MAKEDONSKI JAZIK

ZA ^ETVRTO ODDELENIE
OD DEVETGODI[NOTO OSNOVNO OBRAZOVANIE

MAKEDONSKI JAZIK
ZA ^ETVRTO ODDELENIE
OD DEVETGODI[NOTO OSNOVNO OBRAZOVANIE

.

Nie znaeme deka ti mo`e{ da gi sovlada{ site barawa vo ovoj u~ebnik. koj. Pritoa }e gi izu~uva{ i sovladuva{ pravilata na makedonskiot literaturen jazik. Vo ovoj u~ebnik izbravme za tebe zanimlivi zada~i. svoite poraki i da te upatat po vistinskiot pat na `ivotot. Niv }e gi otkriva{ niz stranicite na ovoj u~ebnik.. Radosta }e bide tvojot postojan pridru`nik.. Zatoa sakaj go nego.Dobredojde vo ~etvrto oddelenie. bajki. i site tie nestrplivo te o~ekuvaat da ti gi otkrijat svoite tajni. Sre}no! Avtorite . barawa i jazi~ni igri niz koi sam }e gi otkriva{ novite znaewa. pesni. Vo nego }e naide{ na raznovidni i zanimlivi prikazni. So negovata primena }e poka`e{ kolku ja saka{ svojata tatkovina i makedonskiot narod.. Toa }e te napravi gord i sre}en. Se raduvame {to povtorno se sretnuvame so ista cel: osvojuvawe na novi znaewa. veruvame deka }e ti bide mnogu interesen. raboti vredno i uporno. raskazi. dramski igri. narodni mudrosti..

.

Novata u~ebna godina po~na. . . jas... jas!!! U~itelkata Jana se sme{ka{e.. Samo dve deca .I jas! .devoj~e i mom~e.. Sekoj od vas neka go zapi{e svoeto ime na par~e hartija. ~ekajte. A i vreme be{e. U{te posre}ni bea i Nevena i Dimitar.Dobredojdovte.. No i odmoreni. Devoj~eto ima{e dolga crna kosa. a na Dimitar so Ana. Na sre}a. .gi pozdravi u~itelkata Jana. Nevena i Dimitar sami }e si odberat. . Taka i se slu~i..Zaedni~ki prodol`uvam NOVITE DRUGARI Avgust iste~e. ..Kolku sum sre}na! .Tie se va{ite novi drugari.. Od triesette liv~iwa na Nevena £ padna da sedi so Igor.gi smiruva{e.. so sini o~i.se izraduva i Igor. vaka. Koj }e saka da sedi so niv? Od site klupi ednoglasno odekna: "Jas. Bea pocrneti od sonceto. I jadri crni o~i. sedea sami vo klupite i srame`livo mol~ea.Od ovoj den so vas }e u~at Nevena i Dimitar . . Gorjan Petrevski 7 .re~e u~itelkata. Site se vratija vo u~ili{tata. . A i drugite so u~itelkata Jana.. u~enici! . . A mom~eto be{e ruso. . Dojde i septemvri.Se odmorivte. li? Kolku ste porasnale za ovie tri meseci! Kako da ne ste ~etvrtooddelenci! Vesela vreva vo oddelenieto.izvika Ana.Eve.^ekajte.

a potoa ve povedov i vo "Zemjata od sonot#. Ana i Igor. nema da ostane{ ramnodu{en i kon drugite. ili Igor. tuku so eden svoj del. Za{to. SORABOTUVAJ! Koe drugo re{enie bi £ go predlo`il ti na tvojata u~itelka. "Rano dojde qubovta# i "Maj~iniot spomenar#.. skrien i intimen. Nevena i Dimitar. ako si mom~e. 8 . svojata popularnost kako pisatel ja steknav najmnogu preku romanite: "Spomenka#.PRIJATELOT ZA VAS I ZA SEBE Nikoga{ ne zaminav od detstvoto. najprvo so knigata raskazi "Gorocvet#. ne e dovolno samo navra}awe na detstvoto. Napi{i vo tvojata tetratka. "Ve~niot vetar#. Izrazi go tvoeto zadovolstvo {to tokmu ti ja ima{e taa sre}a da dobie{ novo drugar~e vo klupata i da mu poka`e{ deka e dobredojdeno. Vo tvojata tetratka objasni zo{to se sre}ni: 1. na u~itelkata i site u~enici od paralelkata. A jas se obidov da ostanam. u~itelkata i 4. a potoa pro~itaj im na tvoite roditeli i na tvoeto novo drugar~e od klupata.. "Dale~na qubov#. 2. 3. Ako gi pro~ita{ raskazite od koja bilo kniga.RAZGOVARAME ZA KRAJOT NA RASKAZOT Na krajot od raskazot pisatelot ja istaknuva radosta na site: na Ana i Igor. treba da se ostane vo nego. GORJAN PETREVSKI PISATELOT . "Snegovite na Klimentina Evin#. Nevena i Dimitar. ako taa pobara mislewe od tebe kako da gi rasporedi novite u~enici? IZRAZI JA MISLATA Zamisli da si ti Ana. ako si devoj~e. "Marta#. "Isti o~i#. PREPORAKA ZA ^ITAWE Nie ti prepora~uvame za ~itawe edna od zbirkite so raskazi: "Tatkovata prva qubov#. ostanatite u~enici. za da se bide pisatel za deca i mladi. No sepak.

najli~na. Ka`i go svoeto mislewe i pred site drugar~iwa. TATKOVINO Sekoga{ sum te kitela so milni zborovi. mila moja. Napravi sporedba so zborovite i izrazite {to gi napi{a ti vo tvojata tetratka.. najbogata. najsre}na. Prosti mi. Kolku od podvle~enite gi napi{a i ti? Objasni mu na drugar~eto zo{to ja saka{ svojata tatkovina Makedonija.NAPRAVI SVOJ GROZD OD ZBOROVI Napi{i go zborot tatkovina vo sredinata na listot. i u{te mnogu najubavini. so qubov na dete beskrajno iskreno TE SAKAM! Bistrica Mirkulovska ISKA@I GI SVOITE ^UVSTVA [to po~uvstvuva koga ja slu{na ovaa pesna? Nabroj najmalku tri ~uvstva! Koe e najsilnoto ~uvstvo {to go izleala poetesata? Podvle~i gi so moliv~e zborovite so koi poetesata ja "nakitila# svojata tatkovina. najsakana. 9 . sum posakuvala.. a okolu nego pove}e zborovi i izrazi so koi }e iska`e{ {to ~uvstvuva{ kon tvojata tatkovina. najslobodna. i sum veruvala deka e taka za{to te sakam. takva da si mi. Pro~itaj mu na tvoeto drugar~e {to si napi{al i dopolnete se.

[to saka{ pove}e: nekoj da ti raska`e usno nekoja interesna slu~ka ili sam da ja pro~ita{ od kniga? Objasni zo{to toa go saka{.USTEN I PISMEN GOVOR SOGLEDAJ I ZAKLU^I [to pravat dvete deca od prvata slika? [to pravat ostanatite dve deca? Lu|eto me|u sebe komuniciraat so pomo{ na govorot. Koga ti e polesno da se izrazuva{? Objasni zo{to. namesto usno. Govorot mo`e da bide usten i pismen. otkolku koga }e gi pro~itame? ZA DOMA Razmisli i napi{i koga ti bilo polesno da komunicira{ pismeno so nekoj od tvoite bliski. Zo{to si go posakal toa? 10 . NAPRAVI RAZLIKA Na ~asovite ti go koristi{ i usniot i pismeniot govor. Zo{to ti e polesno da opi{uva{ pismeno? Zo{to anegdotite se pointeresni koga }e gi slu{neme od nekogo.

Koga pretsedatelite stoele postroeni pred tabla? Poetot vo posledniot stih zaklu~uva deka nikoj ne mo`e da £ go ospori zna~eweto na u~ili{nata tabla za naukata. Objasni zo{to se slo`uva{ so nego. U^ILI[NATA TABLA POSTROJUVA U~ili{nata tabla od koga opstojuva pred nea nekogo postojano postrojuva. Stevo Simski PRO^ITAJ I KA@I Kako u~ili{nata tabla gi postrojuva u~enicite? Zo{to nekoi u~enici nemaat {to da ka`at koga se pred tabla? Koi u~enici se nare~eni seznajkovci. Poso~i nekoe tvoe drugar~e {to mo`e{ da go nare~e{ seznajko. bilo na ~asot ili za vreme na odmorite. IZRAZI SE PISMENO Raska`i edno tvoe do`ivuvawe povrzano so u~ili{nata tabla. Na u~ili{nata tabla koj }e £ go ospori zna~eweto {to go ima vo nau~nite prostori. Neosporen e pokazatel pred tablata stoel i sekoj pretsedatel.RAZMISLI Za {to s¢ slu`i u~ili{nata tabla. Dopolnete se so drugar~eto od klupata. Pred nea stoele za seznajkovci {to va`at no za `al i takvi {to nemaat {to da ka`at. 11 .

£ velam. . A da ne zboruvame za tie {to †zaspivaat# po telefonot.Bonton za deca#) Naum Popeski OTKRIJ GI GRE[KITE Pro~itaj go u{te edna{ tekstot i otkrij kade zgre{ila drugarkata na Pero. se poznava po mnogu †sitnici#. .Ovde e Pero.Alo! Ovde e Mimoza. (Izvadok od knigata .A..kako telefonirame? Pred nekoj den. Na krajot od ~asot napi{i {to si nau~il. Edna od niv e telefoniraweto. Navistina . ZOKI. za da se dogovorime ne{to. ako razgovorot po~ne{e vaka: . S¢ }e be{e vo red. go baram Zoki. re~i mu da mi se javi.vedna{ †ispea# taa. bidej}i navistina ne znaev so kogo razgovaram.. Pi{uvaj vo vakva tabela: ALO. a nadolgo i na{iroko }e razgovarame {tom se sretneme. . koga }e dojde Zoki. ti si Pero!? Slu{aj. taa da go spu{ti telefonot. Po telefon razgovarame onolku kolku {to treba. @iveat re~isi na ista ulica. a vodat †maratonski# razgovori po telefon.RAZMENI GO MISLEWETO znam sakam da znam {to nau~iv Na koj na~in sekojdnevno komunicira{ so lu|eto? So kogo naj~esto razgovara{ po telefon? Zo{to mu se javuva{? Vo tetratkata napi{i {to znae{ za telefonskiot razgovor i {to saka{ da doznae{. za na krajot od razgovorot.£ odgovoriv.Alo! Zoki! Kako si? . a jas ne mo`ev da ja prenesam porakata.. a ne Zoki . KAKO SI? Ubavo vospitanoto dete.Ama jas ne znam koj go bara . I taka si porazgovaravme. Zo{to Pero ne mu ja prenel porakata na Zoki? Kako trebalo da te~e razgovorot? 12 . mojot drugar go bara{e negovata prijatelka: .

a treba da se javi{ nekomu. Vo dene{novo moderno vreme naj~esto koristime mobilni telefoni so koi mo`e{ da se javi{ i od najoddale~enite mesta.TREBA DA NAU^I[ Tvojot telefonski razgovor treba da bide kratok i jasen. treba da koristi{ karti~ka so telefonski impulsi koja ja stava{ vo aparatot. 13 . Zboruvaj jasno i razbirlivo. za da zboruva{.. vo po{tite i vo nekoi prodavnici. vo trgovskite centri. do gledawe. BIDETE KREATIVNI Vo par so drugar~eto do tebe napi{ete zamislen telefonski razgovor. vo prodavnicite za vesnici. prijatno. Vo nekoi javni govornici. I parot {to zboruval neka se oceni. Pridr`uvajte se do pravilata .. na avtobuskite i `elezni~kite stanici. ne se raska`uvaat lektiri. Zemete nekoj predmet od va{iot u~eni~ki pribor koj }e vi poslu`i kako telefon i o`ivejte go zamisleniot telefonski razgovor. jasen. Telefonskiot razgovor se pla}a. mo`e{ da koristi{ javni govornici koi se postaveni na trotoarite. vo po{tite. kulturen. Ne zboruvaj dolgo. Po telefon ne se ka`uvaat doma{ni zada~i. Po igrata popolnete ja tretata kolona od tabelata {to ja zapi{avte na po~etokot na ~asot. Koristi kulturni izrazi: ve molam.telefonskiot bonton. Za nekoi od niv. Koristi pozdravi: dobro utro. pravilen. dobra ve~er. TELEFONSKI BONTON (PRAVILA) Ne yvoni vo docnite ~asovi. Vedna{ pozdravi i pretstavi se. bidete qubezni. Dodeka eden par zboruva slu{ajte i ocenete dali razgovorot bil ubedliv. vi blagodaram.. dobar den. prostete. telefonskiot razgovor mu go pla}a{ na rabotnikot koj raboti tamu.. Ako ne si doma. dali ne{to propu{tile.

zalepena na moliv~e. Len~e sfati deka zgre{ila i deka za edna nikakva gumi~ka se skara so najdobrata drugarka. no koj }e go napravi prviot ~ekor za smiruvawe!? Koga zavr{ija ~asovite. Naedna{ na Mare £ tresna kutijata nazemi i dvete se navednaa da gi 14 . ve}e mi ja istro{i gumi~kata! Mare se navredi i £ re~e: . Po~naa da im se smeat: .Ama.se svrte malku nastrana nalutena i do krajot na ~asot ve}e ne ja pobara gumi~kata na Len~e.ISKA@I SE Koj ti e najveren drugar? Zo{to? Ima li ne{to za {to ste se skarale? Kako se smirivte? Vo Venov dijagram napi{i gi va{ite osobini jas zaedni~ko ni e SKARUVAWE I SMIRUVAWE Iako Mare i Len~e se najverni drugarki u{te od gradinka.Lutki. a gumi~kata se smaluva{e s¢ pove}e i pove}e.za edna gumi~ka! Mare si ja zaboravila gumi~kata doma i na ~asot se slu`e{e so gumi~kata na Len~e. dolgo gi redea tetratkite i kutiite so molivi vo ~antite. bri{e{e. sepak se skaraa. Taka prodol`i i vtoriot ~as. Sepak. Len~e se ispla{i deka }e se potro{i sosem i £ re~e na Mare: . Na odmorot prvpat ne izlegoa zaedno i ne se kikotea dodeka si ja jadea u`inkata. Im be{e `al na dvete. site deca ve}e znaeja deka Mare i Len~e se skarani. lutki naluteni! Mare i Len~e mol~ej}i. I toa za ni{to . Mare. jas ni{to ne ti rekov .A ti koga bri{e{e so mojata gumi~ka. ne znae{e sega kako da postapi. dosta bri{e{. Bri{e{e Mare.

soberat rasturenite molivi. pa odnovo da im se potsmevaat . Potrudi se da smisli{ najdobar plan.£ re~e nasolzena Len~e. . Do sekoe barawe pi{uvajte go samo ona {to se bara vo zagradite: Tema (edna imenka): _________ Opis na temata (dve pridavki): __________ __________ Nastan.Ajde ve}e da ne se lutime.i se smirija. dejstvo (tri glagoli): _________ _________ _________ ^uvstvo (re~enica od ~etiri zbora): ________ _______ _______ ________ Povtoren prikaz na temata (pridavka): ____________ PETMINUTNA VE@BA ZA PI[UVAWE Pi{uvaj neprekinato pet minuti i objasni {to petstavuva za tebe drugarstvoto. OBIDI SE SO PETORED Obidi se sodr`inata na raskazot da ja pretstavi{ na pointeresen i najkus na~in nare~en petored.Va`i . Mo`ebi tokmu tvojot plan }e bide zapi{an na tablata i vo tetratkite na drugar~iwata. se poglednaa i se zakikotea: . Va`i? . se skaraa . Taka si e toa. Mo`e{ da raboti{ vo par so tvoeto drugar~e. Kleknati. 15 . Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al. I za ~udo na decata {to gi ~ekaa nadvor da se pojavat u{te pove}e naluteni.tie izlegoa pregrnati kako i sekoga{. Mare . Neli se najverni drugarki?! Se skaraa.odgovori Mare so rastreperen glas.Izvini. Slavka Maneva RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Poradi koja pri~ina se skarale Len~e i Mare? Koj e vinoven za skaruvaweto? Kako se smirile dvete drugarki? Pronajdi ja i prepi{i ja re~enicata so koja Len~e £ se izvinila na Mare. [to misli{ ti za izvinuvaweto? Koga posleden pat si se izvinil nekomu i za {to? Kako se ~uvstvuva{e toga{? PREDLO@I PLAN Pro~itajte go raskazot nekolkupati i podelete go na tri logi~ki celini.

NARODEN I STANDARDEN (LITERATUREN) JAZIK DEVOJ^E MORI DEVOJ^E Devoj~e. Toj se koristi vo site oblasti od `ivotot. nikoj ko mama da me smiri! Bla`e Koneski gi utvrdil pravilata na makedonskiot standarden (literaturen jazik). na oro da ne se fa{ta{. da ne te fatit za r'ka. Standardniot (literaturen) jazik e zadol`itelen za site lu|e vo edna dr`ava. I ti si dol`en da gi po~ituva{ pravilata na standardniot jazik i koga zboruva{ i koga pi{uva{! KOGA SUM LUTA Koga sum luta za ne{to. Standardniot jazik e utvrden so pravila koi se po~ituvaat od site lu|e. ZADA^A Prepi{i gi zborovite od narodnata pesna {to se razli~ni od standardniot jazik i objasni go nivnoto zna~ewe. race {iri. a zo{to . me gleda. mori devoj~e. da ne ti stisnit prstite.ne znam ni sama. pobaraj pomo{ od tvoeto drugar~e ili tvojot u~itel. spokojstvo mo`am da najdam vo o~ite na dragata mama. {to nar'~ve{e majka ti. 16 . da ne ti skr{it prstenot! Narodna pesna Gligor Popovski NAPRAVI SPOREDBA I SOGLEDAJ Koja pesna polesno ja ~ita{ i ja razbira{? Zo{to? Koja e razlikata me|u jazikot na dvete pesni? Na koj jazik e napi{ana pesnata †Devoj~e mori devoj~e#? A na koj jazik poetot Gligor Popovski ja napi{al pesnata "Koga sum luta#? ZAPOMNI Naroden jazik e onoj koj{to go koristat lu|eto vo sekojdnevnata slobodna komunikacija. oti e mom~e tu|in~e. Ako ne go znae{. Taa doa|a krotko. nikoj ne umee.

letnete si! . . a ne da ~ekame da se navednuva i posle da letame.Nacrtaj stra~ka i dve mali stra~iwa. ste znaele poarno da se ~uvate. ili deteto . Letnale od taa topola i oti{le skraja na edna druga topola i si zastanale na gran~iwata.Otkoga ja islu{ale stra~iwata majka si £ rekle: . {tom vidime ~ovek blizu do nas treba da si letneme.im rekla majka im.Kako {to ve ~uv. Edna{ kako {to si stoele pod edna topola. I vie ne ~ekajte da se ispravi ~ovekot. da znaete. a najmnogu nekoe dete kako se navednuva. Toga{ po~nala majka im da gi pou~uva i da im veli vaka: . Koga i da stoite na nekoe drvo ili na zemja. a najmnogu od decata. STRA^KATA SO STRA^IWATA Be{e si izvela edna stra~ka pet stra~iwa. treba otsega natamu da si gi otvorite o~ite i da se ~uvate od lu|eto. ej sinkovci i }erki moi. i da ne se navednuvaat i da frlaat za da n¢ udrat? Ne ~ini taka.Slu{ajte sinkovci i }erki moi! Od dene{nata beqa {to }e ve udre{e deteto so kamen i }e ve otepa{e. Makedonska narodna prikazna 17 . So glavite da se vrtite i vidovte li nekoj ~ovek. edno dete frlilo so kam~e po niv i za malku }e gi otepalo. vie ste znaele pove}e od mene. Poka`i mu go crte`ot na drugar~eto i dopolnete se. Otkako gi be{e izgledala. . oti kamen }e zema.Ej. jas zaludo se ma~ev da ve u~am da bidete itri. da se vardite otsekade.Ami ako si go imaat kamenot v pazuvi. . po~nale da letaat po nea. za da frli po vas. mori majko.

[to prou~uva ovoj nau~nik? Pronajdi zamena na zborovite od narodniot jazik skraja. kako i ostanatite ptici? Objasni zo{to stra~iwata bile poitri od majka im. [to sfatile tie. Kakvi opasnosti te demnat tebe na ulicata? Od {to i od kogo treba da se ~uva{? JAZI^NI VE@BI Male~kite na stra~kata se stra~iwa. Napi{i gi imiwata na male~kite na slednive ptici: vrabec. 18 . vo Velika Britanija. otkako }e go iznese{ usno svojot zaklu~ok. ~u~uliga.RAZGOVARAME ZA PRIKAZNATA [to te voodu{evi vo ovaa prikazna? Od kogo gi demne najgolema opasnost stra~iwata. koga e najsigurno da pobegnat od lu|eto? [to nau~i najva`no od ovaa prikazna? Zapi{i vo tetratkata. tie se izvonredno efikasni lovci koi mo`at da ubijat. Iznesi gi svoite stavovi. pticite i drugite `ivotni? So koi tvoi aktivnosti i ti spa|a{ vo niv? POVRZI SO TVOJOT @IVOT Stra~iwata i drugite ptici gi demne opasnost od decata. beqa i da se vardite so zborovi od literaturniot (standarden jazik). slavej. BIDI ISKREN Na koja grupa deca pripa|a{ ti: na onie od koi treba da se ~uvaat pticite ili onie koi se gri`at za niv. i do 70 milioni ptici godi{no. Doznaj {to e ornitolog. ~avka. lebed. a so toa im se ovozmo`uva da `iveat normalno lu|eto. Potseti se koja tvorba e narodna prikazna. I OVA ]E TE INTERESIRA Iako ma~kite se dragi doma{ni mileni~iwa. {trk. misirka. fazan. Kako se vikaat lu|eto koi se gri`at za za{tita na prirodnata okolina. pajka. lastovica. Nekoi sopstvenici na svoite ma~ki okolu vratot im stavaat yvon~iwa koi yvonat koga ma~kata se dvi`i i taka gi predupreduvaat pticite deka im se zakanuva opasnost. na primer.

Po pojadokot navrativme vo na{ata bav~a.RAZMENI GO MISLEWETO Porazgovarajte so drugar~eto kade e poubava esenta: v selo ili v grad. .Oddaleku idete! Sekako ste ogladnele. Van~o Nikoleski 19 . Vistina. . Drugiot den. Taa be{e zasadena so piperki. striko mi `ivee{e vo gradot. na edno drvo sliva.Ete. zelka i drug zelen~uk.se pofali toj. Se razbira. a bratu~edite retko navra}aa vo moeto selo.Go gleda{ li tvojot bratu~ed Vase? Toj sekojpat jade selski ka~amak i zatoa e debel kako prase. jabolka. E. praz. lozinkite se iska~ile na slivite i vrzale tikvi. koga bev mal. Toj tolku be{e vesel i raspolo`en. Treba da pojadete. Taa esen za mene be{e najbogata. do grankite vise{e kako vosok `olta tikva. Znaete. dedo! Pogledni! Gore na edno drvo ima tikva! Site go svrtevme pogledot natamu. koj bi rekol? Kolku golemi porasnale moite mali gradski mangup~iwa! Majka mi stopli mleko. jadev ka~amak. domati. Dedo be{e zasadil kraj drvjata semenki od tikvi. vidi.Gleda{ kako e kaj nas v selo? Na{ite slivi ra|aat i slivi i tikvi. a ne kako kaj vas vo gradot samo slivi! . vo edna golema ko{nica ja stavivme i tikvata {to †raste# na drvo. ja postavi sofrata i nie sednavme da pojaduvame. ve~eravme i legnavme. . slivi.pra{a mojot bratu~ed Tome. A zo{to? Zatoa {to taa esen strina mi so moite bratu~edi dojde vo moeto selo. £ ja dade na Verka i re~e: . . jabolka i praski. kru{i i drug zelen~uk od bav~ata. {to ti se ~ini deka se vratil nazad za {eeset godini i stanal malo i nemirno dete. Osobeno esenta e bogata v selo za{to toga{ se berat plodovite. mesto leb svari ka~amak. toj veselo izvika: .kle~ka! A pak jas sum silen za{to. na strina mi i moite gostin~iwa im napolnivme ko{nici so piperki. kru{i. Toj skina od drvjata edna tikva.Dedo. Koga gi vide.rastat na drvjata!# Ve~erta se vrativme doma.Kakov e ovoj selski pojadok? Mleko so ka~amak? . ta tie izniknale. tolku pove}e be{e mojot dedo. Bratu~etka mi Verka pogledna prugore kon drvcata polni so slivi i veselo izvika: . Okolu bav~ata dedo be{e zasadil drvca od slivi. Kolku jas bev vesel i sre}en. kade be{e na slu`ba.odgovori dedo.Toa e najubaviot pojadok! . Od site niv vo moeto selo. a ne kako tebe . ovaa tikva da ja nosi{ v grad i tamu da im ka`e{ na decata: †Kaj mojot dedo v selo tikvite . vidi. ne mo`am da zaboravam edna esen. Sekoj neka gi odbrani svoite stavovi. NA GOSTI V SELO Sekoja esen e bogata so plodovi. . najvesela i najmila. toga{ vo sekoe selo e veselo.

20 .

[to ti ostavi najsilen vpe~atok? Ako `ivee{ vo selo raska`i za edna poseta od tvoi rodnini ili prijateli koi `iveat vo grad. vreme koga se slu~il nastanot. [to ti be{e najinteresno? 21 . glavni misli (kus naslov za sekoja celina). Potoa sekoj od vas neka go ilustrira onoj del {to najmnogu mu se dopadnal. DOMA[NA ZADA^A Ako `ivee{ vo grad raska`i za edna tvoja poseta na rodnini ili prijateli koi `iveat vo selo. Drug zbor so isto zna~ewe: bakrdan. DA RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Zo{to taa esen na pisatelot mu bila najmila? Koj bil povesel od nego? Zo{to? So kakov selski pojadok gi pre~ekale gostite? [to s¢ imale posadeno vo bav~ata? [to zabele`ala Verka na drvoto? Kako se slu~ilo toa? [to im podarile na gostin~iwata? SORABOTUVAJ Pro~itajte go tekstot glasno i podelete go na pet celini.DOPOLNI GO SVOJOT RE^NIK sofra .vo narodniot jazik: niska trkalezna masa ka~amak .vid jadewe od p~enkarno bra{no. So tvoeto drugar~e od klupata napravete plan na raskazot vo koj }e napi{ete: tema (za {to se zboruva vo raskazot). mesto kade se slu~il nastanot i poraka ({to saka da ni ka`e pisatelot).

vi velam kako slika so boi. `imi o~ive moi. Makedonka Jan~evska 22 .RAZMISLI Koi boi se najzastapeni vo prirodata vo esen? Koj gi sozdava tie boi? ESEN Esenta deca e slikar. Potem vrz neboto sino rasposla slikarsko platno i samo za nekolku miga go oboi sivo-matno. Ja vidov kako so ~etka lisjeto `olto go boi. V~era na pat ja sretnav so kotle stopeno zlato. Esenta deca e slikar. Za~as gi pozlati site ovo{ki rodni kraj patot. Utroto so ognen purpur oboi gradini celi. Ja vidov li~no. `imi o~ive moi. Gledajte kako se `arat ottamu obrazi vreli.

Slikarot slika `olto lisje . a ilustratorot gi naslikal ~etirite poetski sliki so ~etka i boja.Kotle zlato za ovo{kite 23 .Rumeni utra za rumeni jabolka .ZNA^ENJE NA ZBOROVITE purpurna boja . crvena kako `ar purpur . bakaren sad koj naj~esto se koristi na ogni{te vo selskite doma}instva.jaka crvena boja. RAZGOVOR ZA SLIKARKATA ESEN Zo{to ne i veruva{ na poetesata deka ja videla esenta kako slikar? Kako e pretstavena esenta vo ovaa pesna? So koi boi slika esenta? [to oboila so `olta boja? Za {to ja upotrebila zlatnata boja? Koga gradinite gi oboila purpurno? ^ii se vrelite obrazi vo gradinite? Kako go oboila neboto? Zo{to? VOO^I I ZAKLU^I Kolku strofi ima vo pesnata? A stihovi? Pro~itaj gi poslednite zborovi vo stihovite. Opredeli gi rimuvanite zborovi i zapi{i gi vo tetratkata. no namerno go izme{avme redosledot.mal kotel. Tebe ti ostavivme da gi podredi{ spored redosledot na poetskite sliki vo pesnata: . ODBERI NASLOV NA POETSKITE SLIKI Poetesata ja naslikala esenta so zborovi.utrinskoto crvenilo (rumenilo) predizvikano od izgrevot na sonceto kotle . Nie ti gi dadovme naslovite na poetskite sliki.Sivo-matno nebo .

18.PI[UVAWE GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII. Ja pro~itav knigata "Cvetulki so svetulki# od Stojan Tarapuza. Dopi{i u{te po nekolku primeri. Vo koj slu~aj se pi{uva so golema bukva i vtoriot ili tretiot zbor vo imeto? Poso~i gi vakvite primeri vo gornite re~enici. V~era go posetivme Istoriskiot arhiv na Republika Makedonija. Mojata baba `ivee na ulica "Stra{o Pinxur# br. SOGLEDAJ Nacrtaj vo tvojata tetratka vakva tabela i vo nea vnesi gi imiwata od gornite re~enici kako {to ti e poka`ano.. Moite roditeli redovno go ~itaat "Utrinski vesnik#. 24 . so golema po~etna bukva se pi{uva samo prviot zbor. Doznaj go i napi{i go imeto na spisanieto {to go ~itaat tvoite povozrasni drugar~iwa.. Mnogu lu|e se vozat so avtobusite na Gradskoto soobra}ajno pretprijatie. Ako imeto e sostaveno od dva ili pove}e zbora. PRIMENI GO NAU^ENOTO Zapi{i gi vo tvojata tetratka odgovorite na slednive pra{awa: Koja e tvojata adresa? Kade raboti tvojot tatko? Koja e tvojata posledna pro~itana kniga? Napi{i go polnoto ime ozna~eno so kratenkata MTV. Deneska go razgledav posledniot broj na moeto spisanie "Razvigor#. VESNICI I KNIGI spisanie †Razvigor# ulica †Stra{o Pinxur# ZAKLU^I Ve}e znae{ deka sekoe ime se pi{uva so golema po~etna bukva. KNIGI) Mojot tatko raboti vo Stopanska banka. Deneska se vozev po bulevarot "Partizanski odredi#. ADRESI I SPISANIJA (VESNICI. Jas u~am vo Osnovnoto u~ili{te "Sveti Kliment Ohridski#. IMIWA NA INSTITUCII Stopanska banka ADRESI IMIWA NA SPISANIJA. Na{eto u~ili{te se nao|a na kej "13 Noemvri#.

SAMOGLASKI I SOGLASKI PRISETI SE: Kolku glasa ima vo makedonskiot jazik? A bukvi? Izgovarajte ja glasno azbukata so drugar~eto od klupata. Potoa drugar~eto ti postavuva zbor i ti treba da gi dade{ istite odgovori. Sostavi po eden ili pove}e zborovi od sekoja grupa soglaski i samoglaski: a. e.a.u. O i U. U~itelot sekomu neka mu ka`e eden glas. a u~enikot treba vedna{ da opredeli dali e samoglaska ili soglaska.a. I. pokraj zborot.s.k.k. a kako pri izgovorot na drugite glasovi! J K LQ MN W O P P I @Z Y D \ mojata azbuka C C ^X ^X [ [ T] T] RS RS ZAPOMNI A.d. E. a.t. o.s.z. 25 A A B B V V G .b. E.a. Toj {to }e zgre{i otpa|a od igrata. a toa treba da odgovori kolku i koi samoglaski i soglaski gi ima vo zborot.r.m.l.se soglaski E UF UF H H U^I NIZ IGRA Izigrajte edna igra so drugar~eto: Ti mu ka`uva{ zbor {to }e go napi{e vo tetratkata.a. U se samoglaski Drugite glasovi .c. Igrata se povtoruva s¢ dodeka ne ostane eden pobednik.t.v.t. Zabele`ete kako izleguva vozdu{nata struja od belite drobovi niz usnata praznina pri izgovorot na A. Povtorete ja ovaa igra so po pet zbora. Otkrij koj sostavil najmnogu zborovi. O. Odgovorot treba da go zapi{e vo tetratkata.e.i.a. o.l.k.g. I.

26 4.______ 5. 2. b) za kratki informacii ili dogovori. ohridskostru{ki. b) proglasena e nezavisnosta na na{ata Republika Makedonija. op{tewe) me|u lu|eto so pomo{ na pismoto (pisma. knigi. O i U. E. Pri nivniot izgovor vozduhot minuva slobodno niz ustata. Krste Misirkov prv gi postavil. GLASOVI Samoglaski se A. gevgeliski itn. zabite.______ v) boi . 3. Pri izgovorot vozduhot naiduva na prepreka od jazikot.jazikot {to go koristat lu|eto vo slobodnata komunikacija.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM GOVOR Usten govor e direktna (neposredna) komunikacija me|u lu|eto so pomo{ na govorot.______ b) selo . 6. bitolsko-prilepski. Slednive zborovi }e gi rimuvam so: a) esen . ne naiduva na prepreka. plakati i sl. internet. Tema vo eden raskaz e: a) slu~kata za koja{to se zboruva vo nego. a Bla`e Koneski gi utvrdil pravilata na makedonskiot literaturen jazik. Soglaski se site preostanati glasovi od azbukata. Poetska slika e: a) so zborovi dolovena slika ili sostojba. nepcata ili usnite. kumanovski. Doma{niot telefon go koristam: a) za raska`uvawe na moi interesni do`ivuvawa. b) edna strofa od pesnata. b) ona {to ni go pora~uva pisatelot preku slu~kata. Narodniot jazik go so~inuvaat pove}e narodni govori {to se koristat vo razli~ni delovi na Makedonija: strumi~ki. I. Standarden (literaturen) jazik e jazikot {to se koristi od site lu|e vo site oblasti od `ivotot. vesnici.) JAZIK Naroden jazik . Pismen govor e indirektna (posredna) komunikacija (vrska. Odgovorite zapi{uvaj gi vo tetratkata so celosni re~enici! 1. Zborot sofra od narodniot jazik }e go zamenam so standardniot: a) masa b) stol . vo semejstvoto. debarski. Na 8 septemvri 1991 godina: a) na{ata tatkovina e oslobodena od fa{istite. male{evski. ~estitki.

Iskreno mu se zablagodari na tatka si za podarokot.mu odgovori tatko mu. Velko se nasmevna podbivno i ja spra{ti nadvor.S¢ dodeka ne nau~am za utre. Lidija go primi penkaloto so nedoverba. . Velko i Lidija bea iznenadeni. .Blagodaram! . sakam da vi podaram po edno vol{ebno penkalo. .Imam vol{ebno penkalo! Toa samo }e mi gi re{ava zada~ite po matematika. ne mo`am da igram..£ re~e naluteno. vo {to se sostoi vol{ebnosta na penkaloto? .]e saka{ li da ni go poka`e{ vol{ebnoto penkalo za da se uverime so svoi o~i? . toj vo tie migovi blika{e od sre}a. .# Denot brgu se istrkala. zo{to da ne!? Samo neka zavr{i ~asot. A Velko? Eh. Izmoren. Za toa vreme u~itelkata im gi pregleduva{e doma{nite zada~i po matematika.mu odgovori sestra mu. Velko ja izvadi tetratkata po doma{ni zada~i gordelivo i so pobedni~ka nasmevka. Igrata go mame{e. Negovite drugari bea za~udeni. Velko ve~era{e nabrzina i vedna{ zaspa. Kve~erinata se pribra doma. . . Utredenta im se pofali na drugar~iwata vo u~ili{teto. si pomisli toj radosen. Denot e kako sozdaden za igri. Taa i dosega ima{e samo petki! Bez nikakvo vol{ebno penkalo. Vo sobata ostanaa obajcata.Se razbira. Sestra mu vedna{ se fati za u~ewe.Ajde da izlezeme nadvor da si poigrame.pra{a sinot.# Tatko im zamina na rabota. †Kakvo u`ivawe#.. 27 . †Vol{ebnoto penkalo }e mi pomogne.Tate. †Nema ve}e u~ewe. . Zo{to da si go zamoruvam mozokot? A ovaa moja sestra e navistina golema stra{livka.Kakva si! . .Rabotam vredno i uporno RAZMENI MISLEWE Kade postojat vol{ebnite raboti? VOL[EBNOTO PENKALO Tatkoto im se obrati na dvete deca: . }e mi gi pi{uva doma{nite po maj~in jazik i pismenite raboti. Vol{ebnoto penkalo }e mi gi pi{uva doma{nite zada~i po matematika i maj~in jazik.Mili moi.Vo toa {to so pomo{ na vol{ebnoto penkalo }e dobiva{ samo petki! .

pa .. toa e mojata tetratka za doma{na rabota po matematika. Samo beli listovi so kvadrat~iwa. A Velko? Toj samo ja navedna glavata od sram. Velko ima vol{ebno penkalo {to samo gi re{ava zada~ite po matematika... Sfati.. Ovoj pat zaslu`i ~ista edinica! .mu re~e u~itelkata.Ova .[to e ova?! .. draga u~itelke! .. .go pra{a za~udeno u~itelkata. Sekoe penkalo e vol{ebno za vreden i trudoqubiv u~enik. Nenad Xambazov 28 .A zada~ite?! Kade ti se zada~ite? Ovde nema ni{to.U~itelke.. mislam . ama be{e docna. Nekoj od u~enicite dofrli: . Vo oddelenieto odekna gromoglasna smea. a krupni solzi mu zarosija od o~ite.

Najdobriot plan napi{ete go na tabla. glagoli i pridavki od raskazot. PREDLO@I PLAN . imenki glagoli pridavki 29 .ISTAKNI OSOBINI Napravi plan na raskazot. Potrudi se ubavo da gi opi{e{.) Zapi{ete ja porakata so golemi bukvi na u~ilni~koto pano. Lidija devoj~e deca u~enici Velko mom~e zaedni~ki osobini PREPORA^AJ MU NA VELKO Kako }e mu pomogne "vol{ebnoto# penkalo na Velko? Na kogo treba da se ogleda Velko? Isprati mu poraka na Velko {to treba da pravi za da bide uspe{en. So pomo{ na Venov dijagram istakni gi osobinite na Lidija i Velko.VE@BAJ IZRAZNO ^ITAWE Pro~itajte go raskazot {tafetno. POTSETI SE Vo tabela kako na{ava vnesi po pet imenki. Podeli go na logi~ki celini. Odberi gi najinteresnite. Kako }e glasi porakata? (Pronajdi ja na po~etokot na ovaa lekcija. Vnimavaj kako ~ita{. Idejata na raskazot pronajdi ja vo poslednata celina. Pi{uvaj so rakopisni latini~ni bukvi.

SLOG
Vo treto oddelenie nau~i deka zborot se deli na pomali negovi delovi koi se vikaat slogovi. Primeri: kni-ga ki-ri-li-ca tet-rat-ka sog-las-ka og-le-da-lo do-a-|a dru-gar-stvo od-de-le-ni-e

SOGLEDAJ I ZAKLU^I u-~i-li{-te do-a-|a Kolku slogovi ima vo zborot u~ili{te? Kolku vo zborot doa|a? Razgledaj go sekoj slog vnimatelno. [to zabele`uva{? Koj vid glas go ima vo sekoj slog: samoglaska ili soglaska? Mo`e li slogot da bide iska`an samo od samoglaska? A samo od soglaska? Najva`niot del od slogot e samoglaskata. Taa go obrazuva slogot. Kolku samoglaski ima vo zborot, tolku ima slogovi. Slogot mo`e da bide sostaven i samo od edna samoglaska.

VE@BI Prebroj gi slogovite vo sekoj zbor i odgovorot ka`i mu go na drugar~eto: pismo, istorija, prodava~i, broj, prestolonaslednik, u~ilnica, most, geografija. Sostavi po eden zbor od slednive slogovi i zapi{i gi vo tetratkata: bo-ne-to ke-ma-ski-don ro-vi-zbo ca-pti-ta tel-pi-sa ca-ni-~e-re kaz-na-pri den-ro-den ~i-u-me tel-di-ro taj-~i-pro gut-ka-gu DOMA[NA ZADA^A Vo tetratkata podeli gi na slogovi zborovite od prvite dve strofi od pesnata "Oktomvriski patokaz# na str. 44.

30

PRENESUVAWE NA DEL OD ZBOROT VO NOV RED

Ako vo zborot ima dve soglaski edna do druga, tie se odvojuvaat:

maj-ka, son-ce, bib-lioteka, nas-mevka i nasmev-ka, tab-la, stom-na, tet-ratka i tetrat-ka

Ako vo zborot se najdat dve samoglaski edna do druga, tie se odvojuvaat:

do-a|a, Te-odor, te-atar, gre-alka zna-ewe, vi-ulica, sme-ewe

Nikoga{ ne se prenesuva edna bukva vo noviot red, i toga{ koga taa pretstavuva slog:

NE: sme-a, dojdo-a, kajsi-i, sto-i, pe-e, od-i DA: smea, doj-doa, kaj-sii, stoi, pee, odi

VE@BI Podeli ja stranicata vo tetratkata na polovina so vertikalna linija i prepi{uvaj go raskazot "Novite drugari# na str. 7 prvo na levata polovina, a potoa na desnata. Prepi{uvaj dodeka ne ja ispolni{ stranicata. Vnimavaj kako gi prenesuva{ delovite od zborovite vo noviot red. Napi{i gi site na~ini na koi mo`e{ da prenese{ delovi vo nov red od slednive zborovi: pettiot, podelba, pravopisniot, tatkovina, nikoga{, oddelenie, u~ili{te. Primer: Pettiot: pet-tiot i petti-ot; Oddelenie: od-delenie; odde-lenie i oddele-nie 31

PODGOTVI SE PRED ^ASOT Na 11 Oktomvri go odbele`uvame Denot na vostanieto na makedonskiot narod. Doznaj zo{to go praznuvame toj den, {to se slu~ilo, kade, koga. Iskoristi gi znaewata od Op{testvo.

OKTOMVRISKI PATOKAZ
Dedo i vnuk vo letno popladne senka vo parkot baraat. Gledaat vo spomenikot i vaka razgovaraat: - Dedo, a zo{to kon sonceto gleda? - Stra`ari, milo, vo denot ubav Dobrini da se redat. - Taa e vperena kon onaa ulica: Lu|e i koli - `iva vrvulica, Zeleni kruni vo drvored stojat Ku}i so fasada so razli~na boja - Likot na ovoj partizan, dedo vo bronza e izlien, neli? - Da, ~edo, zagina toj vo borba za utra beli. - Glej, ko `iv da e, da prozbori saka. [to ni poka`uva negovata raka?

Minuva~i na pro{etka pod neboto sino prodavnica nova, a potamu kino. Nasmevnati lica, e~i vedra smea, a `ivotot cuti pod sekoja strea!

Slatkarnica - da ~estat dedovcite i babite na balkoni sletuvaat i gukaat gulabite. Malo, sre}no semejstvo vo domot svoj ru~a. U~ili{na zgrada - decata da u~at. - Blagodaram, ovde po~esto }e idam, Partizanot bronzen sakam da go vidam. Stoi do fontanata, mu `ubori vodata Negovata raka bdee nad SLOBODATA! Velko Nedelkovski

32

.ilustracija na pesnata.borec protiv fa{istite vo borbata za sloboda na na{iot narod od 1941 .1945 godina bronza . Zamisli si so kakov glas }e ja ~ita{ glasno.prazni~en izgled na tvoeto mesto. 33 .^itajte izrazno so gordost i sre}a.nekoj spomenik {to ti ostavil vpe~atok.vid metal od koj{to se pravat spomenici RAZMISLI Zo{to pesnata se vika Oktomvriski patokaz? So kakvi ~uvstva se ispolneti dedoto i vnukot dodeka stojat pred spomenikot? Koe e osnovnoto ~uvstvo vo ovaa pesna? Kolku strofi ima vo nea? A stihovi? VOO^I Za kogo se zboruva vo pesnata? Kade razgovarale tie? Za kogo? Vo koi stihovi se opi{uva ulicata na slobodniot grad? Pro~itaj gi glasno! Vo koja strofa e opeano zadovolstvoto na lu|eto? Od {to se zadovolni? [to saka da gleda vnukot? [to poka`uva rakata na bronzeniot partizan? POTRUDI SE DOMA Pesnata nau~i ja napamet. Potoa pro~itaj ja pesnata vo sebe. Ve`baj izrazno da ja recitira{. mnogu lu|e partizan . ^itajte ja redosledno strofa po strofa. POVRZI SO DRUGI AKTIVNOSTI VE@BAJ IZRAZNO ^ITAWE Neka ti ja pro~ita pesnata u~itelot. .~uvari vrvulica . Vnimavaj na sekoj znak i na bojata na glasot.znameto i grbot na na{ata tatkovina. Na ~asot po Likovno obrazovanie podelete se vo grupi i obidete se da nacrtate razli~ni crte`i: . Dodeka rabotite slu{ajte makedonski narodni pesni. Najdobriot recitator nagradete go so rakopleskawe. bidej}i toa e pesna za na{ata sloboda.ZNA^EWE NA ZBOROVITE stra`ari .povorka. .

†Ama. a naesen im gi odzemam grdite `olti lisje.Iljadnici godini imam.. . a vakvo ~udo s¢ u{te ne sum videl. Glasot kako da be{e na nekoj izmoren starec. .re~e nepoznatiot glas.Koj vaka docna e dojden pred mojata ku}a? . no sekomu dobrina nosam.Od kade da znam koj si i {to si?! Mo`ebi si lisica.Nie so tebe odamna se poznavame. pa re~e: . naprolet gi kitam drvjata so zelen dar. koj li mo`e da dojde vaka docna? †misle{e pticata i se priseti na site svoi prijateli. . zo{to ne! .. Pticata mol~e{e i razmisluva{e. Le`e{e taka nekoe vreme i naedna{ naslu{na kako nekoj go zaobikoluva sedeloto. . kako se vika{ i }e te primam vo svoeto sedelo.Jas imam dare`livo srce. no glasot {to doa|a{e odnadvor ne li~e{e na ni~ij i zatoa povtorno pra{a: .Jas sum.]e ti ka`am. zakrckaa silno grankite i za malku {to ne £ se otkorna sedeloto.Da ne si lav ili slon? Sigurno si slon. pot~uknuva i moli. mo`e{ li da mi go ka`e{ i tvoeto ime? . Ispla{ena molkna i ~u: .skreska silno nepoznatiot.se javi nepoznatiot. Najposle re{i da se javi. mili i pak ~u: .. .Sakam da ti go znam imeto za da mo`am da se prisetam koj si. [to misli{.Ne!!! . Skitnik sum. Dali da se odzve ili ne. a mo`ebi nekoe drugo stra{no `ivotno {tom si tolku silen.pra{a pticata. . koga po~uvstvuva kako se zani{a drvoto.Koga mi gi ka`a site podrobnosti za sebe. Kutrata ptica ne go dore~e posledniot zbor od re~enicata. Zborovite {to doa|aa bea krotki. koskive od umor mi se zdrobeni. Pticata si go pozapre zdivot. koj li mo`e da bide nemiliot gostin? . a vo borba nikoj ne mi e ramen. jas! . 34 . eden od onie {to gi sre}avam na mojot esenski pat. Zo{to? NEMIL GOSTIN Edna ptica se svitka vo sedeloto i se podgotvi da spie kako {to spijat site ptici.RAZMISLI I RAZMENI GO MISLEWETO Koi gosti ne ti se mili. si gi skri pilcite pod kriljata i u{te povnimatelno se vslu{a.@ivee li nekoj tuka {to }e me primi vo svoeto gnezdo? Dolg pat imam pominato.Ka`i mi najnapred koj si. Edna male~ka ni{to`na ptica da nej}e da me primi vo svoeto sedelo samo zatoa {to ne go znae moeto ime?! Moeto ime e slavno i golemo.. .

Dali sega ti e polesno da pogodi{ koj e nemiliot gostin? .Ama kakov slon. za kakov slon zboruva{!? . od slonovi i od sekogo na ovoj svet. }e mi gi zamrzne{ slabite piliwa. od lavovi. ne mo`am da te pu{tam za{to ako vleze{ vo moeto sedelo.@al mi e prijatele. ]e zaminam daleku. . si gi pokri pilcite so krilcata i zaspa slatko. No {tom si ve}e tuka. Otkako go ~u imeto na severniot veter. Vera Bu`arovska 35 . mene me vikaat Severko! Zapameti go ova i pu{ti me da vlezam vo tvojot topol dom.Jas sum posilen od sekogo: od tigri. tuku mu re~e: . tolku daleku {to ti nikoga{ tamu nema da stigne{. A ako saka{ da znae{.vika{e razluteno nepoznatiot i se obide sosila da vleze vo sedeloto. pticata ne go pu{ti da vleze vo topliot dom. ti mala {arena ptico. Taka re~e pticata. u{te utre }e go napu{tam ovoj kraj i }e baram topli predeli. Veterot po~eka u{te nekoe vreme i razluten i besen jurna niz golemata {uma.

Iska`i go glasno tvoeto do`ivuvawe pred celoto oddelenie. Koj bi mo`el da bide nekanetiot gostin {to moli so krotki i mili zborovi? Zo{to taka pomisli? Koj del od raskazot te navede da pomisli{ na vetrot? Pro~itaj go glasno. So pomo{ na tvoite roditeli napravi im ku}i~ka za ptici i gri`i se za nea. vnimavaj na nego. A ako ima gnezdo/sedelo na ptici {to prezimuvaat kaj nas. slika ~uvstvo zvuci vrska so mojot `ivot POMOGNI IM NA PTICITE: Ako pod streata na tvojot dom ili na grankite na nekoe drvo vo bliskata okolina ima gnezdo/sedelo na ptici preselnici.RAZGOVARAME ZA TVOITE PRETPOSTAVKI Koga se ostvari tvojata pretpostavka: prviot ili vtoriot pat? Na kogo pomisli na po~etokot na raskazot. Ne zaboravi da napi{e{ za trgnuvaweto na dolgiot pat kade {to nema da ve najde studeniot veter. pomogni im vo studenite denovi {to doa|aat. Razmenete gi tetratkite so drugar~eto od tvojata klupa i doznaj kako toa ja do`ivealo istata sodr`ina. Kakva odluka donela pticata koga sfatila deka e toa lutiot Severko? OBIDI SE Obidi se da pretstavi{ kako ja do`ivea sodr`inata na ovoj raskaz vo ~etirite kvadrat~iwa. 36 . Ti bidi edno od malite pti~ki i raska`i {to se slu~i so nemiliot gostin i kako se ~uvstvuvavte ti i tvoite bra}a i sestri. Raboti vo tetratkata za u~ili{na rabota. Tie pak }e se vratat i }e ti se zablagodarat so pesna. Ostavaj im ronki i sekakvi semenki na opredeleno mesto na tvojot prozorec. ne im go ru{i. POTRUDI SE DOMA Vo tetratkata za doma{na rabota raska`i go raskazot †Nemil gostin#.

Zo{to poetot zimata ja narekuva †gladna#? Objasni! Pro~itaj ja pesnata so recitirawe. Ja potfati la`icata ja zapo~na zimnicata za jadewe da ima. ima vo dolgata gladna zima. A esenta ja zadol`i po nego da prodol`i. POVRZI SO PRIRODA Za koi `ivotni znae{ deka prigotvuvaat zimnica? Objasni kako prigotvuvaat i kade ja ~uvaat? 37 . Potvrdi go toa so primeri od pesnata. Naslovot na sostavot izmisli go sam. IZRAZI SE Napi{i kratok sostav vo koj{to }e go istakne{ svoeto u~estvo vo podgotovkata na nekoja zimnica. Risto Dav~evski RAZGOVARAME ZA PESNATA Poetot na godi{nite vremiwa im dal ~ove~ki osobini. ovo{jeto {to go obra vo kujnata si go sobra. pa oddolu i odgore gi potpe~e na svoj {poret. letoto gi rodi plodovite.RAZGOVARAJ SO DRUGAR^ETO Koj vid zimnica podgotvuvate vo tvoeto semejstvo? [to saka{ ti najmnogu da jade{ od podgotvenite proizvodi? ZIMNICA Proletta gi rodi cvetovite.

]e se sretne{ so decata crni. . ]e te {eta sekoj den niz celiot svet....treba da e ko mrava.. beli. So vekovi znaeweto vo knigi se stava.. Kakvo treba da bide deteto za da znae s¢ {to go interesira? 38 ... mnogu zemji ti }e vidi{ }e doznae{ s¢ po red.. So brodovi ti }e plovi{ po moriwa v svetot.. Kako knigata ti ka`uva mnogu ne{ta? Objasni kako i kade s¢ }e te {eta knigata.. `olti... }e nau~i{ pesni..... skazni sto tovari razni...... a deteto s¢ da znae ..PORAZGOVARAJ SO DRUGAR^ETO Koja e tvojata omilena kniga? Objasni zo{to........... i veruvaj nikoga{ nema da te sla`e.. Objasni kako ja razbira{ porakata na poetot iska`ana vo poslednata strofa. KNIGATA E IZVOR Mnogu ne{ta knigata dete }e ti ka`e. avioni }e te nosat najbrzi vo letot. Nikola Altiev GI OTKRIVAM VREDNOSTITE NA KNIGATA Zo{to ti se dopadna ovaa pesna? Koi ~uvstva gi pobudi kaj tebe? Vo prvata strofa poetot veli deka knigata mnogu ne{ta }e ti ka`e.

^ita~ Naslov Avtor Datum na pozajmuvawe Datum na vra}awe Komentari i zabele{ki 39 . Vo moeto mesto ima/nema biblioteka. Nejzinoto ime e ____________. SOSTAVETE LISTA Vo oddelenieto sostavete lista vo koja }e zapi{uvate koi knigi ste gi pro~itale. Istata izrabotete ja so pomo{ na kompjuter. Vo nea mo`at da ~lenuvaat site ______na toj grad. Taka }e sledite koj ~ita najmnogu i }e izberete najdobar ~ita~.OBJASNI Kakvi knigi saka{ da ~ita{? Spored {to gi odbira{ knigite? Kako se odnesuva{ kon niv dodeka gi ~ita{? Koja kniga ti e najomilena i na site im ja prepora~uva{ da ja pro~itaat? POTSETI SE I DOPOLNI Gradskata biblioteka e najgolema vo ______. Jas sum za~lenet vo _____________ biblioteka.

bil brkan od nejzinite odai so vikotnici i zakani deka }e mu ja prese~e glavata.Ene go pak! Site se str~ale i navistina dogledale edno mom~ence {to so race £ pravi dolg nos na princezata. ja podignale do prozorecot da pogleda malku nadvor. ja lekuvale. so prst poka`uvala kon ulicata i vikala: . Begaj}i.Toga{ carot ispratil glasnici niz celoto carstvo. Taa si ostanala vxa{ena. Koga nekoj ima takvo lice? SKAZNA ZA VXA[ENATA PRINCEZA Mnogu odamna si `iveel eden umen i pravdoqubiv car. no . Od den na den carskata }erka stanuvala s¢ porazgalena i dodevala so svoite ~udni i nevozmo`ni barawa. dobro . Taa vreskala: . umniot sovetnik }e se sretnel so carot i taka nasekirani se tufkale po hodnicite.velel toj . Brgu ja smestile v postela. Eden den. Site ja pra{uvale od {to tolku se ispla{ila. lekovi. samo {to prestanala da pi{ti. da tancuva.~are nemalo. Carot ja sakal }erka si premnogu i £ gi ispolnuval site nejzini `elbi. no ni{to ne pomognalo. . no ni{to ne pomognalo. dodeka sedela do omileniot prozorec.Aaaaaa! A dolu nemalo ni{to. so poraka: . Solzite na princezata bile najmo}noto oru`je pred carot. ]e se najde nekoj princ i za tebe i tato }e mi te oma`i. Koga nekoj od dvorskite sovetnici }e se obidel da ja natera da nau~i barem ne{to za da ne se sramat od nejzinata neukost. Princezata naedna{ spi{tela: .Toa mene taka da mi pravi i da ne mi se pokloni! Ubijte go! Carot baral objasnuvawe od mom~enceto. naedna{ svikala i gi okokorila o~ite. Se obiduval da ja natera da u~i da veze gobleni. Ako carot se obidel da ja skara i da £ ka`e deka ni{to nema da znae.Dobro. Eden den. a taa samo stoela vko~aneto. Carot ne umeel da ja spastri svojata }erka. da sviri na harfa. £ davale ~aevi. Samo edno mom~ence stoelo i gledalo nagore.Fatete go! Prese~ete mu ja glavata! Go fatile mom~enceto i go dovele pred carot i princezata koja bila crvena od lutina: .Poka`i vxa{en izraz. Samo sedela do prozorecot i zjapala vo minuva~ite koi morale da £ se poklonuvaat dozemi. Caricata umrela rano.samo bidi mi ti `iva i zdrava. Ja pregleduvale najdobrite lekari. taa po~nuvala tolku silno da pla~e {to tatko £ vedna{ £ popu{tal.Koj }e ja izlekuva princezata }e go dobie polovinata carstvo! Doa|ale razni lu|e. koga im se rodilo prekrasno devoj~e. No taa site u~iteli gi navreduvala so najpogrdni imiwa i gi brkala. Toa mu reklo: 40 .

†[tom vaka misli edno dete. no popusto.Samo sedi do prozorecot i zjapa vo lu|eto {to itaat po rabota. Taa pla~ela i molela.gi nau~ila site raboti {to trebalo da gi znae edna carska }erka. a princezata . Se nalutil i naredil da ja zatvorat princezata vo maloto sop~e. no mu se dopadnale hrabrosta i iskrenosta na mom~eto.si rekol. a ne badijala da go jade carskiot leb. Pa u{te bara i da £ se klawaat! [to ako e princeza? I taa treba ne{to da raboti. Slavka Maneva 41 .veruvale ili ne . Yidovite na dvorecot za kratko vreme bile ukraseni so gobleni {to gi izvezla taa i carot so gordost im gi poka`uval na site gosti i prijateli. da £ davaat samo leb i voda s¢ dodeka ne se fati za nekoja rabota. u{te polo{o mislat vozrasnite# . Na carot mu padnalo mnogu te{ko.. Carot go nagradil mom~eto za umnite zborovi.

istrajnosta. blagorodnosta. ja pottiknuva negovata fantazija. Go smeni li svoeto mislewe otkako go slu{na tu|oto mislewe? Objasni go tvojot odgovor.. SLAVKA MANEVA (1934 g. Sega razgovarajte ~etvorica i pro{irete ja tabelata. Kako avtor. Formirajte vakvi grupi. mu ovozmo`uva i da sonuva i da veruva vo idninata. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE: Veruvame deka vo treto oddelenie si ja pro~ital "Yvezdeni perni~iwa# Sega pozajmi ja od u~ili{nata ili gradskata biblioteka knigata †Gotvarski skazni# i u`ivaj vo ~itaweto na prekrasnite i malku neobi~ni skazni na va{ata omilena pisatelka Slavka Maneva. [to ne o~ekuva{e da se slu~i vo skaznata? Zo{to? Koj e vinoven za takvoto odnesuvawe na princezata? Potvrdi go tvojot odgovor so re~enicite od koi go zaklu~i toa..RAZGOVARAME ZA TVOITE O^EKUVAWA I PREDVIDUVAWA Kakov kraj o~ekuva{e? Obrazlo`i zo{to go o~ekuva{e takviot kraj. Skopje) VI PORA^UVA: †Skaznata go oblagoroduva deteto. Nacrtaj vakva tabela i zapi{i gi tvoite tvrdewa: DA NE Dopolni gi tvoite tvrdewa od razgovorot so tvojot par od klupata. so najgolemo zadovolstvo gi pi{uvam za decata#.. spravedlivosta. SOZDAVAJ Dali carot dobro postapil {to ja kaznil princezata? Odgovori na ova pra{awe. zapi{ete gi va{ite tvrdewa i razgovarajte za niv. 42 . no taka {to da pronajde{ barem dve tvrdewa koi }e bidat potvrdni (DA) i dve tvrdewa koi }e bidat odre~ni (NE). Sega vie raspravate (argumentirate). Preku skaznata deteto gi prifa}a najubavite ~ovekovi osobini: hrabrosta. Opredeli se vo koja grupa }e bide{: vo grupata DA ili vo grupata NE.

re`iserot. .emisii vo koi narodnite prikazni gi sledi{ izvedeni od glumci na mnogu uverliv na~in.od koi }e se stekne{ so novi znaewa.nau~no-popularni . . Opi{i kako si gi zamisluva{ likovite i mestoto na slu~kata. Poslu{aj ja i zapi{i go nejziniot naslov. na koja televizija i {to ti se dopadnalo vo emisijata.vo koi mo`e{ da slu{a{ mnogu detski pesni~ki i da se zapoznae{ so najnovite hit-pesni od detskite festivali. .vo koi u~enicite se natprevaruvaat vo znaewe. TV-EMISII {to se interesni za tebe se slednive: . Bez niv ne mo`eme da zamislime da ni pomine ni eden den. Razlikata e vo toa {to radioemisiite samo gi slu{ame. Od niv doznavame mnogu raboti.emisii vo koi so pomo{ na glumata. Od TV-programite od nekoja lokalna televizija odberi detska TV-emisija {to }e ja gleda{.detski kvizovi . 43 . POTRUDI SE Sekoja nedela na Makedonskoto radio vo 12 ~asot se emituva radiodrama. RADIOEMISII od pove}eto vidovi za tebe }e bidat najinteresni: .RADIOEMISIJA I TELEVIZISKA EMISIJA Radioto i televizijata se postojano prisutni vo na{ite domovi. a televiziskite emisii (TV-emisii) i gi slu{ame i gi gledame.narodni prikazni . koj u~estvuval vo nea i nejzinata kusa sodr`ina. . muzikata i drugite zvu~ni efekti }e gi do`ivee{ mnogu silno dramskite tekstovi. Zapi{i {to si gledal.vo koi se zboruva na lesno razbirliv na~in za nau~ni vistini.obrazovni .detskite radiodrami .detskite muzi~ki emisii .

Zatoa {to treba da bide{ pismen! .. ZO[TO GRAMATIKATA E TE[KA . toga{ odgovori mi dali imenkata †pantaloni# e vo ednina ili mno`ina? Ivan podzastana malku razmisluvaj}i. sre}ata mu se nasmevna. a dolu mno`ina! Olivera [ija~ki 44 . Gramatika.Ja vidov fabrikata kade {to se konstruiraat vistinski motori. kako da ne znam .. .. koga dojde redot na Ivan da odgovara. zamol~i ve}e edna{! .I ti misli{ deka so toa znaewe }e izvle~e{ pove}e od edinica? Interesno! No. . A znae{ li {to e ednina. . U~itelkata ispra{uva{e za imenki. Ivane. ama edno da znae{.. Dobro .. ..Znam. Gore ednina.. a {to mno`ina kaj imenkite? . .. nastavni~ke. Ne bi gi sobralo nitu na golemiot stadion.RAZMISLI . No... toa e u~itelke . Mene ne mi treba! Jas }e bidam in`ener! prodol`i da mrmori Ivan. u~evme minatiot ~as? Ajde . Denes u~itelkata }e ispra{uva gramatika.Gleda{ deka povtoruvam makedonski . ..Znae{. No. Ne e lo{o i ti da povtori{ ne{to. jas }e bidam in`ener! .mu re~e Ivan na svojot drugar od klupata pred po~etokot na ~asot. Milane. ama zatoa dobro znam {to e ednina.potvrdi Ivan. zamenki.. . se preslu{uvam . a {to mno`ina..Odli~no . a potoa kako od pu{ka odgovori: ..mu vrati Milan. kolku traktori ima tamu.. V~era vujko mi me odnese da gi vidam traktorite. u~itelke .. broevi?. vujko mi mi re~e deka moram da imam petka po matematika ako sakam da bidam dobar in`ener... E. ka`i mi te molam zo{to pak jas moram da u~am gramatika? . pantaloni .. Milane. glagoli. puf .. . Bravo .Pantaloni.Uf. dali znae{ ne{to da ni ka`e{ za imenkite.. stra{no! Koj da gi nau~i site tie imenki.... Lele.Ivane. .Aman..ISKA@I SE Zo{to sekoj ~ovek treba da ja znae gramatikata na svojot jazik? Obrazlo`i go tvojot stav: gramatikata e te{ka/gramatikata e lesna.. toa mo`ebi ne go znam najdobro. . taa gramatika! Mnogu e zdodevna.Znam.Uf..

imenki vo mno`ina: ______________________ . koi predmeti bi gi u~el? Zo{to? Kako spored tebe bi trebalo da se odviva nastavata? Objasni! JAZI^NO KAT^E Doka`i mu na Ivan deka znae{ pove}e od nego taka {to vo tetratkata }e napi{e{ po pet: .DA PORAZGOVARAME ZA RASKAZOT Zo{to treba i in`enerite da ja znaat gramatikata? Najdi go odgovorot na Milan. Pronajdi {to mu odgovoril Milan na Ivan.imenki vo ednina: _______________________ .imenki od `enski rod: ___________________ .imenki od sreden rod: ____________________ 45 . Ka`i go to~niot odgovor: vo koj broj e imenkata "pantaloni#? DISKUTIRAJTE Koj e tvoj omilen predmet? Zo{to? Koj predmet go u~i{ bidej}i mora{? Zo{to? Da mo`e{ da odbira{. Kako mu se nasmevnala sre}ata na Ivan na ~asot po gramatika? Objasni zo{to odgovorot na Ivan ne e to~en.imenki od ma{ki rod: ____________________ .sopstveni imenki: _______________________ .

narodni prikazni i detski kvizovi. kade. Slog mo`e da pretstavuva i edna samoglaska. GRADSKA BIBLIOTEKA Bibliotekata vo edno naseleno mesto koja ima najgolem broj knigi i od koja mo`e sekoj `itel da pozajmuva knigi se vika gradska biblioteka. TELEVIZISKI EMISII ZA DECA prilagodeni za mojata vozrast i potrebi: obrazovni. no nikako samo soglaska. Vo nea ima knigi od site oblasti i za site vozrasti. Ne se vo `enski rod imenkite: a) ptica i treva b) od`a i kamion v) radost i mladost 2. nau~no-popularni. Koga ne sum siguren. Glagoli se: a) dobro. Zborot ima onolku slogovi kolku {to ima samoglaski. dojde. Pri prenesuvanje na del od zborot vo nov red potrebno e da gi znam i po~ituvam pravilata. Pravilno e razdelen na slogovi zborot: a) ka-mi-on b) kra-stav-ica v) kam-en 4. Odgovorot na gatankata †Um nema. Odgovorite pi{uvaj gi vo tetratkata! 1.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM SLOG Zborot se deli na slogovi. uli~na b) kamen. p RADIOEMISII prilagodeni za mojata vozrast i potrebi: radiodrami i muzi~ki radioemisii. (bro-i). zaspa 3. visoka. Za †Vol{ebnoto penkalo# i †Skazna za vd`a{enata princeza# zaedni~ko e: a) tie se skazni b) imaat ist avtor v) imaat ista tema 46 . a sekomu um dava# glasi: a) televizor b) kniga v) radio 5. }e proveruvam vo Pravopisot na makedonskiot literaturen jazik. Vo sekoj slog mo`e da ima samo po edna samoglaska. koga v) igra.

koga drugite ~avki ja videle taka neobi~na i bela. basna BELATA ^AVKA Videla ~avkata deka gulabite dobro se hranat i toa mnogu i se dopadnalo. No. Sporedi go tvojot grozd so grozdot na tvoeto drugar~e od klupata. I tie ja nabrkale! TOLSTOJ RAZBERI GO ZNA^ENJETO NA BASNATA [to i se dopadnalo na ~avkata kaj gulabite? Kako se dosetila da stane edna od niv? Kako se izdala? Zo{to ne ja primile vo jatoto drugite ~avki? Kakvi luge mo`e{ da prepoznae{ vo nea? Objasni dali postoi razlika megu itrinata i izmamata. pa ja pu{tile vnatre.Veruvam vo sebe RAZMISLI . 47 . Mislele oti e gulab. ne ja primile. Mantijata ne go pravi popot. No. ^avkata nemala drug izlez. Se nabelila i vlegla vo gulabarnikot. Prepi{i gi pogovorkite so rakopisni latini~ni bukvi.RAZMENI GO MISLENJETO Napravi grozd od site zborovi na koi }e se seti{ povrzani so zborot basna. vo eden mig ~avkata se zaboravila ta graknala. Gulabite ne ja poznale. Gulabite ja poznale i ja nabrkale. OBIDI SE Obidi se so svoi zborovi da objasni{ zo{to dvete pogovorki odgovaraat na basnata. Lagata ima kratki noze. za{to prilegala na niv. Pobegnala i se vratila vo jatoto megu svoite.

a kamoli da ja proveri? . arno ama. Koga mu objasnija {to maka gi sna{la. Ne da ne se trude{e. koga ne odi. ama rakata kako da ne go slu{a{e i namesto ubavi bukvi tie se pretvoraa vo bukvi so opa{ki.. sedna i po~na da ja pi{uva doma{nata rabota. . . taa o`ivea i po~na da pla~e i da vika: . . pa duri i so mevovi i u{te kakvi ne.. a kamoli da gi pro~ita. [to s¢ ne se obidoa negovite roditeli za da go nau~at na krasnopis. osven samiot toj. ne odi. no lekot nikako da se najde. ni pomalku nemiren.Nema potreba od pi{uvawe.. Na sinot mu naredija vedna{ da ja pi{uva doma{nata rabota.VOL[EBNATA TETRATKA Meto be{e kako i site drugi deca: miren. sosem neo~ekuvano. ta so gumi~kata £ ja izbri{a 48 . Bukvite si ostanuvaa so opa{ki.Zo{to? Koga nikoj ne mo`e da ja pro~ita.si rekoa roditelite. so mevovi i u{te so kakvi ti ne drugi belezi.se sprotivstavi Meto. taka i napravija.I kaj nego }e probame da najdeme lek. Se pomirija roditelite deka nivniot sin cel `ivot }e pi{uva nerazbirlivo. nikoj drug ne mo`e{e da gi prepoznae. . .Otsega detenceto neka pi{uva na ovaa vol{ebna tetratka.im se javi nepoznat glas. tie bukvi. Mnogu lo{o gi pi{uva{e bukvite. I ete ~udo! [totuku ja napi{a prvata bukva so opa{ka.~e{aj}i si go nosot.Znam {to treba da se napravi! . so u{i. podavaj}i im ne{to na zagri`enite roditeli.Zo{to da ne . gi ima{e so krilja.. so krilja. I {to e najte{ko od s¢. . kako grom od vedro nebo.Ne sakam opa{ka. nekoi so u{i. .Pobarajte pomo{ od golemiot Zakijaki! .. Bea duri kaj razni baja~ki za pomo{. U{te utredenta otidoa do golemiot Zakijaki. Glasot is~ezna tolku brzo. no toga{. Meto se ispla{i da ne mu skokne bukvata. no toj ima{e golem problem. Roditelite se zablagodarija i ja odnesoa tetratkata doma. Vsu{nost. toj taka i razmisluva{e . Kako {to rekoa. kako i {to se pojavi. No koga sfati deka roditelite se seriozni.. a rezultatot pak be{e nikakov. dojde spasot. ma|epsnikot po~na da si go ~e{a nosot. ne sakam! Jas sum ubava bukva.kone~no se seti mudrecot.Toj ma|epsnik s¢ umee i s¢ znae. Site pedagozi i pedijatri vo zemjata gi posetija. .

opa{kata. I taa se rasplaka kako i prethodnata. Stojanoski RAZGOVARAME ZA BAJKATA Osven bajkite vo koi se raska`uva za podale~nite vremiwa. V ~as bukvata prestana da roni solzi i mu se nasmevna. Predlogot dobro formuliraj go i zapi{i go vo tetratkata. Tie pla~ea li. Toa se slu~i i so tretata so krilja. Pi{uvaj ~itko.. BIDI ISKREN Misli{ li deka i tebe ti treba vol{ebnata tetratka? Objasni zo{to taka misli{. Vistinski krasnopis. Goran B.. Potoa na red dojde vtorata bukva. PREDLO@I Predlo`i im na~in na site drugar~iwa {to ne pi{uvaat ubavo kako da go podobrat pi{uvaweto bez vol{ebna tetratka. Koga ja ispi{a vol{ebnata tetratka. ne ja frli i vol{ebnata tetratka. Bukvite mu se sme{kaa od redovite vo tetratkata. mo`ebi nekoga{ na nekoe drugo dete }e mu pritreba. Taka. Objasni zo{to e mnogu va`no sekoj da pi{uva ~itko i razbirlivo? DOMA[NA ZADA^A Napi{i sostav so naslov "Mojot drugar Meto so najubav rakopis#. tuku ja izbri{a so gumata i ja ostavi na policata. nema {to. Spored {to zaklu~uva{ deka ovaa bajka e sovremena? Kako pi{uval Meto? Kakvi bukvi izleguvale od negovata tetratka? Koj mu pomognal na Meto da pi{uva ubavo? Kako? Zo{to Meto ne ja frlil vol{ebnata tetratka? Izvle~i pouka od ovaa skazna i zapi{i ja vo tvojata tetratka. No. 49 . Kojznae. proba i na obi~na. razbirlivo. a toa zna~i pravilno oformuvawe na sekoja bukva.. bukvata so u{i. pa ~etvrtata so mevot.. Meto prvpat napi{a doma{na rabota koja sekoj mo`e{e da ja pro~ita. Poka`i im {to i kako si napi{al na tvoite roditeli. no se smiri {tom u{ite £ bea izbri{ani. pla~ea. zadovolno se nasmevnuvaa. Pro~itaj mu ja na drugar~eto. a {tom deteto }e gi dotera{e. Toj ve}e be{e izlekuvan. pisatelite pi{uvaat bajki i so sovremena sodr`ina. Potoa pro~itaj go pred site.

radio. cre{na. 2. sonce. koleno. drugar. dedo. sudija. ~evel. Site imenki se od _________ rod. ~inija. samo imenkata ____________ e od ________ rod. semafor Imenkite od `enski rod se povrzuvaat so zamenkata _________. baba. drvo. mleko. susam. znak. zima. Podvle~i gi imenkite i pokraj sekoja re~enica napi{i od koj rod se. slika. {i{e ZADA^I Opredeli go rodot na imenkite od pesnata Oktomvriski patokaz na str. jagne. 3. devojka Imenkite {to se povrzuvaat so zamenkata _______ se imenki od ______________ rod. Kamion. prodava~ka. oko. trkalo.RODOT KAJ IMENKITE Vo treto oddelenie nau~i deka imenkite imaat tri roda. voza~. more ZAKLU^I I ZAPI[I VO TETRATKATA Imenkite {to se povrzuvaat so zamenkata toj se imenki od ma{ki rod. trotoar. masa. Site imenki se od _________ rod. no}. taga. cve}arnica. Ka`i gi! Precrtaj ja ovaa tabela vo tvojata tetratka i sekoj od dadenive zborovi napi{i go pod zamenkata toj. cve}e. pe{ak. Otkrij ja! Prepi{i vo tetratkata. kamen. kop~e. vozduh. gnezdo. ogledalo. Dete. Site imenki se od _________ rod. srce. premin. svetlo. 32 Vo sekoja kolona od imenki po edna se razlikuva od ostanatite spored rodot. imenka. samo imenkata ________ e od __________ rod. taa ili toa. 50 . krug. sukalo. Napi{i pet re~enici vo koi }e upotrebi{ imenki od trite roda. voz. ~anta. TOJ TAA TOA tegla. orel. ezero. ulica. ~a{a. ptica. samo imenkata ___________ e od _________ rod. Jajce. Majka. kru{a. fudbal. izvor~e. more. Ko{arka. Tatko. den. leb. strav. penkalo. pe~ka. nebo. 1.

dete. pokriv. Od bajkata . Negotino. bukva. lavovi. Ako imenkata ozna~uva ime samo na eden predmet ili su{testvo. policajci. prozorec.BROJOT KAJ IMENKITE Potseti se od minatata u~ebna godina kolku broja imaat imenkite. cve}iwa. teatri. ulica.. Zo{to ne mo`e{? Kakvi se po vid ovie imenki? VE@BI Napi{i ja formata za mno`ina na slednive imenki: devoj~e. izlog. _____. ____. Sam zaklu~i koi imenki se vo ednina. drvja. 2. stol. vesnik.Vol{ebnata tetratka# na str. volk. Pokraj sekoja imenka napi{i ja formata za ednina ili mno`ina: jabolko jabolka. bukvi. blok. Primeri: knigi.. cve}e. spisanie. u~itel.. oko. korpa. (Ne zaboravaj na prethodniot zaklu~ok za sopstvenite imenki!) 51 . Belasica. more. toga{ taa e vo _________. Vardar. 48 pronajdi gi imenkite i vo tvojata tetratka podredi gi vo dve koloni . stebla. Mno`inata ozna~uva ime na ________ predmeti i su{testva. steblo. Lazo. raskaz. teatar. a koi vo mno`ina od slednive sliki: ZABELE@I I ZAKLU^I 1. Primeri: kniga. ______. Obidi se da obrazuva{ mno`ina od slednive imenki: Veles.ednina i mno`ina. oxak. kowi. Boris. Liljana. Jana. yvezda. Martin.

VE^ER ^uden e gradot So svetilkite. Nave~er sprostren Na site strani. Pro~itaj mu na drugar~eto. O samo tie nave~er gorat. Vo ~uden prikaz se krevet~iwata. Vo treska grda. Edna so edna Melodi~no zborat. Cela no} Ja mre`at svetlinata. I nekoe vrap~e Na son pee. Kako gradina So cve}iwata Treperat lambi Vo iljada boi. Sonuvaat leko do zori rani. Dedovci gr~at. Legnati de~iwata na pernicite. Po nekoe uste se smee.ISKA@I SE Opi{i nakratko kako izgleda gradot/seloto nave~er. Kako yvezdi~ki da le`at moi. Po nekoe ra~e nave~er mrda. Vol~e Naum~eski 52 . ^uden e gradot so svetilkite.

Sladok kako ________. Odberi edna koja saka{ da ja opi{e{. ^ar{afot e bel kako _________. Potrudi se da go napravi{ toa. Odberi ja poetskata slika koja najmnogu ti se dopa|a i nacrtaj ja. Otkrij kolku poetski sliki poetot naslikal so zborovi.GI OTKRIVAM POETSKITE SLIKI [to po~uvstvuva koga ja slu{na ovaa pesna? Kakva atmosfera na gradot poetot ni predava so ovaa pesna? Odberi tri zbora so koi }e odgovori{ na pra{aweto: bu~na. vesela. Na {to mu li~at taka zapaleni vo iljada boi? [to postignal poetot so ovaa sporedba? "Kako gradina/So cve}iwata/Treperat lambi/Vo iljada boi# Pronajdi ja i vtorata sporedba vo pesnata i objasni ja so svoi zborovi. prazni~na. spokojna. razigrana. Doseti se: Za da se napravi sporedba koe zbor~e zadol`itelno treba da se upotrebi? DOSETI SE Za koj den i po koj povod mo`e{ ovaa pesna da ja izrecitira{ najubavo {to mo`e{? Toa neka bide tvojata ~estitka do tvojot grad. SPOREDBA Pronajdi gi vo pesnata stihovite vo koi }e otkrie{ so {to poetot gi sporedil lambite vo no}ta. Svetilkata sveti kako ________. 53 . NAPRAVI SPOREDBA Prepi{i gi re~enicive i dopolni gi za da dobie{ sporedba: Marija pee kako ________. tivka.

zo{to se karate? (jabolkoto. kompirot i portokalot vikaat na set glas. Samo da me nema mene. PORTOKALOT: A {to znae{ pak ti. jabol~e! JABOLKOTO: ^ao. taka da znae{! BANANATA: Zaborava{ deka jas i gospodinot portokal dojdovme od daleku i podobro od tebe go znaeme svetot na vitaminite. kompiru eden. a potoa rendanoto jabolko. nitu ti. a ne znae deka jas sum najdobrata. kompir~e! Ka`i mi.. tuku jas! BANANATA: Ne. KOMPIROT: Sekoj saka da bide najdobriot! Ete {to e! JABOLKOTO: Ka`i. KOMPIROT: Za mene si nevospitan obi~en portokal. BANANATA: Kutroto toa. OVO[NA KARANICA KOMPIROT: Zdravo. tetka kru{o.IZRAZI SE Nacrtaj go tvojot omilen zelen~uk i ovo{je. tuku jas.. poznava{ li podobra ovo{ka od mene? KOMPIROT: Ah.kompir! BANANATA: Ili ti jabolko. KRU[ATA: [to vi e vam? Ova bojno pole e ili {to?.. ne vreskajte! PORTOKALOT: Ova voobrazeno jabol~i{te si se zamisluva deka e najdobroto ovo{je na svetot. da. ti go propatuva celiot svet. koga si porasnal vo temnina. da . ka`i mu na ovoj tvrdoglav kompir deka nema podobra ovo{ka od mene! Nema i nema! PORTOKALOT: [to si voobrazeno! Jas sum tri pati podobar od obajcata. da znae{! (malku fali da se stepaat) 54 . nare~ena e po mene. za{to sum prva hrana na doen~iwata i decata. Duri i edna boja se vika portokalova. i ni{to ne se razbira) BANANATA: Ni{to ne ve razbiram. JABOLKOTO: Ne e vistina! Prvata hrana na doen~iwata e mlekoto. koe od jabolknicata ne si videlo ni{to drugo i podale~no od ogradata na sosedniot ovo{tarnik.. site gladni }e bea! JABOLKOTO: (go zdogleduva portokalot): Portokal~e. Vo niv napi{i zo{to tokmu tie ti se omileni. Pod zemja? Pih .. neli jas sum najdobroto ovo{je? PORTOKALOT: Ne ti.. a ne kompirova ili jabolkova. BANANATA: Ej.

. Koga Bisera }e se vrati od u~ili{te. I prvin }e si svari kompir~e! PORTOKALOT: A.... za{to sum medenka i blaga kako med.. KOMPIROT: .koj e vo pravo? Na kogo mu posakale dobar apetit? Koj lik ti se dopadna? Zo{to? Vo koe godi{no vreme se slu~uva dejstvoto? Po {to zaklu~i? Koj od pette lika vo tekstot ne e ovo{je? 55 . Dobar apetit! Edi Majoran RAZGOVARAME ZA DRAMSKIOT TEKST Koi se glavni likovi vo dramskiot tekst? Zo{to se karale? [to misli{ ti . ne! Prvo doa|a sokot od portokal! ]e ispie sok! KRU[ATA: I na krajot }e se zasladi so medeno kruv~e! SITE: Mmmmm ..KRU[ATA: Ama ste sme{ni! Ako e taka toga{ i jas bi mo`ela da se natprevaruvam za najdobra ovo{ka. }e si podgotvi u`inka i .

sun|er. Izvedete pretstava vo u~ilnicata. Opredelete scenarist i re`iser. Na ~asot po Likovno obrazovanie izrabotete gi kuklite. Na krajot opi{ete kako se podgotvuvavte. U^ESTVUVAJ VO PODGOTOVKATA NA KUKLENA PRETSTAVA O`ivete go dramskiot tekst. Napravete i plakat za va{ata pretstava i istaknete go na vidno mesto vo va{eto u~ili{te. Scenaristite od sekoja grupa neka se dogovorat kako }e ja napravat scenata. Razgovarajte za izgledot i postapkite na likovite.VE@BAJ DRAMSKO ^ITAWE Va{ata u~itelka }e vi go pro~ita tekstot na dva na~ina: voobi~aeno i dramski. Izvedete ja kuklenata pretstava pred drugite oddelenija. Zaka~ete gi na stap~iwa. Vo grupata podelete si gi ulogite. Na tablata neka ja nacrtaat scenata mestoto na dejstvoto. koja grupa za vreme na probite be{e najdobra. Ve`bajte gi dijalozite i redosledot na ka`uvawata pod vodstvo na re`iserot. 56 . Vnimavajte na odnesuvaweto. ~orapi i tekstil. Koj na~in vi be{e pointeresen? Podelete gi ulogite i obidete se dramski da go ~itate tekstot. kako ja izvedovte kuklenata pretstava pred publikata i {to e toa kuklena pretstava. So pomo{ na stol~iwa i ~ar{av opredelete go mestoto kade }e se pojavuvaat kuklite. Zapi{ete vo tetratkata kakvi razliki zabele`avte pri nejzinoto ~itawe. Za taa cel: Podelete se vo grupi. na bojata na glasot i na emociite {to treba da gi iska`ete. Mo`ete da gi napravite od karton.

Cela no} ne spiev od vozbuda. moliv i zdravje. PRODOL@I DOMA Nacrtaj vo tetratkata tabela ista kako onaa {to e dadena pogore. Zo{to ne mo`e{? [to ozna~uvaat apstraktnite imenki? PROVERI SE Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka i podvle~i gi so sina boi~ka konkretnite. [to ozna~uvaat konkretnite imenki? Obidi se da poka`e{ ili da nacrta{ ne{to od ona {to e ozna~eno so imenkite vo desnata kolona. Bidej}i nema vo tvoja blizina avion. . Objasni zo{to ti be{e lesno da nacrta{ jabolko i moliv? Objasni zo{to ne mo`e{ da nacrta{ zdravje? KONKRETNI IMENKI APSTRAKTNI IMENKI drvo u~itel prozorec dete zgrada svetilka guma tabla avion qubov bolka itrina taga dobrina lutina radost sila sre}a SOGLEDAJ I DONESI ZAKLU^OK Poka`i gi predmetite {to se ozna~eni so imenkite vo levata kolona. nacrtaj go. a so crvena apstraktnite: . Od raskazot .Vo du{ata po~uvstvuvav golema radost koga gi vidov moite drugar~iwa kako se lizgaat so svoite sanki.KONKRETNI I APSTRAKTNI (MISLENI) IMENKI Nacrtaj vo tvojata tetratka: jabolko. tie {to se vo tvoja blizina. za{to majka mi treba{e da se vrati od bolnica so moeto brat~e. 57 . 48 izvle~i {to pove}e konkretni i apstraktni imenki i vnesi gi vo tabelata. gi gleda{ ili gi dopira{.Vol{ebnata tetratka# na str..

so koi se sre}ava{ koga doa|a{ na u~ili{te. Bilo da se vozi{ bilo da odi{ pe{ki.SOSTAVI . Da ne znae{ eden znak .neprijatnost te ~eka! Nusret Di{o Ulku 58 .RAZMISLI . Nekolku razmisluvanja pro~itajte gi pred celoto oddelenie. zo{to slu`at. dete.prosteno da ne znae{ mnogu . neka kaj ovie znaci ne se pravat gre{ki. kade se postavuvaat. Dali si od selo ili pak od grad znakot tebe. SOOBRA]AJNI ZNACI Kolku stotina va{i zdru`eni race tolku postojat soobra}ajni znaci. Razmenete gi listovite so drugar~eto od tvojata klupa. Svoite razmisluvanja zapi{i gi na list i nacrtaj eden soobra}aen znak. }e ti poka`e pat.RAZMENI Razmisli {to se soobra}ajni znaci.

DOBRO PRO^ITAJ Kolku strofi ima vo pesnata? A stihovi? Pro~itaj gi rimuvanite zborovi. IZRABOTI Na ~asot po Op{testvo potseti se kako se grupirani soobra}ajnite znaci. Podelete se na tri grupi i sekoja grupa neka izraboti po nekolku soobra}ajni znaci karakteristi~ni za taa grupa znaci. avtomobil~iwa. lepak. Prepi{i ja vo tetratkata za doma{na rabota na kirilica. POTSETI SE. koja e karakteristi~nata forma za sekoja grupa. Mo`ete da ja demonstrirate vo sosednoto oddelenie ili na pomalite drugar~iwa. kukli i s¢ ona {to }e vi pomogne da ja realizirate igrata. GRUPIRAJ SE. ako ubavo ja osmislite i se dogovorite. Pro~itajte ja pesnata nekolkupati i ve`bajte izrazno recitirawe. no`ici. 59 . Mo`ete da izmislite i soobra}ajna igra. Koristete hamer.RAZGOVARAME ZA PESNATA Kolku soobra}ajni znaci postojat? Koj treba da gi po~ituva? Zo{to? Obidi se da ja objasni{ so svoi zborovi poslednata strofa? SOGLEDAJ . DOMA[NA ZADA^A Nau~i ja pesnata naizust. flomasteri.

LISICATA I LAVOT Edna{ se sprijatelile magareto i lisicata i zaedno trgnale na lov. nasetuvaj}i ja opasnosta. mu pristapila na lavot i mu vetila deka }e mu go predade magareto ako ja pu{ti nea. Napravi sporedba koga ti nekoga{ si se po~uvstvuval izneveren od tvoeto drugar~e. a potoa se nafrlil i na magareto. Pro~itaj im na tvoite roditeli {to si napi{al i diskutirajte za poukata. SOGLEDAJ Koi lu|e se pretstaveni preku lisicata? Kako se obidela da se spasi od lavot? Zo{to lavot gi izel i magareto i lisicata? Koi lu|e se pretstaveni preku lavot? Vo ~ija postapka sogleduva{ te{ko predavstvo na prijatelot? OSUDI Napi{i ja tvojata osuda za takvata postapka na lisicata. koga videl deka magareto ve}e ne mo`e da mu pobegne. Lisicata. Kakov um ti dade tebe ovaa kusa prikazna? Zapi{i go tvoeto objasnuvanje vo tetratkata. Ezop DA SE POTSETIME Vo basnite e predadeno `ivotnoto iskustvo na narodot i zatoa sekoja basna ima pouka. lisicata go povela magareto do nekoja stapica i ve{to go namamila da padne vo nea. Otkako se dogovorile. IZVLE^I POUKA Narodot rekol: Malite prikazni golem um davaat. prvin ja grabnal lisicata.Priseti se na edna basna i preraska`i mu ja na drugar~eto. MAGARETO. i samiot pa|a vo nego. Patem sretnale eden lav. Lavot. 60 . Povrzi ja so pogovorkata: Koj na drugiot mu kopa grob.

Prepi{i vo tetratkata i povrzi so moliv~e koj poim od desnata strana odgovara na vidot na filmot od levata strana: crtani (animirani) igrani kusometra`ni dolgometra`ni . DA RAZGOVARAME ZA GLEDANIOT FILM Koi bea glavni likovi vo filmot? Ti se dopadna li glumata na glumcite? Za {to se raska`uva{e vo nego? [to ti ostavi najsilen vpe~atok? Koj e re`iser na filmot? Zo{to saka{ da gleda{ crtani filmovi? BIDETE KREATIVNI So pomo{ na serija sliki~ki prika`i ~e{lawe na kosa.snimeni so nacrtani ili kompjuterski napraveni likovi. otvorawe na cvet ili stanuvawe od stol~e.24 sliki vo sekunda.traat kuso vreme . Interesno e. re`iserot i akterite. 61 .snimeni so vistinski akteri.od ~as i polovina do dva ~asa. . Potrudi se.od 20 do 40 minuti. Na nego zapi{ete go naslovot na filmot. S¢ {to pravat akterite se snima na filmska lenta i snimkite se odvivaat so golema brzina . Ne zaboravete deka plakatot treba da bide interesen i da gi natera drugar~iwata od drugite oddelenija da go gledaat filmot. Napravete plakat za filmot {to go gledavte. a mo`at da bidat crtani ili igrani. FILM Od minatata godina znae{ deka filmot e magija na podvi`nite sliki. .traat podolgo . . †Avanturite na Pipi#. †Hari Poter#.Gledajte zaedno nekoj od filmovite: †Petar Pan#.

ENCIKLOPEDIJA Pronajdi na internet ili vo enciklopedija koi bile Kolumbo i Magelan. Nie nikoga{ nema da ostareme a samo }e rasteme a samo }e rasteme. ISTRA@UVA^I ]e pojdeme u{te podaleku i od Kolumbo i od Magelan nie decata rodeni istra`uva~i so zraci }e otkrieme novi pati{ta i svetovi. Kade podaleku bi po{le decata-istra`uva~i? Koi novi pati{ta i svetovi }e gi otkrijat? Kako nikoga{ ne ostaruvaat. Radovan Pavlovski RAZGOVARAME ZA PESNATA Zo{to ti se dopadna ovaa pesna? Kolumbo oti{ol do Amerika. ]e otskokneme od sanka i lizgalka i so drugi deca od Vselenata }e se sretneme vo pregratka. a Magelan ja zaobikolil Zemjata so svojot brod Viktorija. Vo koe vreme `iveele? Zapi{i vo tvojata tetratka. a samo rastat istra`uva~ite? So {to toa go postignuvaat? 62 .PRONAJDI NA INTERNET .

. Eve nekolku enciklopedii koi mo`e{ da gi koristi{: . DOPOLNI Vo tvojata tetratka zavr{i gi re~enicite onaka kako {to ti razmisluva{: Koga bi bil istra`uva~. . Taa go sozdala prostorot kako `e{ko meur~e koe stanuvalo s¢ pogolemo i pogolemo. . . Koga bi bil kosmonaut bi ja istra`uval planetata __________ zatoa {to _________. Vo enciklopedijata ima mnogu fotografii koi go potvrduvaat toa {to e napi{ano. AKO SI QUBOPITEN Kako nastanala vselenata? Astronomite veruvaat deka vselenata se formirala pred pove}e od 15 milijardi godini so edna ogromna eksplozija nare~ena Big-Beng ili Golemata eksplozija. .uk/science/space ENCIKLOPEDIJA Enciklopedija e golema kniga vo koja se sodr`ani mnogu znaewa od edna oblast ili od pove}e oblasti..Narodite vo svetot#. Koga bi se sretnal so dete od vselenata bi mu go postavil slednovo pra{awe: ___________.Svrti go pogledot kon svetot# i dr.. Site znaewa se nau~no potvrdeni i doka`ani.co.TVORI Napi{i sostav vo kogo ti }e bide{ kosmonaut..Enciklopedija za mladi#. Koga bi bil medicinski istra`uva~ bi sakal da pronajdam _________ zatoa {to _________. Pove}e informacii za vselenata pobaraj na veb-sajtot: www..Istorija na svetot#.Enciklopedija na prirodata#..Zo{to?#. bi ja (go) istra`uval _____________..Detska enciklopedija#. .1000 pra{awa i odgovori#.. Na deteto od vselenata bi mu predlo`il __________.bbc. Ne zaboravi da gi povede{ i tvoite drugar~iwa. . Pro~itajte gi va{ite sostavi i odberete gi najdobrite. . Koja detska enciklopedija ja ima{? [to u~i{ od nea? Od kade mo`e{ da pozajmuva{ enciklopedii? 63 .

Za da go prosledi{ na ekranot toj snimen nastan.lesno prepoznavam koja imenka e vo ednina. a koj igran film. v) najinteresen podatok {to sum go nau~il od enciklopedija mi e:______. taga.ozna~uvaat imiwa na predmeti i su{testva {to mo`am da gi vidam i da gi dopram. FILM Filmot e snimen na lenta od celuloza. v) Meto e najdobriot u~enik. Vo niv pronao|am mnogu dopolnitelni znaewa za ona {to go u~am i {to sakam da go znam.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM IMENKI Rod . cve}e. a koja vo mno`ina. treba lentata da ja dvi`i aparat nare~en kinoproektor. Apstraktni imenki . 3. 1.ozna~uvaat imiwa na poimi {to ne mo`am da gi vidam i dopram. Odgovori vo tetratkata: Koj film e crtan. I nie mo`eme sami da podgotvime i izvedeme kuklena teatarska pretstava. la`ici. Konkretni imenki . b) od biblioteka sum ja/gi pozajmil slednava/ive enciklopedija/i:_______. 64 . 2. Namesto kuklite zboruvaat vistinskite glumci. b) Meto be{e brz kako strela. 4. piperki. mese~ina i oblak }e gi prepi{am vo tetratkata na latinica i }e odgovoram na slednive pra{awa: a) vo sreden rod se: __________ b) vo `enski rod se: ____________ v) vo mno`ina se: ___________ g) apstraktni se: _______________ SPOREDBA Poetite i pisatelite vo svoite dela ~esto koristat sporedbi za da mo`eme podobro i povpe~atlivo da go razbereme toa {to ni go ka`uvaat. Napi{i po dva naslova na poslednite gledani crtani i igrani filmovi. ENCIKLOPEDIJA Golema kniga vo koja ima mnogu nau~no doka`ani fakti i podatoci od razni oblasti. radost. Sporeduvaat dva predmeta ili dve pojavi {to imaat nekoja zaedni~ka osobina. brzina. Broj . Sporedba prepoznavam vo: a) Meto be{e dobro dete. Za da se dobie slika vo dvi`ewe {to ti ja gleda{ na ekranot. petel. Vo tetratkata so latini~ni bukvi }e odgovoram na slednive pra{awa: a) doma gi imam slednive enciklopedii:__________________. KUKLENA PRETSTAVA Teatarska pretstava vo koja ulogite gi igraat kukli. `enski i sreden rod. Spored vremetraeweto filmot mo`e da bide: kratkometra`en i dolgometra`en. Slednive imenki: drvja. tuku samo gi zamisluvam ili gi ~uvstvuvam. Site podatoci se potkrepeni so prekrasni fotografii. kinoproektorot treba da zavrti 24 sliki vo edna sekunda.znam da gi razlikuvam trite roda: ma{ki.

Poetot ti ispra}a kako poraka edna potvrdena `ivotna vistina: †Na zlo ne vra}aj so zlo!# Objasni ja ovaa poraka. SORABOTUVAJ Dogovorete se so tvojot u~itel i formirajte nekolku grupi. †Na zlo ne vra}aj so zlo!# Ova v srce da go stavi{. 65 . Sekoja grupa neka pronajde vo svojata okolina stari i nemo}ni lica na koi im e potrebna pomo{. iznesuvawe na |ubreto. polivawe na cve}iwata. ~itawe na dneven vesnik i sl. OD DOBRO PODOBRO Dobro e. Napravete raspored na denovite vo koi sekoj od vas so zadovolstvo }e ja izvr{i dogovorenata aktivnost. i mora{ od zlo da se pazi{. ti {to {iroko i dobro srce ima{.Ja po~ituvam i ja razvivam dobrinata RAZMENI GO MISLEWETO [to e za tebe †dobra postapka#? Priseti se na nekoja tvoja dobra postapka. vesnik. No najva`no od s¢ e postojano dobro da pravi{ Kuzman Kuzmanovski OTKRIJ I KA@I Na {to treba osobeno da vnimava{? Pronajdi vo prvata i vtorata strofa. [to bi se slu~ilo so lu|eto koi na zloto vra}aat so zlo? Koja e najva`nata poraka od pesnata koja treba sekoj da ja prifati i da se odnesuva spored nea vo `ivotot? Zapi{i ja vo tvojata tetratka i sekoga{ trudi se da ja sproveduva{ vo delo. Ne dozvoluvaj lo{otija kako dar da prima{. Posetete gi i dogovorete se kakva pomo{ im e potrebna koja mo`ete vie da im ja pru`ite: kupuvawe na osnovnite produkti. da vnimava{ kade odi{ kade i na {to gazi{. Razgovaraj za toa so drugar~eto.

SOGLEDAJ I ZAKLU^I Razgledaj gi istaknatite pridavki vo razgovorot me|u zajakot i vrap~eto. Kakvi de~iwa saka vrap~eto? _______. pa jas so ostrive zabi slatko gi grickam. Kakva ptica e vrap~eto? __________. a mnogu vesela ptica. Kakvi se zabite na zaja~eto? ________. sitni tro{ki Pred koi vidovi zborovi stojat pridavkite i gi pojasnuvaat? Ovie se OPISNI PRIDAVKI. mlado drvce 4. Ponekoga{ delkam i kora od nekoe mlado drvce. Da me slu{nat dobrite de~iwa. vredni gradinari 2. 66 . Kakvi srca imaat dobrite de~iwa? ______. ti. Zar ne te pla{i studenava zima? Me pla{i i zatoa xivkam.OPISNI PRIDAVKI POTSETI SE Ti ve}e znae{ da gi prepoznava{ pridavkite. A. zajko. vrednite gradinari ostavile po nekoja so~na zelka vo gradinite. Ka`i mu nekolku pridavki. Postojano si xivka{. Zimski razgovor Ti. so~na zelka 3. Odgovori na sekoe postaveno pra{awe: 1. si male~ka. Potseti se i ka`i mu na drugar~eto do tebe so koi vidovi zborovi se povrzuvaat i {to ozna~uvaat tie. Zo{to se vikaat opisni? [to opi{uvaat? Opi{i ja tvojata u~ilnica. Pritoa potrudi se da upotrebi{ {to pove}e opisni pridavki. da se smiluvaat i da mi frlat sitni tro{ki za da pre`iveam. Znam deka tie imaat golemi srca. Podvle~i gi opisnite pridavki so crvena boi~ka. kako pre`ivuva{? Za sre}a. vrap~e.

Od niskoto drvo se ~u veselo xivkawe na edno golemo vrap~e. Na {to gi potsetuva{e de~iwata? Podvle~i gi so moliv~e opisnite pridavki vo raskazot . vesel pesna.________________ oblak .________________ ku~e . Prepi{i go vo tetratkata taka {to site opisni pridavki da imaat sprotivno zna~ewe._______________ 67 ..Nemil gostin# na str. dobar lu|e? Napi{i vo tetratkata kako treba da glasat opisnite pridavki. Podvle~i gi site novi pridavki {to gi napi{a: Od svetloto nebo po~naa da pa|aat grubi golemi snegulki. 34 Vo tetratkata napi{i {to pove}e opisni pridavki za sekoja imenka: majka .SAM DONESI ZAKLU^OK Zo{to ne mo`e sina nebo._______________ cvet . Nabrgu vo golemiot park do starata zgrada se nasobraa seriozni de~iwa koi beskrajno mu se raduvaa na stariot sneg. VE@BI Vo sledniov tekst edno va{e drugar~e pogre{no upotrebilo pove}e opisni pridavki.

Kupete kibrit~iwa! . ama nekade gi zagubi. v~as gi zapali site. prepolna so podaroci. ostavaj}i svetla traga zad sebe. Koga i ova kibrit~e se izgasna. Site brzaa vo svoite topli domovi. Od prozorcite na ku}ite se {ire{e mirizba na pe~eni misirki i sve`i kola~iwa. No nikoj ne saka{e da £ kupi niedno kibrit~e. Gi ispru`i nozete. no kibrit~eto se izgasna. Kolku topol i sjaen plamen! Na devoj~eto mu se stori deka sedi pokraj golema bronzena pe~ka {to baboti. no srede praznite ulici talka{e edno siroma{no devoj~e. Zapali u{te edno kibrit~e i ja zdogleda baba si pred sebe. Devoj~eto zapali novo kibrit~e i na plamenot zdogleda dolga masa vrz koja ima{e sekakvi jadewa. Zatoa toa sedna vo edno zatskrieno kat~e me|u dve ku}i i go navle~e tenkoto fustan~e pod pomodrenite noze. Pred nego blesna najubavata novogodi{na elka.POTSETI SE Kakov kraj imaat bajkite? Priseti se na nekoja i ka`i mu go krajot na drugar~eto. gologlavo i boso. Devoj~eto kako i da ne go zabele`uvaa. So ra{ireni race taa doa|a{e kon nego. Devoj~eto ne smee{e da se vrati doma. Okolu nego ima{e mnogu izgoreni kibrit~iwa. bidej}i pijaniot tatko }e go natepa{e. pla{ej}i se da ne ja snema koga }e se izgasne kibrit~eto. Snegulkite pa|aa vo roevi. nekoj }e umre! Devoj~eto se rasta`i od pomislata na sakanata baba. Novogodi{nata ve~er zapo~na. DEVOJ^ETO SO KIBRIT^IWATA Nadvor be{e mnogu studeno. Porano na nozete ima{e nekakvi golemi vle~ki. [to li ima{e vo niv? Toga{ edna yvezda se slizna od neboto. . a mrazot so svojot bel prst {ara{e cve}iwa po prozorskite stakla. Vo prvoto novogodi{no utro. Devoj~eto se seti na zborovite od baba si: .Koga }e padne yvezda. Racete mu bea vko~aneti od stud i devoj~eto zapali edno kibrit~e. Baba mu go zede v pregratka i go ponese so sebe po viso~inite. ranite minuva~i zabele`aa vo snegot mrtvo devoj~e so nasmevka na usnite. devoj~eto zapali novo. za{to ne uspea da prodade nitu edno kibrit~e. Devoj~eto. Hans Kristijan Andersen 68 .vika{e devoj~eto.

RAZGOVARAME ZA KRAJOT NA PRIKAZNATA [to predizvika kaj tebe ovaa skazna? Zo{to ne o~ekuva{e vakov kraj? Kako zavr{uvaat drugite skazni? [to dozna ti za devoj~eto od re~enicata: Baba mu go zede v pregratka i go ponese so sebe vo viso~inite? [to ja predizvikalo nasmevkata na devoj~eto pred da umre? Na koj del od bajkata odgovara ilustracijata? Spored {to zaklu~uva{? 69 .

ANALIZA NA PRIKAZNATA Vo koj den od godinata se slu~ilo dejstvoto? Pronajdi ja re~enicata od koja go doznava{ toa. Koga se slu~il nastanot, vo koe vreme? Kade se slu~il nastanot, vo koja zemja? Napravi plan na prikaznata - daj mu naslov na sekoj razli~no oboen del. Opi{i go edinstveniot lik od ovaa ta`na prikazna - devoj~eto so kibrit~iwata onaka kako {to ti go zamisluva{. NA ^ASOT PO LIKOVNO Nacrtaj ja slikata na celinata koja ti ostavi najsilen vpe~atok. Naredniot ~as naredete gi slikite spored razvojot na dejstvoto i preraska`uvajte ja prikaznata. PRONAJDI GO VINOVNIKOT ZA SMRTTA NA DEVOJ^ETO Vo vakva tabela vo tvojata tetratka napi{i gi pri~inite poradi koi misli{ deka se vinovni tatkoto, bogatite lu|e {to minuvale kraj devoj~eto i op{testvoto (dr`avata) vo koe `iveelo devoj~eto. Koj e vinovnik za smrtta na devoj~eto? Tatkoto Bogatite lu|e minuva~ite Op{testvoto vo koe `iveelo

Pro~itaj gi tvoite odgovori. Organizirajte rasprava i donesete zaklu~ok dali se slo`uvate vo va{ite stavovi. RAZMISLI I ODGOVORI Kako bi postapil ti koga bi znael deka nadvor ima dete {to premrznuva? Pronajdi pove}e re{enija. SOZDAVAJ Napi{i sostav so eden od ponudenive naslovi. 1. Devoj~eto so kibrit~iwata e mojata nova sestri~ka 2. Vo poseta na domot za deca bez roditeli 3. Humanoto srce na ko~ija{ot 4. Novata godina ja proslaviv so devoj~eto so kibrit~iwata 5. Go spasiv devoj~eto so kibrit~iwata 70

PRETHODNA ZADA^A Organizirajte poseta na edna teatarska pretstava. Mo`ete pretstavata da ja prosledite i na CD.

TEATAR
Teatarot e mesto, zgrada vo koja odime da gledame teatarska pretstava. Nie, gleda~ite, se smestuvame vo sedi{tata za publika. Koga }e se krenat zavesite, na scenata doa|aat glumcite (akterite) i igraat. Osobeno vnimanie ni privlekuvaat nivnite kostimi, dvi`eweto na kulisite, menuvaweto na scenografijata, osvetluvaweto i muzikata. Seto toa sozdava edna prekrasna atmosfera {to n¢ plenuva. I vozrasnite se voodu{evuvaat od magijata na teatarot. Tie posetuvaat teatar za vozrasni, a pomladite teatar za deca i mladinci. Vo teatarot za deca i mladinci se izveduvaat pretstavi so kukli i so glumci. I dvete se prekrasni. PRO[IRI GI SVOITE ZNAEWA Vo koj teatar si sledel nekoja pretstava? Koga posleden pat si bil? So kogo? Koja teatarska pretstava ja slede{e? Koi glumci igraa vo nea? Kako bea oble~eni? IZRAZI SE PISMENO Zapi{i gi site novi zborovi. Objasnete gi so pomo{ na va{ata u~itelka. Opi{i edna teatarska pretstava po sledniov plan: 1. 2. 3. 4. Pred teatarot Netrpelivo o~ekuvawe na po~etokot Voodu{evuvawe od scenata Prekrasni teatarski kostimi 5. Interesni likovi 6. Nevoobi~aeno svetlo, muzika 7. Gromoglasno rakopleskawe

Pro~itaj {to si napi{al. Najubavite opisi nagradete gi so rakopleskawe. 71

VOO^I I DONESI ZAKLU^OK Izlezete site nadvor zaedno so va{ata u~itelka. Poigrajte si so snegulkite. Ispru`i ja dlankata i ~ekaj da ti padne snegulka. [to ~uvstvuva{ na dlankata? [to se slu~uva so snegulkata? Kako izgledaat snegulkite koi sletuvaat od neboto? Razmenete si gi va{ite mislewa.

IGRA SO SNEGULKITE
Koga doa|aa snegulkite beli, igrivo, veselo, leko, skokav, na dlanki gi ~ekav - go slu{av nivniot {epot. A tie, trepetni, mali, so mene igraa samo, edna na raka }e sleta, druga na ve|a, na ramo... A jas zaigran taka, snegulki fa}av po patot, a tie yvezdi~ki mali - mi pravea |erdan na vratot. Naum Popeski POGODI [TO E Vo fustan od kristal bel nebesna nevesta mi podade raka, a {tom mi seti damar vrel, se stopi na mojata dlanka.

Qup~o Siljanovski (S. . . . . . A)

SPOREDI Napravi sporedba so igrata na poetot i tvojata igra so snegulkite. Ima li razlika? [to zaklu~uva{, koga poetot si igral so snegulkite? [to ~uvstvuval vo taa igra? A {to ~uvstvuva{e ti? Vo ~etvrtiot stih poetot veli deka go slu{al nivniot {epot. [to misli{ ti, {to mu {epnuvale snegulkite?

72

Zamisli deka ti {epka samo tebe. Okolu nea napi{i gi site zborovi i izrazi na koi }e se seti{. Pro~itaj mu go sostavot na tvoeto drugar~e. Redovno ispra}ajte va{i tvorbi. KREIRAJ! Nacrtaj vo tetratkata na prvata prazna stranica edna golema snegulka. 73 . Tie }e ve zapoznaat so na~inot na podgotovka na va{eto omileno spisanie. DETSKI PE^AT . Mo`e{. Potrudi se vo nego snegulkite da gi pretstavi{ kako `ivi su{testva {to nekoj ti gi ispra}a da si igraat so tebe ili da ti raska`at "nebesna# prikazna. Ako saka{ mo`e{ da go pro~ita{ i pred celata paralelka. da £ postavi{ pra{awe ili da gi zapi{e{ nejzinite {epoti. ako saka{. a da £ odgovaraat na snegulkata. da £ napi{e{ i nekoja poraka.SITE SPISANIJA NAMENETI ZA DECATA Koe detsko spisanie go koristite vo va{eto u~ili{te? Koja rubrika ti e najinteresna? Koi pisateli naj~esto pi{uvaat za toa spisanie? [to ima vo zabavnata rubrika? So kogo ja popolnuva{? Koi drugi detski spisanija si gi sretnal? Sorabotuvajte so urednicite na va{eto detsko spisanie. Prepi{i go sostavot so ubav rakopis i isprati go na adresata na spisanieto {to go ~ita{. Organizirajte poseta na redakcijata i zapoznajte se so urednicite.IZRAZI SE SO ZBOROVI! Napi{i sostav so naslov "Igrav so snegulkite#. mo`e{ da pi{uva{ i na ovoj naslov: "Snegulkata mi raska`a#. Odberete interesen raskaz od va{eto spisanie in a naredniot ~as obrabotete go. Ako ti se dopa|a pove}e.

zemjata crna gi pokril sneg. pagaat zrnca od raka mila cel detski grst. Sletuva jato. pole.Koi ptici ne odletuvaat na topliot jug? Kako ja pre`ivuvaat zimata? DOBRINA Planina. Nikade crvec. Prozorec negde otvora krila: na mrazot cvrst. Od radost blika detskata du{a {to dava spas! Mihail Janu{ev RAZGOVARAME ZA PESNATA Za kogo se zboruva vo pesnata? [to gi ma~elo pticite? Objasni zo{to pesnata ima vakov naslov. Od`akot visok samo gi mami so topol ~ad. Pticite gladni baraat zrna pod snegot mek. Si napravil li ti vakva dobrina? Koga? Kako? 74 . protega gu{a se kolve v slast. ni tro{ka hrana da smirat glad.

75 .VOO^I . . ZA DOMA Nau~i ja pesnata naizust i izrecitiraj ja na sledniot ~as.ANALIZIRAJ . VE@BAJ UBAVO PI[UVANJE Prepi{i ja pesnata vo tetratkata na sledniov na~in: .vtorata strofa so pe~atni latini~ni bukvi. a potoa na sekoj zbor dodaj mu go zborot od desnata kolona so koj{to se rimuva: sneg glad mila crna cvrst spas du{a zrna mek grst ~ad krila gu{a slast Za sekoja strofa napi{avme po edna glavna misla (poetska slika). a ti podredi gi vo tvojata tetratka: Radost vo du{ata Gladnite ptici Oxakot izmamnik Zrnca na mrazot Napi{i ja porakata na poetot.~etvrtata strofa na rakopisni latini~ni bukvi. .PODREDI Kolku sliki mo`e{ da nacrta{ za pesnata? Koe e osnovnoto ~uvstvo vo nea? Prepi{i gi zborovite od levata kolona. . Nie namerno go smenivme redosledot.prvata strofa na pe~atna kirilica.tretata strofa na rakopisna kirilica.

pa so qubezna nasmevka progovori: . Sega navistina znae{e {to }e posaka za Bo`i}: vera. I taa zatancuva na negovata dlanka. Ima{e dolga kristalna kosa.go posovetuva.pro{epna snegulkata..Se vikam Nade`da i ne sum slu~ajno tuka.prodol`i. Obo`avam da podaruvam qubov . Kiko! Posakaj da bidam ~esto so tebe! . Za da se uveri gi zatvori o~ite i izbroi do deset. . ja bakna svojata staklesta dlanka. Kiko. i podaruvaj ja! Na Kiko s¢ mu se izme{a vo glavata. A ti prijatel~e. i mnogu sakam da mi podaruvaat qubov. No.. Koga povtorno gi otvori. Veruvam deka ima mnogu dobrina vo srcata na site lu|e. na dlankite ima{e tri golemi kapki voda. Veruvaj vo mene. Toga{ zabele`a edna neobi~no golema snegulka. vsu{nost. Znae{ li zo{to me vikaat taka? Zatoa {to veruvam deka tvoeto srce e polno so dobrina.Jas sum Vera . Mu padna po malku sram poradi toa. Sakaj ja i ti qubovta. Nabrzo na negovata dlanka sleta u{te edna snegulka. nade` i qubov go stoplija negovoto srce i toj potskokna od radost. Ja ispru`i dlankata za da ja fati . Gi okokori . Mojata cel e mnogu blagorodna. Potoa duvna vo nea za da go isprati bakne`ot. Mu gorea obrazite. Koga prestana. So fustan~e od pamuk i biserni ~evli~ki. Ja protrese svojata glavi~ka i se pokloni: .. Snegulkata. Vera. Kiko ne mo`e{e da se izna~udi. be{e igriva balerina. Sekoja godina dobiva mnogu podaroci. Na Kiko napati mu se ~ine{e deka go kani da tancuvaat zaedno.mu re~e.re~e. Jas treba da gi toplam srcata na lu|eto so nade`.RAZMISLI . veruvaj vo mene! Posakaj da bidam ~esto so tebe! .Mojata kultura mi nalo`uva da se pretstavam . a tie go rasonija podobro od koga bilo. Ne znae{e dali ova navistina mu se slu~uva. . za mig na negovata dlanka sleta u{te edna. Na Kiko niz glava mu minaa stotina pra{awa.Jas sum Quba . Kiko podzina od ~udewe. nade` i qubov vo srcata na site lu|e.. BO@I]NI SNEGULKI Kiko vnimatelno go namesti bo`i}noto ~orap~e pod elkata. Violeta \urovska 76 . Gi izmi so niv sonlivite o~i. Tancuva{e poubavo od site. pa godinava ne znae{e {to da posaka. Izleze na terasata za da mu se poraduva na snegot. be{e prekrasna. Taa se zavrte nekolku pati na negovata dlanka.RAZMENI GO MISLEWETO Na kakov podarok se nadeva{ za Nova godina i Bo`i}? Razgovaraj za toa so drugar~eto do tebe. najubava dosega snegulka-balerina.. ne mo`e{e da im veruva na svoite o~i..

SOSTAVI PLAN NA RASKAZOT Pro~itajte go raskazot i podelete go na pet logi~ki celini. [to podaruva Quba? 5. So {to e polno srceto na Vera? 3. So {to se ispolnilo srceto na Kiko? Vreme na nastanot: (Koga se slu~ila slu~kata?) Mesto na nastanot: (Kade se slu~il nastanot?) Poraka: ([to treba da ima vo srcata na site lu|e?) 77 . Odgovorite na pra{awata }e ti pomognat vo sostavuvaweto na planot: Tema: (Za {to ili za kogo se zboruva vo raskazot?) Glavni misli: 1. So {to topli Nade`da? 4. [to mestel Kiko? 2. Sostavi plan po redosledot koj ti go nudime.

Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj strip za raskazot. Vo niv e ka`ano so {to treba da bide ispolneto na{eto srce.SOZDAJ Potseti se {to e strip. SOSTAVI SKELETEN PRIKAZ Podelete se vo grupi po trojca.) Eden zbor __________________________________ (Najva`niot zbor od raskazot {to ja objasnuva sodr`inata. kako i razmisluvawata na Kiko. POTSETI SE . Nade`da i Quba.PRONAJDI I PREPI[I Pronajdi gi i prepi{i gi na latinica zborovite na Vera. Mo`ete da pi{uvate na listovi koi potoa }e gi istaknete na u~ilni~koto pano. Quba i Nada i {to ozna~uva toj praznik.) Simbol ili slika (Pretstavi ja sodr`inata vo edna slika. Pro~itajte go raskazot vnimatelno i potrudete se zaedni~ki vo tetratkite da napravite vakov prikaz na ovoj raskaz. Prepi{i gi poslednite dve re~enici. Smisli gi dijalozite me|u Kiko i snegulkite. Re~enica ___________________________________ (Za {to se zboruva vo tekstot?) Fraza (ubava misla) _________________________ (Se objasnuva najva`noto od raskazot. Pra{aj gi povozrasnite ili vidi na verskiot kalendar koga e verskiot praznik Vera.) Boja ________________________ (So koja boja }e gi pretstavi{ ~uvstvata od raskazot?) Dopolni: Edna od najdobrite raboti vo raskazot e ___________________ ([to sfatil glavniot lik?) 78 .

Ivana i Bojan odat na balet. a imenkite zameni gi so soodvetnata li~na zamenka: Stole recitira najdobro. Zamenkite koi gi zamenuvaat imiwata na licata se vikaat LI^NI ZAMENKI. Zora. TOA TIE prvo lice vtoro lice treto lice Liceto koe govori Liceto na koe mu se govori Liceto za koe se govori. a na liniite napi{i ja li~nata zamenka {to odgovara: _________ mi podari kniga. 4. TAA. Jana ja ~ita lektirata.. Deteto }e u~i so mene. _______ ~ita{ kniga. no ne e prisutno PRIMENI GO NAU^ENOTO Prepi{i gi slednive re~enici. Razmisli zo{to! Razgledaj ja tabelava: ednina mno`ina ednina mno`ina ednina mno`ina JAS NIE TI VIE TOJ. ------------------------. Ana i Spase. Prepi{i gi slednive re~enici. Jas. Sosetkata ima belo ku~ence. _______ }e igrame fudbal. 2.______ }e gi polevate cve}iwata._____ izbri{i ja tablata! 5.LI^NI ZAMENKI Razgledaj gi slednive re~enici vo parovi: 1. Zoran i Igor sme sosedi. 79 . 3.Toa }e u~i so mene. Jane i Eli }e crtaat. -------------------------. ZABELE@I Koj zbor vo prvata re~enica go zamenil zborot toa? Koi tri zbora vo vtorata re~enica gi zamenil zborot tie? So koj zbor treba da ja zameni{ imenkata Nikola vo ~etvrtata re~enica? Koj zbor nedostasuva vo pettata re~enica? Koi vidovi zborovi se zameneti so zamenkite? ZAKLU^I Zborovite koi naj~esto gi zamenuvaat imenkite se vikaat ZAMENKI.------------------.Taa ima belo ku~ence. ISKLU^OK: Samo zamenkata JAS ne zamenuva imenka. Nikola. }e gi polevate cve}iwata.Tie }e crtaat. _________ ste pobednici. izbri{i ja tablata! ---------------.

KAKO DOA\A NOVATA GODINA Tivko kako povev na veter niz beskrajno pole.ZAMISLI SI Vo no}ta sproti prvi januari ti i tvoeto drugar~e izleguvate na balkonot od tvojot dom.. Darovi polno kraj elkata redi. Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al. Du{ko Avramov 80 . vo docniot polno}en ~as. Odedna{ od neboto se spu{ta belosne`na kralica nakitena so bezbroj sjajni yvezdi. vi se nasmevnuva.. Zastanuva do vas. potem prodol`uva od. Novata godina v ruba belosne`na doa|a kaj nas. Dojdov prvo kaj vas da vi gi ispolnam site va{i `elbi!# Koi `elbi }e pobara{ da ti bidat ispolneti? Napi{i gi vo tetratkata. ve pozdravuva i vi se pretstavuva: †Jas sum Novata godina. dodeka snegulki kako yvezdi pa|aat od vi{niot nebesen svod.

otkako }e gi naredi darovite kraj elkata? A kade zaminuva starata godina otkako }e £ se potro{at denovite? Podvle~i gi so moliv~e stihovite koi najmnogu ti se dopadnaa. kade prodol`uva da odi Novata godina. Otkako }e si gi razmenite mislewata i }e go utvrdite to~noto zna~ewe. Pro~itaj gi glasno i objasni zo{to ti se dopadnaa tie stihovi? PRONAJDI Pronajdi gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi so svoi zborovi. ruba. 81 . Izlo`ete gi va{ite crte`i na izlo`benata tabla vo va{ata u~ilnica. RECITIRAJ IZRAZNO Nau~i ja pesnava napamet i recitiraj ja izrazno. a potoa razmeni go misleweto so tvoeto drugar~e. za zna~eweto na slednive zborovi: povev. vi{en i svod. IZRAZI SE Kakva slika si zamisluva{e dodeka ja ~ita{e ovaa pesna? Kakvi ~uvstva pobudi kaj tebe? [to misli{.OTKRIJ GO ZNA^EWETO NA ZBOROVITE Razmisli. zapi{i go vo tvojata tetratka. taka {to da se po~uvstvuva radosta {to te ispolnuva. SOZDAVAJ Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj ja Novata godina onaka kako {to si ja zamisluva{. Doma pismeno opi{i ja atmosferata na ~asot dodeka rabotevte.

POVTORUVAM I SE PROVERUVAM
OPISNI PRIDAVKI Samoto ime mi poka`uva deka so opisnite pridavki se opi{uvaat predmetite i su{testvata. Tie stojat do imenkite i ozna~uvaat kakvo e ne{to. 1. Vo tetratkata }e gi prepi{am samo opisnite pridavki od slednava re~enica: Premrznatoto rusokoso devoj~e sedna vo edno zatskrieno kat~e me|u dve ku}i i go navle~e tenkoto fustan~e pod pomodrenite noze. 2. Ne se opisni pridavki i nema da gi prepi{am vo tetratkata: a) visoka, dobar b) drveni, selski v) vredni, dare`liv LI^NI ZAMENKI Li~nite zamenki mnogu lesno gi raspoznavam zatoa {to tie gi zamenuvaat imiwata na licata i zatoa se vikaat li~ni. 3. Pokraj sekoja li~na zamenka vo tetratkata }e opredelam koe lice go zamenuva i vo koj broj (ednina ili mno`ina): a) toj - __________; b) nie - _________ v) ti - ___________ 4. Sekoja istaknata imenka vo re~enicite }e ja zamenam so li~na zamenka: a) Decata crtaat. b) Goce i Dame se makedonski revolucioneri. v) Borjane, podaj mi go sun|erot! g) Ti i Ana polejte gi cve}iwata!

TEATAR Teatarot e golema i ubava zgrada vo koja se izveduvaat teatarski pretstavi. Mestoto kade {to se izveduva teatarskata pretstava se vika scena. Lu|eto koi se pojavuvaat na scenata i gi igraat likovite od pretstavata se vikaat glumci (akteri, artisti)

DETSKI PE^AT Site spisanija {to se nameneti za decata go so~inuvaat detskiot pe~at. Napisite i rubrikite vo niv se prilagodeni na potrebite i interesite na decata spored vozrasta. Imaat prekrasni ilustracii i zatoa se mnogu privle~ni za sekoe dete. Za vreme na zimskiot raspust }e napi{am nekolku tvorbi i }e gi ispratam na adresata od moeto spisanie. Vo eden od narednite broevi }e o~ekuvam da izleze moja tvorba, ako ja izbere urednikot. 82

Gi neguvam drugarstvoto i prijatelstvoto
LICEMER
Tuku{to se sprijatelile ~ovekot i peperugata sednale zaedno da ru~aat. Vremeto bilo sve`o, pa ~ovekot po~nal da si duva na racete. - [to pravi{? - go pra{ala peperugata ~ovekot. - Gi duvam racete za da gi stoplam - odgovoril ~ovekot. Ne{to podocna ~ovekot si naleal `e`ok ~aj od termosot i bidej}i ~ajot bil premnogu `e`ok, pred sekoja goltka, ~ovekot duval vo ~a{ata. - [to pravi{ sega? - pak pra{ala peperugata. - Go duvam ~ajot za da go izladam! - odgovoril ~ovekot. Iznenadena, peperugata vozvratila, odletuvaj}i: - Go raskinuvam prijatelstvoto! Ne sakam da si imam rabota so nekoj {to od ista usta duva i toplo i ladno! Ezop

VOO^I I ZAKLU^I Ti ve}e znae{ deka vo basnite naj~esto kako likovi gi sretnuvame `ivotnite, rastenijata, insektite. Osven peperugata, ~ij lik go sretna vo ovaa basna?

JA OTKRIVAM PORAKATA NA BASNATA Zo{to peperugata go raskinala prijatelstvoto so ~ovekot? Koi se tie lu|e †{to od ista usta duvaat i toplo i ladno?“ Kako }e gi nare~e{ takvite lu|e? Prepi{i tri od navedenive karakterni osobini za koi misli{ deka najmnogu im odgovaraat: licemerni, mrzlivi, qubopitni, neiskreni, dvoli~ni, nedobronamerni. Objasni zo{to ne bi sakal da ima{ takvo drugar~e. Napi{i ja so edna re~enica porakata od basnata. 83

RAZMISLI Ku~eto za razlika od ~ovekot, ima mnogu prijateli, bidej}i mavta so opa{kata, a ne so jazikot! Izvle~i zaklu~ok od ovaa mudra misla.

DRUGARSTVOTO E NE[TO SVETO
Drugarstvoto e ne{to sveto, drugarstvoto e ne{to krasno, drugarstvoto e v mirno leto bez oblaci nebo jasno. Koj drugari verni ima drugarstvoto cuti, trae, najiskreni ~uvstva budi, ko svetilnik vo nas sjae. Drugarstvoto e ne{to silno, drugarstvoto e ne{to lebno, drugarstvoto e sonce krilno, na site nas mnogu trebno. Koj drugari verni ima drugarstvoto dolgo trae, vozvi{eni `elbi ra|a, ko zornica yvezda sjae! Stojan Tarapuza

OTKRIJ GO ZNA^EWETO NA ZBOROVITE: Porazgovarajte so drugar~eto za zna~eweto na zborovite vozvi{eni (`elbi) i zornica (yvezda). Otkako }e bidete sigurni, zapi{ete go vo tetratkite.

84

Izmisli i izraboti originalen podarok za negoviot rodeneden. Nabroj u{te tri raboti koi za tebe se sveti. La`eweto ne e drugarstvo. [to pretstavuva za tebe drugarstvoto? So kogo najmnogu se dru`i{? Zo{to? [to ti se dopa|a kaj nego? Pronajdi gi dvete sporedbi na drugarstvoto vo pesnata. 2.RAZGOVARAME ZA GOLEMOTO ZNA^EWE NA DRUGARSTVOTO Objasni go naslovot na pesnata. Ne e drugarstvo i ako ~okoladoto go izede{ skri{um od drugarot. Kakov drugar treba da bide{ za da trae drugarstvoto? Otkrij vo vtorata i poslednata strofa. Izmisli i ti edna sporedba za drugarstvoto i pro~itaj mu ja na drugar~eto. Prepi{i ja vo tetratkata strofata koja najmnogu ti se dopadna. 85 . ZADA^A Napi{i vo tetratkata sedum re~enici so koi }e ka`e{ {to ne e drugarstvo. Napi{i sostav so naslov: †Koga se poka`av kako vistinski drugar#. Pronajdi vo pesnata i zapi{i vo tetratkata {to s¢ e drugarstvoto. Koja sporedba ti se dopa|a pove}e? Objasni zo{to. SOZDAVAJ PO SOPSTVEN IZBOR Opi{i go tvojot najdobar drugar/ka. Prodol`i sam posle dadenive dva primera: 1. Tvoite izrabotki i sostavi mo`e{ da mu gi isprati{ i po po{ta za nekoj ubav povod.

razlikuvame broevi za to~na (opredelena) brojnost i broevi za _______________ brojnost. 86 . PRIMENI GO NAU^ENOTO Otkrij gi broevite za pribli`na brojnost vo slednive re~enici: Tri-~etiripati yvonev. mo`ebi nekoe jabolko }e bide crvlivo i povtorno }e bidat pet. A jas se mislam kolku li da izlupam: pet ili {est? Zo{to ne mi ka`uva kolku to~no treba da izlupam? Ti kolku jabolka bi izlupil? Ako izlupam pet. dva-trinaeset. mo`ebi pitata nema da bide dovolno so~na!? Ako izlupam {est. no nikoj ne mi otvori. pa ako e vi{ok ednoto. V~era pro~itav triesetina stranici od lektirata.SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST DILEMA †Izlupi pet-{est jabolka da napravam pita#. Tatko mi kupi pet banani i sedum-osumnaeset portokali. desetina. Sam donesi zaklu~ok kako se obrazuvaat broevite za pribli`na brojnost.mi veli mama. ___________________________________________. Dopi{i vo tetratkata u{te pet broevi za pribli`na brojnost. Za sto denari mo`e da se kupat dvaesetina jabolka. }e go izedam.. So koi broevi e ozna~eno to~no koli~estvo? Nabroj gi! So koj broj ne e ozna~eno to~no koli~estvo? Kakvo koli~estvo e ozna~eno so nego? Broevite ozna~uvaat to~no i pribli`no koli~estvo. Na krajot odlu~uvam: }e izlupam sedum. Spored toa. pokraj dadenive: tri-~etiri. I taka e mnogu zdravo da se jadat sve`i jabolka! SOGLEDAJ I ZAKLU^I Zo{to devoj~eto e vo dilema kolku jabolka da izlupi? Ve}e znae{ deka broevite ozna~uvaat koli~estvo.

{eesetina. 47.desetina .pet-{esnaeset .pedesetina 7-8. 77.dveste trieset i osum (NE: dvesta!) . triesetina i triesettina PRIMENI GO NAU^ENOTO Od slednive broevi za to~na brojnost obrazuvaj broevi za pribli`na brojnost i zapi{i gi: pet. pedeset. dvanaeset.. 128. ~etiriesetina. 87 . 356.~etiristotini osumdeset i dve iljadi (NE: iqada!) 56.pedeset i {est . osumdesetina.PI[UVAWE NA BROEVITE ZA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENITE BROEVI i 482 tri-~etir desetina 10 pet-{esnaeset pet 00 t 238 349 naese trieset osum sto 5 sum pede o 7 setina 56 dva-t 2 77 ri IZGOVORI I ZAPI[I VO TETRATKATA Izgovori gi glasno broevite za pribli`na brojnost i zapi{i gi vo tvojata tetratka: . dvanaesetina i dvanaesettina. 572 ZAKLU^I I ZAPI[I Kako se pi{uvaat broevite za pribli`na brojnost koi{to se obrazuvani od dva sosedni broja? A kako broevite obrazuvani od deseticite: desetina. osum.òrista ~etirieset i devet (NE: tristotini!) .. 12-13 Broevite dadeni so cifri napi{i gi so zborovi kako {to ti e poka`ano: . 223. sto. Kako se pi{uvaat pove}ecifrenite broevi: spoeno ili odvoeno? So koe zbor~e (svrznik) se odvojuvaat poslednite dva broja vo pove}ecifrenite broevi? Izgovaraj gi glasno i obidi se da ja sogleda{ razlikata me|u: desetina i desettina. 941. dvaesetina.dva-tri . 349. Slednive pove}ecifreni broevi zapi{i gi so zborovi: 22.

Toga{ se podelile na grupi i . Mu padnalo na nekoe dete koga odelo po patot. Eden den zrnce. o-ruk! . Slavka Maneva 88 .Pobrzajte da go dovle~eme.im rekla.se raduvale mravkite. no par~eto ne se ni pomrdnuvalo. no ne bilo mo`no. Za{to zimata e dolga i te{ka. i }e si odmoraat od te{kata letna rabota. Mravjata kolona zabrzano stignala do lebot. Mravkite u{te pozabrzano po~nale da se vrtkaat okolu nego. Se obidela da go potegne par~eto da go odvle~e. za{to da ne go izede nekoja ma~ka! . Site bile umorni. gric. kolkavo par~e! ]e se sladime cela zima! . SLO@NA DRU@INA Trgnala mravkata vzori na rabota. Se vratila nazad i gi povikala site rodnini: .vikale i par~eto po~nalo da se pomrdnuva. eden den trov~e.gric. gric . no ne uspeala. Se obidele da go vnesat.prevkusen. a do ve~erta skladot bil poln so leb. site mravki }e si sedat na toplo i }e si grickaat od letninata.RAZMENI GO MISLEWETO Objasni mu na drugar~eto {to pretstavuva za tebe slogata. leka-poleka. Se obidela u{te edna{. -Lele. Koga }e duvnat vetrovite. Cel den bez zapir rabotelo mravjoto semejstvo. no zadovolni od svr{enata rabota. Gricnala malku od lebot i £ se storil vkusen . Potoa se naredile edna po druga i se obidele da go potegnat par~eto leb.go isekle na mali par~iwa. Se rastr~ala niz poleto da najde zrnce ili trov~e da go dovle~e vku}i. mravkata naedna{ na{la par~e leb nama~kano so marmalad. -O-ruk. da go podigaat i taka. uspeale da go dovle~kaat do vlezot na dupkata. majko. Zabrzana po patot.

muzej ili kupete CD-iwa za va{ite potrebi. Slo`na dru`ina i planina potkreva. So sobranite pari posetete teatarska pretstava. Dogovorete se i organizirajte "Sladok pana|ur#. SORABOTUVAJ VO PROEKTOT Bidete vredni kako mravkite. Kolku vreme im bilo potrebno da go napravat toa? [to ti ka`uva toa za mravkite . pokraj rabotlivosta.koja osobina. 89 . gi krasi? Kako se ~uvstvuvale mravkite po zavr{enata rabota? Koi lu|e se sporeduvaat so mravkite? PRONAJDI Pronajdi ja i objasni ja povrzanosta na slednive dve pogovorki so tekstot: Koj se trudi ne dengubi. Izrabotete plakat so koj{to }e gi pokanite va{ite drugar~iwa od drugite oddelenija da gi kupat va{ite slatki proizvodi. So koj del od raskazot }e ja povrze{ ovaa pogovorka: Zrno po zrno poga~a? Pronajdi u{te pogovorki {to mo`e da se povrzat so ovoj raskaz. kino. a potoa da go vnesat vo nea.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT [to te voodu{evi vo ovoj raskaz za mravkite? Pro~itaj go u{te edna{ delot kade {to e opi{ano kako mravkite uspeale par~eto leb da go dovle~kaat do vlezot na dupkata.

Pirin. NA[ GOCE GOCE ime na znamiwata na{i so zlato izvezeno. ZAPOMNI Na 4 fevruari 1872 godina se rodil golemiot makedonski revolucioner Goce Del~ev. Kuku{. Gligor Popovski 90 . raskaz ili slika od Goce Del~ev. Pelagonija. GOCE srce i du{a na Makedonija. GOCE srce vo srcata na{i najdlaboko vlezeno. GOCE pesna na{a {to milno se pee. zapi{i vo tetratkata i pak bidi podgotven za ~asot. GOCE zemja na{a. Ako ne mo`e{ da najde{ ni{to.PRETHODNI AKTIVNOSTI Potrudi se da najde{ pesna. GOCE najsvetlata yvezda srede yvezdi roj. pra{aj gi povozrasnite za nego. GOCE na{a krepka misla i povik za boj! GOCE sonce na{e {to ve~no n¢ gree.

Ilustriraj ja pesnata taka {to }e se potrudi{ {to pove}e poetski sliki da gi dolovi{ so crte`. 91 . Zo{to poetot veli deka e srce i du{a na Makedonija? [to po~uvstvuva dodeka ja ~ita{e pesnata? VE@BAJ IZRAZNO RECITIRAWE Pro~itaj ja pesnata nekolkupati vo sebe i zamisli si so kakov ton }e gi ~ita{ ovie stihovi pred tvoite drugar~iwa. Pi{uvaj najubavo {to mo`e{ za da doka`e{ deka ja saka{ tatkovinata i nejzinite heroi. Izberete najdobar recitator.KOJ E GOCE? Za koj Goce poetot pee vo ovaa pesna? [to znae{ ti za nego? Kade se nao|a negoviot grob? Si go posetil li? Vo pesnata ima prekrasni misli za Goce koj e sporeden so najvrednite ne{ta vo na{iot `ivot. sre}a. Diskutirajte za site poedine~no. Potrudi se vo tvojot glas da se po~uvstvuva gordost. VE@BAJ PISMENO IZRAZUVAWE Prepi{i gi trite strofi od pesnata koi najmnogu ti se dopadnaa so rakopisni latini~ni bukvi. hrabrost.

ama jas sakam ~estitka. Damjan u{te pro~ita: . bratu~edot na Traj~e.. . Traj~e?! . . majmun~e. Posebno ja pozdravi baba mu. majmun~e. jahu. seta †skisnata# i sneveselena. kako i sekoga{. povelete .Vie dvajca mo`ete taka da si ~estitate. . Po tri dena dojde po{tarot so ~estitka.trale.re~e Damjan.pra{a baba mu. da mu ka`am od kogo e .A tebe. A i taa nego.. kom .Da. Babata ja oblea vedrina.Na ovaa: trale... lozinka... se znae..Na koja adresa. .Eve. ..re~e baba mu..Slu{aj ti Traj~e..Nema ama . javi se od mobilen.A. babo. ... O~ite £ svetnaa od radost. ili ne?! Sakam po{tarot da mi donese ~estitka koja{to }e ja stavam na televizorot.Od imeto na site doma ... so adresa. bez nikakvi majmun~iwa.. Vo nea go gleda i svojot vnuk Traj~e. †Marko Cepenkov#. majka na negoviot tatko. . ~estitkata glasno ja ~ita{e gledaj}i vo monitorot. draga babi~ke. .i go zatvori telefonot naluteno. Za {to stanuva zbor? Razgovaraj so tvoeto drugar~e za kompjuterot.Sega i jas }e mu ispratam ~estitka na ovaa adresa .RAZMISLI . Pa na sekoj {to }e dojde na gosti. Va{iot Traj~e . Vistinska. Sega postojano gleda vo ~estitkata vrz televizorot. Jas znam deka tvojata adresa e ul. . . . to~ka. kom . babo . . gledaj}i vo kompjuterot. vnu~ko? .. majmun.. . majmun~e . ti posakuvam dobro zdravje i dolg `ivot! Damjan.RAZMENI GO MISLEWETO Razgledaj gi ovie zborovi: e-mail.Alo. Naum Popeski 92 . so marka.Ama. majmun~e edno .Daj da mu se javam po telefon . [to mo`e toj? A {to ne mo`e? ^ESTITKA Traj~e im isprati ~estitka preku internet na svojot bratu~ed i na negovite roditeli.. bez majmun~iwa! Razbirate li vie dvajca. koja mnogu si ja saka. a {iroka nasmevka £ go ukrasi liceto.

Pronajdete ja e-mail adresata na onoj na kogo }e mu ja ispratite. Koga }e se otvori va{eto po{tensko sanda~e. Kako ti naj~esto pra}a{ ~estitki za koja bilo prigoda? Mo`e{ li preku mobilen da ~estita{ ne{to? Kako? POTSETI SE [to e internet? Kako mo`e{ da razgovara{ so nekogo preku Internet? [to treba da napi{e{ tvojata poraka da stigne tamu kade {to treba? BIDI SOVREMEN So pomo{ na nastavnikot napravete elektronska ~estitka. napi{ete ja adresata na onoj na kogo }e mu ja ispratite po{tata. 93 . ^estitajte rodenden preku mobilen telefon so ispra}awe na SMS-poraka. Vklu~ete se na Internetprogramite Internet Explorer ili na Mozilla Firefox. Najubavite ~estitki i poraki otpe~atete gi na pe~ata~ i zaka~ete gi na panoto.DA RAZGOVARAME Kako ispratil Traj~e ~estitka? Koj se nalutil na takvata ~estitka? Zo{to? [to pobarala taa? Pro~itaj gi nejzinite zborovi. Napi{ete ja va{ata e-mail adresa i lozinkata (password).

`ubori. Ti prepora~uvame da ja pozajmi{ od biblioteka i da u`iva{ vo ~itaweto na prekrasnite pesni.. Ti rekov. 94 . prijateli.za s¢ {to se se}ava{! S¢ e ubavo. Pa i ova detstvo. ko biserni {kolki.. MI RE^E Site sme drugari. I taka neka se prenese igrata do posledniot u~enik. ova sre}no detstvo podolgo da trae! Vasil Mukaetov TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Ovaa pesna ja najdovme vo zbirkata pesni so istiot naslov na avtorot Vasil Mukaetov. Ovoj znae tolku. neli.. mi re~e. ti rekov. a toa neka mu {epne na drugar~eto zad nego. v {kolo kako edno semejstvo..za s¢ {to n¢ sre}ava. Sekoj so sekogo: Sum ~ul. mi re~e .. sosedi. kako bistar potok. Za site ubavi raboti na svetov. so drugar koga se deli! Ti rekov. mi re~e. Ti rekov.U^ESTVUVAJ VO IGRATA "TI REKOV.poleka te~e! Ovoj izvor-biser bi podzaprel malku. se peni i . Se otvoraat kataden.Eh kolku bi sakal. Ti rekov! Na ulica. samo ako znae: . ovoj ne bil tamu. mi re~e . MI RE^E# Na drugar~eto do tebe {epni mu ne{to {to tebe ti e interesno.. \erdani od tajni od uvo na uvo niz klupite {kolski. Kakva e atmosferata vo paralelkata? TI REKOV.

so drugar koga se deli!# Objasni zo{to i ti bi sakal †ova sre}no detstvo podolgo da trae#? Pronajdi gi trite sporedbi vo pesnata i zapi{i ja najubavata spored tebe. ORGANIZIRAJTE DISKUSIJA Naredete se site vo golem krug so stol~iwata i organizirajte diskusija (vozrasnite bi ja narekle TRKALEZNA MASA) za ubavinata i va`nosta na drugarstvoto i me|usebnata dobra komunikacija so site lu|e. NA ^ASOT PO LIKOVNO Nacrtaj se sebe vo igrata na po~etokot na ~asot ili vo trkaleznata masa. neli.ISKA@I GI TVOITE ^UVSTVA [to ~uvstvuva{ po ~itaweto na ovaa pesna? Napravi sporedba na atmosferata vo tvojata paralelka i atmosferata naslikana vo pesnata. Objasni ja mislata iska`ana so stihot: †S¢ e ubavo. Izlo`ete gi va{ite crte`i na u~ilni~koto pano. 95 . Izmisli i ti edna sporedba za nego. Poetot detstvoto go sporedil so bister potok. Objasni zo{to ti se dopa|a najmnogu.

Mir~e! I jas bi sakal da bidam selan~e. koj umee da bide i neprijaten i zadorko. A vie od pogolemite ili pomalite gradovi. novi drugarstva. ni kino ni teatar! . PREPIRKA Vo oddelenieto na Dime dojde nov u~enik..Prosti. Decata odvaj do~ekaa da yvoni za golemiot odmor. [to }e se slu~i? Koj }e popu{ti? Dime prv podade raka i re~e: .A vie v grad nemate nivi i lozja. Dobre dojde. . . trevnati poljanki.@ivotot mo`e i treba da bide ubav nasekade . . A na{iov Dime. . Ova polugodie negovite roditeli se preselija vo Skopje.mu nabroi Dime.RAZMISLI . doa|aat vo poseta na gradot.zagrgori celoto oddelenie! Velko Nedelkovski 96 .se per~i Dime..ne mu ostana dol`en Mir~e gledaj}i go pravo v o~i. koja stoe{e do vratata. Bea qubopitni da doznaat ne{to pove}e za novoto drugar~e. selo pozitivno negativno grad Smenete gi tetratkite so drugar~eto od tvojata klupa i pro~itaj go negovoto mislewe.RAZMENI GO MISLEWETO Navedi gi sli~nostite i razlikite me|u seloto i gradot. Vo tvojata tetratka nacrtaj vakva tabela i popolni ja: Potseti se vo koj raskaz od ovoj u~ebnik se opi{ani ubavinite i prednostite na `ivotot na selo.Dobre dojde-e-e-eee! . .borbeno se protivstavi Mir~e. Vo prvoto polugodie u~el vo seloto Zrnok. Tuka im se skina kavgata.Ovde v grad nemate ~ist vozduh. ni asfaltirani parkinzi ni golem stadion! . Mir~e ja prifati rakata i re~e: . I sedna vo poslednata klupa. Taka se slu~uvaat novi poznanstva.Selan~e! . pred site mu re~e: .Gra|an~e! .Tamu na selo nemate mnogukatnici.se rasprika`a Mir~e.Se vikam Mir~e! Tato dobi rabota vo edna grade`na firma. Toj se pretstavi: . slu{na del od prepirkata i pomirlivo re~e: . sandaci so p~eli. I dvajcata mol~at.A vie v selo nemate ni supermarket. Mir~e! .]e bideme prvi drugari. odite na izlet v selo. I jas sakam da bidam gra|an~e! U~itelkata Katerina.i v selo i v grad! Decata koi se rodeni v selo. izvorska voda i doma{ni `ivotni vo dvorot! . `uborliva reki~ka so ripki.

Pro~itaj gi glasno. Odberete dve drugar~iwa {to }e bidat Dime i Mir~e i edno devoj~e {to }e bide u~itelkata. Od koi mesta ima{ drugar~iwa? [to ti e interesno kaj niv? 97 . [to misli{ zo{to Dime prestanal da se prepira? Pro~itaj gi zborovite na u~itelkata Katerina. ^itajte go samo govorot na likovite. Kako deluva{e na tebe ovaa prepirka? Zo{to ne ja opravduva{? Pronajdi gi re~enicite vo koi se istaknati ubavinite na seloto. [to mu nedostasuva na gradot? Pro~itaj gi zborovite na Mir~e.KOJ E VO PRAVO? O`ivete ja prepirkata. [to misli{ za toa {to go rekla? Donesi svoj zaklu~ok koj e vo pravo? Objasni zo{to taka misli{.

ISKA@I GO SVOJOT STAV Podelete se na dve grupi: selan~iwa i gra|an~iwa. Sporedete gi va{ite iskazi i spored niv donesete zaklu~ok kade e poubavo da se `ivee. JAZI^NA VE@BA Popolni vakva tabela so zborovi od raskazot .Prepirka#. mn. Va{ite stavovi pretstavete gi vo ozna~enite poliwa.. Tabelata neka ja izraboti na kompjuter va{ata u~itelka i neka vi ja podeli otpe~atena na hartija. `enski rod sreden edn. mn. I M E N K I ma{ki rod edn. edn. G L A G O L I minato vreme sega{no vreme idno vreme O P I S N I P R I D A V K I 98 . slika ~uvstvo zvuci vrska so mojot `ivot VE@BAJ PISMENO IZRAZUVAWE Opi{i {to najmnogu ti se dopa|a vo tvoeto selo ili grad. rod mn. Pro~itajte gi va{ite trudovi i izberete najubav sostav.

MINATO I IDNO VREME. Povtoruvam .Povtoruvav . Spored toa kaj glagolite razlikuvame tri vremiwa: SEGA[NO. sega{nosta i ____________. Biljana }e odi na natprevar. Nie }e ________ za nea. ]e povtoruvam . Majka mi mi kupi nova bluza. MINATOST VE@BA ZA DOMA Nacrtaj vakva tabela vo tetratkata i dopolni gi praznite poliwa so glagoli {to }e go ozna~at baranoto vreme: gledav SEGA[NOST IDNOST u~at sakaa crtame }e u~at }e kupi{ nose{e 99 . Nie u~ime za glagoli. dodeka zboruvame za nego. Site slu{aa vnimatelno.Dejstvoto se vr{i sega. 3. Aleksandar _______ pismo.Dejstvoto }e se vr{i vo _______. Utre }e povtoruvam za zamenki. ZAKLU^I I ZAPOMNI Glagolite ozna~uvaat dejstvo.VREME KAJ GLAGOLITE Razgledaj gi glagolite vo trite re~enici: 1. V~era povtoruvav za imenki. Tie go ozna~uvaat i _________vo koe se vr{i dejstvoto. Denes povtoruvam za pridavki. SOGLEDAJ I DOPOLNI (vo tetratkata) Spored {to se razlikuvaat glagolite vo trite re~enici? Koga se vr{elo dejstvoto vo prvata re~enica? Koga vo vtorata? A koga }e se vr{i dejstvoto vo tretata re~enica? 1. Dejstvoto mo`e da se vr{i vo _________. Ovoj glagol e vo __________.Dejstvoto se vr{elo vo minatoto. 2. 3. Ovoj glagol e vo minato vreme. Ovoj glagol e vo idno vreme. 2.

borej}i se ma{ki. so nabrano ~elo: †De`uren...RAZMENI GO MISLEWETO Ti se slu~ilo nekoe drugar~e da bide obvineto za gre{ka {to si ja napravil ti? Kako se ~uvstvuva{e potoa? Porazgovarajte za ova so drugar~eto. ~ie e ova nevideno delo?# A de`uren . OCENKA PO DRUGARSTVO Na odmorot. v igra. }e mu zalepea. pa trepka.. po drugarstvo kec.izla`a svesno! Boki e proslaven nemirko. I jasno .ka`ete vie! Tome Arsovski 100 . Se znae: treba da se ka`e ~esno! Vo xebot go gme~i bonbon~eto †pec# propelte~i †ne znam# ..RAZMISLI . Stanal. No pravednik toga{ }e be{e! I normalno. neli. poka`a po cena na najstra{na kazna od koja tri dni ni spie ni jade. A toa {to Zoki vinata svoja ja premol~a mirno za drug da strada? I koja ocenka drugarstvoto takvo zaslu`uva . pa karawe padna i tuka i doma a po povedenie .klasnata vedna{ vide i pra{a po dol`nost. so ~evelot Zoran go izgreba yidot. No Boki e drugar od visoka klasa...Boki. pa neka se seli. znaete.kec! Da ka`eme .kaznet }e be{e Zoki.

RAZGOVARAME ZA DRUGARSTVOTO VO PESNATA Kako go ocenuva{ drugarstvoto na Boki? Misli{ li deka se poka`al kako vistinski drugar? Zo{to taka misli{? Kako bi postapil ti vo takva situacija? Kakva ocenka dobil po povedenie. ODBERI SI ZADA^A ZA PISMENO IZRAZUVAWE Ti si Zoki. OCENI Vo vakva tabela {to }e ja napravi{ vo tetratkata pokraj imiwata na Zoki i Boki napi{i ja tvojata ocenka za drugarstvo. a drugata neka gi brani. Zoki Boki 101 . Iznesi gi svoite stavovi za nivnite postapki.BRANAM Podelete se na dve grupi: ednata grupa neka gi osuduva postapkite na dvajcata. Vo dolnite pravoagolnici obrazlo`i zo{to sekoj od niv ja dobil taa ocena od tebe. Misli{ li deka tvojata postapka e poka`uvawe na vistinsko drugarstvo? Raska`i ja slu~kata od gledi{te na eden od sou~enicite na Zoki i Boki. Raska`i zo{to se poka`a kako kukavica i dozvoli da nastrada tvoeto nevino drugar~e. Objasni zo{to ja prezede vinata na vinovnikot i ponese tolku golema kazna. Po~uvstvuva li gri`a na sovesta? Ti si Boki. a kakva po drugarstvo? Kako ja ocenuva{ postapkata na Zoki? Zo{to misli{ deka postapil nepravedno? Spored tebe kako trebalo da postapi Zoki? Zo{to taka misli{? OSUDUVAM . Na krajot izvle~ete zaklu~oci za postapkite na dvajcata i zapi{ete gi na tabla i vo svoite tetratki. Pritoa sekoj neka go obrazlo`i svojot stav.

]e gi ka`am samo pravilno napi{anite broevi za pribli`na brojnost: a) dva-tri b) dvestotini-tristotini v) dva-trista g) desetina d) pet-{esnaeset |) petnaeset-{esnaeset 2. pet. 71. osum. 11.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST Znam deka broevite ozna~uvaat to~no i pribli`no koli~estvo. 16. Slednite broevi }e gi prepi{am so zborovi: 37. Znam deka vremeto kaj glagolite go opredeluvam spored vremeto vo koe se vr{elo dejstvoto. 3. 1. PI[UVAWE NA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENI BROEVI SO ZBOROVI 1. 2. Vo vakva tabela vnesi gi glagolite od raskazot . dva. ~etiri. Vo tetratkata }e gi prepi{am samo broevite za to~na brojnost od slednava re~enica: Dve drugar~iwa im ostavija hrana na tri-~etiri premrznati vrap~iwa koi stoeja na edna granka..Razlikuvam broevi za to~no opredelena brojnost i broevi za pribli`na brojnost.Prepirka# na str. 1. Sega }e gi prepi{am samo broevite za pribli`na brojnost: Pet-{est vredni u~enici so dve lopati i tri-~etiri metli go is~istija snegot od dvorot na edna baba. So upotreba na trite glagolski vremiwa raska`i kako go proslavivte rodendenot na tvoeto drugar~e. minato i idno vreme. 459. {est. 96 minato vreme sega{no vreme idno vreme 102 . 1000. osumnaeset. Od dadenite broevi }e obrazuvam broevi so pribli`na brojnost: sedum. devet. 2. tri. VREME KAJ GLAGOLITE Kaj glagolite razlikuvam sega{no. 222.

POSLEDICI Koja e pri~inata poradi koja u~itelkata bila ta`na? Na {to se posledica navednatite glavi na u~enicite? Kako treba da se odnesuvaat u~enicite za da ne bide ta`na nivnata u~itelka? Zo{to treba sekoj u~enik da vnimava na higienata vo u~ilnicata kako i vo svojot dom i sekade kade {to se dvi`i? PREDLO@I Saka{ li da bide najubava tvojata u~ilnica i so nea da se gordee{? Iznesi ja svojata ideja kako da ja ukrasite va{ata u~ilnica i da ja napravite prijatno kat~e za prestoj i u~enje. Pobarajte pomo{ i od va{ite roditeli. Razgledajte gi site va{i idei i odberete gi tie {to mo`ete da gi realizirate.Hm! Neubava gletka! .Mo{ne grda gletka! . {to vidovme: struganici od moliv.Poglednete ja samo u~ilnicava. Navistina grda slika. .ta`no re~e u~itelkata. Kolku e valkana! A v~era site do eden u~estvuvavte vo akcijata †Sakame ~ist grad#! Kako }e go is~istite gradot.se osmeli da pra{a Ra{o. [to e najva`no od s¢ {to treba da pravi{ za da bide navistina najubava tvojata u~ilnica? 103 . u~itelke? .. . . lu{pi od son~ogled. iako site sedevme mirno na svoite mesta.povtori u~itelkata i u{te pota`no n¢ pogledna. zo{to velite taka.. frleni hartii. koga vi e te{ko da ja odr`uvate ~ista va{ata u~ilnica? Site zasrameno gi navednavme glavite. Liljana Eftimova PRI^INI . No. No.Se gri`am za okolinata VALKANATA U^ILNICA U~itelkata vleze vo u~ilnicata i vedna{ se namurti. Nie za~udeno se poglednavme eden so drug.

pa malku e neskromno. oble~eni vo tonovi po najnovata moda.plastikite. HARTESA I PLATNESA (Se pu{ta muzika. N¢ ima vo pove}e boi i vidovi otkolku vas . sekoga{ sum mu pri raka na mojot sopstvenik. Plastesa: Za kakvi dela. prijatelki! Kade ste trgnale? Hartesa i Platnesa: Trgnavme da kupuvame. platneno kese? So {to }e se pofali partalka kako tebe? Platnesa: Samo ti ima{ dobro mislewe za sebe.ha . Poglednete me mene! Kolku e vesela mojata obleka.hartiite. ako saka{ da znae{. Cvetnite aran`mani se vitkaat vo moite krep-sestri~ki so najveselite boi na svetot. Delata me krasat. zaedni~ki da pobarame re{enie za plasti~nite Platnesa: kesi! (Ja pregrnuvaat Plastesa i se gubat od scenata. }e ve nad`iveam i dvete. Plastesa: (Se obra}a na Platnesa) A ti pak. Takvi kako tebe tamu ne yirnale. Platnesa: Najdobrata na{a karakterna osobina e {to lesno se reciklirame i pominuvame od eden vo drug korisen vid. Toj se gordee so mene. A da te pra{am dali voop{to si vlegla vo cve}arnica? Plastesa: Ne!.. Tvoite raznobojni partali se mavtaat po site grmu{ki i granki! Onoj koj prirodata ja gu{i i true. Ve~na sum. odam i {u{kam. Hartesa: Se razbira. Priznavam deka sum takva. No. Jas. za da storam ne{to za ovoj svet koj{to se davi vo |ubre od takvi kako tebe.) Plastesa: (izleguva od samoposluga i im se obra}a na drugite dve kesiwakukli) Dobar den. Plastesa: Ste mo`ele i poubavo da se oble~ete. Plastesa: Kako se osmeluva{ da me navreduva{? Hartesa: Pro{etaj okolu pa }e vidi{. ajde da najdeme re{enie za mene kako problem! Hartesa i Ajde. deca? Ka`ete mu na ova kesi{te kolku razni boi ima samo vo va{eto blok~e so kola`-hartija. (Im se obra}a na decata) Taka li e.PLASTESA. opstojuvam so vekovi. [to se odnesuva do boite. za mojata trajnost i da ne zboruvam. So gordost }e ti se pofalam deka izlegov od kov~egot na baba mi. de~iwa. Se slu{a eko-pesnata) Zemeno od praktikata 104 ..ha! A moite rodnini vistinski manekenki. Sekoj proizvod bi sakal da go ponesam. Plastesa: Ja pobedivte mojata gordost. ne mo`e da bide na{ prijatel. Hartesa: Uf! Uf! Se fali{ so svoite mani. ha . Jas so zborovi ne se falam. so {to }e se pofali{? Platnesa: Jas? Mene me pra{uva{? E. se gleda deka ni{to ne znae{ za nas . no mislam deka vo sekoj pogled sum podobra od tebe. pesna so ekolo{ka sodr`ina. Se pojavuvaat kuklite i igraat spored ritamot na muzikata. za kakvi ~uda zboruva{ ti.

Izvedete kuklena pretstava vo va{eto oddelenie. Koj tekst ne treba da go ~itate pri dramskata izvedba? Na ~asot po Likovno obrazovanie izrabotete gi kuklite: Plastesa od plasti~ni }esiwa. 105 . kola` i krep-hartija i Platnesa od razli~ni vidovi tekstil.RAZGOVARAME ZA DRAMSKIOT TEKST Koi likovi gi sretna vo ovoj dramski tekst? Koja e najgolemata falbaxika i najgolemiot zagaduva~? Kade s¢ mo`eme da ja sretneme Hartesa? Koja }esa opstojuva so vekovi? O@IVEJTE GO TEKSTOT ^itajte go tekstot po ulogi i ve`bajte dramsko ~itawe. Hartesa od hartieni }esi. Zaka~ete gi na stap~iwa.

ZAPOMNI Ne e sekoj otpad |ubre za frlawe. Sekoja grupa }e ima zada~a da sobere: prvata grupa . Ne zaboravete da se fotografirate i fotografiite da gi zalepite vo knigata. Toa }e bide nagrada za va{iot vlo`en trud. }esi tretata grupa . bonbon. aluminium. staklo. kolku energija se za{teduva so reciklirawe na edno plasti~no {i{e i edna konzerva. ~okolado. 106 . `elezo.konzervi. Mo`e da se reciklira: hartija. Ako oddelno se sobira toj mo`e da se preraboti (da se reciklira) i od nego da se dobijat novi proizvodi. maslo za jadewe i mineralna voda. pa{teta. Procesot koga od ne{to staro pravime novo se vika reciklirawe. Doznaj zo{to.stari stakleni predmeti ~etvrtata grupa . Napi{i vo tetratkata vo kakva ambala`a se spakuvani slednive proizvodi: mleko. Organizirajte se vo odreden termin vo va{eto u~ili{te da dojdat rabotnici so specijalni vozila i da go soberat otpadot {to ste go sobrale. Sekoja grupa neka ja poseti firmata koja vo va{ata op{tina e zadol`ena da go reciklira otpadot i neka go prosledi procesot na reciklirawe. U^ESTVUVAJ VO PROEKTOT NA PARALELKATA Mnogu ~esto se zboruva za {tetata od upotrebata na plasti~nite }esi. sok. DOZNAJ POVE]E Od enciklopedii ili od Internet doznajte kolku drvja se spasuvaat so reciklirawe na starata hartija.plasti~ni {i{iwa. plastika. Va{ite pogolemi drugar~iwa neka stavat nekolku fotografii na veb-stranicata na va{eto u~ili{te. Zapi{uvajte ja va{ata aktivnost i izrabotete kniga za recikliraweto.stara hartija vtorata grupa . So {to mo`e da se zamenat? [to se pravi so starata hartija {to ja sobiravte vo zaedni~ka akcija? Podelete se na ~etiri grupi.

rasad mlad i zelen list zatoa te molam pak crtaj proekt so mal park. za na{ite mudri gosti: dedovci so srca vreli. ima kaj nas koj da sadi. no mu treba vozduh ~ist. bezbedna tr~anica. ~i~ko mlad. i nekolku klupi prosti. da slu`i za na{a cel: za za za za igrawe broenica. topka i brkanica. igrawe krienica. ukrasi go mojot grad: proektiraj drvca mladi. ~i~ko mlad. Kosara Go~kova 107 .21 Mart e Den na ekologijata i prv proleten den Kakvi aktivnosti obi~no prezemate vo va{eto u~ili{te na ovoj den? PISMO OD DECATA NA GOLEMIOT GRAD Dobar ~i~ko in`ener proektiraj soliter. prekrasen e mojot grad. In`eneru. a pred nego zelen del. Proektantu. babi~ki so kosi beli.

VE@BI ZA IZRAZNO ^ITAWE ^itaj ja pesnata izrazno.google. stavete go vo plik i ispratete go do proektantot vo va{ata op{tina. ZNA^EWE NA ZBOROVITE Otkrij go i zapi{i go zna~eweto na slednive zborovi: soliter. Ne zaboravete deka plakatot treba da bide interesen i da privle~e vnimanie.mk. Pravete go toa sekoj den. Koga }e go zabele`at va{eto anga`irawe }e bidete mnogu gordi na svoeto delo. proekt. Bidete primer za ostanatite oddelenija i povikajte gi da vi se pridru`at. Vnimavaj vo tvojot glas da se po~uvstvuva molba i `elba za veseli igri i spokojni denovi.com ili na www. Zamolete go da vi vrati odgovor na molbata od pesnata. DOZNAJ POVE]E Kako se vika ~ovekot koj proektira zgradi i parkovi? Koi se najgolemite i najuredenite parkovi vo svetot? Koi se najvisokite zgradi vo svetot? Ovie i mnogu drugi ne{ta mo`e{ da gi doznae{ od enciklopedii ili od internet ako prebara{ na www.org. Mo`ebi koga }e porasne{. proektant.wikipedia. BIDETE DOSETLIVI Prepi{ete ja pesnata na list najubavo {to mo`ete. RAZUBAVETE JA OKOLINATA Prezemete akcija za redovno razubavuvawe na va{iot u~ili{ten dvor. KREIRAJTE Izrabotete EKO-plakat koj }e go istaknete na vidno mesto vo u~ili{teto i koj }e gi pottikne drugite da razmisluvaat ekolo{ki. ukrasete go listot. proektiraj i rasad. i ti }e bide{ proektant i }e proektira{ zgradi i parkovi kakvi {to im se potrebni na decata. 108 .

NA MOJATA MAJKA Tvojata misla majko. nema ni{to pomilo od tebe na svetot. duri i od cvetot. napati mi li~i{ na planinska vila. Obidi se vo kusiot sostav da gi zabele`i{ svoite razmisluvawa vo u~ili{nata tetratka. niz `ivotot me vodi. glasot kako slavej nautro mi pee. Krotka si ko srna.ISKA@I SE Razmisli so {to s¢ bi ja sporedil svojata majka i nejzinata qubov kon tebe. Pro~itaj {to si napi{al. no}e dobrina se to~i. mnogu ti blagodaram mila {to me rodi. majko. ne`na kako svila.RAZMISLI . Kako yvezdi sjajni se tvoite o~i od niv dewe. Nenad Xambazov 109 . Tvojot lik ko sonce me topli i gree. Pi{uvaj pet minuti bez prekin. Poli~na si.

Napravi sporedba so sporedbite na tvojata majka vo petminutniot sostav. 110 .___________ IZRAZI SE Zapi{i ja porakata vo tetratkata {to }e ja pronajde{ vo poslednata strofa. BIDI KREATIVEN Na ~asot po Likovno obrazovanie so pomo{ na pamu~ni top~iwa vo boja. So pomo{ na sporedbite od pesnite i porakata na poetot izrazi ja tvojata qubov kon tvojata majka i blagodarnost za s¢ {to pravi za tebe.____________ Majkata e krotka .kako sonce topli i gree Maj~iniot glas . peperutka i drugi raboti na koi }e te navede fantazijata.RAZGOVARAME ZA PESNATA [to te voodu{evi vo ovaa pesna? Na ~ija majka poetot £ ja posvetil ovaa pesna? Zo{to ovie prekrasni stihovi mo`e da se odnesuvaat na sekoja majka? Pronajdi vo stihovite so {to poetot ja sporeduva svojata majka. Na nea mo`e{ da kreira{ cvet.__________ Majkata e ne`na .___________ Maj~inite o~i se . stap~iwa za u{i. Preto~i ja tvojata qubov vo ~estitkata i ~estitaj £ go praznikot 8 Mart. sonce. [to e zaedni~ko za niv? ISTAKNI GI SPOREDBITE Sporedbite od pesnata zapi{i gi vo tetratkata vaka: Maj~iniot lik . lepilo i hartija vo boja napravi ~estitka za tvojata majka.

Drugarstvoto e mnogu vredno. 2. Banica. Vo site ~etiri re~enici gi sretnav zborovite _________ i _________. 4. a koga pra{aweto {to. 2. Koj igra so topka? _______ 2. So koe pra{awe go barame podmetot vo re~enicata? Sam zaklu~i koga }e go postavi{ pra{aweto koj. [arenata peperuga ne`no leta od cvet na cvet. Zemjodelcite gi oraat nivite. Moreto e soleno. U~enicite }e odat na izlet.GLAVNI ^LENOVI NA RE^ENICATA Prosledi gi ~etirite re~enici i zabele`i koi dva zbora }e gi sretne{ vo site ~etiri re~enici: 1.PODMET I PRIROK. 5. podmet. Tie se glavni ~lenovi na re~enicata . 3. PODMET Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka. Sostavi pet re~enici i podvle~i go podmetot. Filip igra so topka. Peperugata leta. So odgovorot na sekoe pra{awe ti go dobi podmetot vo sekoja re~enica. Koj igra so topka? [to pristigna? Filip proletta podmet. Goce Del~ev zaginal vo s. 96 i vo sekoja od niv podvle~i go podmetot. Koj }e odi na izlet? ________ 3. Pristigna proletta. Kitot e najgolemit cica~. 3. 4. DOMA[NA ZADA^A Podvle~i go so moliv~e podmetot vo sekoja re~enica: 1. [arenata peperuga leta. [to pristigna? ________ 4. Gream Bel go otkril telefonot. a na praznata linija napi{i go odgovorot na sekoe pra{awe: 1. 111 .Prepirka# na str. [arenata peperuga leta od cvet na cvet. [to e mnogu vredno? ___________ ZAKLU^I Podmetot vo re~enicata ozna~uva koj go vr{i dejstvoto. Prepi{i pet re~enici od raskazot ..

4. Koj ja vr{i rabotata? [to raboti Damjan? Damjan U~i PODMET PRIROK SOGLEDAJ I ZAKLU^I Vtoriot glaven ~len na re~enicata se vika ________.. Vardar izvira od Vrutok.. 5. a potoa podvle~i go podmetot so sina. 112 . 103. 3.). Podvle~i gi so moliv~e prirocite vo raskazot †Valkanata u~ilnica# na str. a prirokot so crvena boi~ka. Prirokot poka`uva {to raboti podmetot. So koi pra{awa najlesno }e go najde{ prirokot? PRIMENI GO NAU^ENOTO Prepi{i gi slednive re~enici vo tetratkata i vo sekoja od niv podvle~i go prirokot: 1. Sostavi pet re~enici. {to se slu~uva so nego. Pticite gradat gnezdo. kakov e. Racin e roden vo Veles. Na{eto u~ili{te e ubavo. Topkata se skina.PRIROK DAMJAN U^I. 2.

. Ne vo eden den..im rekov. Ne sum iznenaden.. Pablo Pikaso e golem {panski slikar na 20 vek od svetski glas. I denes po stoti pat se najdov vo takva situacija..edinstven na ovoj vek! Kade li e? Poleka. S¢ si e vo red. †vrijam# od inspiracija.ZAPOZNAJ SE Nacrtaj vo tvojata tetratka kamenen cvet onaka kako {to ti go zamisluva{.. Ednostavno. Utrovo site vo oddelenieto na †golemo# razgovarame za denot na `enite. Predlagam da £ podarime ne{to trajno i pred s¢ ... Toa e nad`iveano ve}e. ami sal vo eden mig .. dobro.Sme{no e . Ama. od denes ve}e }e postoi i takvo ~udo! Prekrasen kamenen cvet .originalno! Ete. Kaj mene ideite nikako da seknat. ete..sekoja godina na Osmi mart da £ podaruvame samo cve}e. na u~itelkata {to da £ podarime.. treti treto..Nekoj mi svika na set glas: 113 .. kolku ova da vi zvu~i neverojatno i †ludo#. Poka`i mu go na tvoeto drugar~e. Mo`am da re~am duri i banalno. KAMENEN CVET Ste videle li nekoga{ ili nekade kamenen cvet? Ne?! Dobro.. Edni predlo`ija edno.. taka mislam jas. . ]e doznaete s¢ po red.trista ne{ta mo`at da mi †teknat#. drugi drugo. molam. ama jas na site nivni predlozi im staviv †veto#! . .

..E. taka site storija.. minijatura.. Sam sedam. Mo`ete site da si odite.Ta neli u~itelkata te nare~e †na{ nov Pikasko#. inicijali..mu rekov. Kam~iwata so inicijali .Gi sobrav dodeka patuvav kraj ohridskite pla`i! Eve.. skulptura. . vidoa-ne vidoa. Me bocna pa go †presekov#: . Poslu`i se so Re~nikot na makedonskiot jazik ili pobaraj pomo{ od nekoj vozrasen.. 114 .. za u~itelkata.. Napravi sporedba so tvoeto drugar~e od klupata. Site se v~udovidoa koga gi vidoa. mazni i raznobojni kam~iwa. gi ima vo site boi.. Vasko... Potoa. minijatura. se razotidoa. Pravam skulptura. inspiracija. Odbranite kam~iwa gi lepam i edno kraj drugo vnimatelno gi redam. Odberete si po edno i na nego napi{ete gi svoite inicijali. I vedna{ otr~av doma i za pet minuti donesov polno kese so ubavi. originalno. Sega sum doma. Doma zapi{i go zna~eweto na sekoj zbor vo tvojata tetratka.Od kade ti se. zo{to u~itelkata }e bide voodu{evena od kameniot cvet? Otkrij {to e toa vo raskazot {to te potse}a na pesna. ka`i! ... Ti smisli ne{to. pa kako {to im ka`av. veto. Od site nas. se znae. Spomenot na nas ve~no da £ trae.... Kiro Donev RAZGOVARAME ZA IDEJATA NA VASKO Zo{to u~itelkata go narekla Vasko †na{ nov Pikasko#? Zo{to te voodu{evi idejata na Vasko? Od kolku kam~iwa }e bide izraboten kameniot cvet za u~itelkata? [to imalo na sekoe kam~e? Koja e razlikata me|u sve`iot cvet i cvetot od kam~iwa? [to misli{ ti... Golemi i mali.. Vo o~ite im zaigraa qubopitni plamen~iwa.Taka }e napravi{ mal re~nik od zborovite ~ie zna~ewe ne ti be{e dovolno jasno.Prifa}am! . drugoto e moja rabota! Prvo ne{to si promrmorija... banalno.vo cvet.. Denes e sreda. pa. Osmi mart e v sabota. Vasko. SOSTAVI RE^NIK Porazgovaraj so drugar~eto za zna~eweto na slednive zborovi: sal.

besneel voen po`ar. Toa neka bide proizvod na va{ umstven ili ra~en trud. me|u †Dalaverite na Dobre Lo{iot#. p~enka. a potoa tvojata izrabotka podari £ ja na tvojata majka ili na tvojata u~itelka. krp~iwa. le}a. Zamislete si: prv den na proletta i namesto nad mojata lulka da letaat lastovi~ki i slavej~iwa.sega vie ste na red. Od mene tolku . raskazi i romani. ]e go sretnete i vo †Zbrkanata skazna# ili najdobro vo †Mojot svet#. Vi velam: Jas pi{uvam za deteto vo mene koe nikako ne saka da porasne. grmele avioni. Porazi ne priznavam. Istoto vi go sovetuvam i vam. Za{to so igra i smea najzdravo se raste. Da zaspivate i da se budite so nasmevka na liceto. SRABOTI NA ^ASOT PO LIKOVNO Odberi si materijal (kam~iwa. Ama jas samo sum si gukal i sum se sme{kal. Samo neka vi ka`e. Napravete izlo`ba od va{ite izrabotki. hartieni cevki. a za pobeda go smetam sekoj nov den. Odberete gi najinteresnite idei i realizirajte gi. Me pra{uvate zo{to sum se odlu~il da pi{uvam za deca. Avtobiografija e literaturno delo vo koe pisatelot zboruva samiot za sebe. nasekade tre{tele bombi. Zo{to? Pobarajte go vo moite pesni. Takov sum i sega. lu{pi od orevi ili le{nici. {i{arki. zrna grav.) i izraboti slika ili nekoj predmet spored tvoja ideja. ]e go sretnete vo mojot †Vesel ZOO-park#. 115 . na neboto nad moeto rodno selo Monospitovo.KA@I JA TVOJATA IDEJA Razmisli i ka`i i ti nekoja ideja kako da ja iznenadite va{ata u~itelka za Osmi mart ili za krajot na u~ebnata godina. volnica i sl. kaj †^etirino`nite ricari# ili vo dru{tvo na †Vnukot na majorot#. MINI AVTOBIOGRAFIJA BEZ FOTOGRAFIJA NA PISATELOT KIRO DONEV Moite roditeli me donele na svet vo mnogu nezgodno vreme: na 21 mart 1942 godina. So dobra misla za s¢ i sekogo.

Objasni zo{to i za tebe †Majkata e svetla yvezda na temno nebo {to sveti# Napi{i i ti pesni~ka za tvojata majka i podari £ ja za nejziniot rodenden ili nekoj drug povod. Potrudi se da ja upotrebi{ rimata kako {to napravilo tvoeto drugar~e. 116 .OD DETSKITE SRCA Otkrij od pesnata na tvoeto drugar~e {to s¢ pretstavuva majkata za nego.

Taa }e bide presre}na.Sveti Kiril i Metodij”. Skopje Qubovta kon majkata i blagodarnosta za s¢ ona {to go pravi za tebe se izrazuva so sekoja tvoja dobra postapka.OD DETSKITE SRCA Mario Trifunov IV1. Ako si talentiran crta~.. nacrtaj ja tvojata majka i zalepi ja na vratata od fri`iderot. OU . 117 .

kon tebe rodno selo. Od tebe spomen ~uvam vo srce moe milo. Kraj tebe bister potok niz doloj brzo te~e. spomen na selsko {kolo. trepkaat bezbroj yvezdi nad tebe sekoja ve~er. mislite moi letaat.Zo{to go saka{ svoeto rodno selo/grad? MOETO SELO Daleku tamu na jug. Van~o Nikoleski 118 . Vo prolet kolku milo roj ptici v {uma peat plodovi kolku slatki vo leto `olti zreat. ko grut~e ~isto belo skrieno tamu le`i{ ti moe malo selo. Ti pra}am topol pozdrav ti sne`no grut~e belo. maj~ino toplo krilo.

. Seto toa mi ovozmo`i da izbiram interesni temi za decata. Sekoja strofa otkriva po edna prekrasna poetska slika koja poetot ja naslikal so zborovi. mnogu gi zasakav decata i taa qubov zapo~nav da ja izrazuvam niz stihovi.JA OTKRIVAM QUBOVTA KON RODNOTO MESTO Zo{to poetot mu ispra}a topol pozdrav na svoeto rodno selo? Kade se nao|a? [to ~uvstvuva poetot kon svoeto rodno selo? Otkrij od stihovite zo{to poetot si go saka tolku mnogu svoeto selo.pra}am.smea.Vol{ebnoto samar~e#. Podvle~i gi so moliv~e rimuvanite zborovi. Pronajdi vo prvata strofa so {to poetot go sporeduva svoeto selo. negovite obi~ai.... SOZDAVAJ Obidi se da napi{e{ u{te edna strofa {to }e £ ja dodade{ na pesnata. narodnite predanija.. bea . podocna kako selski u~itel. go zasakav i prou~uvav negoviot `ivot vo minatoto i vo dene{ninata. nie ti go prepora~uvame romanot za deca . Ohridsko . Odberi si koi dva zbora }e gi rimuva{: vra}am . Odberi ja najubavata spored tebe i opi{i ja. Ohrid): Kako selsko dete ja zapoznav ubavinata na na{ata tatkovina. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Od mnogute negovi dela. Crvena Voda.yvon. Kako dete na narodot.1980 g. son .lesna. legendi i prikazni. po kogo MTV snimi prekrasen seriski film. PISATELOT ZA SEBE VAN^O NIKOLESKI (1912 g. 119 . Potseti se za {to pridonesuva rimata vo pesnata. s. Prepi{i gi stihovite vo tetratkata. pesna . Koi ubavini go krasat? Objasni so svoi zborovi. a i da gi iska`am na onoj jazik so koj narodniot genij so vekovi ja ~uval i do~uval na{ata narodna samobit.

pominal pokraj eden ora~.PRETHODNA PODGOTOVKA Pobaraj od povozrasnite ~lenovi od tvoeto semejstvo da ti raska`at nekoja makedonska narodna prikazna koja im e omilena. Ti pra{a za snegot na planinata. a za minister }e go zemam ovoj starec zatoa {to toj vedna{ mi odgovori. . Taka odej}i. A vie ste ovnite. a {to odgovoril ora~ot. Raska`i im ja ti na tvoite drugar~iwa. Odel.rekol carot.More. a ministrite ostanale da mislat {to pra{al gospodarot.Ora~u. Makedonska narodna prikazna 120 . Toga{ ora~ot rekol: .[to go pra{av ora~ot i {to mi odgovori toj? Ministrite se zamislile.Ovaa planina odamna li e pokriena so sneg? .Dal ti Bog dobro! .Pomislete se! .Ne znaeme. . ama }e mi gi dadete site `oltici {to gi imate. pa se vratile kaj ora~ot. . ko`ite }e im gi oderam. So sebe gi povel i ministrite. .]e vi ka`am.Dobar den. a planina nema{e. Ministrite nemale drugo {to da pravat pa se soglasile.Carot me pra{a za mojata glava . CAROT I ORA^OT Si bil eden car. Carot si odminal. Ne mo`ele da se dosetat. ta vi gi odrav ko`ite. odel i videl mnogu sela i gradovi. Dojdovte kaj mene i jas vi gi zedov site `oltici. Posle me pra{a dali mo`am da gi ostri`am ovnite. {to te pra{a carot? . Ne mo`ele ni{to da odgovorat.Ako ne mi odgovorite. }e ve otpu{tam. Ponatamu gi pra{al ministrite: . ~estiti caru. ora~u! .od trieset godini. . Eden den trgnal niz carstvoto da vidi {to ima me|u narodot. pra{a za stri`ewe ovni.Od trieset godini! .odamna li e pobelena. a ovni nema{e. Carot si oti{ol. a jas mu odgovoriv deka mo`am i ko`ite da im gi oderam. jas mu odgovoriv .A mo`e{ li da gi ostri`e{ ovie ovni? . samo da mi padnat. Ministrite si oti{le zasrameni.

Prosledete edna makedonska narodna prikazna i zapi{ete: naslov na prikaznata. na prvata programa. Odberi eden od ovie na~ini ili smisli drug kraj po tvoja `elba. Nie ti nudime tri: a) Ora~ot gi zel zlatnicite. Ima mnogu na~ini. koj e re`iser. PROSLEDETE NA ^ASOT Na Makedonskata televizija. IZRAZI SE PISMENO Preraska`i ja prikaznata no taka {to }e £ go smeni{ krajot. b) Ne im go ka`al odgovorot na ministrite. no gi ka`al ministrite na carot. Iska`i se kako ti e pointeresna prikaznata .DA RAZGOVARAME So kogo se sretnal carot? Za {to razgovarale? Kakva zada~a dobile ministrite? Kako do{le do odgovorot? Pro~itaj go mudroto objasnuvawe na ora~ot. v) Ministrite se iskarale i istepale koj da mu go ka`e odgovorot na carot. koi akteri igraat vo nea. Preraska`i ja prikaznata vo tetratkata.koga ja ~ita{ ili koga ja gleda{ na televizija? 121 . sekoj den vo 10 ~asot i 20 minuti se emituva makedonska narodna prikazna.

Odgovorite na slednive barawa pi{uvaj gi so latini~ni bukvi vo tvojata tetratka. humoristi~ni. Od slednive zborovi vo tetratkata }e sostavam tri re~enici i }e go podvle~am podmetot so sina. 122 .Moeto selo#. Od koja makedonska narodna prikazna nau~i deka decata rano nau~ile da se ~uvaat od opasnostite {to gi demnat od lu|eto? 2. go napi{al romanot: a) Spomenka b) Goce Del~ev v) Ajdu~ka ~e{ma 3. Originalniot podarok koj go smislil Vasko Pikasko e: a) cve}e odgledano od u~enicite b) cvet napraven od raznobojni kam~iwa v) cvet nacrtan od najdobriot crta~ 4. a prirokot poka`uva {to raboti podmetot.Valkanata u~ilnica# i . pi{uva. b)______ ja donese lastovi~kata. Podmetot vo re~enicata poka`uva koj ({to) go vr{i dejstvoto ili se nao|a vo nekoja sostojba. a prirokot so crvena boi~ka: Marija. g) Violeta _______ cve}iwa. Mo`am sam da sostavam dve re~enici i da opredelam podmet i prirok. 1. pristigna. Van~o Nikoleski. Kiro Donev.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM GLAVNI ^LENOVI VO RE^ENICATA . 3. Lesno gi opredeluvam podmetot i prirokot. v) ______ pla~e. Slednive re~enici }e gi prepi{am vo tetratkata i }e gi dopolnam so podmet ili prirok: a) Kiril ______sladoled. kupi. cve}e. 2.PODMET I PRIROK Znam koi se glavni delovi vo re~enicata. avtorot na pesnata .Pismo od decata od golemiot grad# zaedni~ko e: a) napi{ani se vo stihovi b) ja razvivaat ekolo{kata svest v) imaat ist avtor... Napi{i nekolku sporedbi so koi }e ja opi{e{ tvojata majka? 5. rano.. Za . proletta. 1. tekstovi.

se vivnale nad pole i gora. [tom gi vidam so pesni da letnat. Vo beskrajot niz igra se gonat i se kapat vo utrinska rosa. V son~evina sinolika tonat. Zo{to poetot veli deka pticite ja nosat proletta na kriljata? Kakvi kopne`i raspeanite ptici ti palat vo srceto? I POETSKITE SLIKI ^itaj ja pesnata vo sebe i so moliv~e obele`uvaj ja sekoja poetska slika. denot iden v ne`nosti go krasat. ~udna sre}a vo srce mi yvoni. kako deca v nemir {to gorat. ubavici pesni {to si glasat. Pero Milenkoski OTKRIJ GI ^UVSTVATA Koi ~uvstva gi pobudi kaj tebe ovaa pesna? Obidi se da ja objasni{ taa "~udna sre}a {to v srce mi yvoni#. na kriljata proletta ja nosat. vo srcata kopne`i ni palat. Kako se odnesuva{ ti kon niv? Kako se gri`i{ za pticite koi prezimuvaat kaj nas? 123 .Ja po~ituvam razli~nosta Nabroj gi site vidovi ptici {to gi znae{. Prepi{i nekolku poetski izrazi {to te voodu{evuvaat. Kolku poetski sliki otkri? Opi{i ja poetskata slika {to najmnogu ti se dopa|a. Razigrani vo prekrasen tanec. PTICI So vetrot tancuvaat v zanes. ISKA@I GI SVOITE STAVOVI Pticite se va`en del od `ivotnata sredina. Nad ezero sinevina galat. poli~ni se so niv. So kogo poetot gi sporeduva pticite vo let? Objasni ja sporedbata. I poleto i gorata cvetna poubavi. a se setilo tvoeto drugar~e. Pro~itaj mu na drugar~eto i dopi{i gi vidovite ptici za koi ne si se setil.

124 . Me izlaga te izlagav. mil den za {eguvanje! Me izlaga te izlagav. kratko na minuvanje. Lagite gi slavevme slatko se nasmeavme. Vo du{ata arlili-li-li mi nasadi karanfili. Kakvo ~uvstvo predizvikuva kaj tebe nasmeaniot lik. Me izlaga te izlagav i samo {to zaminavme gri`ite gi skinavme. Me izlaga te izlagav.NAPRAVI SPOREDBA Nacrtaj vo tvojata tetratka so nekolku potezi dva lika: nasmean i namurten. a kakvo namurteniot. Risto Dav~evski RAZGOVARAME ZA PESNATA [to po~uvstvuva otkako ja slu{na ovaa pesna? Objasni ja mislata na poetot †mil den za {eguvanje#. no nikoj nikomu ne mu se luti? Kakvi lagi i {egi treba da se ka`uvaat na ovoj †mil den za {eguvanje#? Objasni kako gi razbira{ poslednite dva stiha od pesnata. APRILSKA Me izlaga te izlagav. Zo{to lu|eto na ovoj den se la`at me|u sebe. so smea se nagostivme potoa si prostivme.

kakvi maski podgotvile u~esnicite. [egata mo`e da ja prezentira{ sam. .kakvi nagradi dobija pobednicite.prvi april. Koi dnevni vesnici se ~itaat vo tvoeto semejstvo? Nabroj gi naslovite i na drugite dnevni vesnici {to gi znae{.koi bea pobednici. Donesi sam zaklu~ok koi vesnici spa|aat vo DNEVEN PE^AT. Izve{tajot treba da gi sodr`i slednive podatoci: . vo dvojka ili grupno. Na natprevarot neka se prijavi sekoj koj saka.kade i koga se odr`a maskenbalot. . Napravi sporedba so tvoeto spisanie {to go ~ita{. . Kolkupati mese~no izleguva od pe~at? U^ESTVUVAJ VO NATPREVAROT ZA NAJDUHOVITA [EGA Predlo`ete mu na va{iot u~itel da organizira natprevar vo izvedba (dramatizacija) na najduhovita {ega. . PRO^ITAJ VO DNEVNIOT PE^AT Pronajdi i pro~itaj vo dnevniot pe~at kade se odr`uvale natprevari i drugi manifestacii za odbele`uvawe na Denot na {egata .SOZDAVAJ Izmisli u{te dva stiha za da ja zavr{i{ zapo~natata {esta strofa: Me izlaga te izlagav __________________________ __________________________ PRODOL@I SO AKTIVNOSTITE NA ^ASOT PO TEHNI^KO OBRAZOVANIE Za u~ili{niot prvoaprilski maskenbal podgotvi interesna maska i u~estvuvaj vo natprevarot za najuspe{na maska vo tvoeto u~ili{te. PODGOTVI IZVE[TAJ Za naredniot ~as podgotvi izve{taj za maskenbalot vo tvoeto u~ili{te. 125 .koj u~estvuva{e vo nego.

A starata cre{na ne re~e ni{to. ubavice! Zarem ne ti pre~i onaa starica? . A nedaleku od nea raste{e druga cre{na.... dali ja saka{ svojata majka? ..A ti ~avko... koj ne ja saka rodenata majka! . vitka. .raska`uva{e toj. Edna{ ~avkata £ podvikna na mladata cre{na: . osakatena.Pra{aj me ne{to poumno. . nikoga{ ne dozna deka navredata boli pove}e i od rana. Kako mo`e jazikot da kr{i koski? Pronajdi i drugi pogovorki so ista poraka! NAVREDA Na rit~eto ima{e dve cre{ni. vetrot ne mo`e{e da se vozdr`i. Gorjan Petrevski 126 . Pred pove}e godini edna nejzina semka. Ima{e samo u{te dve granki. mlada. tokmu jas ja istrkalav malku ponastrana..~avko! .Pa.gordeliva be{e ~avkata. Ete.E.. A i taa nekoga{ be{e mlada i ubava. . ^avkata se zasrami i bez zbor odleta. Samo so gor~ina se nasmevna. od nea iznikna mladovo drvo.Narodna pogovorka: JAZIKOT KOSKI NEMA. IZRAZI SE Objasni kako ja razbira{ ovaa narodna pogovorka. Nejzinite rasko{ni granki ja pravea u{te poubava. I bidej}i be{e obi~na ~avka. nagrdena.se navredi drvoto.ja pra{a. Dodeka pak.Ej. . zatoa treba pomalku da drdori{! I da znae{ deka starata cre{na e nejzina majka. A KOSKI KR[I. Ednata be{e stara i {upliva.

POSTAVI PRA[AWA Postavi £ dve pra{awa na mladata cre{na i dve pra{awa na vetrot. Menuvaj ja i bojata na glasot za da gi imitira{ ~avkata. Od kogo ~avkata zasrameno odletala bez zbor? Objasni kako ja razbira{ poslednata re~enica. obele`i gi so moliv~e logi~kite celini i daj im naslov. Pritoa potrudi se re~enicite da gi pro~ita{ so pravilna intonacija. 127 . Razmisli za poinakov kraj na raskazot! ZNA^EWE NA ZBOROVITE Razgovaraj so tvoite roditeli i pronajdi go zna~eweto na slednive zborovi: drdori vitka rasko{na - DOMA[NA ZADA^A Preraska`i go raskazov vo tetratkata spored planot {to go napravi. FORMULIRAJ NASLOVI NA CELINITE ^itaj go raskazov tivko. Taka }e go napravi{ planot na raskazot po kogo }e go preraska`e{ mnogu lesno.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT [to te voodu{evi vo ovoj raskaz? Pronajdi ja re~enicata od koja doznava{ deka starata cre{na e navredena. Objasni ja porakata na pisatelot. vetrot i mladata cre{na. VE@BAM IZRAZNO ^ITAWE Pro~itaj go ovoj raskaz pred tvoite roditeli.

Niz negovite cvetovi. svetkaa bezbroj kapki rosa.Na istok osamnuva{e novoto utro.# 128 .... Pritoa sekoj zbor napi{an so sina boja. Vo cvetnata gradina trendafilot `edno go o~ekuva{e plisokot na son~evite zraci. Ama nivniot `ivot e kus. kako biserni zrna. Za da postigneme pogolema slikovitost i preciznost vo iska`uvaweto ~esto koristime razli~ni zborovi {to imaat isto ili sli~no zna~ewe. Site go ozna~uvaat poimot ODEWE ili KNIGA. zameni go so zbor {to ima isto ili sli~no zna~ewe: †. imaat isto zna~ewe kako i zborot so kogo se povrzani so strelkite.ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE SOGLEDAJ I ZAKLU^I se dvi`i ~ekori brza doa|a tr~a dnevnik u~ebnik roman slikovnica re~nik ODI KNIGA Zborovite od desnata kolona iako se razli~ni po forma. Ne~ujno. Bez {um. So izgrevot na sonceto vedna{ }e is~eznat.. PRIMENI GO NAU^ENOTO Za sekoj zbor pronajdi po eden ili pove}e zborovi so isto ili sli~no zna~ewe i zapi{i gi vo vakva tabela: govori ka`uva ku}a ulica vesel obuvki patiki ~izmi u~itel roditel majka Prepi{i go sledniov tekst.

Prepi{i gi re~enicite vo tetratkata. 4. (Pticite si zaminaa vo toplite krai{ta) 3. Deneska imav lo{ den. Nabrgu }e se ~ue{e i grubiot cvrkot na golemite i grubi pilenca. Kakov e Tome? ZAKLU^I Pronajdi zbor tamu kade {to nedostasuva i ka`i mu go na drugar~eto do tebe: den no} bogat bolest zdravje visok dobri grdo nizok lo{i utro glad qubi umna smel svetlo sitost mrazi Kakvo zna~ewe imaat zborovite {to im gi dodade na dadenite zborovi? VE@BI Prepi{i go sledniov tekst. Na najniskata granka sekoja prolet dve ta`ni ptici go obnovuvaa staroto golemo gnezdo. 2. Imam mnogu prijateli. Koga }e potporasnea i tie n¢ rasta`uvaa so svojata ta`na pesna. 129 . Pritoa potrudi se vo sekoja re~enica da zameni{ po eden ili dva zbora so sprotivno zna~ewe: 1. Pticite se vratija od studenite krai{ta.ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE Cvetko e vesel. Pritoa sekoj zbor napi{an so rozova boja zameni go so zbor {to ima sprotivno zna~ewe. Taka tekstot }e ja dobie svojata celosna smisla i ubavina: Daleku od na{ata nova ku}a ima{e edno nisko drvo so retka kro{na. Moeto letalo letna nagore.

po zeleni trevki. zdru`i gi prstiwata. zemi si. [to bara? Ogan~e. Vlezi. skokotliva igra za prstiwata za no`iwata: Maloto prste prosence. na{ata igra da si ja po~neme stara i prosta: ^uk. 130 .bobence. vrap~e da go ~apne. a do nego .grozjence. a do nego . {at~e da go lapne! Bla`e Koneski Daj mi gi ra~iwata.le{ni~e. a sega ti mu ja pee{ na nekoe detence. a do nego . ti se smee{ kako izvor~e: te~e smea vo brazdi~ka bistra. ~uk! Koj ~uka? Stojan~e. IGRA SO DETE Na }erka mi Milo.POTSETI SE Potseti se na nekoja pesni~ka {to ti ja peele dodeka si bil mal. ti se smee{ kako srebro. pee sme{na pesna.jagot~e. a do nego . Ka`i mu ja na tvoeto drugar~e od klupata.

RAZGOVARAME ZA PESNATA Na koj period od detstvoto te potseti ovaa pesna? Na kogo mu ja posvetil pesnata poetot Bla`e Koneski? Na koja vozrast bila negovata }erka koga £ gi peel ovie pesni~ki? Koe silno ~uvstvo na poetot e izrazeno vo ovaa pesna? Najdi gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi.proso (od milost) bobence . Kakov efekt se postignuva so slednive zborovi: prstiwata. Ako si zaboravil.. Izberete najdobar recitator.? GO ZBOGATUVAM RE^NIKOT prosence .grav~e (vo isto~nite govori) Pronajdi gi i zapi{i gi vo tetratkata site zborovi so koi se iska`uva ne{to malo ili milo. ZABELE@I Koi dve strofi se zalagalki koi najverojatno i tebe so niv te zaigruvale tvoite roditeli ili babi i dedovci. ra~iwata.. 131 . Povtorete {to ste nau~ile. Zapi{i vo tetratkata i ti nekoja detska zalagalka. Stojan~e. izvor~e. ZADA^A Nau~i ja pesnata napamet i recitiraj ja na ~asot. zaedno pobarajte vo prvata tema od ovoj u~ebnik i pro~itajte glasno. KOJ E BLA@E KONESKI Ka`i mu na drugar~eto {to znae{ za poetot. ogan~e.

VELIGDEN Veligden. Site bevme oble~eni vo ne{to ubavo. na u~ili{te site bevme izgoreni vo kosite. kako {to velime vo Vev~ani. da gi pee popot. koga kru`evme okolu crkvata i so sve}i si gi gorevme kosite na glavite. vo novo pleteno xemper~e. A ako pak ti kupile patiki. Naum Popeski 132 . toj rasko{en proleten i prazni~en den e nezaboraven. So ko{ni~kata so crveni jajca. No. no sigurno se bli`e{e letoto. Toa bea ubavi prazni~ni denovi. za da "se ker{ime#. Eden od tie veligdenski denovi be{e isto taka interesen i zabaven za nas decata. potoa vleguvavme vo "normalen kolosek#. Deca so beli pleteni ko{ni~ki. Da ti e `al da stapne{ so niv na patot. Odevme i so po dve-tri crveni jajca vo u~ili{nite torbi. a so nego i krajot na u~ebnata godina. bidej}i sekoj den ne e Veligden. odevme v crkva. za{to poleka. za da ne se "sker{et#.POTSETI SE I RASKA@I Potseti se na edno tvoe interesno do`ivuvawe od minatiot Veligden i raska`i mu go na drugar~eto do tebe. U~ili{niot dvor tie denovi be{e poln so lu{pi od veligdenskite jajca vo razni boi. so cvetni granki od ovo{kite i so crveni jajca staveni na pamuk vo ko{ni~kata. novi gumeni opin~iwa. toa be{e radost golema.

Napi{i ja nivnata literaturna forma. a eve. po~ituvan ~itatelu. Del od moeto detstvo opeav vo stihozbirkata †Detelinka so ~etiri lista#. vo pazuvite na planinata Jablanica.. sega u{te edno navra}awe. }e se sretne{ so moeto detstvo. deteto vev~an~e od pedesettite godini na 20 vek. Po {to ti e poznato tebe seloto Vev~ani? DOZNAJ I ZAPI[I Razgovaraj so tvoite roditeli.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Opi{i {to nosele decata od Vev~ani koga odele v crkva na Veligden? Kako bile oble~eni? Pokraj obi~aite vo crkvata. PISATELOT NAUM POPESKI ZA SEBE Detstvoto e mojot neiscrpen izvor na inspiracija. Ona {to e novo i interesno za tebe zapi{i go vo tetratkata. {to u{te im bilo interesno i zabavno na decata? Kako izgledal u~ili{niot dvor za vreme na veligdenskite praznici? Pronajdi gi i podvle~i gi so moliv~e dvata zbora {to ne se literaturni. so spomeni koi slikovito zboruvaat za tie nezaboravni denovi od moeto detstvo vo Vev~ani. me|u koricite na ovaa kniga. baba i dedo za veligdenskite obi~ai vo nivniot kraj. PREPORAKA ZA ^ITAWE Pobaraj ja vo tvojata biblioteka i pro~itaj ja knigata †Spomeni vo sliki# od Naum Popeski 133 . Ti. Sekoj zapis vo knigava e prikazna za sebe. a vo site zaedno sum jas.. preku knigava †Spomeni vo sliki#.

[umi {uma od {u{lawe {tuka {utre od du{kawe ama ni{to ne nadu{i {to za{u{ka da dou{i. se za{u{ka {tukna kutre da nadu{ka {to li {u{na. kaj se mu{na {ekna {utre koga slu{na. [turo {utre du{kaweto vetre ti e {u{kaweto batali go. Vasil Pujoski ZNA^EWE NA ZBOROVITE {tukna .da sfati. glupavo (od {ut . [U[KA^ [U[KA [UTRE DU[KA Ne{to {u{na. {u-{u.mnogu lo{ Koi od ovie zborovi prvpat gi sretnuva{? 134 . napu{ti go katil .zbesna {utre i {turo . da razbere batali go .{u{kawe da dou{i . {u{ka~ {u{ka vetre {utre da nadu{ka. {u{ka~ katil nikoj vetrot ne go fatil. Natprevaruvajte se koj }e ka`e pove}epati edna brzozborka bez gre{ka.zapostavi go.Ka`i mu na drugar~eto nekolku brzozborki {to gi znae{. [u-{u.bez rogovi) {u{lawe .praznoglavo.

a koj du{ka~ot? Na koi narodni kratki umotvorbi te potseti ovaa pesna? [to mu ka`a na drugar~eto pred po~etokot na ~asot? ZADA^I Nacrtaj vakva tabela vo tvojata tetratka i izvle~i gi site imenki i glagoli koi vo sebe ja sodr`at soglaskata { Imenki so { Glagoli so { Dopi{i u{te po pet imenki i glagoli {to }e gi izmisli{ vo koi }e se povtoruva nekoj glas po tvoj izbor (soglaska ili samoglaska). Nau~i nekolku napamet i koristi gi vo igrata so tvoite drugar~iwa.RAZGOVARAME ZA PESNATA Objasni {to te razveseli vo ovaa pesna. Ka`i mu ja na drugar~eto i nateraj go da ja ka`e tripati ednopodrugo bez gre{ka. Koja soglaska e najzastapena vo pesnata? [to postignal so toa poetot? Koj e {u{ka~ot. Organizirajte natprevar vo recitirawe bez gre{ka. Obidi se i ti da sostavi{ brzozborka od edna re~enica. 135 . ORGANIZIRAJTE SE ZA IGRA Sekoj neka nau~i napamet edna strofa od pesnata. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Pobaraj vo u~ili{nata ili gradskata biblioteka kniga so brzozborki od makedonski avtor.

Zele edno kutle da si ja delat p~enicata. za }ef go be{e storil. .Mnogu arno . bidej}i toj pove}e se ma~el koga go vla~el mestoto! I krtot sakal da e kutleto ponagneteno. Nemalo nikoj da pomine da gi kutrulisa. a pak ti da posee{. a jas }e poseam. Eve jas }e izoram. stra{na rabota! Go o`nale i go ovr{ile.mu odgovoril krtot . Taka velej}i ne mo`ele da se pogodat. ~unki toj vo oraweto si gi iskr{il noktite. }e se ispotepale: per~e za per~e se bea fatile. Be{e se storil eden beri}et.SETI SE So koi osobini naj~esto e zakitena lisicata? Raska`i nekoja pointeresna basna za nea. E@OT I KRTOT E`ot i krtot se zaorta~ile nekoga{. bre e{ko. Se zapregnal krtot i izoral edno mesto.rekol e{ko .Ami {to }e fatime. za da rabotat selska rabota.kako prvo }e n¢ ~eka da go izorame poleto. 136 . . Za pakost. trkalaj}i se po poseanoto mesto. . . bre krtu.E. LISICATA. Fatil e{ko i be{e go poseal izoranoto mesto. ~unki e{ko sakal kutleto da e ponagneteno. Arno ama u{te so prvo bea se zakarale.sega {to da fatime rabota? .mu rekol e{ko . Potoa go be{e izramnil so trweto so koi bil ispozaka~en. ete ja kuma lisa kaj vrvela i bez da ja povikaat be{e se vratila da vidi {to e taa |urultija.ti izoraj.

p~enica edno kutle . taa. raspravija alot . 137 . . samo da ne se karaat. i ti.{teta.tolku dosta ti e za celo zimovi{te. tretiot koristi. na ti ja slamava da si le`i{.`elba. beqa |urultija .im rekla lisa i ja ograbila od krtuleto i e{ka pe~alenata stoka.makata RAZGOVARAME ZA PRIKAZNATA Na kakov jazik e napi{ana ovaa makedonska narodna prikazna? Zo{to se skarale e`ot i krtot? Kako presudila lisicata? Zo{to ne se slo`uva{ so nejzinata presuda? Objasni ja mislata na lisicata: "Eve vaka biduva za vas pravina.se zdru`ile }ef . Gladna me~ka oro ne igra. e{ko me{ko. Dvajca se karaat. pravo sudi. za da se prika`uva#. prava kako ja`e v torba. A za lisica misica }e bidat devette kila p~enica. za da si gi odnesam na vodenica.pramen kosa kurtulisa . krtule mrtule. tebe.stara merka za merewe `ito ~unki . . Makedonska narodna prikazna ZBOR PO ZBOR .E ti.kavga. prava kako ja`e v torba. Zapi{i gi vo tvojata tetratka. Mo`ete da napravite oddelenski re~nik vo koj }e gi zapi{uvate site novi zborovi na koi }e naidete.More. kako {to e pravo. e`e me`e. se zaorta~ile . za da se prika`uva.im rekla kuma lisa.za{to per~e . {to se karate. bre e{ko i ti krtule? [to imate da delite.RE^NIK Vo prikaznata }e sretne{ mnogu zborovi od narodniot jazik od koi nekoi retko se koristat. merak beri}et . da im ja deli p~enicata. Eve vaka biduva za vas pravina. ta {to tolku se karate? . krtule mrtule. POVRZI Koi narodni pogovorki odgovaraat na sodr`inata? Krivo sedi. Otkako gi pra{a kuma lisa. Ako ne si bogat..se spasi pakost . vie imate devet kila i kutle i slamata za delewe.rod od nivite kutle . bidi rabotliv. be{e si go ka`ale alot pred nea kako pred nekoj praveden sudija i bea ja pomolile. eve pravo kako se deli: tebe.

POTRUDI SE So tehnikata kocka obidete se so tvoeto drugar~e od klupata da ja pretstavite lisicata od ovaa prikazna i od basnite vo koi ste ja sretnale.RAZMISLI . veli~ini) SPOREDI (na {to e sli~na) PRIMENI (koj del od nea se koristi i za {to) ASOCIRAJ (na {to te naveduva da razmisluva{) ARGUMENTIRAJ (za ili protiv) ANALIZIRAJ (od {to e sostavena) Napravete vakva kocka na list i popolnete ja. formi. Va{ite kocki zaka~ete gi na tablata i razgovarajte za va{eto mislewe. 138 . OPI[I (boi.

Mara mala. Ako ja dovr{i toa po~nuva nova pogovorka i podava na drug.kratok um. (u. Neka odgovara koj prv }e se doseti i }e krene raka.PRETHODNA PODGOTOVKA Pronajdi nekolku novi gatanki i nau~i gi.. i p. (r. Eden u~enik }e ja po~ne pogovorkata i }e mu go frli top~eto na drugar~eto koe treba da ja dovr{i. DOSETI SE I POBEDI Organizirajte nekolku igri niz koi }e poka`ete kolku ste nau~ile od na{ata bogata narodna riznica.. Postavete £ i vie edna gatanka na u~itelkata. lo{ rasol. Odberi si edna od dadenive brzozborki ili onaa {to si ja nau~il. (p. 139 Na dve stebla viti. Na{ rasol. ^esta e poskapa od parata.v) POGOVORKI Dolga kosa .) Sekoga{ sedi v ku}a. Aren zbor . . ZABAVNA TRADICIJA GATANKI Tri meseci e prazno. tenki.. izrasnale pet granki.. a devet polno.. Vodata i ognot prijateli ne stanuvaat... Nau~i i nekolku brzozborki.zlaten klu~. a pak e vla`en. Natprevaruvajte se i zabavuvajte se: Sekoj neka napi{e po edna gatanka i neka £ ja dade na u~itelkata. bela pepel preta{e....pobednikot..e) BRZOZBORKI Bel petel. Zamoli gi povozrasnite da ti ka`at nekolku interesni pogovorki. Lo{ kantar katran mere{e. da pomini pop. Toj {to ne znae da ja dovr{i pogovorkata izleguva od igrata. Toj {to }e zgre{i otpa|a od igrata. Mara golema Petre pletit plot. Mrzata e krasta. Taa }e gi odbere najinteresnite i }e vi gi postavuva kako pra{awe... Sekoj treba da ja izgovori brzo i bez gre{ka tripati ednopodrugo. Naredete se vo krug. Krugot se povtoruva dodeka ostane samo eden .

napred . ~evli. a za da postignam pogolema slikovitost i preciznost vo iska`uvaweto umeam da koristam drugi zborovi koi imaat isto ili sli~no zna~ewe. nasmean .____..____.____. Slednive odgovori }e gi ka`am usno: 1. Slednive zborovi od narodniot jazik }e gi zamenam so zborovi od standardniot jazik: }ef . pokrivka. Nemam snimeno ta`ni pesni. ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE Nau~iv koi zborovi imaat sprotivno zna~ewe i zatoa mo`am brzo da se dosetam da gi ka`am zborovite koi imaat sprotivno zna~ewe od poso~enive: daleku . Odgovorot na gatankata Dolga Neda senka nema e: a) brod b) manekenka v) reka 2. 1.____. {iroko . Vo tetratkata }e gi prepi{am re~enicite i vo niv }e zamenam po eden ili dva zbora so zborovi so sprotivno zna~ewe: Male~kata Mila ima retka kosa. 1. b) zalagalki.___._____.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE Za da ne povtoruvam isti zborovi. krevet. 4.____.___. nisko . Vo mojata tetratka }e napi{am po nekolku zborovi so isto ili so sli~no zna~ewe za zborovite: radost. ne`en . muabet .Igra so dete# {to £ ja posvetil na svojata }erka. iskoristil dve narodni tvorbi posveteni na decata {to se vikaat: a) brzozborki. vesel . gusto ._____. Poetot Bla`e Koneski vo pesnata .____.______. kom{ika. Koja pesna vo ovaa tema poetot ja napi{al po primerot na narodnite brzozborki? a) Ptici b) [u{ka~ {u{ka {ture du{ka v) Igra so dete 24 140 ._____. tabletka. nagrada . pakost . v) broenici._____. 3.

so lu|eto koi gi poznava{ i tie {to ne gi poznava{? Kako se odnesuva{ kon prirodata. Kineska narodna prikazna [TO NAJVA@NO NAU^IV OD OVAA LEKCIJA Zo{to na selanite sekoja godina im se ra|ale s¢ pomali i pomali kompiri? [to sfatile na krajot selanite? Kakva bila berbata narednite godini? Zapi{i dobro vo tetratkata {to nau~i ti od ovaa kusa. a kako kon u~eweto? 141 .Svetot okolu mene VREDNA LEKCIJA Mnogu odamna. no mnogu pou~na prikazna. SE ZAMISLUVAM Objasni kako ja razbira{ pogovorkata [TO ]E SI POSEE[ TOA ]E TI NIKNE. Go pravele toa so godini. so drugarite. Samo taka prirodata im obezbeduvala dobra berba sekoja godina. dodeka ne stanale mali kako `ir~iwa! Toga{ sfatile deka e podobro da gi jadat positnite. selanite koi seele kompiri. no zabele`ale deka sekoja godina kompir~iwata stanuvale s¢ pomali. a za sadewe gi ostavale pomalite kompiri. [to see{ ti vo `ivotot? Kako se odnesuva{ so bliskite vo semejstvoto. gi izeduvale pogolemite. a za sadewe da gi ~uvaat pogolemite kompiri.

S¢ e suvo. No mudrecot Koso Belobrad im ja raska`al prikaznata za nivnoto stradawe na pustiot ostrov Eh i ~esnite Ohohonci se smirile. I bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen bile proterani na ostrovot Eh. Ne se vratile ni po tri meseci.neka ni se isu{at jazicite koi znaeja da lomotat i da pravat neredi. pusto.Eh. ]e nosi{ voda vo re{eto ili }e bara{ vlakno vo koko{kino jajce. bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen od ostrovot Ohoho. eden den. @itelite na Ohoho ne mo`ele da gi prepoznaat.rekle bra}ata Izmen po tri dena na ostrovot . Pomislile deka tie se od planetata Zemja. na zadovolnite Ohohonci im stanalo mnogu zdodevno. koi pred tri godini go zagrozija redot i mirot. najlukavite i najal~nite. najsiroma{niot ostrov na planetata Iks. lu|eto imale s¢.rekle i bra}ata ^izmen . I taka. a bradite im se spu{tile duri do kolenata. . Izmenovci i ^izmenovci. . osven da se proteraat od ostrovot Ohoho. I vedna{ }e pobegnele od niv.belki toa }e im go pridotera pametot. Inaku ne ti preostanuva drugo osven da cedi{ sok od bodlikavite kaktusi. kakvo ~uvstvo izrazuva{? @ITELITE NA OHOHO Na Ohoho.toa sme nie izmamnicite i porane{ni neranimajkovci. . ja izmislil poznatiot mudrec Koso Belobrad. A na ostrovot Eh nema {ega. a ni da se gri`i{ za ne{to? Pa. Tamu mo`elo da se pronajde i ona {to ne mo`at da go izmislat i najmudrite. . a go popre~uvaat i javniot red i mir? Ni{to drugo.Pa. . neka go smenat malku vozduhot.Taka e.priznale bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen . samo da se vratime na ostrovot Ohoho. ni da raboti{. I bidej}i imalo s¢ i bidej}i prestanale da razmisluvaat za utre{niot den. . Kaznata {to im ja izrekol gradskiot sud. Da ne se najde{ tamu. samo da se vratime na na{iot ubav ostrov Ohoho! . No bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen ne se vratile po tri dena. Se vratile duri po tri godini koga stanale ko`a i koska. za koja u~ele deka lu|eto tamu ne znaat drugo osven da se karaat i da se tepaat. 142 . .rekol mudrecot Belobrad.Koga ti izvikuva{ "oho-ho#. .i nam jazikot da ni se isu{i i slugi da vi bideme dodeka sme `ivi. A {to da se pravi so lu|e koi gi voznemiruvaat onie {to ne se kako niv. em se skarale.Eh. ]e jade{ samo suva riba ispe~ena na `e{koto sonce i }e gleda{ vo neboto dali }e zavrne za da se napie{ voda kako ~ovek. ni{to. najbogatiot ostrov na izmislenata planeta Iks. pa po~nale da se karaat. em se stepale. A {to drugo da pravi{ koga ne mora{ ni da u~i{.

I nie sakame da n¢ progonite na ostrovot Eh! . ovie }e ne skalpiraat! A mudriot Koso Belobradiot odgovoril: . ubavinite i bogatstvata na ostrovot Ohoho koga `iveat ovde? .Ne gi gledaat.objasnil mudrecot Belobrad .Kako mo`e da ne gi gledaat dobrinite. . . Se sobrale i vikale vo hor: . Ubavinite na Ohoho najubavo se gledaat od neubavinite na ostrovot Eh. {to po~nale da stanuvaat lo{i. Zadovolstvoto tolku gi zaslepilo. A slepi }e bidat s¢ dodeka ne im dopu{time da gi uvidat bogatstvata i dobrinite na ostrovot Ohoho.Se razbira deka morame da gi kaznime. Risto Dav~evski 143 . .pra{al glavniot sudija.za da mo`at da gi vidat treba da gi oddale~ime od Ohoho. site `iteli od ostrovot Ohoho se sobrale pred sudot.se za~udil sudijata.Dokolku ne im ja ispolnime `elbata.[to da pravime? . .Otkako uvidele kolku se popametni i pomirni bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen. kako {to navalile.

144 .. ODBERI SI ZADA^A I SOZDAVAJ Zapi{i gi vo tetratkata site neobi~ni imiwa {to gi sretna vo raskazot. (Ohoho Ohohonci) Napi{i im pismo na Ohohoncite na planetata Iks i objasni im deka `itelite na Zemjata ne se karaat i tepaat me|u sebe. Povrzi go so porakata od raskazot. Napi{i sostav so naslov "Ja ~uvam mojata planeta Zemja#. zemji ili ostrovi. tuku deka tie u~at i rabotat vredno.RAZGOVARAME ZA NEOBI^NOTO VO RASKAZOT [to ti be{e neobi~no vo ovoj raskaz? Na koja planeta se nao|aat ostrovite Ohoho i Eh? Si ~ul li dosega za nea? Kako `iveele `itelite na ostrovot Ohoho? Zo{to bile proterani na ostrovot Eh bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen? Kakva promena nastanala kaj niv po trigodi{niot prestoj na ostrovot Eh kade {to vladeele su{ata i gladot? Kakvi bile `itelite na Zemjata spored ona {to go u~ele na planetata Iks? JA OTKRIVAM PORAKATA NA RASKAZOT Povrzi go ovoj raskaz so realnosta i otkrij ja negovata poraka. Ne zaboravaj da gi pokani{ da ti dojdat na gosti za da se uverat vo toa. a ti vo tvojata tetratka. Pokraj niv izmisli i zapi{i neobi~ni imiwa na u{te pet planeti. Neka ti pomognat poslednite dve re~enici. gradovi. izberete najdobra formulacija za nea i zapi{ete ja na tabla. Razgovarajte na ~asot. a do niv izvedi gi imiwata na nivnite `iteli.. se po~ituvaat i se pomagaat me|u sebe.

[totuku ja do~itav knigata Skazni za Vozovija od Gligor Popovski. A mene mi e omilena u~ili{nata programa Yvon. spisanija. hoteli. manifestacii: ]e peam na "Zlatnoto slavej~e#. Brat mi go ~ita spisanieto "Na{ svet#. 2. 2. 145 . tato Utrinski vesnik. Kaj naslovi na knigi. 5. Dedo go ~ita vesnikot Dnevnik. Mojot drugar `ivee na ulica Goce Del~ev. Majka mi ve~er }e ja gleda operata "Travijata#. Mnogu mi e interesna emisijata "Aj ti zami`i#.PRAVOPISNI ZNACI NAVODNICI PRAVILNO UPOTREBUVAJ GI NAVODNICITE: 1. teatarski pretstavi. mnogu }e strada vo `ivotot!# SRABOTI SAMOSTOJNO I PROVERI SE Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka i stavi gi navodnicite kade {to misli{ deka treba: 1. Gligor Popovski e dobitnik i na nagradata Kurir~e. vesnici: Ja kupiv knigata "Gotvarski skazni# od Slavka Maneva. 3. 3. Na Filolo{kiot fakultet "Bla`e Koneski# se izu~uvaat mnogu jazici. Kaj imiwa na emisii. 4. filmovi. Kaj imiwa na ulici. 4. firmi. Razmenete si gi tetratkite so drugar~eto i otkrijte si gi eventualnite gre{ki i ispravete gi. Makedonijo. pretprijatija: Hotelot "Aleksandar palas# e sekoga{ poln so gosti. Baba mi ne propu{ta niedna emisija Dobro utro. Koga se naveduvaat tu|i misli i zborovi: Dedo sekoga{ ni vele{e: "Koj ne slu{a majka. a jas moeto omileno spisanie Razvigor. Ulicata "Partizanski odredi# e mnogu {iroka.

Vasil Mukaetov 146 . se vee. Za sekoja rabota te{ka so pravo se veli i zbori: . Toj ima dobra du{a.Ova e te`ok leb. ko more {to se ni{aat. lebot se pe~e. se pe~e.@ega e. Lebot e sladok i od bessonite no}i. za lebot site rabotat. se `nee. leb so devet kori! Razmisli zo{to za nekoj ti rekle ili se slu{a: . zree. se mesi. ZO[TO E SLADOK LEBOT Lebot e sladok od toplite brazdi na ora~ite.RAZMISLI I PODREDI Podredi gi glagolite koi gi ozna~uvaat site dejstva so koi se dobiva lebot . Zatoa e lebot sladok! Od sabota do sabota.od po~etnata do zavr{nata faza: se see. se mele. od toplite kapki {to vrnat po zelenite `ita. se ora. Lebot e sladok i koga so ladna goltka v grlo `etvarot `edno }e re~e: .Dobar e kako leb. na pekarite {to ne znaat za po~in. Lebot e sladok od tvrdite dlanki na seja~ite. Lebot e trud i radost. Lebot e sladok od srcata na `itnite zrna.

RAZGOVARAME ZA PESNATA Odgovori mu na poetot so edna re~enica: Zo{to e sladok lebot? Koj stih od pesnata mo`e{ da go navede{ kako odgovor na ova pra{awe? Vo prvite ~etiri strofi e opi{an makotrpniot proces na proizvodstvo na leb. LEBOT SAKA POTEN GRB. LEBU. DA TE JADAM! LEB BEZ KVAS NE BIDUVA. Diskutirajte so drugar~eto za narodnive izreki za lebot i potrudi se sekoja da ja povrze{ so situacii od sekojdnevniot `ivot. MANXA SAKA. Objasni go procesot i sporedi dali to~no si gi podredil glagolite na po~etokot na ~asot! Koi fazi od procesot na proizvodstvo na lebot ne se spomnati vo pesnata? Odgovori na poetovoto pra{awe: Zo{to za nekogo se veli dobar e kako leb? Otkrij gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi. kola~iwa.. SOZDAVAJ Napi{i sostav so naslov "Koga mama mesi leb# (pita. LE@I. LESNO NE SE LEPI. NARODOT REKOL .JAS POVRZUVAM LEBOT E POBLAG KOGA E ZARABOTEN AKO SE SKR[I LEBOT. Koja narodna izreka }e ja odbere{ kako zaklu~ok od sodr`inata na pesnata? 147 .) Na ~asot po likovno nacrtaj ja poetskata slika koja ti ostavi najsilen vpe~atok. LEB NEMA.. kifli.

Ka`uvaj! ..ISKA@I SE Koj posakuva da ima brat ili sestra? Ste im ka`ale li na roditelite za va{ata `elba? [to vi odgovorile? ZA EDEN DIME I NEGOVATA @ELBA Dime znae da ~ita i pi{uva. Vlado Dimovski DA RAZGOVARAME Na koj na~in Dime im pora~al na roditelite deka saka sestri~ka? [to misli{: zo{to Dime ne razgovaral za negovata `elba direktno so roditelite? Kako bi postapil ti da si na mestoto na Dime? 148 . po~nete so pi{uvanje. Dime e uporen. tatkoto se svrte kon majkata i i podvikna: . Se ~udi u~itelkata.Ne.Svari kafe! Dime ne pie kafe. Vo posledno vreme najmnogu crta {trkovi koi nosat bebiwa vo klunovite. Site mol~ea.Sakam sestri~e! . so crvena kreda nacrtal golem {trk so golem klun na koj visi bebe zavitkano vo peleni. . Odi da vidi{ {to napravil sin ti vo detskata .mu podvikna tatko mu. so ova dete nikoj ne mo`e da izleze na kraj. [to se slu~i potoa?! Ajde da se dogovorime vaka: Jas bo`em ne znam {to se slu~i.. Prvin se fati za glava. najmnogu saka da crta. se ~udat i negovite roditeli.. No. a potoa go fati za raka Dimeta i go odnese vo dnevnata soba. . Site mu velat deka koga }e porasne }e bide slaven slikar.. Vo detskata vleze i tatko mu. Ama.. Nacrtal celo nebo na~i~kano so {trkovi. tie {to treba ja razbraa. . Bidej}i mol~enjeto e malku neprijatna rabota.vika{e majka mu i gleda{e kon tatko mu. Go sedna na trosedot. na yidot vo detskata soba. no znae{e deka ne{to }e se slu~i i deka negovata `elba. ne se otka`uva lesno od namerata da im ka`e na site {to i kako naumil. Koga vleze majka mu i koga vide.mu vrati naluteno Dime. a vie znaete.. Dime mol~e{e. neli?! Ako e taka. Zav~era. site mol~at. nikoj ni{to ne go pra{uva.

DOVR[I GO RASKAZOT Raskazot ima voveden i glaven del. Napi{i gi. a potoa dovr{i go. Taka }e im ja iska`ete va{ata `elba. Sigurno ima{ mnogu idei. no nema zavr{en del. IZRAZI SE SO CRTE@ Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj go tvoeto semejstvo. Podarete im go crte`ot na roditelite.ZNAE[ LI? [to misli{ . Tie {to sakaat da imaat brat~e ili sestri~e neka gi nacrtaat.nosat li {trkovite bebinja? Koj te donel tebe na ovoj svet: {trkot na Dime ili majka ti? Objasni so svoi zborovi kako si nastanal. Raska`i go raskazot. 149 .

da si dojdat. nema zo{to da se ma~at. site lu|e da gi zberam. @ELEZNI^AR Od s¢ srce `edno ~ekav i odamna sakav. site mesta da gi vidam. Da go nosam koj kaj saka. Segde taka traka-trika patnicite da gi vikam. da ne trga nikoj maka. Boro Sitnikovski 150 . pekav. `elezni~ar jas da bidam. Ma{inata da ja teram.PO PRETHODNO DO@IVUVAWE Opi{i go patuvaweto so voz {to go organiziravte so va{ite u~iteli. da se ka~at.

. .. ZADA^I Dodaj £ na pesnata u{te dva stiha. . [to bi sakal ti da bide{? Zo{to toa go saka{? Koi drugi zanimawa gi poznava{? OBIDI SE Vo prozorecot nacrtaj se kako se gleda{ sebe si sega i kako se zamisluva{ po dvaeset godini. sjajni {ini Kow ~eli~en smelo juri. AJ.) 151 .. I sonce koga gree.od site strani! I mnogu patnici na peronot zbrani. Po `elezni.. .se smee. .. sega po dvaeset godini Razgledajte gi va{ite prozorci i objasnete {to ste nacrtale. Od utro do mrak tuka ima golema me{anica! Toa e (@ . POGODI SEGA. Edni doa|aat .? Vozovi. s . Neka bidat rimuvani zborovite: odat .drugi poa|aat. .RAZGOVARAME ZA PESNATA [to nau~i od pesnata za rabotata na `elezni~arot? Od koi stihovi zaklu~uva{ deka `elezni~arot si ja saka svojata profesija? Pronajdi gi rimuvanite zborovi i ka`i kako se rasporedeni vo stihovite. . . Raboti vo tvojata tetratka. (.vodat ili pee . vozovi . . .) A SEGA. I po veter i po buri.. . .. . Opi{i ja profesijata na tvojata majka ili tatko.

Ovie vtorive se tolku golemi {to koga treba da se se~at. RODENDENSKI VOZDI[KI Popoleka i ne`no.. Toga{ nastapuva gospodin Sobira~ot Na Vozdi{ki. A kako {to e poznato. tortini race. vnimanie. se~a~ot vleguva vo lift.. ajde ne {eguvajte se! Pa ova ni za vo zabot ne e.Ova?! Go nej}am. Oboena e so vino`ito. Tortata mora da se opi{e par~e po par~e. se vozi do najgorniot kat od taa ku}a.. ja se~e na par~iwa.. si sakam drugo. . Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al. Van~o Polazarevski 152 . toj so no`ot capca-rap.Lele. a od sekoe par~e vedna{ {tom }e bide ise~kano. Takvite vozdi{ki ne se ba{ najprijatni. . Koga taa torta }e po~nela da im se deli na gostite. a niv gi ima bezbroj. Taa duri toga{ stanuva rasko{na.. tamu kade {to lu|eto i bez da sakaat po~nuvaat najblagoprijatno da vozdivnuvaat. postoela opasnost da dojde do raznorazni vozdi{ki od tipot: -Uf.OVA ZA MENE?! Ama.. se podavaat kon jada~ot.. samo tvoja i na nikoj drug. tamu mu davaat specijalen padobran i u{te pospecijalen no` za se~ewe torti.. Uaau!!! E sega.Opi{i kako izgleda edna va{a rodendenska proslava. a se slu{aat i edni vakvi zborovi: izedi me. izleguvaat edni takvi.. osobeno koga e vo pra{awe rodenden. poubavi. niz nego mo`am da ja vidam celata torta. koj ima tainstvena zada~a da gi vpie vo sebe neprijatnite vozdi{ki. Ima samo nevozmo`no ubavi i u{te ponevozmo`no golemi.. te prekolnuvam tvoja sum.nema. te molam lapni me. Spu{taj}i se ne`no kako snegulka pokraj tortata.. obi~ni torti . ama e proyirno. kaj najde moeto par~e da bide najtenko!. a od sebe da ispu{ti drugi. slatka e so slatkosta na site slatki vo svetot. Vozdi{ki sobrani na ubavi mesta i vo zgodno vreme. . Na toj na~in i taa trae podolgo. Toa se takanare~eni super rodendeni.

prvo napravi plan na raskazot. neobi~en. Zo{to ne ti se sme{ni i neobi~ni ~etirite vozdi{ki na decata? Priseti se i ti kolkupati si gi upotrebil.OTKRIJ GO NEOBI^NOTO [to te nasmea najmnogu vo ovoj raskaz? Objasni zo{to. deka najmnogu te nasmeaja. Opi{i ja tortata {to najmnogu ja saka{. realisti~en. Na toj rodenden treba da se ispu{taat najblagoprijatnite vozdi{ki. Vo koi vidovi raskazi }e go vbroi{ ovoj raskaz? Podvle~i go so moliv~e soodvetniot vid: patriotski. Od {to }e bidat predizvikani takvite vozdi{ki. Pronajdi gi neobi~nite i ~udni pojavi koi. SOZDAVAJ PO TVOJ IZBOR Nacrtaj ja najinteresnata slika od ovoj raskaz. ti treba da ja pronajde{ i opi{e{ pri~inata. Zapo~ni od nadvore{niot izgled. humoristi~en. Za da ti bide polesno. Ne zaboravaj da go povika{ na pomo{ gospodinot Sozdava~ Na Voodu{evuva~ki Vozdi{ki. veruvame. Preraska`i go pismeno raskazot. pa prodol`i so sostojkite od koi e napravena i zavr{i so vkusovite na tie sostojki. Kako si go zamisluva{ gospodin Sobira~ot Na Vozdi{ki? Izmisli mu drugo ime. fantasti~en. Napi{i sostav vo kogo }e opi{e{ eden super rodenden. 153 .

samovilata se vrati doma. a mora{e i kataden da nosi voda vo edno dupeno vedro. igraj}i si kraj bunarot. decata ve}e bea mnogu daleku. VODNATA SAMOVILA Si `iveeja brat~e i sestri~e. Sepak. pa koga edna nedela samovilata otide v crkva. Vo bunarot `ivee{e vodna samovila. Me|utoa. so iljadnici trwe mesto vlakna. dodeka mom~eto mora{e da se~e drva so tapa sekira. Koga go vidoa toa decata. pa da go prepolovam stakleniot rid#. Za jadewe dobivaa samo po nekoja suva korka leb. pa na samovilata ne £ ostana ni{to drugo osven da se vrati vo svojot bunar.DOSETI SE Vo koi vidovi prikazni gi sretnuva{ samovilite kako izmisleni likovi? Kakvi samovili si sretnal vo niv: dobri ili lo{i? Razmenete go misleweto so drugar~eto. pa devoj~eto frli zad sebe edna ~etka {to se pretvori vo ogromna fr~a golema kolku rid. dodeka taa se vrati i dodeka go rase~e ridot na dve. mom~eto frli zad sebe ~e{el. Toga{ zad sebe devoj~eto frli ogledalo {to se pretvori vo staklen rid. Koga zavr{i slu`bata v crkva. Eden den. Na devoj~eto mu naredi da prede neras~epkan len.Sega mi padnavte v race! Moi ste! ]e mi gi rabotite najte{kite raboti! . So golema maka samovilata nekako uspea da se protne niz zapcite. decata go zagubija trpenieto. se slu~i dvete da padnat vo nego. pa ja sovlada i ovaa pre~ka. Taa vedna{ zabele`a deka pti~kite odletale. Ridot be{e tolku mazen {to samovilata ne mo`e{e nikako da go premine. Najposle.pa gi povede so sebe. koj se pretvori vo ogromno griblo kolku rid. pa pomisli: †Da se vratam doma i da ja zemam sekirata. pa so golemi skokovi se zagna po niv. Bra}ata Grim 154 . so iljadnici zapci. taa uspea da ja pomine ovaa golema pre~ka. decata ja zabele`aa u{te oddaleku. koja im re~e: . ta samovilata mora{e da se ka~uva preku nea so golema maka. tie pobegnaa. Me|utoa.

SOZDAVAJ Napravi izmena na bajkata. Koja pre~ka ne uspeala da ja sovlada? Nabroj gi fantasti~nite elementi vo bajkata. IZVLE^I POUKA OD BAJKATA Zo{to samovilata postapuvala surovo kon decata? Koi lu|e se pretstaveni preku nea? A koi preku decata? Pokraj nevinosta.sad za nosewe voda fr~a . Pro~itaj im na tvoite roditeli {to si napi{al i slu{ni go nivnoto mislewe. {to e toa {to im pomognalo da se spasat? Koja nivna osobina? GO OTKRIVAM ZNA^EWETO NA ZBOROVITE kataden . 155 .golema ~etka so ostri i cvrsti vlakna. Samovilata neka bide dobra i neka im pomogne na decata.RAZGOVARAME ZA BAJKATA Zo{to na krajot na bajkata po~uvstvuva radost i zadovolstvo? Kako se slu~ilo brat~eto i sestri~eto da se najdat kaj samovilata? Kako se odnesuvala samovilata so niv? Objasni na koj na~in decata uspeale da se spasat od lo{ata samovila.sekoj den vedro .

Ako se vika{ Petko. petki redi so red. Sne`ana. Men~e. bidi mi `ivo.ZNAE[ LI? [to zna~i tvoeto ime? Ti se dopa|a li? Od kogo si go dobil imeto? IMIWA Ako si Dragan na site bidi im drag. Len~e. bidi zdrav kako plamen. Ako se vika{ Blagoj. Ako se vika{ Zdravko. Ako se vika{ Yvonko. Ako si Vera. kako med bidi blag. ako si Bor~e. Ako si dete mil majski cvet. bidi mi zdravo. razlevaj smev kako yvon. Gordana. Ako si Cveta treba da li~i{ na cvet. Ako si Iskra zaiskri kako plamen. Ako si Tiho tih bidi kako son. bidi mi ukras na ovoj svet! Gligor Popovski 156 .

Pronajdi gi i pro~itaj gi glasno. {to mu posakuva poetot na sekoe dete? Pronajdi vo poslednata strofa i pro~itaj naglas? VOO^I Koi imiwa }e im gi dade{ na decata od ilustracijata? Pro~itaj ja pesnata nekolkupati. Kolku strofi ima vo pesnata? Po kolku stihovi ima vo niv? Pro~itajte gi rimite. Zapi{i gi vo tvojata tetratka vaka: drag .blag . Smisli so koi zborovi }e ja zbogati{ sekoja rima. Bez razlika na imeto. Pronajdi sporedbi za Dragan.RAZGOVARAME ZA ZNA^EWETO NA IMIWATA Spored imeto poetot na sekoe dete mu ispra}a po edna po`elba. Cveta. Za da bide interesna koristi rimuvani zborovi. Ver~e. Gordana i Men~e. Petko.prag TVORI Obidi se da napi{e{ pesna za tvoeto ime. Koja od tie po`elbi ti se dopa|a najmnogu i zo{to? [to misli{ ti: mo`e li imeto da vlijae na karakterot na deteto? Obrazlo`i go svojot stav so primeri od imiwata na tvoite drugar~iwa. Razmisli {to zna~at ostanatite imiwa. JAZI^NA VE@BA Koi sopstveni imenki gi sretna vo pesnata? Pronajdi gi pridavkite {to gi objasnuvaat imiwata i `elbite na poetot? Potcrtaj gi sporedbite i pro~itaj gi. Bor~e. Najinteresnite pesni prepi{ete gi na list i zaka~ete gi vo va{eto literaturno kat~e na u~ilni~koto pano. Len~e. 157 . Pro~itaj ja pred drugar~iwata. Sne`e.

Jas }e letuvam na planina. Taka? . zar ne? Decata se podzamislija. Veseli .se pofali Zlatka.se javi Marko.? . ^i~ko Trifun gi slu{a{e decata i se sme{ka{e.se podzamisli toj.zatoa {to }e ima koj da go ~uva u~ili{teto i preku leto.Jas }e ostanam ovde. Site se veseli. mnogu pota`ni . ~i~ko Trifun? . Mene }e mi bide ubavo .Tamu ima livadi i reka.re~e Stefan. . . Mnogu raboti odat preku nego i site go sakaat i po~ituvaat. Koga }e se vratite naesen da vi bide ~isto. .KOJ ]E GO ^UVA U^ILI[TETO Dojde krajot na u~ebnata godina.. . Gorjan Petrevski Na {to se veselat decata? Kade }e zaminat v leto? [to }e pravi ~i~ko Trifun preku letoto? [to ~uvstvuva{ ti sega na krajot na u~ebnata godina? Koj ostanuva vo tvoeto u~ili{te preku letoto? RAZMISLI Zo{to treba sekoe u~ili{te nekoj da go ~uva preku letoto? [to mo`e da mu se slu~i na u~ili{teto? 24 158 . Toj e †doma}in# vo u~ili{teto i se gri`i da ima red. kaj baba mi . U~ili{teto treba da se varosa.se vme{a Marija.v selo. No.zatoa {to ~i~ko Trifun ne }e mo`e da pojde na letuvawe. A jas go sakam moreto! . A koj }e go ~uva preku letovo? Starite prijateli ne se ostavaat tukutaka. . A planinata zarem ne e ubava? . Bea i veseli i ta`ni.Jas }e odam na ezero! . A ti.Kade }e letuva{? Kade..se poglednaa decata.pra{a nekoe od decata.

Stiv Naumov#. Znam deka }e mi bide mnogu ubavo. Nie sme ve}e kako bra}a i sestri. Edna pogolema grupa }e letuvame na Pelister. Nie drugar~iwata nema ve}e sekoj den da se sobirame vo u~ili{nite klupi. 159 .DETSKI IZVOR^IWA NA LETEN ODMOR Dojde krajot na u~ebnata godina. Bez niv mi e mnogu zdodevno. So nas }e bide i na{ata mila u~itelka. za{to koga sme zaedno so drugar~iwata izmisluvame razni interesni igri.. Brgu }e pomine letoto i vo septemvri povtorno }e doletame kako raspeani pti~ki vo na{eto drago u~ili{te. Jas mnogu gi sakam moite drugar~iwa. Letoto }e te inspirira so mnogu interesni temi. Zatoa sekoj den }e se sobirame vo na{ite domovi i }e si igrame razni igri. Bitola Za {to pi{uvaat dvete tvoi drugar~iwa vo nivnite tvorbi? Kako se drugaruva za vreme na letniot raspust? Otkrij vo pesni~kata {to pretstavuva drugarstvoto za tvojata drugarka. No }e si igrame vo u~ili{niot dvor i pak }e bideme zaedno. Zo{to se slo`uva{ so nea? Iznenadi ja tvojata u~itelka vo septemvri so pove}e tvoi tvorbi {to }e gi zapi{uva{ vo edna tetratka. Simona Spirkovska IV oddelenie OU .

Vo leto koga od seta ubavina krilja ti porasnuvaat i koga ti e seedno dali prirokot e glagol a predmetot . a vo srceto pesnata na pticite ti odyvonuva legnat sred trevata zelena vo poleto najubavo se sonuva. Vo leto koga srceto ti e otvoreno za igra i ubavina kako rascutena bo`urika i koga srede ti{inata samo {epotot na branovite ti odyvonuva legnat vrz topliot pesok kraj ezeroto najubavo se sonuva. Makedonka Jan~evska RAZGOVARAME ZA PESNATA Koga najubavo se sonuva? Zo{to? Za {to ti e otvoreno srceto vo leto? Za {to ne se gri`i{ vo leto? Koe osnovno ~uvstvo go do`ivea vo pesnata? 160 .Zo{to go saka{ letoto? VO LETO NAJUBAVO SE SONUVA Vo leto koga glavata ti e rezervirana za odmor i ne misli{ na doma{nata od matematika. koga vo dlankite go lovi{ sonceto.imenka. koga vo srceto samo harfata na letoto ti odyvonuva ka~en na nekoj oblak najubavo se sonuva.

Dosega Otsega Ako vo va{eto u~ili{te go imate instalirano obrazovniot softver Tool Kid. a vo sledniot stih se objasnuva taa pri~ina. .legnat sred trevata zelena vo poleto. a kako }e gi pominuva{ vo letoto {to doa|a. Na koj od ovie na~ini mo`e{ i ti da sonuva{? [to e nevozmo`no? ISKA@I GI TVOITE SONI[TA Vo tvojata tetratka vo vakov dvoen prozorec pretstavi se sebe so crte` kako si gi pominuval denovite dosega. 161 . .PRO^ITAJ .VOO^I .legnat vrz topliot pesok kraj ezeroto.ISKA@I SE Pro~itaj gi stihovite vo koi se objasnuvaat site pri~ini zo{to vo leto najubavo se sonuva. Vo leto poetot sonuva: . Tie zapo~nuvaat so zborot KOGA.ka~en na nekoj oblak. Mo`ete i da napravite letna slika vo igrata za godi{nite vremiwa i mnogu drugi ne{ta na koi }e ve navede va{ata u~itelka. vo edna od igrite mo`ete da go pretstavite svojot son taka {to }e mo`ete da vnesuvate razni elementi na edna pla`a.

b) Mirjana mi ja podari knigata Pipi Dolgiot ^orap od Astrid Lindgren. igrajte.Lebot e trud i radost. ADRESI I SPISANIJA Ve}e ne gre{am vo pi{uvaweto na golema bukva kaj instituciite. Kade ti najubavo }e sonuva{ za vreme na letoto? Do viduvawe. g) @iveam na ulica Marija Kiri.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM PI[UVAWE NA GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII. vredni u~enici! Letoto so netrpenie ve o~ekuva. 5. So nekolku re~enici opi{i se kako se gleda{ sebe si po dvaeset godini. drugaruvajte. Napi{i gi naslovot i avtorot na humoristi~niot raskaz od ovaa tema! 6. na planinite. Odmorete se. Zapoznajte novi drugari na pla`ite.. Znam kako da napi{am ime sostaveno od dva ili pove}e zbora i koga takvite imiwa se pi{uvaat so golema bukva vo sekoj zbor.. Sonuvajte. v) Kupiv CD od festivalot Poto~iwa. Od koja pesna se stihovite: . Prodol`uvam vo tetratkata: 1. adresite i spisanijata. Vo koja prikazna od ovaa tema ora~ot e pomudar od ministrite? 2. vo selata kaj va{ite rodnini i na stranicite na vozbudlivite knigi {to }e vi gi prepora~a va{ata u~itelka. ]e se vidime povtorno vo septemvri! 162 . a u~am vo OU Ko~o Racin. zabavuvajte se. Odgovorite na pra{awava }e gi napi{am vo tetratka: 1. Vo koja pesna ima mnogu sopstveni imenki? 7. Pravilno se napi{ani 2. Odgovori vo tetratkata: imiwata na: a) Kade raboti majka ti? a) Stopanska Banka b) Koja lektira ti e najomilena? b) Bulevar †Prvomajska# v) Vo koe u~ili{te u~i{? v) OU †Dimo Haxi Dimov# g) Koe e polnoto ime na krateng) vesnikot †Nova Makedonija# kata RM? PRAVOPISNI ZNACI . Priseti se koja bila najgolemata `elba na Dime? 4. Vo tetratkata to~no }e gi prepi{am re~enicite: a) U~itelkata sekoga{ veli: Drugarstvoto i znaeweto se najgolemo bogatstvo. Zatoa e lebot sladok!# 3..NAVODNICI Sega to~no znam kade s¢ treba da stavam navodnici. bezgri`no pominuvajte si go letoto.

RE^NIK
A
AL^EN - nenasiten ANALIZA - ras~lenuvawe na celinata na nejzinite sostavni elementi za da se dojde do nekakov dokaz ANEGDOTA - {ega ASTRONOM - ~ovek {to gi prou~uva nebeskite tela ATMOSFERA - vozdu{nata obvivka okolu Zemjata VITKA - tenka, slaba VOZVI[ENO - {to zaslu`uva ili vleva po~it VOL[EBEN - magi~en; preneseno zna~ewe: prekrasen, ~udesen VOOBRAZEN - se pravi va`en, naduen VRESKA - silno vika, glasno se rasprava, silno pla~e VSELENA - kosmos, siot svet {to n¢ opkru`uva VSLU[A SE - se zaslu{a, vnimatelno slu{a VXA[ENA - zaprepastena, zgrozena od ne{to

B
BADIJALA - naprazno, popusto, zaludno BANALNO - obi~no, sekojdnevno BELKI - verojatno BEQA- zlo, nesre}a BLAGORODEN - ~ovek {to ima dobri osobini, velikodu{en, human BLIKA - istekuva vo golemi koli~ini BO@URIKA - ukrasna bilka so krupni, naj~esto crveni cvetovi BRAZDA - tesen dolg trap koj{to go ostava plugot vo po~vata

G
GENIJ - ~ovek so isklu~itelno golema darba GLASNICI - prenesuva~i na vesti, izvestuva~i GOBLEN - tkaena ili vezena slika GROMOGLASNA (smea) - premnogu glasna, kako grom

D
DAMAR - krven sad, puls DEMNE - ~eka i posmatra od zaseda DEMONSTRIRA - javno poka`uva ne{to, izveduva DIREKTNO - povrzano, bez posrednik DRDORI - mnogu zboruva za bezna~ajni raboti

V
VARDI - pazi, ~uva VEB-SAJT - veb-stranica VETO - zabrana VINO@ITO - lak od sedum boi {to se pojavuva vedna{ po do`dot. VITAMIN - organska sostojka {to mu e neophodna na sekoj organizam

E
EKOLOGIJA - nauka za zdrava i ~ista `ivotna sredina 163

EKOLO[KA(akcija) - se odnesuva na zdravata i ~ista `ivotna sredina EMOCII - ~uvstva

@
@IR - plod od dab ili buka (`elad) @IR^IWA- mali `irovi @OLTICI - zlatna moneta (para)

Z
ZAKIKOTE (se) - po~na da se smee glasno, nezapirlivo ZANES - preterano voodu~evuvawe, voshit ZJAPA - uporno gleda vo ne{to ili vo nekogo ZORNICA (yvezda) - utrinska yvezda, {to se gleda i otkako drugite }e zgasnat

INTERNET - svetski ra{irena kompjuterska mre`a INTIMEN - vnatre{en, skrien, dlaboko li~en INTONACIJA - razli~en na~in na sni`uvawe i povi{uvawe na glasot pri govorewe, izrazuvawe ~uvstva, raspolo`bi ISTRA@UVAWE - so poseta i so stru~na rabota se vr{i ispituvawe, sobirawe podatoci i opi{uvawe na nekoja neispitana oblast

J
JURNA - brzo se zatr~a

I
IDEJA - zamisla, pottik za nekoja akcija ILUSTRATOR - crta~ na ilustracii, slikar IMITIRAWE - pravewe ne{to po primerot na nekoj drug INDIREKTNO - preku nekogo, preku ne{to, zaobikolno IN@ENER - lice so visoko tehni~ko obrazovanie INICIJALI - prvite bukvi od imeto i prezimeto INSPIRACIJA - pottiknuvawe na ne{to, pobuda INSTALIRANO - postaveno INSTITUCIJA - ustanova, organ na vlasta, nau~en ili obrazoven centar 164

K
KATADEN - sekoj den KVE^ERINA - pri krajot na denot, pred da padne samrak KVIZ - natprevar vo znaewe KLAWAAT (se) - se poklonuvaat KLE^KA - tenka, kusa pra~ka KOLONA - vertikalen red vo tabela; redica lu|e KOMUNICIRA - odr`uva vrska so nekogo KONSTRUIRA - sostavuva, izrabotuva ne{to KRASNOPIS - ubavo pi{uvawe KREATIVEN - tvore~ki, {to tvori, {to sozdava KRISTAL - fino bruseno staklo KROTKI - mirni, pitomi

L
LEGENDA - predanie za `ivotot na nekoj ~ovek ili za neobi~en nastan LETNINA - proleten posev {to zree vo leto LICEMER - neiskren, dvoli~en, podlec LOKALNA - ograni~ena na edno mesto; svojstvena za edno mesto LOMOTAT - postojano zboruva, obi~no za neva`ni ne{ta: drdori LUKAV - dvoli~en, {to gi krie vistinskite ~uvstva i misli, obi~no so lo{a namera

MO]NO - so golema sila MUDREC - mnogu pameten ~ovek so `ivotno iskustvo

N
NAPATI - ponekoga{ NEVINOST - bez vina, ~istota na du{ata NERANIMAJKOVCI - lo{i, ne~esni, rasipani lu|e NI[TO@NA - bezvredna, neva`na, nezna~itelna

O
OBLEA - preplavi, obzede (Babata ja oblea vedrina) OBRAZLO@I - objasni, dade komentar, potkrepi so argumenti OVEN - ma`jak na ovca OKOKORI - {iroko otvori o~i OPERA - muzi~ko delo {to se izveduva od peja~i i orkestar ORIGINALEN - izvoren, vistinski, prvosozdaden OSPORUVA - ne se soglasuva so ne{to

M
MAGIJA - vol{epstvo, natprirodno dejstvo MA\EPSNIK - vol{ebnik, lice {to pravi ma|ii MANIFESTACIJA - javno izrazuvawe na ne{to MANTIJA - sve{teni~ki crn dolg fustan MARATONSKI (razgovori) - dolgi MILNI - gale`livi, ne`ni MINIJATURA - ne{to {to e mnogu malo MINISTER - ~len na vlada {to upravuva so nekoe ministerstvo (primer: minister za obrazovanie) MNOGUKATNICA - zgrada so mnogu katovi MOLKNA - za}ute, prestana da zboruva MONITOR - aparat za proverka na slikata

P
PAZUVA - mestoto me|u oblekata i gradite PANO - pogolema povr{ina {to slu`i kako tabla za izlo`uvawe na sliki, crte`i i drugi tvorbi PATEM - slu~ajna, nezna~ajna zabele{ka PATRIOTSKI - so ~uvstvo na qubov kon svojot narod i zemja

165

taa {to pi{uva poezija.nesigurno.so potsmev. poedinosti POETESA .koj ne projavuva interes kon nekogo ili ne{to RASAD .stave vo red.umetni~ki rakovoditel pri podgotovkata na nekoe delo za Izvedba na scena RIZNICA (narodna) . koj voshituva.voodoo{evuva. mesto kade {to sedat pticite SEZNAJKOVCI . struka R RAMNODU[EN . `ivotni iskustva. potsme{livo PODROBNOSTI .rastenija {to se odgleduvaat za rasaduvawe RASKO[EN .da isterate daleku od zemjava.pesu{uva.{to ima pet reda PI[TI . stranica vo vesnik. oblast PREPIRKA . dvi`ewa. prifatliv POSTROJUVA .toj {to izrabotuva proekti PROEKTIRA .spored narodnoto veruvawe .prika`uvawe.opredelen red na ne{to RE@ISER . ironi~no.u~esnik vo revolucija REDOSLED . voshituva PODBIVNO .narodnoto kulturno bogatstvo RITAM .mnogu detali. brzina na ne{to RONKI .golem oglas.razraboten plan za grade`en objekt ili ma{ina PROEKTANT .mnogu ubav. da proterate PROEKT .piska. od testenina i sli~no RUBRIKA .toj {to ja saka i {to ja brani pravdata PREDANIE . snemuva 166 . vo stroj PRAVDOQUBIV .kralska }erka PROGONITE (da) .onie {to znaat s¢ SEKNAT .ramnomerno redewe na zvuci. sosema mali par~iwa od leb. pretstavuvawe PRINCEZA .kavga. glasno pla~e PLAKAT .presu{en (izvor) SEKNUVA .u`ivawe simpatija kaj po{irok krug lu|e. tonovi. objava so crte` ili tekst za reklamirawe PLENUVA . op{topoznat.samo SAMOVILA . prekrasen REVOLUCIONER . odvaj ~ujno prozboruva PROFESIJA .zanimawe.`ensko su{testvo {to `ivee po planinite i {umite ~ija mo} e vo nejziniot fustan SEDELO .izrabotuva proekti PROPELTE^I .gnezdo. spisanie S SAL .tro{ki. raspravija. {to se predavaat od koleno na koleno PREDEL .usno prenesuvawe na istoriski nastani od minatoto.PETORED . spor PRIKAZ .postojan oddel. tvorbi vo stihovi POPULARNOST .kraj.

vid golem instrument so `ici HIT . popularnost C CELULOZA .golem i brz uspeh. gruba SCENOGRAFIJA .sostaven del na rastenijata. se izgubi. ramnodu{na. namesti SPOKOJNA .izlez.mesto za sportski natprevar so tribini za gleda~ite STANDARDEN . vodoskok FORMULACIJA . oddelen period vo razvojot na ne{to FASADA .specijalen sad ({i{e) kade {to podolgo vreme se zadr`uva temperaturata na hranata ^ ^ARE .skita bescelno TEMA .nadvore{nata strana (izgled) na zgrada FANTASTI^EN . ne se vozbuduva lesno SPRA[TI .etapa.ukrasna ~e{ma od koja vodata izleguva vo silni vertikalni mlazevi.suredi.vol{eben. spas.predmetot za koj{to se zboruva vo deloto TERMOS .delo na umetnik SOLITER .pravi~nost.SKRAJA .spava za fa}awe divi `ivotni SUROVA .vo koj se krie nekakva tajna TALKA .vnatre prazna. gledna to~ka STADION . re{enie. se primenuva za proizvodstvo na hartija T TAINSTVEN .visoka ku}a. pomo{ [ [TAFETNO (~itawe) .koj odgovara na opredeleni pravila STAPICA .mirna. fati magla SPRAVEDLIVOST . pekrasen FONTANA . oblakoder SPASTRI .site raboti {to ja oformuvaat scenata F FAZA . kamen.mislewe za odreden problem. crvosana U UREDNIK .sekoj u~enik prodol`uva so ~itaweto onamu kade {to prekinal prethodniot [UPLIVA .daleku SKULPTURA .jasno i zbieno izrazena misla H HARFA . izedena od crv.lice {to go oblikuva vesnikot ili spisanieto 167 . metal .figura od drvo. pravedna postapka STAV (svoj) .izbega.bezmilosna.

........................ Stojanoski) ........................................................................................31 OKTOMVRISKI PATOKAZ (Velko Nedelkovski) ......................47 VOL[EBNATA TETRATKA (Goran B............................................................ KNIGI)...gradska biblioteka ..........................................................11 ALO......................................................................................26 RABOTAM VREDNO I UPORNO VOL[EBNOTO PENKALO (Nenad Xambazov).............9 USTEN I PISMEN GOVOR.....................................................................sporedba ....................................................................48 RODOT KAJ IMENKITE..............52 168 ............................................................................................................javna govornica.10 U^ILI[NATA TABLA POSTROJUVA...........................................................................................................................22 PI[UVAWE GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII...................12 SKARUVAWE I SMIRUVAWE (Slavka Maneva)......................16 STRA^KATA SO STRA^IWATA (Makedonska narodna prikazna).................38 SKAZNA ZA VXA[ENATA PRINCEZA (Slavka Maneva) .........................................................................................................44 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ........17 NA GOSTI V SELO (Van~o Nikoleski).................... KAKO SI? (Naum Popeski) ........................14 NARODEN I STANDARDEN (LITERATUREN) JAZIK ...................................................................................... ADRESI I SPISANIJA (VESNICI.................32 NEMIL GOSTIN (Vera Bu`arovska)...............................................................................................................................40 RADIOEMISIJA I TELEVIZISKA EMISIJA............46 VERUVAM VO SEBE BELATA ^AVKA (Tolstoj) .30 PRENESUVAWE NA DEL OD ZBOROT VO NOV RED .................................................................................43 ZO[TO GRAMATIKATA E TE[KA (Olivera [ija~ki).............51 VE^ER (Vol~e Naum~eski) ..............................................................................................................telefon .... 7 TATKOVINO (Bistrica Mirkulovska)...........27 SLOG......................SODR@INA ZAEDNI^KI PRODOL@UVAM NOVITE DRUGARI (Gorjan Petrevski)..............................................50 BROJOT KAJ IMENKITE ............19 ESEN (Makedonka Jan~evska) ..................................25 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ........................................ ZOKI.....................................................................................24 SAMOGLASKI I SOGLASKI..............................37 KNIGATA E IZVOR (Nikola Altiev) .....34 ZIMNICA (Risto Dav~evski).......................

.........94 PREPIRKA (Velko Nedelkovski) ........................................................................................................enciklopedija......................................................................................87 SLO@NA DRU@INA (Slavka Maneva).......................................83 DRUGARSTVOTO E NE[TO SVETO (Stojan Tarapuza)..................................................... .......79 KAKO DOA\A NOVATA GODINA (Du{ko Avramov)....................detski pe~at .......99 OCENKA PO DRUGARSTVO (Tome Arsovski)............80 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM .................................74 BO@I]NI SNEGULKI (Violeta \urovska)...................................................64 JA PO^ITUVAM RAZVIVAM DOBRINATA OD DOBRO PODOBRO (Kuzman Kuzmanovski) ..........................................61 ISTRA@UVA^I (Radovan Pavlovski) .................................................OVO[NA KARANICA (Edi Majoran) ......... HARTESA I PLATNESA (Zemeno od praktikata)....................................65 OPISNI PRIDAVKI ........................................................................................... LISICATA I LAVOT (Ezop)..................................................................... MI RE^E (Vasil Mukaetov).........................................................................................................................60 FILM ....................92 TI REKOV....................................................................................................84 SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST..................................................................................................................................96 VREME KAJ GLAGOLITE..........................................104 169 ..........57 SOOBRA]AJNI ZNACI (Nusret Di{o Ulku)..........71 IGRA SO SNEGULKITE (Naum Popeski) ............90 ^ESTITKA (Naum Popeski) ....................................................103 PLASTESA...................................................100 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM....................................................................................................................................... ....................................................66 DEVOJ^ETO SO KIBRIT^IWATA (Hans Kristijan Andersen) ..........................68 TEATAR.....................................................................................................................62 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM....................................................kuklena pretstava..............54 KONKRETNI I APSTRAKTNI (MISLENI) IMENKI..............................................................................................internet .................72 DOBRINA (Mihail Janu{ev).................................................................102 SE GRI@AM ZA OKOLINATA VALKANATA U^ILNICA (Liljana Eftimova)...............76 LI^NI ZAMENKI..................................................................86 PI[UVAWE NA BROEVITE ZA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENITE BROEVI ...88 NA[ GOCE (Gligor Popovski) ...................................................................................82 GO NEGUVAM DRUGARSTVOTO I PRIJATELSTVOTO LICEMER (Ezop) ................................................58 MAGARETO......

.........146 ZA EDEN DIME I NEGOVATA @ELBA (Vlado Dimovski)...............123 APRILSKA (Risto Dav~evski) ...................................................162 RE^NIK..............107 NA MOJATA MAJKA (Nenad Xambazov) ..........148 @ELEZNI^AR (Boro Sitnikovski)...............................................159 VO LETO NAJUBAVO SE SONUVA (Makedonka Jan~evska) ........................ E@OT I KRTOT (Makedonska narodna prikazna) ............................132 [U[KA^ [U[KA-[UTRE DU[KA (Vasil Pujovski) .......................................................154 IMIWA (Gligor Popovski) ............................................... ...............129 IGRA SO DETE (Bla`e Koneski)................................................................. ......134 LISICATA..........................................................................................................................NAVODNICI .....................................................................................150 RODENDENSKI VOZDI[KI (Van~o Polazarevski).................111 PRIROK.......................................163 170 ...............................................................................................160 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ....................112 KAMENEN CVET (Kiro Donev) .......130 VELIGDEN (Naum Popeski) ....................................................122 JA PO^ITUVAM RAZLI^NOSTA PTICI (Pero Milenkoski).................111 PODMET......................................................................................113 OD DETSKITE SRCA.......142 PRAVOPISNI ZNACI ........120 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ..............152 VODNATA SAMOVILA (Bra}ata Grim) .............................................................................................gatanki...........................................................................................................................................................................158 DETSKI IZVOR^IWA ........................126 ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE.................................109 GLAVNI ^LENOVI NA RE^ENICATA.................................................................................................145 ZO[TO E SLADOK LEBOT (Vasil Mukaetov).................................................................... brzozborki i pogovorki........PISMO OD DECATA NA GOLEMIOT GRAD (Kosara Go~kova).............140 SVETOT OKOLU MENE VREDNA LEKCIJA (Kineska narodna prikazna) ........................................................................128 ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE ......... ..................dneven pe~at.......116 MOETO SELO (Van~o Nikoleski) ..........................................136 ZABAVNA TRADICIJA ...............................................................................................................................118 CAROT I ORA^OT (Makedonska narodna prikazna)...................................................................................................................................................................................................141 @ITELITE NA OHOHO (Risto dav~evski)......................139 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ......................................... ..................................................................................156 KOJ ]E GO ^UVA U^ILI[TETO (Gorjan Petrevski)....................................................................................124 NAVREDA (Gorjan Petrevski)........

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful