada i ubava.ja pra{a. mlada. Edna{ ~avkata £ podvikna na mladata cre{na: . I bidej}i be{e obi~na ~avka. Kako mo`e jazikot da kr{i koski? Pronajdi i drugi pogovorki so ista poraka! NAVREDA Na rit~eto ima{e dve cre{ni.. Pred pove}e godini edna nejzina semka. ubavice! Zarem ne ti pre~i onaa starica? . A starata cre{na ne re~e ni{to..A ti ~avko..se navredi drvoto. Samo so gor~ina se nasmevna.

Razmisli za poinakov kraj na raskazot! ZNA^EWE NA ZBOROVITE Razgovaraj so tvoite roditeli i pronajdi go zna~eweto na slednive zborovi: drdori vitka rasko{na - DOMA[NA ZADA^A Preraska`i go raskazov vo tetratkata spored planot {to go napravi. VE@BAM IZRAZNO ^ITAWE Pro~itaj go ovoj raskaz pred tvoite roditeli. Objasni ja porakata na pisatelot.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT [to te voodu{evi vo ovoj raskaz? Pronajdi ja re~enicata od koja doznava{ deka starata cre{na e navredena. FORMULIRAJ NASLOVI NA CELINITE ^itaj go raskazov tivko. obele`i gi so moliv~e logi~kite celini i daj im naslov. POSTAVI PRA[AWA Postavi £ dve pra{awa na mladata cre{na i dve pra{awa na vetrot. vetrot i mladata cre{na. Menuvaj ja i bojata na glasot za da gi imitira{ ~avkata. 127 . Pritoa potrudi se re~enicite da gi pro~ita{ so pravilna intonacija. Taka }e go napravi{ planot na raskazot po kogo }e go preraska`e{ mnogu lesno. Od kogo ~avkata zasrameno odletala bez zbor? Objasni kako ja razbira{ poslednata re~enica.

Niz negovite cvetovi. Site go ozna~uvaat poimot ODEWE ili KNIGA. Za da postigneme pogolema slikovitost i preciznost vo iska`uvaweto ~esto koristime razli~ni zborovi {to imaat isto ili sli~no zna~ewe. Ne~ujno.Na istok osamnuva{e novoto utro..# 128 .. Bez {um. Vo cvetnata gradina trendafilot `edno go o~ekuva{e plisokot na son~evite zraci.ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE SOGLEDAJ I ZAKLU^I se dvi`i ~ekori brza doa|a tr~a dnevnik u~ebnik roman slikovnica re~nik ODI KNIGA Zborovite od desnata kolona iako se razli~ni po forma. Pritoa sekoj zbor napi{an so sina boja. zameni go so zbor {to ima isto ili sli~no zna~ewe: †.. kako biserni zrna. So izgrevot na sonceto vedna{ }e is~eznat. PRIMENI GO NAU^ENOTO Za sekoj zbor pronajdi po eden ili pove}e zborovi so isto ili sli~no zna~ewe i zapi{i gi vo vakva tabela: govori ka`uva ku}a ulica vesel obuvki patiki ~izmi u~itel roditel majka Prepi{i go sledniov tekst. imaat isto zna~ewe kako i zborot so kogo se povrzani so strelkite. Ama nivniot `ivot e kus. svetkaa bezbroj kapki rosa..

Koga }e potporasnea i tie n¢ rasta`uvaa so svojata ta`na pesna. Imam mnogu prijateli. Moeto letalo letna nagore. Nabrgu }e se ~ue{e i grubiot cvrkot na golemite i grubi pilenca.ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE Cvetko e vesel. 129 . Pritoa potrudi se vo sekoja re~enica da zameni{ po eden ili dva zbora so sprotivno zna~ewe: 1. Pritoa sekoj zbor napi{an so rozova boja zameni go so zbor {to ima sprotivno zna~ewe. (Pticite si zaminaa vo toplite krai{ta) 3. 4. Pticite se vratija od studenite krai{ta. Taka tekstot }e ja dobie svojata celosna smisla i ubavina: Daleku od na{ata nova ku}a ima{e edno nisko drvo so retka kro{na. Deneska imav lo{ den. Kakov e Tome? ZAKLU^I Pronajdi zbor tamu kade {to nedostasuva i ka`i mu go na drugar~eto do tebe: den no} bogat bolest zdravje visok dobri grdo nizok lo{i utro glad qubi umna smel svetlo sitost mrazi Kakvo zna~ewe imaat zborovite {to im gi dodade na dadenite zborovi? VE@BI Prepi{i go sledniov tekst. 2. Prepi{i gi re~enicite vo tetratkata. Na najniskata granka sekoja prolet dve ta`ni ptici go obnovuvaa staroto golemo gnezdo.

vrap~e da go ~apne. IGRA SO DETE Na }erka mi Milo. na{ata igra da si ja po~neme stara i prosta: ^uk.jagot~e. po zeleni trevki. Vlezi. a do nego . a do nego .le{ni~e. Ka`i mu ja na tvoeto drugar~e od klupata. skokotliva igra za prstiwata za no`iwata: Maloto prste prosence. zdru`i gi prstiwata.bobence.POTSETI SE Potseti se na nekoja pesni~ka {to ti ja peele dodeka si bil mal. a sega ti mu ja pee{ na nekoe detence. 130 . a do nego . [to bara? Ogan~e. a do nego . zemi si. ~uk! Koj ~uka? Stojan~e. ti se smee{ kako izvor~e: te~e smea vo brazdi~ka bistra. ti se smee{ kako srebro. {at~e da go lapne! Bla`e Koneski Daj mi gi ra~iwata.grozjence. pee sme{na pesna.

? GO ZBOGATUVAM RE^NIKOT prosence . Kakov efekt se postignuva so slednive zborovi: prstiwata. Povtorete {to ste nau~ile. ZABELE@I Koi dve strofi se zalagalki koi najverojatno i tebe so niv te zaigruvale tvoite roditeli ili babi i dedovci. Zapi{i vo tetratkata i ti nekoja detska zalagalka. ogan~e.. 131 . KOJ E BLA@E KONESKI Ka`i mu na drugar~eto {to znae{ za poetot. Stojan~e. izvor~e.. ra~iwata.RAZGOVARAME ZA PESNATA Na koj period od detstvoto te potseti ovaa pesna? Na kogo mu ja posvetil pesnata poetot Bla`e Koneski? Na koja vozrast bila negovata }erka koga £ gi peel ovie pesni~ki? Koe silno ~uvstvo na poetot e izrazeno vo ovaa pesna? Najdi gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi.grav~e (vo isto~nite govori) Pronajdi gi i zapi{i gi vo tetratkata site zborovi so koi se iska`uva ne{to malo ili milo. ZADA^A Nau~i ja pesnata napamet i recitiraj ja na ~asot. Ako si zaboravil.proso (od milost) bobence . Izberete najdobar recitator. zaedno pobarajte vo prvata tema od ovoj u~ebnik i pro~itajte glasno.

POTSETI SE I RASKA@I Potseti se na edno tvoe interesno do`ivuvawe od minatiot Veligden i raska`i mu go na drugar~eto do tebe. U~ili{niot dvor tie denovi be{e poln so lu{pi od veligdenskite jajca vo razni boi. No. Odevme i so po dve-tri crveni jajca vo u~ili{nite torbi. Toa bea ubavi prazni~ni denovi. vo novo pleteno xemper~e. Da ti e `al da stapne{ so niv na patot. So ko{ni~kata so crveni jajca. novi gumeni opin~iwa. A ako pak ti kupile patiki. koga kru`evme okolu crkvata i so sve}i si gi gorevme kosite na glavite. so cvetni granki od ovo{kite i so crveni jajca staveni na pamuk vo ko{ni~kata. no sigurno se bli`e{e letoto. kako {to velime vo Vev~ani. potoa vleguvavme vo "normalen kolosek#. Site bevme oble~eni vo ne{to ubavo. a so nego i krajot na u~ebnata godina. Deca so beli pleteni ko{ni~ki. VELIGDEN Veligden. za da "se ker{ime#. odevme v crkva. Naum Popeski 132 . za da ne se "sker{et#. na u~ili{te site bevme izgoreni vo kosite. Eden od tie veligdenski denovi be{e isto taka interesen i zabaven za nas decata. za{to poleka. toa be{e radost golema. toj rasko{en proleten i prazni~en den e nezaboraven. bidej}i sekoj den ne e Veligden. da gi pee popot.

so spomeni koi slikovito zboruvaat za tie nezaboravni denovi od moeto detstvo vo Vev~ani. Sekoj zapis vo knigava e prikazna za sebe. {to u{te im bilo interesno i zabavno na decata? Kako izgledal u~ili{niot dvor za vreme na veligdenskite praznici? Pronajdi gi i podvle~i gi so moliv~e dvata zbora {to ne se literaturni. Ti.. Ona {to e novo i interesno za tebe zapi{i go vo tetratkata. PREPORAKA ZA ^ITAWE Pobaraj ja vo tvojata biblioteka i pro~itaj ja knigata †Spomeni vo sliki# od Naum Popeski 133 . Del od moeto detstvo opeav vo stihozbirkata †Detelinka so ~etiri lista#.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Opi{i {to nosele decata od Vev~ani koga odele v crkva na Veligden? Kako bile oble~eni? Pokraj obi~aite vo crkvata. preku knigava †Spomeni vo sliki#. }e se sretne{ so moeto detstvo. me|u koricite na ovaa kniga. po~ituvan ~itatelu. a eve. PISATELOT NAUM POPESKI ZA SEBE Detstvoto e mojot neiscrpen izvor na inspiracija. a vo site zaedno sum jas. vo pazuvite na planinata Jablanica.. Napi{i ja nivnata literaturna forma. baba i dedo za veligdenskite obi~ai vo nivniot kraj. deteto vev~an~e od pedesettite godini na 20 vek. sega u{te edno navra}awe. Po {to ti e poznato tebe seloto Vev~ani? DOZNAJ I ZAPI[I Razgovaraj so tvoite roditeli.

{u{ka~ katil nikoj vetrot ne go fatil. se za{u{ka {tukna kutre da nadu{ka {to li {u{na. [u-{u.mnogu lo{ Koi od ovie zborovi prvpat gi sretnuva{? 134 . [U[KA^ [U[KA [UTRE DU[KA Ne{to {u{na. [turo {utre du{kaweto vetre ti e {u{kaweto batali go.zapostavi go.{u{kawe da dou{i . kaj se mu{na {ekna {utre koga slu{na.zbesna {utre i {turo . Vasil Pujoski ZNA^EWE NA ZBOROVITE {tukna . glupavo (od {ut .Ka`i mu na drugar~eto nekolku brzozborki {to gi znae{. napu{ti go katil . {u{ka~ {u{ka vetre {utre da nadu{ka. {u-{u. [umi {uma od {u{lawe {tuka {utre od du{kawe ama ni{to ne nadu{i {to za{u{ka da dou{i. da razbere batali go .bez rogovi) {u{lawe .praznoglavo. Natprevaruvajte se koj }e ka`e pove}epati edna brzozborka bez gre{ka.da sfati.

Koja soglaska e najzastapena vo pesnata? [to postignal so toa poetot? Koj e {u{ka~ot. Organizirajte natprevar vo recitirawe bez gre{ka. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Pobaraj vo u~ili{nata ili gradskata biblioteka kniga so brzozborki od makedonski avtor. ORGANIZIRAJTE SE ZA IGRA Sekoj neka nau~i napamet edna strofa od pesnata. a koj du{ka~ot? Na koi narodni kratki umotvorbi te potseti ovaa pesna? [to mu ka`a na drugar~eto pred po~etokot na ~asot? ZADA^I Nacrtaj vakva tabela vo tvojata tetratka i izvle~i gi site imenki i glagoli koi vo sebe ja sodr`at soglaskata { Imenki so { Glagoli so { Dopi{i u{te po pet imenki i glagoli {to }e gi izmisli{ vo koi }e se povtoruva nekoj glas po tvoj izbor (soglaska ili samoglaska).RAZGOVARAME ZA PESNATA Objasni {to te razveseli vo ovaa pesna. Obidi se i ti da sostavi{ brzozborka od edna re~enica. Nau~i nekolku napamet i koristi gi vo igrata so tvoite drugar~iwa. Ka`i mu ja na drugar~eto i nateraj go da ja ka`e tripati ednopodrugo bez gre{ka. 135 .

}e se ispotepale: per~e za per~e se bea fatile. a pak ti da posee{. za da rabotat selska rabota.Ami {to }e fatime. Nemalo nikoj da pomine da gi kutrulisa. . E@OT I KRTOT E`ot i krtot se zaorta~ile nekoga{. za }ef go be{e storil.SETI SE So koi osobini naj~esto e zakitena lisicata? Raska`i nekoja pointeresna basna za nea. ~unki e{ko sakal kutleto da e ponagneteno.E. bre e{ko.mu odgovoril krtot . Eve jas }e izoram. ~unki toj vo oraweto si gi iskr{il noktite. stra{na rabota! Go o`nale i go ovr{ile.mu rekol e{ko . . trkalaj}i se po poseanoto mesto. . Be{e se storil eden beri}et. Arno ama u{te so prvo bea se zakarale. Zele edno kutle da si ja delat p~enicata. bre krtu. Za pakost.rekol e{ko . LISICATA.kako prvo }e n¢ ~eka da go izorame poleto.Mnogu arno . Taka velej}i ne mo`ele da se pogodat.ti izoraj.sega {to da fatime rabota? . 136 . a jas }e poseam. Potoa go be{e izramnil so trweto so koi bil ispozaka~en. Fatil e{ko i be{e go poseal izoranoto mesto. . Se zapregnal krtot i izoral edno mesto. ete ja kuma lisa kaj vrvela i bez da ja povikaat be{e se vratila da vidi {to e taa |urultija. bidej}i toj pove}e se ma~el koga go vla~el mestoto! I krtot sakal da e kutleto ponagneteno.

be{e si go ka`ale alot pred nea kako pred nekoj praveden sudija i bea ja pomolile. . Makedonska narodna prikazna ZBOR PO ZBOR .kavga. e`e me`e. {to se karate. za da si gi odnesam na vodenica.{teta. Mo`ete da napravite oddelenski re~nik vo koj }e gi zapi{uvate site novi zborovi na koi }e naidete. i ti. pravo sudi. Zapi{i gi vo tvojata tetratka. POVRZI Koi narodni pogovorki odgovaraat na sodr`inata? Krivo sedi. krtule mrtule.`elba. . e{ko me{ko. Gladna me~ka oro ne igra.rod od nivite kutle . prava kako ja`e v torba. Otkako gi pra{a kuma lisa.im rekla lisa i ja ograbila od krtuleto i e{ka pe~alenata stoka.tolku dosta ti e za celo zimovi{te. merak beri}et . ta {to tolku se karate? . kako {to e pravo.makata RAZGOVARAME ZA PRIKAZNATA Na kakov jazik e napi{ana ovaa makedonska narodna prikazna? Zo{to se skarale e`ot i krtot? Kako presudila lisicata? Zo{to ne se slo`uva{ so nejzinata presuda? Objasni ja mislata na lisicata: "Eve vaka biduva za vas pravina. A za lisica misica }e bidat devette kila p~enica. p~enica edno kutle . za da se prika`uva. 137 . bidi rabotliv. Eve vaka biduva za vas pravina. prava kako ja`e v torba. krtule mrtule.stara merka za merewe `ito ~unki . taa.im rekla kuma lisa. vie imate devet kila i kutle i slamata za delewe. samo da ne se karaat. se zaorta~ile . na ti ja slamava da si le`i{. eve pravo kako se deli: tebe.E ti.se spasi pakost ..se zdru`ile }ef . beqa |urultija . Dvajca se karaat. bre e{ko i ti krtule? [to imate da delite. raspravija alot . tebe.pramen kosa kurtulisa . da im ja deli p~enicata.More. za da se prika`uva#.za{to per~e . Ako ne si bogat.RE^NIK Vo prikaznata }e sretne{ mnogu zborovi od narodniot jazik od koi nekoi retko se koristat. tretiot koristi.

138 .RAZMISLI .POTRUDI SE So tehnikata kocka obidete se so tvoeto drugar~e od klupata da ja pretstavite lisicata od ovaa prikazna i od basnite vo koi ste ja sretnale. Va{ite kocki zaka~ete gi na tablata i razgovarajte za va{eto mislewe. veli~ini) SPOREDI (na {to e sli~na) PRIMENI (koj del od nea se koristi i za {to) ASOCIRAJ (na {to te naveduva da razmisluva{) ARGUMENTIRAJ (za ili protiv) ANALIZIRAJ (od {to e sostavena) Napravete vakva kocka na list i popolnete ja. formi. OPI[I (boi.

. Neka odgovara koj prv }e se doseti i }e krene raka. Krugot se povtoruva dodeka ostane samo eden . ZABAVNA TRADICIJA GATANKI Tri meseci e prazno.. Nau~i i nekolku brzozborki.. Sekoj treba da ja izgovori brzo i bez gre{ka tripati ednopodrugo. Odberi si edna od dadenive brzozborki ili onaa {to si ja nau~il. Toj {to ne znae da ja dovr{i pogovorkata izleguva od igrata. Eden u~enik }e ja po~ne pogovorkata i }e mu go frli top~eto na drugar~eto koe treba da ja dovr{i. Mara mala. DOSETI SE I POBEDI Organizirajte nekolku igri niz koi }e poka`ete kolku ste nau~ile od na{ata bogata narodna riznica. Taa }e gi odbere najinteresnite i }e vi gi postavuva kako pra{awe. (p. .. (r. lo{ rasol. Naredete se vo krug. Vodata i ognot prijateli ne stanuvaat.kratok um.. Na{ rasol. Postavete £ i vie edna gatanka na u~itelkata.. Ako ja dovr{i toa po~nuva nova pogovorka i podava na drug. Aren zbor .) Sekoga{ sedi v ku}a.. Natprevaruvajte se i zabavuvajte se: Sekoj neka napi{e po edna gatanka i neka £ ja dade na u~itelkata. izrasnale pet granki. (u. i p. Mrzata e krasta. bela pepel preta{e. Lo{ kantar katran mere{e. 139 Na dve stebla viti.v) POGOVORKI Dolga kosa .. da pomini pop..PRETHODNA PODGOTOVKA Pronajdi nekolku novi gatanki i nau~i gi.e) BRZOZBORKI Bel petel. ^esta e poskapa od parata.. a devet polno..pobednikot.zlaten klu~.. Toj {to }e zgre{i otpa|a od igrata. tenki. Zamoli gi povozrasnite da ti ka`at nekolku interesni pogovorki. Mara golema Petre pletit plot. a pak e vla`en..

ne`en . ~evli. Slednive odgovori }e gi ka`am usno: 1. pokrivka._____. napred .____.____. 3. kom{ika.____. nagrada .Igra so dete# {to £ ja posvetil na svojata }erka.___. {iroko .___. Poetot Bla`e Koneski vo pesnata . iskoristil dve narodni tvorbi posveteni na decata {to se vikaat: a) brzozborki. Slednive zborovi od narodniot jazik }e gi zamenam so zborovi od standardniot jazik: }ef . nisko . 4._____.____. gusto . 1. Vo tetratkata }e gi prepi{am re~enicite i vo niv }e zamenam po eden ili dva zbora so zborovi so sprotivno zna~ewe: Male~kata Mila ima retka kosa. Vo mojata tetratka }e napi{am po nekolku zborovi so isto ili so sli~no zna~ewe za zborovite: radost. ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE Nau~iv koi zborovi imaat sprotivno zna~ewe i zatoa mo`am brzo da se dosetam da gi ka`am zborovite koi imaat sprotivno zna~ewe od poso~enive: daleku .____. 1. vesel . tabletka. b) zalagalki. Nemam snimeno ta`ni pesni. nasmean .POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE Za da ne povtoruvam isti zborovi. a za da postignam pogolema slikovitost i preciznost vo iska`uvaweto umeam da koristam drugi zborovi koi imaat isto ili sli~no zna~ewe. krevet.____. muabet .. pakost ._____. v) broenici._____.______. Koja pesna vo ovaa tema poetot ja napi{al po primerot na narodnite brzozborki? a) Ptici b) [u{ka~ {u{ka {ture du{ka v) Igra so dete 24 140 . Odgovorot na gatankata Dolga Neda senka nema e: a) brod b) manekenka v) reka 2.

so lu|eto koi gi poznava{ i tie {to ne gi poznava{? Kako se odnesuva{ kon prirodata. no mnogu pou~na prikazna.Svetot okolu mene VREDNA LEKCIJA Mnogu odamna. so drugarite. SE ZAMISLUVAM Objasni kako ja razbira{ pogovorkata [TO ]E SI POSEE[ TOA ]E TI NIKNE. gi izeduvale pogolemite. Go pravele toa so godini. [to see{ ti vo `ivotot? Kako se odnesuva{ so bliskite vo semejstvoto. selanite koi seele kompiri. Samo taka prirodata im obezbeduvala dobra berba sekoja godina. no zabele`ale deka sekoja godina kompir~iwata stanuvale s¢ pomali. dodeka ne stanale mali kako `ir~iwa! Toga{ sfatile deka e podobro da gi jadat positnite. a kako kon u~eweto? 141 . a za sadewe gi ostavale pomalite kompiri. a za sadewe da gi ~uvaat pogolemite kompiri. Kineska narodna prikazna [TO NAJVA@NO NAU^IV OD OVAA LEKCIJA Zo{to na selanite sekoja godina im se ra|ale s¢ pomali i pomali kompiri? [to sfatile na krajot selanite? Kakva bila berbata narednite godini? Zapi{i dobro vo tetratkata {to nau~i ti od ovaa kusa.

em se skarale.Pa. osven da se proteraat od ostrovot Ohoho. . samo da se vratime na na{iot ubav ostrov Ohoho! . .rekle bra}ata Izmen po tri dena na ostrovot . a bradite im se spu{tile duri do kolenata.Koga ti izvikuva{ "oho-ho#. Kaznata {to im ja izrekol gradskiot sud. Ne se vratile ni po tri meseci. ni{to. na zadovolnite Ohohonci im stanalo mnogu zdodevno. ]e nosi{ voda vo re{eto ili }e bara{ vlakno vo koko{kino jajce. za koja u~ele deka lu|eto tamu ne znaat drugo osven da se karaat i da se tepaat. Tamu mo`elo da se pronajde i ona {to ne mo`at da go izmislat i najmudrite. I bidej}i imalo s¢ i bidej}i prestanale da razmisluvaat za utre{niot den.rekle i bra}ata ^izmen . I taka. Izmenovci i ^izmenovci. Inaku ne ti preostanuva drugo osven da cedi{ sok od bodlikavite kaktusi. . Pomislile deka tie se od planetata Zemja.belki toa }e im go pridotera pametot. . kakvo ~uvstvo izrazuva{? @ITELITE NA OHOHO Na Ohoho. bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen od ostrovot Ohoho. a go popre~uvaat i javniot red i mir? Ni{to drugo. Da ne se najde{ tamu. em se stepale.rekol mudrecot Belobrad.Eh. ni da raboti{. No mudrecot Koso Belobrad im ja raska`al prikaznata za nivnoto stradawe na pustiot ostrov Eh i ~esnite Ohohonci se smirile. . eden den.i nam jazikot da ni se isu{i i slugi da vi bideme dodeka sme `ivi. I vedna{ }e pobegnele od niv. najlukavite i najal~nite.priznale bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen . a ni da se gri`i{ za ne{to? Pa.Taka e. @itelite na Ohoho ne mo`ele da gi prepoznaat. . No bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen ne se vratile po tri dena.Eh. najbogatiot ostrov na izmislenata planeta Iks. pa po~nale da se karaat.toa sme nie izmamnicite i porane{ni neranimajkovci. neka go smenat malku vozduhot. najsiroma{niot ostrov na planetata Iks. ja izmislil poznatiot mudrec Koso Belobrad. ]e jade{ samo suva riba ispe~ena na `e{koto sonce i }e gleda{ vo neboto dali }e zavrne za da se napie{ voda kako ~ovek. samo da se vratime na ostrovot Ohoho. I bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen bile proterani na ostrovot Eh. 142 . A na ostrovot Eh nema {ega.neka ni se isu{at jazicite koi znaeja da lomotat i da pravat neredi. A {to drugo da pravi{ koga ne mora{ ni da u~i{. Se vratile duri po tri godini koga stanale ko`a i koska. . lu|eto imale s¢. pusto. koi pred tri godini go zagrozija redot i mirot. A {to da se pravi so lu|e koi gi voznemiruvaat onie {to ne se kako niv. S¢ e suvo. .

kako {to navalile. A slepi }e bidat s¢ dodeka ne im dopu{time da gi uvidat bogatstvata i dobrinite na ostrovot Ohoho.Ne gi gledaat.Se razbira deka morame da gi kaznime. .pra{al glavniot sudija. Risto Dav~evski 143 . .[to da pravime? . site `iteli od ostrovot Ohoho se sobrale pred sudot.Otkako uvidele kolku se popametni i pomirni bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen. .I nie sakame da n¢ progonite na ostrovot Eh! . {to po~nale da stanuvaat lo{i. Se sobrale i vikale vo hor: . Ubavinite na Ohoho najubavo se gledaat od neubavinite na ostrovot Eh. ovie }e ne skalpiraat! A mudriot Koso Belobradiot odgovoril: . ubavinite i bogatstvata na ostrovot Ohoho koga `iveat ovde? .se za~udil sudijata.Dokolku ne im ja ispolnime `elbata. Zadovolstvoto tolku gi zaslepilo.Kako mo`e da ne gi gledaat dobrinite.objasnil mudrecot Belobrad . .za da mo`at da gi vidat treba da gi oddale~ime od Ohoho.

Napi{i sostav so naslov "Ja ~uvam mojata planeta Zemja#.. zemji ili ostrovi. a do niv izvedi gi imiwata na nivnite `iteli. 144 . Pokraj niv izmisli i zapi{i neobi~ni imiwa na u{te pet planeti. Neka ti pomognat poslednite dve re~enici. (Ohoho Ohohonci) Napi{i im pismo na Ohohoncite na planetata Iks i objasni im deka `itelite na Zemjata ne se karaat i tepaat me|u sebe. tuku deka tie u~at i rabotat vredno. a ti vo tvojata tetratka. se po~ituvaat i se pomagaat me|u sebe.. Povrzi go so porakata od raskazot.RAZGOVARAME ZA NEOBI^NOTO VO RASKAZOT [to ti be{e neobi~no vo ovoj raskaz? Na koja planeta se nao|aat ostrovite Ohoho i Eh? Si ~ul li dosega za nea? Kako `iveele `itelite na ostrovot Ohoho? Zo{to bile proterani na ostrovot Eh bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen? Kakva promena nastanala kaj niv po trigodi{niot prestoj na ostrovot Eh kade {to vladeele su{ata i gladot? Kakvi bile `itelite na Zemjata spored ona {to go u~ele na planetata Iks? JA OTKRIVAM PORAKATA NA RASKAZOT Povrzi go ovoj raskaz so realnosta i otkrij ja negovata poraka. ODBERI SI ZADA^A I SOZDAVAJ Zapi{i gi vo tetratkata site neobi~ni imiwa {to gi sretna vo raskazot. Razgovarajte na ~asot. Ne zaboravaj da gi pokani{ da ti dojdat na gosti za da se uverat vo toa. izberete najdobra formulacija za nea i zapi{ete ja na tabla. gradovi.

5. Mnogu mi e interesna emisijata "Aj ti zami`i#. 2. mnogu }e strada vo `ivotot!# SRABOTI SAMOSTOJNO I PROVERI SE Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka i stavi gi navodnicite kade {to misli{ deka treba: 1. spisanija. pretprijatija: Hotelot "Aleksandar palas# e sekoga{ poln so gosti. Kaj imiwa na ulici. filmovi. 4. Kaj imiwa na emisii. firmi. Koga se naveduvaat tu|i misli i zborovi: Dedo sekoga{ ni vele{e: "Koj ne slu{a majka. 2. vesnici: Ja kupiv knigata "Gotvarski skazni# od Slavka Maneva. Baba mi ne propu{ta niedna emisija Dobro utro. Makedonijo. 3. Mojot drugar `ivee na ulica Goce Del~ev.PRAVOPISNI ZNACI NAVODNICI PRAVILNO UPOTREBUVAJ GI NAVODNICITE: 1. 4. teatarski pretstavi. 145 . A mene mi e omilena u~ili{nata programa Yvon. Razmenete si gi tetratkite so drugar~eto i otkrijte si gi eventualnite gre{ki i ispravete gi. manifestacii: ]e peam na "Zlatnoto slavej~e#. a jas moeto omileno spisanie Razvigor. Gligor Popovski e dobitnik i na nagradata Kurir~e. 3. [totuku ja do~itav knigata Skazni za Vozovija od Gligor Popovski. Majka mi ve~er }e ja gleda operata "Travijata#. Kaj naslovi na knigi. tato Utrinski vesnik. Na Filolo{kiot fakultet "Bla`e Koneski# se izu~uvaat mnogu jazici. hoteli. Brat mi go ~ita spisanieto "Na{ svet#. Dedo go ~ita vesnikot Dnevnik. Ulicata "Partizanski odredi# e mnogu {iroka.

lebot se pe~e. ZO[TO E SLADOK LEBOT Lebot e sladok od toplite brazdi na ora~ite.Ova e te`ok leb. se vee. Vasil Mukaetov 146 .od po~etnata do zavr{nata faza: se see. zree. se mesi. Lebot e sladok i od bessonite no}i. se mele. se ora. od toplite kapki {to vrnat po zelenite `ita. za lebot site rabotat. Lebot e sladok od srcata na `itnite zrna. ko more {to se ni{aat. Lebot e trud i radost. Lebot e sladok od tvrdite dlanki na seja~ite. leb so devet kori! Razmisli zo{to za nekoj ti rekle ili se slu{a: . se pe~e. Zatoa e lebot sladok! Od sabota do sabota. Za sekoja rabota te{ka so pravo se veli i zbori: . na pekarite {to ne znaat za po~in.@ega e. se `nee.RAZMISLI I PODREDI Podredi gi glagolite koi gi ozna~uvaat site dejstva so koi se dobiva lebot . Toj ima dobra du{a. Lebot e sladok i koga so ladna goltka v grlo `etvarot `edno }e re~e: .Dobar e kako leb.

RAZGOVARAME ZA PESNATA Odgovori mu na poetot so edna re~enica: Zo{to e sladok lebot? Koj stih od pesnata mo`e{ da go navede{ kako odgovor na ova pra{awe? Vo prvite ~etiri strofi e opi{an makotrpniot proces na proizvodstvo na leb. LESNO NE SE LEPI. DA TE JADAM! LEB BEZ KVAS NE BIDUVA. kifli. LEBU.) Na ~asot po likovno nacrtaj ja poetskata slika koja ti ostavi najsilen vpe~atok. Diskutirajte so drugar~eto za narodnive izreki za lebot i potrudi se sekoja da ja povrze{ so situacii od sekojdnevniot `ivot. Koja narodna izreka }e ja odbere{ kako zaklu~ok od sodr`inata na pesnata? 147 . NARODOT REKOL .JAS POVRZUVAM LEBOT E POBLAG KOGA E ZARABOTEN AKO SE SKR[I LEBOT. LE@I... Objasni go procesot i sporedi dali to~no si gi podredil glagolite na po~etokot na ~asot! Koi fazi od procesot na proizvodstvo na lebot ne se spomnati vo pesnata? Odgovori na poetovoto pra{awe: Zo{to za nekogo se veli dobar e kako leb? Otkrij gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi. LEB NEMA. MANXA SAKA. kola~iwa. SOZDAVAJ Napi{i sostav so naslov "Koga mama mesi leb# (pita. LEBOT SAKA POTEN GRB.

tatkoto se svrte kon majkata i i podvikna: . se ~udat i negovite roditeli. ne se otka`uva lesno od namerata da im ka`e na site {to i kako naumil. so crvena kreda nacrtal golem {trk so golem klun na koj visi bebe zavitkano vo peleni. Prvin se fati za glava. Se ~udi u~itelkata. a potoa go fati za raka Dimeta i go odnese vo dnevnata soba.Svari kafe! Dime ne pie kafe.Sakam sestri~e! . Vo posledno vreme najmnogu crta {trkovi koi nosat bebiwa vo klunovite. Ama. Dime e uporen. Bidej}i mol~enjeto e malku neprijatna rabota.Ka`uvaj! . Go sedna na trosedot. Site mol~ea. najmnogu saka da crta.. Nacrtal celo nebo na~i~kano so {trkovi.. so ova dete nikoj ne mo`e da izleze na kraj. site mol~at.. No. . Zav~era.vika{e majka mu i gleda{e kon tatko mu. Odi da vidi{ {to napravil sin ti vo detskata . no znae{e deka ne{to }e se slu~i i deka negovata `elba. [to se slu~i potoa?! Ajde da se dogovorime vaka: Jas bo`em ne znam {to se slu~i.Ne. Dime mol~e{e.. . a vie znaete. Koga vleze majka mu i koga vide. po~nete so pi{uvanje. Vlado Dimovski DA RAZGOVARAME Na koj na~in Dime im pora~al na roditelite deka saka sestri~ka? [to misli{: zo{to Dime ne razgovaral za negovata `elba direktno so roditelite? Kako bi postapil ti da si na mestoto na Dime? 148 . tie {to treba ja razbraa. . na yidot vo detskata soba. neli?! Ako e taka..mu podvikna tatko mu.. Vo detskata vleze i tatko mu.ISKA@I SE Koj posakuva da ima brat ili sestra? Ste im ka`ale li na roditelite za va{ata `elba? [to vi odgovorile? ZA EDEN DIME I NEGOVATA @ELBA Dime znae da ~ita i pi{uva. nikoj ni{to ne go pra{uva. Site mu velat deka koga }e porasne }e bide slaven slikar.mu vrati naluteno Dime.

DOVR[I GO RASKAZOT Raskazot ima voveden i glaven del. a potoa dovr{i go. Raska`i go raskazot. Tie {to sakaat da imaat brat~e ili sestri~e neka gi nacrtaat. Napi{i gi. Sigurno ima{ mnogu idei.ZNAE[ LI? [to misli{ .nosat li {trkovite bebinja? Koj te donel tebe na ovoj svet: {trkot na Dime ili majka ti? Objasni so svoi zborovi kako si nastanal. Taka }e im ja iska`ete va{ata `elba. 149 . IZRAZI SE SO CRTE@ Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj go tvoeto semejstvo. Podarete im go crte`ot na roditelite. no nema zavr{en del.

Da go nosam koj kaj saka. @ELEZNI^AR Od s¢ srce `edno ~ekav i odamna sakav. site mesta da gi vidam. `elezni~ar jas da bidam.PO PRETHODNO DO@IVUVAWE Opi{i go patuvaweto so voz {to go organiziravte so va{ite u~iteli. Ma{inata da ja teram. da si dojdat. Boro Sitnikovski 150 . Segde taka traka-trika patnicite da gi vikam. site lu|e da gi zberam. pekav. da se ka~at. da ne trga nikoj maka. nema zo{to da se ma~at.

Od utro do mrak tuka ima golema me{anica! Toa e (@ .se smee.od site strani! I mnogu patnici na peronot zbrani. I sonce koga gree. . ZADA^I Dodaj £ na pesnata u{te dva stiha. Raboti vo tvojata tetratka. vozovi . Edni doa|aat .. Po `elezni. . . . . sjajni {ini Kow ~eli~en smelo juri..drugi poa|aat.. . (.RAZGOVARAME ZA PESNATA [to nau~i od pesnata za rabotata na `elezni~arot? Od koi stihovi zaklu~uva{ deka `elezni~arot si ja saka svojata profesija? Pronajdi gi rimuvanite zborovi i ka`i kako se rasporedeni vo stihovite..) 151 . POGODI SEGA.) A SEGA. . Neka bidat rimuvani zborovite: odat .. Opi{i ja profesijata na tvojata majka ili tatko. .vodat ili pee ..? Vozovi. . . AJ. sega po dvaeset godini Razgledajte gi va{ite prozorci i objasnete {to ste nacrtale. . . I po veter i po buri. . s . [to bi sakal ti da bide{? Zo{to toa go saka{? Koi drugi zanimawa gi poznava{? OBIDI SE Vo prozorecot nacrtaj se kako se gleda{ sebe si sega i kako se zamisluva{ po dvaeset godini.

Takvite vozdi{ki ne se ba{ najprijatni. Spu{taj}i se ne`no kako snegulka pokraj tortata. obi~ni torti . se vozi do najgorniot kat od taa ku}a. kaj najde moeto par~e da bide najtenko!.OVA ZA MENE?! Ama. RODENDENSKI VOZDI[KI Popoleka i ne`no. te molam lapni me. slatka e so slatkosta na site slatki vo svetot. izleguvaat edni takvi. Toa se takanare~eni super rodendeni. Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al.Lele. Toga{ nastapuva gospodin Sobira~ot Na Vozdi{ki. vnimanie. a niv gi ima bezbroj. Uaau!!! E sega... osobeno koga e vo pra{awe rodenden. ajde ne {eguvajte se! Pa ova ni za vo zabot ne e. tamu kade {to lu|eto i bez da sakaat po~nuvaat najblagoprijatno da vozdivnuvaat.Ova?! Go nej}am... koj ima tainstvena zada~a da gi vpie vo sebe neprijatnite vozdi{ki. Tortata mora da se opi{e par~e po par~e. Vozdi{ki sobrani na ubavi mesta i vo zgodno vreme. se podavaat kon jada~ot.. se~a~ot vleguva vo lift. . tortini race.. . samo tvoja i na nikoj drug. .. niz nego mo`am da ja vidam celata torta.. a od sekoe par~e vedna{ {tom }e bide ise~kano. tamu mu davaat specijalen padobran i u{te pospecijalen no` za se~ewe torti. postoela opasnost da dojde do raznorazni vozdi{ki od tipot: -Uf. Koga taa torta }e po~nela da im se deli na gostite.. Ovie vtorive se tolku golemi {to koga treba da se se~at. Ima samo nevozmo`no ubavi i u{te ponevozmo`no golemi. Oboena e so vino`ito. a od sebe da ispu{ti drugi. toj so no`ot capca-rap.. a se slu{aat i edni vakvi zborovi: izedi me. A kako {to e poznato. te prekolnuvam tvoja sum. Taa duri toga{ stanuva rasko{na.nema. ama e proyirno. poubavi. Van~o Polazarevski 152 .. Na toj na~in i taa trae podolgo. si sakam drugo.Opi{i kako izgleda edna va{a rodendenska proslava. ja se~e na par~iwa.

neobi~en. Napi{i sostav vo kogo }e opi{e{ eden super rodenden. Opi{i ja tortata {to najmnogu ja saka{. 153 . Od {to }e bidat predizvikani takvite vozdi{ki. Preraska`i go pismeno raskazot. Za da ti bide polesno. Na toj rodenden treba da se ispu{taat najblagoprijatnite vozdi{ki. Zapo~ni od nadvore{niot izgled. deka najmnogu te nasmeaja.OTKRIJ GO NEOBI^NOTO [to te nasmea najmnogu vo ovoj raskaz? Objasni zo{to. pa prodol`i so sostojkite od koi e napravena i zavr{i so vkusovite na tie sostojki. Vo koi vidovi raskazi }e go vbroi{ ovoj raskaz? Podvle~i go so moliv~e soodvetniot vid: patriotski. Pronajdi gi neobi~nite i ~udni pojavi koi. Zo{to ne ti se sme{ni i neobi~ni ~etirite vozdi{ki na decata? Priseti se i ti kolkupati si gi upotrebil. ti treba da ja pronajde{ i opi{e{ pri~inata. realisti~en. humoristi~en. Ne zaboravaj da go povika{ na pomo{ gospodinot Sozdava~ Na Voodu{evuva~ki Vozdi{ki. prvo napravi plan na raskazot. SOZDAVAJ PO TVOJ IZBOR Nacrtaj ja najinteresnata slika od ovoj raskaz. veruvame. Kako si go zamisluva{ gospodin Sobira~ot Na Vozdi{ki? Izmisli mu drugo ime. fantasti~en.

so iljadnici trwe mesto vlakna. Toga{ zad sebe devoj~eto frli ogledalo {to se pretvori vo staklen rid. igraj}i si kraj bunarot. pa ja sovlada i ovaa pre~ka. a mora{e i kataden da nosi voda vo edno dupeno vedro. Eden den. pa pomisli: †Da se vratam doma i da ja zemam sekirata. Me|utoa. decata ja zabele`aa u{te oddaleku. Bra}ata Grim 154 . taa uspea da ja pomine ovaa golema pre~ka. se slu~i dvete da padnat vo nego. koj se pretvori vo ogromno griblo kolku rid.DOSETI SE Vo koi vidovi prikazni gi sretnuva{ samovilite kako izmisleni likovi? Kakvi samovili si sretnal vo niv: dobri ili lo{i? Razmenete go misleweto so drugar~eto. decata go zagubija trpenieto.pa gi povede so sebe. Na devoj~eto mu naredi da prede neras~epkan len. ta samovilata mora{e da se ka~uva preku nea so golema maka. dodeka taa se vrati i dodeka go rase~e ridot na dve. Koga zavr{i slu`bata v crkva. Vo bunarot `ivee{e vodna samovila.Sega mi padnavte v race! Moi ste! ]e mi gi rabotite najte{kite raboti! . pa na samovilata ne £ ostana ni{to drugo osven da se vrati vo svojot bunar. decata ve}e bea mnogu daleku. Taa vedna{ zabele`a deka pti~kite odletale. Ridot be{e tolku mazen {to samovilata ne mo`e{e nikako da go premine. Za jadewe dobivaa samo po nekoja suva korka leb. So golema maka samovilata nekako uspea da se protne niz zapcite. pa da go prepolovam stakleniot rid#. so iljadnici zapci. mom~eto frli zad sebe ~e{el. Koga go vidoa toa decata. samovilata se vrati doma. Me|utoa. Najposle. dodeka mom~eto mora{e da se~e drva so tapa sekira. pa koga edna nedela samovilata otide v crkva. pa so golemi skokovi se zagna po niv. Sepak. koja im re~e: . pa devoj~eto frli zad sebe edna ~etka {to se pretvori vo ogromna fr~a golema kolku rid. tie pobegnaa. VODNATA SAMOVILA Si `iveeja brat~e i sestri~e.

Pro~itaj im na tvoite roditeli {to si napi{al i slu{ni go nivnoto mislewe.sekoj den vedro .RAZGOVARAME ZA BAJKATA Zo{to na krajot na bajkata po~uvstvuva radost i zadovolstvo? Kako se slu~ilo brat~eto i sestri~eto da se najdat kaj samovilata? Kako se odnesuvala samovilata so niv? Objasni na koj na~in decata uspeale da se spasat od lo{ata samovila. Samovilata neka bide dobra i neka im pomogne na decata. Koja pre~ka ne uspeala da ja sovlada? Nabroj gi fantasti~nite elementi vo bajkata. 155 . IZVLE^I POUKA OD BAJKATA Zo{to samovilata postapuvala surovo kon decata? Koi lu|e se pretstaveni preku nea? A koi preku decata? Pokraj nevinosta. {to e toa {to im pomognalo da se spasat? Koja nivna osobina? GO OTKRIVAM ZNA^EWETO NA ZBOROVITE kataden .sad za nosewe voda fr~a . SOZDAVAJ Napravi izmena na bajkata.golema ~etka so ostri i cvrsti vlakna.

Ako si Cveta treba da li~i{ na cvet. Ako si dete mil majski cvet. Sne`ana.ZNAE[ LI? [to zna~i tvoeto ime? Ti se dopa|a li? Od kogo si go dobil imeto? IMIWA Ako si Dragan na site bidi im drag. razlevaj smev kako yvon. bidi mi zdravo. Ako si Tiho tih bidi kako son. Ako si Vera. Ako si Iskra zaiskri kako plamen. Ako se vika{ Yvonko. Men~e. Len~e. Ako se vika{ Zdravko. Ako se vika{ Petko. bidi mi `ivo. kako med bidi blag. Ako se vika{ Blagoj. bidi mi ukras na ovoj svet! Gligor Popovski 156 . ako si Bor~e. Gordana. petki redi so red. bidi zdrav kako plamen.

Cveta. Pronajdi gi i pro~itaj gi glasno. JAZI^NA VE@BA Koi sopstveni imenki gi sretna vo pesnata? Pronajdi gi pridavkite {to gi objasnuvaat imiwata i `elbite na poetot? Potcrtaj gi sporedbite i pro~itaj gi. Za da bide interesna koristi rimuvani zborovi. Gordana i Men~e. Bor~e.blag . Pro~itaj ja pred drugar~iwata. Ver~e.RAZGOVARAME ZA ZNA^EWETO NA IMIWATA Spored imeto poetot na sekoe dete mu ispra}a po edna po`elba. Petko. Zapi{i gi vo tvojata tetratka vaka: drag . 157 .prag TVORI Obidi se da napi{e{ pesna za tvoeto ime. Len~e. Bez razlika na imeto. Kolku strofi ima vo pesnata? Po kolku stihovi ima vo niv? Pro~itajte gi rimite. {to mu posakuva poetot na sekoe dete? Pronajdi vo poslednata strofa i pro~itaj naglas? VOO^I Koi imiwa }e im gi dade{ na decata od ilustracijata? Pro~itaj ja pesnata nekolkupati. Koja od tie po`elbi ti se dopa|a najmnogu i zo{to? [to misli{ ti: mo`e li imeto da vlijae na karakterot na deteto? Obrazlo`i go svojot stav so primeri od imiwata na tvoite drugar~iwa. Sne`e. Pronajdi sporedbi za Dragan. Smisli so koi zborovi }e ja zbogati{ sekoja rima. Najinteresnite pesni prepi{ete gi na list i zaka~ete gi vo va{eto literaturno kat~e na u~ilni~koto pano. Razmisli {to zna~at ostanatite imiwa.

mnogu pota`ni . A jas go sakam moreto! . .Jas }e ostanam ovde.. Veseli . Bea i veseli i ta`ni. Mnogu raboti odat preku nego i site go sakaat i po~ituvaat.Jas }e letuvam na planina. Mene }e mi bide ubavo . No. A planinata zarem ne e ubava? . .Tamu ima livadi i reka.? .se pofali Zlatka.se vme{a Marija. Site se veseli.Jas }e odam na ezero! .. A koj }e go ~uva preku letovo? Starite prijateli ne se ostavaat tukutaka.pra{a nekoe od decata. ~i~ko Trifun? . . A ti. Taka? .zatoa {to }e ima koj da go ~uva u~ili{teto i preku leto.se poglednaa decata. zar ne? Decata se podzamislija. Koga }e se vratite naesen da vi bide ~isto.se podzamisli toj.zatoa {to ~i~ko Trifun ne }e mo`e da pojde na letuvawe. ^i~ko Trifun gi slu{a{e decata i se sme{ka{e. .se javi Marko. Gorjan Petrevski Na {to se veselat decata? Kade }e zaminat v leto? [to }e pravi ~i~ko Trifun preku letoto? [to ~uvstvuva{ ti sega na krajot na u~ebnata godina? Koj ostanuva vo tvoeto u~ili{te preku letoto? RAZMISLI Zo{to treba sekoe u~ili{te nekoj da go ~uva preku letoto? [to mo`e da mu se slu~i na u~ili{teto? 24 158 . Toj e †doma}in# vo u~ili{teto i se gri`i da ima red.v selo. kaj baba mi . .Kade }e letuva{? Kade.KOJ ]E GO ^UVA U^ILI[TETO Dojde krajot na u~ebnata godina. U~ili{teto treba da se varosa.re~e Stefan.

Znam deka }e mi bide mnogu ubavo. Zo{to se slo`uva{ so nea? Iznenadi ja tvojata u~itelka vo septemvri so pove}e tvoi tvorbi {to }e gi zapi{uva{ vo edna tetratka.Stiv Naumov#. Simona Spirkovska IV oddelenie OU . 159 . So nas }e bide i na{ata mila u~itelka. Zatoa sekoj den }e se sobirame vo na{ite domovi i }e si igrame razni igri. Letoto }e te inspirira so mnogu interesni temi. Bitola Za {to pi{uvaat dvete tvoi drugar~iwa vo nivnite tvorbi? Kako se drugaruva za vreme na letniot raspust? Otkrij vo pesni~kata {to pretstavuva drugarstvoto za tvojata drugarka. No }e si igrame vo u~ili{niot dvor i pak }e bideme zaedno.. za{to koga sme zaedno so drugar~iwata izmisluvame razni interesni igri. Edna pogolema grupa }e letuvame na Pelister.DETSKI IZVOR^IWA NA LETEN ODMOR Dojde krajot na u~ebnata godina. Nie sme ve}e kako bra}a i sestri. Bez niv mi e mnogu zdodevno. Jas mnogu gi sakam moite drugar~iwa. Brgu }e pomine letoto i vo septemvri povtorno }e doletame kako raspeani pti~ki vo na{eto drago u~ili{te. Nie drugar~iwata nema ve}e sekoj den da se sobirame vo u~ili{nite klupi.

koga vo srceto samo harfata na letoto ti odyvonuva ka~en na nekoj oblak najubavo se sonuva. koga vo dlankite go lovi{ sonceto.imenka. a vo srceto pesnata na pticite ti odyvonuva legnat sred trevata zelena vo poleto najubavo se sonuva.Zo{to go saka{ letoto? VO LETO NAJUBAVO SE SONUVA Vo leto koga glavata ti e rezervirana za odmor i ne misli{ na doma{nata od matematika. Vo leto koga srceto ti e otvoreno za igra i ubavina kako rascutena bo`urika i koga srede ti{inata samo {epotot na branovite ti odyvonuva legnat vrz topliot pesok kraj ezeroto najubavo se sonuva. Vo leto koga od seta ubavina krilja ti porasnuvaat i koga ti e seedno dali prirokot e glagol a predmetot . Makedonka Jan~evska RAZGOVARAME ZA PESNATA Koga najubavo se sonuva? Zo{to? Za {to ti e otvoreno srceto vo leto? Za {to ne se gri`i{ vo leto? Koe osnovno ~uvstvo go do`ivea vo pesnata? 160 .

a vo sledniot stih se objasnuva taa pri~ina.ISKA@I SE Pro~itaj gi stihovite vo koi se objasnuvaat site pri~ini zo{to vo leto najubavo se sonuva. 161 .PRO^ITAJ . Vo leto poetot sonuva: . Na koj od ovie na~ini mo`e{ i ti da sonuva{? [to e nevozmo`no? ISKA@I GI TVOITE SONI[TA Vo tvojata tetratka vo vakov dvoen prozorec pretstavi se sebe so crte` kako si gi pominuval denovite dosega.legnat vrz topliot pesok kraj ezeroto.VOO^I .legnat sred trevata zelena vo poleto. .ka~en na nekoj oblak. vo edna od igrite mo`ete da go pretstavite svojot son taka {to }e mo`ete da vnesuvate razni elementi na edna pla`a. Mo`ete i da napravite letna slika vo igrata za godi{nite vremiwa i mnogu drugi ne{ta na koi }e ve navede va{ata u~itelka. Dosega Otsega Ako vo va{eto u~ili{te go imate instalirano obrazovniot softver Tool Kid. . Tie zapo~nuvaat so zborot KOGA. a kako }e gi pominuva{ vo letoto {to doa|a.

Priseti se koja bila najgolemata `elba na Dime? 4. Zatoa e lebot sladok!# 3.. Sonuvajte. v) Kupiv CD od festivalot Poto~iwa. vo selata kaj va{ite rodnini i na stranicite na vozbudlivite knigi {to }e vi gi prepora~a va{ata u~itelka. igrajte.NAVODNICI Sega to~no znam kade s¢ treba da stavam navodnici. Znam kako da napi{am ime sostaveno od dva ili pove}e zbora i koga takvite imiwa se pi{uvaat so golema bukva vo sekoj zbor. Odmorete se. a u~am vo OU Ko~o Racin. ADRESI I SPISANIJA Ve}e ne gre{am vo pi{uvaweto na golema bukva kaj instituciite. So nekolku re~enici opi{i se kako se gleda{ sebe si po dvaeset godini. ]e se vidime povtorno vo septemvri! 162 . adresite i spisanijata. Odgovori vo tetratkata: imiwata na: a) Kade raboti majka ti? a) Stopanska Banka b) Koja lektira ti e najomilena? b) Bulevar †Prvomajska# v) Vo koe u~ili{te u~i{? v) OU †Dimo Haxi Dimov# g) Koe e polnoto ime na krateng) vesnikot †Nova Makedonija# kata RM? PRAVOPISNI ZNACI . b) Mirjana mi ja podari knigata Pipi Dolgiot ^orap od Astrid Lindgren.. bezgri`no pominuvajte si go letoto. vredni u~enici! Letoto so netrpenie ve o~ekuva. Odgovorite na pra{awava }e gi napi{am vo tetratka: 1. Od koja pesna se stihovite: . 5. g) @iveam na ulica Marija Kiri. Vo koja prikazna od ovaa tema ora~ot e pomudar od ministrite? 2. Prodol`uvam vo tetratkata: 1.. Vo koja pesna ima mnogu sopstveni imenki? 7. Zapoznajte novi drugari na pla`ite. Napi{i gi naslovot i avtorot na humoristi~niot raskaz od ovaa tema! 6. na planinite. Pravilno se napi{ani 2. Kade ti najubavo }e sonuva{ za vreme na letoto? Do viduvawe.Lebot e trud i radost. drugaruvajte. zabavuvajte se. Vo tetratkata to~no }e gi prepi{am re~enicite: a) U~itelkata sekoga{ veli: Drugarstvoto i znaeweto se najgolemo bogatstvo.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM PI[UVAWE NA GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII.

RE^NIK
A
AL^EN - nenasiten ANALIZA - ras~lenuvawe na celinata na nejzinite sostavni elementi za da se dojde do nekakov dokaz ANEGDOTA - {ega ASTRONOM - ~ovek {to gi prou~uva nebeskite tela ATMOSFERA - vozdu{nata obvivka okolu Zemjata VITKA - tenka, slaba VOZVI[ENO - {to zaslu`uva ili vleva po~it VOL[EBEN - magi~en; preneseno zna~ewe: prekrasen, ~udesen VOOBRAZEN - se pravi va`en, naduen VRESKA - silno vika, glasno se rasprava, silno pla~e VSELENA - kosmos, siot svet {to n¢ opkru`uva VSLU[A SE - se zaslu{a, vnimatelno slu{a VXA[ENA - zaprepastena, zgrozena od ne{to

B
BADIJALA - naprazno, popusto, zaludno BANALNO - obi~no, sekojdnevno BELKI - verojatno BEQA- zlo, nesre}a BLAGORODEN - ~ovek {to ima dobri osobini, velikodu{en, human BLIKA - istekuva vo golemi koli~ini BO@URIKA - ukrasna bilka so krupni, naj~esto crveni cvetovi BRAZDA - tesen dolg trap koj{to go ostava plugot vo po~vata

G
GENIJ - ~ovek so isklu~itelno golema darba GLASNICI - prenesuva~i na vesti, izvestuva~i GOBLEN - tkaena ili vezena slika GROMOGLASNA (smea) - premnogu glasna, kako grom

D
DAMAR - krven sad, puls DEMNE - ~eka i posmatra od zaseda DEMONSTRIRA - javno poka`uva ne{to, izveduva DIREKTNO - povrzano, bez posrednik DRDORI - mnogu zboruva za bezna~ajni raboti

V
VARDI - pazi, ~uva VEB-SAJT - veb-stranica VETO - zabrana VINO@ITO - lak od sedum boi {to se pojavuva vedna{ po do`dot. VITAMIN - organska sostojka {to mu e neophodna na sekoj organizam

E
EKOLOGIJA - nauka za zdrava i ~ista `ivotna sredina 163

EKOLO[KA(akcija) - se odnesuva na zdravata i ~ista `ivotna sredina EMOCII - ~uvstva

@
@IR - plod od dab ili buka (`elad) @IR^IWA- mali `irovi @OLTICI - zlatna moneta (para)

Z
ZAKIKOTE (se) - po~na da se smee glasno, nezapirlivo ZANES - preterano voodu~evuvawe, voshit ZJAPA - uporno gleda vo ne{to ili vo nekogo ZORNICA (yvezda) - utrinska yvezda, {to se gleda i otkako drugite }e zgasnat

INTERNET - svetski ra{irena kompjuterska mre`a INTIMEN - vnatre{en, skrien, dlaboko li~en INTONACIJA - razli~en na~in na sni`uvawe i povi{uvawe na glasot pri govorewe, izrazuvawe ~uvstva, raspolo`bi ISTRA@UVAWE - so poseta i so stru~na rabota se vr{i ispituvawe, sobirawe podatoci i opi{uvawe na nekoja neispitana oblast

J
JURNA - brzo se zatr~a

I
IDEJA - zamisla, pottik za nekoja akcija ILUSTRATOR - crta~ na ilustracii, slikar IMITIRAWE - pravewe ne{to po primerot na nekoj drug INDIREKTNO - preku nekogo, preku ne{to, zaobikolno IN@ENER - lice so visoko tehni~ko obrazovanie INICIJALI - prvite bukvi od imeto i prezimeto INSPIRACIJA - pottiknuvawe na ne{to, pobuda INSTALIRANO - postaveno INSTITUCIJA - ustanova, organ na vlasta, nau~en ili obrazoven centar 164

K
KATADEN - sekoj den KVE^ERINA - pri krajot na denot, pred da padne samrak KVIZ - natprevar vo znaewe KLAWAAT (se) - se poklonuvaat KLE^KA - tenka, kusa pra~ka KOLONA - vertikalen red vo tabela; redica lu|e KOMUNICIRA - odr`uva vrska so nekogo KONSTRUIRA - sostavuva, izrabotuva ne{to KRASNOPIS - ubavo pi{uvawe KREATIVEN - tvore~ki, {to tvori, {to sozdava KRISTAL - fino bruseno staklo KROTKI - mirni, pitomi

L
LEGENDA - predanie za `ivotot na nekoj ~ovek ili za neobi~en nastan LETNINA - proleten posev {to zree vo leto LICEMER - neiskren, dvoli~en, podlec LOKALNA - ograni~ena na edno mesto; svojstvena za edno mesto LOMOTAT - postojano zboruva, obi~no za neva`ni ne{ta: drdori LUKAV - dvoli~en, {to gi krie vistinskite ~uvstva i misli, obi~no so lo{a namera

MO]NO - so golema sila MUDREC - mnogu pameten ~ovek so `ivotno iskustvo

N
NAPATI - ponekoga{ NEVINOST - bez vina, ~istota na du{ata NERANIMAJKOVCI - lo{i, ne~esni, rasipani lu|e NI[TO@NA - bezvredna, neva`na, nezna~itelna

O
OBLEA - preplavi, obzede (Babata ja oblea vedrina) OBRAZLO@I - objasni, dade komentar, potkrepi so argumenti OVEN - ma`jak na ovca OKOKORI - {iroko otvori o~i OPERA - muzi~ko delo {to se izveduva od peja~i i orkestar ORIGINALEN - izvoren, vistinski, prvosozdaden OSPORUVA - ne se soglasuva so ne{to

M
MAGIJA - vol{epstvo, natprirodno dejstvo MA\EPSNIK - vol{ebnik, lice {to pravi ma|ii MANIFESTACIJA - javno izrazuvawe na ne{to MANTIJA - sve{teni~ki crn dolg fustan MARATONSKI (razgovori) - dolgi MILNI - gale`livi, ne`ni MINIJATURA - ne{to {to e mnogu malo MINISTER - ~len na vlada {to upravuva so nekoe ministerstvo (primer: minister za obrazovanie) MNOGUKATNICA - zgrada so mnogu katovi MOLKNA - za}ute, prestana da zboruva MONITOR - aparat za proverka na slikata

P
PAZUVA - mestoto me|u oblekata i gradite PANO - pogolema povr{ina {to slu`i kako tabla za izlo`uvawe na sliki, crte`i i drugi tvorbi PATEM - slu~ajna, nezna~ajna zabele{ka PATRIOTSKI - so ~uvstvo na qubov kon svojot narod i zemja

165

usno prenesuvawe na istoriski nastani od minatoto.izrabotuva proekti PROPELTE^I .pesu{uva.taa {to pi{uva poezija. prekrasen REVOLUCIONER .mnogu detali.mnogu ubav. struka R RAMNODU[EN . op{topoznat. stranica vo vesnik. koj voshituva. mesto kade {to sedat pticite SEZNAJKOVCI .opredelen red na ne{to RE@ISER .spored narodnoto veruvawe . pretstavuvawe PRINCEZA . voshituva PODBIVNO .kraj.{to ima pet reda PI[TI . glasno pla~e PLAKAT . oblast PREPIRKA .u~esnik vo revolucija REDOSLED .nesigurno.postojan oddel. tvorbi vo stihovi POPULARNOST .kavga.da isterate daleku od zemjava. spor PRIKAZ .onie {to znaat s¢ SEKNAT . poedinosti POETESA . brzina na ne{to RONKI .gnezdo. vo stroj PRAVDOQUBIV .rastenija {to se odgleduvaat za rasaduvawe RASKO[EN . dvi`ewa. da proterate PROEKT .stave vo red.`ensko su{testvo {to `ivee po planinite i {umite ~ija mo} e vo nejziniot fustan SEDELO .piska.razraboten plan za grade`en objekt ili ma{ina PROEKTANT .umetni~ki rakovoditel pri podgotovkata na nekoe delo za Izvedba na scena RIZNICA (narodna) .golem oglas. od testenina i sli~no RUBRIKA .so potsmev.toj {to ja saka i {to ja brani pravdata PREDANIE . prifatliv POSTROJUVA .tro{ki.voodoo{evuva. {to se predavaat od koleno na koleno PREDEL . snemuva 166 . `ivotni iskustva.kralska }erka PROGONITE (da) . tonovi. potsme{livo PODROBNOSTI . objava so crte` ili tekst za reklamirawe PLENUVA .zanimawe. raspravija.samo SAMOVILA .presu{en (izvor) SEKNUVA .koj ne projavuva interes kon nekogo ili ne{to RASAD . ironi~no.u`ivawe simpatija kaj po{irok krug lu|e. odvaj ~ujno prozboruva PROFESIJA . sosema mali par~iwa od leb.narodnoto kulturno bogatstvo RITAM .ramnomerno redewe na zvuci. spisanie S SAL .PETORED .prika`uvawe.toj {to izrabotuva proekti PROEKTIRA .

vnatre prazna.pravi~nost. gruba SCENOGRAFIJA .spava za fa}awe divi `ivotni SUROVA . ne se vozbuduva lesno SPRA[TI . gledna to~ka STADION .figura od drvo. namesti SPOKOJNA .delo na umetnik SOLITER .suredi.sekoj u~enik prodol`uva so ~itaweto onamu kade {to prekinal prethodniot [UPLIVA . oblakoder SPASTRI .lice {to go oblikuva vesnikot ili spisanieto 167 . se primenuva za proizvodstvo na hartija T TAINSTVEN .bezmilosna. oddelen period vo razvojot na ne{to FASADA . ramnodu{na.nadvore{nata strana (izgled) na zgrada FANTASTI^EN .vol{eben.golem i brz uspeh. pekrasen FONTANA .mislewe za odreden problem. crvosana U UREDNIK . pravedna postapka STAV (svoj) . pomo{ [ [TAFETNO (~itawe) .vid golem instrument so `ici HIT . vodoskok FORMULACIJA .izlez. spas.sostaven del na rastenijata.jasno i zbieno izrazena misla H HARFA .site raboti {to ja oformuvaat scenata F FAZA .daleku SKULPTURA .ukrasna ~e{ma od koja vodata izleguva vo silni vertikalni mlazevi.skita bescelno TEMA .specijalen sad ({i{e) kade {to podolgo vreme se zadr`uva temperaturata na hranata ^ ^ARE .mesto za sportski natprevar so tribini za gleda~ite STANDARDEN . metal . izedena od crv. popularnost C CELULOZA .vo koj se krie nekakva tajna TALKA . fati magla SPRAVEDLIVOST .koj odgovara na opredeleni pravila STAPICA .predmetot za koj{to se zboruva vo deloto TERMOS .etapa. re{enie.visoka ku}a.izbega. se izgubi. kamen.mirna.SKRAJA .

25 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ....................................37 KNIGATA E IZVOR (Nikola Altiev) .............40 RADIOEMISIJA I TELEVIZISKA EMISIJA.............19 ESEN (Makedonka Jan~evska) .......30 PRENESUVAWE NA DEL OD ZBOROT VO NOV RED ......................................................44 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ..............................26 RABOTAM VREDNO I UPORNO VOL[EBNOTO PENKALO (Nenad Xambazov)........................................48 RODOT KAJ IMENKITE.......................................52 168 ......................................................................................................................................................9 USTEN I PISMEN GOVOR.... ZOKI.................34 ZIMNICA (Risto Dav~evski).......................................................................................... Stojanoski) ...........................47 VOL[EBNATA TETRATKA (Goran B........17 NA GOSTI V SELO (Van~o Nikoleski)......................SODR@INA ZAEDNI^KI PRODOL@UVAM NOVITE DRUGARI (Gorjan Petrevski)........................................................................................................................................................................................................................sporedba ....22 PI[UVAWE GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII..........24 SAMOGLASKI I SOGLASKI....................12 SKARUVAWE I SMIRUVAWE (Slavka Maneva)..................... 7 TATKOVINO (Bistrica Mirkulovska).....31 OKTOMVRISKI PATOKAZ (Velko Nedelkovski) ............................................................................................................................14 NARODEN I STANDARDEN (LITERATUREN) JAZIK ..................50 BROJOT KAJ IMENKITE ........................................43 ZO[TO GRAMATIKATA E TE[KA (Olivera [ija~ki)...........38 SKAZNA ZA VXA[ENATA PRINCEZA (Slavka Maneva) .......................................46 VERUVAM VO SEBE BELATA ^AVKA (Tolstoj) .......................................gradska biblioteka ...............51 VE^ER (Vol~e Naum~eski) ..............................................................telefon ...........................................16 STRA^KATA SO STRA^IWATA (Makedonska narodna prikazna)....................................................................................................................................................................................................27 SLOG...................................32 NEMIL GOSTIN (Vera Bu`arovska)...................................................................................................................javna govornica.............10 U^ILI[NATA TABLA POSTROJUVA........................................ ADRESI I SPISANIJA (VESNICI..11 ALO............................................................................ KAKO SI? (Naum Popeski) ......... KNIGI)........

...................................... MI RE^E (Vasil Mukaetov)..............kuklena pretstava................................................................................................................................................................................................................66 DEVOJ^ETO SO KIBRIT^IWATA (Hans Kristijan Andersen) ............96 VREME KAJ GLAGOLITE........... LISICATA I LAVOT (Ezop).............................................................................................................61 ISTRA@UVA^I (Radovan Pavlovski) .....88 NA[ GOCE (Gligor Popovski) ...................................100 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM.................. ............enciklopedija.........................................................................................87 SLO@NA DRU@INA (Slavka Maneva)..........92 TI REKOV................65 OPISNI PRIDAVKI .............76 LI^NI ZAMENKI.............................74 BO@I]NI SNEGULKI (Violeta \urovska)..........................................................................................86 PI[UVAWE NA BROEVITE ZA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENITE BROEVI .............................................57 SOOBRA]AJNI ZNACI (Nusret Di{o Ulku).detski pe~at ...........................................99 OCENKA PO DRUGARSTVO (Tome Arsovski)....................................................................................................................................................79 KAKO DOA\A NOVATA GODINA (Du{ko Avramov).........72 DOBRINA (Mihail Janu{ev)..........................................................83 DRUGARSTVOTO E NE[TO SVETO (Stojan Tarapuza)..................internet ..........62 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM...64 JA PO^ITUVAM RAZVIVAM DOBRINATA OD DOBRO PODOBRO (Kuzman Kuzmanovski) ..........102 SE GRI@AM ZA OKOLINATA VALKANATA U^ILNICA (Liljana Eftimova).....................................................................82 GO NEGUVAM DRUGARSTVOTO I PRIJATELSTVOTO LICEMER (Ezop) ..................................................................................................103 PLASTESA..................... .............104 169 .....84 SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST............................................................................68 TEATAR............................................ HARTESA I PLATNESA (Zemeno od praktikata)............................................................................................54 KONKRETNI I APSTRAKTNI (MISLENI) IMENKI..............................................................60 FILM ...............................................90 ^ESTITKA (Naum Popeski) .58 MAGARETO.....................................................................................................................................................................................................................................80 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ......................................94 PREPIRKA (Velko Nedelkovski) .......................71 IGRA SO SNEGULKITE (Naum Popeski) ..........................................................................OVO[NA KARANICA (Edi Majoran) ................................................................................................................

..............................................................................................................................................PISMO OD DECATA NA GOLEMIOT GRAD (Kosara Go~kova).............................146 ZA EDEN DIME I NEGOVATA @ELBA (Vlado Dimovski)........................................142 PRAVOPISNI ZNACI ..........160 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ................................................................... E@OT I KRTOT (Makedonska narodna prikazna) ....................................................128 ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE .............................. brzozborki i pogovorki..............................................................................................150 RODENDENSKI VOZDI[KI (Van~o Polazarevski)...............................158 DETSKI IZVOR^IWA ......................................................................................124 NAVREDA (Gorjan Petrevski)........................... ......111 PRIROK.......................................................148 @ELEZNI^AR (Boro Sitnikovski)...........................140 SVETOT OKOLU MENE VREDNA LEKCIJA (Kineska narodna prikazna) .............................122 JA PO^ITUVAM RAZLI^NOSTA PTICI (Pero Milenkoski).dneven pe~at........................112 KAMENEN CVET (Kiro Donev) ............................................................................................130 VELIGDEN (Naum Popeski) ...........................................................................................141 @ITELITE NA OHOHO (Risto dav~evski)............................................................................................................................................................120 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM .....................................126 ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE........................................................................................................ ..............................136 ZABAVNA TRADICIJA ...................................gatanki...................................................................................................162 RE^NIK...........129 IGRA SO DETE (Bla`e Koneski)........139 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ...................................................................NAVODNICI .........................................................................................................................132 [U[KA^ [U[KA-[UTRE DU[KA (Vasil Pujovski) .....111 PODMET...............................................................................................................152 VODNATA SAMOVILA (Bra}ata Grim) ...................................................159 VO LETO NAJUBAVO SE SONUVA (Makedonka Jan~evska) ........107 NA MOJATA MAJKA (Nenad Xambazov) ....................................156 KOJ ]E GO ^UVA U^ILI[TETO (Gorjan Petrevski)..........118 CAROT I ORA^OT (Makedonska narodna prikazna).....................................................................................................134 LISICATA.........................................................................163 170 ..........109 GLAVNI ^LENOVI NA RE^ENICATA............. ...145 ZO[TO E SLADOK LEBOT (Vasil Mukaetov)..........................113 OD DETSKITE SRCA....................154 IMIWA (Gligor Popovski) ....123 APRILSKA (Risto Dav~evski) ..............................116 MOETO SELO (Van~o Nikoleski) ....................... ............................................

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful