P. 1
UCEBNIK(2)

UCEBNIK(2)

|Views: 1,758|Likes:
Published by mace666

More info:

Published by: mace666 on Apr 11, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/07/2013

pdf

text

original

MAKEDONSKI JAZIK

ZA ^ETVRTO ODDELENIE
OD DEVETGODI[NOTO OSNOVNO OBRAZOVANIE

MAKEDONSKI JAZIK
ZA ^ETVRTO ODDELENIE
OD DEVETGODI[NOTO OSNOVNO OBRAZOVANIE

.

So negovata primena }e poka`e{ kolku ja saka{ svojata tatkovina i makedonskiot narod. dramski igri. Zatoa sakaj go nego. Vo ovoj u~ebnik izbravme za tebe zanimlivi zada~i. narodni mudrosti. Se raduvame {to povtorno se sretnuvame so ista cel: osvojuvawe na novi znaewa. Niv }e gi otkriva{ niz stranicite na ovoj u~ebnik. koj. Radosta }e bide tvojot postojan pridru`nik. Sre}no! Avtorite . raskazi. raboti vredno i uporno.. barawa i jazi~ni igri niz koi sam }e gi otkriva{ novite znaewa.. veruvame deka }e ti bide mnogu interesen. Pritoa }e gi izu~uva{ i sovladuva{ pravilata na makedonskiot literaturen jazik. bajki.Dobredojde vo ~etvrto oddelenie.. Nie znaeme deka ti mo`e{ da gi sovlada{ site barawa vo ovoj u~ebnik. Toa }e te napravi gord i sre}en.. i site tie nestrplivo te o~ekuvaat da ti gi otkrijat svoite tajni. pesni. Vo nego }e naide{ na raznovidni i zanimlivi prikazni. svoite poraki i da te upatat po vistinskiot pat na `ivotot.

.

gi pozdravi u~itelkata Jana.I jas! . .Kolku sum sre}na! . Od triesette liv~iwa na Nevena £ padna da sedi so Igor. No i odmoreni.Eve. Na sre}a. Gorjan Petrevski 7 .Se odmorivte. . . .Dobredojdovte. jas. Novata u~ebna godina po~na. Devoj~eto ima{e dolga crna kosa. ~ekajte.se izraduva i Igor.devoj~e i mom~e. Sekoj od vas neka go zapi{e svoeto ime na par~e hartija.. . jas!!! U~itelkata Jana se sme{ka{e. .^ekajte.Od ovoj den so vas }e u~at Nevena i Dimitar .Zaedni~ki prodol`uvam NOVITE DRUGARI Avgust iste~e.. . . Site se vratija vo u~ili{tata.izvika Ana. A i vreme be{e. Dojde i septemvri. li? Kolku ste porasnale za ovie tri meseci! Kako da ne ste ~etvrtooddelenci! Vesela vreva vo oddelenieto. so sini o~i. Taka i se slu~i. A i drugite so u~itelkata Jana.. sedea sami vo klupite i srame`livo mol~ea. . a na Dimitar so Ana. I jadri crni o~i... Samo dve deca .re~e u~itelkata.Tie se va{ite novi drugari. Koj }e saka da sedi so niv? Od site klupi ednoglasno odekna: "Jas. A mom~eto be{e ruso... u~enici! .. U{te posre}ni bea i Nevena i Dimitar. vaka.. Nevena i Dimitar sami }e si odberat. Bea pocrneti od sonceto.gi smiruva{e..

na u~itelkata i site u~enici od paralelkata. Za{to. PREPORAKA ZA ^ITAWE Nie ti prepora~uvame za ~itawe edna od zbirkite so raskazi: "Tatkovata prva qubov#. "Ve~niot vetar#. Vo tvojata tetratka objasni zo{to se sre}ni: 1. najprvo so knigata raskazi "Gorocvet#. 2. ostanatite u~enici. u~itelkata i 4. Nevena i Dimitar. nema da ostane{ ramnodu{en i kon drugite. za da se bide pisatel za deca i mladi.RAZGOVARAME ZA KRAJOT NA RASKAZOT Na krajot od raskazot pisatelot ja istaknuva radosta na site: na Ana i Igor.. ili Igor. svojata popularnost kako pisatel ja steknav najmnogu preku romanite: "Spomenka#. A jas se obidov da ostanam.. Nevena i Dimitar. Ana i Igor. 3. "Marta#. Ako gi pro~ita{ raskazite od koja bilo kniga. "Dale~na qubov#. SORABOTUVAJ! Koe drugo re{enie bi £ go predlo`il ti na tvojata u~itelka. ako taa pobara mislewe od tebe kako da gi rasporedi novite u~enici? IZRAZI JA MISLATA Zamisli da si ti Ana. "Rano dojde qubovta# i "Maj~iniot spomenar#. skrien i intimen.PRIJATELOT ZA VAS I ZA SEBE Nikoga{ ne zaminav od detstvoto. No sepak. ne e dovolno samo navra}awe na detstvoto. Napi{i vo tvojata tetratka. Izrazi go tvoeto zadovolstvo {to tokmu ti ja ima{e taa sre}a da dobie{ novo drugar~e vo klupata i da mu poka`e{ deka e dobredojdeno. a potoa pro~itaj im na tvoite roditeli i na tvoeto novo drugar~e od klupata. "Snegovite na Klimentina Evin#. "Isti o~i#. GORJAN PETREVSKI PISATELOT . tuku so eden svoj del. ako si mom~e. ako si devoj~e. treba da se ostane vo nego. a potoa ve povedov i vo "Zemjata od sonot#. 8 .

Kolku od podvle~enite gi napi{a i ti? Objasni mu na drugar~eto zo{to ja saka{ svojata tatkovina Makedonija. najbogata. i u{te mnogu najubavini. najsakana.. i sum veruvala deka e taka za{to te sakam. mila moja. 9 .. Ka`i go svoeto mislewe i pred site drugar~iwa. sum posakuvala. najslobodna. najli~na. a okolu nego pove}e zborovi i izrazi so koi }e iska`e{ {to ~uvstvuva{ kon tvojata tatkovina. TATKOVINO Sekoga{ sum te kitela so milni zborovi. najsre}na. Prosti mi. Napravi sporedba so zborovite i izrazite {to gi napi{a ti vo tvojata tetratka.NAPRAVI SVOJ GROZD OD ZBOROVI Napi{i go zborot tatkovina vo sredinata na listot. Pro~itaj mu na tvoeto drugar~e {to si napi{al i dopolnete se. so qubov na dete beskrajno iskreno TE SAKAM! Bistrica Mirkulovska ISKA@I GI SVOITE ^UVSTVA [to po~uvstvuva koga ja slu{na ovaa pesna? Nabroj najmalku tri ~uvstva! Koe e najsilnoto ~uvstvo {to go izleala poetesata? Podvle~i gi so moliv~e zborovite so koi poetesata ja "nakitila# svojata tatkovina. takva da si mi.

USTEN I PISMEN GOVOR SOGLEDAJ I ZAKLU^I [to pravat dvete deca od prvata slika? [to pravat ostanatite dve deca? Lu|eto me|u sebe komuniciraat so pomo{ na govorot. Govorot mo`e da bide usten i pismen. [to saka{ pove}e: nekoj da ti raska`e usno nekoja interesna slu~ka ili sam da ja pro~ita{ od kniga? Objasni zo{to toa go saka{. namesto usno. otkolku koga }e gi pro~itame? ZA DOMA Razmisli i napi{i koga ti bilo polesno da komunicira{ pismeno so nekoj od tvoite bliski. Zo{to si go posakal toa? 10 . Zo{to ti e polesno da opi{uva{ pismeno? Zo{to anegdotite se pointeresni koga }e gi slu{neme od nekogo. Koga ti e polesno da se izrazuva{? Objasni zo{to. NAPRAVI RAZLIKA Na ~asovite ti go koristi{ i usniot i pismeniot govor.

bilo na ~asot ili za vreme na odmorite. 11 . Objasni zo{to se slo`uva{ so nego. Na u~ili{nata tabla koj }e £ go ospori zna~eweto {to go ima vo nau~nite prostori. IZRAZI SE PISMENO Raska`i edno tvoe do`ivuvawe povrzano so u~ili{nata tabla. Dopolnete se so drugar~eto od klupata. Koga pretsedatelite stoele postroeni pred tabla? Poetot vo posledniot stih zaklu~uva deka nikoj ne mo`e da £ go ospori zna~eweto na u~ili{nata tabla za naukata. U^ILI[NATA TABLA POSTROJUVA U~ili{nata tabla od koga opstojuva pred nea nekogo postojano postrojuva. Poso~i nekoe tvoe drugar~e {to mo`e{ da go nare~e{ seznajko. Neosporen e pokazatel pred tablata stoel i sekoj pretsedatel.RAZMISLI Za {to s¢ slu`i u~ili{nata tabla. Stevo Simski PRO^ITAJ I KA@I Kako u~ili{nata tabla gi postrojuva u~enicite? Zo{to nekoi u~enici nemaat {to da ka`at koga se pred tabla? Koi u~enici se nare~eni seznajkovci. Pred nea stoele za seznajkovci {to va`at no za `al i takvi {to nemaat {to da ka`at.

.vedna{ †ispea# taa.Ama jas ne znam koj go bara .£ velam. ZOKI.A.. Na krajot od ~asot napi{i {to si nau~il. Pi{uvaj vo vakva tabela: ALO. za da se dogovorime ne{to.Alo! Ovde e Mimoza. @iveat re~isi na ista ulica. koga }e dojde Zoki. S¢ }e be{e vo red.Bonton za deca#) Naum Popeski OTKRIJ GI GRE[KITE Pro~itaj go u{te edna{ tekstot i otkrij kade zgre{ila drugarkata na Pero. Edna od niv e telefoniraweto. KAKO SI? Ubavo vospitanoto dete. go baram Zoki. ti si Pero!? Slu{aj. za na krajot od razgovorot. (Izvadok od knigata . bidej}i navistina ne znaev so kogo razgovaram. . a nadolgo i na{iroko }e razgovarame {tom se sretneme. se poznava po mnogu †sitnici#. a ne Zoki . a jas ne mo`ev da ja prenesam porakata. A da ne zboruvame za tie {to †zaspivaat# po telefonot. a vodat †maratonski# razgovori po telefon. taa da go spu{ti telefonot. I taka si porazgovaravme. . Navistina .Alo! Zoki! Kako si? . Zo{to Pero ne mu ja prenel porakata na Zoki? Kako trebalo da te~e razgovorot? 12 .Ovde e Pero. ako razgovorot po~ne{e vaka: .kako telefonirame? Pred nekoj den. Po telefon razgovarame onolku kolku {to treba. . mojot drugar go bara{e negovata prijatelka: .£ odgovoriv.RAZMENI GO MISLEWETO znam sakam da znam {to nau~iv Na koj na~in sekojdnevno komunicira{ so lu|eto? So kogo naj~esto razgovara{ po telefon? Zo{to mu se javuva{? Vo tetratkata napi{i {to znae{ za telefonskiot razgovor i {to saka{ da doznae{.. re~i mu da mi se javi.

a treba da se javi{ nekomu. Ako ne si doma. Po igrata popolnete ja tretata kolona od tabelata {to ja zapi{avte na po~etokot na ~asot.TREBA DA NAU^I[ Tvojot telefonski razgovor treba da bide kratok i jasen. Vo dene{novo moderno vreme naj~esto koristime mobilni telefoni so koi mo`e{ da se javi{ i od najoddale~enite mesta. vo po{tite. mo`e{ da koristi{ javni govornici koi se postaveni na trotoarite. Ne zboruvaj dolgo. I parot {to zboruval neka se oceni.. Po telefon ne se ka`uvaat doma{ni zada~i. kulturen. jasen. vi blagodaram. Vedna{ pozdravi i pretstavi se. Vo nekoi javni govornici... treba da koristi{ karti~ka so telefonski impulsi koja ja stava{ vo aparatot. za da zboruva{.. do gledawe. 13 . Za nekoi od niv. na avtobuskite i `elezni~kite stanici. vo po{tite i vo nekoi prodavnici. prostete. bidete qubezni. Koristi pozdravi: dobro utro. ne se raska`uvaat lektiri. Telefonskiot razgovor se pla}a. vo trgovskite centri. dobar den. dobra ve~er. dali ne{to propu{tile.telefonskiot bonton. pravilen. Dodeka eden par zboruva slu{ajte i ocenete dali razgovorot bil ubedliv. Koristi kulturni izrazi: ve molam. Zboruvaj jasno i razbirlivo. telefonskiot razgovor mu go pla}a{ na rabotnikot koj raboti tamu. vo prodavnicite za vesnici. TELEFONSKI BONTON (PRAVILA) Ne yvoni vo docnite ~asovi. Zemete nekoj predmet od va{iot u~eni~ki pribor koj }e vi poslu`i kako telefon i o`ivejte go zamisleniot telefonski razgovor. BIDETE KREATIVNI Vo par so drugar~eto do tebe napi{ete zamislen telefonski razgovor. Pridr`uvajte se do pravilata . prijatno.

se svrte malku nastrana nalutena i do krajot na ~asot ve}e ne ja pobara gumi~kata na Len~e. Mare.A ti koga bri{e{e so mojata gumi~ka. bri{e{e. Len~e sfati deka zgre{ila i deka za edna nikakva gumi~ka se skara so najdobrata drugarka. Len~e se ispla{i deka }e se potro{i sosem i £ re~e na Mare: . Po~naa da im se smeat: . dolgo gi redea tetratkite i kutiite so molivi vo ~antite. ne znae{e sega kako da postapi. Im be{e `al na dvete. lutki naluteni! Mare i Len~e mol~ej}i.Lutki. Naedna{ na Mare £ tresna kutijata nazemi i dvete se navednaa da gi 14 . I toa za ni{to . sepak se skaraa. a gumi~kata se smaluva{e s¢ pove}e i pove}e. ve}e mi ja istro{i gumi~kata! Mare se navredi i £ re~e: .ISKA@I SE Koj ti e najveren drugar? Zo{to? Ima li ne{to za {to ste se skarale? Kako se smirivte? Vo Venov dijagram napi{i gi va{ite osobini jas zaedni~ko ni e SKARUVAWE I SMIRUVAWE Iako Mare i Len~e se najverni drugarki u{te od gradinka.za edna gumi~ka! Mare si ja zaboravila gumi~kata doma i na ~asot se slu`e{e so gumi~kata na Len~e. dosta bri{e{. Taka prodol`i i vtoriot ~as. Bri{e{e Mare. jas ni{to ne ti rekov . site deca ve}e znaeja deka Mare i Len~e se skarani.Ama. Na odmorot prvpat ne izlegoa zaedno i ne se kikotea dodeka si ja jadea u`inkata. Sepak. zalepena na moliv~e. no koj }e go napravi prviot ~ekor za smiruvawe!? Koga zavr{ija ~asovite.

se skaraa . Do sekoe barawe pi{uvajte go samo ona {to se bara vo zagradite: Tema (edna imenka): _________ Opis na temata (dve pridavki): __________ __________ Nastan. OBIDI SE SO PETORED Obidi se sodr`inata na raskazot da ja pretstavi{ na pointeresen i najkus na~in nare~en petored.Izvini. dejstvo (tri glagoli): _________ _________ _________ ^uvstvo (re~enica od ~etiri zbora): ________ _______ _______ ________ Povtoren prikaz na temata (pridavka): ____________ PETMINUTNA VE@BA ZA PI[UVAWE Pi{uvaj neprekinato pet minuti i objasni {to petstavuva za tebe drugarstvoto. 15 .odgovori Mare so rastreperen glas. . Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al. pa odnovo da im se potsmevaat . Potrudi se da smisli{ najdobar plan. [to misli{ ti za izvinuvaweto? Koga posleden pat si se izvinil nekomu i za {to? Kako se ~uvstvuva{e toga{? PREDLO@I PLAN Pro~itajte go raskazot nekolkupati i podelete go na tri logi~ki celini. Mo`ebi tokmu tvojot plan }e bide zapi{an na tablata i vo tetratkite na drugar~iwata.Ajde ve}e da ne se lutime.soberat rasturenite molivi. Neli se najverni drugarki?! Se skaraa.Va`i . Va`i? . Slavka Maneva RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Poradi koja pri~ina se skarale Len~e i Mare? Koj e vinoven za skaruvaweto? Kako se smirile dvete drugarki? Pronajdi ja i prepi{i ja re~enicata so koja Len~e £ se izvinila na Mare. Mare . I za ~udo na decata {to gi ~ekaa nadvor da se pojavat u{te pove}e naluteni.tie izlegoa pregrnati kako i sekoga{. Taka si e toa.£ re~e nasolzena Len~e. Mo`e{ da raboti{ vo par so tvoeto drugar~e.i se smirija. se poglednaa i se zakikotea: . Kleknati.

da ne ti skr{it prstenot! Narodna pesna Gligor Popovski NAPRAVI SPOREDBA I SOGLEDAJ Koja pesna polesno ja ~ita{ i ja razbira{? Zo{to? Koja e razlikata me|u jazikot na dvete pesni? Na koj jazik e napi{ana pesnata †Devoj~e mori devoj~e#? A na koj jazik poetot Gligor Popovski ja napi{al pesnata "Koga sum luta#? ZAPOMNI Naroden jazik e onoj koj{to go koristat lu|eto vo sekojdnevnata slobodna komunikacija. na oro da ne se fa{ta{. race {iri. da ne ti stisnit prstite. spokojstvo mo`am da najdam vo o~ite na dragata mama. Ako ne go znae{. ZADA^A Prepi{i gi zborovite od narodnata pesna {to se razli~ni od standardniot jazik i objasni go nivnoto zna~ewe. oti e mom~e tu|in~e. nikoj ne umee. I ti si dol`en da gi po~ituva{ pravilata na standardniot jazik i koga zboruva{ i koga pi{uva{! KOGA SUM LUTA Koga sum luta za ne{to. Standardniot jazik e utvrden so pravila koi se po~ituvaat od site lu|e. {to nar'~ve{e majka ti. 16 . a zo{to . nikoj ko mama da me smiri! Bla`e Koneski gi utvrdil pravilata na makedonskiot standarden (literaturen jazik). da ne te fatit za r'ka. Standardniot (literaturen) jazik e zadol`itelen za site lu|e vo edna dr`ava. me gleda. Taa doa|a krotko.NARODEN I STANDARDEN (LITERATUREN) JAZIK DEVOJ^E MORI DEVOJ^E Devoj~e. pobaraj pomo{ od tvoeto drugar~e ili tvojot u~itel. mori devoj~e. Toj se koristi vo site oblasti od `ivotot.ne znam ni sama.

oti kamen }e zema.Ami ako si go imaat kamenot v pazuvi. I vie ne ~ekajte da se ispravi ~ovekot. da znaete.Nacrtaj stra~ka i dve mali stra~iwa.im rekla majka im. Poka`i mu go crte`ot na drugar~eto i dopolnete se. .Kako {to ve ~uv. po~nale da letaat po nea. mori majko.Ej. Otkako gi be{e izgledala.Otkoga ja islu{ale stra~iwata majka si £ rekle: .letnete si! . ste znaele poarno da se ~uvate. Letnale od taa topola i oti{le skraja na edna druga topola i si zastanale na gran~iwata. Makedonska narodna prikazna 17 . i da ne se navednuvaat i da frlaat za da n¢ udrat? Ne ~ini taka. vie ste znaele pove}e od mene. So glavite da se vrtite i vidovte li nekoj ~ovek. da se vardite otsekade. za da frli po vas. ej sinkovci i }erki moi. a najmnogu nekoe dete kako se navednuva. Edna{ kako {to si stoele pod edna topola.Slu{ajte sinkovci i }erki moi! Od dene{nata beqa {to }e ve udre{e deteto so kamen i }e ve otepa{e. {tom vidime ~ovek blizu do nas treba da si letneme. Toga{ po~nala majka im da gi pou~uva i da im veli vaka: . ili deteto . treba otsega natamu da si gi otvorite o~ite i da se ~uvate od lu|eto. STRA^KATA SO STRA^IWATA Be{e si izvela edna stra~ka pet stra~iwa. a najmnogu od decata. jas zaludo se ma~ev da ve u~am da bidete itri. . edno dete frlilo so kam~e po niv i za malku }e gi otepalo. . Koga i da stoite na nekoe drvo ili na zemja. a ne da ~ekame da se navednuva i posle da letame.

Nekoi sopstvenici na svoite ma~ki okolu vratot im stavaat yvon~iwa koi yvonat koga ma~kata se dvi`i i taka gi predupreduvaat pticite deka im se zakanuva opasnost. Iznesi gi svoite stavovi. slavej. {trk. na primer. a so toa im se ovozmo`uva da `iveat normalno lu|eto. BIDI ISKREN Na koja grupa deca pripa|a{ ti: na onie od koi treba da se ~uvaat pticite ili onie koi se gri`at za niv. Doznaj {to e ornitolog. Potseti se koja tvorba e narodna prikazna. pajka. Napi{i gi imiwata na male~kite na slednive ptici: vrabec. vo Velika Britanija. Kakvi opasnosti te demnat tebe na ulicata? Od {to i od kogo treba da se ~uva{? JAZI^NI VE@BI Male~kite na stra~kata se stra~iwa. pticite i drugite `ivotni? So koi tvoi aktivnosti i ti spa|a{ vo niv? POVRZI SO TVOJOT @IVOT Stra~iwata i drugite ptici gi demne opasnost od decata. ~u~uliga. beqa i da se vardite so zborovi od literaturniot (standarden jazik). kako i ostanatite ptici? Objasni zo{to stra~iwata bile poitri od majka im. [to prou~uva ovoj nau~nik? Pronajdi zamena na zborovite od narodniot jazik skraja. otkako }e go iznese{ usno svojot zaklu~ok. fazan. tie se izvonredno efikasni lovci koi mo`at da ubijat.RAZGOVARAME ZA PRIKAZNATA [to te voodu{evi vo ovaa prikazna? Od kogo gi demne najgolema opasnost stra~iwata. i do 70 milioni ptici godi{no. [to sfatile tie. 18 . koga e najsigurno da pobegnat od lu|eto? [to nau~i najva`no od ovaa prikazna? Zapi{i vo tetratkata. I OVA ]E TE INTERESIRA Iako ma~kite se dragi doma{ni mileni~iwa. lastovica. Kako se vikaat lu|eto koi se gri`at za za{tita na prirodnata okolina. lebed. misirka. ~avka.

. Znaete. na edno drvo sliva. £ ja dade na Verka i re~e: . Dedo be{e zasadil kraj drvjata semenki od tikvi.pra{a mojot bratu~ed Tome. a ne kako tebe . Van~o Nikoleski 19 . kade be{e na slu`ba. domati. Toj skina od drvjata edna tikva. lozinkite se iska~ile na slivite i vrzale tikvi.rastat na drvjata!# Ve~erta se vrativme doma. ovaa tikva da ja nosi{ v grad i tamu da im ka`e{ na decata: †Kaj mojot dedo v selo tikvite . .Dedo. Taa esen za mene be{e najbogata. kru{i i drug zelen~uk od bav~ata. jabolka. Drugiot den. koga bev mal.Ete. zelka i drug zelen~uk. a ne kako kaj vas vo gradot samo slivi! .Go gleda{ li tvojot bratu~ed Vase? Toj sekojpat jade selski ka~amak i zatoa e debel kako prase. Bratu~etka mi Verka pogledna prugore kon drvcata polni so slivi i veselo izvika: .odgovori dedo. ta tie izniknale. praz. Koga gi vide.RAZMENI GO MISLEWETO Porazgovarajte so drugar~eto kade e poubava esenta: v selo ili v grad. Treba da pojadete. Taa be{e zasadena so piperki. koj bi rekol? Kolku golemi porasnale moite mali gradski mangup~iwa! Majka mi stopli mleko. jadev ka~amak. NA GOSTI V SELO Sekoja esen e bogata so plodovi. mesto leb svari ka~amak. . Osobeno esenta e bogata v selo za{to toga{ se berat plodovite.Gleda{ kako e kaj nas v selo? Na{ite slivi ra|aat i slivi i tikvi. . tolku pove}e be{e mojot dedo. Toj tolku be{e vesel i raspolo`en. Vistina. Sekoj neka gi odbrani svoite stavovi. najvesela i najmila. Okolu bav~ata dedo be{e zasadil drvca od slivi. vidi. jabolka i praski. toj veselo izvika: . ja postavi sofrata i nie sednavme da pojaduvame.Oddaleku idete! Sekako ste ogladnele. A zo{to? Zatoa {to taa esen strina mi so moite bratu~edi dojde vo moeto selo. Kolku jas bev vesel i sre}en.kle~ka! A pak jas sum silen za{to. Po pojadokot navrativme vo na{ata bav~a. striko mi `ivee{e vo gradot. vidi. kru{i.Kakov e ovoj selski pojadok? Mleko so ka~amak? .Toa e najubaviot pojadok! . toga{ vo sekoe selo e veselo. E. na strina mi i moite gostin~iwa im napolnivme ko{nici so piperki. ne mo`am da zaboravam edna esen. Od site niv vo moeto selo.se pofali toj. dedo! Pogledni! Gore na edno drvo ima tikva! Site go svrtevme pogledot natamu. {to ti se ~ini deka se vratil nazad za {eeset godini i stanal malo i nemirno dete. Se razbira. . do grankite vise{e kako vosok `olta tikva. ve~eravme i legnavme. slivi. a bratu~edite retko navra}aa vo moeto selo. vo edna golema ko{nica ja stavivme i tikvata {to †raste# na drvo.

20 .

So tvoeto drugar~e od klupata napravete plan na raskazot vo koj }e napi{ete: tema (za {to se zboruva vo raskazot). vreme koga se slu~il nastanot. DA RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Zo{to taa esen na pisatelot mu bila najmila? Koj bil povesel od nego? Zo{to? So kakov selski pojadok gi pre~ekale gostite? [to s¢ imale posadeno vo bav~ata? [to zabele`ala Verka na drvoto? Kako se slu~ilo toa? [to im podarile na gostin~iwata? SORABOTUVAJ Pro~itajte go tekstot glasno i podelete go na pet celini. Drug zbor so isto zna~ewe: bakrdan.DOPOLNI GO SVOJOT RE^NIK sofra . DOMA[NA ZADA^A Ako `ivee{ vo grad raska`i za edna tvoja poseta na rodnini ili prijateli koi `iveat vo selo. Potoa sekoj od vas neka go ilustrira onoj del {to najmnogu mu se dopadnal.vo narodniot jazik: niska trkalezna masa ka~amak . glavni misli (kus naslov za sekoja celina).vid jadewe od p~enkarno bra{no. mesto kade se slu~il nastanot i poraka ({to saka da ni ka`e pisatelot). [to ti be{e najinteresno? 21 . [to ti ostavi najsilen vpe~atok? Ako `ivee{ vo selo raska`i za edna poseta od tvoi rodnini ili prijateli koi `iveat vo grad.

Ja vidov li~no. V~era na pat ja sretnav so kotle stopeno zlato.RAZMISLI Koi boi se najzastapeni vo prirodata vo esen? Koj gi sozdava tie boi? ESEN Esenta deca e slikar. Potem vrz neboto sino rasposla slikarsko platno i samo za nekolku miga go oboi sivo-matno. Za~as gi pozlati site ovo{ki rodni kraj patot. Ja vidov kako so ~etka lisjeto `olto go boi. Utroto so ognen purpur oboi gradini celi. vi velam kako slika so boi. `imi o~ive moi. Makedonka Jan~evska 22 . `imi o~ive moi. Esenta deca e slikar. Gledajte kako se `arat ottamu obrazi vreli.

Kotle zlato za ovo{kite 23 . ODBERI NASLOV NA POETSKITE SLIKI Poetesata ja naslikala esenta so zborovi.ZNA^ENJE NA ZBOROVITE purpurna boja .Slikarot slika `olto lisje . Nie ti gi dadovme naslovite na poetskite sliki.jaka crvena boja. RAZGOVOR ZA SLIKARKATA ESEN Zo{to ne i veruva{ na poetesata deka ja videla esenta kako slikar? Kako e pretstavena esenta vo ovaa pesna? So koi boi slika esenta? [to oboila so `olta boja? Za {to ja upotrebila zlatnata boja? Koga gradinite gi oboila purpurno? ^ii se vrelite obrazi vo gradinite? Kako go oboila neboto? Zo{to? VOO^I I ZAKLU^I Kolku strofi ima vo pesnata? A stihovi? Pro~itaj gi poslednite zborovi vo stihovite. Tebe ti ostavivme da gi podredi{ spored redosledot na poetskite sliki vo pesnata: . no namerno go izme{avme redosledot. Opredeli gi rimuvanite zborovi i zapi{i gi vo tetratkata.Sivo-matno nebo . a ilustratorot gi naslikal ~etirite poetski sliki so ~etka i boja.Rumeni utra za rumeni jabolka .mal kotel. crvena kako `ar purpur . bakaren sad koj naj~esto se koristi na ogni{te vo selskite doma}instva.utrinskoto crvenilo (rumenilo) predizvikano od izgrevot na sonceto kotle .

Vo koj slu~aj se pi{uva so golema bukva i vtoriot ili tretiot zbor vo imeto? Poso~i gi vakvite primeri vo gornite re~enici. Ja pro~itav knigata "Cvetulki so svetulki# od Stojan Tarapuza. IMIWA NA INSTITUCII Stopanska banka ADRESI IMIWA NA SPISANIJA.. Ako imeto e sostaveno od dva ili pove}e zbora. Mojata baba `ivee na ulica "Stra{o Pinxur# br. Deneska se vozev po bulevarot "Partizanski odredi#. Moite roditeli redovno go ~itaat "Utrinski vesnik#. KNIGI) Mojot tatko raboti vo Stopanska banka.PI[UVAWE GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII. ADRESI I SPISANIJA (VESNICI. PRIMENI GO NAU^ENOTO Zapi{i gi vo tvojata tetratka odgovorite na slednive pra{awa: Koja e tvojata adresa? Kade raboti tvojot tatko? Koja e tvojata posledna pro~itana kniga? Napi{i go polnoto ime ozna~eno so kratenkata MTV. 24 . Na{eto u~ili{te se nao|a na kej "13 Noemvri#. Deneska go razgledav posledniot broj na moeto spisanie "Razvigor#. Dopi{i u{te po nekolku primeri. V~era go posetivme Istoriskiot arhiv na Republika Makedonija. VESNICI I KNIGI spisanie †Razvigor# ulica †Stra{o Pinxur# ZAKLU^I Ve}e znae{ deka sekoe ime se pi{uva so golema po~etna bukva. 18.. so golema po~etna bukva se pi{uva samo prviot zbor. Doznaj go i napi{i go imeto na spisanieto {to go ~itaat tvoite povozrasni drugar~iwa. Mnogu lu|e se vozat so avtobusite na Gradskoto soobra}ajno pretprijatie. SOGLEDAJ Nacrtaj vo tvojata tetratka vakva tabela i vo nea vnesi gi imiwata od gornite re~enici kako {to ti e poka`ano. Jas u~am vo Osnovnoto u~ili{te "Sveti Kliment Ohridski#.

g.c.se soglaski E UF UF H H U^I NIZ IGRA Izigrajte edna igra so drugar~eto: Ti mu ka`uva{ zbor {to }e go napi{e vo tetratkata.k. Toj {to }e zgre{i otpa|a od igrata.m. a kako pri izgovorot na drugite glasovi! J K LQ MN W O P P I @Z Y D \ mojata azbuka C C ^X ^X [ [ T] T] RS RS ZAPOMNI A.SAMOGLASKI I SOGLASKI PRISETI SE: Kolku glasa ima vo makedonskiot jazik? A bukvi? Izgovarajte ja glasno azbukata so drugar~eto od klupata.a.v. Potoa drugar~eto ti postavuva zbor i ti treba da gi dade{ istite odgovori. o.k. E.e. U se samoglaski Drugite glasovi .a. E. Igrata se povtoruva s¢ dodeka ne ostane eden pobednik. a toa treba da odgovori kolku i koi samoglaski i soglaski gi ima vo zborot. e. I.t. o. Otkrij koj sostavil najmnogu zborovi. O i U. pokraj zborot.s.z. Odgovorot treba da go zapi{e vo tetratkata.i. a u~enikot treba vedna{ da opredeli dali e samoglaska ili soglaska.l. Zabele`ete kako izleguva vozdu{nata struja od belite drobovi niz usnata praznina pri izgovorot na A.a.t.u.t.r.d.l. Povtorete ja ovaa igra so po pet zbora. a.a. Sostavi po eden ili pove}e zborovi od sekoja grupa soglaski i samoglaski: a.b.s.k. I. 25 A A B B V V G . O.a. U~itelot sekomu neka mu ka`e eden glas.

debarski. 3. 2. 26 4. Pismen govor e indirektna (posredna) komunikacija (vrska. gevgeliski itn. nepcata ili usnite. E. plakati i sl. Pri nivniot izgovor vozduhot minuva slobodno niz ustata.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM GOVOR Usten govor e direktna (neposredna) komunikacija me|u lu|eto so pomo{ na govorot.______ b) selo . Soglaski se site preostanati glasovi od azbukata. b) ona {to ni go pora~uva pisatelot preku slu~kata. male{evski. internet. vesnici.______ 5. Narodniot jazik go so~inuvaat pove}e narodni govori {to se koristat vo razli~ni delovi na Makedonija: strumi~ki. zabite.______ v) boi . kumanovski. b) proglasena e nezavisnosta na na{ata Republika Makedonija. ne naiduva na prepreka. bitolsko-prilepski. Doma{niot telefon go koristam: a) za raska`uvawe na moi interesni do`ivuvawa. Tema vo eden raskaz e: a) slu~kata za koja{to se zboruva vo nego. Pri izgovorot vozduhot naiduva na prepreka od jazikot. b) za kratki informacii ili dogovori. Odgovorite zapi{uvaj gi vo tetratkata so celosni re~enici! 1. Slednive zborovi }e gi rimuvam so: a) esen . Poetska slika e: a) so zborovi dolovena slika ili sostojba. ohridskostru{ki. Na 8 septemvri 1991 godina: a) na{ata tatkovina e oslobodena od fa{istite. vo semejstvoto. 6. O i U. b) edna strofa od pesnata. GLASOVI Samoglaski se A. a Bla`e Koneski gi utvrdil pravilata na makedonskiot literaturen jazik. knigi. I. Zborot sofra od narodniot jazik }e go zamenam so standardniot: a) masa b) stol . op{tewe) me|u lu|eto so pomo{ na pismoto (pisma.jazikot {to go koristat lu|eto vo slobodnata komunikacija. Standarden (literaturen) jazik e jazikot {to se koristi od site lu|e vo site oblasti od `ivotot. Krste Misirkov prv gi postavil.) JAZIK Naroden jazik . ~estitki.

Za toa vreme u~itelkata im gi pregleduva{e doma{nite zada~i po matematika.mu odgovori sestra mu.Vo toa {to so pomo{ na vol{ebnoto penkalo }e dobiva{ samo petki! .]e saka{ li da ni go poka`e{ vol{ebnoto penkalo za da se uverime so svoi o~i? . si pomisli toj radosen.Ajde da izlezeme nadvor da si poigrame.pra{a sinot.£ re~e naluteno. †Nema ve}e u~ewe. . Velko ve~era{e nabrzina i vedna{ zaspa.mu odgovori tatko mu.Se razbira.Tate. Izmoren. . . vo {to se sostoi vol{ebnosta na penkaloto? . sakam da vi podaram po edno vol{ebno penkalo.Rabotam vredno i uporno RAZMENI MISLEWE Kade postojat vol{ebnite raboti? VOL[EBNOTO PENKALO Tatkoto im se obrati na dvete deca: . . zo{to da ne!? Samo neka zavr{i ~asot. Velko se nasmevna podbivno i ja spra{ti nadvor. Taa i dosega ima{e samo petki! Bez nikakvo vol{ebno penkalo.# Tatko im zamina na rabota. Iskreno mu se zablagodari na tatka si za podarokot. Vol{ebnoto penkalo }e mi gi pi{uva doma{nite zada~i po matematika i maj~in jazik. A Velko? Eh. Velko i Lidija bea iznenadeni. }e mi gi pi{uva doma{nite po maj~in jazik i pismenite raboti.Blagodaram! .Kakva si! . . Vo sobata ostanaa obajcata. †Vol{ebnoto penkalo }e mi pomogne. . Igrata go mame{e. Lidija go primi penkaloto so nedoverba.. Utredenta im se pofali na drugar~iwata vo u~ili{teto.. 27 . . Velko ja izvadi tetratkata po doma{ni zada~i gordelivo i so pobedni~ka nasmevka. toj vo tie migovi blika{e od sre}a. .Imam vol{ebno penkalo! Toa samo }e mi gi re{ava zada~ite po matematika. Kve~erinata se pribra doma. ne mo`am da igram. †Kakvo u`ivawe#. Zo{to da si go zamoruvam mozokot? A ovaa moja sestra e navistina golema stra{livka. Sestra mu vedna{ se fati za u~ewe.# Denot brgu se istrkala. Denot e kako sozdaden za igri.S¢ dodeka ne nau~am za utre.Mili moi. Negovite drugari bea za~udeni.

. pa ... Nenad Xambazov 28 . Samo beli listovi so kvadrat~iwa..mu re~e u~itelkata. Vo oddelenieto odekna gromoglasna smea. Sfati.. toa e mojata tetratka za doma{na rabota po matematika.. Velko ima vol{ebno penkalo {to samo gi re{ava zada~ite po matematika. Sekoe penkalo e vol{ebno za vreden i trudoqubiv u~enik. mislam . draga u~itelke! . Ovoj pat zaslu`i ~ista edinica! . A Velko? Toj samo ja navedna glavata od sram.Ova . Nekoj od u~enicite dofrli: . a krupni solzi mu zarosija od o~ite.A zada~ite?! Kade ti se zada~ite? Ovde nema ni{to. ama be{e docna..[to e ova?! .go pra{a za~udeno u~itelkata.U~itelke. .

Odberi gi najinteresnite. imenki glagoli pridavki 29 . Pi{uvaj so rakopisni latini~ni bukvi. Kako }e glasi porakata? (Pronajdi ja na po~etokot na ovaa lekcija.) Zapi{ete ja porakata so golemi bukvi na u~ilni~koto pano. Lidija devoj~e deca u~enici Velko mom~e zaedni~ki osobini PREPORA^AJ MU NA VELKO Kako }e mu pomogne "vol{ebnoto# penkalo na Velko? Na kogo treba da se ogleda Velko? Isprati mu poraka na Velko {to treba da pravi za da bide uspe{en. Vnimavaj kako ~ita{. Potrudi se ubavo da gi opi{e{. So pomo{ na Venov dijagram istakni gi osobinite na Lidija i Velko.ISTAKNI OSOBINI Napravi plan na raskazot. Podeli go na logi~ki celini. POTSETI SE Vo tabela kako na{ava vnesi po pet imenki. Najdobriot plan napi{ete go na tabla.VE@BAJ IZRAZNO ^ITAWE Pro~itajte go raskazot {tafetno. PREDLO@I PLAN . glagoli i pridavki od raskazot. Idejata na raskazot pronajdi ja vo poslednata celina.

SLOG
Vo treto oddelenie nau~i deka zborot se deli na pomali negovi delovi koi se vikaat slogovi. Primeri: kni-ga ki-ri-li-ca tet-rat-ka sog-las-ka og-le-da-lo do-a-|a dru-gar-stvo od-de-le-ni-e

SOGLEDAJ I ZAKLU^I u-~i-li{-te do-a-|a Kolku slogovi ima vo zborot u~ili{te? Kolku vo zborot doa|a? Razgledaj go sekoj slog vnimatelno. [to zabele`uva{? Koj vid glas go ima vo sekoj slog: samoglaska ili soglaska? Mo`e li slogot da bide iska`an samo od samoglaska? A samo od soglaska? Najva`niot del od slogot e samoglaskata. Taa go obrazuva slogot. Kolku samoglaski ima vo zborot, tolku ima slogovi. Slogot mo`e da bide sostaven i samo od edna samoglaska.

VE@BI Prebroj gi slogovite vo sekoj zbor i odgovorot ka`i mu go na drugar~eto: pismo, istorija, prodava~i, broj, prestolonaslednik, u~ilnica, most, geografija. Sostavi po eden zbor od slednive slogovi i zapi{i gi vo tetratkata: bo-ne-to ke-ma-ski-don ro-vi-zbo ca-pti-ta tel-pi-sa ca-ni-~e-re kaz-na-pri den-ro-den ~i-u-me tel-di-ro taj-~i-pro gut-ka-gu DOMA[NA ZADA^A Vo tetratkata podeli gi na slogovi zborovite od prvite dve strofi od pesnata "Oktomvriski patokaz# na str. 44.

30

PRENESUVAWE NA DEL OD ZBOROT VO NOV RED

Ako vo zborot ima dve soglaski edna do druga, tie se odvojuvaat:

maj-ka, son-ce, bib-lioteka, nas-mevka i nasmev-ka, tab-la, stom-na, tet-ratka i tetrat-ka

Ako vo zborot se najdat dve samoglaski edna do druga, tie se odvojuvaat:

do-a|a, Te-odor, te-atar, gre-alka zna-ewe, vi-ulica, sme-ewe

Nikoga{ ne se prenesuva edna bukva vo noviot red, i toga{ koga taa pretstavuva slog:

NE: sme-a, dojdo-a, kajsi-i, sto-i, pe-e, od-i DA: smea, doj-doa, kaj-sii, stoi, pee, odi

VE@BI Podeli ja stranicata vo tetratkata na polovina so vertikalna linija i prepi{uvaj go raskazot "Novite drugari# na str. 7 prvo na levata polovina, a potoa na desnata. Prepi{uvaj dodeka ne ja ispolni{ stranicata. Vnimavaj kako gi prenesuva{ delovite od zborovite vo noviot red. Napi{i gi site na~ini na koi mo`e{ da prenese{ delovi vo nov red od slednive zborovi: pettiot, podelba, pravopisniot, tatkovina, nikoga{, oddelenie, u~ili{te. Primer: Pettiot: pet-tiot i petti-ot; Oddelenie: od-delenie; odde-lenie i oddele-nie 31

PODGOTVI SE PRED ^ASOT Na 11 Oktomvri go odbele`uvame Denot na vostanieto na makedonskiot narod. Doznaj zo{to go praznuvame toj den, {to se slu~ilo, kade, koga. Iskoristi gi znaewata od Op{testvo.

OKTOMVRISKI PATOKAZ
Dedo i vnuk vo letno popladne senka vo parkot baraat. Gledaat vo spomenikot i vaka razgovaraat: - Dedo, a zo{to kon sonceto gleda? - Stra`ari, milo, vo denot ubav Dobrini da se redat. - Taa e vperena kon onaa ulica: Lu|e i koli - `iva vrvulica, Zeleni kruni vo drvored stojat Ku}i so fasada so razli~na boja - Likot na ovoj partizan, dedo vo bronza e izlien, neli? - Da, ~edo, zagina toj vo borba za utra beli. - Glej, ko `iv da e, da prozbori saka. [to ni poka`uva negovata raka?

Minuva~i na pro{etka pod neboto sino prodavnica nova, a potamu kino. Nasmevnati lica, e~i vedra smea, a `ivotot cuti pod sekoja strea!

Slatkarnica - da ~estat dedovcite i babite na balkoni sletuvaat i gukaat gulabite. Malo, sre}no semejstvo vo domot svoj ru~a. U~ili{na zgrada - decata da u~at. - Blagodaram, ovde po~esto }e idam, Partizanot bronzen sakam da go vidam. Stoi do fontanata, mu `ubori vodata Negovata raka bdee nad SLOBODATA! Velko Nedelkovski

32

POVRZI SO DRUGI AKTIVNOSTI VE@BAJ IZRAZNO ^ITAWE Neka ti ja pro~ita pesnata u~itelot. .borec protiv fa{istite vo borbata za sloboda na na{iot narod od 1941 .prazni~en izgled na tvoeto mesto. Ve`baj izrazno da ja recitira{. Dodeka rabotite slu{ajte makedonski narodni pesni. Na ~asot po Likovno obrazovanie podelete se vo grupi i obidete se da nacrtate razli~ni crte`i: .1945 godina bronza .povorka. mnogu lu|e partizan . Vnimavaj na sekoj znak i na bojata na glasot. Zamisli si so kakov glas }e ja ~ita{ glasno.znameto i grbot na na{ata tatkovina. . Najdobriot recitator nagradete go so rakopleskawe. ^itajte ja redosledno strofa po strofa.^itajte izrazno so gordost i sre}a.vid metal od koj{to se pravat spomenici RAZMISLI Zo{to pesnata se vika Oktomvriski patokaz? So kakvi ~uvstva se ispolneti dedoto i vnukot dodeka stojat pred spomenikot? Koe e osnovnoto ~uvstvo vo ovaa pesna? Kolku strofi ima vo nea? A stihovi? VOO^I Za kogo se zboruva vo pesnata? Kade razgovarale tie? Za kogo? Vo koi stihovi se opi{uva ulicata na slobodniot grad? Pro~itaj gi glasno! Vo koja strofa e opeano zadovolstvoto na lu|eto? Od {to se zadovolni? [to saka da gleda vnukot? [to poka`uva rakata na bronzeniot partizan? POTRUDI SE DOMA Pesnata nau~i ja napamet. bidej}i toa e pesna za na{ata sloboda. . 33 .ilustracija na pesnata.ZNA^EWE NA ZBOROVITE stra`ari .~uvari vrvulica .nekoj spomenik {to ti ostavil vpe~atok. Potoa pro~itaj ja pesnata vo sebe.

pot~uknuva i moli.Da ne si lav ili slon? Sigurno si slon. . a vo borba nikoj ne mi e ramen. Kutrata ptica ne go dore~e posledniot zbor od re~enicata. Pticata mol~e{e i razmisluva{e. Edna male~ka ni{to`na ptica da nej}e da me primi vo svoeto sedelo samo zatoa {to ne go znae moeto ime?! Moeto ime e slavno i golemo. Skitnik sum. Le`e{e taka nekoe vreme i naedna{ naslu{na kako nekoj go zaobikoluva sedeloto. koj li mo`e da dojde vaka docna? †misle{e pticata i se priseti na site svoi prijateli. si gi skri pilcite pod kriljata i u{te povnimatelno se vslu{a.Od kade da znam koj si i {to si?! Mo`ebi si lisica. . koga po~uvstvuva kako se zani{a drvoto. Pticata si go pozapre zdivot..Nie so tebe odamna se poznavame. Ispla{ena molkna i ~u: . Zborovite {to doa|aa bea krotki.RAZMISLI I RAZMENI GO MISLEWETO Koi gosti ne ti se mili. koj li mo`e da bide nemiliot gostin? .]e ti ka`am.skreska silno nepoznatiot.Ka`i mi najnapred koj si. no sekomu dobrina nosam. †Ama. zakrckaa silno grankite i za malku {to ne £ se otkorna sedeloto. .Jas imam dare`livo srce.Koj vaka docna e dojden pred mojata ku}a? . [to misli{. kako se vika{ i }e te primam vo svoeto sedelo. mo`e{ li da mi go ka`e{ i tvoeto ime? .. Dali da se odzve ili ne. koskive od umor mi se zdrobeni. eden od onie {to gi sre}avam na mojot esenski pat. Zo{to? NEMIL GOSTIN Edna ptica se svitka vo sedeloto i se podgotvi da spie kako {to spijat site ptici. a naesen im gi odzemam grdite `olti lisje.Koga mi gi ka`a site podrobnosti za sebe. zo{to ne! . a vakvo ~udo s¢ u{te ne sum videl.. 34 . Glasot kako da be{e na nekoj izmoren starec. a mo`ebi nekoe drugo stra{no `ivotno {tom si tolku silen. .se javi nepoznatiot. .Iljadnici godini imam. no glasot {to doa|a{e odnadvor ne li~e{e na ni~ij i zatoa povtorno pra{a: . Najposle re{i da se javi.Ne!!! .pra{a pticata. .Sakam da ti go znam imeto za da mo`am da se prisetam koj si.Jas sum. mili i pak ~u: .. jas! . naprolet gi kitam drvjata so zelen dar.re~e nepoznatiot glas. .@ivee li nekoj tuka {to }e me primi vo svoeto gnezdo? Dolg pat imam pominato. pa re~e: .

No {tom si ve}e tuka. . si gi pokri pilcite so krilcata i zaspa slatko. ti mala {arena ptico. Vera Bu`arovska 35 . od lavovi. od slonovi i od sekogo na ovoj svet.vika{e razluteno nepoznatiot i se obide sosila da vleze vo sedeloto.Ama kakov slon. tuku mu re~e: . u{te utre }e go napu{tam ovoj kraj i }e baram topli predeli. za kakov slon zboruva{!? . ne mo`am da te pu{tam za{to ako vleze{ vo moeto sedelo.Jas sum posilen od sekogo: od tigri. tolku daleku {to ti nikoga{ tamu nema da stigne{. mene me vikaat Severko! Zapameti go ova i pu{ti me da vlezam vo tvojot topol dom. Otkako go ~u imeto na severniot veter. ]e zaminam daleku. }e mi gi zamrzne{ slabite piliwa. Veterot po~eka u{te nekoe vreme i razluten i besen jurna niz golemata {uma. A ako saka{ da znae{. pticata ne go pu{ti da vleze vo topliot dom. Taka re~e pticata.@al mi e prijatele.Dali sega ti e polesno da pogodi{ koj e nemiliot gostin? .

36 . Ne zaboravi da napi{e{ za trgnuvaweto na dolgiot pat kade {to nema da ve najde studeniot veter. Raboti vo tetratkata za u~ili{na rabota. Koj bi mo`el da bide nekanetiot gostin {to moli so krotki i mili zborovi? Zo{to taka pomisli? Koj del od raskazot te navede da pomisli{ na vetrot? Pro~itaj go glasno. Razmenete gi tetratkite so drugar~eto od tvojata klupa i doznaj kako toa ja do`ivealo istata sodr`ina. POTRUDI SE DOMA Vo tetratkata za doma{na rabota raska`i go raskazot †Nemil gostin#. Tie pak }e se vratat i }e ti se zablagodarat so pesna. slika ~uvstvo zvuci vrska so mojot `ivot POMOGNI IM NA PTICITE: Ako pod streata na tvojot dom ili na grankite na nekoe drvo vo bliskata okolina ima gnezdo/sedelo na ptici preselnici. pomogni im vo studenite denovi {to doa|aat. A ako ima gnezdo/sedelo na ptici {to prezimuvaat kaj nas. Ti bidi edno od malite pti~ki i raska`i {to se slu~i so nemiliot gostin i kako se ~uvstvuvavte ti i tvoite bra}a i sestri. ne im go ru{i. vnimavaj na nego.RAZGOVARAME ZA TVOITE PRETPOSTAVKI Koga se ostvari tvojata pretpostavka: prviot ili vtoriot pat? Na kogo pomisli na po~etokot na raskazot. Ostavaj im ronki i sekakvi semenki na opredeleno mesto na tvojot prozorec. So pomo{ na tvoite roditeli napravi im ku}i~ka za ptici i gri`i se za nea. Kakva odluka donela pticata koga sfatila deka e toa lutiot Severko? OBIDI SE Obidi se da pretstavi{ kako ja do`ivea sodr`inata na ovoj raskaz vo ~etirite kvadrat~iwa. Iska`i go glasno tvoeto do`ivuvawe pred celoto oddelenie.

pa oddolu i odgore gi potpe~e na svoj {poret. ima vo dolgata gladna zima. Risto Dav~evski RAZGOVARAME ZA PESNATA Poetot na godi{nite vremiwa im dal ~ove~ki osobini. IZRAZI SE Napi{i kratok sostav vo koj{to }e go istakne{ svoeto u~estvo vo podgotovkata na nekoja zimnica. A esenta ja zadol`i po nego da prodol`i. letoto gi rodi plodovite. Potvrdi go toa so primeri od pesnata. POVRZI SO PRIRODA Za koi `ivotni znae{ deka prigotvuvaat zimnica? Objasni kako prigotvuvaat i kade ja ~uvaat? 37 . Ja potfati la`icata ja zapo~na zimnicata za jadewe da ima. ovo{jeto {to go obra vo kujnata si go sobra. Naslovot na sostavot izmisli go sam.RAZGOVARAJ SO DRUGAR^ETO Koj vid zimnica podgotvuvate vo tvoeto semejstvo? [to saka{ ti najmnogu da jade{ od podgotvenite proizvodi? ZIMNICA Proletta gi rodi cvetovite. Zo{to poetot zimata ja narekuva †gladna#? Objasni! Pro~itaj ja pesnata so recitirawe.

}e nau~i{ pesni... `olti.... mnogu zemji ti }e vidi{ }e doznae{ s¢ po red. a deteto s¢ da znae .. avioni }e te nosat najbrzi vo letot.. So brodovi ti }e plovi{ po moriwa v svetot. skazni sto tovari razni.. beli...... So vekovi znaeweto vo knigi se stava...treba da e ko mrava. Objasni kako ja razbira{ porakata na poetot iska`ana vo poslednata strofa.. Nikola Altiev GI OTKRIVAM VREDNOSTITE NA KNIGATA Zo{to ti se dopadna ovaa pesna? Koi ~uvstva gi pobudi kaj tebe? Vo prvata strofa poetot veli deka knigata mnogu ne{ta }e ti ka`e...... Kako knigata ti ka`uva mnogu ne{ta? Objasni kako i kade s¢ }e te {eta knigata...... i veruvaj nikoga{ nema da te sla`e..PORAZGOVARAJ SO DRUGAR^ETO Koja e tvojata omilena kniga? Objasni zo{to.. ]e se sretne{ so decata crni. KNIGATA E IZVOR Mnogu ne{ta knigata dete }e ti ka`e... Kakvo treba da bide deteto za da znae s¢ {to go interesira? 38 ... .. ]e te {eta sekoj den niz celiot svet.

SOSTAVETE LISTA Vo oddelenieto sostavete lista vo koja }e zapi{uvate koi knigi ste gi pro~itale. Vo nea mo`at da ~lenuvaat site ______na toj grad.OBJASNI Kakvi knigi saka{ da ~ita{? Spored {to gi odbira{ knigite? Kako se odnesuva{ kon niv dodeka gi ~ita{? Koja kniga ti e najomilena i na site im ja prepora~uva{ da ja pro~itaat? POTSETI SE I DOPOLNI Gradskata biblioteka e najgolema vo ______. Taka }e sledite koj ~ita najmnogu i }e izberete najdobar ~ita~. Jas sum za~lenet vo _____________ biblioteka. Vo moeto mesto ima/nema biblioteka. ^ita~ Naslov Avtor Datum na pozajmuvawe Datum na vra}awe Komentari i zabele{ki 39 . Istata izrabotete ja so pomo{ na kompjuter. Nejzinoto ime e ____________.

Carot ne umeel da ja spastri svojata }erka. Se obiduval da ja natera da u~i da veze gobleni.Toa mene taka da mi pravi i da ne mi se pokloni! Ubijte go! Carot baral objasnuvawe od mom~enceto.Toga{ carot ispratil glasnici niz celoto carstvo. naedna{ svikala i gi okokorila o~ite. Begaj}i. . so prst poka`uvala kon ulicata i vikala: . taa po~nuvala tolku silno da pla~e {to tatko £ vedna{ £ popu{tal. da sviri na harfa.Fatete go! Prese~ete mu ja glavata! Go fatile mom~enceto i go dovele pred carot i princezata koja bila crvena od lutina: . Solzite na princezata bile najmo}noto oru`je pred carot. no ni{to ne pomognalo. ]e se najde nekoj princ i za tebe i tato }e mi te oma`i.velel toj . No taa site u~iteli gi navreduvala so najpogrdni imiwa i gi brkala. so poraka: . Toa mu reklo: 40 . £ davale ~aevi. Eden den. samo {to prestanala da pi{ti.Poka`i vxa{en izraz. Taa si ostanala vxa{ena. Taa vreskala: .Dobro.Ene go pak! Site se str~ale i navistina dogledale edno mom~ence {to so race £ pravi dolg nos na princezata.Aaaaaa! A dolu nemalo ni{to. dodeka sedela do omileniot prozorec. Samo edno mom~ence stoelo i gledalo nagore. ja podignale do prozorecot da pogleda malku nadvor. ja lekuvale. Carot ja sakal }erka si premnogu i £ gi ispolnuval site nejzini `elbi.~are nemalo. dobro .Koj }e ja izlekuva princezata }e go dobie polovinata carstvo! Doa|ale razni lu|e.samo bidi mi ti `iva i zdrava. a taa samo stoela vko~aneto. Eden den. Ja pregleduvale najdobrite lekari. Site ja pra{uvale od {to tolku se ispla{ila. Ako carot se obidel da ja skara i da £ ka`e deka ni{to nema da znae. lekovi. Od den na den carskata }erka stanuvala s¢ porazgalena i dodevala so svoite ~udni i nevozmo`ni barawa. bil brkan od nejzinite odai so vikotnici i zakani deka }e mu ja prese~e glavata. Caricata umrela rano. koga im se rodilo prekrasno devoj~e. Brgu ja smestile v postela. Koga nekoj od dvorskite sovetnici }e se obidel da ja natera da nau~i barem ne{to za da ne se sramat od nejzinata neukost. no . Samo sedela do prozorecot i zjapala vo minuva~ite koi morale da £ se poklonuvaat dozemi. umniot sovetnik }e se sretnel so carot i taka nasekirani se tufkale po hodnicite. Princezata naedna{ spi{tela: . Koga nekoj ima takvo lice? SKAZNA ZA VXA[ENATA PRINCEZA Mnogu odamna si `iveel eden umen i pravdoqubiv car. da tancuva. no ni{to ne pomognalo.

Se nalutil i naredil da ja zatvorat princezata vo maloto sop~e.gi nau~ila site raboti {to trebalo da gi znae edna carska }erka. Yidovite na dvorecot za kratko vreme bile ukraseni so gobleni {to gi izvezla taa i carot so gordost im gi poka`uval na site gosti i prijateli. no mu se dopadnale hrabrosta i iskrenosta na mom~eto. Carot go nagradil mom~eto za umnite zborovi. Slavka Maneva 41 . Na carot mu padnalo mnogu te{ko.veruvale ili ne . Pa u{te bara i da £ se klawaat! [to ako e princeza? I taa treba ne{to da raboti. u{te polo{o mislat vozrasnite# . Taa pla~ela i molela.Samo sedi do prozorecot i zjapa vo lu|eto {to itaat po rabota. a ne badijala da go jade carskiot leb. a princezata . no popusto.. da £ davaat samo leb i voda s¢ dodeka ne se fati za nekoja rabota. †[tom vaka misli edno dete.si rekol.

SOZDAVAJ Dali carot dobro postapil {to ja kaznil princezata? Odgovori na ova pra{awe. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE: Veruvame deka vo treto oddelenie si ja pro~ital "Yvezdeni perni~iwa# Sega pozajmi ja od u~ili{nata ili gradskata biblioteka knigata †Gotvarski skazni# i u`ivaj vo ~itaweto na prekrasnite i malku neobi~ni skazni na va{ata omilena pisatelka Slavka Maneva. Sega razgovarajte ~etvorica i pro{irete ja tabelata. Skopje) VI PORA^UVA: †Skaznata go oblagoroduva deteto.. zapi{ete gi va{ite tvrdewa i razgovarajte za niv... istrajnosta. [to ne o~ekuva{e da se slu~i vo skaznata? Zo{to? Koj e vinoven za takvoto odnesuvawe na princezata? Potvrdi go tvojot odgovor so re~enicite od koi go zaklu~i toa. Kako avtor. no taka {to da pronajde{ barem dve tvrdewa koi }e bidat potvrdni (DA) i dve tvrdewa koi }e bidat odre~ni (NE). so najgolemo zadovolstvo gi pi{uvam za decata#. Preku skaznata deteto gi prifa}a najubavite ~ovekovi osobini: hrabrosta. 42 . ja pottiknuva negovata fantazija. mu ovozmo`uva i da sonuva i da veruva vo idninata.RAZGOVARAME ZA TVOITE O^EKUVAWA I PREDVIDUVAWA Kakov kraj o~ekuva{e? Obrazlo`i zo{to go o~ekuva{e takviot kraj. SLAVKA MANEVA (1934 g. Sega vie raspravate (argumentirate). Nacrtaj vakva tabela i zapi{i gi tvoite tvrdewa: DA NE Dopolni gi tvoite tvrdewa od razgovorot so tvojot par od klupata. blagorodnosta. Go smeni li svoeto mislewe otkako go slu{na tu|oto mislewe? Objasni go tvojot odgovor. Formirajte vakvi grupi. Opredeli se vo koja grupa }e bide{: vo grupata DA ili vo grupata NE. spravedlivosta.

nau~no-popularni . TV-EMISII {to se interesni za tebe se slednive: .detskite radiodrami . Poslu{aj ja i zapi{i go nejziniot naslov.detski kvizovi . POTRUDI SE Sekoja nedela na Makedonskoto radio vo 12 ~asot se emituva radiodrama. a televiziskite emisii (TV-emisii) i gi slu{ame i gi gledame. na koja televizija i {to ti se dopadnalo vo emisijata.RADIOEMISIJA I TELEVIZISKA EMISIJA Radioto i televizijata se postojano prisutni vo na{ite domovi.vo koi mo`e{ da slu{a{ mnogu detski pesni~ki i da se zapoznae{ so najnovite hit-pesni od detskite festivali.obrazovni .vo koi u~enicite se natprevaruvaat vo znaewe. . muzikata i drugite zvu~ni efekti }e gi do`ivee{ mnogu silno dramskite tekstovi. koj u~estvuval vo nea i nejzinata kusa sodr`ina. . .detskite muzi~ki emisii . Zapi{i {to si gledal.emisii vo koi narodnite prikazni gi sledi{ izvedeni od glumci na mnogu uverliv na~in. RADIOEMISII od pove}eto vidovi za tebe }e bidat najinteresni: . . Bez niv ne mo`eme da zamislime da ni pomine ni eden den.narodni prikazni . Razlikata e vo toa {to radioemisiite samo gi slu{ame. Od TV-programite od nekoja lokalna televizija odberi detska TV-emisija {to }e ja gleda{.vo koi se zboruva na lesno razbirliv na~in za nau~ni vistini.emisii vo koi so pomo{ na glumata.od koi }e se stekne{ so novi znaewa. Opi{i kako si gi zamisluva{ likovite i mestoto na slu~kata. 43 . re`iserot. Od niv doznavame mnogu raboti.

. glagoli. a {to mno`ina. .Ja vidov fabrikata kade {to se konstruiraat vistinski motori.Gleda{ deka povtoruvam makedonski ..Aman. . nastavni~ke.. kako da ne znam ..Uf. toga{ odgovori mi dali imenkata †pantaloni# e vo ednina ili mno`ina? Ivan podzastana malku razmisluvaj}i. se preslu{uvam . kolku traktori ima tamu.. Ivane. ZO[TO GRAMATIKATA E TE[KA . dali znae{ ne{to da ni ka`e{ za imenkite.RAZMISLI .Odli~no . Ne bi gi sobralo nitu na golemiot stadion.. stra{no! Koj da gi nau~i site tie imenki. Gramatika. jas }e bidam in`ener! . Lele. ka`i mi te molam zo{to pak jas moram da u~am gramatika? .Ivane. . broevi?... a {to mno`ina kaj imenkite? . ama edno da znae{.... Bravo . ama zatoa dobro znam {to e ednina. Ne e lo{o i ti da povtori{ ne{to.potvrdi Ivan.Uf. sre}ata mu se nasmevna.. toa e u~itelke . vujko mi mi re~e deka moram da imam petka po matematika ako sakam da bidam dobar in`ener. No. Denes u~itelkata }e ispra{uva gramatika. . Dobro ....Znam. V~era vujko mi me odnese da gi vidam traktorite. a dolu mno`ina! Olivera [ija~ki 44 .Pantaloni. a potoa kako od pu{ka odgovori: . .Znae{.. ..Zatoa {to treba da bide{ pismen! . u~evme minatiot ~as? Ajde . U~itelkata ispra{uva{e za imenki. Milane. Gore ednina.. Milane.I ti misli{ deka so toa znaewe }e izvle~e{ pove}e od edinica? Interesno! No. toa mo`ebi ne go znam najdobro. taa gramatika! Mnogu e zdodevna... zamol~i ve}e edna{! . . koga dojde redot na Ivan da odgovara. .mu vrati Milan. E. u~itelke ....mu re~e Ivan na svojot drugar od klupata pred po~etokot na ~asot.ISKA@I SE Zo{to sekoj ~ovek treba da ja znae gramatikata na svojot jazik? Obrazlo`i go tvojot stav: gramatikata e te{ka/gramatikata e lesna. puf . Mene ne mi treba! Jas }e bidam in`ener! prodol`i da mrmori Ivan... zamenki. . A znae{ li {to e ednina.Znam. No.. . pantaloni ..

DA PORAZGOVARAME ZA RASKAZOT Zo{to treba i in`enerite da ja znaat gramatikata? Najdi go odgovorot na Milan.imenki od `enski rod: ___________________ .imenki vo ednina: _______________________ .sopstveni imenki: _______________________ .imenki od ma{ki rod: ____________________ . Ka`i go to~niot odgovor: vo koj broj e imenkata "pantaloni#? DISKUTIRAJTE Koj e tvoj omilen predmet? Zo{to? Koj predmet go u~i{ bidej}i mora{? Zo{to? Da mo`e{ da odbira{.imenki vo mno`ina: ______________________ . Pronajdi {to mu odgovoril Milan na Ivan. koi predmeti bi gi u~el? Zo{to? Kako spored tebe bi trebalo da se odviva nastavata? Objasni! JAZI^NO KAT^E Doka`i mu na Ivan deka znae{ pove}e od nego taka {to vo tetratkata }e napi{e{ po pet: . Kako mu se nasmevnala sre}ata na Ivan na ~asot po gramatika? Objasni zo{to odgovorot na Ivan ne e to~en.imenki od sreden rod: ____________________ 45 .

TELEVIZISKI EMISII ZA DECA prilagodeni za mojata vozrast i potrebi: obrazovni. uli~na b) kamen. }e proveruvam vo Pravopisot na makedonskiot literaturen jazik. Pri prenesuvanje na del od zborot vo nov red potrebno e da gi znam i po~ituvam pravilata. kade. (bro-i). Koga ne sum siguren. nau~no-popularni. no nikako samo soglaska. Odgovorite pi{uvaj gi vo tetratkata! 1. Za †Vol{ebnoto penkalo# i †Skazna za vd`a{enata princeza# zaedni~ko e: a) tie se skazni b) imaat ist avtor v) imaat ista tema 46 . Vo nea ima knigi od site oblasti i za site vozrasti. narodni prikazni i detski kvizovi. a sekomu um dava# glasi: a) televizor b) kniga v) radio 5. visoka. p RADIOEMISII prilagodeni za mojata vozrast i potrebi: radiodrami i muzi~ki radioemisii. koga v) igra. zaspa 3. Odgovorot na gatankata †Um nema. dojde. Vo sekoj slog mo`e da ima samo po edna samoglaska. Pravilno e razdelen na slogovi zborot: a) ka-mi-on b) kra-stav-ica v) kam-en 4. Ne se vo `enski rod imenkite: a) ptica i treva b) od`a i kamion v) radost i mladost 2.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM SLOG Zborot se deli na slogovi. Zborot ima onolku slogovi kolku {to ima samoglaski. Glagoli se: a) dobro. GRADSKA BIBLIOTEKA Bibliotekata vo edno naseleno mesto koja ima najgolem broj knigi i od koja mo`e sekoj `itel da pozajmuva knigi se vika gradska biblioteka. Slog mo`e da pretstavuva i edna samoglaska.

koga drugite ~avki ja videle taka neobi~na i bela. I tie ja nabrkale! TOLSTOJ RAZBERI GO ZNA^ENJETO NA BASNATA [to i se dopadnalo na ~avkata kaj gulabite? Kako se dosetila da stane edna od niv? Kako se izdala? Zo{to ne ja primile vo jatoto drugite ~avki? Kakvi luge mo`e{ da prepoznae{ vo nea? Objasni dali postoi razlika megu itrinata i izmamata. za{to prilegala na niv.Veruvam vo sebe RAZMISLI .RAZMENI GO MISLENJETO Napravi grozd od site zborovi na koi }e se seti{ povrzani so zborot basna. 47 . Mantijata ne go pravi popot. ^avkata nemala drug izlez. Sporedi go tvojot grozd so grozdot na tvoeto drugar~e od klupata. Se nabelila i vlegla vo gulabarnikot. Pobegnala i se vratila vo jatoto megu svoite. Gulabite ne ja poznale. pa ja pu{tile vnatre. vo eden mig ~avkata se zaboravila ta graknala. Prepi{i gi pogovorkite so rakopisni latini~ni bukvi. ne ja primile. Mislele oti e gulab. basna BELATA ^AVKA Videla ~avkata deka gulabite dobro se hranat i toa mnogu i se dopadnalo. OBIDI SE Obidi se so svoi zborovi da objasni{ zo{to dvete pogovorki odgovaraat na basnata. Gulabite ja poznale i ja nabrkale. No. Lagata ima kratki noze. No.

toj taka i razmisluva{e . Na sinot mu naredija vedna{ da ja pi{uva doma{nata rabota.VOL[EBNATA TETRATKA Meto be{e kako i site drugi deca: miren. Se pomirija roditelite deka nivniot sin cel `ivot }e pi{uva nerazbirlivo.Otsega detenceto neka pi{uva na ovaa vol{ebna tetratka. ta so gumi~kata £ ja izbri{a 48 . [to s¢ ne se obidoa negovite roditeli za da go nau~at na krasnopis.~e{aj}i si go nosot. ma|epsnikot po~na da si go ~e{a nosot. ni pomalku nemiren. ama rakata kako da ne go slu{a{e i namesto ubavi bukvi tie se pretvoraa vo bukvi so opa{ki. Mnogu lo{o gi pi{uva{e bukvite. Roditelite se zablagodarija i ja odnesoa tetratkata doma. . sosem neo~ekuvano. . kako grom od vedro nebo. ne sakam! Jas sum ubava bukva.Zo{to da ne . koga ne odi. Site pedagozi i pedijatri vo zemjata gi posetija. ne odi.Zo{to? Koga nikoj ne mo`e da ja pro~ita. I ete ~udo! [totuku ja napi{a prvata bukva so opa{ka.. a kamoli da ja proveri? .Pobarajte pomo{ od golemiot Zakijaki! . no toga{. no toj ima{e golem problem.. Vsu{nost. . . Ne da ne se trude{e. kako i {to se pojavi. Kako {to rekoa. taka i napravija.Znam {to treba da se napravi! . sedna i po~na da ja pi{uva doma{nata rabota. taa o`ivea i po~na da pla~e i da vika: . so u{i.im se javi nepoznat glas. Meto se ispla{i da ne mu skokne bukvata. I {to e najte{ko od s¢. arno ama. podavaj}i im ne{to na zagri`enite roditeli. Bukvite si ostanuvaa so opa{ki. nekoi so u{i..kone~no se seti mudrecot.. osven samiot toj. gi ima{e so krilja.se sprotivstavi Meto.Ne sakam opa{ka. . . pa duri i so mevovi i u{te kakvi ne. Koga mu objasnija {to maka gi sna{la.Nema potreba od pi{uvawe.. Glasot is~ezna tolku brzo.si rekoa roditelite. No koga sfati deka roditelite se seriozni.I kaj nego }e probame da najdeme lek. so mevovi i u{te so kakvi ti ne drugi belezi. a rezultatot pak be{e nikakov. dojde spasot. nikoj drug ne mo`e{e da gi prepoznae. tie bukvi. U{te utredenta otidoa do golemiot Zakijaki. no lekot nikako da se najde. Bea duri kaj razni baja~ki za pomo{. a kamoli da gi pro~ita..Toj ma|epsnik s¢ umee i s¢ znae. . . so krilja.

. Potoa na red dojde vtorata bukva. I taa se rasplaka kako i prethodnata. Toa se slu~i i so tretata so krilja. nema {to. Koga ja ispi{a vol{ebnata tetratka. PREDLO@I Predlo`i im na~in na site drugar~iwa {to ne pi{uvaat ubavo kako da go podobrat pi{uvaweto bez vol{ebna tetratka. zadovolno se nasmevnuvaa. Meto prvpat napi{a doma{na rabota koja sekoj mo`e{e da ja pro~ita. mo`ebi nekoga{ na nekoe drugo dete }e mu pritreba. Bukvite mu se sme{kaa od redovite vo tetratkata. ne ja frli i vol{ebnata tetratka. bukvata so u{i. Stojanoski RAZGOVARAME ZA BAJKATA Osven bajkite vo koi se raska`uva za podale~nite vremiwa. razbirlivo..opa{kata. Poka`i im {to i kako si napi{al na tvoite roditeli. V ~as bukvata prestana da roni solzi i mu se nasmevna. a toa zna~i pravilno oformuvawe na sekoja bukva. pa ~etvrtata so mevot. no se smiri {tom u{ite £ bea izbri{ani. No. Pi{uvaj ~itko. BIDI ISKREN Misli{ li deka i tebe ti treba vol{ebnata tetratka? Objasni zo{to taka misli{. proba i na obi~na. a {tom deteto }e gi dotera{e.. 49 . Goran B. Pro~itaj mu ja na drugar~eto.. pisatelite pi{uvaat bajki i so sovremena sodr`ina. tuku ja izbri{a so gumata i ja ostavi na policata. Kojznae. Taka. Vistinski krasnopis. Objasni zo{to e mnogu va`no sekoj da pi{uva ~itko i razbirlivo? DOMA[NA ZADA^A Napi{i sostav so naslov "Mojot drugar Meto so najubav rakopis#. Spored {to zaklu~uva{ deka ovaa bajka e sovremena? Kako pi{uval Meto? Kakvi bukvi izleguvale od negovata tetratka? Koj mu pomognal na Meto da pi{uva ubavo? Kako? Zo{to Meto ne ja frlil vol{ebnata tetratka? Izvle~i pouka od ovaa skazna i zapi{i ja vo tvojata tetratka. Potoa pro~itaj go pred site. pla~ea. Tie pla~ea li. Toj ve}e be{e izlekuvan. Predlogot dobro formuliraj go i zapi{i go vo tetratkata.

strav. dedo. no}. vozduh. more ZAKLU^I I ZAPI[I VO TETRATKATA Imenkite {to se povrzuvaat so zamenkata toj se imenki od ma{ki rod. Ko{arka. kamen. more. masa. drvo. srce. Site imenki se od _________ rod. kru{a. baba. den. znak. mleko. oko. penkalo. Site imenki se od _________ rod. premin. ~anta. taga. voza~. Jajce. sudija. Majka. ~evel. svetlo. prodava~ka. pe{ak. radio. TOJ TAA TOA tegla. 32 Vo sekoja kolona od imenki po edna se razlikuva od ostanatite spored rodot. trkalo. slika. 50 . Site imenki se od _________ rod. semafor Imenkite od `enski rod se povrzuvaat so zamenkata _________. drugar. krug. ~inija.RODOT KAJ IMENKITE Vo treto oddelenie nau~i deka imenkite imaat tri roda. kop~e. ogledalo. cve}arnica. Dete. ulica. cve}e. samo imenkata ____________ e od ________ rod. jagne. 1. fudbal. susam. Napi{i pet re~enici vo koi }e upotrebi{ imenki od trite roda. Podvle~i gi imenkite i pokraj sekoja re~enica napi{i od koj rod se. ezero. samo imenkata ___________ e od _________ rod. sonce. devojka Imenkite {to se povrzuvaat so zamenkata _______ se imenki od ______________ rod. leb. ~a{a. 3. gnezdo. cre{na. voz. izvor~e. nebo. koleno. 2. Tatko. orel. sukalo. samo imenkata ________ e od __________ rod. zima. pe~ka. {i{e ZADA^I Opredeli go rodot na imenkite od pesnata Oktomvriski patokaz na str. ptica. Ka`i gi! Precrtaj ja ovaa tabela vo tvojata tetratka i sekoj od dadenive zborovi napi{i go pod zamenkata toj. taa ili toa. imenka. Otkrij ja! Prepi{i vo tetratkata. Kamion. trotoar.

a koi vo mno`ina od slednive sliki: ZABELE@I I ZAKLU^I 1. 48 pronajdi gi imenkite i vo tvojata tetratka podredi gi vo dve koloni . u~itel. Jana. vesnik. lavovi. Negotino. ______. Pokraj sekoja imenka napi{i ja formata za ednina ili mno`ina: jabolko jabolka. Boris. spisanie. pokriv. kowi. Obidi se da obrazuva{ mno`ina od slednive imenki: Veles. raskaz. Lazo. cve}iwa. teatri. (Ne zaboravaj na prethodniot zaklu~ok za sopstvenite imenki!) 51 . teatar. stol. oko. dete. 2.. policajci. prozorec. ulica. Martin. stebla. Primeri: knigi. bukva. bukvi. korpa. Mno`inata ozna~uva ime na ________ predmeti i su{testva.. ____.ednina i mno`ina. drvja. Ako imenkata ozna~uva ime samo na eden predmet ili su{testvo. blok. volk. Zo{to ne mo`e{? Kakvi se po vid ovie imenki? VE@BI Napi{i ja formata za mno`ina na slednive imenki: devoj~e. Sam zaklu~i koi imenki se vo ednina. Od bajkata .BROJOT KAJ IMENKITE Potseti se od minatata u~ebna godina kolku broja imaat imenkite. yvezda. Primeri: kniga. Belasica. more. toga{ taa e vo _________. Liljana. Vardar.. cve}e.Vol{ebnata tetratka# na str. oxak. steblo. izlog. _____.

Vol~e Naum~eski 52 . Vo ~uden prikaz se krevet~iwata. Nave~er sprostren Na site strani. O samo tie nave~er gorat. Vo treska grda. I nekoe vrap~e Na son pee. Pro~itaj mu na drugar~eto.ISKA@I SE Opi{i nakratko kako izgleda gradot/seloto nave~er. Kako gradina So cve}iwata Treperat lambi Vo iljada boi. Cela no} Ja mre`at svetlinata. Legnati de~iwata na pernicite. Kako yvezdi~ki da le`at moi. ^uden e gradot so svetilkite. VE^ER ^uden e gradot So svetilkite. Sonuvaat leko do zori rani. Po nekoe uste se smee. Dedovci gr~at. Edna so edna Melodi~no zborat. Po nekoe ra~e nave~er mrda.

Otkrij kolku poetski sliki poetot naslikal so zborovi. Doseti se: Za da se napravi sporedba koe zbor~e zadol`itelno treba da se upotrebi? DOSETI SE Za koj den i po koj povod mo`e{ ovaa pesna da ja izrecitira{ najubavo {to mo`e{? Toa neka bide tvojata ~estitka do tvojot grad.GI OTKRIVAM POETSKITE SLIKI [to po~uvstvuva koga ja slu{na ovaa pesna? Kakva atmosfera na gradot poetot ni predava so ovaa pesna? Odberi tri zbora so koi }e odgovori{ na pra{aweto: bu~na. razigrana. 53 . vesela. tivka. ^ar{afot e bel kako _________. spokojna. Odberi edna koja saka{ da ja opi{e{. Odberi ja poetskata slika koja najmnogu ti se dopa|a i nacrtaj ja. Na {to mu li~at taka zapaleni vo iljada boi? [to postignal poetot so ovaa sporedba? "Kako gradina/So cve}iwata/Treperat lambi/Vo iljada boi# Pronajdi ja i vtorata sporedba vo pesnata i objasni ja so svoi zborovi. Potrudi se da go napravi{ toa. prazni~na. Svetilkata sveti kako ________. Sladok kako ________. NAPRAVI SPOREDBA Prepi{i gi re~enicive i dopolni gi za da dobie{ sporedba: Marija pee kako ________. SPOREDBA Pronajdi gi vo pesnata stihovite vo koi }e otkrie{ so {to poetot gi sporedil lambite vo no}ta.

Pod zemja? Pih . da znae{! (malku fali da se stepaat) 54 . OVO[NA KARANICA KOMPIROT: Zdravo.. za{to sum prva hrana na doen~iwata i decata.. neli jas sum najdobroto ovo{je? PORTOKALOT: Ne ti. BANANATA: Kutroto toa. Vo niv napi{i zo{to tokmu tie ti se omileni. PORTOKALOT: A {to znae{ pak ti..kompir! BANANATA: Ili ti jabolko. a potoa rendanoto jabolko. JABOLKOTO: Ne e vistina! Prvata hrana na doen~iwata e mlekoto. KRU[ATA: [to vi e vam? Ova bojno pole e ili {to?. i ni{to ne se razbira) BANANATA: Ni{to ne ve razbiram. site gladni }e bea! JABOLKOTO: (go zdogleduva portokalot): Portokal~e. koga si porasnal vo temnina.. tuku jas.. zo{to se karate? (jabolkoto. kompirot i portokalot vikaat na set glas. taka da znae{! BANANATA: Zaborava{ deka jas i gospodinot portokal dojdovme od daleku i podobro od tebe go znaeme svetot na vitaminite. poznava{ li podobra ovo{ka od mene? KOMPIROT: Ah. jabol~e! JABOLKOTO: ^ao. tuku jas! BANANATA: Ne. koe od jabolknicata ne si videlo ni{to drugo i podale~no od ogradata na sosedniot ovo{tarnik.IZRAZI SE Nacrtaj go tvojot omilen zelen~uk i ovo{je. Samo da me nema mene. nitu ti. tetka kru{o.. ka`i mu na ovoj tvrdoglav kompir deka nema podobra ovo{ka od mene! Nema i nema! PORTOKALOT: [to si voobrazeno! Jas sum tri pati podobar od obajcata. da . ne vreskajte! PORTOKALOT: Ova voobrazeno jabol~i{te si se zamisluva deka e najdobroto ovo{je na svetot. BANANATA: Ej. a ne znae deka jas sum najdobrata. Duri i edna boja se vika portokalova. ti go propatuva celiot svet. nare~ena e po mene. da. kompiru eden. a ne kompirova ili jabolkova. kompir~e! Ka`i mi. KOMPIROT: Sekoj saka da bide najdobriot! Ete {to e! JABOLKOTO: Ka`i. KOMPIROT: Za mene si nevospitan obi~en portokal.

. Koga Bisera }e se vrati od u~ili{te. ne! Prvo doa|a sokot od portokal! ]e ispie sok! KRU[ATA: I na krajot }e se zasladi so medeno kruv~e! SITE: Mmmmm . I prvin }e si svari kompir~e! PORTOKALOT: A.. Dobar apetit! Edi Majoran RAZGOVARAME ZA DRAMSKIOT TEKST Koi se glavni likovi vo dramskiot tekst? Zo{to se karale? [to misli{ ti .koj e vo pravo? Na kogo mu posakale dobar apetit? Koj lik ti se dopadna? Zo{to? Vo koe godi{no vreme se slu~uva dejstvoto? Po {to zaklu~i? Koj od pette lika vo tekstot ne e ovo{je? 55 .. }e si podgotvi u`inka i ... za{to sum medenka i blaga kako med.KRU[ATA: Ama ste sme{ni! Ako e taka toga{ i jas bi mo`ela da se natprevaruvam za najdobra ovo{ka. KOMPIROT: ..

U^ESTVUVAJ VO PODGOTOVKATA NA KUKLENA PRETSTAVA O`ivete go dramskiot tekst. koja grupa za vreme na probite be{e najdobra. kako ja izvedovte kuklenata pretstava pred publikata i {to e toa kuklena pretstava. Napravete i plakat za va{ata pretstava i istaknete go na vidno mesto vo va{eto u~ili{te. So pomo{ na stol~iwa i ~ar{av opredelete go mestoto kade }e se pojavuvaat kuklite. na bojata na glasot i na emociite {to treba da gi iska`ete. Za taa cel: Podelete se vo grupi. 56 . Zapi{ete vo tetratkata kakvi razliki zabele`avte pri nejzinoto ~itawe. Ve`bajte gi dijalozite i redosledot na ka`uvawata pod vodstvo na re`iserot. Razgovarajte za izgledot i postapkite na likovite. Scenaristite od sekoja grupa neka se dogovorat kako }e ja napravat scenata. Opredelete scenarist i re`iser. Na krajot opi{ete kako se podgotvuvavte. Na ~asot po Likovno obrazovanie izrabotete gi kuklite. Izvedete ja kuklenata pretstava pred drugite oddelenija. sun|er.VE@BAJ DRAMSKO ^ITAWE Va{ata u~itelka }e vi go pro~ita tekstot na dva na~ina: voobi~aeno i dramski. Izvedete pretstava vo u~ilnicata. Koj na~in vi be{e pointeresen? Podelete gi ulogite i obidete se dramski da go ~itate tekstot. Zaka~ete gi na stap~iwa. Mo`ete da gi napravite od karton. ~orapi i tekstil. Vo grupata podelete si gi ulogite. Na tablata neka ja nacrtaat scenata mestoto na dejstvoto. Vnimavajte na odnesuvaweto.

tie {to se vo tvoja blizina.Vol{ebnata tetratka# na str.. . Zo{to ne mo`e{? [to ozna~uvaat apstraktnite imenki? PROVERI SE Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka i podvle~i gi so sina boi~ka konkretnite. za{to majka mi treba{e da se vrati od bolnica so moeto brat~e. moliv i zdravje. [to ozna~uvaat konkretnite imenki? Obidi se da poka`e{ ili da nacrta{ ne{to od ona {to e ozna~eno so imenkite vo desnata kolona. 48 izvle~i {to pove}e konkretni i apstraktni imenki i vnesi gi vo tabelata.KONKRETNI I APSTRAKTNI (MISLENI) IMENKI Nacrtaj vo tvojata tetratka: jabolko. nacrtaj go.Cela no} ne spiev od vozbuda. Objasni zo{to ti be{e lesno da nacrta{ jabolko i moliv? Objasni zo{to ne mo`e{ da nacrta{ zdravje? KONKRETNI IMENKI APSTRAKTNI IMENKI drvo u~itel prozorec dete zgrada svetilka guma tabla avion qubov bolka itrina taga dobrina lutina radost sila sre}a SOGLEDAJ I DONESI ZAKLU^OK Poka`i gi predmetite {to se ozna~eni so imenkite vo levata kolona. 57 . Bidej}i nema vo tvoja blizina avion. Od raskazot . a so crvena apstraktnite: . PRODOL@I DOMA Nacrtaj vo tetratkata tabela ista kako onaa {to e dadena pogore. gi gleda{ ili gi dopira{.Vo du{ata po~uvstvuvav golema radost koga gi vidov moite drugar~iwa kako se lizgaat so svoite sanki.

kade se postavuvaat. so koi se sre}ava{ koga doa|a{ na u~ili{te. Svoite razmisluvanja zapi{i gi na list i nacrtaj eden soobra}aen znak.neprijatnost te ~eka! Nusret Di{o Ulku 58 .RAZMISLI . Razmenete gi listovite so drugar~eto od tvojata klupa. SOOBRA]AJNI ZNACI Kolku stotina va{i zdru`eni race tolku postojat soobra}ajni znaci. Da ne znae{ eden znak . Dali si od selo ili pak od grad znakot tebe. Bilo da se vozi{ bilo da odi{ pe{ki. neka kaj ovie znaci ne se pravat gre{ki.prosteno da ne znae{ mnogu . }e ti poka`e pat. Nekolku razmisluvanja pro~itajte gi pred celoto oddelenie. dete.SOSTAVI .RAZMENI Razmisli {to se soobra}ajni znaci. zo{to slu`at.

Mo`ete da izmislite i soobra}ajna igra. Mo`ete da ja demonstrirate vo sosednoto oddelenie ili na pomalite drugar~iwa. 59 . ako ubavo ja osmislite i se dogovorite. koja e karakteristi~nata forma za sekoja grupa. Koristete hamer. flomasteri. kukli i s¢ ona {to }e vi pomogne da ja realizirate igrata. Prepi{i ja vo tetratkata za doma{na rabota na kirilica. Podelete se na tri grupi i sekoja grupa neka izraboti po nekolku soobra}ajni znaci karakteristi~ni za taa grupa znaci. DOMA[NA ZADA^A Nau~i ja pesnata naizust. IZRABOTI Na ~asot po Op{testvo potseti se kako se grupirani soobra}ajnite znaci. POTSETI SE.DOBRO PRO^ITAJ Kolku strofi ima vo pesnata? A stihovi? Pro~itaj gi rimuvanite zborovi. no`ici. Pro~itajte ja pesnata nekolkupati i ve`bajte izrazno recitirawe. lepak. GRUPIRAJ SE.RAZGOVARAME ZA PESNATA Kolku soobra}ajni znaci postojat? Koj treba da gi po~ituva? Zo{to? Obidi se da ja objasni{ so svoi zborovi poslednata strofa? SOGLEDAJ . avtomobil~iwa.

prvin ja grabnal lisicata. Ezop DA SE POTSETIME Vo basnite e predadeno `ivotnoto iskustvo na narodot i zatoa sekoja basna ima pouka. lisicata go povela magareto do nekoja stapica i ve{to go namamila da padne vo nea. LISICATA I LAVOT Edna{ se sprijatelile magareto i lisicata i zaedno trgnale na lov. Povrzi ja so pogovorkata: Koj na drugiot mu kopa grob. SOGLEDAJ Koi lu|e se pretstaveni preku lisicata? Kako se obidela da se spasi od lavot? Zo{to lavot gi izel i magareto i lisicata? Koi lu|e se pretstaveni preku lavot? Vo ~ija postapka sogleduva{ te{ko predavstvo na prijatelot? OSUDI Napi{i ja tvojata osuda za takvata postapka na lisicata. Lavot. a potoa se nafrlil i na magareto. koga videl deka magareto ve}e ne mo`e da mu pobegne. Pro~itaj im na tvoite roditeli {to si napi{al i diskutirajte za poukata. MAGARETO. IZVLE^I POUKA Narodot rekol: Malite prikazni golem um davaat. Kakov um ti dade tebe ovaa kusa prikazna? Zapi{i go tvoeto objasnuvanje vo tetratkata. Napravi sporedba koga ti nekoga{ si se po~uvstvuval izneveren od tvoeto drugar~e. mu pristapila na lavot i mu vetila deka }e mu go predade magareto ako ja pu{ti nea. nasetuvaj}i ja opasnosta.Priseti se na edna basna i preraska`i mu ja na drugar~eto. 60 . Lisicata. i samiot pa|a vo nego. Patem sretnale eden lav. Otkako se dogovorile.

Na nego zapi{ete go naslovot na filmot. Ne zaboravete deka plakatot treba da bide interesen i da gi natera drugar~iwata od drugite oddelenija da go gledaat filmot. 61 . Potrudi se.traat kuso vreme . S¢ {to pravat akterite se snima na filmska lenta i snimkite se odvivaat so golema brzina . . FILM Od minatata godina znae{ deka filmot e magija na podvi`nite sliki. Napravete plakat za filmot {to go gledavte. otvorawe na cvet ili stanuvawe od stol~e.snimeni so vistinski akteri. †Avanturite na Pipi#. DA RAZGOVARAME ZA GLEDANIOT FILM Koi bea glavni likovi vo filmot? Ti se dopadna li glumata na glumcite? Za {to se raska`uva{e vo nego? [to ti ostavi najsilen vpe~atok? Koj e re`iser na filmot? Zo{to saka{ da gleda{ crtani filmovi? BIDETE KREATIVNI So pomo{ na serija sliki~ki prika`i ~e{lawe na kosa. †Hari Poter#.snimeni so nacrtani ili kompjuterski napraveni likovi. Interesno e.24 sliki vo sekunda.od ~as i polovina do dva ~asa. . .od 20 do 40 minuti. Prepi{i vo tetratkata i povrzi so moliv~e koj poim od desnata strana odgovara na vidot na filmot od levata strana: crtani (animirani) igrani kusometra`ni dolgometra`ni . a mo`at da bidat crtani ili igrani.Gledajte zaedno nekoj od filmovite: †Petar Pan#.traat podolgo . re`iserot i akterite.

Vo koe vreme `iveele? Zapi{i vo tvojata tetratka. Kade podaleku bi po{le decata-istra`uva~i? Koi novi pati{ta i svetovi }e gi otkrijat? Kako nikoga{ ne ostaruvaat. a samo rastat istra`uva~ite? So {to toa go postignuvaat? 62 . ISTRA@UVA^I ]e pojdeme u{te podaleku i od Kolumbo i od Magelan nie decata rodeni istra`uva~i so zraci }e otkrieme novi pati{ta i svetovi. Radovan Pavlovski RAZGOVARAME ZA PESNATA Zo{to ti se dopadna ovaa pesna? Kolumbo oti{ol do Amerika. ]e otskokneme od sanka i lizgalka i so drugi deca od Vselenata }e se sretneme vo pregratka.ENCIKLOPEDIJA Pronajdi na internet ili vo enciklopedija koi bile Kolumbo i Magelan. Nie nikoga{ nema da ostareme a samo }e rasteme a samo }e rasteme. a Magelan ja zaobikolil Zemjata so svojot brod Viktorija.PRONAJDI NA INTERNET .

Svrti go pogledot kon svetot# i dr... Koga bi bil medicinski istra`uva~ bi sakal da pronajdam _________ zatoa {to _________.Zo{to?#.Enciklopedija za mladi#. Koga bi bil kosmonaut bi ja istra`uval planetata __________ zatoa {to _________.Detska enciklopedija#. Site znaewa se nau~no potvrdeni i doka`ani.. . Koja detska enciklopedija ja ima{? [to u~i{ od nea? Od kade mo`e{ da pozajmuva{ enciklopedii? 63 .Istorija na svetot#. .uk/science/space ENCIKLOPEDIJA Enciklopedija e golema kniga vo koja se sodr`ani mnogu znaewa od edna oblast ili od pove}e oblasti.co. . Pove}e informacii za vselenata pobaraj na veb-sajtot: www.. Na deteto od vselenata bi mu predlo`il __________.TVORI Napi{i sostav vo kogo ti }e bide{ kosmonaut.Enciklopedija na prirodata#. AKO SI QUBOPITEN Kako nastanala vselenata? Astronomite veruvaat deka vselenata se formirala pred pove}e od 15 milijardi godini so edna ogromna eksplozija nare~ena Big-Beng ili Golemata eksplozija. Pro~itajte gi va{ite sostavi i odberete gi najdobrite.. Vo enciklopedijata ima mnogu fotografii koi go potvrduvaat toa {to e napi{ano. . Ne zaboravi da gi povede{ i tvoite drugar~iwa. Eve nekolku enciklopedii koi mo`e{ da gi koristi{: ..1000 pra{awa i odgovori#.Narodite vo svetot#. . .. Koga bi se sretnal so dete od vselenata bi mu go postavil slednovo pra{awe: ___________. Taa go sozdala prostorot kako `e{ko meur~e koe stanuvalo s¢ pogolemo i pogolemo.. bi ja (go) istra`uval _____________.bbc. . DOPOLNI Vo tvojata tetratka zavr{i gi re~enicite onaka kako {to ti razmisluva{: Koga bi bil istra`uva~.

a koj igran film. Sporeduvaat dva predmeta ili dve pojavi {to imaat nekoja zaedni~ka osobina. petel.ozna~uvaat imiwa na predmeti i su{testva {to mo`am da gi vidam i da gi dopram. 4. Sporedba prepoznavam vo: a) Meto be{e dobro dete.ozna~uvaat imiwa na poimi {to ne mo`am da gi vidam i dopram. 64 . a koja vo mno`ina. Namesto kuklite zboruvaat vistinskite glumci. 1. v) Meto e najdobriot u~enik. piperki. Napi{i po dva naslova na poslednite gledani crtani i igrani filmovi. taga. Slednive imenki: drvja. Site podatoci se potkrepeni so prekrasni fotografii. Vo tetratkata so latini~ni bukvi }e odgovoram na slednive pra{awa: a) doma gi imam slednive enciklopedii:__________________. Broj . KUKLENA PRETSTAVA Teatarska pretstava vo koja ulogite gi igraat kukli. Spored vremetraeweto filmot mo`e da bide: kratkometra`en i dolgometra`en. la`ici. 3. Odgovori vo tetratkata: Koj film e crtan. FILM Filmot e snimen na lenta od celuloza. Za da se dobie slika vo dvi`ewe {to ti ja gleda{ na ekranot. `enski i sreden rod. radost. tuku samo gi zamisluvam ili gi ~uvstvuvam. kinoproektorot treba da zavrti 24 sliki vo edna sekunda. mese~ina i oblak }e gi prepi{am vo tetratkata na latinica i }e odgovoram na slednive pra{awa: a) vo sreden rod se: __________ b) vo `enski rod se: ____________ v) vo mno`ina se: ___________ g) apstraktni se: _______________ SPOREDBA Poetite i pisatelite vo svoite dela ~esto koristat sporedbi za da mo`eme podobro i povpe~atlivo da go razbereme toa {to ni go ka`uvaat.lesno prepoznavam koja imenka e vo ednina. Za da go prosledi{ na ekranot toj snimen nastan. Apstraktni imenki . v) najinteresen podatok {to sum go nau~il od enciklopedija mi e:______. b) od biblioteka sum ja/gi pozajmil slednava/ive enciklopedija/i:_______. ENCIKLOPEDIJA Golema kniga vo koja ima mnogu nau~no doka`ani fakti i podatoci od razni oblasti. 2. cve}e.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM IMENKI Rod . Vo niv pronao|am mnogu dopolnitelni znaewa za ona {to go u~am i {to sakam da go znam. brzina. treba lentata da ja dvi`i aparat nare~en kinoproektor.znam da gi razlikuvam trite roda: ma{ki. I nie mo`eme sami da podgotvime i izvedeme kuklena teatarska pretstava. b) Meto be{e brz kako strela. Konkretni imenki .

OD DOBRO PODOBRO Dobro e. da vnimava{ kade odi{ kade i na {to gazi{. No najva`no od s¢ e postojano dobro da pravi{ Kuzman Kuzmanovski OTKRIJ I KA@I Na {to treba osobeno da vnimava{? Pronajdi vo prvata i vtorata strofa. i mora{ od zlo da se pazi{. SORABOTUVAJ Dogovorete se so tvojot u~itel i formirajte nekolku grupi. iznesuvawe na |ubreto. Napravete raspored na denovite vo koi sekoj od vas so zadovolstvo }e ja izvr{i dogovorenata aktivnost. vesnik. Poetot ti ispra}a kako poraka edna potvrdena `ivotna vistina: †Na zlo ne vra}aj so zlo!# Objasni ja ovaa poraka. [to bi se slu~ilo so lu|eto koi na zloto vra}aat so zlo? Koja e najva`nata poraka od pesnata koja treba sekoj da ja prifati i da se odnesuva spored nea vo `ivotot? Zapi{i ja vo tvojata tetratka i sekoga{ trudi se da ja sproveduva{ vo delo. 65 . ti {to {iroko i dobro srce ima{.Ja po~ituvam i ja razvivam dobrinata RAZMENI GO MISLEWETO [to e za tebe †dobra postapka#? Priseti se na nekoja tvoja dobra postapka. †Na zlo ne vra}aj so zlo!# Ova v srce da go stavi{. Razgovaraj za toa so drugar~eto. Sekoja grupa neka pronajde vo svojata okolina stari i nemo}ni lica na koi im e potrebna pomo{. polivawe na cve}iwata. ~itawe na dneven vesnik i sl. Posetete gi i dogovorete se kakva pomo{ im e potrebna koja mo`ete vie da im ja pru`ite: kupuvawe na osnovnite produkti. Ne dozvoluvaj lo{otija kako dar da prima{.

sitni tro{ki Pred koi vidovi zborovi stojat pridavkite i gi pojasnuvaat? Ovie se OPISNI PRIDAVKI. Zimski razgovor Ti. Ka`i mu nekolku pridavki. Pritoa potrudi se da upotrebi{ {to pove}e opisni pridavki. Ponekoga{ delkam i kora od nekoe mlado drvce. vrap~e.OPISNI PRIDAVKI POTSETI SE Ti ve}e znae{ da gi prepoznava{ pridavkite. ti. Kakvi srca imaat dobrite de~iwa? ______. Postojano si xivka{. Potseti se i ka`i mu na drugar~eto do tebe so koi vidovi zborovi se povrzuvaat i {to ozna~uvaat tie. so~na zelka 3. vrednite gradinari ostavile po nekoja so~na zelka vo gradinite. Znam deka tie imaat golemi srca. Da me slu{nat dobrite de~iwa. si male~ka. 66 . Zar ne te pla{i studenava zima? Me pla{i i zatoa xivkam. kako pre`ivuva{? Za sre}a. Zo{to se vikaat opisni? [to opi{uvaat? Opi{i ja tvojata u~ilnica. a mnogu vesela ptica. Kakvi se zabite na zaja~eto? ________. Kakvi de~iwa saka vrap~eto? _______. da se smiluvaat i da mi frlat sitni tro{ki za da pre`iveam. A. zajko. Odgovori na sekoe postaveno pra{awe: 1. mlado drvce 4. Kakva ptica e vrap~eto? __________. SOGLEDAJ I ZAKLU^I Razgledaj gi istaknatite pridavki vo razgovorot me|u zajakot i vrap~eto. vredni gradinari 2. pa jas so ostrive zabi slatko gi grickam. Podvle~i gi opisnite pridavki so crvena boi~ka.

Od niskoto drvo se ~u veselo xivkawe na edno golemo vrap~e._______________ 67 . 34 Vo tetratkata napi{i {to pove}e opisni pridavki za sekoja imenka: majka .________________ ku~e . Podvle~i gi site novi pridavki {to gi napi{a: Od svetloto nebo po~naa da pa|aat grubi golemi snegulki.Nemil gostin# na str. Nabrgu vo golemiot park do starata zgrada se nasobraa seriozni de~iwa koi beskrajno mu se raduvaa na stariot sneg.________________ oblak ._______________ cvet .SAM DONESI ZAKLU^OK Zo{to ne mo`e sina nebo. Prepi{i go vo tetratkata taka {to site opisni pridavki da imaat sprotivno zna~ewe. vesel pesna.. VE@BI Vo sledniov tekst edno va{e drugar~e pogre{no upotrebilo pove}e opisni pridavki. dobar lu|e? Napi{i vo tetratkata kako treba da glasat opisnite pridavki. Na {to gi potsetuva{e de~iwata? Podvle~i gi so moliv~e opisnite pridavki vo raskazot .

No nikoj ne saka{e da £ kupi niedno kibrit~e. Koga i ova kibrit~e se izgasna. pla{ej}i se da ne ja snema koga }e se izgasne kibrit~eto. Devoj~eto se seti na zborovite od baba si: . [to li ima{e vo niv? Toga{ edna yvezda se slizna od neboto. nekoj }e umre! Devoj~eto se rasta`i od pomislata na sakanata baba. Porano na nozete ima{e nekakvi golemi vle~ki. a mrazot so svojot bel prst {ara{e cve}iwa po prozorskite stakla. DEVOJ^ETO SO KIBRIT^IWATA Nadvor be{e mnogu studeno. Vo prvoto novogodi{no utro. prepolna so podaroci. v~as gi zapali site. no kibrit~eto se izgasna. Novogodi{nata ve~er zapo~na. Devoj~eto. Snegulkite pa|aa vo roevi. Pred nego blesna najubavata novogodi{na elka.POTSETI SE Kakov kraj imaat bajkite? Priseti se na nekoja i ka`i mu go krajot na drugar~eto. ama nekade gi zagubi. bidej}i pijaniot tatko }e go natepa{e. devoj~eto zapali novo.Koga }e padne yvezda. Devoj~eto kako i da ne go zabele`uvaa. Od prozorcite na ku}ite se {ire{e mirizba na pe~eni misirki i sve`i kola~iwa.Kupete kibrit~iwa! . Hans Kristijan Andersen 68 . za{to ne uspea da prodade nitu edno kibrit~e. Zapali u{te edno kibrit~e i ja zdogleda baba si pred sebe. Devoj~eto zapali novo kibrit~e i na plamenot zdogleda dolga masa vrz koja ima{e sekakvi jadewa. Racete mu bea vko~aneti od stud i devoj~eto zapali edno kibrit~e. Zatoa toa sedna vo edno zatskrieno kat~e me|u dve ku}i i go navle~e tenkoto fustan~e pod pomodrenite noze. Okolu nego ima{e mnogu izgoreni kibrit~iwa. gologlavo i boso. Baba mu go zede v pregratka i go ponese so sebe po viso~inite. no srede praznite ulici talka{e edno siroma{no devoj~e. Devoj~eto ne smee{e da se vrati doma.vika{e devoj~eto. Kolku topol i sjaen plamen! Na devoj~eto mu se stori deka sedi pokraj golema bronzena pe~ka {to baboti. ranite minuva~i zabele`aa vo snegot mrtvo devoj~e so nasmevka na usnite. ostavaj}i svetla traga zad sebe. . Site brzaa vo svoite topli domovi. So ra{ireni race taa doa|a{e kon nego. Gi ispru`i nozete.

RAZGOVARAME ZA KRAJOT NA PRIKAZNATA [to predizvika kaj tebe ovaa skazna? Zo{to ne o~ekuva{e vakov kraj? Kako zavr{uvaat drugite skazni? [to dozna ti za devoj~eto od re~enicata: Baba mu go zede v pregratka i go ponese so sebe vo viso~inite? [to ja predizvikalo nasmevkata na devoj~eto pred da umre? Na koj del od bajkata odgovara ilustracijata? Spored {to zaklu~uva{? 69 .

ANALIZA NA PRIKAZNATA Vo koj den od godinata se slu~ilo dejstvoto? Pronajdi ja re~enicata od koja go doznava{ toa. Koga se slu~il nastanot, vo koe vreme? Kade se slu~il nastanot, vo koja zemja? Napravi plan na prikaznata - daj mu naslov na sekoj razli~no oboen del. Opi{i go edinstveniot lik od ovaa ta`na prikazna - devoj~eto so kibrit~iwata onaka kako {to ti go zamisluva{. NA ^ASOT PO LIKOVNO Nacrtaj ja slikata na celinata koja ti ostavi najsilen vpe~atok. Naredniot ~as naredete gi slikite spored razvojot na dejstvoto i preraska`uvajte ja prikaznata. PRONAJDI GO VINOVNIKOT ZA SMRTTA NA DEVOJ^ETO Vo vakva tabela vo tvojata tetratka napi{i gi pri~inite poradi koi misli{ deka se vinovni tatkoto, bogatite lu|e {to minuvale kraj devoj~eto i op{testvoto (dr`avata) vo koe `iveelo devoj~eto. Koj e vinovnik za smrtta na devoj~eto? Tatkoto Bogatite lu|e minuva~ite Op{testvoto vo koe `iveelo

Pro~itaj gi tvoite odgovori. Organizirajte rasprava i donesete zaklu~ok dali se slo`uvate vo va{ite stavovi. RAZMISLI I ODGOVORI Kako bi postapil ti koga bi znael deka nadvor ima dete {to premrznuva? Pronajdi pove}e re{enija. SOZDAVAJ Napi{i sostav so eden od ponudenive naslovi. 1. Devoj~eto so kibrit~iwata e mojata nova sestri~ka 2. Vo poseta na domot za deca bez roditeli 3. Humanoto srce na ko~ija{ot 4. Novata godina ja proslaviv so devoj~eto so kibrit~iwata 5. Go spasiv devoj~eto so kibrit~iwata 70

PRETHODNA ZADA^A Organizirajte poseta na edna teatarska pretstava. Mo`ete pretstavata da ja prosledite i na CD.

TEATAR
Teatarot e mesto, zgrada vo koja odime da gledame teatarska pretstava. Nie, gleda~ite, se smestuvame vo sedi{tata za publika. Koga }e se krenat zavesite, na scenata doa|aat glumcite (akterite) i igraat. Osobeno vnimanie ni privlekuvaat nivnite kostimi, dvi`eweto na kulisite, menuvaweto na scenografijata, osvetluvaweto i muzikata. Seto toa sozdava edna prekrasna atmosfera {to n¢ plenuva. I vozrasnite se voodu{evuvaat od magijata na teatarot. Tie posetuvaat teatar za vozrasni, a pomladite teatar za deca i mladinci. Vo teatarot za deca i mladinci se izveduvaat pretstavi so kukli i so glumci. I dvete se prekrasni. PRO[IRI GI SVOITE ZNAEWA Vo koj teatar si sledel nekoja pretstava? Koga posleden pat si bil? So kogo? Koja teatarska pretstava ja slede{e? Koi glumci igraa vo nea? Kako bea oble~eni? IZRAZI SE PISMENO Zapi{i gi site novi zborovi. Objasnete gi so pomo{ na va{ata u~itelka. Opi{i edna teatarska pretstava po sledniov plan: 1. 2. 3. 4. Pred teatarot Netrpelivo o~ekuvawe na po~etokot Voodu{evuvawe od scenata Prekrasni teatarski kostimi 5. Interesni likovi 6. Nevoobi~aeno svetlo, muzika 7. Gromoglasno rakopleskawe

Pro~itaj {to si napi{al. Najubavite opisi nagradete gi so rakopleskawe. 71

VOO^I I DONESI ZAKLU^OK Izlezete site nadvor zaedno so va{ata u~itelka. Poigrajte si so snegulkite. Ispru`i ja dlankata i ~ekaj da ti padne snegulka. [to ~uvstvuva{ na dlankata? [to se slu~uva so snegulkata? Kako izgledaat snegulkite koi sletuvaat od neboto? Razmenete si gi va{ite mislewa.

IGRA SO SNEGULKITE
Koga doa|aa snegulkite beli, igrivo, veselo, leko, skokav, na dlanki gi ~ekav - go slu{av nivniot {epot. A tie, trepetni, mali, so mene igraa samo, edna na raka }e sleta, druga na ve|a, na ramo... A jas zaigran taka, snegulki fa}av po patot, a tie yvezdi~ki mali - mi pravea |erdan na vratot. Naum Popeski POGODI [TO E Vo fustan od kristal bel nebesna nevesta mi podade raka, a {tom mi seti damar vrel, se stopi na mojata dlanka.

Qup~o Siljanovski (S. . . . . . A)

SPOREDI Napravi sporedba so igrata na poetot i tvojata igra so snegulkite. Ima li razlika? [to zaklu~uva{, koga poetot si igral so snegulkite? [to ~uvstvuval vo taa igra? A {to ~uvstvuva{e ti? Vo ~etvrtiot stih poetot veli deka go slu{al nivniot {epot. [to misli{ ti, {to mu {epnuvale snegulkite?

72

Ako saka{ mo`e{ da go pro~ita{ i pred celata paralelka. Prepi{i go sostavot so ubav rakopis i isprati go na adresata na spisanieto {to go ~ita{. Potrudi se vo nego snegulkite da gi pretstavi{ kako `ivi su{testva {to nekoj ti gi ispra}a da si igraat so tebe ili da ti raska`at "nebesna# prikazna. mo`e{ da pi{uva{ i na ovoj naslov: "Snegulkata mi raska`a#. ako saka{. Organizirajte poseta na redakcijata i zapoznajte se so urednicite. a da £ odgovaraat na snegulkata. Zamisli deka ti {epka samo tebe.IZRAZI SE SO ZBOROVI! Napi{i sostav so naslov "Igrav so snegulkite#. Odberete interesen raskaz od va{eto spisanie in a naredniot ~as obrabotete go. da £ napi{e{ i nekoja poraka. Tie }e ve zapoznaat so na~inot na podgotovka na va{eto omileno spisanie. DETSKI PE^AT . da £ postavi{ pra{awe ili da gi zapi{e{ nejzinite {epoti. Ako ti se dopa|a pove}e. Redovno ispra}ajte va{i tvorbi.SITE SPISANIJA NAMENETI ZA DECATA Koe detsko spisanie go koristite vo va{eto u~ili{te? Koja rubrika ti e najinteresna? Koi pisateli naj~esto pi{uvaat za toa spisanie? [to ima vo zabavnata rubrika? So kogo ja popolnuva{? Koi drugi detski spisanija si gi sretnal? Sorabotuvajte so urednicite na va{eto detsko spisanie. Pro~itaj mu go sostavot na tvoeto drugar~e. KREIRAJ! Nacrtaj vo tetratkata na prvata prazna stranica edna golema snegulka. Okolu nea napi{i gi site zborovi i izrazi na koi }e se seti{. 73 . Mo`e{.

Si napravil li ti vakva dobrina? Koga? Kako? 74 . ni tro{ka hrana da smirat glad. Nikade crvec. Od radost blika detskata du{a {to dava spas! Mihail Janu{ev RAZGOVARAME ZA PESNATA Za kogo se zboruva vo pesnata? [to gi ma~elo pticite? Objasni zo{to pesnata ima vakov naslov.Koi ptici ne odletuvaat na topliot jug? Kako ja pre`ivuvaat zimata? DOBRINA Planina. Pticite gladni baraat zrna pod snegot mek. zemjata crna gi pokril sneg. pagaat zrnca od raka mila cel detski grst. Sletuva jato. protega gu{a se kolve v slast. pole. Prozorec negde otvora krila: na mrazot cvrst. Od`akot visok samo gi mami so topol ~ad.

prvata strofa na pe~atna kirilica.ANALIZIRAJ . 75 . a ti podredi gi vo tvojata tetratka: Radost vo du{ata Gladnite ptici Oxakot izmamnik Zrnca na mrazot Napi{i ja porakata na poetot.VOO^I .PODREDI Kolku sliki mo`e{ da nacrta{ za pesnata? Koe e osnovnoto ~uvstvo vo nea? Prepi{i gi zborovite od levata kolona. .~etvrtata strofa na rakopisni latini~ni bukvi. . . a potoa na sekoj zbor dodaj mu go zborot od desnata kolona so koj{to se rimuva: sneg glad mila crna cvrst spas du{a zrna mek grst ~ad krila gu{a slast Za sekoja strofa napi{avme po edna glavna misla (poetska slika). VE@BAJ UBAVO PI[UVANJE Prepi{i ja pesnata vo tetratkata na sledniov na~in: .tretata strofa na rakopisna kirilica.vtorata strofa so pe~atni latini~ni bukvi. Nie namerno go smenivme redosledot. ZA DOMA Nau~i ja pesnata naizust i izrecitiraj ja na sledniot ~as.

RAZMENI GO MISLEWETO Na kakov podarok se nadeva{ za Nova godina i Bo`i}? Razgovaraj za toa so drugar~eto do tebe. BO@I]NI SNEGULKI Kiko vnimatelno go namesti bo`i}noto ~orap~e pod elkata. Sega navistina znae{e {to }e posaka za Bo`i}: vera. .Se vikam Nade`da i ne sum slu~ajno tuka. Kiko! Posakaj da bidam ~esto so tebe! .mu re~e. Violeta \urovska 76 .. So fustan~e od pamuk i biserni ~evli~ki. za mig na negovata dlanka sleta u{te edna. Tancuva{e poubavo od site. na dlankite ima{e tri golemi kapki voda. Vera. Koga povtorno gi otvori.. Gi izmi so niv sonlivite o~i. i podaruvaj ja! Na Kiko s¢ mu se izme{a vo glavata. Izleze na terasata za da mu se poraduva na snegot. Potoa duvna vo nea za da go isprati bakne`ot. be{e igriva balerina. Sekoja godina dobiva mnogu podaroci. Na Kiko niz glava mu minaa stotina pra{awa.prodol`i.RAZMISLI . Mojata cel e mnogu blagorodna. .. Kiko ne mo`e{e da se izna~udi. Kiko podzina od ~udewe.pro{epna snegulkata. Ja protrese svojata glavi~ka i se pokloni: . Ja ispru`i dlankata za da ja fati . Jas treba da gi toplam srcata na lu|eto so nade`. Ima{e dolga kristalna kosa. pa godinava ne znae{e {to da posaka.Jas sum Vera .re~e. Sakaj ja i ti qubovta. ja bakna svojata staklesta dlanka.. Koga prestana. be{e prekrasna. Za da se uveri gi zatvori o~ite i izbroi do deset. Snegulkata. No. ne mo`e{e da im veruva na svoite o~i. Veruvam deka ima mnogu dobrina vo srcata na site lu|e. nade` i qubov vo srcata na site lu|e. vsu{nost..Jas sum Quba . Veruvaj vo mene. pa so qubezna nasmevka progovori: . Znae{ li zo{to me vikaat taka? Zatoa {to veruvam deka tvoeto srce e polno so dobrina. i mnogu sakam da mi podaruvaat qubov..Mojata kultura mi nalo`uva da se pretstavam . Gi okokori . I taa zatancuva na negovata dlanka. veruvaj vo mene! Posakaj da bidam ~esto so tebe! . Ne znae{e dali ova navistina mu se slu~uva. Obo`avam da podaruvam qubov .go posovetuva. a tie go rasonija podobro od koga bilo. nade` i qubov go stoplija negovoto srce i toj potskokna od radost. Nabrzo na negovata dlanka sleta u{te edna snegulka. Na Kiko napati mu se ~ine{e deka go kani da tancuvaat zaedno. Kiko. Mu padna po malku sram poradi toa. Toga{ zabele`a edna neobi~no golema snegulka. najubava dosega snegulka-balerina. A ti prijatel~e. Taa se zavrte nekolku pati na negovata dlanka. Mu gorea obrazite.

So {to e polno srceto na Vera? 3. Sostavi plan po redosledot koj ti go nudime. [to mestel Kiko? 2.SOSTAVI PLAN NA RASKAZOT Pro~itajte go raskazot i podelete go na pet logi~ki celini. So {to topli Nade`da? 4. Odgovorite na pra{awata }e ti pomognat vo sostavuvaweto na planot: Tema: (Za {to ili za kogo se zboruva vo raskazot?) Glavni misli: 1. So {to se ispolnilo srceto na Kiko? Vreme na nastanot: (Koga se slu~ila slu~kata?) Mesto na nastanot: (Kade se slu~il nastanot?) Poraka: ([to treba da ima vo srcata na site lu|e?) 77 . [to podaruva Quba? 5.

PRONAJDI I PREPI[I Pronajdi gi i prepi{i gi na latinica zborovite na Vera.) Eden zbor __________________________________ (Najva`niot zbor od raskazot {to ja objasnuva sodr`inata. Vo niv e ka`ano so {to treba da bide ispolneto na{eto srce. kako i razmisluvawata na Kiko. Nade`da i Quba. Pra{aj gi povozrasnite ili vidi na verskiot kalendar koga e verskiot praznik Vera. POTSETI SE . Smisli gi dijalozite me|u Kiko i snegulkite. Mo`ete da pi{uvate na listovi koi potoa }e gi istaknete na u~ilni~koto pano. Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj strip za raskazot. Quba i Nada i {to ozna~uva toj praznik. Prepi{i gi poslednite dve re~enici.) Simbol ili slika (Pretstavi ja sodr`inata vo edna slika.) Boja ________________________ (So koja boja }e gi pretstavi{ ~uvstvata od raskazot?) Dopolni: Edna od najdobrite raboti vo raskazot e ___________________ ([to sfatil glavniot lik?) 78 .SOZDAJ Potseti se {to e strip. SOSTAVI SKELETEN PRIKAZ Podelete se vo grupi po trojca. Pro~itajte go raskazot vnimatelno i potrudete se zaedni~ki vo tetratkite da napravite vakov prikaz na ovoj raskaz. Re~enica ___________________________________ (Za {to se zboruva vo tekstot?) Fraza (ubava misla) _________________________ (Se objasnuva najva`noto od raskazot.

Jana ja ~ita lektirata. _______ ~ita{ kniga. 79 .______ }e gi polevate cve}iwata. Prepi{i gi slednive re~enici. Zoran i Igor sme sosedi. no ne e prisutno PRIMENI GO NAU^ENOTO Prepi{i gi slednive re~enici.. }e gi polevate cve}iwata. ISKLU^OK: Samo zamenkata JAS ne zamenuva imenka.LI^NI ZAMENKI Razgledaj gi slednive re~enici vo parovi: 1. TOA TIE prvo lice vtoro lice treto lice Liceto koe govori Liceto na koe mu se govori Liceto za koe se govori.Taa ima belo ku~ence. Jas. Deteto }e u~i so mene.Toa }e u~i so mene. a na liniite napi{i ja li~nata zamenka {to odgovara: _________ mi podari kniga. a imenkite zameni gi so soodvetnata li~na zamenka: Stole recitira najdobro. Zamenkite koi gi zamenuvaat imiwata na licata se vikaat LI^NI ZAMENKI. Ana i Spase.------------------. Nikola. 4. izbri{i ja tablata! ---------------.Tie }e crtaat. _________ ste pobednici. Jane i Eli }e crtaat. ZABELE@I Koj zbor vo prvata re~enica go zamenil zborot toa? Koi tri zbora vo vtorata re~enica gi zamenil zborot tie? So koj zbor treba da ja zameni{ imenkata Nikola vo ~etvrtata re~enica? Koj zbor nedostasuva vo pettata re~enica? Koi vidovi zborovi se zameneti so zamenkite? ZAKLU^I Zborovite koi naj~esto gi zamenuvaat imenkite se vikaat ZAMENKI. -------------------------. Ivana i Bojan odat na balet. TAA. 2._____ izbri{i ja tablata! 5. Zora. Sosetkata ima belo ku~ence. 3. _______ }e igrame fudbal. Razmisli zo{to! Razgledaj ja tabelava: ednina mno`ina ednina mno`ina ednina mno`ina JAS NIE TI VIE TOJ. ------------------------.

ve pozdravuva i vi se pretstavuva: †Jas sum Novata godina. dodeka snegulki kako yvezdi pa|aat od vi{niot nebesen svod. Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al.. KAKO DOA\A NOVATA GODINA Tivko kako povev na veter niz beskrajno pole. vi se nasmevnuva. Darovi polno kraj elkata redi.ZAMISLI SI Vo no}ta sproti prvi januari ti i tvoeto drugar~e izleguvate na balkonot od tvojot dom. Zastanuva do vas. Odedna{ od neboto se spu{ta belosne`na kralica nakitena so bezbroj sjajni yvezdi. Du{ko Avramov 80 . Dojdov prvo kaj vas da vi gi ispolnam site va{i `elbi!# Koi `elbi }e pobara{ da ti bidat ispolneti? Napi{i gi vo tetratkata. potem prodol`uva od. vo docniot polno}en ~as. Novata godina v ruba belosne`na doa|a kaj nas..

81 . zapi{i go vo tvojata tetratka. Izlo`ete gi va{ite crte`i na izlo`benata tabla vo va{ata u~ilnica. vi{en i svod. za zna~eweto na slednive zborovi: povev. Pro~itaj gi glasno i objasni zo{to ti se dopadnaa tie stihovi? PRONAJDI Pronajdi gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi so svoi zborovi. otkako }e gi naredi darovite kraj elkata? A kade zaminuva starata godina otkako }e £ se potro{at denovite? Podvle~i gi so moliv~e stihovite koi najmnogu ti se dopadnaa. SOZDAVAJ Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj ja Novata godina onaka kako {to si ja zamisluva{. IZRAZI SE Kakva slika si zamisluva{e dodeka ja ~ita{e ovaa pesna? Kakvi ~uvstva pobudi kaj tebe? [to misli{. kade prodol`uva da odi Novata godina. a potoa razmeni go misleweto so tvoeto drugar~e. ruba. taka {to da se po~uvstvuva radosta {to te ispolnuva. RECITIRAJ IZRAZNO Nau~i ja pesnava napamet i recitiraj ja izrazno.OTKRIJ GO ZNA^EWETO NA ZBOROVITE Razmisli. Doma pismeno opi{i ja atmosferata na ~asot dodeka rabotevte. Otkako }e si gi razmenite mislewata i }e go utvrdite to~noto zna~ewe.

POVTORUVAM I SE PROVERUVAM
OPISNI PRIDAVKI Samoto ime mi poka`uva deka so opisnite pridavki se opi{uvaat predmetite i su{testvata. Tie stojat do imenkite i ozna~uvaat kakvo e ne{to. 1. Vo tetratkata }e gi prepi{am samo opisnite pridavki od slednava re~enica: Premrznatoto rusokoso devoj~e sedna vo edno zatskrieno kat~e me|u dve ku}i i go navle~e tenkoto fustan~e pod pomodrenite noze. 2. Ne se opisni pridavki i nema da gi prepi{am vo tetratkata: a) visoka, dobar b) drveni, selski v) vredni, dare`liv LI^NI ZAMENKI Li~nite zamenki mnogu lesno gi raspoznavam zatoa {to tie gi zamenuvaat imiwata na licata i zatoa se vikaat li~ni. 3. Pokraj sekoja li~na zamenka vo tetratkata }e opredelam koe lice go zamenuva i vo koj broj (ednina ili mno`ina): a) toj - __________; b) nie - _________ v) ti - ___________ 4. Sekoja istaknata imenka vo re~enicite }e ja zamenam so li~na zamenka: a) Decata crtaat. b) Goce i Dame se makedonski revolucioneri. v) Borjane, podaj mi go sun|erot! g) Ti i Ana polejte gi cve}iwata!

TEATAR Teatarot e golema i ubava zgrada vo koja se izveduvaat teatarski pretstavi. Mestoto kade {to se izveduva teatarskata pretstava se vika scena. Lu|eto koi se pojavuvaat na scenata i gi igraat likovite od pretstavata se vikaat glumci (akteri, artisti)

DETSKI PE^AT Site spisanija {to se nameneti za decata go so~inuvaat detskiot pe~at. Napisite i rubrikite vo niv se prilagodeni na potrebite i interesite na decata spored vozrasta. Imaat prekrasni ilustracii i zatoa se mnogu privle~ni za sekoe dete. Za vreme na zimskiot raspust }e napi{am nekolku tvorbi i }e gi ispratam na adresata od moeto spisanie. Vo eden od narednite broevi }e o~ekuvam da izleze moja tvorba, ako ja izbere urednikot. 82

Gi neguvam drugarstvoto i prijatelstvoto
LICEMER
Tuku{to se sprijatelile ~ovekot i peperugata sednale zaedno da ru~aat. Vremeto bilo sve`o, pa ~ovekot po~nal da si duva na racete. - [to pravi{? - go pra{ala peperugata ~ovekot. - Gi duvam racete za da gi stoplam - odgovoril ~ovekot. Ne{to podocna ~ovekot si naleal `e`ok ~aj od termosot i bidej}i ~ajot bil premnogu `e`ok, pred sekoja goltka, ~ovekot duval vo ~a{ata. - [to pravi{ sega? - pak pra{ala peperugata. - Go duvam ~ajot za da go izladam! - odgovoril ~ovekot. Iznenadena, peperugata vozvratila, odletuvaj}i: - Go raskinuvam prijatelstvoto! Ne sakam da si imam rabota so nekoj {to od ista usta duva i toplo i ladno! Ezop

VOO^I I ZAKLU^I Ti ve}e znae{ deka vo basnite naj~esto kako likovi gi sretnuvame `ivotnite, rastenijata, insektite. Osven peperugata, ~ij lik go sretna vo ovaa basna?

JA OTKRIVAM PORAKATA NA BASNATA Zo{to peperugata go raskinala prijatelstvoto so ~ovekot? Koi se tie lu|e †{to od ista usta duvaat i toplo i ladno?“ Kako }e gi nare~e{ takvite lu|e? Prepi{i tri od navedenive karakterni osobini za koi misli{ deka najmnogu im odgovaraat: licemerni, mrzlivi, qubopitni, neiskreni, dvoli~ni, nedobronamerni. Objasni zo{to ne bi sakal da ima{ takvo drugar~e. Napi{i ja so edna re~enica porakata od basnata. 83

RAZMISLI Ku~eto za razlika od ~ovekot, ima mnogu prijateli, bidej}i mavta so opa{kata, a ne so jazikot! Izvle~i zaklu~ok od ovaa mudra misla.

DRUGARSTVOTO E NE[TO SVETO
Drugarstvoto e ne{to sveto, drugarstvoto e ne{to krasno, drugarstvoto e v mirno leto bez oblaci nebo jasno. Koj drugari verni ima drugarstvoto cuti, trae, najiskreni ~uvstva budi, ko svetilnik vo nas sjae. Drugarstvoto e ne{to silno, drugarstvoto e ne{to lebno, drugarstvoto e sonce krilno, na site nas mnogu trebno. Koj drugari verni ima drugarstvoto dolgo trae, vozvi{eni `elbi ra|a, ko zornica yvezda sjae! Stojan Tarapuza

OTKRIJ GO ZNA^EWETO NA ZBOROVITE: Porazgovarajte so drugar~eto za zna~eweto na zborovite vozvi{eni (`elbi) i zornica (yvezda). Otkako }e bidete sigurni, zapi{ete go vo tetratkite.

84

Izmisli i izraboti originalen podarok za negoviot rodeneden. ZADA^A Napi{i vo tetratkata sedum re~enici so koi }e ka`e{ {to ne e drugarstvo. Pronajdi vo pesnata i zapi{i vo tetratkata {to s¢ e drugarstvoto. Koja sporedba ti se dopa|a pove}e? Objasni zo{to. SOZDAVAJ PO SOPSTVEN IZBOR Opi{i go tvojot najdobar drugar/ka. 2. Izmisli i ti edna sporedba za drugarstvoto i pro~itaj mu ja na drugar~eto. Kakov drugar treba da bide{ za da trae drugarstvoto? Otkrij vo vtorata i poslednata strofa. Tvoite izrabotki i sostavi mo`e{ da mu gi isprati{ i po po{ta za nekoj ubav povod. La`eweto ne e drugarstvo. Prodol`i sam posle dadenive dva primera: 1.RAZGOVARAME ZA GOLEMOTO ZNA^EWE NA DRUGARSTVOTO Objasni go naslovot na pesnata. Prepi{i ja vo tetratkata strofata koja najmnogu ti se dopadna. Nabroj u{te tri raboti koi za tebe se sveti. Napi{i sostav so naslov: †Koga se poka`av kako vistinski drugar#. Ne e drugarstvo i ako ~okoladoto go izede{ skri{um od drugarot. 85 . [to pretstavuva za tebe drugarstvoto? So kogo najmnogu se dru`i{? Zo{to? [to ti se dopa|a kaj nego? Pronajdi gi dvete sporedbi na drugarstvoto vo pesnata.

86 . }e go izedam. no nikoj ne mi otvori. pokraj dadenive: tri-~etiri. ___________________________________________. A jas se mislam kolku li da izlupam: pet ili {est? Zo{to ne mi ka`uva kolku to~no treba da izlupam? Ti kolku jabolka bi izlupil? Ako izlupam pet. Za sto denari mo`e da se kupat dvaesetina jabolka. So koi broevi e ozna~eno to~no koli~estvo? Nabroj gi! So koj broj ne e ozna~eno to~no koli~estvo? Kakvo koli~estvo e ozna~eno so nego? Broevite ozna~uvaat to~no i pribli`no koli~estvo.SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST DILEMA †Izlupi pet-{est jabolka da napravam pita#.mi veli mama. pa ako e vi{ok ednoto.. Na krajot odlu~uvam: }e izlupam sedum. desetina. Spored toa. mo`ebi pitata nema da bide dovolno so~na!? Ako izlupam {est. razlikuvame broevi za to~na (opredelena) brojnost i broevi za _______________ brojnost. Dopi{i vo tetratkata u{te pet broevi za pribli`na brojnost. mo`ebi nekoe jabolko }e bide crvlivo i povtorno }e bidat pet. dva-trinaeset. I taka e mnogu zdravo da se jadat sve`i jabolka! SOGLEDAJ I ZAKLU^I Zo{to devoj~eto e vo dilema kolku jabolka da izlupi? Ve}e znae{ deka broevite ozna~uvaat koli~estvo. V~era pro~itav triesetina stranici od lektirata. PRIMENI GO NAU^ENOTO Otkrij gi broevite za pribli`na brojnost vo slednive re~enici: Tri-~etiripati yvonev. Sam donesi zaklu~ok kako se obrazuvaat broevite za pribli`na brojnost. Tatko mi kupi pet banani i sedum-osumnaeset portokali.

{eesetina. pedeset. 941. 47.desetina . osum. dvanaeset. Slednive pove}ecifreni broevi zapi{i gi so zborovi: 22.pedeset i {est . triesetina i triesettina PRIMENI GO NAU^ENOTO Od slednive broevi za to~na brojnost obrazuvaj broevi za pribli`na brojnost i zapi{i gi: pet. 223.pedesetina 7-8. sto. dvaesetina. 12-13 Broevite dadeni so cifri napi{i gi so zborovi kako {to ti e poka`ano: .dveste trieset i osum (NE: dvesta!) . 87 . 356. Kako se pi{uvaat pove}ecifrenite broevi: spoeno ili odvoeno? So koe zbor~e (svrznik) se odvojuvaat poslednite dva broja vo pove}ecifrenite broevi? Izgovaraj gi glasno i obidi se da ja sogleda{ razlikata me|u: desetina i desettina. dvanaesetina i dvanaesettina.dva-tri . ~etiriesetina.pet-{esnaeset . 572 ZAKLU^I I ZAPI[I Kako se pi{uvaat broevite za pribli`na brojnost koi{to se obrazuvani od dva sosedni broja? A kako broevite obrazuvani od deseticite: desetina. osumdesetina.òrista ~etirieset i devet (NE: tristotini!) . 77..~etiristotini osumdeset i dve iljadi (NE: iqada!) 56.. 349.PI[UVAWE NA BROEVITE ZA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENITE BROEVI i 482 tri-~etir desetina 10 pet-{esnaeset pet 00 t 238 349 naese trieset osum sto 5 sum pede o 7 setina 56 dva-t 2 77 ri IZGOVORI I ZAPI[I VO TETRATKATA Izgovori gi glasno broevite za pribli`na brojnost i zapi{i gi vo tvojata tetratka: . 128.

Eden den zrnce. Se obidela da go potegne par~eto da go odvle~e. leka-poleka. da go podigaat i taka. Cel den bez zapir rabotelo mravjoto semejstvo. mravkata naedna{ na{la par~e leb nama~kano so marmalad. uspeale da go dovle~kaat do vlezot na dupkata. kolkavo par~e! ]e se sladime cela zima! . za{to da ne go izede nekoja ma~ka! . -O-ruk. Se vratila nazad i gi povikala site rodnini: . Gricnala malku od lebot i £ se storil vkusen . gric. Site bile umorni. Toga{ se podelile na grupi i . Potoa se naredile edna po druga i se obidele da go potegnat par~eto leb. Se obidela u{te edna{. Zabrzana po patot. Mu padnalo na nekoe dete koga odelo po patot.vikale i par~eto po~nalo da se pomrdnuva. eden den trov~e. Za{to zimata e dolga i te{ka. i }e si odmoraat od te{kata letna rabota. majko. Se rastr~ala niz poleto da najde zrnce ili trov~e da go dovle~e vku}i. SLO@NA DRU@INA Trgnala mravkata vzori na rabota.RAZMENI GO MISLEWETO Objasni mu na drugar~eto {to pretstavuva za tebe slogata. gric . o-ruk! . Se obidele da go vnesat. Slavka Maneva 88 .prevkusen.im rekla. a do ve~erta skladot bil poln so leb.go isekle na mali par~iwa. site mravki }e si sedat na toplo i }e si grickaat od letninata. Mravjata kolona zabrzano stignala do lebot.se raduvale mravkite.gric. -Lele. Mravkite u{te pozabrzano po~nale da se vrtkaat okolu nego. no par~eto ne se ni pomrdnuvalo. no ne uspeala. no ne bilo mo`no. no zadovolni od svr{enata rabota. Koga }e duvnat vetrovite.Pobrzajte da go dovle~eme.

muzej ili kupete CD-iwa za va{ite potrebi. So koj del od raskazot }e ja povrze{ ovaa pogovorka: Zrno po zrno poga~a? Pronajdi u{te pogovorki {to mo`e da se povrzat so ovoj raskaz. Slo`na dru`ina i planina potkreva.koja osobina. So sobranite pari posetete teatarska pretstava. Izrabotete plakat so koj{to }e gi pokanite va{ite drugar~iwa od drugite oddelenija da gi kupat va{ite slatki proizvodi. 89 . kino.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT [to te voodu{evi vo ovoj raskaz za mravkite? Pro~itaj go u{te edna{ delot kade {to e opi{ano kako mravkite uspeale par~eto leb da go dovle~kaat do vlezot na dupkata. pokraj rabotlivosta. gi krasi? Kako se ~uvstvuvale mravkite po zavr{enata rabota? Koi lu|e se sporeduvaat so mravkite? PRONAJDI Pronajdi ja i objasni ja povrzanosta na slednive dve pogovorki so tekstot: Koj se trudi ne dengubi. SORABOTUVAJ VO PROEKTOT Bidete vredni kako mravkite. Kolku vreme im bilo potrebno da go napravat toa? [to ti ka`uva toa za mravkite . a potoa da go vnesat vo nea. Dogovorete se i organizirajte "Sladok pana|ur#.

Kuku{. Ako ne mo`e{ da najde{ ni{to. GOCE najsvetlata yvezda srede yvezdi roj. GOCE srce i du{a na Makedonija. Gligor Popovski 90 . ZAPOMNI Na 4 fevruari 1872 godina se rodil golemiot makedonski revolucioner Goce Del~ev. raskaz ili slika od Goce Del~ev. NA[ GOCE GOCE ime na znamiwata na{i so zlato izvezeno. GOCE srce vo srcata na{i najdlaboko vlezeno. pra{aj gi povozrasnite za nego. GOCE na{a krepka misla i povik za boj! GOCE sonce na{e {to ve~no n¢ gree. zapi{i vo tetratkata i pak bidi podgotven za ~asot. GOCE pesna na{a {to milno se pee. Pirin. GOCE zemja na{a.PRETHODNI AKTIVNOSTI Potrudi se da najde{ pesna. Pelagonija.

Potrudi se vo tvojot glas da se po~uvstvuva gordost. 91 .KOJ E GOCE? Za koj Goce poetot pee vo ovaa pesna? [to znae{ ti za nego? Kade se nao|a negoviot grob? Si go posetil li? Vo pesnata ima prekrasni misli za Goce koj e sporeden so najvrednite ne{ta vo na{iot `ivot. Zo{to poetot veli deka e srce i du{a na Makedonija? [to po~uvstvuva dodeka ja ~ita{e pesnata? VE@BAJ IZRAZNO RECITIRAWE Pro~itaj ja pesnata nekolkupati vo sebe i zamisli si so kakov ton }e gi ~ita{ ovie stihovi pred tvoite drugar~iwa. sre}a. Izberete najdobar recitator. Ilustriraj ja pesnata taka {to }e se potrudi{ {to pove}e poetski sliki da gi dolovi{ so crte`. Diskutirajte za site poedine~no. hrabrost. VE@BAJ PISMENO IZRAZUVAWE Prepi{i gi trite strofi od pesnata koi najmnogu ti se dopadnaa so rakopisni latini~ni bukvi. Pi{uvaj najubavo {to mo`e{ za da doka`e{ deka ja saka{ tatkovinata i nejzinite heroi.

a {iroka nasmevka £ go ukrasi liceto.RAZMISLI . Vistinska. majmun~e. kako i sekoga{. majmun~e. ..Sega i jas }e mu ispratam ~estitka na ovaa adresa . draga babi~ke. .. . ~estitkata glasno ja ~ita{e gledaj}i vo monitorot. povelete .Da. Vo nea go gleda i svojot vnuk Traj~e... Posebno ja pozdravi baba mu. A i taa nego. .pra{a baba mu. Damjan u{te pro~ita: .i go zatvori telefonot naluteno. majmun. Traj~e?! .Nema ama .. seta †skisnata# i sneveselena. .Ama. [to mo`e toj? A {to ne mo`e? ^ESTITKA Traj~e im isprati ~estitka preku internet na svojot bratu~ed i na negovite roditeli. gledaj}i vo kompjuterot. jahu.Na ovaa: trale. O~ite £ svetnaa od radost.. se znae. da mu ka`am od kogo e .. . bez majmun~iwa! Razbirate li vie dvajca. kom .trale. . bez nikakvi majmun~iwa. ili ne?! Sakam po{tarot da mi donese ~estitka koja{to }e ja stavam na televizorot. †Marko Cepenkov#..Na koja adresa. koja mnogu si ja saka.Alo. . . . babo.re~e Damjan. kom . javi se od mobilen.Slu{aj ti Traj~e..Daj da mu se javam po telefon . vnu~ko? . so adresa.. .Od imeto na site doma . so marka. Za {to stanuva zbor? Razgovaraj so tvoeto drugar~e za kompjuterot..Eve.. ..A. Po tri dena dojde po{tarot so ~estitka... Jas znam deka tvojata adresa e ul.. to~ka. majmun~e . Naum Popeski 92 . .A tebe. babo . majmun~e edno .re~e baba mu. lozinka. bratu~edot na Traj~e.. majka na negoviot tatko.RAZMENI GO MISLEWETO Razgledaj gi ovie zborovi: e-mail. ti posakuvam dobro zdravje i dolg `ivot! Damjan. Pa na sekoj {to }e dojde na gosti. Sega postojano gleda vo ~estitkata vrz televizorot.Vie dvajca mo`ete taka da si ~estitate.. Babata ja oblea vedrina. Va{iot Traj~e . ama jas sakam ~estitka.

93 . Kako ti naj~esto pra}a{ ~estitki za koja bilo prigoda? Mo`e{ li preku mobilen da ~estita{ ne{to? Kako? POTSETI SE [to e internet? Kako mo`e{ da razgovara{ so nekogo preku Internet? [to treba da napi{e{ tvojata poraka da stigne tamu kade {to treba? BIDI SOVREMEN So pomo{ na nastavnikot napravete elektronska ~estitka. Koga }e se otvori va{eto po{tensko sanda~e. Najubavite ~estitki i poraki otpe~atete gi na pe~ata~ i zaka~ete gi na panoto. Pronajdete ja e-mail adresata na onoj na kogo }e mu ja ispratite. ^estitajte rodenden preku mobilen telefon so ispra}awe na SMS-poraka. Vklu~ete se na Internetprogramite Internet Explorer ili na Mozilla Firefox. Napi{ete ja va{ata e-mail adresa i lozinkata (password).DA RAZGOVARAME Kako ispratil Traj~e ~estitka? Koj se nalutil na takvata ~estitka? Zo{to? [to pobarala taa? Pro~itaj gi nejzinite zborovi. napi{ete ja adresata na onoj na kogo }e mu ja ispratite po{tata.

MI RE^E Site sme drugari. so drugar koga se deli! Ti rekov... Se otvoraat kataden. MI RE^E# Na drugar~eto do tebe {epni mu ne{to {to tebe ti e interesno. Ti rekov. mi re~e . Ovoj znae tolku. prijateli. 94 .za s¢ {to n¢ sre}ava. sosedi. ova sre}no detstvo podolgo da trae! Vasil Mukaetov TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Ovaa pesna ja najdovme vo zbirkata pesni so istiot naslov na avtorot Vasil Mukaetov. I taka neka se prenese igrata do posledniot u~enik. mi re~e. Ti rekov. mi re~e .. kako bistar potok. ovoj ne bil tamu. neli. mi re~e. ti rekov. v {kolo kako edno semejstvo. \erdani od tajni od uvo na uvo niz klupite {kolski. a toa neka mu {epne na drugar~eto zad nego.za s¢ {to se se}ava{! S¢ e ubavo. `ubori.. ko biserni {kolki.poleka te~e! Ovoj izvor-biser bi podzaprel malku. Sekoj so sekogo: Sum ~ul. Pa i ova detstvo..U^ESTVUVAJ VO IGRATA "TI REKOV. Za site ubavi raboti na svetov. Ti rekov! Na ulica. Kakva e atmosferata vo paralelkata? TI REKOV. samo ako znae: . se peni i ..Eh kolku bi sakal. Ti prepora~uvame da ja pozajmi{ od biblioteka i da u`iva{ vo ~itaweto na prekrasnite pesni.

Izmisli i ti edna sporedba za nego. 95 . neli. Objasni ja mislata iska`ana so stihot: †S¢ e ubavo.ISKA@I GI TVOITE ^UVSTVA [to ~uvstvuva{ po ~itaweto na ovaa pesna? Napravi sporedba na atmosferata vo tvojata paralelka i atmosferata naslikana vo pesnata. Objasni zo{to ti se dopa|a najmnogu. so drugar koga se deli!# Objasni zo{to i ti bi sakal †ova sre}no detstvo podolgo da trae#? Pronajdi gi trite sporedbi vo pesnata i zapi{i ja najubavata spored tebe. NA ^ASOT PO LIKOVNO Nacrtaj se sebe vo igrata na po~etokot na ~asot ili vo trkaleznata masa. Izlo`ete gi va{ite crte`i na u~ilni~koto pano. Poetot detstvoto go sporedil so bister potok. ORGANIZIRAJTE DISKUSIJA Naredete se site vo golem krug so stol~iwata i organizirajte diskusija (vozrasnite bi ja narekle TRKALEZNA MASA) za ubavinata i va`nosta na drugarstvoto i me|usebnata dobra komunikacija so site lu|e.

Vo tvojata tetratka nacrtaj vakva tabela i popolni ja: Potseti se vo koj raskaz od ovoj u~ebnik se opi{ani ubavinite i prednostite na `ivotot na selo. .Se vikam Mir~e! Tato dobi rabota vo edna grade`na firma. slu{na del od prepirkata i pomirlivo re~e: . Vo prvoto polugodie u~el vo seloto Zrnok. Toj se pretstavi: .RAZMISLI . Tuka im se skina kavgata. A vie od pogolemite ili pomalite gradovi. A na{iov Dime. odite na izlet v selo. Dobre dojde. `uborliva reki~ka so ripki.A vie v grad nemate nivi i lozja. Mir~e ja prifati rakata i re~e: . Mir~e! .ne mu ostana dol`en Mir~e gledaj}i go pravo v o~i. PREPIRKA Vo oddelenieto na Dime dojde nov u~enik. koja stoe{e do vratata. ni asfaltirani parkinzi ni golem stadion! ..@ivotot mo`e i treba da bide ubav nasekade .Gra|an~e! .i v selo i v grad! Decata koi se rodeni v selo.Prosti.zagrgori celoto oddelenie! Velko Nedelkovski 96 . . Mir~e! I jas bi sakal da bidam selan~e. Bea qubopitni da doznaat ne{to pove}e za novoto drugar~e. sandaci so p~eli. Decata odvaj do~ekaa da yvoni za golemiot odmor. trevnati poljanki.se rasprika`a Mir~e. .A vie v selo nemate ni supermarket.se per~i Dime. Ova polugodie negovite roditeli se preselija vo Skopje.mu nabroi Dime.Dobre dojde-e-e-eee! .Ovde v grad nemate ~ist vozduh. I jas sakam da bidam gra|an~e! U~itelkata Katerina. I dvajcata mol~at. .Tamu na selo nemate mnogukatnici. doa|aat vo poseta na gradot. .RAZMENI GO MISLEWETO Navedi gi sli~nostite i razlikite me|u seloto i gradot. novi drugarstva. I sedna vo poslednata klupa.. pred site mu re~e: .borbeno se protivstavi Mir~e.]e bideme prvi drugari. selo pozitivno negativno grad Smenete gi tetratkite so drugar~eto od tvojata klupa i pro~itaj go negovoto mislewe. [to }e se slu~i? Koj }e popu{ti? Dime prv podade raka i re~e: .Selan~e! . ni kino ni teatar! . izvorska voda i doma{ni `ivotni vo dvorot! . Taka se slu~uvaat novi poznanstva. koj umee da bide i neprijaten i zadorko.

[to misli{ zo{to Dime prestanal da se prepira? Pro~itaj gi zborovite na u~itelkata Katerina. Od koi mesta ima{ drugar~iwa? [to ti e interesno kaj niv? 97 . ^itajte go samo govorot na likovite. [to misli{ za toa {to go rekla? Donesi svoj zaklu~ok koj e vo pravo? Objasni zo{to taka misli{. Kako deluva{e na tebe ovaa prepirka? Zo{to ne ja opravduva{? Pronajdi gi re~enicite vo koi se istaknati ubavinite na seloto. [to mu nedostasuva na gradot? Pro~itaj gi zborovite na Mir~e.KOJ E VO PRAVO? O`ivete ja prepirkata. Odberete dve drugar~iwa {to }e bidat Dime i Mir~e i edno devoj~e {to }e bide u~itelkata. Pro~itaj gi glasno.

mn. Va{ite stavovi pretstavete gi vo ozna~enite poliwa. `enski rod sreden edn. mn. rod mn. Pro~itajte gi va{ite trudovi i izberete najubav sostav. Sporedete gi va{ite iskazi i spored niv donesete zaklu~ok kade e poubavo da se `ivee. slika ~uvstvo zvuci vrska so mojot `ivot VE@BAJ PISMENO IZRAZUVAWE Opi{i {to najmnogu ti se dopa|a vo tvoeto selo ili grad..Prepirka#. edn. G L A G O L I minato vreme sega{no vreme idno vreme O P I S N I P R I D A V K I 98 . JAZI^NA VE@BA Popolni vakva tabela so zborovi od raskazot .ISKA@I GO SVOJOT STAV Podelete se na dve grupi: selan~iwa i gra|an~iwa. I M E N K I ma{ki rod edn. Tabelata neka ja izraboti na kompjuter va{ata u~itelka i neka vi ja podeli otpe~atena na hartija.

Dejstvoto se vr{elo vo minatoto. Site slu{aa vnimatelno.Povtoruvav . 3. 2.Dejstvoto }e se vr{i vo _______. Nie u~ime za glagoli. ]e povtoruvam . Utre }e povtoruvam za zamenki. 3. V~era povtoruvav za imenki. Majka mi mi kupi nova bluza.VREME KAJ GLAGOLITE Razgledaj gi glagolite vo trite re~enici: 1. Dejstvoto mo`e da se vr{i vo _________. Aleksandar _______ pismo. Ovoj glagol e vo idno vreme. Nie }e ________ za nea. Povtoruvam . Spored toa kaj glagolite razlikuvame tri vremiwa: SEGA[NO. Ovoj glagol e vo __________.Dejstvoto se vr{i sega. Ovoj glagol e vo minato vreme. SOGLEDAJ I DOPOLNI (vo tetratkata) Spored {to se razlikuvaat glagolite vo trite re~enici? Koga se vr{elo dejstvoto vo prvata re~enica? Koga vo vtorata? A koga }e se vr{i dejstvoto vo tretata re~enica? 1. sega{nosta i ____________. MINATOST VE@BA ZA DOMA Nacrtaj vakva tabela vo tetratkata i dopolni gi praznite poliwa so glagoli {to }e go ozna~at baranoto vreme: gledav SEGA[NOST IDNOST u~at sakaa crtame }e u~at }e kupi{ nose{e 99 . ZAKLU^I I ZAPOMNI Glagolite ozna~uvaat dejstvo. MINATO I IDNO VREME. Tie go ozna~uvaat i _________vo koe se vr{i dejstvoto. Biljana }e odi na natprevar. 2. Denes povtoruvam za pridavki. dodeka zboruvame za nego.

pa karawe padna i tuka i doma a po povedenie . so nabrano ~elo: †De`uren. I jasno .RAZMISLI . Se znae: treba da se ka`e ~esno! Vo xebot go gme~i bonbon~eto †pec# propelte~i †ne znam# .. znaete. OCENKA PO DRUGARSTVO Na odmorot.ka`ete vie! Tome Arsovski 100 . pa neka se seli.RAZMENI GO MISLEWETO Ti se slu~ilo nekoe drugar~e da bide obvineto za gre{ka {to si ja napravil ti? Kako se ~uvstvuva{e potoa? Porazgovarajte za ova so drugar~eto. No Boki e drugar od visoka klasa.izla`a svesno! Boki e proslaven nemirko. No pravednik toga{ }e be{e! I normalno. }e mu zalepea. ~ie e ova nevideno delo?# A de`uren .kaznet }e be{e Zoki. po drugarstvo kec. neli..Boki. v igra. borej}i se ma{ki.kec! Da ka`eme . so ~evelot Zoran go izgreba yidot.. A toa {to Zoki vinata svoja ja premol~a mirno za drug da strada? I koja ocenka drugarstvoto takvo zaslu`uva . poka`a po cena na najstra{na kazna od koja tri dni ni spie ni jade..klasnata vedna{ vide i pra{a po dol`nost. Stanal. pa trepka...

Raska`i zo{to se poka`a kako kukavica i dozvoli da nastrada tvoeto nevino drugar~e. Na krajot izvle~ete zaklu~oci za postapkite na dvajcata i zapi{ete gi na tabla i vo svoite tetratki.BRANAM Podelete se na dve grupi: ednata grupa neka gi osuduva postapkite na dvajcata.RAZGOVARAME ZA DRUGARSTVOTO VO PESNATA Kako go ocenuva{ drugarstvoto na Boki? Misli{ li deka se poka`al kako vistinski drugar? Zo{to taka misli{? Kako bi postapil ti vo takva situacija? Kakva ocenka dobil po povedenie. a drugata neka gi brani. Objasni zo{to ja prezede vinata na vinovnikot i ponese tolku golema kazna. Zoki Boki 101 . ODBERI SI ZADA^A ZA PISMENO IZRAZUVAWE Ti si Zoki. Iznesi gi svoite stavovi za nivnite postapki. a kakva po drugarstvo? Kako ja ocenuva{ postapkata na Zoki? Zo{to misli{ deka postapil nepravedno? Spored tebe kako trebalo da postapi Zoki? Zo{to taka misli{? OSUDUVAM . Pritoa sekoj neka go obrazlo`i svojot stav. Misli{ li deka tvojata postapka e poka`uvawe na vistinsko drugarstvo? Raska`i ja slu~kata od gledi{te na eden od sou~enicite na Zoki i Boki. Vo dolnite pravoagolnici obrazlo`i zo{to sekoj od niv ja dobil taa ocena od tebe. Po~uvstvuva li gri`a na sovesta? Ti si Boki. OCENI Vo vakva tabela {to }e ja napravi{ vo tetratkata pokraj imiwata na Zoki i Boki napi{i ja tvojata ocenka za drugarstvo.

3. osum.Razlikuvam broevi za to~no opredelena brojnost i broevi za pribli`na brojnost. VREME KAJ GLAGOLITE Kaj glagolite razlikuvam sega{no. ~etiri. pet.Prepirka# na str. Od dadenite broevi }e obrazuvam broevi so pribli`na brojnost: sedum. minato i idno vreme. PI[UVAWE NA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENI BROEVI SO ZBOROVI 1.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST Znam deka broevite ozna~uvaat to~no i pribli`no koli~estvo. So upotreba na trite glagolski vremiwa raska`i kako go proslavivte rodendenot na tvoeto drugar~e. 2.. 16. osumnaeset. Vo tetratkata }e gi prepi{am samo broevite za to~na brojnost od slednava re~enica: Dve drugar~iwa im ostavija hrana na tri-~etiri premrznati vrap~iwa koi stoeja na edna granka. devet. dva. Vo vakva tabela vnesi gi glagolite od raskazot . 1. Sega }e gi prepi{am samo broevite za pribli`na brojnost: Pet-{est vredni u~enici so dve lopati i tri-~etiri metli go is~istija snegot od dvorot na edna baba. 459. 11. 1000. tri. Slednite broevi }e gi prepi{am so zborovi: 37. 1. {est. ]e gi ka`am samo pravilno napi{anite broevi za pribli`na brojnost: a) dva-tri b) dvestotini-tristotini v) dva-trista g) desetina d) pet-{esnaeset |) petnaeset-{esnaeset 2. Znam deka vremeto kaj glagolite go opredeluvam spored vremeto vo koe se vr{elo dejstvoto. 222. 96 minato vreme sega{no vreme idno vreme 102 . 2. 71.

Se gri`am za okolinata VALKANATA U^ILNICA U~itelkata vleze vo u~ilnicata i vedna{ se namurti. {to vidovme: struganici od moliv.. [to e najva`no od s¢ {to treba da pravi{ za da bide navistina najubava tvojata u~ilnica? 103 . frleni hartii. u~itelke? .. .povtori u~itelkata i u{te pota`no n¢ pogledna. iako site sedevme mirno na svoite mesta. zo{to velite taka. Nie za~udeno se poglednavme eden so drug. lu{pi od son~ogled.Hm! Neubava gletka! .Mo{ne grda gletka! . Pobarajte pomo{ i od va{ite roditeli. No. Liljana Eftimova PRI^INI . koga vi e te{ko da ja odr`uvate ~ista va{ata u~ilnica? Site zasrameno gi navednavme glavite. Kolku e valkana! A v~era site do eden u~estvuvavte vo akcijata †Sakame ~ist grad#! Kako }e go is~istite gradot.POSLEDICI Koja e pri~inata poradi koja u~itelkata bila ta`na? Na {to se posledica navednatite glavi na u~enicite? Kako treba da se odnesuvaat u~enicite za da ne bide ta`na nivnata u~itelka? Zo{to treba sekoj u~enik da vnimava na higienata vo u~ilnicata kako i vo svojot dom i sekade kade {to se dvi`i? PREDLO@I Saka{ li da bide najubava tvojata u~ilnica i so nea da se gordee{? Iznesi ja svojata ideja kako da ja ukrasite va{ata u~ilnica i da ja napravite prijatno kat~e za prestoj i u~enje.se osmeli da pra{a Ra{o. No.ta`no re~e u~itelkata. Razgledajte gi site va{i idei i odberete gi tie {to mo`ete da gi realizirate. .Poglednete ja samo u~ilnicava. . Navistina grda slika.

[to se odnesuva do boite. }e ve nad`iveam i dvete. prijatelki! Kade ste trgnale? Hartesa i Platnesa: Trgnavme da kupuvame. N¢ ima vo pove}e boi i vidovi otkolku vas . so {to }e se pofali{? Platnesa: Jas? Mene me pra{uva{? E. odam i {u{kam. Se slu{a eko-pesnata) Zemeno od praktikata 104 . A da te pra{am dali voop{to si vlegla vo cve}arnica? Plastesa: Ne!. Ve~na sum. Hartesa: Se razbira. opstojuvam so vekovi. za kakvi ~uda zboruva{ ti. za mojata trajnost i da ne zboruvam. Delata me krasat. sekoga{ sum mu pri raka na mojot sopstvenik. Toj se gordee so mene. (Im se obra}a na decata) Taka li e.. Priznavam deka sum takva.) Plastesa: (izleguva od samoposluga i im se obra}a na drugite dve kesiwakukli) Dobar den. pesna so ekolo{ka sodr`ina.hartiite. Plastesa: Ste mo`ele i poubavo da se oble~ete. Jas so zborovi ne se falam. No. deca? Ka`ete mu na ova kesi{te kolku razni boi ima samo vo va{eto blok~e so kola`-hartija. ne mo`e da bide na{ prijatel. Takvi kako tebe tamu ne yirnale. Plastesa: Za kakvi dela. Sekoj proizvod bi sakal da go ponesam.plastikite. Platnesa: Najdobrata na{a karakterna osobina e {to lesno se reciklirame i pominuvame od eden vo drug korisen vid. Plastesa: Kako se osmeluva{ da me navreduva{? Hartesa: Pro{etaj okolu pa }e vidi{. Poglednete me mene! Kolku e vesela mojata obleka. se gleda deka ni{to ne znae{ za nas . oble~eni vo tonovi po najnovata moda. ajde da najdeme re{enie za mene kako problem! Hartesa i Ajde.ha .ha! A moite rodnini vistinski manekenki. za da storam ne{to za ovoj svet koj{to se davi vo |ubre od takvi kako tebe. Hartesa: Uf! Uf! Se fali{ so svoite mani. no mislam deka vo sekoj pogled sum podobra od tebe. HARTESA I PLATNESA (Se pu{ta muzika. Jas. So gordost }e ti se pofalam deka izlegov od kov~egot na baba mi. ha . zaedni~ki da pobarame re{enie za plasti~nite Platnesa: kesi! (Ja pregrnuvaat Plastesa i se gubat od scenata. ako saka{ da znae{. Plastesa: (Se obra}a na Platnesa) A ti pak. Cvetnite aran`mani se vitkaat vo moite krep-sestri~ki so najveselite boi na svetot. Tvoite raznobojni partali se mavtaat po site grmu{ki i granki! Onoj koj prirodata ja gu{i i true. platneno kese? So {to }e se pofali partalka kako tebe? Platnesa: Samo ti ima{ dobro mislewe za sebe. pa malku e neskromno. Plastesa: Ja pobedivte mojata gordost..PLASTESA. Se pojavuvaat kuklite i igraat spored ritamot na muzikata. de~iwa.

kola` i krep-hartija i Platnesa od razli~ni vidovi tekstil. Hartesa od hartieni }esi. 105 . Koj tekst ne treba da go ~itate pri dramskata izvedba? Na ~asot po Likovno obrazovanie izrabotete gi kuklite: Plastesa od plasti~ni }esiwa. Zaka~ete gi na stap~iwa. Izvedete kuklena pretstava vo va{eto oddelenie.RAZGOVARAME ZA DRAMSKIOT TEKST Koi likovi gi sretna vo ovoj dramski tekst? Koja e najgolemata falbaxika i najgolemiot zagaduva~? Kade s¢ mo`eme da ja sretneme Hartesa? Koja }esa opstojuva so vekovi? O@IVEJTE GO TEKSTOT ^itajte go tekstot po ulogi i ve`bajte dramsko ~itawe.

Napi{i vo tetratkata vo kakva ambala`a se spakuvani slednive proizvodi: mleko. Sekoja grupa }e ima zada~a da sobere: prvata grupa . Mo`e da se reciklira: hartija. pa{teta. DOZNAJ POVE]E Od enciklopedii ili od Internet doznajte kolku drvja se spasuvaat so reciklirawe na starata hartija.konzervi.ZAPOMNI Ne e sekoj otpad |ubre za frlawe. Ne zaboravete da se fotografirate i fotografiite da gi zalepite vo knigata. Organizirajte se vo odreden termin vo va{eto u~ili{te da dojdat rabotnici so specijalni vozila i da go soberat otpadot {to ste go sobrale. aluminium. Toa }e bide nagrada za va{iot vlo`en trud. maslo za jadewe i mineralna voda. plastika. ~okolado.stari stakleni predmeti ~etvrtata grupa . 106 . Ako oddelno se sobira toj mo`e da se preraboti (da se reciklira) i od nego da se dobijat novi proizvodi. Va{ite pogolemi drugar~iwa neka stavat nekolku fotografii na veb-stranicata na va{eto u~ili{te. Doznaj zo{to. bonbon. Procesot koga od ne{to staro pravime novo se vika reciklirawe. staklo. kolku energija se za{teduva so reciklirawe na edno plasti~no {i{e i edna konzerva.stara hartija vtorata grupa . `elezo. U^ESTVUVAJ VO PROEKTOT NA PARALELKATA Mnogu ~esto se zboruva za {tetata od upotrebata na plasti~nite }esi.plasti~ni {i{iwa. So {to mo`e da se zamenat? [to se pravi so starata hartija {to ja sobiravte vo zaedni~ka akcija? Podelete se na ~etiri grupi. }esi tretata grupa . Zapi{uvajte ja va{ata aktivnost i izrabotete kniga za recikliraweto. sok. Sekoja grupa neka ja poseti firmata koja vo va{ata op{tina e zadol`ena da go reciklira otpadot i neka go prosledi procesot na reciklirawe.

ukrasi go mojot grad: proektiraj drvca mladi. za na{ite mudri gosti: dedovci so srca vreli. da slu`i za na{a cel: za za za za igrawe broenica. Kosara Go~kova 107 . rasad mlad i zelen list zatoa te molam pak crtaj proekt so mal park. prekrasen e mojot grad. no mu treba vozduh ~ist. igrawe krienica. Proektantu. a pred nego zelen del. ~i~ko mlad. i nekolku klupi prosti. babi~ki so kosi beli. In`eneru.21 Mart e Den na ekologijata i prv proleten den Kakvi aktivnosti obi~no prezemate vo va{eto u~ili{te na ovoj den? PISMO OD DECATA NA GOLEMIOT GRAD Dobar ~i~ko in`ener proektiraj soliter. ima kaj nas koj da sadi. ~i~ko mlad. bezbedna tr~anica. topka i brkanica.

google. proektant. DOZNAJ POVE]E Kako se vika ~ovekot koj proektira zgradi i parkovi? Koi se najgolemite i najuredenite parkovi vo svetot? Koi se najvisokite zgradi vo svetot? Ovie i mnogu drugi ne{ta mo`e{ da gi doznae{ od enciklopedii ili od internet ako prebara{ na www. RAZUBAVETE JA OKOLINATA Prezemete akcija za redovno razubavuvawe na va{iot u~ili{ten dvor.wikipedia. Koga }e go zabele`at va{eto anga`irawe }e bidete mnogu gordi na svoeto delo. ukrasete go listot. stavete go vo plik i ispratete go do proektantot vo va{ata op{tina. Ne zaboravete deka plakatot treba da bide interesen i da privle~e vnimanie.com ili na www.VE@BI ZA IZRAZNO ^ITAWE ^itaj ja pesnata izrazno. 108 . Zamolete go da vi vrati odgovor na molbata od pesnata. Pravete go toa sekoj den. Mo`ebi koga }e porasne{.mk. proekt. i ti }e bide{ proektant i }e proektira{ zgradi i parkovi kakvi {to im se potrebni na decata. BIDETE DOSETLIVI Prepi{ete ja pesnata na list najubavo {to mo`ete. Vnimavaj vo tvojot glas da se po~uvstvuva molba i `elba za veseli igri i spokojni denovi. proektiraj i rasad. KREIRAJTE Izrabotete EKO-plakat koj }e go istaknete na vidno mesto vo u~ili{teto i koj }e gi pottikne drugite da razmisluvaat ekolo{ki.org. Bidete primer za ostanatite oddelenija i povikajte gi da vi se pridru`at. ZNA^EWE NA ZBOROVITE Otkrij go i zapi{i go zna~eweto na slednive zborovi: soliter.

mnogu ti blagodaram mila {to me rodi. napati mi li~i{ na planinska vila. Poli~na si. Obidi se vo kusiot sostav da gi zabele`i{ svoite razmisluvawa vo u~ili{nata tetratka. NA MOJATA MAJKA Tvojata misla majko. Kako yvezdi sjajni se tvoite o~i od niv dewe. majko. Nenad Xambazov 109 . nema ni{to pomilo od tebe na svetot. Pi{uvaj pet minuti bez prekin. ne`na kako svila. no}e dobrina se to~i. Krotka si ko srna. niz `ivotot me vodi. glasot kako slavej nautro mi pee.ISKA@I SE Razmisli so {to s¢ bi ja sporedil svojata majka i nejzinata qubov kon tebe.RAZMISLI . Pro~itaj {to si napi{al. Tvojot lik ko sonce me topli i gree. duri i od cvetot.

So pomo{ na sporedbite od pesnite i porakata na poetot izrazi ja tvojata qubov kon tvojata majka i blagodarnost za s¢ {to pravi za tebe. [to e zaedni~ko za niv? ISTAKNI GI SPOREDBITE Sporedbite od pesnata zapi{i gi vo tetratkata vaka: Maj~iniot lik . Napravi sporedba so sporedbite na tvojata majka vo petminutniot sostav.____________ Majkata e krotka .kako sonce topli i gree Maj~iniot glas . Preto~i ja tvojata qubov vo ~estitkata i ~estitaj £ go praznikot 8 Mart.___________ Maj~inite o~i se . peperutka i drugi raboti na koi }e te navede fantazijata. Na nea mo`e{ da kreira{ cvet. stap~iwa za u{i. 110 .__________ Majkata e ne`na . sonce.___________ IZRAZI SE Zapi{i ja porakata vo tetratkata {to }e ja pronajde{ vo poslednata strofa.RAZGOVARAME ZA PESNATA [to te voodu{evi vo ovaa pesna? Na ~ija majka poetot £ ja posvetil ovaa pesna? Zo{to ovie prekrasni stihovi mo`e da se odnesuvaat na sekoja majka? Pronajdi vo stihovite so {to poetot ja sporeduva svojata majka. BIDI KREATIVEN Na ~asot po Likovno obrazovanie so pomo{ na pamu~ni top~iwa vo boja. lepilo i hartija vo boja napravi ~estitka za tvojata majka.

[arenata peperuga ne`no leta od cvet na cvet. Prepi{i pet re~enici od raskazot . 4. 5. Tie se glavni ~lenovi na re~enicata . Koj }e odi na izlet? ________ 3. Vo site ~etiri re~enici gi sretnav zborovite _________ i _________. podmet. a na praznata linija napi{i go odgovorot na sekoe pra{awe: 1. Gream Bel go otkril telefonot.Prepirka# na str. Koj igra so topka? [to pristigna? Filip proletta podmet. So odgovorot na sekoe pra{awe ti go dobi podmetot vo sekoja re~enica. 3. Drugarstvoto e mnogu vredno. a koga pra{aweto {to. [to e mnogu vredno? ___________ ZAKLU^I Podmetot vo re~enicata ozna~uva koj go vr{i dejstvoto. 2. Filip igra so topka. [arenata peperuga leta. Moreto e soleno.. 111 . So koe pra{awe go barame podmetot vo re~enicata? Sam zaklu~i koga }e go postavi{ pra{aweto koj.GLAVNI ^LENOVI NA RE^ENICATA Prosledi gi ~etirite re~enici i zabele`i koi dva zbora }e gi sretne{ vo site ~etiri re~enici: 1. U~enicite }e odat na izlet. 96 i vo sekoja od niv podvle~i go podmetot. Goce Del~ev zaginal vo s. DOMA[NA ZADA^A Podvle~i go so moliv~e podmetot vo sekoja re~enica: 1. Pristigna proletta. Zemjodelcite gi oraat nivite.PODMET I PRIROK. 3. Koj igra so topka? _______ 2. Kitot e najgolemit cica~. [arenata peperuga leta od cvet na cvet. 4. Peperugata leta. Sostavi pet re~enici i podvle~i go podmetot. [to pristigna? ________ 4. 2. Banica. PODMET Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka.

kakov e. 5. Na{eto u~ili{te e ubavo. 2.PRIROK DAMJAN U^I. 112 . Prirokot poka`uva {to raboti podmetot. 103. Sostavi pet re~enici. Topkata se skina.). 3. Vardar izvira od Vrutok. Podvle~i gi so moliv~e prirocite vo raskazot †Valkanata u~ilnica# na str. So koi pra{awa najlesno }e go najde{ prirokot? PRIMENI GO NAU^ENOTO Prepi{i gi slednive re~enici vo tetratkata i vo sekoja od niv podvle~i go prirokot: 1. a prirokot so crvena boi~ka... a potoa podvle~i go podmetot so sina. {to se slu~uva so nego. Pticite gradat gnezdo. Koj ja vr{i rabotata? [to raboti Damjan? Damjan U~i PODMET PRIROK SOGLEDAJ I ZAKLU^I Vtoriot glaven ~len na re~enicata se vika ________. 4. Racin e roden vo Veles.

Ne vo eden den.sekoja godina na Osmi mart da £ podaruvame samo cve}e. Utrovo site vo oddelenieto na †golemo# razgovarame za denot na `enite.. ]e doznaete s¢ po red. na u~itelkata {to da £ podarime.Nekoj mi svika na set glas: 113 . Toa e nad`iveano ve}e.. Edni predlo`ija edno. ama jas na site nivni predlozi im staviv †veto#! ..ZAPOZNAJ SE Nacrtaj vo tvojata tetratka kamenen cvet onaka kako {to ti go zamisluva{. †vrijam# od inspiracija.. .. ete.trista ne{ta mo`at da mi †teknat#. Predlagam da £ podarime ne{to trajno i pred s¢ . .originalno! Ete..im rekov.Sme{no e . treti treto. molam.. od denes ve}e }e postoi i takvo ~udo! Prekrasen kamenen cvet .. kolku ova da vi zvu~i neverojatno i †ludo#. Pablo Pikaso e golem {panski slikar na 20 vek od svetski glas. Poka`i mu go na tvoeto drugar~e. I denes po stoti pat se najdov vo takva situacija. taka mislam jas. Mo`am da re~am duri i banalno. drugi drugo. Kaj mene ideite nikako da seknat.. KAMENEN CVET Ste videle li nekoga{ ili nekade kamenen cvet? Ne?! Dobro. dobro... Ama. Ednostavno. ami sal vo eden mig . S¢ si e vo red..edinstven na ovoj vek! Kade li e? Poleka... Ne sum iznenaden.

Prifa}am! . skulptura.Taka }e napravi{ mal re~nik od zborovite ~ie zna~ewe ne ti be{e dovolno jasno. Sega sum doma.. minijatura.. se znae. Vasko.. Denes e sreda. Vasko. banalno. Pravam skulptura.Ta neli u~itelkata te nare~e †na{ nov Pikasko#. taka site storija. originalno. mazni i raznobojni kam~iwa... se razotidoa. Spomenot na nas ve~no da £ trae. minijatura.. Odberete si po edno i na nego napi{ete gi svoite inicijali.Od kade ti se. ka`i! .... Vo o~ite im zaigraa qubopitni plamen~iwa. zo{to u~itelkata }e bide voodu{evena od kameniot cvet? Otkrij {to e toa vo raskazot {to te potse}a na pesna. I vedna{ otr~av doma i za pet minuti donesov polno kese so ubavi.mu rekov. Od site nas.. inicijali.. Me bocna pa go †presekov#: . SOSTAVI RE^NIK Porazgovaraj so drugar~eto za zna~eweto na slednive zborovi: sal. vidoa-ne vidoa. Site se v~udovidoa koga gi vidoa. Napravi sporedba so tvoeto drugar~e od klupata. za u~itelkata... Golemi i mali.vo cvet... 114 . pa.. . Sam sedam. Doma zapi{i go zna~eweto na sekoj zbor vo tvojata tetratka.. Osmi mart e v sabota..E.. pa kako {to im ka`av.Gi sobrav dodeka patuvav kraj ohridskite pla`i! Eve.. drugoto e moja rabota! Prvo ne{to si promrmorija. veto. Odbranite kam~iwa gi lepam i edno kraj drugo vnimatelno gi redam. gi ima vo site boi. Mo`ete site da si odite. inspiracija. Ti smisli ne{to. Potoa. Kam~iwata so inicijali .. Poslu`i se so Re~nikot na makedonskiot jazik ili pobaraj pomo{ od nekoj vozrasen.. Kiro Donev RAZGOVARAME ZA IDEJATA NA VASKO Zo{to u~itelkata go narekla Vasko †na{ nov Pikasko#? Zo{to te voodu{evi idejata na Vasko? Od kolku kam~iwa }e bide izraboten kameniot cvet za u~itelkata? [to imalo na sekoe kam~e? Koja e razlikata me|u sve`iot cvet i cvetot od kam~iwa? [to misli{ ti..

MINI AVTOBIOGRAFIJA BEZ FOTOGRAFIJA NA PISATELOT KIRO DONEV Moite roditeli me donele na svet vo mnogu nezgodno vreme: na 21 mart 1942 godina. ]e go sretnete i vo †Zbrkanata skazna# ili najdobro vo †Mojot svet#. Takov sum i sega. a za pobeda go smetam sekoj nov den. kaj †^etirino`nite ricari# ili vo dru{tvo na †Vnukot na majorot#. p~enka. {i{arki. Samo neka vi ka`e. Zamislete si: prv den na proletta i namesto nad mojata lulka da letaat lastovi~ki i slavej~iwa. 115 . Od mene tolku . a potoa tvojata izrabotka podari £ ja na tvojata majka ili na tvojata u~itelka. me|u †Dalaverite na Dobre Lo{iot#. Porazi ne priznavam.) i izraboti slika ili nekoj predmet spored tvoja ideja. So dobra misla za s¢ i sekogo. Toa neka bide proizvod na va{ umstven ili ra~en trud. lu{pi od orevi ili le{nici. Me pra{uvate zo{to sum se odlu~il da pi{uvam za deca. Vi velam: Jas pi{uvam za deteto vo mene koe nikako ne saka da porasne. Za{to so igra i smea najzdravo se raste. Avtobiografija e literaturno delo vo koe pisatelot zboruva samiot za sebe. Istoto vi go sovetuvam i vam. volnica i sl. grmele avioni. nasekade tre{tele bombi. hartieni cevki. SRABOTI NA ^ASOT PO LIKOVNO Odberi si materijal (kam~iwa. ]e go sretnete vo mojot †Vesel ZOO-park#. na neboto nad moeto rodno selo Monospitovo. Zo{to? Pobarajte go vo moite pesni.sega vie ste na red. krp~iwa. Odberete gi najinteresnite idei i realizirajte gi. Ama jas samo sum si gukal i sum se sme{kal. Napravete izlo`ba od va{ite izrabotki.KA@I JA TVOJATA IDEJA Razmisli i ka`i i ti nekoja ideja kako da ja iznenadite va{ata u~itelka za Osmi mart ili za krajot na u~ebnata godina. besneel voen po`ar. le}a. raskazi i romani. Da zaspivate i da se budite so nasmevka na liceto. zrna grav.

OD DETSKITE SRCA Otkrij od pesnata na tvoeto drugar~e {to s¢ pretstavuva majkata za nego. 116 . Objasni zo{to i za tebe †Majkata e svetla yvezda na temno nebo {to sveti# Napi{i i ti pesni~ka za tvojata majka i podari £ ja za nejziniot rodenden ili nekoj drug povod. Potrudi se da ja upotrebi{ rimata kako {to napravilo tvoeto drugar~e.

Sveti Kiril i Metodij”. OU . Skopje Qubovta kon majkata i blagodarnosta za s¢ ona {to go pravi za tebe se izrazuva so sekoja tvoja dobra postapka. nacrtaj ja tvojata majka i zalepi ja na vratata od fri`iderot. 117 .OD DETSKITE SRCA Mario Trifunov IV1. Taa }e bide presre}na. Ako si talentiran crta~..

kon tebe rodno selo. ko grut~e ~isto belo skrieno tamu le`i{ ti moe malo selo. Ti pra}am topol pozdrav ti sne`no grut~e belo. trepkaat bezbroj yvezdi nad tebe sekoja ve~er. spomen na selsko {kolo. mislite moi letaat. Vo prolet kolku milo roj ptici v {uma peat plodovi kolku slatki vo leto `olti zreat. Kraj tebe bister potok niz doloj brzo te~e.Zo{to go saka{ svoeto rodno selo/grad? MOETO SELO Daleku tamu na jug. maj~ino toplo krilo. Od tebe spomen ~uvam vo srce moe milo. Van~o Nikoleski 118 .

po kogo MTV snimi prekrasen seriski film. Podvle~i gi so moliv~e rimuvanite zborovi. pesna . Prepi{i gi stihovite vo tetratkata.smea. Odberi si koi dva zbora }e gi rimuva{: vra}am . narodnite predanija.. Ohrid): Kako selsko dete ja zapoznav ubavinata na na{ata tatkovina. negovite obi~ai. podocna kako selski u~itel. nie ti go prepora~uvame romanot za deca .. PISATELOT ZA SEBE VAN^O NIKOLESKI (1912 g.JA OTKRIVAM QUBOVTA KON RODNOTO MESTO Zo{to poetot mu ispra}a topol pozdrav na svoeto rodno selo? Kade se nao|a? [to ~uvstvuva poetot kon svoeto rodno selo? Otkrij od stihovite zo{to poetot si go saka tolku mnogu svoeto selo.yvon. son . Ohridsko . Sekoja strofa otkriva po edna prekrasna poetska slika koja poetot ja naslikal so zborovi. legendi i prikazni. Pronajdi vo prvata strofa so {to poetot go sporeduva svoeto selo. a i da gi iska`am na onoj jazik so koj narodniot genij so vekovi ja ~uval i do~uval na{ata narodna samobit. SOZDAVAJ Obidi se da napi{e{ u{te edna strofa {to }e £ ja dodade{ na pesnata.Vol{ebnoto samar~e#.. go zasakav i prou~uvav negoviot `ivot vo minatoto i vo dene{ninata.. Koi ubavini go krasat? Objasni so svoi zborovi. Odberi ja najubavata spored tebe i opi{i ja.. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Od mnogute negovi dela. Crvena Voda.lesna. mnogu gi zasakav decata i taa qubov zapo~nav da ja izrazuvam niz stihovi.pra}am. Kako dete na narodot. Seto toa mi ovozmo`i da izbiram interesni temi za decata. Potseti se za {to pridonesuva rimata vo pesnata. s. 119 .1980 g. bea .

So sebe gi povel i ministrite. jas mu odgovoriv . a ministrite ostanale da mislat {to pra{al gospodarot. Makedonska narodna prikazna 120 . a jas mu odgovoriv deka mo`am i ko`ite da im gi oderam. ~estiti caru.]e vi ka`am. odel i videl mnogu sela i gradovi. }e ve otpu{tam. Posle me pra{a dali mo`am da gi ostri`am ovnite. . Ponatamu gi pra{al ministrite: . Ministrite si oti{le zasrameni. CAROT I ORA^OT Si bil eden car. ta vi gi odrav ko`ite. Eden den trgnal niz carstvoto da vidi {to ima me|u narodot. {to te pra{a carot? .[to go pra{av ora~ot i {to mi odgovori toj? Ministrite se zamislile. .Od trieset godini! .PRETHODNA PODGOTOVKA Pobaraj od povozrasnite ~lenovi od tvoeto semejstvo da ti raska`at nekoja makedonska narodna prikazna koja im e omilena. Carot si odminal. a ovni nema{e.Ora~u. . Taka odej}i.Dobar den.Ovaa planina odamna li e pokriena so sneg? . Dojdovte kaj mene i jas vi gi zedov site `oltici. samo da mi padnat. ora~u! . a za minister }e go zemam ovoj starec zatoa {to toj vedna{ mi odgovori. Ne mo`ele da se dosetat.Pomislete se! . pa se vratile kaj ora~ot. a {to odgovoril ora~ot.od trieset godini.rekol carot. pra{a za stri`ewe ovni. Toga{ ora~ot rekol: . ko`ite }e im gi oderam. . . A vie ste ovnite. pominal pokraj eden ora~. Raska`i im ja ti na tvoite drugar~iwa. Ministrite nemale drugo {to da pravat pa se soglasile.Carot me pra{a za mojata glava . Ti pra{a za snegot na planinata.A mo`e{ li da gi ostri`e{ ovie ovni? . ama }e mi gi dadete site `oltici {to gi imate. a planina nema{e. Carot si oti{ol.Ne znaeme. Ne mo`ele ni{to da odgovorat.odamna li e pobelena.Ako ne mi odgovorite.Dal ti Bog dobro! . Odel.More.

b) Ne im go ka`al odgovorot na ministrite. PROSLEDETE NA ^ASOT Na Makedonskata televizija. sekoj den vo 10 ~asot i 20 minuti se emituva makedonska narodna prikazna. Ima mnogu na~ini. v) Ministrite se iskarale i istepale koj da mu go ka`e odgovorot na carot. na prvata programa. Preraska`i ja prikaznata vo tetratkata. Nie ti nudime tri: a) Ora~ot gi zel zlatnicite. koi akteri igraat vo nea.DA RAZGOVARAME So kogo se sretnal carot? Za {to razgovarale? Kakva zada~a dobile ministrite? Kako do{le do odgovorot? Pro~itaj go mudroto objasnuvawe na ora~ot. Iska`i se kako ti e pointeresna prikaznata . Odberi eden od ovie na~ini ili smisli drug kraj po tvoja `elba. Prosledete edna makedonska narodna prikazna i zapi{ete: naslov na prikaznata. koj e re`iser. IZRAZI SE PISMENO Preraska`i ja prikaznata no taka {to }e £ go smeni{ krajot. no gi ka`al ministrite na carot.koga ja ~ita{ ili koga ja gleda{ na televizija? 121 .

1. Mo`am sam da sostavam dve re~enici i da opredelam podmet i prirok. cve}e.Moeto selo#. Lesno gi opredeluvam podmetot i prirokot. Slednive re~enici }e gi prepi{am vo tetratkata i }e gi dopolnam so podmet ili prirok: a) Kiril ______sladoled. 122 . avtorot na pesnata . Napi{i nekolku sporedbi so koi }e ja opi{e{ tvojata majka? 5. Kiro Donev. rano. g) Violeta _______ cve}iwa. tekstovi. a prirokot poka`uva {to raboti podmetot. b)______ ja donese lastovi~kata. a prirokot so crvena boi~ka: Marija. v) ______ pla~e. pi{uva.Pismo od decata od golemiot grad# zaedni~ko e: a) napi{ani se vo stihovi b) ja razvivaat ekolo{kata svest v) imaat ist avtor.. pristigna. Od koja makedonska narodna prikazna nau~i deka decata rano nau~ile da se ~uvaat od opasnostite {to gi demnat od lu|eto? 2. 1. 2. proletta.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM GLAVNI ^LENOVI VO RE^ENICATA . Od slednive zborovi vo tetratkata }e sostavam tri re~enici i }e go podvle~am podmetot so sina.PODMET I PRIROK Znam koi se glavni delovi vo re~enicata. Podmetot vo re~enicata poka`uva koj ({to) go vr{i dejstvoto ili se nao|a vo nekoja sostojba.. 3. go napi{al romanot: a) Spomenka b) Goce Del~ev v) Ajdu~ka ~e{ma 3. humoristi~ni.. Van~o Nikoleski. Originalniot podarok koj go smislil Vasko Pikasko e: a) cve}e odgledano od u~enicite b) cvet napraven od raznobojni kam~iwa v) cvet nacrtan od najdobriot crta~ 4. Odgovorite na slednive barawa pi{uvaj gi so latini~ni bukvi vo tvojata tetratka. Za . kupi.Valkanata u~ilnica# i .

PTICI So vetrot tancuvaat v zanes. na kriljata proletta ja nosat. Nad ezero sinevina galat. kako deca v nemir {to gorat. Zo{to poetot veli deka pticite ja nosat proletta na kriljata? Kakvi kopne`i raspeanite ptici ti palat vo srceto? I POETSKITE SLIKI ^itaj ja pesnata vo sebe i so moliv~e obele`uvaj ja sekoja poetska slika. V son~evina sinolika tonat. a se setilo tvoeto drugar~e. I poleto i gorata cvetna poubavi. Kolku poetski sliki otkri? Opi{i ja poetskata slika {to najmnogu ti se dopa|a. So kogo poetot gi sporeduva pticite vo let? Objasni ja sporedbata. vo srcata kopne`i ni palat. se vivnale nad pole i gora. ubavici pesni {to si glasat. Pro~itaj mu na drugar~eto i dopi{i gi vidovite ptici za koi ne si se setil. poli~ni se so niv. Vo beskrajot niz igra se gonat i se kapat vo utrinska rosa. denot iden v ne`nosti go krasat. Pero Milenkoski OTKRIJ GI ^UVSTVATA Koi ~uvstva gi pobudi kaj tebe ovaa pesna? Obidi se da ja objasni{ taa "~udna sre}a {to v srce mi yvoni#. [tom gi vidam so pesni da letnat.Ja po~ituvam razli~nosta Nabroj gi site vidovi ptici {to gi znae{. ISKA@I GI SVOITE STAVOVI Pticite se va`en del od `ivotnata sredina. ~udna sre}a vo srce mi yvoni. Kako se odnesuva{ ti kon niv? Kako se gri`i{ za pticite koi prezimuvaat kaj nas? 123 . Razigrani vo prekrasen tanec. Prepi{i nekolku poetski izrazi {to te voodu{evuvaat.

Zo{to lu|eto na ovoj den se la`at me|u sebe. kratko na minuvanje. so smea se nagostivme potoa si prostivme. a kakvo namurteniot. Lagite gi slavevme slatko se nasmeavme. Kakvo ~uvstvo predizvikuva kaj tebe nasmeaniot lik. APRILSKA Me izlaga te izlagav. Vo du{ata arlili-li-li mi nasadi karanfili. Me izlaga te izlagav. no nikoj nikomu ne mu se luti? Kakvi lagi i {egi treba da se ka`uvaat na ovoj †mil den za {eguvanje#? Objasni kako gi razbira{ poslednite dva stiha od pesnata. 124 . Risto Dav~evski RAZGOVARAME ZA PESNATA [to po~uvstvuva otkako ja slu{na ovaa pesna? Objasni ja mislata na poetot †mil den za {eguvanje#. Me izlaga te izlagav i samo {to zaminavme gri`ite gi skinavme. mil den za {eguvanje! Me izlaga te izlagav.NAPRAVI SPOREDBA Nacrtaj vo tvojata tetratka so nekolku potezi dva lika: nasmean i namurten. Me izlaga te izlagav.

Napravi sporedba so tvoeto spisanie {to go ~ita{. . .prvi april. vo dvojka ili grupno. PODGOTVI IZVE[TAJ Za naredniot ~as podgotvi izve{taj za maskenbalot vo tvoeto u~ili{te.koj u~estvuva{e vo nego. Kolkupati mese~no izleguva od pe~at? U^ESTVUVAJ VO NATPREVAROT ZA NAJDUHOVITA [EGA Predlo`ete mu na va{iot u~itel da organizira natprevar vo izvedba (dramatizacija) na najduhovita {ega.koi bea pobednici. .SOZDAVAJ Izmisli u{te dva stiha za da ja zavr{i{ zapo~natata {esta strofa: Me izlaga te izlagav __________________________ __________________________ PRODOL@I SO AKTIVNOSTITE NA ^ASOT PO TEHNI^KO OBRAZOVANIE Za u~ili{niot prvoaprilski maskenbal podgotvi interesna maska i u~estvuvaj vo natprevarot za najuspe{na maska vo tvoeto u~ili{te.kakvi nagradi dobija pobednicite. 125 .kade i koga se odr`a maskenbalot. PRO^ITAJ VO DNEVNIOT PE^AT Pronajdi i pro~itaj vo dnevniot pe~at kade se odr`uvale natprevari i drugi manifestacii za odbele`uvawe na Denot na {egata . . Izve{tajot treba da gi sodr`i slednive podatoci: .kakvi maski podgotvile u~esnicite. [egata mo`e da ja prezentira{ sam. Koi dnevni vesnici se ~itaat vo tvoeto semejstvo? Nabroj gi naslovite i na drugite dnevni vesnici {to gi znae{. Na natprevarot neka se prijavi sekoj koj saka. Donesi sam zaklu~ok koi vesnici spa|aat vo DNEVEN PE^AT.

nikoga{ ne dozna deka navredata boli pove}e i od rana. Edna{ ~avkata £ podvikna na mladata cre{na: . koj ne ja saka rodenata majka! . ... ubavice! Zarem ne ti pre~i onaa starica? .~avko! . Kako mo`e jazikot da kr{i koski? Pronajdi i drugi pogovorki so ista poraka! NAVREDA Na rit~eto ima{e dve cre{ni. mlada.E.Ej. A KOSKI KR[I. vitka. .Pra{aj me ne{to poumno.. tokmu jas ja istrkalav malku ponastrana. vetrot ne mo`e{e da se vozdr`i.ja pra{a.se navredi drvoto.... IZRAZI SE Objasni kako ja razbira{ ovaa narodna pogovorka. Ima{e samo u{te dve granki. dali ja saka{ svojata majka? . zatoa treba pomalku da drdori{! I da znae{ deka starata cre{na e nejzina majka. Pred pove}e godini edna nejzina semka. Ednata be{e stara i {upliva.Pa. . nagrdena. Nejzinite rasko{ni granki ja pravea u{te poubava. A nedaleku od nea raste{e druga cre{na..A ti ~avko. A i taa nekoga{ be{e mlada i ubava. Gorjan Petrevski 126 . . ^avkata se zasrami i bez zbor odleta. I bidej}i be{e obi~na ~avka. Dodeka pak.Narodna pogovorka: JAZIKOT KOSKI NEMA.raska`uva{e toj. Samo so gor~ina se nasmevna. A starata cre{na ne re~e ni{to.gordeliva be{e ~avkata.. Ete. osakatena. od nea iznikna mladovo drvo.

Taka }e go napravi{ planot na raskazot po kogo }e go preraska`e{ mnogu lesno. Razmisli za poinakov kraj na raskazot! ZNA^EWE NA ZBOROVITE Razgovaraj so tvoite roditeli i pronajdi go zna~eweto na slednive zborovi: drdori vitka rasko{na - DOMA[NA ZADA^A Preraska`i go raskazov vo tetratkata spored planot {to go napravi. VE@BAM IZRAZNO ^ITAWE Pro~itaj go ovoj raskaz pred tvoite roditeli.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT [to te voodu{evi vo ovoj raskaz? Pronajdi ja re~enicata od koja doznava{ deka starata cre{na e navredena. Menuvaj ja i bojata na glasot za da gi imitira{ ~avkata. 127 . Pritoa potrudi se re~enicite da gi pro~ita{ so pravilna intonacija. vetrot i mladata cre{na. FORMULIRAJ NASLOVI NA CELINITE ^itaj go raskazov tivko. obele`i gi so moliv~e logi~kite celini i daj im naslov. Objasni ja porakata na pisatelot. POSTAVI PRA[AWA Postavi £ dve pra{awa na mladata cre{na i dve pra{awa na vetrot. Od kogo ~avkata zasrameno odletala bez zbor? Objasni kako ja razbira{ poslednata re~enica.

imaat isto zna~ewe kako i zborot so kogo se povrzani so strelkite. Site go ozna~uvaat poimot ODEWE ili KNIGA. PRIMENI GO NAU^ENOTO Za sekoj zbor pronajdi po eden ili pove}e zborovi so isto ili sli~no zna~ewe i zapi{i gi vo vakva tabela: govori ka`uva ku}a ulica vesel obuvki patiki ~izmi u~itel roditel majka Prepi{i go sledniov tekst.. Za da postigneme pogolema slikovitost i preciznost vo iska`uvaweto ~esto koristime razli~ni zborovi {to imaat isto ili sli~no zna~ewe. zameni go so zbor {to ima isto ili sli~no zna~ewe: †. So izgrevot na sonceto vedna{ }e is~eznat. Ne~ujno. Ama nivniot `ivot e kus. Vo cvetnata gradina trendafilot `edno go o~ekuva{e plisokot na son~evite zraci.. svetkaa bezbroj kapki rosa.Na istok osamnuva{e novoto utro. Pritoa sekoj zbor napi{an so sina boja.. Bez {um.# 128 . kako biserni zrna.ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE SOGLEDAJ I ZAKLU^I se dvi`i ~ekori brza doa|a tr~a dnevnik u~ebnik roman slikovnica re~nik ODI KNIGA Zborovite od desnata kolona iako se razli~ni po forma.. Niz negovite cvetovi.

129 . Nabrgu }e se ~ue{e i grubiot cvrkot na golemite i grubi pilenca. Imam mnogu prijateli. Taka tekstot }e ja dobie svojata celosna smisla i ubavina: Daleku od na{ata nova ku}a ima{e edno nisko drvo so retka kro{na. Kakov e Tome? ZAKLU^I Pronajdi zbor tamu kade {to nedostasuva i ka`i mu go na drugar~eto do tebe: den no} bogat bolest zdravje visok dobri grdo nizok lo{i utro glad qubi umna smel svetlo sitost mrazi Kakvo zna~ewe imaat zborovite {to im gi dodade na dadenite zborovi? VE@BI Prepi{i go sledniov tekst. (Pticite si zaminaa vo toplite krai{ta) 3. Pritoa sekoj zbor napi{an so rozova boja zameni go so zbor {to ima sprotivno zna~ewe.ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE Cvetko e vesel. Pticite se vratija od studenite krai{ta. 4. Deneska imav lo{ den. Prepi{i gi re~enicite vo tetratkata. Na najniskata granka sekoja prolet dve ta`ni ptici go obnovuvaa staroto golemo gnezdo. 2. Pritoa potrudi se vo sekoja re~enica da zameni{ po eden ili dva zbora so sprotivno zna~ewe: 1. Moeto letalo letna nagore. Koga }e potporasnea i tie n¢ rasta`uvaa so svojata ta`na pesna.

{at~e da go lapne! Bla`e Koneski Daj mi gi ra~iwata. pee sme{na pesna. [to bara? Ogan~e. ti se smee{ kako izvor~e: te~e smea vo brazdi~ka bistra. ti se smee{ kako srebro. a sega ti mu ja pee{ na nekoe detence.bobence. a do nego .jagot~e. skokotliva igra za prstiwata za no`iwata: Maloto prste prosence. a do nego . IGRA SO DETE Na }erka mi Milo. po zeleni trevki.POTSETI SE Potseti se na nekoja pesni~ka {to ti ja peele dodeka si bil mal. a do nego . Vlezi. ~uk! Koj ~uka? Stojan~e. vrap~e da go ~apne. zemi si. Ka`i mu ja na tvoeto drugar~e od klupata. a do nego . 130 . na{ata igra da si ja po~neme stara i prosta: ^uk.le{ni~e.grozjence. zdru`i gi prstiwata.

grav~e (vo isto~nite govori) Pronajdi gi i zapi{i gi vo tetratkata site zborovi so koi se iska`uva ne{to malo ili milo. ra~iwata. 131 .RAZGOVARAME ZA PESNATA Na koj period od detstvoto te potseti ovaa pesna? Na kogo mu ja posvetil pesnata poetot Bla`e Koneski? Na koja vozrast bila negovata }erka koga £ gi peel ovie pesni~ki? Koe silno ~uvstvo na poetot e izrazeno vo ovaa pesna? Najdi gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi. ZADA^A Nau~i ja pesnata napamet i recitiraj ja na ~asot. ogan~e. KOJ E BLA@E KONESKI Ka`i mu na drugar~eto {to znae{ za poetot. izvor~e. Povtorete {to ste nau~ile.proso (od milost) bobence .? GO ZBOGATUVAM RE^NIKOT prosence . Stojan~e. Zapi{i vo tetratkata i ti nekoja detska zalagalka. zaedno pobarajte vo prvata tema od ovoj u~ebnik i pro~itajte glasno.. Izberete najdobar recitator.. ZABELE@I Koi dve strofi se zalagalki koi najverojatno i tebe so niv te zaigruvale tvoite roditeli ili babi i dedovci. Ako si zaboravil. Kakov efekt se postignuva so slednive zborovi: prstiwata.

Toa bea ubavi prazni~ni denovi. za da ne se "sker{et#. No. A ako pak ti kupile patiki. toa be{e radost golema. bidej}i sekoj den ne e Veligden. so cvetni granki od ovo{kite i so crveni jajca staveni na pamuk vo ko{ni~kata. Deca so beli pleteni ko{ni~ki. kako {to velime vo Vev~ani. Eden od tie veligdenski denovi be{e isto taka interesen i zabaven za nas decata. na u~ili{te site bevme izgoreni vo kosite. odevme v crkva. za da "se ker{ime#.POTSETI SE I RASKA@I Potseti se na edno tvoe interesno do`ivuvawe od minatiot Veligden i raska`i mu go na drugar~eto do tebe. Da ti e `al da stapne{ so niv na patot. Site bevme oble~eni vo ne{to ubavo. za{to poleka. koga kru`evme okolu crkvata i so sve}i si gi gorevme kosite na glavite. U~ili{niot dvor tie denovi be{e poln so lu{pi od veligdenskite jajca vo razni boi. vo novo pleteno xemper~e. VELIGDEN Veligden. Naum Popeski 132 . novi gumeni opin~iwa. So ko{ni~kata so crveni jajca. toj rasko{en proleten i prazni~en den e nezaboraven. Odevme i so po dve-tri crveni jajca vo u~ili{nite torbi. a so nego i krajot na u~ebnata godina. potoa vleguvavme vo "normalen kolosek#. da gi pee popot. no sigurno se bli`e{e letoto.

preku knigava †Spomeni vo sliki#. Ti. a vo site zaedno sum jas. me|u koricite na ovaa kniga. so spomeni koi slikovito zboruvaat za tie nezaboravni denovi od moeto detstvo vo Vev~ani. }e se sretne{ so moeto detstvo.. {to u{te im bilo interesno i zabavno na decata? Kako izgledal u~ili{niot dvor za vreme na veligdenskite praznici? Pronajdi gi i podvle~i gi so moliv~e dvata zbora {to ne se literaturni. vo pazuvite na planinata Jablanica.. Ona {to e novo i interesno za tebe zapi{i go vo tetratkata. PREPORAKA ZA ^ITAWE Pobaraj ja vo tvojata biblioteka i pro~itaj ja knigata †Spomeni vo sliki# od Naum Popeski 133 . po~ituvan ~itatelu. a eve. Del od moeto detstvo opeav vo stihozbirkata †Detelinka so ~etiri lista#. PISATELOT NAUM POPESKI ZA SEBE Detstvoto e mojot neiscrpen izvor na inspiracija. Sekoj zapis vo knigava e prikazna za sebe. baba i dedo za veligdenskite obi~ai vo nivniot kraj. Napi{i ja nivnata literaturna forma.RAZGOVARAME ZA RASKAZOT Opi{i {to nosele decata od Vev~ani koga odele v crkva na Veligden? Kako bile oble~eni? Pokraj obi~aite vo crkvata. deteto vev~an~e od pedesettite godini na 20 vek. Po {to ti e poznato tebe seloto Vev~ani? DOZNAJ I ZAPI[I Razgovaraj so tvoite roditeli. sega u{te edno navra}awe.

Natprevaruvajte se koj }e ka`e pove}epati edna brzozborka bez gre{ka. [umi {uma od {u{lawe {tuka {utre od du{kawe ama ni{to ne nadu{i {to za{u{ka da dou{i.zapostavi go.da sfati. {u-{u. Vasil Pujoski ZNA^EWE NA ZBOROVITE {tukna . napu{ti go katil .bez rogovi) {u{lawe . [U[KA^ [U[KA [UTRE DU[KA Ne{to {u{na. [turo {utre du{kaweto vetre ti e {u{kaweto batali go. [u-{u. glupavo (od {ut .zbesna {utre i {turo . da razbere batali go .praznoglavo.{u{kawe da dou{i . se za{u{ka {tukna kutre da nadu{ka {to li {u{na.Ka`i mu na drugar~eto nekolku brzozborki {to gi znae{. {u{ka~ katil nikoj vetrot ne go fatil.mnogu lo{ Koi od ovie zborovi prvpat gi sretnuva{? 134 . kaj se mu{na {ekna {utre koga slu{na. {u{ka~ {u{ka vetre {utre da nadu{ka.

ORGANIZIRAJTE SE ZA IGRA Sekoj neka nau~i napamet edna strofa od pesnata. 135 . Koja soglaska e najzastapena vo pesnata? [to postignal so toa poetot? Koj e {u{ka~ot. TI PREPORA^UVAME ZA ^ITAWE Pobaraj vo u~ili{nata ili gradskata biblioteka kniga so brzozborki od makedonski avtor. Organizirajte natprevar vo recitirawe bez gre{ka. Ka`i mu ja na drugar~eto i nateraj go da ja ka`e tripati ednopodrugo bez gre{ka. Nau~i nekolku napamet i koristi gi vo igrata so tvoite drugar~iwa. a koj du{ka~ot? Na koi narodni kratki umotvorbi te potseti ovaa pesna? [to mu ka`a na drugar~eto pred po~etokot na ~asot? ZADA^I Nacrtaj vakva tabela vo tvojata tetratka i izvle~i gi site imenki i glagoli koi vo sebe ja sodr`at soglaskata { Imenki so { Glagoli so { Dopi{i u{te po pet imenki i glagoli {to }e gi izmisli{ vo koi }e se povtoruva nekoj glas po tvoj izbor (soglaska ili samoglaska).RAZGOVARAME ZA PESNATA Objasni {to te razveseli vo ovaa pesna. Obidi se i ti da sostavi{ brzozborka od edna re~enica.

136 . Potoa go be{e izramnil so trweto so koi bil ispozaka~en. bidej}i toj pove}e se ma~el koga go vla~el mestoto! I krtot sakal da e kutleto ponagneteno. . bre krtu. Eve jas }e izoram. }e se ispotepale: per~e za per~e se bea fatile. ete ja kuma lisa kaj vrvela i bez da ja povikaat be{e se vratila da vidi {to e taa |urultija. . Taka velej}i ne mo`ele da se pogodat.SETI SE So koi osobini naj~esto e zakitena lisicata? Raska`i nekoja pointeresna basna za nea. Arno ama u{te so prvo bea se zakarale.Ami {to }e fatime. stra{na rabota! Go o`nale i go ovr{ile. ~unki e{ko sakal kutleto da e ponagneteno.kako prvo }e n¢ ~eka da go izorame poleto.Mnogu arno . bre e{ko. za da rabotat selska rabota.mu rekol e{ko . Se zapregnal krtot i izoral edno mesto. ~unki toj vo oraweto si gi iskr{il noktite. . a jas }e poseam. E@OT I KRTOT E`ot i krtot se zaorta~ile nekoga{.sega {to da fatime rabota? . a pak ti da posee{.ti izoraj.rekol e{ko .mu odgovoril krtot . Fatil e{ko i be{e go poseal izoranoto mesto. . Be{e se storil eden beri}et.E. za }ef go be{e storil. LISICATA. Za pakost. Nemalo nikoj da pomine da gi kutrulisa. trkalaj}i se po poseanoto mesto. Zele edno kutle da si ja delat p~enicata.

. eve pravo kako se deli: tebe. {to se karate. raspravija alot . Makedonska narodna prikazna ZBOR PO ZBOR . A za lisica misica }e bidat devette kila p~enica.rod od nivite kutle . da im ja deli p~enicata. prava kako ja`e v torba. tebe. i ti. be{e si go ka`ale alot pred nea kako pred nekoj praveden sudija i bea ja pomolile. beqa |urultija . bidi rabotliv. kako {to e pravo. Dvajca se karaat. za da si gi odnesam na vodenica.makata RAZGOVARAME ZA PRIKAZNATA Na kakov jazik e napi{ana ovaa makedonska narodna prikazna? Zo{to se skarale e`ot i krtot? Kako presudila lisicata? Zo{to ne se slo`uva{ so nejzinata presuda? Objasni ja mislata na lisicata: "Eve vaka biduva za vas pravina. Otkako gi pra{a kuma lisa. na ti ja slamava da si le`i{. p~enica edno kutle .More. Eve vaka biduva za vas pravina. samo da ne se karaat.se zdru`ile }ef . krtule mrtule.tolku dosta ti e za celo zimovi{te. e{ko me{ko.{teta.pramen kosa kurtulisa . prava kako ja`e v torba.se spasi pakost . merak beri}et .RE^NIK Vo prikaznata }e sretne{ mnogu zborovi od narodniot jazik od koi nekoi retko se koristat.im rekla lisa i ja ograbila od krtuleto i e{ka pe~alenata stoka.E ti. e`e me`e. pravo sudi. Zapi{i gi vo tvojata tetratka. krtule mrtule.`elba.. 137 . taa. Ako ne si bogat. Gladna me~ka oro ne igra. tretiot koristi.za{to per~e . . ta {to tolku se karate? . bre e{ko i ti krtule? [to imate da delite. Mo`ete da napravite oddelenski re~nik vo koj }e gi zapi{uvate site novi zborovi na koi }e naidete. POVRZI Koi narodni pogovorki odgovaraat na sodr`inata? Krivo sedi. se zaorta~ile . za da se prika`uva.im rekla kuma lisa. vie imate devet kila i kutle i slamata za delewe. za da se prika`uva#.kavga.stara merka za merewe `ito ~unki .

OPI[I (boi.POTRUDI SE So tehnikata kocka obidete se so tvoeto drugar~e od klupata da ja pretstavite lisicata od ovaa prikazna i od basnite vo koi ste ja sretnale. Va{ite kocki zaka~ete gi na tablata i razgovarajte za va{eto mislewe. formi. 138 .RAZMISLI . veli~ini) SPOREDI (na {to e sli~na) PRIMENI (koj del od nea se koristi i za {to) ASOCIRAJ (na {to te naveduva da razmisluva{) ARGUMENTIRAJ (za ili protiv) ANALIZIRAJ (od {to e sostavena) Napravete vakva kocka na list i popolnete ja.

(p. Krugot se povtoruva dodeka ostane samo eden . Na{ rasol. Ako ja dovr{i toa po~nuva nova pogovorka i podava na drug.. 139 Na dve stebla viti..kratok um. Naredete se vo krug. a pak e vla`en. izrasnale pet granki.. bela pepel preta{e. Taa }e gi odbere najinteresnite i }e vi gi postavuva kako pra{awe. i p. Natprevaruvajte se i zabavuvajte se: Sekoj neka napi{e po edna gatanka i neka £ ja dade na u~itelkata. Odberi si edna od dadenive brzozborki ili onaa {to si ja nau~il.) Sekoga{ sedi v ku}a.. Toj {to ne znae da ja dovr{i pogovorkata izleguva od igrata. tenki.... Mrzata e krasta..v) POGOVORKI Dolga kosa . Aren zbor . Nau~i i nekolku brzozborki.PRETHODNA PODGOTOVKA Pronajdi nekolku novi gatanki i nau~i gi. Eden u~enik }e ja po~ne pogovorkata i }e mu go frli top~eto na drugar~eto koe treba da ja dovr{i.. Postavete £ i vie edna gatanka na u~itelkata.. . Mara mala. a devet polno. DOSETI SE I POBEDI Organizirajte nekolku igri niz koi }e poka`ete kolku ste nau~ile od na{ata bogata narodna riznica.zlaten klu~. lo{ rasol. Mara golema Petre pletit plot. ^esta e poskapa od parata. (r. (u.pobednikot. Lo{ kantar katran mere{e.. Sekoj treba da ja izgovori brzo i bez gre{ka tripati ednopodrugo.. ZABAVNA TRADICIJA GATANKI Tri meseci e prazno.. Neka odgovara koj prv }e se doseti i }e krene raka.e) BRZOZBORKI Bel petel. Zamoli gi povozrasnite da ti ka`at nekolku interesni pogovorki. da pomini pop. Vodata i ognot prijateli ne stanuvaat. Toj {to }e zgre{i otpa|a od igrata.

napred . Poetot Bla`e Koneski vo pesnata . kom{ika. muabet . nagrada . ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE Nau~iv koi zborovi imaat sprotivno zna~ewe i zatoa mo`am brzo da se dosetam da gi ka`am zborovite koi imaat sprotivno zna~ewe od poso~enive: daleku . 3. Koja pesna vo ovaa tema poetot ja napi{al po primerot na narodnite brzozborki? a) Ptici b) [u{ka~ {u{ka {ture du{ka v) Igra so dete 24 140 .Igra so dete# {to £ ja posvetil na svojata }erka. gusto . Odgovorot na gatankata Dolga Neda senka nema e: a) brod b) manekenka v) reka 2.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE Za da ne povtoruvam isti zborovi. ~evli. Slednive zborovi od narodniot jazik }e gi zamenam so zborovi od standardniot jazik: }ef . vesel . tabletka.______.____.____. ne`en .____. {iroko . 4. 1. pakost .____._____.____. Vo mojata tetratka }e napi{am po nekolku zborovi so isto ili so sli~no zna~ewe za zborovite: radost. a za da postignam pogolema slikovitost i preciznost vo iska`uvaweto umeam da koristam drugi zborovi koi imaat isto ili sli~no zna~ewe. krevet.___.____. v) broenici._____. iskoristil dve narodni tvorbi posveteni na decata {to se vikaat: a) brzozborki. Slednive odgovori }e gi ka`am usno: 1._____._____. b) zalagalki.___. 1. nasmean .. pokrivka. Vo tetratkata }e gi prepi{am re~enicite i vo niv }e zamenam po eden ili dva zbora so zborovi so sprotivno zna~ewe: Male~kata Mila ima retka kosa. nisko . Nemam snimeno ta`ni pesni.

so drugarite. gi izeduvale pogolemite.Svetot okolu mene VREDNA LEKCIJA Mnogu odamna. a za sadewe da gi ~uvaat pogolemite kompiri. Go pravele toa so godini. selanite koi seele kompiri. no mnogu pou~na prikazna. Kineska narodna prikazna [TO NAJVA@NO NAU^IV OD OVAA LEKCIJA Zo{to na selanite sekoja godina im se ra|ale s¢ pomali i pomali kompiri? [to sfatile na krajot selanite? Kakva bila berbata narednite godini? Zapi{i dobro vo tetratkata {to nau~i ti od ovaa kusa. SE ZAMISLUVAM Objasni kako ja razbira{ pogovorkata [TO ]E SI POSEE[ TOA ]E TI NIKNE. a za sadewe gi ostavale pomalite kompiri. [to see{ ti vo `ivotot? Kako se odnesuva{ so bliskite vo semejstvoto. Samo taka prirodata im obezbeduvala dobra berba sekoja godina. so lu|eto koi gi poznava{ i tie {to ne gi poznava{? Kako se odnesuva{ kon prirodata. no zabele`ale deka sekoja godina kompir~iwata stanuvale s¢ pomali. dodeka ne stanale mali kako `ir~iwa! Toga{ sfatile deka e podobro da gi jadat positnite. a kako kon u~eweto? 141 .

ni da raboti{. Inaku ne ti preostanuva drugo osven da cedi{ sok od bodlikavite kaktusi. . S¢ e suvo. osven da se proteraat od ostrovot Ohoho. I taka. Se vratile duri po tri godini koga stanale ko`a i koska. No mudrecot Koso Belobrad im ja raska`al prikaznata za nivnoto stradawe na pustiot ostrov Eh i ~esnite Ohohonci se smirile. No bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen ne se vratile po tri dena. @itelite na Ohoho ne mo`ele da gi prepoznaat.Taka e.Koga ti izvikuva{ "oho-ho#. I bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen bile proterani na ostrovot Eh.Eh.rekle bra}ata Izmen po tri dena na ostrovot .Pa.priznale bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen . a ni da se gri`i{ za ne{to? Pa. . kakvo ~uvstvo izrazuva{? @ITELITE NA OHOHO Na Ohoho. A {to drugo da pravi{ koga ne mora{ ni da u~i{. I vedna{ }e pobegnele od niv. Pomislile deka tie se od planetata Zemja.Eh. lu|eto imale s¢. bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen od ostrovot Ohoho. . samo da se vratime na na{iot ubav ostrov Ohoho! . Kaznata {to im ja izrekol gradskiot sud. Tamu mo`elo da se pronajde i ona {to ne mo`at da go izmislat i najmudrite. Izmenovci i ^izmenovci. ja izmislil poznatiot mudrec Koso Belobrad. ]e jade{ samo suva riba ispe~ena na `e{koto sonce i }e gleda{ vo neboto dali }e zavrne za da se napie{ voda kako ~ovek. a bradite im se spu{tile duri do kolenata.belki toa }e im go pridotera pametot. . a go popre~uvaat i javniot red i mir? Ni{to drugo. Da ne se najde{ tamu. pa po~nale da se karaat. . najsiroma{niot ostrov na planetata Iks. . neka go smenat malku vozduhot. za koja u~ele deka lu|eto tamu ne znaat drugo osven da se karaat i da se tepaat. na zadovolnite Ohohonci im stanalo mnogu zdodevno. A na ostrovot Eh nema {ega. . samo da se vratime na ostrovot Ohoho.toa sme nie izmamnicite i porane{ni neranimajkovci.neka ni se isu{at jazicite koi znaeja da lomotat i da pravat neredi.rekol mudrecot Belobrad. ]e nosi{ voda vo re{eto ili }e bara{ vlakno vo koko{kino jajce. em se skarale. pusto. em se stepale.rekle i bra}ata ^izmen . najlukavite i najal~nite.i nam jazikot da ni se isu{i i slugi da vi bideme dodeka sme `ivi. I bidej}i imalo s¢ i bidej}i prestanale da razmisluvaat za utre{niot den. eden den. koi pred tri godini go zagrozija redot i mirot. A {to da se pravi so lu|e koi gi voznemiruvaat onie {to ne se kako niv. ni{to. Ne se vratile ni po tri meseci. najbogatiot ostrov na izmislenata planeta Iks. 142 . .

kako {to navalile.Dokolku ne im ja ispolnime `elbata.za da mo`at da gi vidat treba da gi oddale~ime od Ohoho.objasnil mudrecot Belobrad . .Otkako uvidele kolku se popametni i pomirni bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen. . A slepi }e bidat s¢ dodeka ne im dopu{time da gi uvidat bogatstvata i dobrinite na ostrovot Ohoho. Zadovolstvoto tolku gi zaslepilo. Ubavinite na Ohoho najubavo se gledaat od neubavinite na ostrovot Eh.[to da pravime? .Kako mo`e da ne gi gledaat dobrinite. ubavinite i bogatstvata na ostrovot Ohoho koga `iveat ovde? .Ne gi gledaat. ovie }e ne skalpiraat! A mudriot Koso Belobradiot odgovoril: .pra{al glavniot sudija. site `iteli od ostrovot Ohoho se sobrale pred sudot. Se sobrale i vikale vo hor: .se za~udil sudijata. Risto Dav~evski 143 . .I nie sakame da n¢ progonite na ostrovot Eh! .Se razbira deka morame da gi kaznime. . {to po~nale da stanuvaat lo{i.

gradovi. Pokraj niv izmisli i zapi{i neobi~ni imiwa na u{te pet planeti. Povrzi go so porakata od raskazot.RAZGOVARAME ZA NEOBI^NOTO VO RASKAZOT [to ti be{e neobi~no vo ovoj raskaz? Na koja planeta se nao|aat ostrovite Ohoho i Eh? Si ~ul li dosega za nea? Kako `iveele `itelite na ostrovot Ohoho? Zo{to bile proterani na ostrovot Eh bra}ata Izmen i bra}ata ^izmen? Kakva promena nastanala kaj niv po trigodi{niot prestoj na ostrovot Eh kade {to vladeele su{ata i gladot? Kakvi bile `itelite na Zemjata spored ona {to go u~ele na planetata Iks? JA OTKRIVAM PORAKATA NA RASKAZOT Povrzi go ovoj raskaz so realnosta i otkrij ja negovata poraka. Ne zaboravaj da gi pokani{ da ti dojdat na gosti za da se uverat vo toa... Neka ti pomognat poslednite dve re~enici. zemji ili ostrovi. tuku deka tie u~at i rabotat vredno. ODBERI SI ZADA^A I SOZDAVAJ Zapi{i gi vo tetratkata site neobi~ni imiwa {to gi sretna vo raskazot. Napi{i sostav so naslov "Ja ~uvam mojata planeta Zemja#. Razgovarajte na ~asot. a ti vo tvojata tetratka. (Ohoho Ohohonci) Napi{i im pismo na Ohohoncite na planetata Iks i objasni im deka `itelite na Zemjata ne se karaat i tepaat me|u sebe. a do niv izvedi gi imiwata na nivnite `iteli. 144 . se po~ituvaat i se pomagaat me|u sebe. izberete najdobra formulacija za nea i zapi{ete ja na tabla.

manifestacii: ]e peam na "Zlatnoto slavej~e#. Razmenete si gi tetratkite so drugar~eto i otkrijte si gi eventualnite gre{ki i ispravete gi. Dedo go ~ita vesnikot Dnevnik. Baba mi ne propu{ta niedna emisija Dobro utro. Mojot drugar `ivee na ulica Goce Del~ev. vesnici: Ja kupiv knigata "Gotvarski skazni# od Slavka Maneva. [totuku ja do~itav knigata Skazni za Vozovija od Gligor Popovski. teatarski pretstavi. Kaj imiwa na ulici. 3. 2. pretprijatija: Hotelot "Aleksandar palas# e sekoga{ poln so gosti. Brat mi go ~ita spisanieto "Na{ svet#. 3. Mnogu mi e interesna emisijata "Aj ti zami`i#. mnogu }e strada vo `ivotot!# SRABOTI SAMOSTOJNO I PROVERI SE Prepi{i gi slednive re~enici vo tvojata tetratka i stavi gi navodnicite kade {to misli{ deka treba: 1. spisanija. 2.PRAVOPISNI ZNACI NAVODNICI PRAVILNO UPOTREBUVAJ GI NAVODNICITE: 1. Na Filolo{kiot fakultet "Bla`e Koneski# se izu~uvaat mnogu jazici. filmovi. Kaj naslovi na knigi. Gligor Popovski e dobitnik i na nagradata Kurir~e. Makedonijo. tato Utrinski vesnik. a jas moeto omileno spisanie Razvigor. 145 . 4. 5. Kaj imiwa na emisii. firmi. Koga se naveduvaat tu|i misli i zborovi: Dedo sekoga{ ni vele{e: "Koj ne slu{a majka. A mene mi e omilena u~ili{nata programa Yvon. Ulicata "Partizanski odredi# e mnogu {iroka. Majka mi ve~er }e ja gleda operata "Travijata#. hoteli. 4.

Lebot e sladok od tvrdite dlanki na seja~ite. Toj ima dobra du{a.od po~etnata do zavr{nata faza: se see. ZO[TO E SLADOK LEBOT Lebot e sladok od toplite brazdi na ora~ite. Lebot e sladok i od bessonite no}i. se mesi. lebot se pe~e. leb so devet kori! Razmisli zo{to za nekoj ti rekle ili se slu{a: . Lebot e sladok od srcata na `itnite zrna.RAZMISLI I PODREDI Podredi gi glagolite koi gi ozna~uvaat site dejstva so koi se dobiva lebot . se `nee. ko more {to se ni{aat. Lebot e trud i radost. na pekarite {to ne znaat za po~in.@ega e. za lebot site rabotat. Lebot e sladok i koga so ladna goltka v grlo `etvarot `edno }e re~e: . se pe~e. zree.Dobar e kako leb.Ova e te`ok leb. se ora. Vasil Mukaetov 146 . Za sekoja rabota te{ka so pravo se veli i zbori: . se vee. Zatoa e lebot sladok! Od sabota do sabota. se mele. od toplite kapki {to vrnat po zelenite `ita.

DA TE JADAM! LEB BEZ KVAS NE BIDUVA. LESNO NE SE LEPI. Koja narodna izreka }e ja odbere{ kako zaklu~ok od sodr`inata na pesnata? 147 . kola~iwa. Objasni go procesot i sporedi dali to~no si gi podredil glagolite na po~etokot na ~asot! Koi fazi od procesot na proizvodstvo na lebot ne se spomnati vo pesnata? Odgovori na poetovoto pra{awe: Zo{to za nekogo se veli dobar e kako leb? Otkrij gi dvete sporedbi vo pesnata i objasni gi. LEB NEMA. Diskutirajte so drugar~eto za narodnive izreki za lebot i potrudi se sekoja da ja povrze{ so situacii od sekojdnevniot `ivot.. kifli. SOZDAVAJ Napi{i sostav so naslov "Koga mama mesi leb# (pita..RAZGOVARAME ZA PESNATA Odgovori mu na poetot so edna re~enica: Zo{to e sladok lebot? Koj stih od pesnata mo`e{ da go navede{ kako odgovor na ova pra{awe? Vo prvite ~etiri strofi e opi{an makotrpniot proces na proizvodstvo na leb.) Na ~asot po likovno nacrtaj ja poetskata slika koja ti ostavi najsilen vpe~atok.JAS POVRZUVAM LEBOT E POBLAG KOGA E ZARABOTEN AKO SE SKR[I LEBOT. MANXA SAKA. NARODOT REKOL . LEBU. LEBOT SAKA POTEN GRB. LE@I.

Site mol~ea. Dime e uporen. no znae{e deka ne{to }e se slu~i i deka negovata `elba. nikoj ni{to ne go pra{uva.. Site mu velat deka koga }e porasne }e bide slaven slikar. ne se otka`uva lesno od namerata da im ka`e na site {to i kako naumil. a vie znaete. na yidot vo detskata soba.Svari kafe! Dime ne pie kafe. site mol~at. Odi da vidi{ {to napravil sin ti vo detskata . neli?! Ako e taka. .... so ova dete nikoj ne mo`e da izleze na kraj.mu vrati naluteno Dime.Ka`uvaj! . Ama. so crvena kreda nacrtal golem {trk so golem klun na koj visi bebe zavitkano vo peleni. Se ~udi u~itelkata.Sakam sestri~e! . Go sedna na trosedot. No. Koga vleze majka mu i koga vide. se ~udat i negovite roditeli. . Prvin se fati za glava.mu podvikna tatko mu.vika{e majka mu i gleda{e kon tatko mu. Vlado Dimovski DA RAZGOVARAME Na koj na~in Dime im pora~al na roditelite deka saka sestri~ka? [to misli{: zo{to Dime ne razgovaral za negovata `elba direktno so roditelite? Kako bi postapil ti da si na mestoto na Dime? 148 .Ne.. najmnogu saka da crta. Vo posledno vreme najmnogu crta {trkovi koi nosat bebiwa vo klunovite. . Nacrtal celo nebo na~i~kano so {trkovi. Zav~era. Vo detskata vleze i tatko mu. a potoa go fati za raka Dimeta i go odnese vo dnevnata soba..ISKA@I SE Koj posakuva da ima brat ili sestra? Ste im ka`ale li na roditelite za va{ata `elba? [to vi odgovorile? ZA EDEN DIME I NEGOVATA @ELBA Dime znae da ~ita i pi{uva. po~nete so pi{uvanje. tie {to treba ja razbraa. [to se slu~i potoa?! Ajde da se dogovorime vaka: Jas bo`em ne znam {to se slu~i. Dime mol~e{e. Bidej}i mol~enjeto e malku neprijatna rabota. tatkoto se svrte kon majkata i i podvikna: .

149 . Sigurno ima{ mnogu idei.ZNAE[ LI? [to misli{ . Napi{i gi. Taka }e im ja iska`ete va{ata `elba. Tie {to sakaat da imaat brat~e ili sestri~e neka gi nacrtaat. Podarete im go crte`ot na roditelite.nosat li {trkovite bebinja? Koj te donel tebe na ovoj svet: {trkot na Dime ili majka ti? Objasni so svoi zborovi kako si nastanal. DOVR[I GO RASKAZOT Raskazot ima voveden i glaven del. no nema zavr{en del. IZRAZI SE SO CRTE@ Na ~asot po Likovno obrazovanie nacrtaj go tvoeto semejstvo. Raska`i go raskazot. a potoa dovr{i go.

da se ka~at. site mesta da gi vidam. pekav. nema zo{to da se ma~at. Ma{inata da ja teram. da si dojdat.PO PRETHODNO DO@IVUVAWE Opi{i go patuvaweto so voz {to go organiziravte so va{ite u~iteli. Segde taka traka-trika patnicite da gi vikam. site lu|e da gi zberam. da ne trga nikoj maka. `elezni~ar jas da bidam. Da go nosam koj kaj saka. Boro Sitnikovski 150 . @ELEZNI^AR Od s¢ srce `edno ~ekav i odamna sakav.

Neka bidat rimuvani zborovite: odat . s . . sega po dvaeset godini Razgledajte gi va{ite prozorci i objasnete {to ste nacrtale. . . . . AJ. . POGODI SEGA. Po `elezni..) 151 . .drugi poa|aat... . (.. I sonce koga gree.vodat ili pee .od site strani! I mnogu patnici na peronot zbrani. Opi{i ja profesijata na tvojata majka ili tatko. . [to bi sakal ti da bide{? Zo{to toa go saka{? Koi drugi zanimawa gi poznava{? OBIDI SE Vo prozorecot nacrtaj se kako se gleda{ sebe si sega i kako se zamisluva{ po dvaeset godini. .. ZADA^I Dodaj £ na pesnata u{te dva stiha. .se smee. Od utro do mrak tuka ima golema me{anica! Toa e (@ . ..? Vozovi. I po veter i po buri.RAZGOVARAME ZA PESNATA [to nau~i od pesnata za rabotata na `elezni~arot? Od koi stihovi zaklu~uva{ deka `elezni~arot si ja saka svojata profesija? Pronajdi gi rimuvanite zborovi i ka`i kako se rasporedeni vo stihovite.) A SEGA. vozovi . Edni doa|aat . . Raboti vo tvojata tetratka. sjajni {ini Kow ~eli~en smelo juri.

kaj najde moeto par~e da bide najtenko!.. tortini race. Toa se takanare~eni super rodendeni. ja se~e na par~iwa. RODENDENSKI VOZDI[KI Popoleka i ne`no. te molam lapni me. slatka e so slatkosta na site slatki vo svetot.. . a niv gi ima bezbroj. Ovie vtorive se tolku golemi {to koga treba da se se~at. Na toj na~in i taa trae podolgo. A kako {to e poznato. samo tvoja i na nikoj drug. Koga taa torta }e po~nela da im se deli na gostite. Pro~itaj mu na drugar~eto {to si napi{al. . Tortata mora da se opi{e par~e po par~e. obi~ni torti . ama e proyirno.. si sakam drugo. niz nego mo`am da ja vidam celata torta. toj so no`ot capca-rap. Vozdi{ki sobrani na ubavi mesta i vo zgodno vreme. se~a~ot vleguva vo lift.Opi{i kako izgleda edna va{a rodendenska proslava. . izleguvaat edni takvi.. Spu{taj}i se ne`no kako snegulka pokraj tortata. koj ima tainstvena zada~a da gi vpie vo sebe neprijatnite vozdi{ki.. te prekolnuvam tvoja sum... tamu kade {to lu|eto i bez da sakaat po~nuvaat najblagoprijatno da vozdivnuvaat.Lele.OVA ZA MENE?! Ama.. Taa duri toga{ stanuva rasko{na. se podavaat kon jada~ot. poubavi... a od sebe da ispu{ti drugi. vnimanie. ajde ne {eguvajte se! Pa ova ni za vo zabot ne e. Takvite vozdi{ki ne se ba{ najprijatni. Toga{ nastapuva gospodin Sobira~ot Na Vozdi{ki. Uaau!!! E sega. Oboena e so vino`ito. tamu mu davaat specijalen padobran i u{te pospecijalen no` za se~ewe torti. se vozi do najgorniot kat od taa ku}a.nema.. a se slu{aat i edni vakvi zborovi: izedi me.Ova?! Go nej}am. a od sekoe par~e vedna{ {tom }e bide ise~kano. Van~o Polazarevski 152 . Ima samo nevozmo`no ubavi i u{te ponevozmo`no golemi. osobeno koga e vo pra{awe rodenden. postoela opasnost da dojde do raznorazni vozdi{ki od tipot: -Uf.

ti treba da ja pronajde{ i opi{e{ pri~inata. Napi{i sostav vo kogo }e opi{e{ eden super rodenden. Od {to }e bidat predizvikani takvite vozdi{ki. Za da ti bide polesno. Pronajdi gi neobi~nite i ~udni pojavi koi. fantasti~en. Zapo~ni od nadvore{niot izgled. Preraska`i go pismeno raskazot. Opi{i ja tortata {to najmnogu ja saka{. Ne zaboravaj da go povika{ na pomo{ gospodinot Sozdava~ Na Voodu{evuva~ki Vozdi{ki. prvo napravi plan na raskazot. Na toj rodenden treba da se ispu{taat najblagoprijatnite vozdi{ki.OTKRIJ GO NEOBI^NOTO [to te nasmea najmnogu vo ovoj raskaz? Objasni zo{to. pa prodol`i so sostojkite od koi e napravena i zavr{i so vkusovite na tie sostojki. veruvame. Vo koi vidovi raskazi }e go vbroi{ ovoj raskaz? Podvle~i go so moliv~e soodvetniot vid: patriotski. realisti~en. humoristi~en. Kako si go zamisluva{ gospodin Sobira~ot Na Vozdi{ki? Izmisli mu drugo ime. SOZDAVAJ PO TVOJ IZBOR Nacrtaj ja najinteresnata slika od ovoj raskaz. Zo{to ne ti se sme{ni i neobi~ni ~etirite vozdi{ki na decata? Priseti se i ti kolkupati si gi upotrebil. neobi~en. deka najmnogu te nasmeaja. 153 .

pa so golemi skokovi se zagna po niv. Toga{ zad sebe devoj~eto frli ogledalo {to se pretvori vo staklen rid. ta samovilata mora{e da se ka~uva preku nea so golema maka. Taa vedna{ zabele`a deka pti~kite odletale. Koga go vidoa toa decata. a mora{e i kataden da nosi voda vo edno dupeno vedro. pa na samovilata ne £ ostana ni{to drugo osven da se vrati vo svojot bunar. decata go zagubija trpenieto.DOSETI SE Vo koi vidovi prikazni gi sretnuva{ samovilite kako izmisleni likovi? Kakvi samovili si sretnal vo niv: dobri ili lo{i? Razmenete go misleweto so drugar~eto. VODNATA SAMOVILA Si `iveeja brat~e i sestri~e. Najposle. samovilata se vrati doma. pa pomisli: †Da se vratam doma i da ja zemam sekirata. Bra}ata Grim 154 . dodeka mom~eto mora{e da se~e drva so tapa sekira. pa da go prepolovam stakleniot rid#. Me|utoa. Koga zavr{i slu`bata v crkva. se slu~i dvete da padnat vo nego. taa uspea da ja pomine ovaa golema pre~ka. pa koga edna nedela samovilata otide v crkva. mom~eto frli zad sebe ~e{el. Ridot be{e tolku mazen {to samovilata ne mo`e{e nikako da go premine. pa ja sovlada i ovaa pre~ka. So golema maka samovilata nekako uspea da se protne niz zapcite. so iljadnici zapci. Za jadewe dobivaa samo po nekoja suva korka leb. decata ja zabele`aa u{te oddaleku. Sepak. Na devoj~eto mu naredi da prede neras~epkan len. pa devoj~eto frli zad sebe edna ~etka {to se pretvori vo ogromna fr~a golema kolku rid. Me|utoa.Sega mi padnavte v race! Moi ste! ]e mi gi rabotite najte{kite raboti! . dodeka taa se vrati i dodeka go rase~e ridot na dve.pa gi povede so sebe. koja im re~e: . decata ve}e bea mnogu daleku. Eden den. so iljadnici trwe mesto vlakna. Vo bunarot `ivee{e vodna samovila. igraj}i si kraj bunarot. koj se pretvori vo ogromno griblo kolku rid. tie pobegnaa.

RAZGOVARAME ZA BAJKATA Zo{to na krajot na bajkata po~uvstvuva radost i zadovolstvo? Kako se slu~ilo brat~eto i sestri~eto da se najdat kaj samovilata? Kako se odnesuvala samovilata so niv? Objasni na koj na~in decata uspeale da se spasat od lo{ata samovila. IZVLE^I POUKA OD BAJKATA Zo{to samovilata postapuvala surovo kon decata? Koi lu|e se pretstaveni preku nea? A koi preku decata? Pokraj nevinosta. {to e toa {to im pomognalo da se spasat? Koja nivna osobina? GO OTKRIVAM ZNA^EWETO NA ZBOROVITE kataden . Samovilata neka bide dobra i neka im pomogne na decata.sad za nosewe voda fr~a . 155 .golema ~etka so ostri i cvrsti vlakna. SOZDAVAJ Napravi izmena na bajkata.sekoj den vedro . Pro~itaj im na tvoite roditeli {to si napi{al i slu{ni go nivnoto mislewe. Koja pre~ka ne uspeala da ja sovlada? Nabroj gi fantasti~nite elementi vo bajkata.

petki redi so red.ZNAE[ LI? [to zna~i tvoeto ime? Ti se dopa|a li? Od kogo si go dobil imeto? IMIWA Ako si Dragan na site bidi im drag. razlevaj smev kako yvon. Ako se vika{ Yvonko. Gordana. Ako si Vera. Ako si Tiho tih bidi kako son. Sne`ana. bidi mi ukras na ovoj svet! Gligor Popovski 156 . Ako se vika{ Blagoj. bidi zdrav kako plamen. Ako se vika{ Petko. ako si Bor~e. Ako si dete mil majski cvet. bidi mi zdravo. kako med bidi blag. Ako si Cveta treba da li~i{ na cvet. Men~e. Len~e. Ako si Iskra zaiskri kako plamen. Ako se vika{ Zdravko. bidi mi `ivo.

Pronajdi sporedbi za Dragan.blag . Kolku strofi ima vo pesnata? Po kolku stihovi ima vo niv? Pro~itajte gi rimite. Najinteresnite pesni prepi{ete gi na list i zaka~ete gi vo va{eto literaturno kat~e na u~ilni~koto pano. Cveta. Pro~itaj ja pred drugar~iwata. Razmisli {to zna~at ostanatite imiwa. {to mu posakuva poetot na sekoe dete? Pronajdi vo poslednata strofa i pro~itaj naglas? VOO^I Koi imiwa }e im gi dade{ na decata od ilustracijata? Pro~itaj ja pesnata nekolkupati. Ver~e.prag TVORI Obidi se da napi{e{ pesna za tvoeto ime. Sne`e. Zapi{i gi vo tvojata tetratka vaka: drag . 157 . JAZI^NA VE@BA Koi sopstveni imenki gi sretna vo pesnata? Pronajdi gi pridavkite {to gi objasnuvaat imiwata i `elbite na poetot? Potcrtaj gi sporedbite i pro~itaj gi. Petko. Za da bide interesna koristi rimuvani zborovi. Bor~e. Pronajdi gi i pro~itaj gi glasno.RAZGOVARAME ZA ZNA^EWETO NA IMIWATA Spored imeto poetot na sekoe dete mu ispra}a po edna po`elba. Bez razlika na imeto. Gordana i Men~e. Len~e. Smisli so koi zborovi }e ja zbogati{ sekoja rima. Koja od tie po`elbi ti se dopa|a najmnogu i zo{to? [to misli{ ti: mo`e li imeto da vlijae na karakterot na deteto? Obrazlo`i go svojot stav so primeri od imiwata na tvoite drugar~iwa.

Jas }e odam na ezero! .v selo..se poglednaa decata.Tamu ima livadi i reka. A planinata zarem ne e ubava? .se vme{a Marija. Mene }e mi bide ubavo .Jas }e ostanam ovde.. Bea i veseli i ta`ni. .zatoa {to ~i~ko Trifun ne }e mo`e da pojde na letuvawe. Site se veseli. . No. kaj baba mi .pra{a nekoe od decata.zatoa {to }e ima koj da go ~uva u~ili{teto i preku leto. Mnogu raboti odat preku nego i site go sakaat i po~ituvaat. . Toj e †doma}in# vo u~ili{teto i se gri`i da ima red. A jas go sakam moreto! .Jas }e letuvam na planina. ^i~ko Trifun gi slu{a{e decata i se sme{ka{e.se pofali Zlatka. U~ili{teto treba da se varosa. A ti.? . mnogu pota`ni .KOJ ]E GO ^UVA U^ILI[TETO Dojde krajot na u~ebnata godina. . ~i~ko Trifun? . A koj }e go ~uva preku letovo? Starite prijateli ne se ostavaat tukutaka.se podzamisli toj.re~e Stefan.Kade }e letuva{? Kade. Taka? .se javi Marko. . zar ne? Decata se podzamislija. Koga }e se vratite naesen da vi bide ~isto. Gorjan Petrevski Na {to se veselat decata? Kade }e zaminat v leto? [to }e pravi ~i~ko Trifun preku letoto? [to ~uvstvuva{ ti sega na krajot na u~ebnata godina? Koj ostanuva vo tvoeto u~ili{te preku letoto? RAZMISLI Zo{to treba sekoe u~ili{te nekoj da go ~uva preku letoto? [to mo`e da mu se slu~i na u~ili{teto? 24 158 . Veseli .

DETSKI IZVOR^IWA NA LETEN ODMOR Dojde krajot na u~ebnata godina. Nie drugar~iwata nema ve}e sekoj den da se sobirame vo u~ili{nite klupi.Stiv Naumov#. Letoto }e te inspirira so mnogu interesni temi. So nas }e bide i na{ata mila u~itelka. 159 . Bitola Za {to pi{uvaat dvete tvoi drugar~iwa vo nivnite tvorbi? Kako se drugaruva za vreme na letniot raspust? Otkrij vo pesni~kata {to pretstavuva drugarstvoto za tvojata drugarka. Brgu }e pomine letoto i vo septemvri povtorno }e doletame kako raspeani pti~ki vo na{eto drago u~ili{te. Znam deka }e mi bide mnogu ubavo. Simona Spirkovska IV oddelenie OU . Zatoa sekoj den }e se sobirame vo na{ite domovi i }e si igrame razni igri.. Bez niv mi e mnogu zdodevno. Nie sme ve}e kako bra}a i sestri. No }e si igrame vo u~ili{niot dvor i pak }e bideme zaedno. Zo{to se slo`uva{ so nea? Iznenadi ja tvojata u~itelka vo septemvri so pove}e tvoi tvorbi {to }e gi zapi{uva{ vo edna tetratka. za{to koga sme zaedno so drugar~iwata izmisluvame razni interesni igri. Jas mnogu gi sakam moite drugar~iwa. Edna pogolema grupa }e letuvame na Pelister.

a vo srceto pesnata na pticite ti odyvonuva legnat sred trevata zelena vo poleto najubavo se sonuva. koga vo srceto samo harfata na letoto ti odyvonuva ka~en na nekoj oblak najubavo se sonuva. Makedonka Jan~evska RAZGOVARAME ZA PESNATA Koga najubavo se sonuva? Zo{to? Za {to ti e otvoreno srceto vo leto? Za {to ne se gri`i{ vo leto? Koe osnovno ~uvstvo go do`ivea vo pesnata? 160 . Vo leto koga od seta ubavina krilja ti porasnuvaat i koga ti e seedno dali prirokot e glagol a predmetot . Vo leto koga srceto ti e otvoreno za igra i ubavina kako rascutena bo`urika i koga srede ti{inata samo {epotot na branovite ti odyvonuva legnat vrz topliot pesok kraj ezeroto najubavo se sonuva. koga vo dlankite go lovi{ sonceto.imenka.Zo{to go saka{ letoto? VO LETO NAJUBAVO SE SONUVA Vo leto koga glavata ti e rezervirana za odmor i ne misli{ na doma{nata od matematika.

ISKA@I SE Pro~itaj gi stihovite vo koi se objasnuvaat site pri~ini zo{to vo leto najubavo se sonuva. Vo leto poetot sonuva: .legnat sred trevata zelena vo poleto. . Tie zapo~nuvaat so zborot KOGA. Na koj od ovie na~ini mo`e{ i ti da sonuva{? [to e nevozmo`no? ISKA@I GI TVOITE SONI[TA Vo tvojata tetratka vo vakov dvoen prozorec pretstavi se sebe so crte` kako si gi pominuval denovite dosega. a vo sledniot stih se objasnuva taa pri~ina.ka~en na nekoj oblak. Mo`ete i da napravite letna slika vo igrata za godi{nite vremiwa i mnogu drugi ne{ta na koi }e ve navede va{ata u~itelka.legnat vrz topliot pesok kraj ezeroto. vo edna od igrite mo`ete da go pretstavite svojot son taka {to }e mo`ete da vnesuvate razni elementi na edna pla`a. .VOO^I . a kako }e gi pominuva{ vo letoto {to doa|a. Dosega Otsega Ako vo va{eto u~ili{te go imate instalirano obrazovniot softver Tool Kid.PRO^ITAJ . 161 .

v) Kupiv CD od festivalot Poto~iwa. Napi{i gi naslovot i avtorot na humoristi~niot raskaz od ovaa tema! 6. Od koja pesna se stihovite: . vredni u~enici! Letoto so netrpenie ve o~ekuva. ADRESI I SPISANIJA Ve}e ne gre{am vo pi{uvaweto na golema bukva kaj instituciite. adresite i spisanijata. b) Mirjana mi ja podari knigata Pipi Dolgiot ^orap od Astrid Lindgren. g) @iveam na ulica Marija Kiri. Sonuvajte.POVTORUVAM I SE PROVERUVAM PI[UVAWE NA GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII.NAVODNICI Sega to~no znam kade s¢ treba da stavam navodnici. bezgri`no pominuvajte si go letoto. Pravilno se napi{ani 2. Vo tetratkata to~no }e gi prepi{am re~enicite: a) U~itelkata sekoga{ veli: Drugarstvoto i znaeweto se najgolemo bogatstvo. vo selata kaj va{ite rodnini i na stranicite na vozbudlivite knigi {to }e vi gi prepora~a va{ata u~itelka. 5. ]e se vidime povtorno vo septemvri! 162 . igrajte. zabavuvajte se. Priseti se koja bila najgolemata `elba na Dime? 4. Odgovori vo tetratkata: imiwata na: a) Kade raboti majka ti? a) Stopanska Banka b) Koja lektira ti e najomilena? b) Bulevar †Prvomajska# v) Vo koe u~ili{te u~i{? v) OU †Dimo Haxi Dimov# g) Koe e polnoto ime na krateng) vesnikot †Nova Makedonija# kata RM? PRAVOPISNI ZNACI . Kade ti najubavo }e sonuva{ za vreme na letoto? Do viduvawe. Prodol`uvam vo tetratkata: 1. drugaruvajte. So nekolku re~enici opi{i se kako se gleda{ sebe si po dvaeset godini. Zapoznajte novi drugari na pla`ite.. a u~am vo OU Ko~o Racin. Zatoa e lebot sladok!# 3. Vo koja pesna ima mnogu sopstveni imenki? 7. Znam kako da napi{am ime sostaveno od dva ili pove}e zbora i koga takvite imiwa se pi{uvaat so golema bukva vo sekoj zbor.. Odmorete se. na planinite. Vo koja prikazna od ovaa tema ora~ot e pomudar od ministrite? 2.. Odgovorite na pra{awava }e gi napi{am vo tetratka: 1.Lebot e trud i radost.

RE^NIK
A
AL^EN - nenasiten ANALIZA - ras~lenuvawe na celinata na nejzinite sostavni elementi za da se dojde do nekakov dokaz ANEGDOTA - {ega ASTRONOM - ~ovek {to gi prou~uva nebeskite tela ATMOSFERA - vozdu{nata obvivka okolu Zemjata VITKA - tenka, slaba VOZVI[ENO - {to zaslu`uva ili vleva po~it VOL[EBEN - magi~en; preneseno zna~ewe: prekrasen, ~udesen VOOBRAZEN - se pravi va`en, naduen VRESKA - silno vika, glasno se rasprava, silno pla~e VSELENA - kosmos, siot svet {to n¢ opkru`uva VSLU[A SE - se zaslu{a, vnimatelno slu{a VXA[ENA - zaprepastena, zgrozena od ne{to

B
BADIJALA - naprazno, popusto, zaludno BANALNO - obi~no, sekojdnevno BELKI - verojatno BEQA- zlo, nesre}a BLAGORODEN - ~ovek {to ima dobri osobini, velikodu{en, human BLIKA - istekuva vo golemi koli~ini BO@URIKA - ukrasna bilka so krupni, naj~esto crveni cvetovi BRAZDA - tesen dolg trap koj{to go ostava plugot vo po~vata

G
GENIJ - ~ovek so isklu~itelno golema darba GLASNICI - prenesuva~i na vesti, izvestuva~i GOBLEN - tkaena ili vezena slika GROMOGLASNA (smea) - premnogu glasna, kako grom

D
DAMAR - krven sad, puls DEMNE - ~eka i posmatra od zaseda DEMONSTRIRA - javno poka`uva ne{to, izveduva DIREKTNO - povrzano, bez posrednik DRDORI - mnogu zboruva za bezna~ajni raboti

V
VARDI - pazi, ~uva VEB-SAJT - veb-stranica VETO - zabrana VINO@ITO - lak od sedum boi {to se pojavuva vedna{ po do`dot. VITAMIN - organska sostojka {to mu e neophodna na sekoj organizam

E
EKOLOGIJA - nauka za zdrava i ~ista `ivotna sredina 163

EKOLO[KA(akcija) - se odnesuva na zdravata i ~ista `ivotna sredina EMOCII - ~uvstva

@
@IR - plod od dab ili buka (`elad) @IR^IWA- mali `irovi @OLTICI - zlatna moneta (para)

Z
ZAKIKOTE (se) - po~na da se smee glasno, nezapirlivo ZANES - preterano voodu~evuvawe, voshit ZJAPA - uporno gleda vo ne{to ili vo nekogo ZORNICA (yvezda) - utrinska yvezda, {to se gleda i otkako drugite }e zgasnat

INTERNET - svetski ra{irena kompjuterska mre`a INTIMEN - vnatre{en, skrien, dlaboko li~en INTONACIJA - razli~en na~in na sni`uvawe i povi{uvawe na glasot pri govorewe, izrazuvawe ~uvstva, raspolo`bi ISTRA@UVAWE - so poseta i so stru~na rabota se vr{i ispituvawe, sobirawe podatoci i opi{uvawe na nekoja neispitana oblast

J
JURNA - brzo se zatr~a

I
IDEJA - zamisla, pottik za nekoja akcija ILUSTRATOR - crta~ na ilustracii, slikar IMITIRAWE - pravewe ne{to po primerot na nekoj drug INDIREKTNO - preku nekogo, preku ne{to, zaobikolno IN@ENER - lice so visoko tehni~ko obrazovanie INICIJALI - prvite bukvi od imeto i prezimeto INSPIRACIJA - pottiknuvawe na ne{to, pobuda INSTALIRANO - postaveno INSTITUCIJA - ustanova, organ na vlasta, nau~en ili obrazoven centar 164

K
KATADEN - sekoj den KVE^ERINA - pri krajot na denot, pred da padne samrak KVIZ - natprevar vo znaewe KLAWAAT (se) - se poklonuvaat KLE^KA - tenka, kusa pra~ka KOLONA - vertikalen red vo tabela; redica lu|e KOMUNICIRA - odr`uva vrska so nekogo KONSTRUIRA - sostavuva, izrabotuva ne{to KRASNOPIS - ubavo pi{uvawe KREATIVEN - tvore~ki, {to tvori, {to sozdava KRISTAL - fino bruseno staklo KROTKI - mirni, pitomi

L
LEGENDA - predanie za `ivotot na nekoj ~ovek ili za neobi~en nastan LETNINA - proleten posev {to zree vo leto LICEMER - neiskren, dvoli~en, podlec LOKALNA - ograni~ena na edno mesto; svojstvena za edno mesto LOMOTAT - postojano zboruva, obi~no za neva`ni ne{ta: drdori LUKAV - dvoli~en, {to gi krie vistinskite ~uvstva i misli, obi~no so lo{a namera

MO]NO - so golema sila MUDREC - mnogu pameten ~ovek so `ivotno iskustvo

N
NAPATI - ponekoga{ NEVINOST - bez vina, ~istota na du{ata NERANIMAJKOVCI - lo{i, ne~esni, rasipani lu|e NI[TO@NA - bezvredna, neva`na, nezna~itelna

O
OBLEA - preplavi, obzede (Babata ja oblea vedrina) OBRAZLO@I - objasni, dade komentar, potkrepi so argumenti OVEN - ma`jak na ovca OKOKORI - {iroko otvori o~i OPERA - muzi~ko delo {to se izveduva od peja~i i orkestar ORIGINALEN - izvoren, vistinski, prvosozdaden OSPORUVA - ne se soglasuva so ne{to

M
MAGIJA - vol{epstvo, natprirodno dejstvo MA\EPSNIK - vol{ebnik, lice {to pravi ma|ii MANIFESTACIJA - javno izrazuvawe na ne{to MANTIJA - sve{teni~ki crn dolg fustan MARATONSKI (razgovori) - dolgi MILNI - gale`livi, ne`ni MINIJATURA - ne{to {to e mnogu malo MINISTER - ~len na vlada {to upravuva so nekoe ministerstvo (primer: minister za obrazovanie) MNOGUKATNICA - zgrada so mnogu katovi MOLKNA - za}ute, prestana da zboruva MONITOR - aparat za proverka na slikata

P
PAZUVA - mestoto me|u oblekata i gradite PANO - pogolema povr{ina {to slu`i kako tabla za izlo`uvawe na sliki, crte`i i drugi tvorbi PATEM - slu~ajna, nezna~ajna zabele{ka PATRIOTSKI - so ~uvstvo na qubov kon svojot narod i zemja

165

objava so crte` ili tekst za reklamirawe PLENUVA . tvorbi vo stihovi POPULARNOST .{to ima pet reda PI[TI .narodnoto kulturno bogatstvo RITAM .kraj. vo stroj PRAVDOQUBIV .izrabotuva proekti PROPELTE^I . prifatliv POSTROJUVA . op{topoznat.rastenija {to se odgleduvaat za rasaduvawe RASKO[EN .razraboten plan za grade`en objekt ili ma{ina PROEKTANT .umetni~ki rakovoditel pri podgotovkata na nekoe delo za Izvedba na scena RIZNICA (narodna) .nesigurno.u~esnik vo revolucija REDOSLED .so potsmev. prekrasen REVOLUCIONER .postojan oddel.golem oglas.pesu{uva. `ivotni iskustva. struka R RAMNODU[EN .spored narodnoto veruvawe .mnogu detali.u`ivawe simpatija kaj po{irok krug lu|e.kralska }erka PROGONITE (da) . da proterate PROEKT .da isterate daleku od zemjava.ramnomerno redewe na zvuci. brzina na ne{to RONKI . koj voshituva.gnezdo.onie {to znaat s¢ SEKNAT . stranica vo vesnik.samo SAMOVILA . sosema mali par~iwa od leb. ironi~no.taa {to pi{uva poezija.toj {to ja saka i {to ja brani pravdata PREDANIE .prika`uvawe. od testenina i sli~no RUBRIKA .usno prenesuvawe na istoriski nastani od minatoto. spisanie S SAL .`ensko su{testvo {to `ivee po planinite i {umite ~ija mo} e vo nejziniot fustan SEDELO .stave vo red. spor PRIKAZ . voshituva PODBIVNO . pretstavuvawe PRINCEZA . mesto kade {to sedat pticite SEZNAJKOVCI .presu{en (izvor) SEKNUVA . dvi`ewa. poedinosti POETESA .piska.opredelen red na ne{to RE@ISER . raspravija. snemuva 166 . {to se predavaat od koleno na koleno PREDEL . glasno pla~e PLAKAT . potsme{livo PODROBNOSTI . tonovi.toj {to izrabotuva proekti PROEKTIRA .kavga. odvaj ~ujno prozboruva PROFESIJA .koj ne projavuva interes kon nekogo ili ne{to RASAD .voodoo{evuva.tro{ki.mnogu ubav.PETORED .zanimawe. oblast PREPIRKA .

izlez. popularnost C CELULOZA .vol{eben.jasno i zbieno izrazena misla H HARFA . gruba SCENOGRAFIJA . fati magla SPRAVEDLIVOST .skita bescelno TEMA . spas.specijalen sad ({i{e) kade {to podolgo vreme se zadr`uva temperaturata na hranata ^ ^ARE .sekoj u~enik prodol`uva so ~itaweto onamu kade {to prekinal prethodniot [UPLIVA . vodoskok FORMULACIJA .bezmilosna.vnatre prazna.lice {to go oblikuva vesnikot ili spisanieto 167 .suredi. se izgubi.SKRAJA . ramnodu{na. pomo{ [ [TAFETNO (~itawe) . pravedna postapka STAV (svoj) . gledna to~ka STADION .daleku SKULPTURA .mirna.etapa.izbega. se primenuva za proizvodstvo na hartija T TAINSTVEN . crvosana U UREDNIK . oddelen period vo razvojot na ne{to FASADA . namesti SPOKOJNA . pekrasen FONTANA .vid golem instrument so `ici HIT . oblakoder SPASTRI .figura od drvo.ukrasna ~e{ma od koja vodata izleguva vo silni vertikalni mlazevi.pravi~nost.sostaven del na rastenijata.golem i brz uspeh. izedena od crv. kamen.spava za fa}awe divi `ivotni SUROVA . re{enie.koj odgovara na opredeleni pravila STAPICA .visoka ku}a.mesto za sportski natprevar so tribini za gleda~ite STANDARDEN . metal . ne se vozbuduva lesno SPRA[TI .predmetot za koj{to se zboruva vo deloto TERMOS .nadvore{nata strana (izgled) na zgrada FANTASTI^EN .vo koj se krie nekakva tajna TALKA .mislewe za odreden problem.site raboti {to ja oformuvaat scenata F FAZA .delo na umetnik SOLITER .

.9 USTEN I PISMEN GOVOR........................................37 KNIGATA E IZVOR (Nikola Altiev) .........30 PRENESUVAWE NA DEL OD ZBOROT VO NOV RED ................................................................................................................. ZOKI............. KNIGI)......................11 ALO.................................. 7 TATKOVINO (Bistrica Mirkulovska)..................................................................................................16 STRA^KATA SO STRA^IWATA (Makedonska narodna prikazna).....SODR@INA ZAEDNI^KI PRODOL@UVAM NOVITE DRUGARI (Gorjan Petrevski).........telefon ........................24 SAMOGLASKI I SOGLASKI............................................................48 RODOT KAJ IMENKITE...................gradska biblioteka ............... Stojanoski) .....................25 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ............19 ESEN (Makedonka Jan~evska) .........................................................................................40 RADIOEMISIJA I TELEVIZISKA EMISIJA.....................................................32 NEMIL GOSTIN (Vera Bu`arovska).............................................................................44 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM .................................................................12 SKARUVAWE I SMIRUVAWE (Slavka Maneva)...............................................................................52 168 ..................javna govornica...........27 SLOG...................14 NARODEN I STANDARDEN (LITERATUREN) JAZIK ............................... ADRESI I SPISANIJA (VESNICI............................................................................................................................................................50 BROJOT KAJ IMENKITE .............................26 RABOTAM VREDNO I UPORNO VOL[EBNOTO PENKALO (Nenad Xambazov)..............................22 PI[UVAWE GOLEMA BUKVA KAJ IMIWATA NA INSTITUCII.............................................10 U^ILI[NATA TABLA POSTROJUVA........................................................sporedba ......................................................47 VOL[EBNATA TETRATKA (Goran B...................................................................................17 NA GOSTI V SELO (Van~o Nikoleski)......................................................................................................................51 VE^ER (Vol~e Naum~eski) ...................................................................................38 SKAZNA ZA VXA[ENATA PRINCEZA (Slavka Maneva) ............ KAKO SI? (Naum Popeski) ..........46 VERUVAM VO SEBE BELATA ^AVKA (Tolstoj) ..............................43 ZO[TO GRAMATIKATA E TE[KA (Olivera [ija~ki)........................................34 ZIMNICA (Risto Dav~evski)....31 OKTOMVRISKI PATOKAZ (Velko Nedelkovski) ........................

.......................................................................104 169 ..94 PREPIRKA (Velko Nedelkovski) ................................................54 KONKRETNI I APSTRAKTNI (MISLENI) IMENKI....................................................................... ...................................................................................82 GO NEGUVAM DRUGARSTVOTO I PRIJATELSTVOTO LICEMER (Ezop) ..........detski pe~at ...........102 SE GRI@AM ZA OKOLINATA VALKANATA U^ILNICA (Liljana Eftimova)........62 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM.......................kuklena pretstava...........................57 SOOBRA]AJNI ZNACI (Nusret Di{o Ulku).......................................................83 DRUGARSTVOTO E NE[TO SVETO (Stojan Tarapuza).............58 MAGARETO....74 BO@I]NI SNEGULKI (Violeta \urovska)...................................................... HARTESA I PLATNESA (Zemeno od praktikata)................71 IGRA SO SNEGULKITE (Naum Popeski) .... MI RE^E (Vasil Mukaetov).......OVO[NA KARANICA (Edi Majoran) ..........................................................................................................................................99 OCENKA PO DRUGARSTVO (Tome Arsovski)....................................................................84 SO BROEVITE SE ISKA@UVA I PRIBLI@NA BROJNOST...................................................................72 DOBRINA (Mihail Janu{ev).65 OPISNI PRIDAVKI ............................... LISICATA I LAVOT (Ezop).................................68 TEATAR............................................... .......................................................60 FILM .......................enciklopedija................................79 KAKO DOA\A NOVATA GODINA (Du{ko Avramov).......................................................................88 NA[ GOCE (Gligor Popovski) ...................................................................................................................103 PLASTESA.....................80 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ..................................................................................................................................................96 VREME KAJ GLAGOLITE........................87 SLO@NA DRU@INA (Slavka Maneva)..............................................................................................................76 LI^NI ZAMENKI................................................................................internet ......................90 ^ESTITKA (Naum Popeski) .........................................................................................................66 DEVOJ^ETO SO KIBRIT^IWATA (Hans Kristijan Andersen) .61 ISTRA@UVA^I (Radovan Pavlovski) ......................................92 TI REKOV......86 PI[UVAWE NA BROEVITE ZA PRIBLI@NA BROJNOST I POVE]ECIFRENITE BROEVI ..................................100 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM............................................................................................................................................................................................................................................................64 JA PO^ITUVAM RAZVIVAM DOBRINATA OD DOBRO PODOBRO (Kuzman Kuzmanovski) ...............................

..........................................................................140 SVETOT OKOLU MENE VREDNA LEKCIJA (Kineska narodna prikazna) ...................................................156 KOJ ]E GO ^UVA U^ILI[TETO (Gorjan Petrevski)......................PISMO OD DECATA NA GOLEMIOT GRAD (Kosara Go~kova)......................................................................................123 APRILSKA (Risto Dav~evski) ............................................129 IGRA SO DETE (Bla`e Koneski).......126 ZBOROVI SO ISTO ILI SLI^NO ZNA^EWE..................................................................................122 JA PO^ITUVAM RAZLI^NOSTA PTICI (Pero Milenkoski).......109 GLAVNI ^LENOVI NA RE^ENICATA.....................................................152 VODNATA SAMOVILA (Bra}ata Grim) .111 PODMET..................................................................130 VELIGDEN (Naum Popeski) ..................gatanki.. brzozborki i pogovorki....................................................................................................113 OD DETSKITE SRCA...................................139 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM .............................142 PRAVOPISNI ZNACI ........................................................................................................154 IMIWA (Gligor Popovski) .............116 MOETO SELO (Van~o Nikoleski) .....................................................................................................................................160 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM .......107 NA MOJATA MAJKA (Nenad Xambazov) .................................................................................................................................................................................................... .....................150 RODENDENSKI VOZDI[KI (Van~o Polazarevski)...................148 @ELEZNI^AR (Boro Sitnikovski)..............................132 [U[KA^ [U[KA-[UTRE DU[KA (Vasil Pujovski) ...141 @ITELITE NA OHOHO (Risto dav~evski)..........................................146 ZA EDEN DIME I NEGOVATA @ELBA (Vlado Dimovski)........................................................................................................111 PRIROK........................................................................................................................................................... .......124 NAVREDA (Gorjan Petrevski)..............................128 ZBOROVI SO SPROTIVNO ZNA^EWE ........... .......................................................136 ZABAVNA TRADICIJA ..........................................120 POVTORUVAM I SE PROVERUVAM ....... E@OT I KRTOT (Makedonska narodna prikazna) .134 LISICATA................................................................................................................................163 170 .dneven pe~at.........................145 ZO[TO E SLADOK LEBOT (Vasil Mukaetov).............................158 DETSKI IZVOR^IWA ...................................................NAVODNICI ................................................................................................... ..................................................162 RE^NIK.................................................................118 CAROT I ORA^OT (Makedonska narodna prikazna)..159 VO LETO NAJUBAVO SE SONUVA (Makedonka Jan~evska) .......................112 KAMENEN CVET (Kiro Donev) .......................................

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->