MAKEDONSKI JAZIK

ZA ^ETVRTO ODDELENIE
OD DEVETGODI[NOTO OSNOVNO OBRAZOVANIE

MAKEDONSKI JAZIK
ZA ^ETVRTO ODDELENIE
OD DEVETGODI[NOTO OSNOVNO OBRAZOVANIE

.

Radosta }e bide tvojot postojan pridru`nik. bajki. i site tie nestrplivo te o~ekuvaat da ti gi otkrijat svoite tajni. Niv }e gi otkriva{ niz stranicite na ovoj u~ebnik. Toa }e te napravi gord i sre}en. pesni. So negovata primena }e poka`e{ kolku ja saka{ svojata tatkovina i makedonskiot narod. dramski igri. Nie znaeme deka ti mo`e{ da gi sovlada{ site barawa vo ovoj u~ebnik. Pritoa }e gi izu~uva{ i sovladuva{ pravilata na makedonskiot literaturen jazik.. Se raduvame {to povtorno se sretnuvame so ista cel: osvojuvawe na novi znaewa. Vo ovoj u~ebnik izbravme za tebe zanimlivi zada~i. narodni mudrosti. svoite poraki i da te upatat po vistinskiot pat na `ivotot.. raboti vredno i uporno. barawa i jazi~ni igri niz koi sam }e gi otkriva{ novite znaewa.. Vo nego }e naide{ na raznovidni i zanimlivi prikazni. veruvame deka }e ti bide mnogu interesen.. koj. Sre}no! Avtorite .Dobredojde vo ~etvrto oddelenie. Zatoa sakaj go nego. raskazi.

.

Sekoj od vas neka go zapi{e svoeto ime na par~e hartija. Site se vratija vo u~ili{tata.Dobredojdovte. vaka. . Samo dve deca .Se odmorivte. . . I jadri crni o~i. U{te posre}ni bea i Nevena i Dimitar.Eve.. .se izraduva i Igor.I jas! .. jas...izvika Ana. jas!!! U~itelkata Jana se sme{ka{e.Tie se va{ite novi drugari. Devoj~eto ima{e dolga crna kosa. Dojde i septemvri. a na Dimitar so Ana.gi smiruva{e. Nevena i Dimitar sami }e si odberat. sedea sami vo klupite i srame`livo mol~ea. .Kolku sum sre}na! .gi pozdravi u~itelkata Jana. .Zaedni~ki prodol`uvam NOVITE DRUGARI Avgust iste~e.. A i vreme be{e.^ekajte.. Na sre}a. . A i drugite so u~itelkata Jana... Koj }e saka da sedi so niv? Od site klupi ednoglasno odekna: "Jas.Od ovoj den so vas }e u~at Nevena i Dimitar . Od triesette liv~iwa na Nevena £ padna da sedi so Igor. No i odmoreni. u~enici! . Novata u~ebna godina po~na. Bea pocrneti od sonceto...devoj~e i mom~e. so sini o~i. A mom~eto be{e ruso.re~e u~itelkata. li? Kolku ste porasnale za ovie tri meseci! Kako da ne ste ~etvrtooddelenci! Vesela vreva vo oddelenieto. ~ekajte. Taka i se slu~i. Gorjan Petrevski 7 . . .

. nema da ostane{ ramnodu{en i kon drugite. Vo tvojata tetratka objasni zo{to se sre}ni: 1. Nevena i Dimitar. Nevena i Dimitar. ako si devoj~e. Napi{i vo tvojata tetratka. Ako gi pro~ita{ raskazite od koja bilo kniga. SORABOTUVAJ! Koe drugo re{enie bi £ go predlo`il ti na tvojata u~itelka. "Rano dojde qubovta# i "Maj~iniot spomenar#. "Marta#. ili Igor. "Dale~na qubov#.PRIJATELOT ZA VAS I ZA SEBE Nikoga{ ne zaminav od detstvoto. A jas se obidov da ostanam. ako si mom~e. 3. "Ve~niot vetar#. tuku so eden svoj del. "Isti o~i#. na u~itelkata i site u~enici od paralelkata. najprvo so knigata raskazi "Gorocvet#. "Snegovite na Klimentina Evin#.RAZGOVARAME ZA KRAJOT NA RASKAZOT Na krajot od raskazot pisatelot ja istaknuva radosta na site: na Ana i Igor.. GORJAN PETREVSKI PISATELOT . u~itelkata i 4. a potoa ve povedov i vo "Zemjata od sonot#. Izrazi go tvoeto zadovolstvo {to tokmu ti ja ima{e taa sre}a da dobie{ novo drugar~e vo klupata i da mu poka`e{ deka e dobredojdeno. No sepak. za da se bide pisatel za deca i mladi. treba da se ostane vo nego. 8 . 2. PREPORAKA ZA ^ITAWE Nie ti prepora~uvame za ~itawe edna od zbirkite so raskazi: "Tatkovata prva qubov#. Ana i Igor. Za{to. skrien i intimen. a potoa pro~itaj im na tvoite roditeli i na tvoeto novo drugar~e od klupata. svojata popularnost kako pisatel ja steknav najmnogu preku romanite: "Spomenka#. ne e dovolno samo navra}awe na detstvoto. ostanatite u~enici. ako taa pobara mislewe od tebe kako da gi rasporedi novite u~enici? IZRAZI JA MISLATA Zamisli da si ti Ana.

Napravi sporedba so zborovite i izrazite {to gi napi{a ti vo tvojata tetratka.. Kolku od podvle~enite gi napi{a i ti? Objasni mu na drugar~eto zo{to ja saka{ svojata tatkovina Makedonija. najsre}na. 9 . TATKOVINO Sekoga{ sum te kitela so milni zborovi.NAPRAVI SVOJ GROZD OD ZBOROVI Napi{i go zborot tatkovina vo sredinata na listot. najbogata. najli~na. a okolu nego pove}e zborovi i izrazi so koi }e iska`e{ {to ~uvstvuva{ kon tvojata tatkovina. so qubov na dete beskrajno iskreno TE SAKAM! Bistrica Mirkulovska ISKA@I GI SVOITE ^UVSTVA [to po~uvstvuva koga ja slu{na ovaa pesna? Nabroj najmalku tri ~uvstva! Koe e najsilnoto ~uvstvo {to go izleala poetesata? Podvle~i gi so moliv~e zborovite so koi poetesata ja "nakitila# svojata tatkovina. Prosti mi. Ka`i go svoeto mislewe i pred site drugar~iwa. i u{te mnogu najubavini. najslobodna. i sum veruvala deka e taka za{to te sakam. takva da si mi. mila moja.. najsakana. Pro~itaj mu na tvoeto drugar~e {to si napi{al i dopolnete se. sum posakuvala.

Zo{to si go posakal toa? 10 . [to saka{ pove}e: nekoj da ti raska`e usno nekoja interesna slu~ka ili sam da ja pro~ita{ od kniga? Objasni zo{to toa go saka{. otkolku koga }e gi pro~itame? ZA DOMA Razmisli i napi{i koga ti bilo polesno da komunicira{ pismeno so nekoj od tvoite bliski.USTEN I PISMEN GOVOR SOGLEDAJ I ZAKLU^I [to pravat dvete deca od prvata slika? [to pravat ostanatite dve deca? Lu|eto me|u sebe komuniciraat so pomo{ na govorot. Zo{to ti e polesno da opi{uva{ pismeno? Zo{to anegdotite se pointeresni koga }e gi slu{neme od nekogo. Govorot mo`e da bide usten i pismen. Koga ti e polesno da se izrazuva{? Objasni zo{to. namesto usno. NAPRAVI RAZLIKA Na ~asovite ti go koristi{ i usniot i pismeniot govor.

Dopolnete se so drugar~eto od klupata. 11 . U^ILI[NATA TABLA POSTROJUVA U~ili{nata tabla od koga opstojuva pred nea nekogo postojano postrojuva. Stevo Simski PRO^ITAJ I KA@I Kako u~ili{nata tabla gi postrojuva u~enicite? Zo{to nekoi u~enici nemaat {to da ka`at koga se pred tabla? Koi u~enici se nare~eni seznajkovci. Na u~ili{nata tabla koj }e £ go ospori zna~eweto {to go ima vo nau~nite prostori. IZRAZI SE PISMENO Raska`i edno tvoe do`ivuvawe povrzano so u~ili{nata tabla. Poso~i nekoe tvoe drugar~e {to mo`e{ da go nare~e{ seznajko. Pred nea stoele za seznajkovci {to va`at no za `al i takvi {to nemaat {to da ka`at.RAZMISLI Za {to s¢ slu`i u~ili{nata tabla. Neosporen e pokazatel pred tablata stoel i sekoj pretsedatel. Objasni zo{to se slo`uva{ so nego. bilo na ~asot ili za vreme na odmorite. Koga pretsedatelite stoele postroeni pred tabla? Poetot vo posledniot stih zaklu~uva deka nikoj ne mo`e da £ go ospori zna~eweto na u~ili{nata tabla za naukata.

£ velam. ZOKI.Ovde e Pero. a jas ne mo`ev da ja prenesam porakata.Ama jas ne znam koj go bara .vedna{ †ispea# taa. Navistina .£ odgovoriv. I taka si porazgovaravme. a nadolgo i na{iroko }e razgovarame {tom se sretneme. za na krajot od razgovorot.A. za da se dogovorime ne{to. . mojot drugar go bara{e negovata prijatelka: . . (Izvadok od knigata . Po telefon razgovarame onolku kolku {to treba. ako razgovorot po~ne{e vaka: . bidej}i navistina ne znaev so kogo razgovaram.RAZMENI GO MISLEWETO znam sakam da znam {to nau~iv Na koj na~in sekojdnevno komunicira{ so lu|eto? So kogo naj~esto razgovara{ po telefon? Zo{to mu se javuva{? Vo tetratkata napi{i {to znae{ za telefonskiot razgovor i {to saka{ da doznae{. koga }e dojde Zoki. S¢ }e be{e vo red. a vodat †maratonski# razgovori po telefon.kako telefonirame? Pred nekoj den. re~i mu da mi se javi. Edna od niv e telefoniraweto. Pi{uvaj vo vakva tabela: ALO. A da ne zboruvame za tie {to †zaspivaat# po telefonot. @iveat re~isi na ista ulica..Alo! Ovde e Mimoza.. . ti si Pero!? Slu{aj. Na krajot od ~asot napi{i {to si nau~il. se poznava po mnogu †sitnici#..Alo! Zoki! Kako si? . taa da go spu{ti telefonot. KAKO SI? Ubavo vospitanoto dete.Bonton za deca#) Naum Popeski OTKRIJ GI GRE[KITE Pro~itaj go u{te edna{ tekstot i otkrij kade zgre{ila drugarkata na Pero. Zo{to Pero ne mu ja prenel porakata na Zoki? Kako trebalo da te~e razgovorot? 12 . go baram Zoki. a ne Zoki .

vo prodavnicite za vesnici. Dodeka eden par zboruva slu{ajte i ocenete dali razgovorot bil ubedliv. Pridr`uvajte se do pravilata . Ako ne si doma. vi blagodaram. mo`e{ da koristi{ javni govornici koi se postaveni na trotoarite. dobar den. na avtobuskite i `elezni~kite stanici. BIDETE KREATIVNI Vo par so drugar~eto do tebe napi{ete zamislen telefonski razgovor. za da zboruva{. Po igrata popolnete ja tretata kolona od tabelata {to ja zapi{avte na po~etokot na ~asot. TELEFONSKI BONTON (PRAVILA) Ne yvoni vo docnite ~asovi. 13 . vo po{tite. Za nekoi od niv. pravilen. Vedna{ pozdravi i pretstavi se. a treba da se javi{ nekomu. vo po{tite i vo nekoi prodavnici. Vo nekoi javni govornici.. Koristi pozdravi: dobro utro. Koristi kulturni izrazi: ve molam.. dobra ve~er. Po telefon ne se ka`uvaat doma{ni zada~i. I parot {to zboruval neka se oceni. jasen. do gledawe... vo trgovskite centri. Ne zboruvaj dolgo. treba da koristi{ karti~ka so telefonski impulsi koja ja stava{ vo aparatot. Zemete nekoj predmet od va{iot u~eni~ki pribor koj }e vi poslu`i kako telefon i o`ivejte go zamisleniot telefonski razgovor.telefonskiot bonton. prostete. prijatno. bidete qubezni. telefonskiot razgovor mu go pla}a{ na rabotnikot koj raboti tamu. dali ne{to propu{tile. Zboruvaj jasno i razbirlivo. Telefonskiot razgovor se pla}a.TREBA DA NAU^I[ Tvojot telefonski razgovor treba da bide kratok i jasen. kulturen. ne se raska`uvaat lektiri. Vo dene{novo moderno vreme naj~esto koristime mobilni telefoni so koi mo`e{ da se javi{ i od najoddale~enite mesta.

bri{e{e.za edna gumi~ka! Mare si ja zaboravila gumi~kata doma i na ~asot se slu`e{e so gumi~kata na Len~e. I toa za ni{to . no koj }e go napravi prviot ~ekor za smiruvawe!? Koga zavr{ija ~asovite. zalepena na moliv~e.Ama. jas ni{to ne ti rekov . Len~e se ispla{i deka }e se potro{i sosem i £ re~e na Mare: . lutki naluteni! Mare i Len~e mol~ej}i. sepak se skaraa. Po~naa da im se smeat: .ISKA@I SE Koj ti e najveren drugar? Zo{to? Ima li ne{to za {to ste se skarale? Kako se smirivte? Vo Venov dijagram napi{i gi va{ite osobini jas zaedni~ko ni e SKARUVAWE I SMIRUVAWE Iako Mare i Len~e se najverni drugarki u{te od gradinka. site deca ve}e znaeja deka Mare i Len~e se skarani. Len~e sfati deka zgre{ila i deka za edna nikakva gumi~ka se skara so najdobrata drugarka. Taka prodol`i i vtoriot ~as. Naedna{ na Mare £ tresna kutijata nazemi i dvete se navednaa da gi 14 . dosta bri{e{. Mare.A ti koga bri{e{e so mojata gumi~ka. Na odmorot prvpat ne izlegoa zaedno i ne se kikotea dodeka si ja jadea u`inkata. Bri{e{e Mare. ne znae{e sega kako da postapi. Im be{e `al na dvete. ve}e mi ja istro{i gumi~kata! Mare se navredi i £ re~e: . a gumi~kata se smaluva{e s¢ pove}e i pove}e.Lutki. Sepak.se svrte malku nastrana nalutena i do krajot na ~asot ve}e ne ja pobara gumi~kata na Len~e. dolgo gi redea tetratkite i kutiite so molivi vo ~antite.

dejstvo (tri glagoli): _________ _________ _________ ^uvstvo (re~enica od ~etiri zbora): ________ _______ _______ ________ Povtoren prikaz na temata (pridavka): ____________ PETMINUTNA VE@BA ZA PI[UVAWE Pi{uvaj neprekinato pet minuti i objasni {to petstavuva za tebe drugarstvoto. 15 . Neli se najverni drugarki?! Se skaraa.Ajde ve}e da ne se lutime. Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al.£ re~e nasolzena Len~e. Potrudi se da smisli{ najdobar plan. Mare .Va`i .soberat rasturenite molivi. Va`i? . se skaraa . Mo`ebi tokmu tvojot plan }e bide zapi{an na tablata i vo tetratkite na drugar~iwata. Kleknati. I za ~udo na decata {to gi ~ekaa nadvor da se pojavat u{te pove}e naluteni. Mo`e{ da raboti{ vo par so tvoeto drugar~e.Izvini.tie izlegoa pregrnati kako i sekoga{. se poglednaa i se zakikotea: . pa odnovo da im se potsmevaat . . [to misli{ ti za izvinuvaweto? Koga posleden pat si se izvinil nekomu i za {to? Kako se ~uvstvuva{e toga{? PREDLO@I PLAN Pro~itajte go raskazot nekolkupati i podelete go na tri logi~ki celini. Do sekoe barawe pi{uvajte go samo ona {to se bara vo zagradite: Tema (edna imenka): _________ Opis na temata (dve pridavki): __________ __________ Nastan.i se smirija. Taka si e toa.odgovori Mare so rastreperen glas. Slavka Maneva RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Poradi koja pri~ina se skarale Len~e i Mare? Koj e vinoven za skaruvaweto? Kako se smirile dvete drugarki? Pronajdi ja i prepi{i ja re~enicata so koja Len~e £ se izvinila na Mare. OBIDI SE SO PETORED Obidi se sodr`inata na raskazot da ja pretstavi{ na pointeresen i najkus na~in nare~en petored.

spokojstvo mo`am da najdam vo o~ite na dragata mama. Standardniot (literaturen) jazik e zadol`itelen za site lu|e vo edna dr`ava. a zo{to . 16 . oti e mom~e tu|in~e. pobaraj pomo{ od tvoeto drugar~e ili tvojot u~itel.ne znam ni sama. nikoj ko mama da me smiri! Bla`e Koneski gi utvrdil pravilata na makedonskiot standarden (literaturen jazik). na oro da ne se fa{ta{. da ne te fatit za r'ka. nikoj ne umee. Standardniot jazik e utvrden so pravila koi se po~ituvaat od site lu|e. Ako ne go znae{. {to nar'~ve{e majka ti. ZADA^A Prepi{i gi zborovite od narodnata pesna {to se razli~ni od standardniot jazik i objasni go nivnoto zna~ewe. Toj se koristi vo site oblasti od `ivotot. da ne ti stisnit prstite.NARODEN I STANDARDEN (LITERATUREN) JAZIK DEVOJ^E MORI DEVOJ^E Devoj~e. da ne ti skr{it prstenot! Narodna pesna Gligor Popovski NAPRAVI SPOREDBA I SOGLEDAJ Koja pesna polesno ja ~ita{ i ja razbira{? Zo{to? Koja e razlikata me|u jazikot na dvete pesni? Na koj jazik e napi{ana pesnata †Devoj~e mori devoj~e#? A na koj jazik poetot Gligor Popovski ja napi{al pesnata "Koga sum luta#? ZAPOMNI Naroden jazik e onoj koj{to go koristat lu|eto vo sekojdnevnata slobodna komunikacija. Taa doa|a krotko. me gleda. I ti si dol`en da gi po~ituva{ pravilata na standardniot jazik i koga zboruva{ i koga pi{uva{! KOGA SUM LUTA Koga sum luta za ne{to. race {iri. mori devoj~e.

po~nale da letaat po nea. ili deteto .Slu{ajte sinkovci i }erki moi! Od dene{nata beqa {to }e ve udre{e deteto so kamen i }e ve otepa{e. . STRA^KATA SO STRA^IWATA Be{e si izvela edna stra~ka pet stra~iwa. Koga i da stoite na nekoe drvo ili na zemja. treba otsega natamu da si gi otvorite o~ite i da se ~uvate od lu|eto. {tom vidime ~ovek blizu do nas treba da si letneme. ej sinkovci i }erki moi.Otkoga ja islu{ale stra~iwata majka si £ rekle: . za da frli po vas. mori majko.im rekla majka im. Toga{ po~nala majka im da gi pou~uva i da im veli vaka: .letnete si! . oti kamen }e zema. So glavite da se vrtite i vidovte li nekoj ~ovek. ste znaele poarno da se ~uvate. jas zaludo se ma~ev da ve u~am da bidete itri. vie ste znaele pove}e od mene. I vie ne ~ekajte da se ispravi ~ovekot. Makedonska narodna prikazna 17 . edno dete frlilo so kam~e po niv i za malku }e gi otepalo. da se vardite otsekade.Ej. i da ne se navednuvaat i da frlaat za da n¢ udrat? Ne ~ini taka. a ne da ~ekame da se navednuva i posle da letame. Poka`i mu go crte`ot na drugar~eto i dopolnete se. Otkako gi be{e izgledala.Ami ako si go imaat kamenot v pazuvi. a najmnogu nekoe dete kako se navednuva. da znaete.Kako {to ve ~uv.Nacrtaj stra~ka i dve mali stra~iwa. . . a najmnogu od decata. Letnale od taa topola i oti{le skraja na edna druga topola i si zastanale na gran~iwata. Edna{ kako {to si stoele pod edna topola.

slavej. [to prou~uva ovoj nau~nik? Pronajdi zamena na zborovite od narodniot jazik skraja. vo Velika Britanija. koga e najsigurno da pobegnat od lu|eto? [to nau~i najva`no od ovaa prikazna? Zapi{i vo tetratkata. 18 . {trk. a so toa im se ovozmo`uva da `iveat normalno lu|eto. Potseti se koja tvorba e narodna prikazna. ~u~uliga. Kakvi opasnosti te demnat tebe na ulicata? Od {to i od kogo treba da se ~uva{? JAZI^NI VE@BI Male~kite na stra~kata se stra~iwa. na primer. tie se izvonredno efikasni lovci koi mo`at da ubijat. kako i ostanatite ptici? Objasni zo{to stra~iwata bile poitri od majka im. ~avka. I OVA ]E TE INTERESIRA Iako ma~kite se dragi doma{ni mileni~iwa. Nekoi sopstvenici na svoite ma~ki okolu vratot im stavaat yvon~iwa koi yvonat koga ma~kata se dvi`i i taka gi predupreduvaat pticite deka im se zakanuva opasnost. otkako }e go iznese{ usno svojot zaklu~ok. i do 70 milioni ptici godi{no. pticite i drugite `ivotni? So koi tvoi aktivnosti i ti spa|a{ vo niv? POVRZI SO TVOJOT @IVOT Stra~iwata i drugite ptici gi demne opasnost od decata. misirka. Doznaj {to e ornitolog. lebed. lastovica. fazan. pajka. Napi{i gi imiwata na male~kite na slednive ptici: vrabec. BIDI ISKREN Na koja grupa deca pripa|a{ ti: na onie od koi treba da se ~uvaat pticite ili onie koi se gri`at za niv. Kako se vikaat lu|eto koi se gri`at za za{tita na prirodnata okolina. Iznesi gi svoite stavovi. [to sfatile tie.RAZGOVARAME ZA PRIKAZNATA [to te voodu{evi vo ovaa prikazna? Od kogo gi demne najgolema opasnost stra~iwata. beqa i da se vardite so zborovi od literaturniot (standarden jazik).

E. a ne kako tebe . Od site niv vo moeto selo. lozinkite se iska~ile na slivite i vrzale tikvi. ta tie izniknale. na edno drvo sliva. dedo! Pogledni! Gore na edno drvo ima tikva! Site go svrtevme pogledot natamu. ne mo`am da zaboravam edna esen. £ ja dade na Verka i re~e: .odgovori dedo.kle~ka! A pak jas sum silen za{to. . praz.Go gleda{ li tvojot bratu~ed Vase? Toj sekojpat jade selski ka~amak i zatoa e debel kako prase.Ete.Gleda{ kako e kaj nas v selo? Na{ite slivi ra|aat i slivi i tikvi. Drugiot den. striko mi `ivee{e vo gradot. kade be{e na slu`ba. kru{i. toj veselo izvika: . a bratu~edite retko navra}aa vo moeto selo. najvesela i najmila. . na strina mi i moite gostin~iwa im napolnivme ko{nici so piperki. . vo edna golema ko{nica ja stavivme i tikvata {to †raste# na drvo. Po pojadokot navrativme vo na{ata bav~a. koj bi rekol? Kolku golemi porasnale moite mali gradski mangup~iwa! Majka mi stopli mleko. Bratu~etka mi Verka pogledna prugore kon drvcata polni so slivi i veselo izvika: . jabolka i praski.se pofali toj. ve~eravme i legnavme. Toj tolku be{e vesel i raspolo`en.rastat na drvjata!# Ve~erta se vrativme doma. ja postavi sofrata i nie sednavme da pojaduvame.Oddaleku idete! Sekako ste ogladnele. Osobeno esenta e bogata v selo za{to toga{ se berat plodovite. a ne kako kaj vas vo gradot samo slivi! . .Dedo. do grankite vise{e kako vosok `olta tikva. Kolku jas bev vesel i sre}en. jabolka. Dedo be{e zasadil kraj drvjata semenki od tikvi. kru{i i drug zelen~uk od bav~ata. Okolu bav~ata dedo be{e zasadil drvca od slivi. . Koga gi vide. Treba da pojadete. Znaete. slivi. Van~o Nikoleski 19 . vidi. Toj skina od drvjata edna tikva. toga{ vo sekoe selo e veselo. domati. ovaa tikva da ja nosi{ v grad i tamu da im ka`e{ na decata: †Kaj mojot dedo v selo tikvite . tolku pove}e be{e mojot dedo. {to ti se ~ini deka se vratil nazad za {eeset godini i stanal malo i nemirno dete. jadev ka~amak. Sekoj neka gi odbrani svoite stavovi. zelka i drug zelen~uk. koga bev mal. mesto leb svari ka~amak. Se razbira. NA GOSTI V SELO Sekoja esen e bogata so plodovi.Toa e najubaviot pojadok! . Vistina.pra{a mojot bratu~ed Tome. Taa be{e zasadena so piperki. A zo{to? Zatoa {to taa esen strina mi so moite bratu~edi dojde vo moeto selo.Kakov e ovoj selski pojadok? Mleko so ka~amak? .RAZMENI GO MISLEWETO Porazgovarajte so drugar~eto kade e poubava esenta: v selo ili v grad. vidi. Taa esen za mene be{e najbogata.

20 .

mesto kade se slu~il nastanot i poraka ({to saka da ni ka`e pisatelot). glavni misli (kus naslov za sekoja celina). [to ti ostavi najsilen vpe~atok? Ako `ivee{ vo selo raska`i za edna poseta od tvoi rodnini ili prijateli koi `iveat vo grad. Drug zbor so isto zna~ewe: bakrdan. [to ti be{e najinteresno? 21 .vo narodniot jazik: niska trkalezna masa ka~amak .vid jadewe od p~enkarno bra{no. DA RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Zo{to taa esen na pisatelot mu bila najmila? Koj bil povesel od nego? Zo{to? So kakov selski pojadok gi pre~ekale gostite? [to s¢ imale posadeno vo bav~ata? [to zabele`ala Verka na drvoto? Kako se slu~ilo toa? [to im podarile na gostin~iwata? SORABOTUVAJ Pro~itajte go tekstot glasno i podelete go na pet celini. So tvoeto drugar~e od klupata napravete plan na raskazot vo koj }e napi{ete: tema (za {to se zboruva vo raskazot).DOPOLNI GO SVOJOT RE^NIK sofra . DOMA[NA ZADA^A Ako `ivee{ vo grad raska`i za edna tvoja poseta na rodnini ili prijateli koi `iveat vo selo. Potoa sekoj od vas neka go ilustrira onoj del {to najmnogu mu se dopadnal. vreme koga se slu~il nastanot.

Gledajte kako se `arat ottamu obrazi vreli. `imi o~ive moi.RAZMISLI Koi boi se najzastapeni vo prirodata vo esen? Koj gi sozdava tie boi? ESEN Esenta deca e slikar. Ja vidov li~no. Ja vidov kako so ~etka lisjeto `olto go boi. vi velam kako slika so boi. Potem vrz neboto sino rasposla slikarsko platno i samo za nekolku miga go oboi sivo-matno. Utroto so ognen purpur oboi gradini celi. V~era na pat ja sretnav so kotle stopeno zlato. Esenta deca e slikar. Makedonka Jan~evska 22 . Za~as gi pozlati site ovo{ki rodni kraj patot. `imi o~ive moi.

Rumeni utra za rumeni jabolka .mal kotel. RAZGOVOR ZA SLIKARKATA ESEN Zo{to ne i veruva{ na poetesata deka ja videla esenta kako slikar? Kako e pretstavena esenta vo ovaa pesna? So koi boi slika esenta? [to oboila so `olta boja? Za {to ja upotrebila zlatnata boja? Koga gradinite gi oboila purpurno? ^ii se vrelite obrazi vo gradinite? Kako go oboila neboto? Zo{to? VOO^I I ZAKLU^I Kolku strofi ima vo pesnata? A stihovi? Pro~itaj gi poslednite zborovi vo stihovite. ODBERI NASLOV NA POETSKITE SLIKI Poetesata ja naslikala esenta so zborovi. crvena kako `ar purpur . Nie ti gi dadovme naslovite na poetskite sliki.jaka crvena boja. bakaren sad koj naj~esto se koristi na ogni{te vo selskite doma}instva.Sivo-matno nebo . Opredeli gi rimuvanite zborovi i zapi{i gi vo tetratkata. Tebe ti ostavivme da gi podredi{ spored redosledot na poetskite sliki vo pesnata: . no namerno go izme{avme redosledot.utrinskoto crvenilo (rumenilo) predizvikano od izgrevot na sonceto kotle .Kotle zlato za ovo{kite 23 .ZNA^ENJE NA ZBOROVITE purpurna boja .Slikarot slika `olto lisje . a ilustratorot gi naslikal ~etirite poetski sliki so ~etka i boja.

PI[UVAWE GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII. Deneska se vozev po bulevarot "Partizanski odredi#.. Deneska go razgledav posledniot broj na moeto spisanie "Razvigor#. 24 . PRIMENI GO NAU^ENOTO Zapi{i gi vo tvojata tetratka odgovorite na slednive pra{awa: Koja e tvojata adresa? Kade raboti tvojot tatko? Koja e tvojata posledna pro~itana kniga? Napi{i go polnoto ime ozna~eno so kratenkata MTV. KNIGI) Mojot tatko raboti vo Stopanska banka. Ako imeto e sostaveno od dva ili pove}e zbora. SOGLEDAJ Nacrtaj vo tvojata tetratka vakva tabela i vo nea vnesi gi imiwata od gornite re~enici kako {to ti e poka`ano. V~era go posetivme Istoriskiot arhiv na Republika Makedonija. Vo koj slu~aj se pi{uva so golema bukva i vtoriot ili tretiot zbor vo imeto? Poso~i gi vakvite primeri vo gornite re~enici. 18. IMIWA NA INSTITUCII Stopanska banka ADRESI IMIWA NA SPISANIJA. VESNICI I KNIGI spisanie †Razvigor# ulica †Stra{o Pinxur# ZAKLU^I Ve}e znae{ deka sekoe ime se pi{uva so golema po~etna bukva. ADRESI I SPISANIJA (VESNICI.. Na{eto u~ili{te se nao|a na kej "13 Noemvri#. Doznaj go i napi{i go imeto na spisanieto {to go ~itaat tvoite povozrasni drugar~iwa. Dopi{i u{te po nekolku primeri. Jas u~am vo Osnovnoto u~ili{te "Sveti Kliment Ohridski#. Mojata baba `ivee na ulica "Stra{o Pinxur# br. so golema po~etna bukva se pi{uva samo prviot zbor. Ja pro~itav knigata "Cvetulki so svetulki# od Stojan Tarapuza. Mnogu lu|e se vozat so avtobusite na Gradskoto soobra}ajno pretprijatie. Moite roditeli redovno go ~itaat "Utrinski vesnik#.

E.k.d.t. U se samoglaski Drugite glasovi . Toj {to }e zgre{i otpa|a od igrata. 25 A A B B V V G .v.a.a. pokraj zborot. Sostavi po eden ili pove}e zborovi od sekoja grupa soglaski i samoglaski: a.i. a. Igrata se povtoruva s¢ dodeka ne ostane eden pobednik.t. E.e.k.m.a. Otkrij koj sostavil najmnogu zborovi. U~itelot sekomu neka mu ka`e eden glas.SAMOGLASKI I SOGLASKI PRISETI SE: Kolku glasa ima vo makedonskiot jazik? A bukvi? Izgovarajte ja glasno azbukata so drugar~eto od klupata. a kako pri izgovorot na drugite glasovi! J K LQ MN W O P P I @Z Y D \ mojata azbuka C C ^X ^X [ [ T] T] RS RS ZAPOMNI A. Zabele`ete kako izleguva vozdu{nata struja od belite drobovi niz usnata praznina pri izgovorot na A. a u~enikot treba vedna{ da opredeli dali e samoglaska ili soglaska.b.s.c. Odgovorot treba da go zapi{e vo tetratkata.s. o.a. I.se soglaski E UF UF H H U^I NIZ IGRA Izigrajte edna igra so drugar~eto: Ti mu ka`uva{ zbor {to }e go napi{e vo tetratkata.z. O. I.k. Potoa drugar~eto ti postavuva zbor i ti treba da gi dade{ istite odgovori.t.r. a toa treba da odgovori kolku i koi samoglaski i soglaski gi ima vo zborot.l. e.l. Povtorete ja ovaa igra so po pet zbora.a. O i U.g. o.u.

Pismen govor e indirektna (posredna) komunikacija (vrska.______ 5. kumanovski. E. knigi. zabite. internet. ohridskostru{ki. plakati i sl. Pri izgovorot vozduhot naiduva na prepreka od jazikot. Doma{niot telefon go koristam: a) za raska`uvawe na moi interesni do`ivuvawa. Soglaski se site preostanati glasovi od azbukata. Standarden (literaturen) jazik e jazikot {to se koristi od site lu|e vo site oblasti od `ivotot. male{evski. O i U. b) edna strofa od pesnata. gevgeliski itn. ne naiduva na prepreka. op{tewe) me|u lu|eto so pomo{ na pismoto (pisma. GLASOVI Samoglaski se A. Narodniot jazik go so~inuvaat pove}e narodni govori {to se koristat vo razli~ni delovi na Makedonija: strumi~ki. vesnici.) JAZIK Naroden jazik . a Bla`e Koneski gi utvrdil pravilata na makedonskiot literaturen jazik. Poetska slika e: a) so zborovi dolovena slika ili sostojba. Tema vo eden raskaz e: a) slu~kata za koja{to se zboruva vo nego. 6. b) ona {to ni go pora~uva pisatelot preku slu~kata. nepcata ili usnite. Pri nivniot izgovor vozduhot minuva slobodno niz ustata.______ v) boi . Na 8 septemvri 1991 godina: a) na{ata tatkovina e oslobodena od fa{istite. 3. Slednive zborovi }e gi rimuvam so: a) esen .jazikot {to go koristat lu|eto vo slobodnata komunikacija. 26 4. b) za kratki informacii ili dogovori. I.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM GOVOR Usten govor e direktna (neposredna) komunikacija me|u lu|eto so pomo{ na govorot.______ b) selo . b) proglasena e nezavisnosta na na{ata Republika Makedonija. Krste Misirkov prv gi postavil. 2. vo semejstvoto. bitolsko-prilepski. debarski. ~estitki. Odgovorite zapi{uvaj gi vo tetratkata so celosni re~enici! 1. Zborot sofra od narodniot jazik }e go zamenam so standardniot: a) masa b) stol .

†Nema ve}e u~ewe.Blagodaram! . Utredenta im se pofali na drugar~iwata vo u~ili{teto. .mu odgovori tatko mu. Velko ja izvadi tetratkata po doma{ni zada~i gordelivo i so pobedni~ka nasmevka.# Denot brgu se istrkala. sakam da vi podaram po edno vol{ebno penkalo. . Vo sobata ostanaa obajcata.Rabotam vredno i uporno RAZMENI MISLEWE Kade postojat vol{ebnite raboti? VOL[EBNOTO PENKALO Tatkoto im se obrati na dvete deca: .# Tatko im zamina na rabota. Kve~erinata se pribra doma.S¢ dodeka ne nau~am za utre. A Velko? Eh. Denot e kako sozdaden za igri. Iskreno mu se zablagodari na tatka si za podarokot. ne mo`am da igram. Zo{to da si go zamoruvam mozokot? A ovaa moja sestra e navistina golema stra{livka. zo{to da ne!? Samo neka zavr{i ~asot.£ re~e naluteno. Vol{ebnoto penkalo }e mi gi pi{uva doma{nite zada~i po matematika i maj~in jazik.Se razbira. . Lidija go primi penkaloto so nedoverba. vo {to se sostoi vol{ebnosta na penkaloto? .Ajde da izlezeme nadvor da si poigrame. Za toa vreme u~itelkata im gi pregleduva{e doma{nite zada~i po matematika. . Velko se nasmevna podbivno i ja spra{ti nadvor. . Velko i Lidija bea iznenadeni.Vo toa {to so pomo{ na vol{ebnoto penkalo }e dobiva{ samo petki! . ..Imam vol{ebno penkalo! Toa samo }e mi gi re{ava zada~ite po matematika. †Vol{ebnoto penkalo }e mi pomogne. Velko ve~era{e nabrzina i vedna{ zaspa.Tate. Igrata go mame{e.. 27 .pra{a sinot. Izmoren. .mu odgovori sestra mu.Kakva si! .]e saka{ li da ni go poka`e{ vol{ebnoto penkalo za da se uverime so svoi o~i? . . toj vo tie migovi blika{e od sre}a. †Kakvo u`ivawe#.Mili moi. }e mi gi pi{uva doma{nite po maj~in jazik i pismenite raboti. Taa i dosega ima{e samo petki! Bez nikakvo vol{ebno penkalo. Sestra mu vedna{ se fati za u~ewe. si pomisli toj radosen. Negovite drugari bea za~udeni.

.[to e ova?! .. toa e mojata tetratka za doma{na rabota po matematika. pa . Sekoe penkalo e vol{ebno za vreden i trudoqubiv u~enik. draga u~itelke! ..Ova . . Vo oddelenieto odekna gromoglasna smea. Samo beli listovi so kvadrat~iwa.U~itelke. Nekoj od u~enicite dofrli: . Velko ima vol{ebno penkalo {to samo gi re{ava zada~ite po matematika.. mislam . a krupni solzi mu zarosija od o~ite.. ama be{e docna.go pra{a za~udeno u~itelkata. Ovoj pat zaslu`i ~ista edinica! ..mu re~e u~itelkata. Sfati.A zada~ite?! Kade ti se zada~ite? Ovde nema ni{to.. Nenad Xambazov 28 . A Velko? Toj samo ja navedna glavata od sram.

So pomo{ na Venov dijagram istakni gi osobinite na Lidija i Velko. Potrudi se ubavo da gi opi{e{.) Zapi{ete ja porakata so golemi bukvi na u~ilni~koto pano. Podeli go na logi~ki celini. POTSETI SE Vo tabela kako na{ava vnesi po pet imenki. glagoli i pridavki od raskazot. Vnimavaj kako ~ita{. Kako }e glasi porakata? (Pronajdi ja na po~etokot na ovaa lekcija. PREDLO@I PLAN . Lidija devoj~e deca u~enici Velko mom~e zaedni~ki osobini PREPORA^AJ MU NA VELKO Kako }e mu pomogne "vol{ebnoto# penkalo na Velko? Na kogo treba da se ogleda Velko? Isprati mu poraka na Velko {to treba da pravi za da bide uspe{en. Pi{uvaj so rakopisni latini~ni bukvi.ISTAKNI OSOBINI Napravi plan na raskazot. Idejata na raskazot pronajdi ja vo poslednata celina. Odberi gi najinteresnite. Najdobriot plan napi{ete go na tabla.VE@BAJ IZRAZNO ^ITAWE Pro~itajte go raskazot {tafetno. imenki glagoli pridavki 29 .

SLOG
Vo treto oddelenie nau~i deka zborot se deli na pomali negovi delovi koi se vikaat slogovi. Primeri: kni-ga ki-ri-li-ca tet-rat-ka sog-las-ka og-le-da-lo do-a-|a dru-gar-stvo od-de-le-ni-e

SOGLEDAJ I ZAKLU^I u-~i-li{-te do-a-|a Kolku slogovi ima vo zborot u~ili{te? Kolku vo zborot doa|a? Razgledaj go sekoj slog vnimatelno. [to zabele`uva{? Koj vid glas go ima vo sekoj slog: samoglaska ili soglaska? Mo`e li slogot da bide iska`an samo od samoglaska? A samo od soglaska? Najva`niot del od slogot e samoglaskata. Taa go obrazuva slogot. Kolku samoglaski ima vo zborot, tolku ima slogovi. Slogot mo`e da bide sostaven i samo od edna samoglaska.

VE@BI Prebroj gi slogovite vo sekoj zbor i odgovorot ka`i mu go na drugar~eto: pismo, istorija, prodava~i, broj, prestolonaslednik, u~ilnica, most, geografija. Sostavi po eden zbor od slednive slogovi i zapi{i gi vo tetratkata: bo-ne-to ke-ma-ski-don ro-vi-zbo ca-pti-ta tel-pi-sa ca-ni-~e-re kaz-na-pri den-ro-den ~i-u-me tel-di-ro taj-~i-pro gut-ka-gu DOMA[NA ZADA^A Vo tetratkata podeli gi na slogovi zborovite od prvite dve strofi od pesnata "Oktomvriski patokaz# na str. 44.

30

PRENESUVAWE NA DEL OD ZBOROT VO NOV RED

Ako vo zborot ima dve soglaski edna do druga, tie se odvojuvaat:

maj-ka, son-ce, bib-lioteka, nas-mevka i nasmev-ka, tab-la, stom-na, tet-ratka i tetrat-ka

Ako vo zborot se najdat dve samoglaski edna do druga, tie se odvojuvaat:

do-a|a, Te-odor, te-atar, gre-alka zna-ewe, vi-ulica, sme-ewe

Nikoga{ ne se prenesuva edna bukva vo noviot red, i toga{ koga taa pretstavuva slog:

NE: sme-a, dojdo-a, kajsi-i, sto-i, pe-e, od-i DA: smea, doj-doa, kaj-sii, stoi, pee, odi

VE@BI Podeli ja stranicata vo tetratkata na polovina so vertikalna linija i prepi{uvaj go raskazot "Novite drugari# na str. 7 prvo na levata polovina, a potoa na desnata. Prepi{uvaj dodeka ne ja ispolni{ stranicata. Vnimavaj kako gi prenesuva{ delovite od zborovite vo noviot red. Napi{i gi site na~ini na koi mo`e{ da prenese{ delovi vo nov red od slednive zborovi: pettiot, podelba, pravopisniot, tatkovina, nikoga{, oddelenie, u~ili{te. Primer: Pettiot: pet-tiot i petti-ot; Oddelenie: od-delenie; odde-lenie i oddele-nie 31

PODGOTVI SE PRED ^ASOT Na 11 Oktomvri go odbele`uvame Denot na vostanieto na makedonskiot narod. Doznaj zo{to go praznuvame toj den, {to se slu~ilo, kade, koga. Iskoristi gi znaewata od Op{testvo.

OKTOMVRISKI PATOKAZ
Dedo i vnuk vo letno popladne senka vo parkot baraat. Gledaat vo spomenikot i vaka razgovaraat: - Dedo, a zo{to kon sonceto gleda? - Stra`ari, milo, vo denot ubav Dobrini da se redat. - Taa e vperena kon onaa ulica: Lu|e i koli - `iva vrvulica, Zeleni kruni vo drvored stojat Ku}i so fasada so razli~na boja - Likot na ovoj partizan, dedo vo bronza e izlien, neli? - Da, ~edo, zagina toj vo borba za utra beli. - Glej, ko `iv da e, da prozbori saka. [to ni poka`uva negovata raka?

Minuva~i na pro{etka pod neboto sino prodavnica nova, a potamu kino. Nasmevnati lica, e~i vedra smea, a `ivotot cuti pod sekoja strea!

Slatkarnica - da ~estat dedovcite i babite na balkoni sletuvaat i gukaat gulabite. Malo, sre}no semejstvo vo domot svoj ru~a. U~ili{na zgrada - decata da u~at. - Blagodaram, ovde po~esto }e idam, Partizanot bronzen sakam da go vidam. Stoi do fontanata, mu `ubori vodata Negovata raka bdee nad SLOBODATA! Velko Nedelkovski

32

. Dodeka rabotite slu{ajte makedonski narodni pesni.znameto i grbot na na{ata tatkovina.ilustracija na pesnata.ZNA^EWE NA ZBOROVITE stra`ari . . bidej}i toa e pesna za na{ata sloboda. Vnimavaj na sekoj znak i na bojata na glasot. mnogu lu|e partizan . ^itajte ja redosledno strofa po strofa.povorka.nekoj spomenik {to ti ostavil vpe~atok.1945 godina bronza . 33 .vid metal od koj{to se pravat spomenici RAZMISLI Zo{to pesnata se vika Oktomvriski patokaz? So kakvi ~uvstva se ispolneti dedoto i vnukot dodeka stojat pred spomenikot? Koe e osnovnoto ~uvstvo vo ovaa pesna? Kolku strofi ima vo nea? A stihovi? VOO^I Za kogo se zboruva vo pesnata? Kade razgovarale tie? Za kogo? Vo koi stihovi se opi{uva ulicata na slobodniot grad? Pro~itaj gi glasno! Vo koja strofa e opeano zadovolstvoto na lu|eto? Od {to se zadovolni? [to saka da gleda vnukot? [to poka`uva rakata na bronzeniot partizan? POTRUDI SE DOMA Pesnata nau~i ja napamet. Potoa pro~itaj ja pesnata vo sebe.borec protiv fa{istite vo borbata za sloboda na na{iot narod od 1941 . Na ~asot po Likovno obrazovanie podelete se vo grupi i obidete se da nacrtate razli~ni crte`i: .^itajte izrazno so gordost i sre}a. Zamisli si so kakov glas }e ja ~ita{ glasno.~uvari vrvulica . POVRZI SO DRUGI AKTIVNOSTI VE@BAJ IZRAZNO ^ITAWE Neka ti ja pro~ita pesnata u~itelot.prazni~en izgled na tvoeto mesto. Ve`baj izrazno da ja recitira{. Najdobriot recitator nagradete go so rakopleskawe. .

Najposle re{i da se javi. koskive od umor mi se zdrobeni. jas! . Dali da se odzve ili ne. a mo`ebi nekoe drugo stra{no `ivotno {tom si tolku silen. . . si gi skri pilcite pod kriljata i u{te povnimatelno se vslu{a. zo{to ne! .Koga mi gi ka`a site podrobnosti za sebe.Nie so tebe odamna se poznavame. Zborovite {to doa|aa bea krotki.re~e nepoznatiot glas.RAZMISLI I RAZMENI GO MISLEWETO Koi gosti ne ti se mili. . koga po~uvstvuva kako se zani{a drvoto. Zo{to? NEMIL GOSTIN Edna ptica se svitka vo sedeloto i se podgotvi da spie kako {to spijat site ptici. koj li mo`e da bide nemiliot gostin? . .Iljadnici godini imam.se javi nepoznatiot..Ne!!! . no glasot {to doa|a{e odnadvor ne li~e{e na ni~ij i zatoa povtorno pra{a: . . pot~uknuva i moli. naprolet gi kitam drvjata so zelen dar.Jas sum. eden od onie {to gi sre}avam na mojot esenski pat...Koj vaka docna e dojden pred mojata ku}a? . Edna male~ka ni{to`na ptica da nej}e da me primi vo svoeto sedelo samo zatoa {to ne go znae moeto ime?! Moeto ime e slavno i golemo. Le`e{e taka nekoe vreme i naedna{ naslu{na kako nekoj go zaobikoluva sedeloto. a vo borba nikoj ne mi e ramen. mili i pak ~u: . zakrckaa silno grankite i za malku {to ne £ se otkorna sedeloto.]e ti ka`am.Jas imam dare`livo srce. a vakvo ~udo s¢ u{te ne sum videl. Glasot kako da be{e na nekoj izmoren starec. koj li mo`e da dojde vaka docna? †misle{e pticata i se priseti na site svoi prijateli. Kutrata ptica ne go dore~e posledniot zbor od re~enicata. †Ama. a naesen im gi odzemam grdite `olti lisje. Ispla{ena molkna i ~u: .Da ne si lav ili slon? Sigurno si slon. . Pticata mol~e{e i razmisluva{e.. pa re~e: . mo`e{ li da mi go ka`e{ i tvoeto ime? .Od kade da znam koj si i {to si?! Mo`ebi si lisica.Sakam da ti go znam imeto za da mo`am da se prisetam koj si.Ka`i mi najnapred koj si. 34 . [to misli{. . kako se vika{ i }e te primam vo svoeto sedelo. no sekomu dobrina nosam. Skitnik sum.skreska silno nepoznatiot. Pticata si go pozapre zdivot.pra{a pticata.@ivee li nekoj tuka {to }e me primi vo svoeto gnezdo? Dolg pat imam pominato.

Taka re~e pticata. Vera Bu`arovska 35 . za kakov slon zboruva{!? .@al mi e prijatele. ne mo`am da te pu{tam za{to ako vleze{ vo moeto sedelo. od slonovi i od sekogo na ovoj svet.Dali sega ti e polesno da pogodi{ koj e nemiliot gostin? . od lavovi. A ako saka{ da znae{.Jas sum posilen od sekogo: od tigri. ti mala {arena ptico. Otkako go ~u imeto na severniot veter.vika{e razluteno nepoznatiot i se obide sosila da vleze vo sedeloto. No {tom si ve}e tuka. . ]e zaminam daleku. Veterot po~eka u{te nekoe vreme i razluten i besen jurna niz golemata {uma. tolku daleku {to ti nikoga{ tamu nema da stigne{. pticata ne go pu{ti da vleze vo topliot dom.Ama kakov slon. si gi pokri pilcite so krilcata i zaspa slatko. tuku mu re~e: . u{te utre }e go napu{tam ovoj kraj i }e baram topli predeli. mene me vikaat Severko! Zapameti go ova i pu{ti me da vlezam vo tvojot topol dom. }e mi gi zamrzne{ slabite piliwa.

Ne zaboravi da napi{e{ za trgnuvaweto na dolgiot pat kade {to nema da ve najde studeniot veter. 36 . Koj bi mo`el da bide nekanetiot gostin {to moli so krotki i mili zborovi? Zo{to taka pomisli? Koj del od raskazot te navede da pomisli{ na vetrot? Pro~itaj go glasno. POTRUDI SE DOMA Vo tetratkata za doma{na rabota raska`i go raskazot †Nemil gostin#. Tie pak }e se vratat i }e ti se zablagodarat so pesna. vnimavaj na nego. Kakva odluka donela pticata koga sfatila deka e toa lutiot Severko? OBIDI SE Obidi se da pretstavi{ kako ja do`ivea sodr`inata na ovoj raskaz vo ~etirite kvadrat~iwa. pomogni im vo studenite denovi {to doa|aat. Razmenete gi tetratkite so drugar~eto od tvojata klupa i doznaj kako toa ja do`ivealo istata sodr`ina. So pomo{ na tvoite roditeli napravi im ku}i~ka za ptici i gri`i se za nea. Ostavaj im ronki i sekakvi semenki na opredeleno mesto na tvojot prozorec. Ti bidi edno od malite pti~ki i raska`i {to se slu~i so nemiliot gostin i kako se ~uvstvuvavte ti i tvoite bra}a i sestri. slika ~uvstvo zvuci vrska so mojot `ivot POMOGNI IM NA PTICITE: Ako pod streata na tvojot dom ili na grankite na nekoe drvo vo bliskata okolina ima gnezdo/sedelo na ptici preselnici. A ako ima gnezdo/sedelo na ptici {to prezimuvaat kaj nas. ne im go ru{i.RAZGOVARAME ZA TVOITE PRETPOSTAVKI Koga se ostvari tvojata pretpostavka: prviot ili vtoriot pat? Na kogo pomisli na po~etokot na raskazot. Iska`i go glasno tvoeto do`ivuvawe pred celoto oddelenie. Raboti vo tetratkata za u~ili{na rabota.

A esenta ja zadol`i po nego da prodol`i. IZRAZI SE Napi{i kratok sostav vo koj{to }e go istakne{ svoeto u~estvo vo podgotovkata na nekoja zimnica. Potvrdi go toa so primeri od pesnata. pa oddolu i odgore gi potpe~e na svoj {poret. letoto gi rodi plodovite. Naslovot na sostavot izmisli go sam. POVRZI SO PRIRODA Za koi `ivotni znae{ deka prigotvuvaat zimnica? Objasni kako prigotvuvaat i kade ja ~uvaat? 37 . Risto Dav~evski RAZGOVARAME ZA PESNATA Poetot na godi{nite vremiwa im dal ~ove~ki osobini.RAZGOVARAJ SO DRUGAR^ETO Koj vid zimnica podgotvuvate vo tvoeto semejstvo? [to saka{ ti najmnogu da jade{ od podgotvenite proizvodi? ZIMNICA Proletta gi rodi cvetovite. Ja potfati la`icata ja zapo~na zimnicata za jadewe da ima. ovo{jeto {to go obra vo kujnata si go sobra. ima vo dolgata gladna zima. Zo{to poetot zimata ja narekuva †gladna#? Objasni! Pro~itaj ja pesnata so recitirawe.

. }e nau~i{ pesni. Kako knigata ti ka`uva mnogu ne{ta? Objasni kako i kade s¢ }e te {eta knigata...... mnogu zemji ti }e vidi{ }e doznae{ s¢ po red.... beli... . ]e te {eta sekoj den niz celiot svet.. So vekovi znaeweto vo knigi se stava......... a deteto s¢ da znae .... avioni }e te nosat najbrzi vo letot......treba da e ko mrava.. So brodovi ti }e plovi{ po moriwa v svetot. KNIGATA E IZVOR Mnogu ne{ta knigata dete }e ti ka`e.. Nikola Altiev GI OTKRIVAM VREDNOSTITE NA KNIGATA Zo{to ti se dopadna ovaa pesna? Koi ~uvstva gi pobudi kaj tebe? Vo prvata strofa poetot veli deka knigata mnogu ne{ta }e ti ka`e.PORAZGOVARAJ SO DRUGAR^ETO Koja e tvojata omilena kniga? Objasni zo{to.. `olti.. i veruvaj nikoga{ nema da te sla`e.. Kakvo treba da bide deteto za da znae s¢ {to go interesira? 38 . ]e se sretne{ so decata crni. Objasni kako ja razbira{ porakata na poetot iska`ana vo poslednata strofa. skazni sto tovari razni.

Jas sum za~lenet vo _____________ biblioteka. Vo nea mo`at da ~lenuvaat site ______na toj grad. Taka }e sledite koj ~ita najmnogu i }e izberete najdobar ~ita~.OBJASNI Kakvi knigi saka{ da ~ita{? Spored {to gi odbira{ knigite? Kako se odnesuva{ kon niv dodeka gi ~ita{? Koja kniga ti e najomilena i na site im ja prepora~uva{ da ja pro~itaat? POTSETI SE I DOPOLNI Gradskata biblioteka e najgolema vo ______. Nejzinoto ime e ____________. SOSTAVETE LISTA Vo oddelenieto sostavete lista vo koja }e zapi{uvate koi knigi ste gi pro~itale. Istata izrabotete ja so pomo{ na kompjuter. ^ita~ Naslov Avtor Datum na pozajmuvawe Datum na vra}awe Komentari i zabele{ki 39 . Vo moeto mesto ima/nema biblioteka.

da sviri na harfa. Eden den. Koga nekoj od dvorskite sovetnici }e se obidel da ja natera da nau~i barem ne{to za da ne se sramat od nejzinata neukost. Taa si ostanala vxa{ena. Caricata umrela rano. Princezata naedna{ spi{tela: . Carot ja sakal }erka si premnogu i £ gi ispolnuval site nejzini `elbi. Se obiduval da ja natera da u~i da veze gobleni. dodeka sedela do omileniot prozorec. Ako carot se obidel da ja skara i da £ ka`e deka ni{to nema da znae. taa po~nuvala tolku silno da pla~e {to tatko £ vedna{ £ popu{tal. Solzite na princezata bile najmo}noto oru`je pred carot. no ni{to ne pomognalo. ]e se najde nekoj princ i za tebe i tato }e mi te oma`i. a taa samo stoela vko~aneto. so poraka: . Site ja pra{uvale od {to tolku se ispla{ila. samo {to prestanala da pi{ti. da tancuva. so prst poka`uvala kon ulicata i vikala: . Eden den. Brgu ja smestile v postela. .~are nemalo. lekovi.Toga{ carot ispratil glasnici niz celoto carstvo. Begaj}i. bil brkan od nejzinite odai so vikotnici i zakani deka }e mu ja prese~e glavata. Ja pregleduvale najdobrite lekari.Koj }e ja izlekuva princezata }e go dobie polovinata carstvo! Doa|ale razni lu|e. Koga nekoj ima takvo lice? SKAZNA ZA VXA[ENATA PRINCEZA Mnogu odamna si `iveel eden umen i pravdoqubiv car. no ni{to ne pomognalo. ja lekuvale. Samo sedela do prozorecot i zjapala vo minuva~ite koi morale da £ se poklonuvaat dozemi. No taa site u~iteli gi navreduvala so najpogrdni imiwa i gi brkala.Toa mene taka da mi pravi i da ne mi se pokloni! Ubijte go! Carot baral objasnuvawe od mom~enceto. Od den na den carskata }erka stanuvala s¢ porazgalena i dodevala so svoite ~udni i nevozmo`ni barawa.Aaaaaa! A dolu nemalo ni{to.velel toj . ja podignale do prozorecot da pogleda malku nadvor.Dobro. umniot sovetnik }e se sretnel so carot i taka nasekirani se tufkale po hodnicite.samo bidi mi ti `iva i zdrava. no . £ davale ~aevi.Fatete go! Prese~ete mu ja glavata! Go fatile mom~enceto i go dovele pred carot i princezata koja bila crvena od lutina: . Taa vreskala: .Ene go pak! Site se str~ale i navistina dogledale edno mom~ence {to so race £ pravi dolg nos na princezata. Carot ne umeel da ja spastri svojata }erka. naedna{ svikala i gi okokorila o~ite. dobro .Poka`i vxa{en izraz. Toa mu reklo: 40 . Samo edno mom~ence stoelo i gledalo nagore. koga im se rodilo prekrasno devoj~e.

Yidovite na dvorecot za kratko vreme bile ukraseni so gobleni {to gi izvezla taa i carot so gordost im gi poka`uval na site gosti i prijateli. no popusto. Carot go nagradil mom~eto za umnite zborovi.. a ne badijala da go jade carskiot leb. Slavka Maneva 41 . Pa u{te bara i da £ se klawaat! [to ako e princeza? I taa treba ne{to da raboti.si rekol. Na carot mu padnalo mnogu te{ko. u{te polo{o mislat vozrasnite# . no mu se dopadnale hrabrosta i iskrenosta na mom~eto.Samo sedi do prozorecot i zjapa vo lu|eto {to itaat po rabota. da £ davaat samo leb i voda s¢ dodeka ne se fati za nekoja rabota. a princezata . †[tom vaka misli edno dete. Taa pla~ela i molela.veruvale ili ne . Se nalutil i naredil da ja zatvorat princezata vo maloto sop~e.gi nau~ila site raboti {to trebalo da gi znae edna carska }erka.

mu ovozmo`uva i da sonuva i da veruva vo idninata. Opredeli se vo koja grupa }e bide{: vo grupata DA ili vo grupata NE. Kako avtor. ja pottiknuva negovata fantazija. SOZDAVAJ Dali carot dobro postapil {to ja kaznil princezata? Odgovori na ova pra{awe. blagorodnosta. Sega razgovarajte ~etvorica i pro{irete ja tabelata. Go smeni li svoeto mislewe otkako go slu{na tu|oto mislewe? Objasni go tvojot odgovor. Nacrtaj vakva tabela i zapi{i gi tvoite tvrdewa: DA NE Dopolni gi tvoite tvrdewa od razgovorot so tvojot par od klupata. Formirajte vakvi grupi. 42 .. istrajnosta. Sega vie raspravate (argumentirate).. [to ne o~ekuva{e da se slu~i vo skaznata? Zo{to? Koj e vinoven za takvoto odnesuvawe na princezata? Potvrdi go tvojot odgovor so re~enicite od koi go zaklu~i toa. Skopje) VI PORA^UVA: †Skaznata go oblagoroduva deteto.RAZGOVARAME ZA TVOITE O^EKUVAWA I PREDVIDUVAWA Kakov kraj o~ekuva{e? Obrazlo`i zo{to go o~ekuva{e takviot kraj. no taka {to da pronajde{ barem dve tvrdewa koi }e bidat potvrdni (DA) i dve tvrdewa koi }e bidat odre~ni (NE). so najgolemo zadovolstvo gi pi{uvam za decata#. spravedlivosta.. Preku skaznata deteto gi prifa}a najubavite ~ovekovi osobini: hrabrosta. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE: Veruvame deka vo treto oddelenie si ja pro~ital "Yvezdeni perni~iwa# Sega pozajmi ja od u~ili{nata ili gradskata biblioteka knigata †Gotvarski skazni# i u`ivaj vo ~itaweto na prekrasnite i malku neobi~ni skazni na va{ata omilena pisatelka Slavka Maneva. SLAVKA MANEVA (1934 g. zapi{ete gi va{ite tvrdewa i razgovarajte za niv.

TV-EMISII {to se interesni za tebe se slednive: .emisii vo koi narodnite prikazni gi sledi{ izvedeni od glumci na mnogu uverliv na~in.vo koi u~enicite se natprevaruvaat vo znaewe. Od niv doznavame mnogu raboti. .vo koi se zboruva na lesno razbirliv na~in za nau~ni vistini.obrazovni . Opi{i kako si gi zamisluva{ likovite i mestoto na slu~kata. Razlikata e vo toa {to radioemisiite samo gi slu{ame.od koi }e se stekne{ so novi znaewa. .detskite radiodrami . na koja televizija i {to ti se dopadnalo vo emisijata. Od TV-programite od nekoja lokalna televizija odberi detska TV-emisija {to }e ja gleda{. koj u~estvuval vo nea i nejzinata kusa sodr`ina. . re`iserot. 43 . RADIOEMISII od pove}eto vidovi za tebe }e bidat najinteresni: . . a televiziskite emisii (TV-emisii) i gi slu{ame i gi gledame.narodni prikazni .nau~no-popularni .detski kvizovi .emisii vo koi so pomo{ na glumata. Poslu{aj ja i zapi{i go nejziniot naslov. POTRUDI SE Sekoja nedela na Makedonskoto radio vo 12 ~asot se emituva radiodrama.detskite muzi~ki emisii .RADIOEMISIJA I TELEVIZISKA EMISIJA Radioto i televizijata se postojano prisutni vo na{ite domovi.vo koi mo`e{ da slu{a{ mnogu detski pesni~ki i da se zapoznae{ so najnovite hit-pesni od detskite festivali. Bez niv ne mo`eme da zamislime da ni pomine ni eden den. Zapi{i {to si gledal. muzikata i drugite zvu~ni efekti }e gi do`ivee{ mnogu silno dramskite tekstovi.

ZO[TO GRAMATIKATA E TE[KA .. . taa gramatika! Mnogu e zdodevna. . ama zatoa dobro znam {to e ednina. nastavni~ke. Ne e lo{o i ti da povtori{ ne{to.mu vrati Milan. toa mo`ebi ne go znam najdobro. Ne bi gi sobralo nitu na golemiot stadion..Ivane. a potoa kako od pu{ka odgovori: . Mene ne mi treba! Jas }e bidam in`ener! prodol`i da mrmori Ivan.. . jas }e bidam in`ener! . toa e u~itelke . .Ja vidov fabrikata kade {to se konstruiraat vistinski motori.mu re~e Ivan na svojot drugar od klupata pred po~etokot na ~asot..Znam. puf . Ivane.ISKA@I SE Zo{to sekoj ~ovek treba da ja znae gramatikata na svojot jazik? Obrazlo`i go tvojot stav: gramatikata e te{ka/gramatikata e lesna. stra{no! Koj da gi nau~i site tie imenki.... zamol~i ve}e edna{! . se preslu{uvam .RAZMISLI . a {to mno`ina. . kolku traktori ima tamu. zamenki. koga dojde redot na Ivan da odgovara. .... ka`i mi te molam zo{to pak jas moram da u~am gramatika? .. ama edno da znae{. a dolu mno`ina! Olivera [ija~ki 44 . broevi?. a {to mno`ina kaj imenkite? . Denes u~itelkata }e ispra{uva gramatika.I ti misli{ deka so toa znaewe }e izvle~e{ pove}e od edinica? Interesno! No.. Dobro . E. .. Milane.. Milane.Znam.. glagoli. vujko mi mi re~e deka moram da imam petka po matematika ako sakam da bidam dobar in`ener..... A znae{ li {to e ednina. U~itelkata ispra{uva{e za imenki... pantaloni . V~era vujko mi me odnese da gi vidam traktorite. Lele.Zatoa {to treba da bide{ pismen! .Odli~no .. Bravo .. No.Aman. u~itelke . No.. dali znae{ ne{to da ni ka`e{ za imenkite. Gore ednina. sre}ata mu se nasmevna.Znae{.Pantaloni. u~evme minatiot ~as? Ajde . Gramatika.. kako da ne znam .Uf.. toga{ odgovori mi dali imenkata †pantaloni# e vo ednina ili mno`ina? Ivan podzastana malku razmisluvaj}i..Uf. .Gleda{ deka povtoruvam makedonski . . .potvrdi Ivan.

koi predmeti bi gi u~el? Zo{to? Kako spored tebe bi trebalo da se odviva nastavata? Objasni! JAZI^NO KAT^E Doka`i mu na Ivan deka znae{ pove}e od nego taka {to vo tetratkata }e napi{e{ po pet: .imenki vo mno`ina: ______________________ .imenki od `enski rod: ___________________ . Kako mu se nasmevnala sre}ata na Ivan na ~asot po gramatika? Objasni zo{to odgovorot na Ivan ne e to~en. Pronajdi {to mu odgovoril Milan na Ivan.imenki od ma{ki rod: ____________________ .sopstveni imenki: _______________________ . Ka`i go to~niot odgovor: vo koj broj e imenkata "pantaloni#? DISKUTIRAJTE Koj e tvoj omilen predmet? Zo{to? Koj predmet go u~i{ bidej}i mora{? Zo{to? Da mo`e{ da odbira{.DA PORAZGOVARAME ZA RASKAZOT Zo{to treba i in`enerite da ja znaat gramatikata? Najdi go odgovorot na Milan.imenki vo ednina: _______________________ .imenki od sreden rod: ____________________ 45 .

GRADSKA BIBLIOTEKA Bibliotekata vo edno naseleno mesto koja ima najgolem broj knigi i od koja mo`e sekoj `itel da pozajmuva knigi se vika gradska biblioteka. TELEVIZISKI EMISII ZA DECA prilagodeni za mojata vozrast i potrebi: obrazovni. Odgovorite pi{uvaj gi vo tetratkata! 1. a sekomu um dava# glasi: a) televizor b) kniga v) radio 5. Glagoli se: a) dobro. Slog mo`e da pretstavuva i edna samoglaska. dojde. Vo nea ima knigi od site oblasti i za site vozrasti. Odgovorot na gatankata †Um nema. visoka. Za †Vol{ebnoto penkalo# i †Skazna za vd`a{enata princeza# zaedni~ko e: a) tie se skazni b) imaat ist avtor v) imaat ista tema 46 . no nikako samo soglaska. Ne se vo `enski rod imenkite: a) ptica i treva b) od`a i kamion v) radost i mladost 2. p RADIOEMISII prilagodeni za mojata vozrast i potrebi: radiodrami i muzi~ki radioemisii. kade. zaspa 3. Pri prenesuvanje na del od zborot vo nov red potrebno e da gi znam i po~ituvam pravilata. narodni prikazni i detski kvizovi. Pravilno e razdelen na slogovi zborot: a) ka-mi-on b) kra-stav-ica v) kam-en 4. }e proveruvam vo Pravopisot na makedonskiot literaturen jazik. nau~no-popularni.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM SLOG Zborot se deli na slogovi. Vo sekoj slog mo`e da ima samo po edna samoglaska. koga v) igra. uli~na b) kamen. Koga ne sum siguren. Zborot ima onolku slogovi kolku {to ima samoglaski. (bro-i).

Prepi{i gi pogovorkite so rakopisni latini~ni bukvi. I tie ja nabrkale! TOLSTOJ RAZBERI GO ZNA^ENJETO NA BASNATA [to i se dopadnalo na ~avkata kaj gulabite? Kako se dosetila da stane edna od niv? Kako se izdala? Zo{to ne ja primile vo jatoto drugite ~avki? Kakvi luge mo`e{ da prepoznae{ vo nea? Objasni dali postoi razlika megu itrinata i izmamata. Lagata ima kratki noze. vo eden mig ~avkata se zaboravila ta graknala. OBIDI SE Obidi se so svoi zborovi da objasni{ zo{to dvete pogovorki odgovaraat na basnata. No. ne ja primile. koga drugite ~avki ja videle taka neobi~na i bela. Se nabelila i vlegla vo gulabarnikot. Mantijata ne go pravi popot. 47 . ^avkata nemala drug izlez. basna BELATA ^AVKA Videla ~avkata deka gulabite dobro se hranat i toa mnogu i se dopadnalo. pa ja pu{tile vnatre. Pobegnala i se vratila vo jatoto megu svoite.Veruvam vo sebe RAZMISLI . No. Sporedi go tvojot grozd so grozdot na tvoeto drugar~e od klupata.RAZMENI GO MISLENJETO Napravi grozd od site zborovi na koi }e se seti{ povrzani so zborot basna. za{to prilegala na niv. Mislele oti e gulab. Gulabite ja poznale i ja nabrkale. Gulabite ne ja poznale.

Pobarajte pomo{ od golemiot Zakijaki! . no lekot nikako da se najde.Zo{to? Koga nikoj ne mo`e da ja pro~ita. .Otsega detenceto neka pi{uva na ovaa vol{ebna tetratka.I kaj nego }e probame da najdeme lek. a kamoli da gi pro~ita. U{te utredenta otidoa do golemiot Zakijaki.. ni pomalku nemiren.Znam {to treba da se napravi! . Bea duri kaj razni baja~ki za pomo{. tie bukvi. ama rakata kako da ne go slu{a{e i namesto ubavi bukvi tie se pretvoraa vo bukvi so opa{ki. ma|epsnikot po~na da si go ~e{a nosot. sedna i po~na da ja pi{uva doma{nata rabota.Zo{to da ne . Roditelite se zablagodarija i ja odnesoa tetratkata doma. ne odi. . I {to e najte{ko od s¢. Na sinot mu naredija vedna{ da ja pi{uva doma{nata rabota.se sprotivstavi Meto.Nema potreba od pi{uvawe.. Ne da ne se trude{e. Site pedagozi i pedijatri vo zemjata gi posetija. dojde spasot. no toj ima{e golem problem. no toga{.kone~no se seti mudrecot.. ta so gumi~kata £ ja izbri{a 48 . kako i {to se pojavi. nekoi so u{i. taka i napravija. Mnogu lo{o gi pi{uva{e bukvite. gi ima{e so krilja. ne sakam! Jas sum ubava bukva. podavaj}i im ne{to na zagri`enite roditeli. so u{i. so krilja.im se javi nepoznat glas.. . Meto se ispla{i da ne mu skokne bukvata. so mevovi i u{te so kakvi ti ne drugi belezi.Toj ma|epsnik s¢ umee i s¢ znae. a rezultatot pak be{e nikakov. . arno ama. I ete ~udo! [totuku ja napi{a prvata bukva so opa{ka.~e{aj}i si go nosot.. [to s¢ ne se obidoa negovite roditeli za da go nau~at na krasnopis. Koga mu objasnija {to maka gi sna{la.si rekoa roditelite. . . Kako {to rekoa.VOL[EBNATA TETRATKA Meto be{e kako i site drugi deca: miren. osven samiot toj. pa duri i so mevovi i u{te kakvi ne. kako grom od vedro nebo. a kamoli da ja proveri? . Glasot is~ezna tolku brzo. Se pomirija roditelite deka nivniot sin cel `ivot }e pi{uva nerazbirlivo. koga ne odi. nikoj drug ne mo`e{e da gi prepoznae. No koga sfati deka roditelite se seriozni. toj taka i razmisluva{e ..Ne sakam opa{ka. taa o`ivea i po~na da pla~e i da vika: . Bukvite si ostanuvaa so opa{ki. . Vsu{nost. sosem neo~ekuvano. .

. Koga ja ispi{a vol{ebnata tetratka. Toj ve}e be{e izlekuvan. Taka.. no se smiri {tom u{ite £ bea izbri{ani. pla~ea. zadovolno se nasmevnuvaa. Objasni zo{to e mnogu va`no sekoj da pi{uva ~itko i razbirlivo? DOMA[NA ZADA^A Napi{i sostav so naslov "Mojot drugar Meto so najubav rakopis#.. pisatelite pi{uvaat bajki i so sovremena sodr`ina. Tie pla~ea li. 49 . Pi{uvaj ~itko. Pro~itaj mu ja na drugar~eto. pa ~etvrtata so mevot. bukvata so u{i. PREDLO@I Predlo`i im na~in na site drugar~iwa {to ne pi{uvaat ubavo kako da go podobrat pi{uvaweto bez vol{ebna tetratka. V ~as bukvata prestana da roni solzi i mu se nasmevna. razbirlivo. Bukvite mu se sme{kaa od redovite vo tetratkata. Vistinski krasnopis.opa{kata. Meto prvpat napi{a doma{na rabota koja sekoj mo`e{e da ja pro~ita. a {tom deteto }e gi dotera{e. proba i na obi~na. mo`ebi nekoga{ na nekoe drugo dete }e mu pritreba. Potoa na red dojde vtorata bukva. Poka`i im {to i kako si napi{al na tvoite roditeli. Goran B. nema {to.. Toa se slu~i i so tretata so krilja. a toa zna~i pravilno oformuvawe na sekoja bukva. No. Spored {to zaklu~uva{ deka ovaa bajka e sovremena? Kako pi{uval Meto? Kakvi bukvi izleguvale od negovata tetratka? Koj mu pomognal na Meto da pi{uva ubavo? Kako? Zo{to Meto ne ja frlil vol{ebnata tetratka? Izvle~i pouka od ovaa skazna i zapi{i ja vo tvojata tetratka. I taa se rasplaka kako i prethodnata. Potoa pro~itaj go pred site. tuku ja izbri{a so gumata i ja ostavi na policata. Kojznae. BIDI ISKREN Misli{ li deka i tebe ti treba vol{ebnata tetratka? Objasni zo{to taka misli{. Stojanoski RAZGOVARAME ZA BAJKATA Osven bajkite vo koi se raska`uva za podale~nite vremiwa. Predlogot dobro formuliraj go i zapi{i go vo tetratkata. ne ja frli i vol{ebnata tetratka.

cve}arnica. znak. penkalo. Majka. orel. devojka Imenkite {to se povrzuvaat so zamenkata _______ se imenki od ______________ rod. baba. ~evel. premin. trkalo. kamen. ptica. svetlo. Ka`i gi! Precrtaj ja ovaa tabela vo tvojata tetratka i sekoj od dadenive zborovi napi{i go pod zamenkata toj. voza~. samo imenkata ________ e od __________ rod. Podvle~i gi imenkite i pokraj sekoja re~enica napi{i od koj rod se. pe{ak. vozduh. sonce. kru{a. Napi{i pet re~enici vo koi }e upotrebi{ imenki od trite roda. susam. ezero. slika. 2. ~a{a. Ko{arka. masa. ~anta. Dete. voz. kop~e. Jajce. Site imenki se od _________ rod. mleko. Tatko. more ZAKLU^I I ZAPI[I VO TETRATKATA Imenkite {to se povrzuvaat so zamenkata toj se imenki od ma{ki rod. prodava~ka. TOJ TAA TOA tegla. Site imenki se od _________ rod. 50 . zima. more. srce. drvo. semafor Imenkite od `enski rod se povrzuvaat so zamenkata _________. nebo. samo imenkata ___________ e od _________ rod.RODOT KAJ IMENKITE Vo treto oddelenie nau~i deka imenkite imaat tri roda. leb. koleno. Site imenki se od _________ rod. krug. trotoar. ~inija. 32 Vo sekoja kolona od imenki po edna se razlikuva od ostanatite spored rodot. sukalo. 3. izvor~e. taga. cre{na. dedo. fudbal. ogledalo. Kamion. jagne. samo imenkata ____________ e od ________ rod. den. {i{e ZADA^I Opredeli go rodot na imenkite od pesnata Oktomvriski patokaz na str. radio. 1. no}. pe~ka. drugar. imenka. sudija. cve}e. Otkrij ja! Prepi{i vo tetratkata. taa ili toa. strav. gnezdo. oko. ulica.

Jana. Zo{to ne mo`e{? Kakvi se po vid ovie imenki? VE@BI Napi{i ja formata za mno`ina na slednive imenki: devoj~e. kowi. u~itel. blok. izlog. bukvi. dete. vesnik. drvja.Vol{ebnata tetratka# na str. Lazo. teatar. Negotino.ednina i mno`ina. Pokraj sekoja imenka napi{i ja formata za ednina ili mno`ina: jabolko jabolka.. ______. lavovi. yvezda. steblo. toga{ taa e vo _________. Belasica. Mno`inata ozna~uva ime na ________ predmeti i su{testva. (Ne zaboravaj na prethodniot zaklu~ok za sopstvenite imenki!) 51 . Boris.. _____. Martin. Primeri: kniga. 48 pronajdi gi imenkite i vo tvojata tetratka podredi gi vo dve koloni . Sam zaklu~i koi imenki se vo ednina. Od bajkata . ____. oko. Liljana. raskaz. more. a koi vo mno`ina od slednive sliki: ZABELE@I I ZAKLU^I 1. Primeri: knigi. ulica. volk. bukva. pokriv. teatri. stebla. korpa.BROJOT KAJ IMENKITE Potseti se od minatata u~ebna godina kolku broja imaat imenkite. Vardar.. oxak. Obidi se da obrazuva{ mno`ina od slednive imenki: Veles. cve}iwa. cve}e. prozorec. policajci. Ako imenkata ozna~uva ime samo na eden predmet ili su{testvo. 2. spisanie. stol.

Kako yvezdi~ki da le`at moi. Cela no} Ja mre`at svetlinata. Dedovci gr~at. Sonuvaat leko do zori rani. Po nekoe uste se smee. Vo treska grda. Vo ~uden prikaz se krevet~iwata. Po nekoe ra~e nave~er mrda. Edna so edna Melodi~no zborat. Kako gradina So cve}iwata Treperat lambi Vo iljada boi.ISKA@I SE Opi{i nakratko kako izgleda gradot/seloto nave~er. VE^ER ^uden e gradot So svetilkite. Pro~itaj mu na drugar~eto. Legnati de~iwata na pernicite. ^uden e gradot so svetilkite. O samo tie nave~er gorat. I nekoe vrap~e Na son pee. Vol~e Naum~eski 52 . Nave~er sprostren Na site strani.

Na {to mu li~at taka zapaleni vo iljada boi? [to postignal poetot so ovaa sporedba? "Kako gradina/So cve}iwata/Treperat lambi/Vo iljada boi# Pronajdi ja i vtorata sporedba vo pesnata i objasni ja so svoi zborovi. spokojna.GI OTKRIVAM POETSKITE SLIKI [to po~uvstvuva koga ja slu{na ovaa pesna? Kakva atmosfera na gradot poetot ni predava so ovaa pesna? Odberi tri zbora so koi }e odgovori{ na pra{aweto: bu~na. Sladok kako ________. SPOREDBA Pronajdi gi vo pesnata stihovite vo koi }e otkrie{ so {to poetot gi sporedil lambite vo no}ta. ^ar{afot e bel kako _________. Odberi ja poetskata slika koja najmnogu ti se dopa|a i nacrtaj ja. prazni~na. Otkrij kolku poetski sliki poetot naslikal so zborovi. razigrana. 53 . Potrudi se da go napravi{ toa. vesela. Svetilkata sveti kako ________. tivka. Doseti se: Za da se napravi sporedba koe zbor~e zadol`itelno treba da se upotrebi? DOSETI SE Za koj den i po koj povod mo`e{ ovaa pesna da ja izrecitira{ najubavo {to mo`e{? Toa neka bide tvojata ~estitka do tvojot grad. NAPRAVI SPOREDBA Prepi{i gi re~enicive i dopolni gi za da dobie{ sporedba: Marija pee kako ________. Odberi edna koja saka{ da ja opi{e{.

kompir! BANANATA: Ili ti jabolko. ne vreskajte! PORTOKALOT: Ova voobrazeno jabol~i{te si se zamisluva deka e najdobroto ovo{je na svetot. neli jas sum najdobroto ovo{je? PORTOKALOT: Ne ti... i ni{to ne se razbira) BANANATA: Ni{to ne ve razbiram.IZRAZI SE Nacrtaj go tvojot omilen zelen~uk i ovo{je. nare~ena e po mene. PORTOKALOT: A {to znae{ pak ti. Samo da me nema mene. kompirot i portokalot vikaat na set glas. Vo niv napi{i zo{to tokmu tie ti se omileni. kompiru eden. site gladni }e bea! JABOLKOTO: (go zdogleduva portokalot): Portokal~e. koga si porasnal vo temnina. tuku jas. ka`i mu na ovoj tvrdoglav kompir deka nema podobra ovo{ka od mene! Nema i nema! PORTOKALOT: [to si voobrazeno! Jas sum tri pati podobar od obajcata. da znae{! (malku fali da se stepaat) 54 . Duri i edna boja se vika portokalova. a ne znae deka jas sum najdobrata. kompir~e! Ka`i mi. koe od jabolknicata ne si videlo ni{to drugo i podale~no od ogradata na sosedniot ovo{tarnik. jabol~e! JABOLKOTO: ^ao.. KOMPIROT: Za mene si nevospitan obi~en portokal. tetka kru{o... poznava{ li podobra ovo{ka od mene? KOMPIROT: Ah. zo{to se karate? (jabolkoto. KRU[ATA: [to vi e vam? Ova bojno pole e ili {to?. da. BANANATA: Kutroto toa. taka da znae{! BANANATA: Zaborava{ deka jas i gospodinot portokal dojdovme od daleku i podobro od tebe go znaeme svetot na vitaminite. JABOLKOTO: Ne e vistina! Prvata hrana na doen~iwata e mlekoto.. Pod zemja? Pih . tuku jas! BANANATA: Ne. KOMPIROT: Sekoj saka da bide najdobriot! Ete {to e! JABOLKOTO: Ka`i. ti go propatuva celiot svet. a ne kompirova ili jabolkova. da . nitu ti. a potoa rendanoto jabolko. za{to sum prva hrana na doen~iwata i decata. OVO[NA KARANICA KOMPIROT: Zdravo. BANANATA: Ej.

I prvin }e si svari kompir~e! PORTOKALOT: A..KRU[ATA: Ama ste sme{ni! Ako e taka toga{ i jas bi mo`ela da se natprevaruvam za najdobra ovo{ka.. }e si podgotvi u`inka i . Koga Bisera }e se vrati od u~ili{te. ne! Prvo doa|a sokot od portokal! ]e ispie sok! KRU[ATA: I na krajot }e se zasladi so medeno kruv~e! SITE: Mmmmm . za{to sum medenka i blaga kako med. Dobar apetit! Edi Majoran RAZGOVARAME ZA DRAMSKIOT TEKST Koi se glavni likovi vo dramskiot tekst? Zo{to se karale? [to misli{ ti . KOMPIROT: ..koj e vo pravo? Na kogo mu posakale dobar apetit? Koj lik ti se dopadna? Zo{to? Vo koe godi{no vreme se slu~uva dejstvoto? Po {to zaklu~i? Koj od pette lika vo tekstot ne e ovo{je? 55 ....

Vnimavajte na odnesuvaweto. Izvedete ja kuklenata pretstava pred drugite oddelenija. Razgovarajte za izgledot i postapkite na likovite. ~orapi i tekstil. Izvedete pretstava vo u~ilnicata. na bojata na glasot i na emociite {to treba da gi iska`ete. Opredelete scenarist i re`iser. Na krajot opi{ete kako se podgotvuvavte. Na ~asot po Likovno obrazovanie izrabotete gi kuklite. Vo grupata podelete si gi ulogite. Koj na~in vi be{e pointeresen? Podelete gi ulogite i obidete se dramski da go ~itate tekstot. koja grupa za vreme na probite be{e najdobra. Za taa cel: Podelete se vo grupi. Zapi{ete vo tetratkata kakvi razliki zabele`avte pri nejzinoto ~itawe.VE@BAJ DRAMSKO ^ITAWE Va{ata u~itelka }e vi go pro~ita tekstot na dva na~ina: voobi~aeno i dramski. Scenaristite od sekoja grupa neka se dogovorat kako }e ja napravat scenata. kako ja izvedovte kuklenata pretstava pred publikata i {to e toa kuklena pretstava. sun|er. U^ESTVUVAJ VO PODGOTOVKATA NA KUKLENA PRETSTAVA O`ivete go dramskiot tekst. So pomo{ na stol~iwa i ~ar{av opredelete go mestoto kade }e se pojavuvaat kuklite. Na tablata neka ja nacrtaat scenata mestoto na dejstvoto. 56 . Napravete i plakat za va{ata pretstava i istaknete go na vidno mesto vo va{eto u~ili{te. Zaka~ete gi na stap~iwa. Ve`bajte gi dijalozite i redosledot na ka`uvawata pod vodstvo na re`iserot. Mo`ete da gi napravite od karton.

PRODOL@I DOMA Nacrtaj vo tetratkata tabela ista kako onaa {to e dadena pogore. a so crvena apstraktnite: . nacrtaj go.KONKRETNI I APSTRAKTNI (MISLENI) IMENKI Nacrtaj vo tvojata tetratka: jabolko. Od raskazot . Bidej}i nema vo tvoja blizina avion.Cela no} ne spiev od vozbuda.Vol{ebnata tetratka# na str. . 48 izvle~i {to pove}e konkretni i apstraktni imenki i vnesi gi vo tabelata. Zo{to ne mo`e{? [to ozna~uvaat apstraktnite imenki? PROVERI SE Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka i podvle~i gi so sina boi~ka konkretnite. Objasni zo{to ti be{e lesno da nacrta{ jabolko i moliv? Objasni zo{to ne mo`e{ da nacrta{ zdravje? KONKRETNI IMENKI APSTRAKTNI IMENKI drvo u~itel prozorec dete zgrada svetilka guma tabla avion qubov bolka itrina taga dobrina lutina radost sila sre}a SOGLEDAJ I DONESI ZAKLU^OK Poka`i gi predmetite {to se ozna~eni so imenkite vo levata kolona. za{to majka mi treba{e da se vrati od bolnica so moeto brat~e. [to ozna~uvaat konkretnite imenki? Obidi se da poka`e{ ili da nacrta{ ne{to od ona {to e ozna~eno so imenkite vo desnata kolona. 57 . tie {to se vo tvoja blizina. moliv i zdravje.. gi gleda{ ili gi dopira{.Vo du{ata po~uvstvuvav golema radost koga gi vidov moite drugar~iwa kako se lizgaat so svoite sanki.

RAZMISLI . Da ne znae{ eden znak . zo{to slu`at. Razmenete gi listovite so drugar~eto od tvojata klupa. Bilo da se vozi{ bilo da odi{ pe{ki.prosteno da ne znae{ mnogu .RAZMENI Razmisli {to se soobra}ajni znaci.neprijatnost te ~eka! Nusret Di{o Ulku 58 . Dali si od selo ili pak od grad znakot tebe. }e ti poka`e pat. so koi se sre}ava{ koga doa|a{ na u~ili{te. Nekolku razmisluvanja pro~itajte gi pred celoto oddelenie. Svoite razmisluvanja zapi{i gi na list i nacrtaj eden soobra}aen znak. dete. neka kaj ovie znaci ne se pravat gre{ki. SOOBRA]AJNI ZNACI Kolku stotina va{i zdru`eni race tolku postojat soobra}ajni znaci.SOSTAVI . kade se postavuvaat.

GRUPIRAJ SE. Pro~itajte ja pesnata nekolkupati i ve`bajte izrazno recitirawe. Prepi{i ja vo tetratkata za doma{na rabota na kirilica. Mo`ete da ja demonstrirate vo sosednoto oddelenie ili na pomalite drugar~iwa. Mo`ete da izmislite i soobra}ajna igra. DOMA[NA ZADA^A Nau~i ja pesnata naizust. flomasteri. POTSETI SE.DOBRO PRO^ITAJ Kolku strofi ima vo pesnata? A stihovi? Pro~itaj gi rimuvanite zborovi. koja e karakteristi~nata forma za sekoja grupa. lepak. 59 .RAZGOVARAME ZA PESNATA Kolku soobra}ajni znaci postojat? Koj treba da gi po~ituva? Zo{to? Obidi se da ja objasni{ so svoi zborovi poslednata strofa? SOGLEDAJ . ako ubavo ja osmislite i se dogovorite. Podelete se na tri grupi i sekoja grupa neka izraboti po nekolku soobra}ajni znaci karakteristi~ni za taa grupa znaci. no`ici. avtomobil~iwa. kukli i s¢ ona {to }e vi pomogne da ja realizirate igrata. IZRABOTI Na ~asot po Op{testvo potseti se kako se grupirani soobra}ajnite znaci. Koristete hamer.

lisicata go povela magareto do nekoja stapica i ve{to go namamila da padne vo nea. Lavot. nasetuvaj}i ja opasnosta. MAGARETO. Pro~itaj im na tvoite roditeli {to si napi{al i diskutirajte za poukata.Priseti se na edna basna i preraska`i mu ja na drugar~eto. koga videl deka magareto ve}e ne mo`e da mu pobegne. Lisicata. Povrzi ja so pogovorkata: Koj na drugiot mu kopa grob. prvin ja grabnal lisicata. Patem sretnale eden lav. a potoa se nafrlil i na magareto. IZVLE^I POUKA Narodot rekol: Malite prikazni golem um davaat. SOGLEDAJ Koi lu|e se pretstaveni preku lisicata? Kako se obidela da se spasi od lavot? Zo{to lavot gi izel i magareto i lisicata? Koi lu|e se pretstaveni preku lavot? Vo ~ija postapka sogleduva{ te{ko predavstvo na prijatelot? OSUDI Napi{i ja tvojata osuda za takvata postapka na lisicata. LISICATA I LAVOT Edna{ se sprijatelile magareto i lisicata i zaedno trgnale na lov. 60 . Napravi sporedba koga ti nekoga{ si se po~uvstvuval izneveren od tvoeto drugar~e. mu pristapila na lavot i mu vetila deka }e mu go predade magareto ako ja pu{ti nea. Otkako se dogovorile. Ezop DA SE POTSETIME Vo basnite e predadeno `ivotnoto iskustvo na narodot i zatoa sekoja basna ima pouka. Kakov um ti dade tebe ovaa kusa prikazna? Zapi{i go tvoeto objasnuvanje vo tetratkata. i samiot pa|a vo nego.

†Hari Poter#. Napravete plakat za filmot {to go gledavte. 61 . a mo`at da bidat crtani ili igrani. . . otvorawe na cvet ili stanuvawe od stol~e. DA RAZGOVARAME ZA GLEDANIOT FILM Koi bea glavni likovi vo filmot? Ti se dopadna li glumata na glumcite? Za {to se raska`uva{e vo nego? [to ti ostavi najsilen vpe~atok? Koj e re`iser na filmot? Zo{to saka{ da gleda{ crtani filmovi? BIDETE KREATIVNI So pomo{ na serija sliki~ki prika`i ~e{lawe na kosa. Potrudi se.Gledajte zaedno nekoj od filmovite: †Petar Pan#.od 20 do 40 minuti.traat kuso vreme . FILM Od minatata godina znae{ deka filmot e magija na podvi`nite sliki.snimeni so nacrtani ili kompjuterski napraveni likovi.24 sliki vo sekunda. S¢ {to pravat akterite se snima na filmska lenta i snimkite se odvivaat so golema brzina . Na nego zapi{ete go naslovot na filmot. re`iserot i akterite. Ne zaboravete deka plakatot treba da bide interesen i da gi natera drugar~iwata od drugite oddelenija da go gledaat filmot.snimeni so vistinski akteri. Prepi{i vo tetratkata i povrzi so moliv~e koj poim od desnata strana odgovara na vidot na filmot od levata strana: crtani (animirani) igrani kusometra`ni dolgometra`ni .od ~as i polovina do dva ~asa. Interesno e. †Avanturite na Pipi#.traat podolgo . .

]e otskokneme od sanka i lizgalka i so drugi deca od Vselenata }e se sretneme vo pregratka.ENCIKLOPEDIJA Pronajdi na internet ili vo enciklopedija koi bile Kolumbo i Magelan. Nie nikoga{ nema da ostareme a samo }e rasteme a samo }e rasteme. Vo koe vreme `iveele? Zapi{i vo tvojata tetratka. a Magelan ja zaobikolil Zemjata so svojot brod Viktorija. a samo rastat istra`uva~ite? So {to toa go postignuvaat? 62 . Kade podaleku bi po{le decata-istra`uva~i? Koi novi pati{ta i svetovi }e gi otkrijat? Kako nikoga{ ne ostaruvaat.PRONAJDI NA INTERNET . ISTRA@UVA^I ]e pojdeme u{te podaleku i od Kolumbo i od Magelan nie decata rodeni istra`uva~i so zraci }e otkrieme novi pati{ta i svetovi. Radovan Pavlovski RAZGOVARAME ZA PESNATA Zo{to ti se dopadna ovaa pesna? Kolumbo oti{ol do Amerika.

1000 pra{awa i odgovori#.uk/science/space ENCIKLOPEDIJA Enciklopedija e golema kniga vo koja se sodr`ani mnogu znaewa od edna oblast ili od pove}e oblasti.Detska enciklopedija#. DOPOLNI Vo tvojata tetratka zavr{i gi re~enicite onaka kako {to ti razmisluva{: Koga bi bil istra`uva~. Ne zaboravi da gi povede{ i tvoite drugar~iwa. Koga bi se sretnal so dete od vselenata bi mu go postavil slednovo pra{awe: ___________.Enciklopedija za mladi#. Eve nekolku enciklopedii koi mo`e{ da gi koristi{: .. . bi ja (go) istra`uval _____________.. Koga bi bil medicinski istra`uva~ bi sakal da pronajdam _________ zatoa {to _________..co.bbc.Svrti go pogledot kon svetot# i dr... Vo enciklopedijata ima mnogu fotografii koi go potvrduvaat toa {to e napi{ano. Koja detska enciklopedija ja ima{? [to u~i{ od nea? Od kade mo`e{ da pozajmuva{ enciklopedii? 63 .Narodite vo svetot#. Pro~itajte gi va{ite sostavi i odberete gi najdobrite. Koga bi bil kosmonaut bi ja istra`uval planetata __________ zatoa {to _________... . . .Enciklopedija na prirodata#. .Zo{to?#..Istorija na svetot#. . Site znaewa se nau~no potvrdeni i doka`ani. Taa go sozdala prostorot kako `e{ko meur~e koe stanuvalo s¢ pogolemo i pogolemo.TVORI Napi{i sostav vo kogo ti }e bide{ kosmonaut. Pove}e informacii za vselenata pobaraj na veb-sajtot: www. . Na deteto od vselenata bi mu predlo`il __________. AKO SI QUBOPITEN Kako nastanala vselenata? Astronomite veruvaat deka vselenata se formirala pred pove}e od 15 milijardi godini so edna ogromna eksplozija nare~ena Big-Beng ili Golemata eksplozija.

Broj . radost. taga. Spored vremetraeweto filmot mo`e da bide: kratkometra`en i dolgometra`en. a koja vo mno`ina. treba lentata da ja dvi`i aparat nare~en kinoproektor. 2. Za da go prosledi{ na ekranot toj snimen nastan. 1.ozna~uvaat imiwa na predmeti i su{testva {to mo`am da gi vidam i da gi dopram. Slednive imenki: drvja. kinoproektorot treba da zavrti 24 sliki vo edna sekunda. ENCIKLOPEDIJA Golema kniga vo koja ima mnogu nau~no doka`ani fakti i podatoci od razni oblasti.lesno prepoznavam koja imenka e vo ednina. FILM Filmot e snimen na lenta od celuloza. b) Meto be{e brz kako strela. tuku samo gi zamisluvam ili gi ~uvstvuvam. Sporedba prepoznavam vo: a) Meto be{e dobro dete. piperki. Konkretni imenki . Namesto kuklite zboruvaat vistinskite glumci. Vo tetratkata so latini~ni bukvi }e odgovoram na slednive pra{awa: a) doma gi imam slednive enciklopedii:__________________. la`ici. 64 . brzina.ozna~uvaat imiwa na poimi {to ne mo`am da gi vidam i dopram. Napi{i po dva naslova na poslednite gledani crtani i igrani filmovi. a koj igran film. Odgovori vo tetratkata: Koj film e crtan. 3. Apstraktni imenki . `enski i sreden rod. mese~ina i oblak }e gi prepi{am vo tetratkata na latinica i }e odgovoram na slednive pra{awa: a) vo sreden rod se: __________ b) vo `enski rod se: ____________ v) vo mno`ina se: ___________ g) apstraktni se: _______________ SPOREDBA Poetite i pisatelite vo svoite dela ~esto koristat sporedbi za da mo`eme podobro i povpe~atlivo da go razbereme toa {to ni go ka`uvaat. petel. KUKLENA PRETSTAVA Teatarska pretstava vo koja ulogite gi igraat kukli. v) najinteresen podatok {to sum go nau~il od enciklopedija mi e:______.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM IMENKI Rod .znam da gi razlikuvam trite roda: ma{ki. b) od biblioteka sum ja/gi pozajmil slednava/ive enciklopedija/i:_______. I nie mo`eme sami da podgotvime i izvedeme kuklena teatarska pretstava. Sporeduvaat dva predmeta ili dve pojavi {to imaat nekoja zaedni~ka osobina. Site podatoci se potkrepeni so prekrasni fotografii. cve}e. 4. Za da se dobie slika vo dvi`ewe {to ti ja gleda{ na ekranot. v) Meto e najdobriot u~enik. Vo niv pronao|am mnogu dopolnitelni znaewa za ona {to go u~am i {to sakam da go znam.

~itawe na dneven vesnik i sl. †Na zlo ne vra}aj so zlo!# Ova v srce da go stavi{. SORABOTUVAJ Dogovorete se so tvojot u~itel i formirajte nekolku grupi. OD DOBRO PODOBRO Dobro e. Ne dozvoluvaj lo{otija kako dar da prima{. Poetot ti ispra}a kako poraka edna potvrdena `ivotna vistina: †Na zlo ne vra}aj so zlo!# Objasni ja ovaa poraka. vesnik. i mora{ od zlo da se pazi{. iznesuvawe na |ubreto. polivawe na cve}iwata. Posetete gi i dogovorete se kakva pomo{ im e potrebna koja mo`ete vie da im ja pru`ite: kupuvawe na osnovnite produkti. [to bi se slu~ilo so lu|eto koi na zloto vra}aat so zlo? Koja e najva`nata poraka od pesnata koja treba sekoj da ja prifati i da se odnesuva spored nea vo `ivotot? Zapi{i ja vo tvojata tetratka i sekoga{ trudi se da ja sproveduva{ vo delo.Ja po~ituvam i ja razvivam dobrinata RAZMENI GO MISLEWETO [to e za tebe †dobra postapka#? Priseti se na nekoja tvoja dobra postapka. No najva`no od s¢ e postojano dobro da pravi{ Kuzman Kuzmanovski OTKRIJ I KA@I Na {to treba osobeno da vnimava{? Pronajdi vo prvata i vtorata strofa. Razgovaraj za toa so drugar~eto. da vnimava{ kade odi{ kade i na {to gazi{. 65 . ti {to {iroko i dobro srce ima{. Sekoja grupa neka pronajde vo svojata okolina stari i nemo}ni lica na koi im e potrebna pomo{. Napravete raspored na denovite vo koi sekoj od vas so zadovolstvo }e ja izvr{i dogovorenata aktivnost.

Kakva ptica e vrap~eto? __________. pa jas so ostrive zabi slatko gi grickam. si male~ka. Ka`i mu nekolku pridavki. SOGLEDAJ I ZAKLU^I Razgledaj gi istaknatite pridavki vo razgovorot me|u zajakot i vrap~eto. Kakvi de~iwa saka vrap~eto? _______. Zar ne te pla{i studenava zima? Me pla{i i zatoa xivkam. 66 . so~na zelka 3. zajko. a mnogu vesela ptica. Podvle~i gi opisnite pridavki so crvena boi~ka. vrap~e. mlado drvce 4. Kakvi srca imaat dobrite de~iwa? ______. da se smiluvaat i da mi frlat sitni tro{ki za da pre`iveam. Znam deka tie imaat golemi srca. Potseti se i ka`i mu na drugar~eto do tebe so koi vidovi zborovi se povrzuvaat i {to ozna~uvaat tie. Postojano si xivka{. Zimski razgovor Ti. vrednite gradinari ostavile po nekoja so~na zelka vo gradinite. kako pre`ivuva{? Za sre}a. sitni tro{ki Pred koi vidovi zborovi stojat pridavkite i gi pojasnuvaat? Ovie se OPISNI PRIDAVKI. Kakvi se zabite na zaja~eto? ________. Pritoa potrudi se da upotrebi{ {to pove}e opisni pridavki. vredni gradinari 2. Zo{to se vikaat opisni? [to opi{uvaat? Opi{i ja tvojata u~ilnica.OPISNI PRIDAVKI POTSETI SE Ti ve}e znae{ da gi prepoznava{ pridavkite. Ponekoga{ delkam i kora od nekoe mlado drvce. Odgovori na sekoe postaveno pra{awe: 1. Da me slu{nat dobrite de~iwa. ti. A.

________________ ku~e .._______________ 67 ._______________ cvet . dobar lu|e? Napi{i vo tetratkata kako treba da glasat opisnite pridavki.Nemil gostin# na str. Na {to gi potsetuva{e de~iwata? Podvle~i gi so moliv~e opisnite pridavki vo raskazot . 34 Vo tetratkata napi{i {to pove}e opisni pridavki za sekoja imenka: majka . Prepi{i go vo tetratkata taka {to site opisni pridavki da imaat sprotivno zna~ewe. VE@BI Vo sledniov tekst edno va{e drugar~e pogre{no upotrebilo pove}e opisni pridavki.________________ oblak . Od niskoto drvo se ~u veselo xivkawe na edno golemo vrap~e. vesel pesna. Nabrgu vo golemiot park do starata zgrada se nasobraa seriozni de~iwa koi beskrajno mu se raduvaa na stariot sneg.SAM DONESI ZAKLU^OK Zo{to ne mo`e sina nebo. Podvle~i gi site novi pridavki {to gi napi{a: Od svetloto nebo po~naa da pa|aat grubi golemi snegulki.

pla{ej}i se da ne ja snema koga }e se izgasne kibrit~eto. za{to ne uspea da prodade nitu edno kibrit~e. So ra{ireni race taa doa|a{e kon nego. devoj~eto zapali novo. [to li ima{e vo niv? Toga{ edna yvezda se slizna od neboto. Koga i ova kibrit~e se izgasna. Od prozorcite na ku}ite se {ire{e mirizba na pe~eni misirki i sve`i kola~iwa.POTSETI SE Kakov kraj imaat bajkite? Priseti se na nekoja i ka`i mu go krajot na drugar~eto. Zapali u{te edno kibrit~e i ja zdogleda baba si pred sebe. DEVOJ^ETO SO KIBRIT^IWATA Nadvor be{e mnogu studeno. Hans Kristijan Andersen 68 . Pred nego blesna najubavata novogodi{na elka. Racete mu bea vko~aneti od stud i devoj~eto zapali edno kibrit~e. Baba mu go zede v pregratka i go ponese so sebe po viso~inite.Koga }e padne yvezda. Novogodi{nata ve~er zapo~na. Porano na nozete ima{e nekakvi golemi vle~ki. Devoj~eto zapali novo kibrit~e i na plamenot zdogleda dolga masa vrz koja ima{e sekakvi jadewa. Site brzaa vo svoite topli domovi. Vo prvoto novogodi{no utro. No nikoj ne saka{e da £ kupi niedno kibrit~e. Kolku topol i sjaen plamen! Na devoj~eto mu se stori deka sedi pokraj golema bronzena pe~ka {to baboti. Gi ispru`i nozete. ranite minuva~i zabele`aa vo snegot mrtvo devoj~e so nasmevka na usnite. no srede praznite ulici talka{e edno siroma{no devoj~e. Devoj~eto ne smee{e da se vrati doma. Devoj~eto se seti na zborovite od baba si: . prepolna so podaroci. Devoj~eto kako i da ne go zabele`uvaa. gologlavo i boso. . Okolu nego ima{e mnogu izgoreni kibrit~iwa. nekoj }e umre! Devoj~eto se rasta`i od pomislata na sakanata baba.vika{e devoj~eto. Zatoa toa sedna vo edno zatskrieno kat~e me|u dve ku}i i go navle~e tenkoto fustan~e pod pomodrenite noze. bidej}i pijaniot tatko }e go natepa{e. Devoj~eto. no kibrit~eto se izgasna. ostavaj}i svetla traga zad sebe. ama nekade gi zagubi.Kupete kibrit~iwa! . a mrazot so svojot bel prst {ara{e cve}iwa po prozorskite stakla. v~as gi zapali site. Snegulkite pa|aa vo roevi.

RAZGOVARAME ZA KRAJOT NA PRIKAZNATA [to predizvika kaj tebe ovaa skazna? Zo{to ne o~ekuva{e vakov kraj? Kako zavr{uvaat drugite skazni? [to dozna ti za devoj~eto od re~enicata: Baba mu go zede v pregratka i go ponese so sebe vo viso~inite? [to ja predizvikalo nasmevkata na devoj~eto pred da umre? Na koj del od bajkata odgovara ilustracijata? Spored {to zaklu~uva{? 69 .

ANALIZA NA PRIKAZNATA Vo koj den od godinata se slu~ilo dejstvoto? Pronajdi ja re~enicata od koja go doznava{ toa. Koga se slu~il nastanot, vo koe vreme? Kade se slu~il nastanot, vo koja zemja? Napravi plan na prikaznata - daj mu naslov na sekoj razli~no oboen del. Opi{i go edinstveniot lik od ovaa ta`na prikazna - devoj~eto so kibrit~iwata onaka kako {to ti go zamisluva{. NA ^ASOT PO LIKOVNO Nacrtaj ja slikata na celinata koja ti ostavi najsilen vpe~atok. Naredniot ~as naredete gi slikite spored razvojot na dejstvoto i preraska`uvajte ja prikaznata. PRONAJDI GO VINOVNIKOT ZA SMRTTA NA DEVOJ^ETO Vo vakva tabela vo tvojata tetratka napi{i gi pri~inite poradi koi misli{ deka se vinovni tatkoto, bogatite lu|e {to minuvale kraj devoj~eto i op{testvoto (dr`avata) vo koe `iveelo devoj~eto. Koj e vinovnik za smrtta na devoj~eto? Tatkoto Bogatite lu|e minuva~ite Op{testvoto vo koe `iveelo

Pro~itaj gi tvoite odgovori. Organizirajte rasprava i donesete zaklu~ok dali se slo`uvate vo va{ite stavovi. RAZMISLI I ODGOVORI Kako bi postapil ti koga bi znael deka nadvor ima dete {to premrznuva? Pronajdi pove}e re{enija. SOZDAVAJ Napi{i sostav so eden od ponudenive naslovi. 1. Devoj~eto so kibrit~iwata e mojata nova sestri~ka 2. Vo poseta na domot za deca bez roditeli 3. Humanoto srce na ko~ija{ot 4. Novata godina ja proslaviv so devoj~eto so kibrit~iwata 5. Go spasiv devoj~eto so kibrit~iwata 70

PRETHODNA ZADA^A Organizirajte poseta na edna teatarska pretstava. Mo`ete pretstavata da ja prosledite i na CD.

TEATAR
Teatarot e mesto, zgrada vo koja odime da gledame teatarska pretstava. Nie, gleda~ite, se smestuvame vo sedi{tata za publika. Koga }e se krenat zavesite, na scenata doa|aat glumcite (akterite) i igraat. Osobeno vnimanie ni privlekuvaat nivnite kostimi, dvi`eweto na kulisite, menuvaweto na scenografijata, osvetluvaweto i muzikata. Seto toa sozdava edna prekrasna atmosfera {to n¢ plenuva. I vozrasnite se voodu{evuvaat od magijata na teatarot. Tie posetuvaat teatar za vozrasni, a pomladite teatar za deca i mladinci. Vo teatarot za deca i mladinci se izveduvaat pretstavi so kukli i so glumci. I dvete se prekrasni. PRO[IRI GI SVOITE ZNAEWA Vo koj teatar si sledel nekoja pretstava? Koga posleden pat si bil? So kogo? Koja teatarska pretstava ja slede{e? Koi glumci igraa vo nea? Kako bea oble~eni? IZRAZI SE PISMENO Zapi{i gi site novi zborovi. Objasnete gi so pomo{ na va{ata u~itelka. Opi{i edna teatarska pretstava po sledniov plan: 1. 2. 3. 4. Pred teatarot Netrpelivo o~ekuvawe na po~etokot Voodu{evuvawe od scenata Prekrasni teatarski kostimi 5. Interesni likovi 6. Nevoobi~aeno svetlo, muzika 7. Gromoglasno rakopleskawe

Pro~itaj {to si napi{al. Najubavite opisi nagradete gi so rakopleskawe. 71

VOO^I I DONESI ZAKLU^OK Izlezete site nadvor zaedno so va{ata u~itelka. Poigrajte si so snegulkite. Ispru`i ja dlankata i ~ekaj da ti padne snegulka. [to ~uvstvuva{ na dlankata? [to se slu~uva so snegulkata? Kako izgledaat snegulkite koi sletuvaat od neboto? Razmenete si gi va{ite mislewa.

IGRA SO SNEGULKITE
Koga doa|aa snegulkite beli, igrivo, veselo, leko, skokav, na dlanki gi ~ekav - go slu{av nivniot {epot. A tie, trepetni, mali, so mene igraa samo, edna na raka }e sleta, druga na ve|a, na ramo... A jas zaigran taka, snegulki fa}av po patot, a tie yvezdi~ki mali - mi pravea |erdan na vratot. Naum Popeski POGODI [TO E Vo fustan od kristal bel nebesna nevesta mi podade raka, a {tom mi seti damar vrel, se stopi na mojata dlanka.

Qup~o Siljanovski (S. . . . . . A)

SPOREDI Napravi sporedba so igrata na poetot i tvojata igra so snegulkite. Ima li razlika? [to zaklu~uva{, koga poetot si igral so snegulkite? [to ~uvstvuval vo taa igra? A {to ~uvstvuva{e ti? Vo ~etvrtiot stih poetot veli deka go slu{al nivniot {epot. [to misli{ ti, {to mu {epnuvale snegulkite?

72

da £ napi{e{ i nekoja poraka. Pro~itaj mu go sostavot na tvoeto drugar~e. Prepi{i go sostavot so ubav rakopis i isprati go na adresata na spisanieto {to go ~ita{. 73 . Okolu nea napi{i gi site zborovi i izrazi na koi }e se seti{.IZRAZI SE SO ZBOROVI! Napi{i sostav so naslov "Igrav so snegulkite#. Organizirajte poseta na redakcijata i zapoznajte se so urednicite. DETSKI PE^AT . Zamisli deka ti {epka samo tebe. Ako ti se dopa|a pove}e. da £ postavi{ pra{awe ili da gi zapi{e{ nejzinite {epoti. Mo`e{. Redovno ispra}ajte va{i tvorbi. ako saka{. KREIRAJ! Nacrtaj vo tetratkata na prvata prazna stranica edna golema snegulka. Potrudi se vo nego snegulkite da gi pretstavi{ kako `ivi su{testva {to nekoj ti gi ispra}a da si igraat so tebe ili da ti raska`at "nebesna# prikazna. Tie }e ve zapoznaat so na~inot na podgotovka na va{eto omileno spisanie. Ako saka{ mo`e{ da go pro~ita{ i pred celata paralelka. Odberete interesen raskaz od va{eto spisanie in a naredniot ~as obrabotete go.SITE SPISANIJA NAMENETI ZA DECATA Koe detsko spisanie go koristite vo va{eto u~ili{te? Koja rubrika ti e najinteresna? Koi pisateli naj~esto pi{uvaat za toa spisanie? [to ima vo zabavnata rubrika? So kogo ja popolnuva{? Koi drugi detski spisanija si gi sretnal? Sorabotuvajte so urednicite na va{eto detsko spisanie. a da £ odgovaraat na snegulkata. mo`e{ da pi{uva{ i na ovoj naslov: "Snegulkata mi raska`a#.

ni tro{ka hrana da smirat glad. Nikade crvec. Si napravil li ti vakva dobrina? Koga? Kako? 74 . Od radost blika detskata du{a {to dava spas! Mihail Janu{ev RAZGOVARAME ZA PESNATA Za kogo se zboruva vo pesnata? [to gi ma~elo pticite? Objasni zo{to pesnata ima vakov naslov. pagaat zrnca od raka mila cel detski grst. pole. Prozorec negde otvora krila: na mrazot cvrst. Pticite gladni baraat zrna pod snegot mek. zemjata crna gi pokril sneg. protega gu{a se kolve v slast.Koi ptici ne odletuvaat na topliot jug? Kako ja pre`ivuvaat zimata? DOBRINA Planina. Sletuva jato. Od`akot visok samo gi mami so topol ~ad.

ZA DOMA Nau~i ja pesnata naizust i izrecitiraj ja na sledniot ~as.prvata strofa na pe~atna kirilica.vtorata strofa so pe~atni latini~ni bukvi.ANALIZIRAJ . . Nie namerno go smenivme redosledot. 75 . a potoa na sekoj zbor dodaj mu go zborot od desnata kolona so koj{to se rimuva: sneg glad mila crna cvrst spas du{a zrna mek grst ~ad krila gu{a slast Za sekoja strofa napi{avme po edna glavna misla (poetska slika). a ti podredi gi vo tvojata tetratka: Radost vo du{ata Gladnite ptici Oxakot izmamnik Zrnca na mrazot Napi{i ja porakata na poetot. . . VE@BAJ UBAVO PI[UVANJE Prepi{i ja pesnata vo tetratkata na sledniov na~in: .tretata strofa na rakopisna kirilica.~etvrtata strofa na rakopisni latini~ni bukvi.VOO^I .PODREDI Kolku sliki mo`e{ da nacrta{ za pesnata? Koe e osnovnoto ~uvstvo vo nea? Prepi{i gi zborovite od levata kolona.

BO@I]NI SNEGULKI Kiko vnimatelno go namesti bo`i}noto ~orap~e pod elkata..prodol`i. i podaruvaj ja! Na Kiko s¢ mu se izme{a vo glavata. Taa se zavrte nekolku pati na negovata dlanka. Jas treba da gi toplam srcata na lu|eto so nade`.Se vikam Nade`da i ne sum slu~ajno tuka. i mnogu sakam da mi podaruvaat qubov.. Veruvaj vo mene..re~e. Gi izmi so niv sonlivite o~i. A ti prijatel~e. na dlankite ima{e tri golemi kapki voda. za mig na negovata dlanka sleta u{te edna. Ne znae{e dali ova navistina mu se slu~uva. ne mo`e{e da im veruva na svoite o~i. Kiko podzina od ~udewe. Nabrzo na negovata dlanka sleta u{te edna snegulka. So fustan~e od pamuk i biserni ~evli~ki. Snegulkata.mu re~e.RAZMISLI . veruvaj vo mene! Posakaj da bidam ~esto so tebe! .RAZMENI GO MISLEWETO Na kakov podarok se nadeva{ za Nova godina i Bo`i}? Razgovaraj za toa so drugar~eto do tebe.. Mojata cel e mnogu blagorodna. Ja ispru`i dlankata za da ja fati . Sakaj ja i ti qubovta. ja bakna svojata staklesta dlanka.. Kiko. Na Kiko napati mu se ~ine{e deka go kani da tancuvaat zaedno. Ima{e dolga kristalna kosa. a tie go rasonija podobro od koga bilo. Mu gorea obrazite. nade` i qubov vo srcata na site lu|e.Mojata kultura mi nalo`uva da se pretstavam . Koga povtorno gi otvori. Znae{ li zo{to me vikaat taka? Zatoa {to veruvam deka tvoeto srce e polno so dobrina. be{e igriva balerina. Na Kiko niz glava mu minaa stotina pra{awa. Ja protrese svojata glavi~ka i se pokloni: . be{e prekrasna. No. pa so qubezna nasmevka progovori: . . Izleze na terasata za da mu se poraduva na snegot. Kiko! Posakaj da bidam ~esto so tebe! . vsu{nost. Sekoja godina dobiva mnogu podaroci.pro{epna snegulkata. Gi okokori .Jas sum Quba . Sega navistina znae{e {to }e posaka za Bo`i}: vera. . nade` i qubov go stoplija negovoto srce i toj potskokna od radost. Toga{ zabele`a edna neobi~no golema snegulka. I taa zatancuva na negovata dlanka. Koga prestana. Tancuva{e poubavo od site.. Veruvam deka ima mnogu dobrina vo srcata na site lu|e. Mu padna po malku sram poradi toa. Obo`avam da podaruvam qubov . Za da se uveri gi zatvori o~ite i izbroi do deset. Potoa duvna vo nea za da go isprati bakne`ot. pa godinava ne znae{e {to da posaka.Jas sum Vera . najubava dosega snegulka-balerina. Kiko ne mo`e{e da se izna~udi. Vera.go posovetuva. Violeta \urovska 76 .

[to podaruva Quba? 5. [to mestel Kiko? 2. Sostavi plan po redosledot koj ti go nudime. So {to topli Nade`da? 4. Odgovorite na pra{awata }e ti pomognat vo sostavuvaweto na planot: Tema: (Za {to ili za kogo se zboruva vo raskazot?) Glavni misli: 1.SOSTAVI PLAN NA RASKAZOT Pro~itajte go raskazot i podelete go na pet logi~ki celini. So {to e polno srceto na Vera? 3. So {to se ispolnilo srceto na Kiko? Vreme na nastanot: (Koga se slu~ila slu~kata?) Mesto na nastanot: (Kade se slu~il nastanot?) Poraka: ([to treba da ima vo srcata na site lu|e?) 77 .

POTSETI SE . Prepi{i gi poslednite dve re~enici. Quba i Nada i {to ozna~uva toj praznik. kako i razmisluvawata na Kiko. SOSTAVI SKELETEN PRIKAZ Podelete se vo grupi po trojca.SOZDAJ Potseti se {to e strip. Nade`da i Quba. Re~enica ___________________________________ (Za {to se zboruva vo tekstot?) Fraza (ubava misla) _________________________ (Se objasnuva najva`noto od raskazot.) Eden zbor __________________________________ (Najva`niot zbor od raskazot {to ja objasnuva sodr`inata. Smisli gi dijalozite me|u Kiko i snegulkite. Vo niv e ka`ano so {to treba da bide ispolneto na{eto srce. Pro~itajte go raskazot vnimatelno i potrudete se zaedni~ki vo tetratkite da napravite vakov prikaz na ovoj raskaz. Mo`ete da pi{uvate na listovi koi potoa }e gi istaknete na u~ilni~koto pano.) Simbol ili slika (Pretstavi ja sodr`inata vo edna slika.PRONAJDI I PREPI[I Pronajdi gi i prepi{i gi na latinica zborovite na Vera. Pra{aj gi povozrasnite ili vidi na verskiot kalendar koga e verskiot praznik Vera. Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj strip za raskazot.) Boja ________________________ (So koja boja }e gi pretstavi{ ~uvstvata od raskazot?) Dopolni: Edna od najdobrite raboti vo raskazot e ___________________ ([to sfatil glavniot lik?) 78 .

_____ izbri{i ja tablata! 5. Jana ja ~ita lektirata. Ana i Spase. -------------------------. _______ }e igrame fudbal. Prepi{i gi slednive re~enici. Nikola. izbri{i ja tablata! ---------------. 79 . Deteto }e u~i so mene. Sosetkata ima belo ku~ence.. TAA. Zoran i Igor sme sosedi. Zamenkite koi gi zamenuvaat imiwata na licata se vikaat LI^NI ZAMENKI. Zora. ------------------------. Razmisli zo{to! Razgledaj ja tabelava: ednina mno`ina ednina mno`ina ednina mno`ina JAS NIE TI VIE TOJ. ZABELE@I Koj zbor vo prvata re~enica go zamenil zborot toa? Koi tri zbora vo vtorata re~enica gi zamenil zborot tie? So koj zbor treba da ja zameni{ imenkata Nikola vo ~etvrtata re~enica? Koj zbor nedostasuva vo pettata re~enica? Koi vidovi zborovi se zameneti so zamenkite? ZAKLU^I Zborovite koi naj~esto gi zamenuvaat imenkite se vikaat ZAMENKI.Toa }e u~i so mene. Jane i Eli }e crtaat. Ivana i Bojan odat na balet. 4. Jas. no ne e prisutno PRIMENI GO NAU^ENOTO Prepi{i gi slednive re~enici.------------------. _________ ste pobednici.LI^NI ZAMENKI Razgledaj gi slednive re~enici vo parovi: 1. _______ ~ita{ kniga. a na liniite napi{i ja li~nata zamenka {to odgovara: _________ mi podari kniga.Tie }e crtaat.______ }e gi polevate cve}iwata. 3. ISKLU^OK: Samo zamenkata JAS ne zamenuva imenka. TOA TIE prvo lice vtoro lice treto lice Liceto koe govori Liceto na koe mu se govori Liceto za koe se govori.Taa ima belo ku~ence. a imenkite zameni gi so soodvetnata li~na zamenka: Stole recitira najdobro. 2. }e gi polevate cve}iwata.

Darovi polno kraj elkata redi... Odedna{ od neboto se spu{ta belosne`na kralica nakitena so bezbroj sjajni yvezdi. vi se nasmevnuva. Zastanuva do vas. KAKO DOA\A NOVATA GODINA Tivko kako povev na veter niz beskrajno pole. ve pozdravuva i vi se pretstavuva: †Jas sum Novata godina. dodeka snegulki kako yvezdi pa|aat od vi{niot nebesen svod. Du{ko Avramov 80 . potem prodol`uva od. vo docniot polno}en ~as.ZAMISLI SI Vo no}ta sproti prvi januari ti i tvoeto drugar~e izleguvate na balkonot od tvojot dom. Novata godina v ruba belosne`na doa|a kaj nas. Dojdov prvo kaj vas da vi gi ispolnam site va{i `elbi!# Koi `elbi }e pobara{ da ti bidat ispolneti? Napi{i gi vo tetratkata. Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al.

taka {to da se po~uvstvuva radosta {to te ispolnuva. Pro~itaj gi glasno i objasni zo{to ti se dopadnaa tie stihovi? PRONAJDI Pronajdi gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi so svoi zborovi. vi{en i svod. RECITIRAJ IZRAZNO Nau~i ja pesnava napamet i recitiraj ja izrazno. zapi{i go vo tvojata tetratka. Otkako }e si gi razmenite mislewata i }e go utvrdite to~noto zna~ewe.OTKRIJ GO ZNA^EWETO NA ZBOROVITE Razmisli. 81 . za zna~eweto na slednive zborovi: povev. SOZDAVAJ Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj ja Novata godina onaka kako {to si ja zamisluva{. a potoa razmeni go misleweto so tvoeto drugar~e. Izlo`ete gi va{ite crte`i na izlo`benata tabla vo va{ata u~ilnica. IZRAZI SE Kakva slika si zamisluva{e dodeka ja ~ita{e ovaa pesna? Kakvi ~uvstva pobudi kaj tebe? [to misli{. Doma pismeno opi{i ja atmosferata na ~asot dodeka rabotevte. otkako }e gi naredi darovite kraj elkata? A kade zaminuva starata godina otkako }e £ se potro{at denovite? Podvle~i gi so moliv~e stihovite koi najmnogu ti se dopadnaa. kade prodol`uva da odi Novata godina. ruba.

POVTORUVAM I SE PROVERUVAM
OPISNI PRIDAVKI Samoto ime mi poka`uva deka so opisnite pridavki se opi{uvaat predmetite i su{testvata. Tie stojat do imenkite i ozna~uvaat kakvo e ne{to. 1. Vo tetratkata }e gi prepi{am samo opisnite pridavki od slednava re~enica: Premrznatoto rusokoso devoj~e sedna vo edno zatskrieno kat~e me|u dve ku}i i go navle~e tenkoto fustan~e pod pomodrenite noze. 2. Ne se opisni pridavki i nema da gi prepi{am vo tetratkata: a) visoka, dobar b) drveni, selski v) vredni, dare`liv LI^NI ZAMENKI Li~nite zamenki mnogu lesno gi raspoznavam zatoa {to tie gi zamenuvaat imiwata na licata i zatoa se vikaat li~ni. 3. Pokraj sekoja li~na zamenka vo tetratkata }e opredelam koe lice go zamenuva i vo koj broj (ednina ili mno`ina): a) toj - __________; b) nie - _________ v) ti - ___________ 4. Sekoja istaknata imenka vo re~enicite }e ja zamenam so li~na zamenka: a) Decata crtaat. b) Goce i Dame se makedonski revolucioneri. v) Borjane, podaj mi go sun|erot! g) Ti i Ana polejte gi cve}iwata!

TEATAR Teatarot e golema i ubava zgrada vo koja se izveduvaat teatarski pretstavi. Mestoto kade {to se izveduva teatarskata pretstava se vika scena. Lu|eto koi se pojavuvaat na scenata i gi igraat likovite od pretstavata se vikaat glumci (akteri, artisti)

DETSKI PE^AT Site spisanija {to se nameneti za decata go so~inuvaat detskiot pe~at. Napisite i rubrikite vo niv se prilagodeni na potrebite i interesite na decata spored vozrasta. Imaat prekrasni ilustracii i zatoa se mnogu privle~ni za sekoe dete. Za vreme na zimskiot raspust }e napi{am nekolku tvorbi i }e gi ispratam na adresata od moeto spisanie. Vo eden od narednite broevi }e o~ekuvam da izleze moja tvorba, ako ja izbere urednikot. 82

Gi neguvam drugarstvoto i prijatelstvoto
LICEMER
Tuku{to se sprijatelile ~ovekot i peperugata sednale zaedno da ru~aat. Vremeto bilo sve`o, pa ~ovekot po~nal da si duva na racete. - [to pravi{? - go pra{ala peperugata ~ovekot. - Gi duvam racete za da gi stoplam - odgovoril ~ovekot. Ne{to podocna ~ovekot si naleal `e`ok ~aj od termosot i bidej}i ~ajot bil premnogu `e`ok, pred sekoja goltka, ~ovekot duval vo ~a{ata. - [to pravi{ sega? - pak pra{ala peperugata. - Go duvam ~ajot za da go izladam! - odgovoril ~ovekot. Iznenadena, peperugata vozvratila, odletuvaj}i: - Go raskinuvam prijatelstvoto! Ne sakam da si imam rabota so nekoj {to od ista usta duva i toplo i ladno! Ezop

VOO^I I ZAKLU^I Ti ve}e znae{ deka vo basnite naj~esto kako likovi gi sretnuvame `ivotnite, rastenijata, insektite. Osven peperugata, ~ij lik go sretna vo ovaa basna?

JA OTKRIVAM PORAKATA NA BASNATA Zo{to peperugata go raskinala prijatelstvoto so ~ovekot? Koi se tie lu|e †{to od ista usta duvaat i toplo i ladno?“ Kako }e gi nare~e{ takvite lu|e? Prepi{i tri od navedenive karakterni osobini za koi misli{ deka najmnogu im odgovaraat: licemerni, mrzlivi, qubopitni, neiskreni, dvoli~ni, nedobronamerni. Objasni zo{to ne bi sakal da ima{ takvo drugar~e. Napi{i ja so edna re~enica porakata od basnata. 83

RAZMISLI Ku~eto za razlika od ~ovekot, ima mnogu prijateli, bidej}i mavta so opa{kata, a ne so jazikot! Izvle~i zaklu~ok od ovaa mudra misla.

DRUGARSTVOTO E NE[TO SVETO
Drugarstvoto e ne{to sveto, drugarstvoto e ne{to krasno, drugarstvoto e v mirno leto bez oblaci nebo jasno. Koj drugari verni ima drugarstvoto cuti, trae, najiskreni ~uvstva budi, ko svetilnik vo nas sjae. Drugarstvoto e ne{to silno, drugarstvoto e ne{to lebno, drugarstvoto e sonce krilno, na site nas mnogu trebno. Koj drugari verni ima drugarstvoto dolgo trae, vozvi{eni `elbi ra|a, ko zornica yvezda sjae! Stojan Tarapuza

OTKRIJ GO ZNA^EWETO NA ZBOROVITE: Porazgovarajte so drugar~eto za zna~eweto na zborovite vozvi{eni (`elbi) i zornica (yvezda). Otkako }e bidete sigurni, zapi{ete go vo tetratkite.

84

SOZDAVAJ PO SOPSTVEN IZBOR Opi{i go tvojot najdobar drugar/ka. 2. La`eweto ne e drugarstvo. Kakov drugar treba da bide{ za da trae drugarstvoto? Otkrij vo vtorata i poslednata strofa.RAZGOVARAME ZA GOLEMOTO ZNA^EWE NA DRUGARSTVOTO Objasni go naslovot na pesnata. Koja sporedba ti se dopa|a pove}e? Objasni zo{to. Tvoite izrabotki i sostavi mo`e{ da mu gi isprati{ i po po{ta za nekoj ubav povod. Pronajdi vo pesnata i zapi{i vo tetratkata {to s¢ e drugarstvoto. Izmisli i ti edna sporedba za drugarstvoto i pro~itaj mu ja na drugar~eto. 85 . Nabroj u{te tri raboti koi za tebe se sveti. ZADA^A Napi{i vo tetratkata sedum re~enici so koi }e ka`e{ {to ne e drugarstvo. [to pretstavuva za tebe drugarstvoto? So kogo najmnogu se dru`i{? Zo{to? [to ti se dopa|a kaj nego? Pronajdi gi dvete sporedbi na drugarstvoto vo pesnata. Ne e drugarstvo i ako ~okoladoto go izede{ skri{um od drugarot. Prepi{i ja vo tetratkata strofata koja najmnogu ti se dopadna. Napi{i sostav so naslov: †Koga se poka`av kako vistinski drugar#. Prodol`i sam posle dadenive dva primera: 1. Izmisli i izraboti originalen podarok za negoviot rodeneden.

SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST DILEMA †Izlupi pet-{est jabolka da napravam pita#. A jas se mislam kolku li da izlupam: pet ili {est? Zo{to ne mi ka`uva kolku to~no treba da izlupam? Ti kolku jabolka bi izlupil? Ako izlupam pet. mo`ebi nekoe jabolko }e bide crvlivo i povtorno }e bidat pet. razlikuvame broevi za to~na (opredelena) brojnost i broevi za _______________ brojnost. mo`ebi pitata nema da bide dovolno so~na!? Ako izlupam {est. dva-trinaeset. Sam donesi zaklu~ok kako se obrazuvaat broevite za pribli`na brojnost. Tatko mi kupi pet banani i sedum-osumnaeset portokali. Za sto denari mo`e da se kupat dvaesetina jabolka. 86 . I taka e mnogu zdravo da se jadat sve`i jabolka! SOGLEDAJ I ZAKLU^I Zo{to devoj~eto e vo dilema kolku jabolka da izlupi? Ve}e znae{ deka broevite ozna~uvaat koli~estvo. pa ako e vi{ok ednoto.. desetina. }e go izedam. V~era pro~itav triesetina stranici od lektirata. So koi broevi e ozna~eno to~no koli~estvo? Nabroj gi! So koj broj ne e ozna~eno to~no koli~estvo? Kakvo koli~estvo e ozna~eno so nego? Broevite ozna~uvaat to~no i pribli`no koli~estvo. no nikoj ne mi otvori.mi veli mama. ___________________________________________. Dopi{i vo tetratkata u{te pet broevi za pribli`na brojnost. Spored toa. PRIMENI GO NAU^ENOTO Otkrij gi broevite za pribli`na brojnost vo slednive re~enici: Tri-~etiripati yvonev. pokraj dadenive: tri-~etiri. Na krajot odlu~uvam: }e izlupam sedum.

356. 941. 87 . {eesetina. 128. 12-13 Broevite dadeni so cifri napi{i gi so zborovi kako {to ti e poka`ano: .pedesetina 7-8.dveste trieset i osum (NE: dvesta!) . 349. dvaesetina. dvanaesetina i dvanaesettina. pedeset.desetina . Kako se pi{uvaat pove}ecifrenite broevi: spoeno ili odvoeno? So koe zbor~e (svrznik) se odvojuvaat poslednite dva broja vo pove}ecifrenite broevi? Izgovaraj gi glasno i obidi se da ja sogleda{ razlikata me|u: desetina i desettina. 572 ZAKLU^I I ZAPI[I Kako se pi{uvaat broevite za pribli`na brojnost koi{to se obrazuvani od dva sosedni broja? A kako broevite obrazuvani od deseticite: desetina. 77.. sto. triesetina i triesettina PRIMENI GO NAU^ENOTO Od slednive broevi za to~na brojnost obrazuvaj broevi za pribli`na brojnost i zapi{i gi: pet. 223.òrista ~etirieset i devet (NE: tristotini!) . Slednive pove}ecifreni broevi zapi{i gi so zborovi: 22.pedeset i {est . dvanaeset.PI[UVAWE NA BROEVITE ZA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENITE BROEVI i 482 tri-~etir desetina 10 pet-{esnaeset pet 00 t 238 349 naese trieset osum sto 5 sum pede o 7 setina 56 dva-t 2 77 ri IZGOVORI I ZAPI[I VO TETRATKATA Izgovori gi glasno broevite za pribli`na brojnost i zapi{i gi vo tvojata tetratka: .dva-tri . ~etiriesetina.. 47. osumdesetina. osum.~etiristotini osumdeset i dve iljadi (NE: iqada!) 56.pet-{esnaeset .

se raduvale mravkite. Za{to zimata e dolga i te{ka. -Lele. Site bile umorni.gric. leka-poleka. no zadovolni od svr{enata rabota. majko. no par~eto ne se ni pomrdnuvalo. Cel den bez zapir rabotelo mravjoto semejstvo. Se obidela da go potegne par~eto da go odvle~e. Se vratila nazad i gi povikala site rodnini: . a do ve~erta skladot bil poln so leb. SLO@NA DRU@INA Trgnala mravkata vzori na rabota. Toga{ se podelile na grupi i . uspeale da go dovle~kaat do vlezot na dupkata.im rekla. Se obidela u{te edna{. gric. eden den trov~e.RAZMENI GO MISLEWETO Objasni mu na drugar~eto {to pretstavuva za tebe slogata.vikale i par~eto po~nalo da se pomrdnuva.Pobrzajte da go dovle~eme. o-ruk! . da go podigaat i taka. Mravkite u{te pozabrzano po~nale da se vrtkaat okolu nego. Zabrzana po patot. gric . kolkavo par~e! ]e se sladime cela zima! . Eden den zrnce. Slavka Maneva 88 . Se rastr~ala niz poleto da najde zrnce ili trov~e da go dovle~e vku}i. -O-ruk. Koga }e duvnat vetrovite. Potoa se naredile edna po druga i se obidele da go potegnat par~eto leb. Se obidele da go vnesat.prevkusen. site mravki }e si sedat na toplo i }e si grickaat od letninata. Gricnala malku od lebot i £ se storil vkusen . za{to da ne go izede nekoja ma~ka! . Mravjata kolona zabrzano stignala do lebot. i }e si odmoraat od te{kata letna rabota. no ne bilo mo`no. Mu padnalo na nekoe dete koga odelo po patot. no ne uspeala.go isekle na mali par~iwa. mravkata naedna{ na{la par~e leb nama~kano so marmalad.

Dogovorete se i organizirajte "Sladok pana|ur#. 89 . gi krasi? Kako se ~uvstvuvale mravkite po zavr{enata rabota? Koi lu|e se sporeduvaat so mravkite? PRONAJDI Pronajdi ja i objasni ja povrzanosta na slednive dve pogovorki so tekstot: Koj se trudi ne dengubi. So koj del od raskazot }e ja povrze{ ovaa pogovorka: Zrno po zrno poga~a? Pronajdi u{te pogovorki {to mo`e da se povrzat so ovoj raskaz. kino. muzej ili kupete CD-iwa za va{ite potrebi.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT [to te voodu{evi vo ovoj raskaz za mravkite? Pro~itaj go u{te edna{ delot kade {to e opi{ano kako mravkite uspeale par~eto leb da go dovle~kaat do vlezot na dupkata. Slo`na dru`ina i planina potkreva. Kolku vreme im bilo potrebno da go napravat toa? [to ti ka`uva toa za mravkite . SORABOTUVAJ VO PROEKTOT Bidete vredni kako mravkite. Izrabotete plakat so koj{to }e gi pokanite va{ite drugar~iwa od drugite oddelenija da gi kupat va{ite slatki proizvodi.koja osobina. pokraj rabotlivosta. So sobranite pari posetete teatarska pretstava. a potoa da go vnesat vo nea.

GOCE pesna na{a {to milno se pee. Ako ne mo`e{ da najde{ ni{to. GOCE zemja na{a.PRETHODNI AKTIVNOSTI Potrudi se da najde{ pesna. zapi{i vo tetratkata i pak bidi podgotven za ~asot. Pelagonija. ZAPOMNI Na 4 fevruari 1872 godina se rodil golemiot makedonski revolucioner Goce Del~ev. Gligor Popovski 90 . GOCE srce i du{a na Makedonija. GOCE srce vo srcata na{i najdlaboko vlezeno. GOCE najsvetlata yvezda srede yvezdi roj. raskaz ili slika od Goce Del~ev. pra{aj gi povozrasnite za nego. Pirin. GOCE na{a krepka misla i povik za boj! GOCE sonce na{e {to ve~no n¢ gree. Kuku{. NA[ GOCE GOCE ime na znamiwata na{i so zlato izvezeno.

KOJ E GOCE? Za koj Goce poetot pee vo ovaa pesna? [to znae{ ti za nego? Kade se nao|a negoviot grob? Si go posetil li? Vo pesnata ima prekrasni misli za Goce koj e sporeden so najvrednite ne{ta vo na{iot `ivot. hrabrost. Pi{uvaj najubavo {to mo`e{ za da doka`e{ deka ja saka{ tatkovinata i nejzinite heroi. Izberete najdobar recitator. Diskutirajte za site poedine~no. 91 . Ilustriraj ja pesnata taka {to }e se potrudi{ {to pove}e poetski sliki da gi dolovi{ so crte`. Potrudi se vo tvojot glas da se po~uvstvuva gordost. Zo{to poetot veli deka e srce i du{a na Makedonija? [to po~uvstvuva dodeka ja ~ita{e pesnata? VE@BAJ IZRAZNO RECITIRAWE Pro~itaj ja pesnata nekolkupati vo sebe i zamisli si so kakov ton }e gi ~ita{ ovie stihovi pred tvoite drugar~iwa. VE@BAJ PISMENO IZRAZUVAWE Prepi{i gi trite strofi od pesnata koi najmnogu ti se dopadnaa so rakopisni latini~ni bukvi. sre}a.

. kom . javi se od mobilen. Traj~e?! . Jas znam deka tvojata adresa e ul. ti posakuvam dobro zdravje i dolg `ivot! Damjan.. ili ne?! Sakam po{tarot da mi donese ~estitka koja{to }e ja stavam na televizorot.. so adresa. a {iroka nasmevka £ go ukrasi liceto. . A i taa nego. . ....Vie dvajca mo`ete taka da si ~estitate. Po tri dena dojde po{tarot so ~estitka. gledaj}i vo kompjuterot. . babo.A tebe. . majmun~e. Damjan u{te pro~ita: . majmun~e. Pa na sekoj {to }e dojde na gosti. Va{iot Traj~e ..Nema ama . kako i sekoga{.Ama.Na koja adresa. vnu~ko? .Sega i jas }e mu ispratam ~estitka na ovaa adresa . seta †skisnata# i sneveselena. bez nikakvi majmun~iwa.Da. da mu ka`am od kogo e .Alo. majmun~e . ama jas sakam ~estitka. Babata ja oblea vedrina. bez majmun~iwa! Razbirate li vie dvajca. †Marko Cepenkov#. majmun.Eve.. Naum Popeski 92 . [to mo`e toj? A {to ne mo`e? ^ESTITKA Traj~e im isprati ~estitka preku internet na svojot bratu~ed i na negovite roditeli.pra{a baba mu. Vo nea go gleda i svojot vnuk Traj~e. draga babi~ke.re~e baba mu.. Posebno ja pozdravi baba mu. . babo .... koja mnogu si ja saka..Od imeto na site doma . O~ite £ svetnaa od radost. kom . Sega postojano gleda vo ~estitkata vrz televizorot.. bratu~edot na Traj~e. so marka.i go zatvori telefonot naluteno. majka na negoviot tatko. Vistinska.A.Daj da mu se javam po telefon . povelete .trale. . . ~estitkata glasno ja ~ita{e gledaj}i vo monitorot.Slu{aj ti Traj~e..re~e Damjan.RAZMISLI . . . majmun~e edno . se znae.RAZMENI GO MISLEWETO Razgledaj gi ovie zborovi: e-mail... . . lozinka.. to~ka.Na ovaa: trale. jahu. Za {to stanuva zbor? Razgovaraj so tvoeto drugar~e za kompjuterot..

Napi{ete ja va{ata e-mail adresa i lozinkata (password). Pronajdete ja e-mail adresata na onoj na kogo }e mu ja ispratite. ^estitajte rodenden preku mobilen telefon so ispra}awe na SMS-poraka. 93 . Najubavite ~estitki i poraki otpe~atete gi na pe~ata~ i zaka~ete gi na panoto.DA RAZGOVARAME Kako ispratil Traj~e ~estitka? Koj se nalutil na takvata ~estitka? Zo{to? [to pobarala taa? Pro~itaj gi nejzinite zborovi. Kako ti naj~esto pra}a{ ~estitki za koja bilo prigoda? Mo`e{ li preku mobilen da ~estita{ ne{to? Kako? POTSETI SE [to e internet? Kako mo`e{ da razgovara{ so nekogo preku Internet? [to treba da napi{e{ tvojata poraka da stigne tamu kade {to treba? BIDI SOVREMEN So pomo{ na nastavnikot napravete elektronska ~estitka. Koga }e se otvori va{eto po{tensko sanda~e. Vklu~ete se na Internetprogramite Internet Explorer ili na Mozilla Firefox. napi{ete ja adresata na onoj na kogo }e mu ja ispratite po{tata.

mi re~e. 94 ... MI RE^E# Na drugar~eto do tebe {epni mu ne{to {to tebe ti e interesno. Ti rekov! Na ulica. samo ako znae: .U^ESTVUVAJ VO IGRATA "TI REKOV. ovoj ne bil tamu.. mi re~e. Se otvoraat kataden. Ti prepora~uvame da ja pozajmi{ od biblioteka i da u`iva{ vo ~itaweto na prekrasnite pesni.za s¢ {to se se}ava{! S¢ e ubavo. se peni i . kako bistar potok.Eh kolku bi sakal. Za site ubavi raboti na svetov.poleka te~e! Ovoj izvor-biser bi podzaprel malku. I taka neka se prenese igrata do posledniot u~enik. so drugar koga se deli! Ti rekov. MI RE^E Site sme drugari. a toa neka mu {epne na drugar~eto zad nego. neli. Sekoj so sekogo: Sum ~ul.za s¢ {to n¢ sre}ava. ti rekov. Pa i ova detstvo. Ti rekov. Kakva e atmosferata vo paralelkata? TI REKOV. Ti rekov. ova sre}no detstvo podolgo da trae! Vasil Mukaetov TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Ovaa pesna ja najdovme vo zbirkata pesni so istiot naslov na avtorot Vasil Mukaetov. prijateli. mi re~e . Ovoj znae tolku.. sosedi. `ubori. v {kolo kako edno semejstvo. ko biserni {kolki.. mi re~e .. \erdani od tajni od uvo na uvo niz klupite {kolski.

Objasni zo{to ti se dopa|a najmnogu. 95 . Izlo`ete gi va{ite crte`i na u~ilni~koto pano. Poetot detstvoto go sporedil so bister potok. neli. so drugar koga se deli!# Objasni zo{to i ti bi sakal †ova sre}no detstvo podolgo da trae#? Pronajdi gi trite sporedbi vo pesnata i zapi{i ja najubavata spored tebe. NA ^ASOT PO LIKOVNO Nacrtaj se sebe vo igrata na po~etokot na ~asot ili vo trkaleznata masa. ORGANIZIRAJTE DISKUSIJA Naredete se site vo golem krug so stol~iwata i organizirajte diskusija (vozrasnite bi ja narekle TRKALEZNA MASA) za ubavinata i va`nosta na drugarstvoto i me|usebnata dobra komunikacija so site lu|e.ISKA@I GI TVOITE ^UVSTVA [to ~uvstvuva{ po ~itaweto na ovaa pesna? Napravi sporedba na atmosferata vo tvojata paralelka i atmosferata naslikana vo pesnata. Objasni ja mislata iska`ana so stihot: †S¢ e ubavo. Izmisli i ti edna sporedba za nego.

izvorska voda i doma{ni `ivotni vo dvorot! .ne mu ostana dol`en Mir~e gledaj}i go pravo v o~i.se rasprika`a Mir~e.zagrgori celoto oddelenie! Velko Nedelkovski 96 .. sandaci so p~eli. I dvajcata mol~at. trevnati poljanki. Bea qubopitni da doznaat ne{to pove}e za novoto drugar~e.RAZMISLI . . Mir~e ja prifati rakata i re~e: . I jas sakam da bidam gra|an~e! U~itelkata Katerina. slu{na del od prepirkata i pomirlivo re~e: .RAZMENI GO MISLEWETO Navedi gi sli~nostite i razlikite me|u seloto i gradot. koja stoe{e do vratata.Gra|an~e! . .mu nabroi Dime. Mir~e! . [to }e se slu~i? Koj }e popu{ti? Dime prv podade raka i re~e: . Decata odvaj do~ekaa da yvoni za golemiot odmor. Toj se pretstavi: .borbeno se protivstavi Mir~e. .Selan~e! . selo pozitivno negativno grad Smenete gi tetratkite so drugar~eto od tvojata klupa i pro~itaj go negovoto mislewe. Dobre dojde.Ovde v grad nemate ~ist vozduh. Mir~e! I jas bi sakal da bidam selan~e.A vie v grad nemate nivi i lozja.i v selo i v grad! Decata koi se rodeni v selo. Ova polugodie negovite roditeli se preselija vo Skopje. ni kino ni teatar! . .A vie v selo nemate ni supermarket. koj umee da bide i neprijaten i zadorko. PREPIRKA Vo oddelenieto na Dime dojde nov u~enik. pred site mu re~e: . Tuka im se skina kavgata. .Tamu na selo nemate mnogukatnici. odite na izlet v selo. A vie od pogolemite ili pomalite gradovi.Prosti. Vo prvoto polugodie u~el vo seloto Zrnok.se per~i Dime. Vo tvojata tetratka nacrtaj vakva tabela i popolni ja: Potseti se vo koj raskaz od ovoj u~ebnik se opi{ani ubavinite i prednostite na `ivotot na selo. Taka se slu~uvaat novi poznanstva.. doa|aat vo poseta na gradot. `uborliva reki~ka so ripki.Dobre dojde-e-e-eee! .Se vikam Mir~e! Tato dobi rabota vo edna grade`na firma. novi drugarstva. A na{iov Dime. ni asfaltirani parkinzi ni golem stadion! . I sedna vo poslednata klupa.]e bideme prvi drugari.@ivotot mo`e i treba da bide ubav nasekade .

[to misli{ zo{to Dime prestanal da se prepira? Pro~itaj gi zborovite na u~itelkata Katerina.KOJ E VO PRAVO? O`ivete ja prepirkata. Kako deluva{e na tebe ovaa prepirka? Zo{to ne ja opravduva{? Pronajdi gi re~enicite vo koi se istaknati ubavinite na seloto. [to mu nedostasuva na gradot? Pro~itaj gi zborovite na Mir~e. ^itajte go samo govorot na likovite. [to misli{ za toa {to go rekla? Donesi svoj zaklu~ok koj e vo pravo? Objasni zo{to taka misli{. Odberete dve drugar~iwa {to }e bidat Dime i Mir~e i edno devoj~e {to }e bide u~itelkata. Pro~itaj gi glasno. Od koi mesta ima{ drugar~iwa? [to ti e interesno kaj niv? 97 .

mn. Sporedete gi va{ite iskazi i spored niv donesete zaklu~ok kade e poubavo da se `ivee. JAZI^NA VE@BA Popolni vakva tabela so zborovi od raskazot . Va{ite stavovi pretstavete gi vo ozna~enite poliwa. rod mn.Prepirka#. G L A G O L I minato vreme sega{no vreme idno vreme O P I S N I P R I D A V K I 98 . Tabelata neka ja izraboti na kompjuter va{ata u~itelka i neka vi ja podeli otpe~atena na hartija. I M E N K I ma{ki rod edn. Pro~itajte gi va{ite trudovi i izberete najubav sostav. `enski rod sreden edn.ISKA@I GO SVOJOT STAV Podelete se na dve grupi: selan~iwa i gra|an~iwa. mn. edn. slika ~uvstvo zvuci vrska so mojot `ivot VE@BAJ PISMENO IZRAZUVAWE Opi{i {to najmnogu ti se dopa|a vo tvoeto selo ili grad..

2.VREME KAJ GLAGOLITE Razgledaj gi glagolite vo trite re~enici: 1. Nie u~ime za glagoli.Dejstvoto }e se vr{i vo _______. MINATOST VE@BA ZA DOMA Nacrtaj vakva tabela vo tetratkata i dopolni gi praznite poliwa so glagoli {to }e go ozna~at baranoto vreme: gledav SEGA[NOST IDNOST u~at sakaa crtame }e u~at }e kupi{ nose{e 99 . Majka mi mi kupi nova bluza. SOGLEDAJ I DOPOLNI (vo tetratkata) Spored {to se razlikuvaat glagolite vo trite re~enici? Koga se vr{elo dejstvoto vo prvata re~enica? Koga vo vtorata? A koga }e se vr{i dejstvoto vo tretata re~enica? 1.Dejstvoto se vr{i sega. ]e povtoruvam . 3. Dejstvoto mo`e da se vr{i vo _________. Denes povtoruvam za pridavki. MINATO I IDNO VREME. Spored toa kaj glagolite razlikuvame tri vremiwa: SEGA[NO. Biljana }e odi na natprevar. Povtoruvam . Ovoj glagol e vo idno vreme. Aleksandar _______ pismo.Dejstvoto se vr{elo vo minatoto. Nie }e ________ za nea. Tie go ozna~uvaat i _________vo koe se vr{i dejstvoto. dodeka zboruvame za nego. Ovoj glagol e vo minato vreme. 3. sega{nosta i ____________.Povtoruvav . Site slu{aa vnimatelno. ZAKLU^I I ZAPOMNI Glagolite ozna~uvaat dejstvo. Utre }e povtoruvam za zamenki. 2. Ovoj glagol e vo __________. V~era povtoruvav za imenki.

No Boki e drugar od visoka klasa. }e mu zalepea. neli. ~ie e ova nevideno delo?# A de`uren . No pravednik toga{ }e be{e! I normalno.RAZMENI GO MISLEWETO Ti se slu~ilo nekoe drugar~e da bide obvineto za gre{ka {to si ja napravil ti? Kako se ~uvstvuva{e potoa? Porazgovarajte za ova so drugar~eto. pa karawe padna i tuka i doma a po povedenie .. pa trepka. so ~evelot Zoran go izgreba yidot.. Se znae: treba da se ka`e ~esno! Vo xebot go gme~i bonbon~eto †pec# propelte~i †ne znam# . znaete. po drugarstvo kec.kec! Da ka`eme . Stanal. pa neka se seli. so nabrano ~elo: †De`uren. borej}i se ma{ki. A toa {to Zoki vinata svoja ja premol~a mirno za drug da strada? I koja ocenka drugarstvoto takvo zaslu`uva . v igra. I jasno .Boki..kaznet }e be{e Zoki. poka`a po cena na najstra{na kazna od koja tri dni ni spie ni jade.ka`ete vie! Tome Arsovski 100 .RAZMISLI ..izla`a svesno! Boki e proslaven nemirko... OCENKA PO DRUGARSTVO Na odmorot.klasnata vedna{ vide i pra{a po dol`nost.

RAZGOVARAME ZA DRUGARSTVOTO VO PESNATA Kako go ocenuva{ drugarstvoto na Boki? Misli{ li deka se poka`al kako vistinski drugar? Zo{to taka misli{? Kako bi postapil ti vo takva situacija? Kakva ocenka dobil po povedenie. Raska`i zo{to se poka`a kako kukavica i dozvoli da nastrada tvoeto nevino drugar~e. a kakva po drugarstvo? Kako ja ocenuva{ postapkata na Zoki? Zo{to misli{ deka postapil nepravedno? Spored tebe kako trebalo da postapi Zoki? Zo{to taka misli{? OSUDUVAM . Vo dolnite pravoagolnici obrazlo`i zo{to sekoj od niv ja dobil taa ocena od tebe. ODBERI SI ZADA^A ZA PISMENO IZRAZUVAWE Ti si Zoki. Zoki Boki 101 . a drugata neka gi brani. Misli{ li deka tvojata postapka e poka`uvawe na vistinsko drugarstvo? Raska`i ja slu~kata od gledi{te na eden od sou~enicite na Zoki i Boki. Iznesi gi svoite stavovi za nivnite postapki. Po~uvstvuva li gri`a na sovesta? Ti si Boki. Objasni zo{to ja prezede vinata na vinovnikot i ponese tolku golema kazna. OCENI Vo vakva tabela {to }e ja napravi{ vo tetratkata pokraj imiwata na Zoki i Boki napi{i ja tvojata ocenka za drugarstvo. Na krajot izvle~ete zaklu~oci za postapkite na dvajcata i zapi{ete gi na tabla i vo svoite tetratki.BRANAM Podelete se na dve grupi: ednata grupa neka gi osuduva postapkite na dvajcata. Pritoa sekoj neka go obrazlo`i svojot stav.

dva. 222. 459. ~etiri. osum. ]e gi ka`am samo pravilno napi{anite broevi za pribli`na brojnost: a) dva-tri b) dvestotini-tristotini v) dva-trista g) desetina d) pet-{esnaeset |) petnaeset-{esnaeset 2. tri.Prepirka# na str. Sega }e gi prepi{am samo broevite za pribli`na brojnost: Pet-{est vredni u~enici so dve lopati i tri-~etiri metli go is~istija snegot od dvorot na edna baba. 71. {est.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST Znam deka broevite ozna~uvaat to~no i pribli`no koli~estvo. 96 minato vreme sega{no vreme idno vreme 102 . So upotreba na trite glagolski vremiwa raska`i kako go proslavivte rodendenot na tvoeto drugar~e. Vo vakva tabela vnesi gi glagolite od raskazot . 1. pet. VREME KAJ GLAGOLITE Kaj glagolite razlikuvam sega{no. 11. Znam deka vremeto kaj glagolite go opredeluvam spored vremeto vo koe se vr{elo dejstvoto. 2.Razlikuvam broevi za to~no opredelena brojnost i broevi za pribli`na brojnost. 1000. minato i idno vreme.. devet. Slednite broevi }e gi prepi{am so zborovi: 37. osumnaeset. Vo tetratkata }e gi prepi{am samo broevite za to~na brojnost od slednava re~enica: Dve drugar~iwa im ostavija hrana na tri-~etiri premrznati vrap~iwa koi stoeja na edna granka. PI[UVAWE NA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENI BROEVI SO ZBOROVI 1. 1. 3. Od dadenite broevi }e obrazuvam broevi so pribli`na brojnost: sedum. 2. 16.

zo{to velite taka.povtori u~itelkata i u{te pota`no n¢ pogledna. Razgledajte gi site va{i idei i odberete gi tie {to mo`ete da gi realizirate.Mo{ne grda gletka! . lu{pi od son~ogled. {to vidovme: struganici od moliv. No.. Pobarajte pomo{ i od va{ite roditeli.ta`no re~e u~itelkata.. Liljana Eftimova PRI^INI .se osmeli da pra{a Ra{o. frleni hartii. Nie za~udeno se poglednavme eden so drug. Kolku e valkana! A v~era site do eden u~estvuvavte vo akcijata †Sakame ~ist grad#! Kako }e go is~istite gradot. iako site sedevme mirno na svoite mesta. No. .Poglednete ja samo u~ilnicava. koga vi e te{ko da ja odr`uvate ~ista va{ata u~ilnica? Site zasrameno gi navednavme glavite. [to e najva`no od s¢ {to treba da pravi{ za da bide navistina najubava tvojata u~ilnica? 103 .POSLEDICI Koja e pri~inata poradi koja u~itelkata bila ta`na? Na {to se posledica navednatite glavi na u~enicite? Kako treba da se odnesuvaat u~enicite za da ne bide ta`na nivnata u~itelka? Zo{to treba sekoj u~enik da vnimava na higienata vo u~ilnicata kako i vo svojot dom i sekade kade {to se dvi`i? PREDLO@I Saka{ li da bide najubava tvojata u~ilnica i so nea da se gordee{? Iznesi ja svojata ideja kako da ja ukrasite va{ata u~ilnica i da ja napravite prijatno kat~e za prestoj i u~enje. . . u~itelke? .Se gri`am za okolinata VALKANATA U^ILNICA U~itelkata vleze vo u~ilnicata i vedna{ se namurti. Navistina grda slika.Hm! Neubava gletka! .

Hartesa: Se razbira.ha! A moite rodnini vistinski manekenki. so {to }e se pofali{? Platnesa: Jas? Mene me pra{uva{? E. }e ve nad`iveam i dvete. A da te pra{am dali voop{to si vlegla vo cve}arnica? Plastesa: Ne!. Plastesa: Ja pobedivte mojata gordost. Sekoj proizvod bi sakal da go ponesam. odam i {u{kam.plastikite. opstojuvam so vekovi. pa malku e neskromno. Poglednete me mene! Kolku e vesela mojata obleka. Plastesa: Kako se osmeluva{ da me navreduva{? Hartesa: Pro{etaj okolu pa }e vidi{. Platnesa: Najdobrata na{a karakterna osobina e {to lesno se reciklirame i pominuvame od eden vo drug korisen vid. Jas.. Jas so zborovi ne se falam.ha . Se slu{a eko-pesnata) Zemeno od praktikata 104 .. N¢ ima vo pove}e boi i vidovi otkolku vas . Toj se gordee so mene.) Plastesa: (izleguva od samoposluga i im se obra}a na drugite dve kesiwakukli) Dobar den. [to se odnesuva do boite. oble~eni vo tonovi po najnovata moda. Ve~na sum. ne mo`e da bide na{ prijatel. Se pojavuvaat kuklite i igraat spored ritamot na muzikata. za kakvi ~uda zboruva{ ti. za da storam ne{to za ovoj svet koj{to se davi vo |ubre od takvi kako tebe. zaedni~ki da pobarame re{enie za plasti~nite Platnesa: kesi! (Ja pregrnuvaat Plastesa i se gubat od scenata. se gleda deka ni{to ne znae{ za nas . no mislam deka vo sekoj pogled sum podobra od tebe. pesna so ekolo{ka sodr`ina. Plastesa: (Se obra}a na Platnesa) A ti pak. za mojata trajnost i da ne zboruvam. Tvoite raznobojni partali se mavtaat po site grmu{ki i granki! Onoj koj prirodata ja gu{i i true. sekoga{ sum mu pri raka na mojot sopstvenik. ajde da najdeme re{enie za mene kako problem! Hartesa i Ajde. ako saka{ da znae{. platneno kese? So {to }e se pofali partalka kako tebe? Platnesa: Samo ti ima{ dobro mislewe za sebe. Cvetnite aran`mani se vitkaat vo moite krep-sestri~ki so najveselite boi na svetot. (Im se obra}a na decata) Taka li e.hartiite.PLASTESA. Plastesa: Za kakvi dela. deca? Ka`ete mu na ova kesi{te kolku razni boi ima samo vo va{eto blok~e so kola`-hartija. de~iwa. Priznavam deka sum takva. HARTESA I PLATNESA (Se pu{ta muzika. Plastesa: Ste mo`ele i poubavo da se oble~ete. Delata me krasat. ha . prijatelki! Kade ste trgnale? Hartesa i Platnesa: Trgnavme da kupuvame. So gordost }e ti se pofalam deka izlegov od kov~egot na baba mi. Takvi kako tebe tamu ne yirnale. No. Hartesa: Uf! Uf! Se fali{ so svoite mani.

Hartesa od hartieni }esi.RAZGOVARAME ZA DRAMSKIOT TEKST Koi likovi gi sretna vo ovoj dramski tekst? Koja e najgolemata falbaxika i najgolemiot zagaduva~? Kade s¢ mo`eme da ja sretneme Hartesa? Koja }esa opstojuva so vekovi? O@IVEJTE GO TEKSTOT ^itajte go tekstot po ulogi i ve`bajte dramsko ~itawe. kola` i krep-hartija i Platnesa od razli~ni vidovi tekstil. Zaka~ete gi na stap~iwa. 105 . Izvedete kuklena pretstava vo va{eto oddelenie. Koj tekst ne treba da go ~itate pri dramskata izvedba? Na ~asot po Likovno obrazovanie izrabotete gi kuklite: Plastesa od plasti~ni }esiwa.

}esi tretata grupa . Ne zaboravete da se fotografirate i fotografiite da gi zalepite vo knigata.konzervi. Mo`e da se reciklira: hartija. Zapi{uvajte ja va{ata aktivnost i izrabotete kniga za recikliraweto. DOZNAJ POVE]E Od enciklopedii ili od Internet doznajte kolku drvja se spasuvaat so reciklirawe na starata hartija. U^ESTVUVAJ VO PROEKTOT NA PARALELKATA Mnogu ~esto se zboruva za {tetata od upotrebata na plasti~nite }esi. Doznaj zo{to. Procesot koga od ne{to staro pravime novo se vika reciklirawe. kolku energija se za{teduva so reciklirawe na edno plasti~no {i{e i edna konzerva. pa{teta. bonbon. aluminium. `elezo. So {to mo`e da se zamenat? [to se pravi so starata hartija {to ja sobiravte vo zaedni~ka akcija? Podelete se na ~etiri grupi. Ako oddelno se sobira toj mo`e da se preraboti (da se reciklira) i od nego da se dobijat novi proizvodi. Sekoja grupa }e ima zada~a da sobere: prvata grupa . Va{ite pogolemi drugar~iwa neka stavat nekolku fotografii na veb-stranicata na va{eto u~ili{te. 106 . sok. staklo. Napi{i vo tetratkata vo kakva ambala`a se spakuvani slednive proizvodi: mleko. Sekoja grupa neka ja poseti firmata koja vo va{ata op{tina e zadol`ena da go reciklira otpadot i neka go prosledi procesot na reciklirawe. ~okolado. Toa }e bide nagrada za va{iot vlo`en trud.stara hartija vtorata grupa .plasti~ni {i{iwa.stari stakleni predmeti ~etvrtata grupa .ZAPOMNI Ne e sekoj otpad |ubre za frlawe. maslo za jadewe i mineralna voda. plastika. Organizirajte se vo odreden termin vo va{eto u~ili{te da dojdat rabotnici so specijalni vozila i da go soberat otpadot {to ste go sobrale.

In`eneru. i nekolku klupi prosti. igrawe krienica. ~i~ko mlad. no mu treba vozduh ~ist. babi~ki so kosi beli. rasad mlad i zelen list zatoa te molam pak crtaj proekt so mal park. prekrasen e mojot grad. za na{ite mudri gosti: dedovci so srca vreli. bezbedna tr~anica. ~i~ko mlad. ima kaj nas koj da sadi. Kosara Go~kova 107 . ukrasi go mojot grad: proektiraj drvca mladi. da slu`i za na{a cel: za za za za igrawe broenica. Proektantu. topka i brkanica. a pred nego zelen del.21 Mart e Den na ekologijata i prv proleten den Kakvi aktivnosti obi~no prezemate vo va{eto u~ili{te na ovoj den? PISMO OD DECATA NA GOLEMIOT GRAD Dobar ~i~ko in`ener proektiraj soliter.

Vnimavaj vo tvojot glas da se po~uvstvuva molba i `elba za veseli igri i spokojni denovi. Zamolete go da vi vrati odgovor na molbata od pesnata. ZNA^EWE NA ZBOROVITE Otkrij go i zapi{i go zna~eweto na slednive zborovi: soliter. Pravete go toa sekoj den. stavete go vo plik i ispratete go do proektantot vo va{ata op{tina.VE@BI ZA IZRAZNO ^ITAWE ^itaj ja pesnata izrazno. KREIRAJTE Izrabotete EKO-plakat koj }e go istaknete na vidno mesto vo u~ili{teto i koj }e gi pottikne drugite da razmisluvaat ekolo{ki.org. ukrasete go listot. DOZNAJ POVE]E Kako se vika ~ovekot koj proektira zgradi i parkovi? Koi se najgolemite i najuredenite parkovi vo svetot? Koi se najvisokite zgradi vo svetot? Ovie i mnogu drugi ne{ta mo`e{ da gi doznae{ od enciklopedii ili od internet ako prebara{ na www.google. 108 . proektant. Bidete primer za ostanatite oddelenija i povikajte gi da vi se pridru`at. proekt. BIDETE DOSETLIVI Prepi{ete ja pesnata na list najubavo {to mo`ete. RAZUBAVETE JA OKOLINATA Prezemete akcija za redovno razubavuvawe na va{iot u~ili{ten dvor. Koga }e go zabele`at va{eto anga`irawe }e bidete mnogu gordi na svoeto delo.com ili na www. i ti }e bide{ proektant i }e proektira{ zgradi i parkovi kakvi {to im se potrebni na decata. Ne zaboravete deka plakatot treba da bide interesen i da privle~e vnimanie.wikipedia.mk. proektiraj i rasad. Mo`ebi koga }e porasne{.

nema ni{to pomilo od tebe na svetot. Poli~na si.ISKA@I SE Razmisli so {to s¢ bi ja sporedil svojata majka i nejzinata qubov kon tebe.RAZMISLI . no}e dobrina se to~i. Obidi se vo kusiot sostav da gi zabele`i{ svoite razmisluvawa vo u~ili{nata tetratka. ne`na kako svila. napati mi li~i{ na planinska vila. majko. Tvojot lik ko sonce me topli i gree. mnogu ti blagodaram mila {to me rodi. Krotka si ko srna. glasot kako slavej nautro mi pee. Kako yvezdi sjajni se tvoite o~i od niv dewe. NA MOJATA MAJKA Tvojata misla majko. Nenad Xambazov 109 . Pi{uvaj pet minuti bez prekin. duri i od cvetot. niz `ivotot me vodi. Pro~itaj {to si napi{al.

110 . stap~iwa za u{i.___________ IZRAZI SE Zapi{i ja porakata vo tetratkata {to }e ja pronajde{ vo poslednata strofa. BIDI KREATIVEN Na ~asot po Likovno obrazovanie so pomo{ na pamu~ni top~iwa vo boja. Preto~i ja tvojata qubov vo ~estitkata i ~estitaj £ go praznikot 8 Mart. [to e zaedni~ko za niv? ISTAKNI GI SPOREDBITE Sporedbite od pesnata zapi{i gi vo tetratkata vaka: Maj~iniot lik .____________ Majkata e krotka . Napravi sporedba so sporedbite na tvojata majka vo petminutniot sostav.___________ Maj~inite o~i se . lepilo i hartija vo boja napravi ~estitka za tvojata majka. So pomo{ na sporedbite od pesnite i porakata na poetot izrazi ja tvojata qubov kon tvojata majka i blagodarnost za s¢ {to pravi za tebe. Na nea mo`e{ da kreira{ cvet.__________ Majkata e ne`na .RAZGOVARAME ZA PESNATA [to te voodu{evi vo ovaa pesna? Na ~ija majka poetot £ ja posvetil ovaa pesna? Zo{to ovie prekrasni stihovi mo`e da se odnesuvaat na sekoja majka? Pronajdi vo stihovite so {to poetot ja sporeduva svojata majka. peperutka i drugi raboti na koi }e te navede fantazijata.kako sonce topli i gree Maj~iniot glas . sonce.

Pristigna proletta. Koj igra so topka? _______ 2. 96 i vo sekoja od niv podvle~i go podmetot. Moreto e soleno. Sostavi pet re~enici i podvle~i go podmetot. [to pristigna? ________ 4. So koe pra{awe go barame podmetot vo re~enicata? Sam zaklu~i koga }e go postavi{ pra{aweto koj. 5. Peperugata leta.Prepirka# na str. [to e mnogu vredno? ___________ ZAKLU^I Podmetot vo re~enicata ozna~uva koj go vr{i dejstvoto.PODMET I PRIROK.GLAVNI ^LENOVI NA RE^ENICATA Prosledi gi ~etirite re~enici i zabele`i koi dva zbora }e gi sretne{ vo site ~etiri re~enici: 1. DOMA[NA ZADA^A Podvle~i go so moliv~e podmetot vo sekoja re~enica: 1. Prepi{i pet re~enici od raskazot . U~enicite }e odat na izlet. Drugarstvoto e mnogu vredno. Banica. Gream Bel go otkril telefonot. 3. Tie se glavni ~lenovi na re~enicata . 2. So odgovorot na sekoe pra{awe ti go dobi podmetot vo sekoja re~enica. Goce Del~ev zaginal vo s. a koga pra{aweto {to. [arenata peperuga ne`no leta od cvet na cvet. Koj igra so topka? [to pristigna? Filip proletta podmet. Filip igra so topka. Koj }e odi na izlet? ________ 3. a na praznata linija napi{i go odgovorot na sekoe pra{awe: 1. 3. [arenata peperuga leta od cvet na cvet. 2. [arenata peperuga leta. Vo site ~etiri re~enici gi sretnav zborovite _________ i _________. Zemjodelcite gi oraat nivite. 4. 111 .. 4. podmet. Kitot e najgolemit cica~. PODMET Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka.

112 . 103. 4. Topkata se skina. a potoa podvle~i go podmetot so sina. kakov e. 2. Na{eto u~ili{te e ubavo. Prirokot poka`uva {to raboti podmetot.). Vardar izvira od Vrutok. Podvle~i gi so moliv~e prirocite vo raskazot †Valkanata u~ilnica# na str. Racin e roden vo Veles. a prirokot so crvena boi~ka. 3. {to se slu~uva so nego. Koj ja vr{i rabotata? [to raboti Damjan? Damjan U~i PODMET PRIROK SOGLEDAJ I ZAKLU^I Vtoriot glaven ~len na re~enicata se vika ________.PRIROK DAMJAN U^I. Pticite gradat gnezdo. 5.. So koi pra{awa najlesno }e go najde{ prirokot? PRIMENI GO NAU^ENOTO Prepi{i gi slednive re~enici vo tetratkata i vo sekoja od niv podvle~i go prirokot: 1. Sostavi pet re~enici..

. na u~itelkata {to da £ podarime. Ne sum iznenaden. Mo`am da re~am duri i banalno. Pablo Pikaso e golem {panski slikar na 20 vek od svetski glas... Ednostavno. .trista ne{ta mo`at da mi †teknat#. Poka`i mu go na tvoeto drugar~e.. Predlagam da £ podarime ne{to trajno i pred s¢ .. treti treto. Utrovo site vo oddelenieto na †golemo# razgovarame za denot na `enite. od denes ve}e }e postoi i takvo ~udo! Prekrasen kamenen cvet . Toa e nad`iveano ve}e. .. ami sal vo eden mig ..originalno! Ete. ete. Ama.. molam. drugi drugo. KAMENEN CVET Ste videle li nekoga{ ili nekade kamenen cvet? Ne?! Dobro.. S¢ si e vo red.Sme{no e ... taka mislam jas.ZAPOZNAJ SE Nacrtaj vo tvojata tetratka kamenen cvet onaka kako {to ti go zamisluva{.sekoja godina na Osmi mart da £ podaruvame samo cve}e. Kaj mene ideite nikako da seknat.im rekov.Nekoj mi svika na set glas: 113 ... kolku ova da vi zvu~i neverojatno i †ludo#. ama jas na site nivni predlozi im staviv †veto#! . Ne vo eden den. Edni predlo`ija edno.. ]e doznaete s¢ po red. †vrijam# od inspiracija.edinstven na ovoj vek! Kade li e? Poleka. I denes po stoti pat se najdov vo takva situacija. dobro.

Od site nas. se znae.. taka site storija. Vasko.Ta neli u~itelkata te nare~e †na{ nov Pikasko#. Pravam skulptura. originalno... pa. Kiro Donev RAZGOVARAME ZA IDEJATA NA VASKO Zo{to u~itelkata go narekla Vasko †na{ nov Pikasko#? Zo{to te voodu{evi idejata na Vasko? Od kolku kam~iwa }e bide izraboten kameniot cvet za u~itelkata? [to imalo na sekoe kam~e? Koja e razlikata me|u sve`iot cvet i cvetot od kam~iwa? [to misli{ ti.. se razotidoa. drugoto e moja rabota! Prvo ne{to si promrmorija. SOSTAVI RE^NIK Porazgovaraj so drugar~eto za zna~eweto na slednive zborovi: sal.E. ka`i! .. skulptura. Doma zapi{i go zna~eweto na sekoj zbor vo tvojata tetratka.. Vo o~ite im zaigraa qubopitni plamen~iwa. Site se v~udovidoa koga gi vidoa. Sega sum doma. Spomenot na nas ve~no da £ trae. Osmi mart e v sabota... vidoa-ne vidoa. pa kako {to im ka`av. mazni i raznobojni kam~iwa.Od kade ti se.... inicijali..Gi sobrav dodeka patuvav kraj ohridskite pla`i! Eve.. Ti smisli ne{to... inspiracija. gi ima vo site boi. veto.. Me bocna pa go †presekov#: .. Poslu`i se so Re~nikot na makedonskiot jazik ili pobaraj pomo{ od nekoj vozrasen.. minijatura. Vasko. Sam sedam. 114 . I vedna{ otr~av doma i za pet minuti donesov polno kese so ubavi. za u~itelkata.mu rekov.. Golemi i mali. Odbranite kam~iwa gi lepam i edno kraj drugo vnimatelno gi redam. minijatura. . Kam~iwata so inicijali ... Denes e sreda.vo cvet. Mo`ete site da si odite. banalno.Taka }e napravi{ mal re~nik od zborovite ~ie zna~ewe ne ti be{e dovolno jasno. zo{to u~itelkata }e bide voodu{evena od kameniot cvet? Otkrij {to e toa vo raskazot {to te potse}a na pesna.Prifa}am! .. Odberete si po edno i na nego napi{ete gi svoite inicijali. Napravi sporedba so tvoeto drugar~e od klupata. Potoa..

Ama jas samo sum si gukal i sum se sme{kal. a potoa tvojata izrabotka podari £ ja na tvojata majka ili na tvojata u~itelka. Napravete izlo`ba od va{ite izrabotki. zrna grav. na neboto nad moeto rodno selo Monospitovo.sega vie ste na red. grmele avioni. volnica i sl.KA@I JA TVOJATA IDEJA Razmisli i ka`i i ti nekoja ideja kako da ja iznenadite va{ata u~itelka za Osmi mart ili za krajot na u~ebnata godina. lu{pi od orevi ili le{nici. a za pobeda go smetam sekoj nov den. raskazi i romani. Istoto vi go sovetuvam i vam. le}a. So dobra misla za s¢ i sekogo. Takov sum i sega. ]e go sretnete vo mojot †Vesel ZOO-park#. me|u †Dalaverite na Dobre Lo{iot#. ]e go sretnete i vo †Zbrkanata skazna# ili najdobro vo †Mojot svet#. Porazi ne priznavam. 115 . krp~iwa. nasekade tre{tele bombi. Od mene tolku . Da zaspivate i da se budite so nasmevka na liceto. kaj †^etirino`nite ricari# ili vo dru{tvo na †Vnukot na majorot#. hartieni cevki. Me pra{uvate zo{to sum se odlu~il da pi{uvam za deca. Samo neka vi ka`e. Zamislete si: prv den na proletta i namesto nad mojata lulka da letaat lastovi~ki i slavej~iwa. besneel voen po`ar. SRABOTI NA ^ASOT PO LIKOVNO Odberi si materijal (kam~iwa. {i{arki. Toa neka bide proizvod na va{ umstven ili ra~en trud. Zo{to? Pobarajte go vo moite pesni. p~enka. Avtobiografija e literaturno delo vo koe pisatelot zboruva samiot za sebe. Vi velam: Jas pi{uvam za deteto vo mene koe nikako ne saka da porasne. MINI AVTOBIOGRAFIJA BEZ FOTOGRAFIJA NA PISATELOT KIRO DONEV Moite roditeli me donele na svet vo mnogu nezgodno vreme: na 21 mart 1942 godina.) i izraboti slika ili nekoj predmet spored tvoja ideja. Za{to so igra i smea najzdravo se raste. Odberete gi najinteresnite idei i realizirajte gi.

116 . Potrudi se da ja upotrebi{ rimata kako {to napravilo tvoeto drugar~e. Objasni zo{to i za tebe †Majkata e svetla yvezda na temno nebo {to sveti# Napi{i i ti pesni~ka za tvojata majka i podari £ ja za nejziniot rodenden ili nekoj drug povod.OD DETSKITE SRCA Otkrij od pesnata na tvoeto drugar~e {to s¢ pretstavuva majkata za nego.

OD DETSKITE SRCA Mario Trifunov IV1. Skopje Qubovta kon majkata i blagodarnosta za s¢ ona {to go pravi za tebe se izrazuva so sekoja tvoja dobra postapka. Ako si talentiran crta~. nacrtaj ja tvojata majka i zalepi ja na vratata od fri`iderot.. 117 . Taa }e bide presre}na.Sveti Kiril i Metodij”. OU .

maj~ino toplo krilo. Od tebe spomen ~uvam vo srce moe milo. trepkaat bezbroj yvezdi nad tebe sekoja ve~er. Kraj tebe bister potok niz doloj brzo te~e. mislite moi letaat. Vo prolet kolku milo roj ptici v {uma peat plodovi kolku slatki vo leto `olti zreat. Ti pra}am topol pozdrav ti sne`no grut~e belo. spomen na selsko {kolo. ko grut~e ~isto belo skrieno tamu le`i{ ti moe malo selo. kon tebe rodno selo. Van~o Nikoleski 118 .Zo{to go saka{ svoeto rodno selo/grad? MOETO SELO Daleku tamu na jug.

. Crvena Voda. podocna kako selski u~itel. mnogu gi zasakav decata i taa qubov zapo~nav da ja izrazuvam niz stihovi. narodnite predanija. Podvle~i gi so moliv~e rimuvanite zborovi. Koi ubavini go krasat? Objasni so svoi zborovi. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Od mnogute negovi dela.yvon. Odberi si koi dva zbora }e gi rimuva{: vra}am .Vol{ebnoto samar~e#. s. SOZDAVAJ Obidi se da napi{e{ u{te edna strofa {to }e £ ja dodade{ na pesnata. negovite obi~ai. 119 ..smea. pesna . Odberi ja najubavata spored tebe i opi{i ja. Seto toa mi ovozmo`i da izbiram interesni temi za decata.1980 g. legendi i prikazni.pra}am. nie ti go prepora~uvame romanot za deca . Potseti se za {to pridonesuva rimata vo pesnata. go zasakav i prou~uvav negoviot `ivot vo minatoto i vo dene{ninata. Prepi{i gi stihovite vo tetratkata. bea . Pronajdi vo prvata strofa so {to poetot go sporeduva svoeto selo. Ohridsko ..JA OTKRIVAM QUBOVTA KON RODNOTO MESTO Zo{to poetot mu ispra}a topol pozdrav na svoeto rodno selo? Kade se nao|a? [to ~uvstvuva poetot kon svoeto rodno selo? Otkrij od stihovite zo{to poetot si go saka tolku mnogu svoeto selo. a i da gi iska`am na onoj jazik so koj narodniot genij so vekovi ja ~uval i do~uval na{ata narodna samobit.. Ohrid): Kako selsko dete ja zapoznav ubavinata na na{ata tatkovina.lesna. Sekoja strofa otkriva po edna prekrasna poetska slika koja poetot ja naslikal so zborovi. PISATELOT ZA SEBE VAN^O NIKOLESKI (1912 g.. son . Kako dete na narodot. po kogo MTV snimi prekrasen seriski film.

a ovni nema{e.Pomislete se! . Makedonska narodna prikazna 120 . pa se vratile kaj ora~ot. }e ve otpu{tam. .rekol carot.Ovaa planina odamna li e pokriena so sneg? . jas mu odgovoriv .[to go pra{av ora~ot i {to mi odgovori toj? Ministrite se zamislile. samo da mi padnat. a {to odgovoril ora~ot. a jas mu odgovoriv deka mo`am i ko`ite da im gi oderam. Ponatamu gi pra{al ministrite: . ko`ite }e im gi oderam. Odel. .od trieset godini. ~estiti caru. Raska`i im ja ti na tvoite drugar~iwa. Ti pra{a za snegot na planinata.Ne znaeme. Ne mo`ele da se dosetat. a za minister }e go zemam ovoj starec zatoa {to toj vedna{ mi odgovori. ta vi gi odrav ko`ite. . Posle me pra{a dali mo`am da gi ostri`am ovnite. a planina nema{e. Toga{ ora~ot rekol: . ora~u! .Carot me pra{a za mojata glava .A mo`e{ li da gi ostri`e{ ovie ovni? . Ne mo`ele ni{to da odgovorat.Ora~u. Dojdovte kaj mene i jas vi gi zedov site `oltici.PRETHODNA PODGOTOVKA Pobaraj od povozrasnite ~lenovi od tvoeto semejstvo da ti raska`at nekoja makedonska narodna prikazna koja im e omilena. Carot si odminal.Od trieset godini! . A vie ste ovnite.]e vi ka`am. odel i videl mnogu sela i gradovi.odamna li e pobelena. CAROT I ORA^OT Si bil eden car.Dal ti Bog dobro! .Dobar den. a ministrite ostanale da mislat {to pra{al gospodarot. Ministrite si oti{le zasrameni. pominal pokraj eden ora~.More.Ako ne mi odgovorite. pra{a za stri`ewe ovni. Taka odej}i. . . Ministrite nemale drugo {to da pravat pa se soglasile. {to te pra{a carot? . Carot si oti{ol. So sebe gi povel i ministrite. ama }e mi gi dadete site `oltici {to gi imate. Eden den trgnal niz carstvoto da vidi {to ima me|u narodot.

PROSLEDETE NA ^ASOT Na Makedonskata televizija. b) Ne im go ka`al odgovorot na ministrite.DA RAZGOVARAME So kogo se sretnal carot? Za {to razgovarale? Kakva zada~a dobile ministrite? Kako do{le do odgovorot? Pro~itaj go mudroto objasnuvawe na ora~ot. Preraska`i ja prikaznata vo tetratkata. koj e re`iser. no gi ka`al ministrite na carot. Nie ti nudime tri: a) Ora~ot gi zel zlatnicite. Iska`i se kako ti e pointeresna prikaznata . Prosledete edna makedonska narodna prikazna i zapi{ete: naslov na prikaznata. sekoj den vo 10 ~asot i 20 minuti se emituva makedonska narodna prikazna. koi akteri igraat vo nea. na prvata programa. Ima mnogu na~ini. Odberi eden od ovie na~ini ili smisli drug kraj po tvoja `elba. IZRAZI SE PISMENO Preraska`i ja prikaznata no taka {to }e £ go smeni{ krajot.koga ja ~ita{ ili koga ja gleda{ na televizija? 121 . v) Ministrite se iskarale i istepale koj da mu go ka`e odgovorot na carot.

Odgovorite na slednive barawa pi{uvaj gi so latini~ni bukvi vo tvojata tetratka. 1. Originalniot podarok koj go smislil Vasko Pikasko e: a) cve}e odgledano od u~enicite b) cvet napraven od raznobojni kam~iwa v) cvet nacrtan od najdobriot crta~ 4. proletta. Lesno gi opredeluvam podmetot i prirokot. Od koja makedonska narodna prikazna nau~i deka decata rano nau~ile da se ~uvaat od opasnostite {to gi demnat od lu|eto? 2. Od slednive zborovi vo tetratkata }e sostavam tri re~enici i }e go podvle~am podmetot so sina. a prirokot so crvena boi~ka: Marija. b)______ ja donese lastovi~kata. v) ______ pla~e. g) Violeta _______ cve}iwa. Mo`am sam da sostavam dve re~enici i da opredelam podmet i prirok. 2. Slednive re~enici }e gi prepi{am vo tetratkata i }e gi dopolnam so podmet ili prirok: a) Kiril ______sladoled. avtorot na pesnata . kupi. go napi{al romanot: a) Spomenka b) Goce Del~ev v) Ajdu~ka ~e{ma 3.Valkanata u~ilnica# i . tekstovi. pi{uva. 1. 122 .PODMET I PRIROK Znam koi se glavni delovi vo re~enicata. pristigna. Van~o Nikoleski. Za . Kiro Donev. rano. 3. Podmetot vo re~enicata poka`uva koj ({to) go vr{i dejstvoto ili se nao|a vo nekoja sostojba.. a prirokot poka`uva {to raboti podmetot.Pismo od decata od golemiot grad# zaedni~ko e: a) napi{ani se vo stihovi b) ja razvivaat ekolo{kata svest v) imaat ist avtor. Napi{i nekolku sporedbi so koi }e ja opi{e{ tvojata majka? 5.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM GLAVNI ^LENOVI VO RE^ENICATA . cve}e... humoristi~ni.Moeto selo#.

V son~evina sinolika tonat. So kogo poetot gi sporeduva pticite vo let? Objasni ja sporedbata. I poleto i gorata cvetna poubavi. ~udna sre}a vo srce mi yvoni. Pro~itaj mu na drugar~eto i dopi{i gi vidovite ptici za koi ne si se setil. a se setilo tvoeto drugar~e. Kako se odnesuva{ ti kon niv? Kako se gri`i{ za pticite koi prezimuvaat kaj nas? 123 . denot iden v ne`nosti go krasat. Zo{to poetot veli deka pticite ja nosat proletta na kriljata? Kakvi kopne`i raspeanite ptici ti palat vo srceto? I POETSKITE SLIKI ^itaj ja pesnata vo sebe i so moliv~e obele`uvaj ja sekoja poetska slika. Nad ezero sinevina galat. Razigrani vo prekrasen tanec. ISKA@I GI SVOITE STAVOVI Pticite se va`en del od `ivotnata sredina.Ja po~ituvam razli~nosta Nabroj gi site vidovi ptici {to gi znae{. se vivnale nad pole i gora. [tom gi vidam so pesni da letnat. ubavici pesni {to si glasat. Pero Milenkoski OTKRIJ GI ^UVSTVATA Koi ~uvstva gi pobudi kaj tebe ovaa pesna? Obidi se da ja objasni{ taa "~udna sre}a {to v srce mi yvoni#. Prepi{i nekolku poetski izrazi {to te voodu{evuvaat. vo srcata kopne`i ni palat. poli~ni se so niv. Vo beskrajot niz igra se gonat i se kapat vo utrinska rosa. Kolku poetski sliki otkri? Opi{i ja poetskata slika {to najmnogu ti se dopa|a. PTICI So vetrot tancuvaat v zanes. na kriljata proletta ja nosat. kako deca v nemir {to gorat.

mil den za {eguvanje! Me izlaga te izlagav. Me izlaga te izlagav. Me izlaga te izlagav. so smea se nagostivme potoa si prostivme. no nikoj nikomu ne mu se luti? Kakvi lagi i {egi treba da se ka`uvaat na ovoj †mil den za {eguvanje#? Objasni kako gi razbira{ poslednite dva stiha od pesnata. Me izlaga te izlagav i samo {to zaminavme gri`ite gi skinavme. a kakvo namurteniot. Risto Dav~evski RAZGOVARAME ZA PESNATA [to po~uvstvuva otkako ja slu{na ovaa pesna? Objasni ja mislata na poetot †mil den za {eguvanje#. Kakvo ~uvstvo predizvikuva kaj tebe nasmeaniot lik. 124 . Zo{to lu|eto na ovoj den se la`at me|u sebe. Lagite gi slavevme slatko se nasmeavme. APRILSKA Me izlaga te izlagav. Vo du{ata arlili-li-li mi nasadi karanfili. kratko na minuvanje.NAPRAVI SPOREDBA Nacrtaj vo tvojata tetratka so nekolku potezi dva lika: nasmean i namurten.

Donesi sam zaklu~ok koi vesnici spa|aat vo DNEVEN PE^AT.kakvi nagradi dobija pobednicite. 125 . Koi dnevni vesnici se ~itaat vo tvoeto semejstvo? Nabroj gi naslovite i na drugite dnevni vesnici {to gi znae{. PRO^ITAJ VO DNEVNIOT PE^AT Pronajdi i pro~itaj vo dnevniot pe~at kade se odr`uvale natprevari i drugi manifestacii za odbele`uvawe na Denot na {egata . [egata mo`e da ja prezentira{ sam. vo dvojka ili grupno. . PODGOTVI IZVE[TAJ Za naredniot ~as podgotvi izve{taj za maskenbalot vo tvoeto u~ili{te. Kolkupati mese~no izleguva od pe~at? U^ESTVUVAJ VO NATPREVAROT ZA NAJDUHOVITA [EGA Predlo`ete mu na va{iot u~itel da organizira natprevar vo izvedba (dramatizacija) na najduhovita {ega. Na natprevarot neka se prijavi sekoj koj saka.prvi april. .koj u~estvuva{e vo nego. .kakvi maski podgotvile u~esnicite.SOZDAVAJ Izmisli u{te dva stiha za da ja zavr{i{ zapo~natata {esta strofa: Me izlaga te izlagav __________________________ __________________________ PRODOL@I SO AKTIVNOSTITE NA ^ASOT PO TEHNI^KO OBRAZOVANIE Za u~ili{niot prvoaprilski maskenbal podgotvi interesna maska i u~estvuvaj vo natprevarot za najuspe{na maska vo tvoeto u~ili{te.koi bea pobednici.kade i koga se odr`a maskenbalot. Napravi sporedba so tvoeto spisanie {to go ~ita{. Izve{tajot treba da gi sodr`i slednive podatoci: . .

od nea iznikna mladovo drvo... .. Ete. dali ja saka{ svojata majka? . .gordeliva be{e ~avkata.Ej. A nedaleku od nea raste{e druga cre{na.A ti ~avko. .. Gorjan Petrevski 126 . .. IZRAZI SE Objasni kako ja razbira{ ovaa narodna pogovorka.raska`uva{e toj. zatoa treba pomalku da drdori{! I da znae{ deka starata cre{na e nejzina majka. mlada.~avko! .. ubavice! Zarem ne ti pre~i onaa starica? . Edna{ ~avkata £ podvikna na mladata cre{na: . Nejzinite rasko{ni granki ja pravea u{te poubava.Pra{aj me ne{to poumno. vitka. nikoga{ ne dozna deka navredata boli pove}e i od rana. A KOSKI KR[I.ja pra{a. Samo so gor~ina se nasmevna.Narodna pogovorka: JAZIKOT KOSKI NEMA. A i taa nekoga{ be{e mlada i ubava. osakatena. A starata cre{na ne re~e ni{to.se navredi drvoto. ^avkata se zasrami i bez zbor odleta.. Kako mo`e jazikot da kr{i koski? Pronajdi i drugi pogovorki so ista poraka! NAVREDA Na rit~eto ima{e dve cre{ni. koj ne ja saka rodenata majka! . Ima{e samo u{te dve granki. nagrdena.E. Pred pove}e godini edna nejzina semka. tokmu jas ja istrkalav malku ponastrana. I bidej}i be{e obi~na ~avka. Ednata be{e stara i {upliva. Dodeka pak. vetrot ne mo`e{e da se vozdr`i..Pa.

Pritoa potrudi se re~enicite da gi pro~ita{ so pravilna intonacija. POSTAVI PRA[AWA Postavi £ dve pra{awa na mladata cre{na i dve pra{awa na vetrot. VE@BAM IZRAZNO ^ITAWE Pro~itaj go ovoj raskaz pred tvoite roditeli. Menuvaj ja i bojata na glasot za da gi imitira{ ~avkata. obele`i gi so moliv~e logi~kite celini i daj im naslov. Od kogo ~avkata zasrameno odletala bez zbor? Objasni kako ja razbira{ poslednata re~enica. Razmisli za poinakov kraj na raskazot! ZNA^EWE NA ZBOROVITE Razgovaraj so tvoite roditeli i pronajdi go zna~eweto na slednive zborovi: drdori vitka rasko{na - DOMA[NA ZADA^A Preraska`i go raskazov vo tetratkata spored planot {to go napravi. Taka }e go napravi{ planot na raskazot po kogo }e go preraska`e{ mnogu lesno. 127 . vetrot i mladata cre{na. FORMULIRAJ NASLOVI NA CELINITE ^itaj go raskazov tivko. Objasni ja porakata na pisatelot.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT [to te voodu{evi vo ovoj raskaz? Pronajdi ja re~enicata od koja doznava{ deka starata cre{na e navredena.

svetkaa bezbroj kapki rosa.. zameni go so zbor {to ima isto ili sli~no zna~ewe: †. Ama nivniot `ivot e kus.ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE SOGLEDAJ I ZAKLU^I se dvi`i ~ekori brza doa|a tr~a dnevnik u~ebnik roman slikovnica re~nik ODI KNIGA Zborovite od desnata kolona iako se razli~ni po forma.. Pritoa sekoj zbor napi{an so sina boja. Ne~ujno.# 128 . kako biserni zrna. PRIMENI GO NAU^ENOTO Za sekoj zbor pronajdi po eden ili pove}e zborovi so isto ili sli~no zna~ewe i zapi{i gi vo vakva tabela: govori ka`uva ku}a ulica vesel obuvki patiki ~izmi u~itel roditel majka Prepi{i go sledniov tekst. Vo cvetnata gradina trendafilot `edno go o~ekuva{e plisokot na son~evite zraci.. So izgrevot na sonceto vedna{ }e is~eznat. Niz negovite cvetovi. Site go ozna~uvaat poimot ODEWE ili KNIGA.. Za da postigneme pogolema slikovitost i preciznost vo iska`uvaweto ~esto koristime razli~ni zborovi {to imaat isto ili sli~no zna~ewe.Na istok osamnuva{e novoto utro. Bez {um. imaat isto zna~ewe kako i zborot so kogo se povrzani so strelkite.

Nabrgu }e se ~ue{e i grubiot cvrkot na golemite i grubi pilenca. Pritoa sekoj zbor napi{an so rozova boja zameni go so zbor {to ima sprotivno zna~ewe.ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE Cvetko e vesel. Imam mnogu prijateli. (Pticite si zaminaa vo toplite krai{ta) 3. Pritoa potrudi se vo sekoja re~enica da zameni{ po eden ili dva zbora so sprotivno zna~ewe: 1. Deneska imav lo{ den. Pticite se vratija od studenite krai{ta. Prepi{i gi re~enicite vo tetratkata. 4. Moeto letalo letna nagore. Na najniskata granka sekoja prolet dve ta`ni ptici go obnovuvaa staroto golemo gnezdo. Taka tekstot }e ja dobie svojata celosna smisla i ubavina: Daleku od na{ata nova ku}a ima{e edno nisko drvo so retka kro{na. 129 . Kakov e Tome? ZAKLU^I Pronajdi zbor tamu kade {to nedostasuva i ka`i mu go na drugar~eto do tebe: den no} bogat bolest zdravje visok dobri grdo nizok lo{i utro glad qubi umna smel svetlo sitost mrazi Kakvo zna~ewe imaat zborovite {to im gi dodade na dadenite zborovi? VE@BI Prepi{i go sledniov tekst. 2. Koga }e potporasnea i tie n¢ rasta`uvaa so svojata ta`na pesna.

bobence. 130 . [to bara? Ogan~e. zdru`i gi prstiwata. ti se smee{ kako srebro. a do nego . a sega ti mu ja pee{ na nekoe detence. ~uk! Koj ~uka? Stojan~e. po zeleni trevki. Vlezi. a do nego . na{ata igra da si ja po~neme stara i prosta: ^uk. a do nego . {at~e da go lapne! Bla`e Koneski Daj mi gi ra~iwata. skokotliva igra za prstiwata za no`iwata: Maloto prste prosence.le{ni~e. IGRA SO DETE Na }erka mi Milo. zemi si. ti se smee{ kako izvor~e: te~e smea vo brazdi~ka bistra. a do nego .POTSETI SE Potseti se na nekoja pesni~ka {to ti ja peele dodeka si bil mal. pee sme{na pesna.jagot~e.grozjence. vrap~e da go ~apne. Ka`i mu ja na tvoeto drugar~e od klupata.

ogan~e. ra~iwata. zaedno pobarajte vo prvata tema od ovoj u~ebnik i pro~itajte glasno.? GO ZBOGATUVAM RE^NIKOT prosence . Ako si zaboravil. Zapi{i vo tetratkata i ti nekoja detska zalagalka. Kakov efekt se postignuva so slednive zborovi: prstiwata. Izberete najdobar recitator. Stojan~e. ZABELE@I Koi dve strofi se zalagalki koi najverojatno i tebe so niv te zaigruvale tvoite roditeli ili babi i dedovci.proso (od milost) bobence .RAZGOVARAME ZA PESNATA Na koj period od detstvoto te potseti ovaa pesna? Na kogo mu ja posvetil pesnata poetot Bla`e Koneski? Na koja vozrast bila negovata }erka koga £ gi peel ovie pesni~ki? Koe silno ~uvstvo na poetot e izrazeno vo ovaa pesna? Najdi gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi. KOJ E BLA@E KONESKI Ka`i mu na drugar~eto {to znae{ za poetot.grav~e (vo isto~nite govori) Pronajdi gi i zapi{i gi vo tetratkata site zborovi so koi se iska`uva ne{to malo ili milo. 131 .. Povtorete {to ste nau~ile. ZADA^A Nau~i ja pesnata napamet i recitiraj ja na ~asot. izvor~e..

da gi pee popot. koga kru`evme okolu crkvata i so sve}i si gi gorevme kosite na glavite. odevme v crkva. Da ti e `al da stapne{ so niv na patot. No. toj rasko{en proleten i prazni~en den e nezaboraven. za da "se ker{ime#. Eden od tie veligdenski denovi be{e isto taka interesen i zabaven za nas decata. toa be{e radost golema. bidej}i sekoj den ne e Veligden. vo novo pleteno xemper~e. Odevme i so po dve-tri crveni jajca vo u~ili{nite torbi. A ako pak ti kupile patiki. a so nego i krajot na u~ebnata godina. so cvetni granki od ovo{kite i so crveni jajca staveni na pamuk vo ko{ni~kata. kako {to velime vo Vev~ani.POTSETI SE I RASKA@I Potseti se na edno tvoe interesno do`ivuvawe od minatiot Veligden i raska`i mu go na drugar~eto do tebe. potoa vleguvavme vo "normalen kolosek#. Site bevme oble~eni vo ne{to ubavo. na u~ili{te site bevme izgoreni vo kosite. Deca so beli pleteni ko{ni~ki. VELIGDEN Veligden. Naum Popeski 132 . So ko{ni~kata so crveni jajca. za{to poleka. novi gumeni opin~iwa. za da ne se "sker{et#. Toa bea ubavi prazni~ni denovi. no sigurno se bli`e{e letoto. U~ili{niot dvor tie denovi be{e poln so lu{pi od veligdenskite jajca vo razni boi.

baba i dedo za veligdenskite obi~ai vo nivniot kraj. Ona {to e novo i interesno za tebe zapi{i go vo tetratkata. sega u{te edno navra}awe.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Opi{i {to nosele decata od Vev~ani koga odele v crkva na Veligden? Kako bile oble~eni? Pokraj obi~aite vo crkvata. {to u{te im bilo interesno i zabavno na decata? Kako izgledal u~ili{niot dvor za vreme na veligdenskite praznici? Pronajdi gi i podvle~i gi so moliv~e dvata zbora {to ne se literaturni. Sekoj zapis vo knigava e prikazna za sebe. po~ituvan ~itatelu. Napi{i ja nivnata literaturna forma. deteto vev~an~e od pedesettite godini na 20 vek.. Ti. so spomeni koi slikovito zboruvaat za tie nezaboravni denovi od moeto detstvo vo Vev~ani. Po {to ti e poznato tebe seloto Vev~ani? DOZNAJ I ZAPI[I Razgovaraj so tvoite roditeli. PREPORAKA ZA ^ITAWE Pobaraj ja vo tvojata biblioteka i pro~itaj ja knigata †Spomeni vo sliki# od Naum Popeski 133 . vo pazuvite na planinata Jablanica. Del od moeto detstvo opeav vo stihozbirkata †Detelinka so ~etiri lista#. a vo site zaedno sum jas. a eve. }e se sretne{ so moeto detstvo. me|u koricite na ovaa kniga. preku knigava †Spomeni vo sliki#. PISATELOT NAUM POPESKI ZA SEBE Detstvoto e mojot neiscrpen izvor na inspiracija..

Vasil Pujoski ZNA^EWE NA ZBOROVITE {tukna . napu{ti go katil . kaj se mu{na {ekna {utre koga slu{na. glupavo (od {ut . da razbere batali go . [umi {uma od {u{lawe {tuka {utre od du{kawe ama ni{to ne nadu{i {to za{u{ka da dou{i.{u{kawe da dou{i .praznoglavo. [u-{u. {u{ka~ katil nikoj vetrot ne go fatil.Ka`i mu na drugar~eto nekolku brzozborki {to gi znae{.bez rogovi) {u{lawe . {u-{u.da sfati.zapostavi go. Natprevaruvajte se koj }e ka`e pove}epati edna brzozborka bez gre{ka. [U[KA^ [U[KA [UTRE DU[KA Ne{to {u{na. [turo {utre du{kaweto vetre ti e {u{kaweto batali go.mnogu lo{ Koi od ovie zborovi prvpat gi sretnuva{? 134 . {u{ka~ {u{ka vetre {utre da nadu{ka.zbesna {utre i {turo . se za{u{ka {tukna kutre da nadu{ka {to li {u{na.

RAZGOVARAME ZA PESNATA Objasni {to te razveseli vo ovaa pesna. Ka`i mu ja na drugar~eto i nateraj go da ja ka`e tripati ednopodrugo bez gre{ka. Obidi se i ti da sostavi{ brzozborka od edna re~enica. a koj du{ka~ot? Na koi narodni kratki umotvorbi te potseti ovaa pesna? [to mu ka`a na drugar~eto pred po~etokot na ~asot? ZADA^I Nacrtaj vakva tabela vo tvojata tetratka i izvle~i gi site imenki i glagoli koi vo sebe ja sodr`at soglaskata { Imenki so { Glagoli so { Dopi{i u{te po pet imenki i glagoli {to }e gi izmisli{ vo koi }e se povtoruva nekoj glas po tvoj izbor (soglaska ili samoglaska). 135 . Organizirajte natprevar vo recitirawe bez gre{ka. Nau~i nekolku napamet i koristi gi vo igrata so tvoite drugar~iwa. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Pobaraj vo u~ili{nata ili gradskata biblioteka kniga so brzozborki od makedonski avtor. Koja soglaska e najzastapena vo pesnata? [to postignal so toa poetot? Koj e {u{ka~ot. ORGANIZIRAJTE SE ZA IGRA Sekoj neka nau~i napamet edna strofa od pesnata.

Potoa go be{e izramnil so trweto so koi bil ispozaka~en. Se zapregnal krtot i izoral edno mesto. a pak ti da posee{. Zele edno kutle da si ja delat p~enicata. Arno ama u{te so prvo bea se zakarale. Nemalo nikoj da pomine da gi kutrulisa. bre e{ko.mu odgovoril krtot . Fatil e{ko i be{e go poseal izoranoto mesto.Ami {to }e fatime. . za da rabotat selska rabota. a jas }e poseam.Mnogu arno . Taka velej}i ne mo`ele da se pogodat. bidej}i toj pove}e se ma~el koga go vla~el mestoto! I krtot sakal da e kutleto ponagneteno. za }ef go be{e storil.kako prvo }e n¢ ~eka da go izorame poleto.ti izoraj. LISICATA. . Eve jas }e izoram.mu rekol e{ko . trkalaj}i se po poseanoto mesto. ete ja kuma lisa kaj vrvela i bez da ja povikaat be{e se vratila da vidi {to e taa |urultija. E@OT I KRTOT E`ot i krtot se zaorta~ile nekoga{. ~unki toj vo oraweto si gi iskr{il noktite. }e se ispotepale: per~e za per~e se bea fatile.E. Za pakost. .rekol e{ko . ~unki e{ko sakal kutleto da e ponagneteno. Be{e se storil eden beri}et. . 136 .sega {to da fatime rabota? .SETI SE So koi osobini naj~esto e zakitena lisicata? Raska`i nekoja pointeresna basna za nea. bre krtu. stra{na rabota! Go o`nale i go ovr{ile.

E ti. merak beri}et . za da si gi odnesam na vodenica.se spasi pakost .`elba. vie imate devet kila i kutle i slamata za delewe. krtule mrtule. Dvajca se karaat.im rekla kuma lisa. POVRZI Koi narodni pogovorki odgovaraat na sodr`inata? Krivo sedi. . p~enica edno kutle .za{to per~e .pramen kosa kurtulisa . taa. e`e me`e. bidi rabotliv.makata RAZGOVARAME ZA PRIKAZNATA Na kakov jazik e napi{ana ovaa makedonska narodna prikazna? Zo{to se skarale e`ot i krtot? Kako presudila lisicata? Zo{to ne se slo`uva{ so nejzinata presuda? Objasni ja mislata na lisicata: "Eve vaka biduva za vas pravina. da im ja deli p~enicata.se zdru`ile }ef .{teta. tebe. Eve vaka biduva za vas pravina. Makedonska narodna prikazna ZBOR PO ZBOR . . Mo`ete da napravite oddelenski re~nik vo koj }e gi zapi{uvate site novi zborovi na koi }e naidete. {to se karate. bre e{ko i ti krtule? [to imate da delite. kako {to e pravo. raspravija alot . za da se prika`uva#. beqa |urultija . Ako ne si bogat. tretiot koristi. e{ko me{ko.RE^NIK Vo prikaznata }e sretne{ mnogu zborovi od narodniot jazik od koi nekoi retko se koristat. samo da ne se karaat. prava kako ja`e v torba. na ti ja slamava da si le`i{. pravo sudi. ta {to tolku se karate? . A za lisica misica }e bidat devette kila p~enica.im rekla lisa i ja ograbila od krtuleto i e{ka pe~alenata stoka. prava kako ja`e v torba. 137 .More.tolku dosta ti e za celo zimovi{te. krtule mrtule.. Gladna me~ka oro ne igra.stara merka za merewe `ito ~unki . be{e si go ka`ale alot pred nea kako pred nekoj praveden sudija i bea ja pomolile.rod od nivite kutle . Zapi{i gi vo tvojata tetratka. Otkako gi pra{a kuma lisa. se zaorta~ile . i ti. eve pravo kako se deli: tebe.kavga. za da se prika`uva.

OPI[I (boi. Va{ite kocki zaka~ete gi na tablata i razgovarajte za va{eto mislewe. formi.RAZMISLI . 138 .POTRUDI SE So tehnikata kocka obidete se so tvoeto drugar~e od klupata da ja pretstavite lisicata od ovaa prikazna i od basnite vo koi ste ja sretnale. veli~ini) SPOREDI (na {to e sli~na) PRIMENI (koj del od nea se koristi i za {to) ASOCIRAJ (na {to te naveduva da razmisluva{) ARGUMENTIRAJ (za ili protiv) ANALIZIRAJ (od {to e sostavena) Napravete vakva kocka na list i popolnete ja.

) Sekoga{ sedi v ku}a. Postavete £ i vie edna gatanka na u~itelkata. Toj {to ne znae da ja dovr{i pogovorkata izleguva od igrata. (r. Nau~i i nekolku brzozborki. (p.. tenki. Krugot se povtoruva dodeka ostane samo eden .v) POGOVORKI Dolga kosa .. Odberi si edna od dadenive brzozborki ili onaa {to si ja nau~il.zlaten klu~.pobednikot....PRETHODNA PODGOTOVKA Pronajdi nekolku novi gatanki i nau~i gi. Vodata i ognot prijateli ne stanuvaat. da pomini pop. ZABAVNA TRADICIJA GATANKI Tri meseci e prazno.. 139 Na dve stebla viti. Zamoli gi povozrasnite da ti ka`at nekolku interesni pogovorki... Mrzata e krasta. Natprevaruvajte se i zabavuvajte se: Sekoj neka napi{e po edna gatanka i neka £ ja dade na u~itelkata... Mara golema Petre pletit plot. Mara mala. ^esta e poskapa od parata. Eden u~enik }e ja po~ne pogovorkata i }e mu go frli top~eto na drugar~eto koe treba da ja dovr{i.. lo{ rasol. Lo{ kantar katran mere{e. Naredete se vo krug. Sekoj treba da ja izgovori brzo i bez gre{ka tripati ednopodrugo. i p. (u.e) BRZOZBORKI Bel petel. Taa }e gi odbere najinteresnite i }e vi gi postavuva kako pra{awe.. Neka odgovara koj prv }e se doseti i }e krene raka.. DOSETI SE I POBEDI Organizirajte nekolku igri niz koi }e poka`ete kolku ste nau~ile od na{ata bogata narodna riznica. bela pepel preta{e. Na{ rasol. a devet polno. Aren zbor . izrasnale pet granki. .kratok um. Ako ja dovr{i toa po~nuva nova pogovorka i podava na drug. a pak e vla`en. Toj {to }e zgre{i otpa|a od igrata.

Vo mojata tetratka }e napi{am po nekolku zborovi so isto ili so sli~no zna~ewe za zborovite: radost. v) broenici. iskoristil dve narodni tvorbi posveteni na decata {to se vikaat: a) brzozborki. kom{ika. gusto .___. nisko ._____. {iroko . nagrada . krevet.Igra so dete# {to £ ja posvetil na svojata }erka. vesel ._____. b) zalagalki. ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE Nau~iv koi zborovi imaat sprotivno zna~ewe i zatoa mo`am brzo da se dosetam da gi ka`am zborovite koi imaat sprotivno zna~ewe od poso~enive: daleku . ne`en .______. 3. Nemam snimeno ta`ni pesni.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE Za da ne povtoruvam isti zborovi. nasmean . Koja pesna vo ovaa tema poetot ja napi{al po primerot na narodnite brzozborki? a) Ptici b) [u{ka~ {u{ka {ture du{ka v) Igra so dete 24 140 . napred .____. Slednive odgovori }e gi ka`am usno: 1. tabletka.. a za da postignam pogolema slikovitost i preciznost vo iska`uvaweto umeam da koristam drugi zborovi koi imaat isto ili sli~no zna~ewe. Odgovorot na gatankata Dolga Neda senka nema e: a) brod b) manekenka v) reka 2._____. 4. Slednive zborovi od narodniot jazik }e gi zamenam so zborovi od standardniot jazik: }ef . Vo tetratkata }e gi prepi{am re~enicite i vo niv }e zamenam po eden ili dva zbora so zborovi so sprotivno zna~ewe: Male~kata Mila ima retka kosa._____.____.____. pokrivka. 1. 1.___. muabet .____.____. Poetot Bla`e Koneski vo pesnata . pakost . ~evli.____.

SE ZAMISLUVAM Objasni kako ja razbira{ pogovorkata [TO ]E SI POSEE[ TOA ]E TI NIKNE. [to see{ ti vo `ivotot? Kako se odnesuva{ so bliskite vo semejstvoto. no mnogu pou~na prikazna. a kako kon u~eweto? 141 . Kineska narodna prikazna [TO NAJVA@NO NAU^IV OD OVAA LEKCIJA Zo{to na selanite sekoja godina im se ra|ale s¢ pomali i pomali kompiri? [to sfatile na krajot selanite? Kakva bila berbata narednite godini? Zapi{i dobro vo tetratkata {to nau~i ti od ovaa kusa. selanite koi seele kompiri. gi izeduvale pogolemite. Go pravele toa so godini. so drugarite. dodeka ne stanale mali kako `ir~iwa! Toga{ sfatile deka e podobro da gi jadat positnite. a za sadewe da gi ~uvaat pogolemite kompiri. so lu|eto koi gi poznava{ i tie {to ne gi poznava{? Kako se odnesuva{ kon prirodata. Samo taka prirodata im obezbeduvala dobra berba sekoja godina. no zabele`ale deka sekoja godina kompir~iwata stanuvale s¢ pomali.Svetot okolu mene VREDNA LEKCIJA Mnogu odamna. a za sadewe gi ostavale pomalite kompiri.

.i nam jazikot da ni se isu{i i slugi da vi bideme dodeka sme `ivi. ]e nosi{ voda vo re{eto ili }e bara{ vlakno vo koko{kino jajce. bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen od ostrovot Ohoho. Izmenovci i ^izmenovci.rekle bra}ata Izmen po tri dena na ostrovot . A {to da se pravi so lu|e koi gi voznemiruvaat onie {to ne se kako niv. pusto. koi pred tri godini go zagrozija redot i mirot. .Koga ti izvikuva{ "oho-ho#. najlukavite i najal~nite. ]e jade{ samo suva riba ispe~ena na `e{koto sonce i }e gleda{ vo neboto dali }e zavrne za da se napie{ voda kako ~ovek. neka go smenat malku vozduhot. Kaznata {to im ja izrekol gradskiot sud. a bradite im se spu{tile duri do kolenata.Eh. ni{to. najbogatiot ostrov na izmislenata planeta Iks.Pa. em se stepale. Ne se vratile ni po tri meseci. . . kakvo ~uvstvo izrazuva{? @ITELITE NA OHOHO Na Ohoho. . Da ne se najde{ tamu.toa sme nie izmamnicite i porane{ni neranimajkovci. I vedna{ }e pobegnele od niv. A {to drugo da pravi{ koga ne mora{ ni da u~i{. em se skarale. a ni da se gri`i{ za ne{to? Pa. na zadovolnite Ohohonci im stanalo mnogu zdodevno. 142 . najsiroma{niot ostrov na planetata Iks. eden den. osven da se proteraat od ostrovot Ohoho. Se vratile duri po tri godini koga stanale ko`a i koska.Eh. ja izmislil poznatiot mudrec Koso Belobrad. No mudrecot Koso Belobrad im ja raska`al prikaznata za nivnoto stradawe na pustiot ostrov Eh i ~esnite Ohohonci se smirile. a go popre~uvaat i javniot red i mir? Ni{to drugo. samo da se vratime na ostrovot Ohoho.belki toa }e im go pridotera pametot. samo da se vratime na na{iot ubav ostrov Ohoho! . . pa po~nale da se karaat. @itelite na Ohoho ne mo`ele da gi prepoznaat. Pomislile deka tie se od planetata Zemja. A na ostrovot Eh nema {ega.priznale bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen .rekle i bra}ata ^izmen . No bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen ne se vratile po tri dena. I bidej}i imalo s¢ i bidej}i prestanale da razmisluvaat za utre{niot den. ni da raboti{. S¢ e suvo. za koja u~ele deka lu|eto tamu ne znaat drugo osven da se karaat i da se tepaat.Taka e. . I bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen bile proterani na ostrovot Eh.rekol mudrecot Belobrad. . lu|eto imale s¢.neka ni se isu{at jazicite koi znaeja da lomotat i da pravat neredi. Inaku ne ti preostanuva drugo osven da cedi{ sok od bodlikavite kaktusi. I taka. Tamu mo`elo da se pronajde i ona {to ne mo`at da go izmislat i najmudrite.

.se za~udil sudijata. Zadovolstvoto tolku gi zaslepilo. kako {to navalile. .I nie sakame da n¢ progonite na ostrovot Eh! . .Otkako uvidele kolku se popametni i pomirni bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen. ubavinite i bogatstvata na ostrovot Ohoho koga `iveat ovde? . . Risto Dav~evski 143 .Kako mo`e da ne gi gledaat dobrinite. site `iteli od ostrovot Ohoho se sobrale pred sudot. A slepi }e bidat s¢ dodeka ne im dopu{time da gi uvidat bogatstvata i dobrinite na ostrovot Ohoho. Se sobrale i vikale vo hor: . Ubavinite na Ohoho najubavo se gledaat od neubavinite na ostrovot Eh. ovie }e ne skalpiraat! A mudriot Koso Belobradiot odgovoril: .objasnil mudrecot Belobrad . {to po~nale da stanuvaat lo{i.pra{al glavniot sudija.za da mo`at da gi vidat treba da gi oddale~ime od Ohoho.Se razbira deka morame da gi kaznime.Dokolku ne im ja ispolnime `elbata.Ne gi gledaat.[to da pravime? .

gradovi. Povrzi go so porakata od raskazot. a ti vo tvojata tetratka. (Ohoho Ohohonci) Napi{i im pismo na Ohohoncite na planetata Iks i objasni im deka `itelite na Zemjata ne se karaat i tepaat me|u sebe. Pokraj niv izmisli i zapi{i neobi~ni imiwa na u{te pet planeti. Neka ti pomognat poslednite dve re~enici. se po~ituvaat i se pomagaat me|u sebe. zemji ili ostrovi. a do niv izvedi gi imiwata na nivnite `iteli...RAZGOVARAME ZA NEOBI^NOTO VO RASKAZOT [to ti be{e neobi~no vo ovoj raskaz? Na koja planeta se nao|aat ostrovite Ohoho i Eh? Si ~ul li dosega za nea? Kako `iveele `itelite na ostrovot Ohoho? Zo{to bile proterani na ostrovot Eh bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen? Kakva promena nastanala kaj niv po trigodi{niot prestoj na ostrovot Eh kade {to vladeele su{ata i gladot? Kakvi bile `itelite na Zemjata spored ona {to go u~ele na planetata Iks? JA OTKRIVAM PORAKATA NA RASKAZOT Povrzi go ovoj raskaz so realnosta i otkrij ja negovata poraka. ODBERI SI ZADA^A I SOZDAVAJ Zapi{i gi vo tetratkata site neobi~ni imiwa {to gi sretna vo raskazot. 144 . Razgovarajte na ~asot. tuku deka tie u~at i rabotat vredno. Ne zaboravaj da gi pokani{ da ti dojdat na gosti za da se uverat vo toa. Napi{i sostav so naslov "Ja ~uvam mojata planeta Zemja#. izberete najdobra formulacija za nea i zapi{ete ja na tabla.

Kaj imiwa na ulici. a jas moeto omileno spisanie Razvigor. [totuku ja do~itav knigata Skazni za Vozovija od Gligor Popovski. Dedo go ~ita vesnikot Dnevnik. Mnogu mi e interesna emisijata "Aj ti zami`i#. 4. 145 . vesnici: Ja kupiv knigata "Gotvarski skazni# od Slavka Maneva. Kaj imiwa na emisii. teatarski pretstavi. 3. Koga se naveduvaat tu|i misli i zborovi: Dedo sekoga{ ni vele{e: "Koj ne slu{a majka. 2. tato Utrinski vesnik.PRAVOPISNI ZNACI NAVODNICI PRAVILNO UPOTREBUVAJ GI NAVODNICITE: 1. 5. hoteli. Gligor Popovski e dobitnik i na nagradata Kurir~e. Majka mi ve~er }e ja gleda operata "Travijata#. A mene mi e omilena u~ili{nata programa Yvon. pretprijatija: Hotelot "Aleksandar palas# e sekoga{ poln so gosti. filmovi. Makedonijo. Ulicata "Partizanski odredi# e mnogu {iroka. Brat mi go ~ita spisanieto "Na{ svet#. 2. spisanija. 4. 3. Baba mi ne propu{ta niedna emisija Dobro utro. Mojot drugar `ivee na ulica Goce Del~ev. Na Filolo{kiot fakultet "Bla`e Koneski# se izu~uvaat mnogu jazici. Razmenete si gi tetratkite so drugar~eto i otkrijte si gi eventualnite gre{ki i ispravete gi. firmi. Kaj naslovi na knigi. mnogu }e strada vo `ivotot!# SRABOTI SAMOSTOJNO I PROVERI SE Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka i stavi gi navodnicite kade {to misli{ deka treba: 1. manifestacii: ]e peam na "Zlatnoto slavej~e#.

zree. se mele. se pe~e. se vee. se ora.RAZMISLI I PODREDI Podredi gi glagolite koi gi ozna~uvaat site dejstva so koi se dobiva lebot . Lebot e sladok i koga so ladna goltka v grlo `etvarot `edno }e re~e: .@ega e. Toj ima dobra du{a. Lebot e trud i radost. ko more {to se ni{aat. Lebot e sladok i od bessonite no}i.od po~etnata do zavr{nata faza: se see. Lebot e sladok od srcata na `itnite zrna. Za sekoja rabota te{ka so pravo se veli i zbori: . leb so devet kori! Razmisli zo{to za nekoj ti rekle ili se slu{a: . Vasil Mukaetov 146 . za lebot site rabotat.Dobar e kako leb. lebot se pe~e. ZO[TO E SLADOK LEBOT Lebot e sladok od toplite brazdi na ora~ite. se `nee. Zatoa e lebot sladok! Od sabota do sabota. na pekarite {to ne znaat za po~in. od toplite kapki {to vrnat po zelenite `ita. se mesi. Lebot e sladok od tvrdite dlanki na seja~ite.Ova e te`ok leb.

LEBU.) Na ~asot po likovno nacrtaj ja poetskata slika koja ti ostavi najsilen vpe~atok. Koja narodna izreka }e ja odbere{ kako zaklu~ok od sodr`inata na pesnata? 147 . MANXA SAKA. Objasni go procesot i sporedi dali to~no si gi podredil glagolite na po~etokot na ~asot! Koi fazi od procesot na proizvodstvo na lebot ne se spomnati vo pesnata? Odgovori na poetovoto pra{awe: Zo{to za nekogo se veli dobar e kako leb? Otkrij gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi.JAS POVRZUVAM LEBOT E POBLAG KOGA E ZARABOTEN AKO SE SKR[I LEBOT. SOZDAVAJ Napi{i sostav so naslov "Koga mama mesi leb# (pita.RAZGOVARAME ZA PESNATA Odgovori mu na poetot so edna re~enica: Zo{to e sladok lebot? Koj stih od pesnata mo`e{ da go navede{ kako odgovor na ova pra{awe? Vo prvite ~etiri strofi e opi{an makotrpniot proces na proizvodstvo na leb. LESNO NE SE LEPI. LEBOT SAKA POTEN GRB. Diskutirajte so drugar~eto za narodnive izreki za lebot i potrudi se sekoja da ja povrze{ so situacii od sekojdnevniot `ivot. LE@I... kifli. kola~iwa. LEB NEMA. NARODOT REKOL . DA TE JADAM! LEB BEZ KVAS NE BIDUVA.

po~nete so pi{uvanje. no znae{e deka ne{to }e se slu~i i deka negovata `elba.Svari kafe! Dime ne pie kafe.Ne. Vlado Dimovski DA RAZGOVARAME Na koj na~in Dime im pora~al na roditelite deka saka sestri~ka? [to misli{: zo{to Dime ne razgovaral za negovata `elba direktno so roditelite? Kako bi postapil ti da si na mestoto na Dime? 148 . Zav~era. Prvin se fati za glava. Odi da vidi{ {to napravil sin ti vo detskata .mu vrati naluteno Dime. Vo detskata vleze i tatko mu.. neli?! Ako e taka.Sakam sestri~e! . na yidot vo detskata soba. so crvena kreda nacrtal golem {trk so golem klun na koj visi bebe zavitkano vo peleni. Bidej}i mol~enjeto e malku neprijatna rabota. .ISKA@I SE Koj posakuva da ima brat ili sestra? Ste im ka`ale li na roditelite za va{ata `elba? [to vi odgovorile? ZA EDEN DIME I NEGOVATA @ELBA Dime znae da ~ita i pi{uva.. Go sedna na trosedot. ne se otka`uva lesno od namerata da im ka`e na site {to i kako naumil. ... No. Dime mol~e{e. .vika{e majka mu i gleda{e kon tatko mu. najmnogu saka da crta. Nacrtal celo nebo na~i~kano so {trkovi. [to se slu~i potoa?! Ajde da se dogovorime vaka: Jas bo`em ne znam {to se slu~i. Koga vleze majka mu i koga vide. a vie znaete. Ama. so ova dete nikoj ne mo`e da izleze na kraj. site mol~at.. a potoa go fati za raka Dimeta i go odnese vo dnevnata soba. Se ~udi u~itelkata.mu podvikna tatko mu. Site mu velat deka koga }e porasne }e bide slaven slikar. Dime e uporen. se ~udat i negovite roditeli. nikoj ni{to ne go pra{uva. Vo posledno vreme najmnogu crta {trkovi koi nosat bebiwa vo klunovite. tie {to treba ja razbraa. Site mol~ea.Ka`uvaj! .. tatkoto se svrte kon majkata i i podvikna: .

Tie {to sakaat da imaat brat~e ili sestri~e neka gi nacrtaat. Raska`i go raskazot.ZNAE[ LI? [to misli{ . DOVR[I GO RASKAZOT Raskazot ima voveden i glaven del. a potoa dovr{i go. Napi{i gi. Podarete im go crte`ot na roditelite. 149 . Sigurno ima{ mnogu idei. IZRAZI SE SO CRTE@ Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj go tvoeto semejstvo. Taka }e im ja iska`ete va{ata `elba. no nema zavr{en del.nosat li {trkovite bebinja? Koj te donel tebe na ovoj svet: {trkot na Dime ili majka ti? Objasni so svoi zborovi kako si nastanal.

PO PRETHODNO DO@IVUVAWE Opi{i go patuvaweto so voz {to go organiziravte so va{ite u~iteli. da si dojdat. Ma{inata da ja teram. nema zo{to da se ma~at. Da go nosam koj kaj saka. da se ka~at. `elezni~ar jas da bidam. pekav. site lu|e da gi zberam. site mesta da gi vidam. da ne trga nikoj maka. Segde taka traka-trika patnicite da gi vikam. @ELEZNI^AR Od s¢ srce `edno ~ekav i odamna sakav. Boro Sitnikovski 150 .

) 151 . . ZADA^I Dodaj £ na pesnata u{te dva stiha.. [to bi sakal ti da bide{? Zo{to toa go saka{? Koi drugi zanimawa gi poznava{? OBIDI SE Vo prozorecot nacrtaj se kako se gleda{ sebe si sega i kako se zamisluva{ po dvaeset godini. AJ.drugi poa|aat. .. s .od site strani! I mnogu patnici na peronot zbrani. .RAZGOVARAME ZA PESNATA [to nau~i od pesnata za rabotata na `elezni~arot? Od koi stihovi zaklu~uva{ deka `elezni~arot si ja saka svojata profesija? Pronajdi gi rimuvanite zborovi i ka`i kako se rasporedeni vo stihovite. POGODI SEGA. I po veter i po buri. . .. Neka bidat rimuvani zborovite: odat .vodat ili pee . Raboti vo tvojata tetratka. . sjajni {ini Kow ~eli~en smelo juri.. .) A SEGA. Opi{i ja profesijata na tvojata majka ili tatko.? Vozovi. I sonce koga gree.se smee... (. . . . Od utro do mrak tuka ima golema me{anica! Toa e (@ . Edni doa|aat . . vozovi . . . Po `elezni. sega po dvaeset godini Razgledajte gi va{ite prozorci i objasnete {to ste nacrtale.

postoela opasnost da dojde do raznorazni vozdi{ki od tipot: -Uf. poubavi..Lele.. slatka e so slatkosta na site slatki vo svetot. se~a~ot vleguva vo lift. Taa duri toga{ stanuva rasko{na. vnimanie. Koga taa torta }e po~nela da im se deli na gostite. a se slu{aat i edni vakvi zborovi: izedi me.Ova?! Go nej}am. tortini race.. koj ima tainstvena zada~a da gi vpie vo sebe neprijatnite vozdi{ki.nema. te prekolnuvam tvoja sum.. RODENDENSKI VOZDI[KI Popoleka i ne`no.OVA ZA MENE?! Ama. Toa se takanare~eni super rodendeni. ajde ne {eguvajte se! Pa ova ni za vo zabot ne e. a od sebe da ispu{ti drugi. Tortata mora da se opi{e par~e po par~e.. izleguvaat edni takvi. tamu kade {to lu|eto i bez da sakaat po~nuvaat najblagoprijatno da vozdivnuvaat. a od sekoe par~e vedna{ {tom }e bide ise~kano.. se podavaat kon jada~ot. . Toga{ nastapuva gospodin Sobira~ot Na Vozdi{ki. samo tvoja i na nikoj drug. Takvite vozdi{ki ne se ba{ najprijatni. kaj najde moeto par~e da bide najtenko!. si sakam drugo. Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al. Uaau!!! E sega. obi~ni torti . tamu mu davaat specijalen padobran i u{te pospecijalen no` za se~ewe torti. osobeno koga e vo pra{awe rodenden.. se vozi do najgorniot kat od taa ku}a. niz nego mo`am da ja vidam celata torta. ja se~e na par~iwa. Na toj na~in i taa trae podolgo. Spu{taj}i se ne`no kako snegulka pokraj tortata. Ovie vtorive se tolku golemi {to koga treba da se se~at.. A kako {to e poznato. Ima samo nevozmo`no ubavi i u{te ponevozmo`no golemi.Opi{i kako izgleda edna va{a rodendenska proslava... toj so no`ot capca-rap. . Van~o Polazarevski 152 . a niv gi ima bezbroj. Oboena e so vino`ito. . te molam lapni me.. Vozdi{ki sobrani na ubavi mesta i vo zgodno vreme. ama e proyirno.

Vo koi vidovi raskazi }e go vbroi{ ovoj raskaz? Podvle~i go so moliv~e soodvetniot vid: patriotski. neobi~en. Zapo~ni od nadvore{niot izgled. Za da ti bide polesno. SOZDAVAJ PO TVOJ IZBOR Nacrtaj ja najinteresnata slika od ovoj raskaz. veruvame. deka najmnogu te nasmeaja. Od {to }e bidat predizvikani takvite vozdi{ki. Pronajdi gi neobi~nite i ~udni pojavi koi. Kako si go zamisluva{ gospodin Sobira~ot Na Vozdi{ki? Izmisli mu drugo ime. pa prodol`i so sostojkite od koi e napravena i zavr{i so vkusovite na tie sostojki. 153 . prvo napravi plan na raskazot. Na toj rodenden treba da se ispu{taat najblagoprijatnite vozdi{ki. Napi{i sostav vo kogo }e opi{e{ eden super rodenden. ti treba da ja pronajde{ i opi{e{ pri~inata.OTKRIJ GO NEOBI^NOTO [to te nasmea najmnogu vo ovoj raskaz? Objasni zo{to. Preraska`i go pismeno raskazot. Zo{to ne ti se sme{ni i neobi~ni ~etirite vozdi{ki na decata? Priseti se i ti kolkupati si gi upotrebil. Ne zaboravaj da go povika{ na pomo{ gospodinot Sozdava~ Na Voodu{evuva~ki Vozdi{ki. humoristi~en. Opi{i ja tortata {to najmnogu ja saka{. fantasti~en. realisti~en.

taa uspea da ja pomine ovaa golema pre~ka. Za jadewe dobivaa samo po nekoja suva korka leb. a mora{e i kataden da nosi voda vo edno dupeno vedro. Na devoj~eto mu naredi da prede neras~epkan len. decata go zagubija trpenieto. dodeka mom~eto mora{e da se~e drva so tapa sekira. so iljadnici trwe mesto vlakna.pa gi povede so sebe.Sega mi padnavte v race! Moi ste! ]e mi gi rabotite najte{kite raboti! . Sepak. koja im re~e: .DOSETI SE Vo koi vidovi prikazni gi sretnuva{ samovilite kako izmisleni likovi? Kakvi samovili si sretnal vo niv: dobri ili lo{i? Razmenete go misleweto so drugar~eto. koj se pretvori vo ogromno griblo kolku rid. mom~eto frli zad sebe ~e{el. Vo bunarot `ivee{e vodna samovila. pa koga edna nedela samovilata otide v crkva. decata ve}e bea mnogu daleku. tie pobegnaa. So golema maka samovilata nekako uspea da se protne niz zapcite. pa devoj~eto frli zad sebe edna ~etka {to se pretvori vo ogromna fr~a golema kolku rid. VODNATA SAMOVILA Si `iveeja brat~e i sestri~e. pa pomisli: †Da se vratam doma i da ja zemam sekirata. igraj}i si kraj bunarot. Toga{ zad sebe devoj~eto frli ogledalo {to se pretvori vo staklen rid. so iljadnici zapci. Koga zavr{i slu`bata v crkva. se slu~i dvete da padnat vo nego. decata ja zabele`aa u{te oddaleku. samovilata se vrati doma. ta samovilata mora{e da se ka~uva preku nea so golema maka. Koga go vidoa toa decata. Me|utoa. pa ja sovlada i ovaa pre~ka. Najposle. Ridot be{e tolku mazen {to samovilata ne mo`e{e nikako da go premine. Taa vedna{ zabele`a deka pti~kite odletale. pa so golemi skokovi se zagna po niv. dodeka taa se vrati i dodeka go rase~e ridot na dve. Eden den. pa da go prepolovam stakleniot rid#. Bra}ata Grim 154 . pa na samovilata ne £ ostana ni{to drugo osven da se vrati vo svojot bunar. Me|utoa.

Koja pre~ka ne uspeala da ja sovlada? Nabroj gi fantasti~nite elementi vo bajkata. {to e toa {to im pomognalo da se spasat? Koja nivna osobina? GO OTKRIVAM ZNA^EWETO NA ZBOROVITE kataden . Samovilata neka bide dobra i neka im pomogne na decata.sad za nosewe voda fr~a .sekoj den vedro . Pro~itaj im na tvoite roditeli {to si napi{al i slu{ni go nivnoto mislewe. 155 . SOZDAVAJ Napravi izmena na bajkata.RAZGOVARAME ZA BAJKATA Zo{to na krajot na bajkata po~uvstvuva radost i zadovolstvo? Kako se slu~ilo brat~eto i sestri~eto da se najdat kaj samovilata? Kako se odnesuvala samovilata so niv? Objasni na koj na~in decata uspeale da se spasat od lo{ata samovila. IZVLE^I POUKA OD BAJKATA Zo{to samovilata postapuvala surovo kon decata? Koi lu|e se pretstaveni preku nea? A koi preku decata? Pokraj nevinosta.golema ~etka so ostri i cvrsti vlakna.

Ako si Cveta treba da li~i{ na cvet. Len~e. Ako si dete mil majski cvet. Ako si Tiho tih bidi kako son. Sne`ana. bidi mi `ivo. bidi mi zdravo. ako si Bor~e.ZNAE[ LI? [to zna~i tvoeto ime? Ti se dopa|a li? Od kogo si go dobil imeto? IMIWA Ako si Dragan na site bidi im drag. petki redi so red. kako med bidi blag. Ako se vika{ Blagoj. Ako se vika{ Zdravko. Ako se vika{ Petko. Ako se vika{ Yvonko. Ako si Vera. Gordana. bidi mi ukras na ovoj svet! Gligor Popovski 156 . Ako si Iskra zaiskri kako plamen. bidi zdrav kako plamen. Men~e. razlevaj smev kako yvon.

RAZGOVARAME ZA ZNA^EWETO NA IMIWATA Spored imeto poetot na sekoe dete mu ispra}a po edna po`elba. {to mu posakuva poetot na sekoe dete? Pronajdi vo poslednata strofa i pro~itaj naglas? VOO^I Koi imiwa }e im gi dade{ na decata od ilustracijata? Pro~itaj ja pesnata nekolkupati. Ver~e. Bez razlika na imeto. Sne`e. Najinteresnite pesni prepi{ete gi na list i zaka~ete gi vo va{eto literaturno kat~e na u~ilni~koto pano. Gordana i Men~e.prag TVORI Obidi se da napi{e{ pesna za tvoeto ime. JAZI^NA VE@BA Koi sopstveni imenki gi sretna vo pesnata? Pronajdi gi pridavkite {to gi objasnuvaat imiwata i `elbite na poetot? Potcrtaj gi sporedbite i pro~itaj gi. Cveta. Zapi{i gi vo tvojata tetratka vaka: drag . Len~e. Za da bide interesna koristi rimuvani zborovi. Pro~itaj ja pred drugar~iwata. Petko.blag . Razmisli {to zna~at ostanatite imiwa. Pronajdi sporedbi za Dragan. Smisli so koi zborovi }e ja zbogati{ sekoja rima. 157 . Bor~e. Kolku strofi ima vo pesnata? Po kolku stihovi ima vo niv? Pro~itajte gi rimite. Koja od tie po`elbi ti se dopa|a najmnogu i zo{to? [to misli{ ti: mo`e li imeto da vlijae na karakterot na deteto? Obrazlo`i go svojot stav so primeri od imiwata na tvoite drugar~iwa. Pronajdi gi i pro~itaj gi glasno.

se pofali Zlatka. kaj baba mi .re~e Stefan. Veseli . Mene }e mi bide ubavo . zar ne? Decata se podzamislija..Jas }e letuvam na planina. . .Jas }e odam na ezero! . No.v selo.Tamu ima livadi i reka. Gorjan Petrevski Na {to se veselat decata? Kade }e zaminat v leto? [to }e pravi ~i~ko Trifun preku letoto? [to ~uvstvuva{ ti sega na krajot na u~ebnata godina? Koj ostanuva vo tvoeto u~ili{te preku letoto? RAZMISLI Zo{to treba sekoe u~ili{te nekoj da go ~uva preku letoto? [to mo`e da mu se slu~i na u~ili{teto? 24 158 . Mnogu raboti odat preku nego i site go sakaat i po~ituvaat.se javi Marko. Taka? . ~i~ko Trifun? .se vme{a Marija.Kade }e letuva{? Kade.pra{a nekoe od decata. Site se veseli. Koga }e se vratite naesen da vi bide ~isto. A koj }e go ~uva preku letovo? Starite prijateli ne se ostavaat tukutaka. Toj e †doma}in# vo u~ili{teto i se gri`i da ima red. ^i~ko Trifun gi slu{a{e decata i se sme{ka{e.Jas }e ostanam ovde.KOJ ]E GO ^UVA U^ILI[TETO Dojde krajot na u~ebnata godina. Bea i veseli i ta`ni. mnogu pota`ni . U~ili{teto treba da se varosa..se podzamisli toj. A ti. . .zatoa {to }e ima koj da go ~uva u~ili{teto i preku leto. A planinata zarem ne e ubava? .se poglednaa decata. A jas go sakam moreto! . .zatoa {to ~i~ko Trifun ne }e mo`e da pojde na letuvawe.? .

Letoto }e te inspirira so mnogu interesni temi. za{to koga sme zaedno so drugar~iwata izmisluvame razni interesni igri.DETSKI IZVOR^IWA NA LETEN ODMOR Dojde krajot na u~ebnata godina. 159 . Simona Spirkovska IV oddelenie OU . Bitola Za {to pi{uvaat dvete tvoi drugar~iwa vo nivnite tvorbi? Kako se drugaruva za vreme na letniot raspust? Otkrij vo pesni~kata {to pretstavuva drugarstvoto za tvojata drugarka. Nie drugar~iwata nema ve}e sekoj den da se sobirame vo u~ili{nite klupi. Zo{to se slo`uva{ so nea? Iznenadi ja tvojata u~itelka vo septemvri so pove}e tvoi tvorbi {to }e gi zapi{uva{ vo edna tetratka. No }e si igrame vo u~ili{niot dvor i pak }e bideme zaedno. So nas }e bide i na{ata mila u~itelka. Bez niv mi e mnogu zdodevno. Jas mnogu gi sakam moite drugar~iwa. Edna pogolema grupa }e letuvame na Pelister. Znam deka }e mi bide mnogu ubavo.Stiv Naumov#. Brgu }e pomine letoto i vo septemvri povtorno }e doletame kako raspeani pti~ki vo na{eto drago u~ili{te. Zatoa sekoj den }e se sobirame vo na{ite domovi i }e si igrame razni igri. Nie sme ve}e kako bra}a i sestri..

imenka. Makedonka Jan~evska RAZGOVARAME ZA PESNATA Koga najubavo se sonuva? Zo{to? Za {to ti e otvoreno srceto vo leto? Za {to ne se gri`i{ vo leto? Koe osnovno ~uvstvo go do`ivea vo pesnata? 160 . Vo leto koga od seta ubavina krilja ti porasnuvaat i koga ti e seedno dali prirokot e glagol a predmetot . koga vo srceto samo harfata na letoto ti odyvonuva ka~en na nekoj oblak najubavo se sonuva. a vo srceto pesnata na pticite ti odyvonuva legnat sred trevata zelena vo poleto najubavo se sonuva. koga vo dlankite go lovi{ sonceto.Zo{to go saka{ letoto? VO LETO NAJUBAVO SE SONUVA Vo leto koga glavata ti e rezervirana za odmor i ne misli{ na doma{nata od matematika. Vo leto koga srceto ti e otvoreno za igra i ubavina kako rascutena bo`urika i koga srede ti{inata samo {epotot na branovite ti odyvonuva legnat vrz topliot pesok kraj ezeroto najubavo se sonuva.

VOO^I . Dosega Otsega Ako vo va{eto u~ili{te go imate instalirano obrazovniot softver Tool Kid. Mo`ete i da napravite letna slika vo igrata za godi{nite vremiwa i mnogu drugi ne{ta na koi }e ve navede va{ata u~itelka. . vo edna od igrite mo`ete da go pretstavite svojot son taka {to }e mo`ete da vnesuvate razni elementi na edna pla`a. 161 . Tie zapo~nuvaat so zborot KOGA. .ISKA@I SE Pro~itaj gi stihovite vo koi se objasnuvaat site pri~ini zo{to vo leto najubavo se sonuva.legnat vrz topliot pesok kraj ezeroto. Vo leto poetot sonuva: .legnat sred trevata zelena vo poleto. a vo sledniot stih se objasnuva taa pri~ina.PRO^ITAJ . Na koj od ovie na~ini mo`e{ i ti da sonuva{? [to e nevozmo`no? ISKA@I GI TVOITE SONI[TA Vo tvojata tetratka vo vakov dvoen prozorec pretstavi se sebe so crte` kako si gi pominuval denovite dosega.ka~en na nekoj oblak. a kako }e gi pominuva{ vo letoto {to doa|a.

. 5. vo selata kaj va{ite rodnini i na stranicite na vozbudlivite knigi {to }e vi gi prepora~a va{ata u~itelka. zabavuvajte se. Znam kako da napi{am ime sostaveno od dva ili pove}e zbora i koga takvite imiwa se pi{uvaat so golema bukva vo sekoj zbor. So nekolku re~enici opi{i se kako se gleda{ sebe si po dvaeset godini. Pravilno se napi{ani 2.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM PI[UVAWE NA GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII. b) Mirjana mi ja podari knigata Pipi Dolgiot ^orap od Astrid Lindgren. v) Kupiv CD od festivalot Poto~iwa. Priseti se koja bila najgolemata `elba na Dime? 4. Odgovorite na pra{awava }e gi napi{am vo tetratka: 1. igrajte. Vo tetratkata to~no }e gi prepi{am re~enicite: a) U~itelkata sekoga{ veli: Drugarstvoto i znaeweto se najgolemo bogatstvo. ]e se vidime povtorno vo septemvri! 162 . bezgri`no pominuvajte si go letoto. na planinite. Zatoa e lebot sladok!# 3. ADRESI I SPISANIJA Ve}e ne gre{am vo pi{uvaweto na golema bukva kaj instituciite. adresite i spisanijata. g) @iveam na ulica Marija Kiri. Vo koja prikazna od ovaa tema ora~ot e pomudar od ministrite? 2. vredni u~enici! Letoto so netrpenie ve o~ekuva. Prodol`uvam vo tetratkata: 1. Napi{i gi naslovot i avtorot na humoristi~niot raskaz od ovaa tema! 6. Odgovori vo tetratkata: imiwata na: a) Kade raboti majka ti? a) Stopanska Banka b) Koja lektira ti e najomilena? b) Bulevar †Prvomajska# v) Vo koe u~ili{te u~i{? v) OU †Dimo Haxi Dimov# g) Koe e polnoto ime na krateng) vesnikot †Nova Makedonija# kata RM? PRAVOPISNI ZNACI .. a u~am vo OU Ko~o Racin. drugaruvajte.Lebot e trud i radost.. Sonuvajte.NAVODNICI Sega to~no znam kade s¢ treba da stavam navodnici. Kade ti najubavo }e sonuva{ za vreme na letoto? Do viduvawe. Zapoznajte novi drugari na pla`ite. Od koja pesna se stihovite: . Vo koja pesna ima mnogu sopstveni imenki? 7. Odmorete se.

RE^NIK
A
AL^EN - nenasiten ANALIZA - ras~lenuvawe na celinata na nejzinite sostavni elementi za da se dojde do nekakov dokaz ANEGDOTA - {ega ASTRONOM - ~ovek {to gi prou~uva nebeskite tela ATMOSFERA - vozdu{nata obvivka okolu Zemjata VITKA - tenka, slaba VOZVI[ENO - {to zaslu`uva ili vleva po~it VOL[EBEN - magi~en; preneseno zna~ewe: prekrasen, ~udesen VOOBRAZEN - se pravi va`en, naduen VRESKA - silno vika, glasno se rasprava, silno pla~e VSELENA - kosmos, siot svet {to n¢ opkru`uva VSLU[A SE - se zaslu{a, vnimatelno slu{a VXA[ENA - zaprepastena, zgrozena od ne{to

B
BADIJALA - naprazno, popusto, zaludno BANALNO - obi~no, sekojdnevno BELKI - verojatno BEQA- zlo, nesre}a BLAGORODEN - ~ovek {to ima dobri osobini, velikodu{en, human BLIKA - istekuva vo golemi koli~ini BO@URIKA - ukrasna bilka so krupni, naj~esto crveni cvetovi BRAZDA - tesen dolg trap koj{to go ostava plugot vo po~vata

G
GENIJ - ~ovek so isklu~itelno golema darba GLASNICI - prenesuva~i na vesti, izvestuva~i GOBLEN - tkaena ili vezena slika GROMOGLASNA (smea) - premnogu glasna, kako grom

D
DAMAR - krven sad, puls DEMNE - ~eka i posmatra od zaseda DEMONSTRIRA - javno poka`uva ne{to, izveduva DIREKTNO - povrzano, bez posrednik DRDORI - mnogu zboruva za bezna~ajni raboti

V
VARDI - pazi, ~uva VEB-SAJT - veb-stranica VETO - zabrana VINO@ITO - lak od sedum boi {to se pojavuva vedna{ po do`dot. VITAMIN - organska sostojka {to mu e neophodna na sekoj organizam

E
EKOLOGIJA - nauka za zdrava i ~ista `ivotna sredina 163

EKOLO[KA(akcija) - se odnesuva na zdravata i ~ista `ivotna sredina EMOCII - ~uvstva

@
@IR - plod od dab ili buka (`elad) @IR^IWA- mali `irovi @OLTICI - zlatna moneta (para)

Z
ZAKIKOTE (se) - po~na da se smee glasno, nezapirlivo ZANES - preterano voodu~evuvawe, voshit ZJAPA - uporno gleda vo ne{to ili vo nekogo ZORNICA (yvezda) - utrinska yvezda, {to se gleda i otkako drugite }e zgasnat

INTERNET - svetski ra{irena kompjuterska mre`a INTIMEN - vnatre{en, skrien, dlaboko li~en INTONACIJA - razli~en na~in na sni`uvawe i povi{uvawe na glasot pri govorewe, izrazuvawe ~uvstva, raspolo`bi ISTRA@UVAWE - so poseta i so stru~na rabota se vr{i ispituvawe, sobirawe podatoci i opi{uvawe na nekoja neispitana oblast

J
JURNA - brzo se zatr~a

I
IDEJA - zamisla, pottik za nekoja akcija ILUSTRATOR - crta~ na ilustracii, slikar IMITIRAWE - pravewe ne{to po primerot na nekoj drug INDIREKTNO - preku nekogo, preku ne{to, zaobikolno IN@ENER - lice so visoko tehni~ko obrazovanie INICIJALI - prvite bukvi od imeto i prezimeto INSPIRACIJA - pottiknuvawe na ne{to, pobuda INSTALIRANO - postaveno INSTITUCIJA - ustanova, organ na vlasta, nau~en ili obrazoven centar 164

K
KATADEN - sekoj den KVE^ERINA - pri krajot na denot, pred da padne samrak KVIZ - natprevar vo znaewe KLAWAAT (se) - se poklonuvaat KLE^KA - tenka, kusa pra~ka KOLONA - vertikalen red vo tabela; redica lu|e KOMUNICIRA - odr`uva vrska so nekogo KONSTRUIRA - sostavuva, izrabotuva ne{to KRASNOPIS - ubavo pi{uvawe KREATIVEN - tvore~ki, {to tvori, {to sozdava KRISTAL - fino bruseno staklo KROTKI - mirni, pitomi

L
LEGENDA - predanie za `ivotot na nekoj ~ovek ili za neobi~en nastan LETNINA - proleten posev {to zree vo leto LICEMER - neiskren, dvoli~en, podlec LOKALNA - ograni~ena na edno mesto; svojstvena za edno mesto LOMOTAT - postojano zboruva, obi~no za neva`ni ne{ta: drdori LUKAV - dvoli~en, {to gi krie vistinskite ~uvstva i misli, obi~no so lo{a namera

MO]NO - so golema sila MUDREC - mnogu pameten ~ovek so `ivotno iskustvo

N
NAPATI - ponekoga{ NEVINOST - bez vina, ~istota na du{ata NERANIMAJKOVCI - lo{i, ne~esni, rasipani lu|e NI[TO@NA - bezvredna, neva`na, nezna~itelna

O
OBLEA - preplavi, obzede (Babata ja oblea vedrina) OBRAZLO@I - objasni, dade komentar, potkrepi so argumenti OVEN - ma`jak na ovca OKOKORI - {iroko otvori o~i OPERA - muzi~ko delo {to se izveduva od peja~i i orkestar ORIGINALEN - izvoren, vistinski, prvosozdaden OSPORUVA - ne se soglasuva so ne{to

M
MAGIJA - vol{epstvo, natprirodno dejstvo MA\EPSNIK - vol{ebnik, lice {to pravi ma|ii MANIFESTACIJA - javno izrazuvawe na ne{to MANTIJA - sve{teni~ki crn dolg fustan MARATONSKI (razgovori) - dolgi MILNI - gale`livi, ne`ni MINIJATURA - ne{to {to e mnogu malo MINISTER - ~len na vlada {to upravuva so nekoe ministerstvo (primer: minister za obrazovanie) MNOGUKATNICA - zgrada so mnogu katovi MOLKNA - za}ute, prestana da zboruva MONITOR - aparat za proverka na slikata

P
PAZUVA - mestoto me|u oblekata i gradite PANO - pogolema povr{ina {to slu`i kako tabla za izlo`uvawe na sliki, crte`i i drugi tvorbi PATEM - slu~ajna, nezna~ajna zabele{ka PATRIOTSKI - so ~uvstvo na qubov kon svojot narod i zemja

165

kraj. raspravija. oblast PREPIRKA .gnezdo.da isterate daleku od zemjava. struka R RAMNODU[EN . spor PRIKAZ . odvaj ~ujno prozboruva PROFESIJA . prifatliv POSTROJUVA .so potsmev.PETORED . ironi~no.prika`uvawe. pretstavuvawe PRINCEZA . sosema mali par~iwa od leb. koj voshituva. mesto kade {to sedat pticite SEZNAJKOVCI .izrabotuva proekti PROPELTE^I . op{topoznat.piska. od testenina i sli~no RUBRIKA . objava so crte` ili tekst za reklamirawe PLENUVA .kavga.ramnomerno redewe na zvuci. `ivotni iskustva.samo SAMOVILA . stranica vo vesnik.nesigurno. potsme{livo PODROBNOSTI .toj {to ja saka i {to ja brani pravdata PREDANIE . brzina na ne{to RONKI . glasno pla~e PLAKAT .`ensko su{testvo {to `ivee po planinite i {umite ~ija mo} e vo nejziniot fustan SEDELO .voodoo{evuva. poedinosti POETESA . da proterate PROEKT .presu{en (izvor) SEKNUVA .umetni~ki rakovoditel pri podgotovkata na nekoe delo za Izvedba na scena RIZNICA (narodna) .stave vo red.mnogu ubav. tvorbi vo stihovi POPULARNOST .zanimawe.golem oglas. vo stroj PRAVDOQUBIV .koj ne projavuva interes kon nekogo ili ne{to RASAD .spored narodnoto veruvawe . voshituva PODBIVNO .onie {to znaat s¢ SEKNAT .razraboten plan za grade`en objekt ili ma{ina PROEKTANT .u~esnik vo revolucija REDOSLED .opredelen red na ne{to RE@ISER .tro{ki.taa {to pi{uva poezija. snemuva 166 .postojan oddel. prekrasen REVOLUCIONER .kralska }erka PROGONITE (da) .mnogu detali.narodnoto kulturno bogatstvo RITAM .rastenija {to se odgleduvaat za rasaduvawe RASKO[EN .toj {to izrabotuva proekti PROEKTIRA .u`ivawe simpatija kaj po{irok krug lu|e.usno prenesuvawe na istoriski nastani od minatoto. tonovi. {to se predavaat od koleno na koleno PREDEL . dvi`ewa.{to ima pet reda PI[TI . spisanie S SAL .pesu{uva.

izbega. ne se vozbuduva lesno SPRA[TI .bezmilosna.lice {to go oblikuva vesnikot ili spisanieto 167 . pomo{ [ [TAFETNO (~itawe) . popularnost C CELULOZA .sekoj u~enik prodol`uva so ~itaweto onamu kade {to prekinal prethodniot [UPLIVA . kamen.nadvore{nata strana (izgled) na zgrada FANTASTI^EN .vo koj se krie nekakva tajna TALKA . crvosana U UREDNIK . gruba SCENOGRAFIJA . se primenuva za proizvodstvo na hartija T TAINSTVEN .golem i brz uspeh. oblakoder SPASTRI .visoka ku}a. izedena od crv. vodoskok FORMULACIJA .skita bescelno TEMA .mirna.mislewe za odreden problem.pravi~nost. re{enie.mesto za sportski natprevar so tribini za gleda~ite STANDARDEN .vnatre prazna. ramnodu{na. fati magla SPRAVEDLIVOST .izlez.predmetot za koj{to se zboruva vo deloto TERMOS . namesti SPOKOJNA .site raboti {to ja oformuvaat scenata F FAZA . spas.sostaven del na rastenijata. oddelen period vo razvojot na ne{to FASADA . se izgubi.SKRAJA .delo na umetnik SOLITER .jasno i zbieno izrazena misla H HARFA .vol{eben. metal .daleku SKULPTURA .spava za fa}awe divi `ivotni SUROVA . gledna to~ka STADION .suredi. pekrasen FONTANA .koj odgovara na opredeleni pravila STAPICA . pravedna postapka STAV (svoj) .specijalen sad ({i{e) kade {to podolgo vreme se zadr`uva temperaturata na hranata ^ ^ARE .ukrasna ~e{ma od koja vodata izleguva vo silni vertikalni mlazevi.etapa.figura od drvo.vid golem instrument so `ici HIT .

.............................................................................16 STRA^KATA SO STRA^IWATA (Makedonska narodna prikazna).................40 RADIOEMISIJA I TELEVIZISKA EMISIJA......................................... KNIGI)........................27 SLOG........47 VOL[EBNATA TETRATKA (Goran B.........................................................................................12 SKARUVAWE I SMIRUVAWE (Slavka Maneva)................................................................................................................................................52 168 .............................. 7 TATKOVINO (Bistrica Mirkulovska)................22 PI[UVAWE GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII...........................................................37 KNIGATA E IZVOR (Nikola Altiev) ............................gradska biblioteka ................11 ALO........ ZOKI......25 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ..........34 ZIMNICA (Risto Dav~evski).....................................................................19 ESEN (Makedonka Jan~evska) ...........................................24 SAMOGLASKI I SOGLASKI...........................17 NA GOSTI V SELO (Van~o Nikoleski)....48 RODOT KAJ IMENKITE..........................................javna govornica.......................sporedba ..................................telefon . KAKO SI? (Naum Popeski) .............................. Stojanoski) ................................................................51 VE^ER (Vol~e Naum~eski) ............................................................32 NEMIL GOSTIN (Vera Bu`arovska).............................................................................................................................................................26 RABOTAM VREDNO I UPORNO VOL[EBNOTO PENKALO (Nenad Xambazov)......................................................................................50 BROJOT KAJ IMENKITE .................................38 SKAZNA ZA VXA[ENATA PRINCEZA (Slavka Maneva) .................................................................................................................................46 VERUVAM VO SEBE BELATA ^AVKA (Tolstoj) .................................................................................................................................................................14 NARODEN I STANDARDEN (LITERATUREN) JAZIK ........9 USTEN I PISMEN GOVOR... ADRESI I SPISANIJA (VESNICI....................................................31 OKTOMVRISKI PATOKAZ (Velko Nedelkovski) ..................30 PRENESUVAWE NA DEL OD ZBOROT VO NOV RED ....................................43 ZO[TO GRAMATIKATA E TE[KA (Olivera [ija~ki)......10 U^ILI[NATA TABLA POSTROJUVA.........................44 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ........................SODR@INA ZAEDNI^KI PRODOL@UVAM NOVITE DRUGARI (Gorjan Petrevski)...

.............. ................................................................................74 BO@I]NI SNEGULKI (Violeta \urovska).......................................................................................... ...................79 KAKO DOA\A NOVATA GODINA (Du{ko Avramov)..................................83 DRUGARSTVOTO E NE[TO SVETO (Stojan Tarapuza)......................................................................................68 TEATAR.........................................................................66 DEVOJ^ETO SO KIBRIT^IWATA (Hans Kristijan Andersen) ................................................................................detski pe~at ...............................94 PREPIRKA (Velko Nedelkovski) ........................................................................................enciklopedija...........................................................76 LI^NI ZAMENKI.................. HARTESA I PLATNESA (Zemeno od praktikata).80 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ... LISICATA I LAVOT (Ezop)...................................................OVO[NA KARANICA (Edi Majoran) ................60 FILM ............................86 PI[UVAWE NA BROEVITE ZA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENITE BROEVI .................................................. MI RE^E (Vasil Mukaetov)...................................92 TI REKOV....................90 ^ESTITKA (Naum Popeski) .......................................................................................................................................................................................................62 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM..............96 VREME KAJ GLAGOLITE.................104 169 .88 NA[ GOCE (Gligor Popovski) .....................................64 JA PO^ITUVAM RAZVIVAM DOBRINATA OD DOBRO PODOBRO (Kuzman Kuzmanovski) .......................................................................................................internet .57 SOOBRA]AJNI ZNACI (Nusret Di{o Ulku)...............54 KONKRETNI I APSTRAKTNI (MISLENI) IMENKI................99 OCENKA PO DRUGARSTVO (Tome Arsovski).............................103 PLASTESA....................................................................................................................84 SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST.............102 SE GRI@AM ZA OKOLINATA VALKANATA U^ILNICA (Liljana Eftimova).....................................................................72 DOBRINA (Mihail Janu{ev).....61 ISTRA@UVA^I (Radovan Pavlovski) .82 GO NEGUVAM DRUGARSTVOTO I PRIJATELSTVOTO LICEMER (Ezop) ........100 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM...............................................................................................................................................................................................................................................................................71 IGRA SO SNEGULKITE (Naum Popeski) ....................................kuklena pretstava..........................................................................................................65 OPISNI PRIDAVKI .....................................58 MAGARETO..........................................................87 SLO@NA DRU@INA (Slavka Maneva)..............................

.........124 NAVREDA (Gorjan Petrevski)...................145 ZO[TO E SLADOK LEBOT (Vasil Mukaetov).................................................................................116 MOETO SELO (Van~o Nikoleski) ....141 @ITELITE NA OHOHO (Risto dav~evski).............PISMO OD DECATA NA GOLEMIOT GRAD (Kosara Go~kova)................162 RE^NIK........................107 NA MOJATA MAJKA (Nenad Xambazov) ..................................................... ...............................................................................................dneven pe~at..............................136 ZABAVNA TRADICIJA ... ........134 LISICATA..................................................................154 IMIWA (Gligor Popovski) ....118 CAROT I ORA^OT (Makedonska narodna prikazna)...........................126 ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE...................gatanki.........................................................111 PODMET...... ........................................................................................................................129 IGRA SO DETE (Bla`e Koneski).....................................................................................................................NAVODNICI ..............130 VELIGDEN (Naum Popeski) ...... brzozborki i pogovorki...152 VODNATA SAMOVILA (Bra}ata Grim) .........................................................................159 VO LETO NAJUBAVO SE SONUVA (Makedonka Jan~evska) .....................................113 OD DETSKITE SRCA..................................132 [U[KA^ [U[KA-[UTRE DU[KA (Vasil Pujovski) ................................................................................................................................................................................142 PRAVOPISNI ZNACI ............................................................148 @ELEZNI^AR (Boro Sitnikovski)...................................................156 KOJ ]E GO ^UVA U^ILI[TETO (Gorjan Petrevski)...................................................112 KAMENEN CVET (Kiro Donev) ................................................................................160 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM .......................................................................111 PRIROK...............................146 ZA EDEN DIME I NEGOVATA @ELBA (Vlado Dimovski)........................................................................................... E@OT I KRTOT (Makedonska narodna prikazna) ...................................... .....140 SVETOT OKOLU MENE VREDNA LEKCIJA (Kineska narodna prikazna) .....163 170 ....................................................................................................................................................158 DETSKI IZVOR^IWA ............................123 APRILSKA (Risto Dav~evski) ..............................................120 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ............................122 JA PO^ITUVAM RAZLI^NOSTA PTICI (Pero Milenkoski)...............................................................128 ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE ..................109 GLAVNI ^LENOVI NA RE^ENICATA....................................139 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM .....................................................................................................150 RODENDENSKI VOZDI[KI (Van~o Polazarevski)........................................................................................................

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful