4. EVROPSKE INTEGRACIJE: MODIFIKACIJA GLOBALIZACIJE I NOVI DEMOKRATSKI IZAZOVI 4.1.

Uvodne napomene
Integraciju EU, dakako i razmatranje političkog sistema EU, nemoguće je promatrati i analizirati mimo općeg procesa globalizacije, koji se danas najčešće povezuje sa procesima tehnološkog razvoja i post-industrijske revolucije, koji se odvijaju prije svega u visokorazvijenim industrijaliziranim zemljama, sa moćnim utjecajima na ekonomsku, političku, kulturnu i pravnu tmasformaciju suvremene međunarodne zajednice. U ovim razmatranjima veoma je značajno istaći specifike evropskih integracija u odnosu na opći proces globalizacije, koji temeljem odredjuje proces evropskih integracija koje se samo pojavljuju kao regionalni aspekt globalnh integracionih procesa ali sa svim svojim specifičnostima, što i čini najvećim dijelom temetiku ovog rukopisa. Polovinom 1980s vladajuće elite u zemljama trećeg svijeta prihvataju doktrinu neoliberalnog razvoja, sa čime će redistributivni ekonomski programi bili zamjenjeni sa liberalizacijom i privatizacijom pod nadzorom Međunarodnog monetarnog fonda (International Monetary Fund -IMF). Javna potrošnja za obrazovanje, zdravstvenu zaštitu, socijalnu zaštitu stanovništva,... u ovim zemljama, dramatično je smanjena, što je znatno pomjerilo na marginu socijalnu ulogu države (welfare state) što će dovesti do eliminacije kolektivnih aspiracija zemalja u razvoju za konceptom zajedničkog razvoja zemalja tzv. Trećeg svijeta , koje sve više gube kolektivni politički identitet. Vladajuće elite u ovim zemljama rapidno napuštaju zajedničke kolektivne ciljeve nerazvijenih zemalja, okrećući se sve više ka saradnji sa stranim investitorima, međunarodnim institucijama i međunarodnim bankama.1 Traži se njihov novi politički identitet u pluralističkom institucionalizmu i demokraciji. Kako proces globalizacije stubokom mijenja globalnu ekonomsku i političku strukturu to nužno zahtjeva i nova pravna pravila i političke standarde, što duboko zadire u kulturni, vjerski i tradicionalni sistem vrijednosti svih naroda i država kreirajući nove kulturne i moralne standarde koji u povratnom utjecaju snažno modificiraju politički i pravni sustav država, dakako i EU. Fascinantni ekonomski i znanstveni utjecaj globalizacije, na kreiranje novih globalnih političkih, kulturnih i moralnih standarda, kao i globalnih pravnih pravila nije mogao proći bez snažnog utjecaja na procese ekonomske, političke i institucionalne integracije EU. Povezanost nauke, tehnologije, industrijskog i ekonomskog razvoja sa ekonomskim i političkim integracijama čini jedinstven kompaktan ekonomsko-socijalni proces koji danas čini EU ne samo političkim i pravnim fenomenom, već isto tako čini je jednim novim civilizacijskim i kulturnim konglomeratom koji pokazuje izvanredne sposobnosti fleksibilne unutarnje transformacije i fantastične mogućnosti institucionalnog preživljavanja, koji stalno vibrira na liniji između unutarnje institucionalne integracije i unutarnje političke dezintegracije.

1 Haris N., The End of the Third World, Harmondsworth, Pinguin 1987. 242
1

Taj novi ekonomski i politički organizam koji nastaje na novim oblicima pravne i institucionalne integracije, apsorbira brojne tekovine političkih i pravnih sistema naroda i država koji čine EU danas, regenerirajući na taj način bogatu zaostavštinu kultura i tradicija velikih civilizacija, čiji su sastavni dio bile države članice EU, ili koji su jednostavno samo kroz historiju bile u doticaju sa njima, sto EU čini otvorenom i demokratskom zajednicom, što i čini jedan od fundamentalnih preduvjeta njene sposobnosti za neprekidno samoregeneriranje.

4.2. Socijalne i političke vibracije evropskih integracija
Međutim, EU kao jedan od gravitacionh centara procesa globalizacije susreće se sa novim problemima i izazovima koji proističu iz sve vidljivijeg i sve šireg gapa između razvijenih i nerazvijenih, kao jednom od najvidljivijih posljedica globalizacije. Ovi problemi koji su prvenstveno posljedica nasljeđene prošlosti i neproporcionalne distribucije beneficija u procesu globalizacije, čine EU kao političku zajednicu unutar podjeljenom linijama koje diskretno distanciraju bogate od siromašnih, obrazovane od neobrazovanih, elite od marginaliziranih, obojene od bijelih, što unutarnje socijalne i političke okvire EU čini sve napregnutijim. Mada linije dioba između siromašnih i bogatih, elita i marginaliziranih, obrazovanih i neobrazovanih, obojenih i bijelih, što sve više dobija naznake nove unutarnje socijalne i političke stratifikacije u EU, nužno ne slijede međudržavna odnosno međunacionalna razgraničenja između država članica EU, ipak se u EU sve jasnije iscrtavaju linije unutarnjih podjela na bogatu i siromašnu EU, koje slijede unutarnju zakonistost socijalnih stratifikacija u procesu globalizacije,2 Prijemom novih država-članica u EU iz istočne Evrope3 stanovništvo EU je povećano za više od 100 miliona što je svakako imalo ogromnog utjecaja na promjenu socijalne, ekonomske i političke strukture EU. Imajući u vidu da su sve novoprimijene članice EU, prije ulaska u EU imale daleko niži standard življenja od prosječnog standarda EU 15-petnaestorice,4 ovaj socijalni gap zasigurno će obiti jedan od najtežih izazova i brana za realizaciju koncepta jedinstvenog socijalnog i političkog prostora i unutarnje socijalne kohezije EU. Čak kada bi stopa rasta u novoprimljenima zemljama članicama zadržala sadašnji brzi tempo rasta od 2% u odnosu na razvijene zemlje članice EU, siromaštvo u ovim zemljama u narednih 10 godina bilo bi još uvijek tri puta više nego u zemljama EU 15-storice.

2Recent Eurobarometer data show that Europeans see poverty as a widespread problem. Across the EU,
citizens feel that around 1 in 3 people (29%) in their area live in poverty and that 1 in 10 suffers extreme poverty. In all Member States, part of the population is subject to exclusion and deprivation, often facing limited access to basic services. 19% of children are at risk of poverty across the EU and 1 in 10 live in households where nobody works. Solidarity is a hallmark of the European Union. It is an intrinsic goal of European models of society and welfare that people should not be prevented from benefiting from and contributing to economic and social progress. Budding a more inclusive Europe is vital to achieving the European Union's goals of sustained economic growth, more and better jobs and greater social cohesion. The European process for social protection and social inclusion supports Member States in their drive for greater social cohesion in Europe through an open method of coordination. And over the period 2007-2013 some € 75 billion will be distributed from the European Social Fund to Member States and regions. The 2010 European Year will coincide with the conclusion of the EU's ten year strategy for growth and jobs. The actions undertaken during this European Year will reaffirm the initial political commitment of the EU at the start of the Lisbon strategy, in 2000, to making "a decisive impact on the eradication of poverty" by 2010. The European Year also launches a process that had been announced in the Social Agenda 2005-2010

3(Bugarska, Kipar, Češka, Estonija, Mađarska, Latvija, Litvanija. Malta, Poljska, Rumunija, Slovačka,
Slovenija (Bulgaria, Cyprus, Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Malta, Poland, Romania, Slovakia, Slovenia)

4Prije ulaska u EU Poljska je imala bruto-nacionalni proizvod (BNP) po glavi stanovnika 50% niži od
peosječnog BNP EU. BNP per capita u Bugarskoj, Latviji, Litviji i Rumuniji bio je niži za

2

Velike socijalne promjene koje nastaju sa proširenjem EU mogle bi imati velike političke konsekvence na dalji proces evropskih integracija. Ovo posebno ako se ima u vidu daje u Zajednici 15-orice samo 5% zaposlenih radilo je u poljoprivredi. Sa proširenjem EU taj procenat u nekim novim članicama EU kreće se između 19% (u Rumuniji) pa sve od 43% (u Poljskoj), što će imati velikog utjecaja na novu politiku Zajedničkog poljoprivrednog programa (Common Agricultural Programm CAP) EU, što bi opet moglo izazvati velike probleme za farmere u Francuskoj, Njemačkoj i Velikoj Britaniji, a otuda i političku tenziju između ovih zemalja i novoprimljenih članica EU. Otuda će budućnost evropskih integracija biti sve više praćena ne samo sa velikim socijalnim tenzijama već isto tako i sa političkim nesuglasnicama koje mogu imati veoma ozbiljne posljedice po dalji razvoj EU. Ova nova globalna i regionalna socijalna stratifikacija sve više u prvi plan postavlja novo pitanje: pitanje kulturnog i civilizacijskog identiteta EU, što danas izrasta u određujuće pitanje budućnosti evropskih integracija. Dramatične unutarnje socijalne podjele prijete više nego ikad do sada da zaustave ili čak razore evropske integracione procese. Sve izraženiji proces marginalizacije širokih socijalnih slojeva, nezaposlenost i bezperspektivnost marginaliziranih, posebno velikog broja imaigranata, kako iz zemalja Istočne Evrope koje su postale članice EU, tako i iz zemalja Magreba, Azije i Afrike, odakle tradicionalno dolazi veliki broj ekonomskih imigranata, dramatično prijeti reinkarnacijom nacionalizma, vjerske i rasne netrpeljivosti, što može imati pogubne posljedice na evropske ekonomske, političke i institucionalne integracije.5 Ostaje otvoreno pitanje kolikoće strukturalni fondovi EU biti u mogućnosti pomoći najsiromašnijim članicama EU, te da li će negativan trend redistribucije društvenog bogatstva dobiti novi pravac u EU. Prijeti li i EU novi globalni konflikt između „kulture dominacije i arogancije" i „kulture marginalizacije i straha" ostaje otvorenim pitanjem.4'8 Redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU između društvenih slojeva danas predstavlja određujući značaj za budućnost EU. Odgovarajući oblik redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU mogao bi biti odlučujući faktor za bržu, dublju i efektniju političku, ekonomsku, socijalnu i institucionalnu integraciju EU. Istovremeno ovaj proces bi mogao imati moćan utjecaj na proces globalne redistribucije bogatstva sa čime bi se efektno utjecalo na dramatičnu tenziju između siromašnih i bogatih koja prijeti novim globalnim konfliktom sa kataklizmičnim posljedicama. Socijalna sigurnost danas predstavlja temeljnu odrednicu daljih evropskih integracionih procesa. Otuda politika socijalne integracije EU danas čini glavni i određujući fokus daljeg razvoja EU kao globalnog faktora novog svjetskog poretka.

525% od BNP Članica EU, dok BNP per capita u Sloveniji i Cipru bio nešto viši, ali daleko ispod prosjeka
BNP članica EU. U novoprimljenim Članicama EU skoro 1/3 stnovništva živi na liniji siromaštva (koja se određuje u visini 50% od životnog standarda EU), dok samo u Bugarskoj preko 70% stanovništva ima standard ispod te linije. (David Piachaud, BBC News World Edition, March 29,2002, 20:04 GMT) The 2005 civil unrest in France of October and November was a series of riots and violent clashes, involving mainly the burning of cars and public buildings at night starting on October 27, 2005 in Clichy-sous-Bois. Events spread to poor housing projects (the cites HLM) in various parts of France. A state of emergency was declared on November 8, 2005. It was extended for three months on 16 November by the Parliament. The biggest riots since the May 1968 unrest were triggered by the accidental death of two teenagers, Zyed Benna and Bouna Traore, in Clichy-sous-Bois, a working-class commune in the eastern suburbs of Paris, who were chased by the police and tried to hide from the police in a power substation where they were electrocuted. On 16 November, the French parliament approved a three-month extension of the state of emergency (which ended on the 4 January 2006) aimed al curbing riots by urban youths. The Senate passed the extension - a day after a similar vote in the lower house. The laws allow local authorities to

u sva tri navedena segmenta integracije EU sučeljavaju se interesi svih paricipanta koji učestvuju u kreiranju evropskog integracionog prostora. ono što čini EU različitom od procesa globalne integracije. global environmental and social regulation receives much impetus from the political consensus among 4 . Belgium and Germany. pp590) 7". već kao regionalna integrirana zajednica. conduct house-to-house searches and ban public gatherings. making use of the World Trade Organization's (WTO) dispute-settlement process". što im daje daleko veću pregovaračku moć. to get the USA to drop its increased steel tariffs. which means it is altogether possible that the situation could occur again in the future. and the Senate by 202-125. Zahvajujući integraciji EU. and a political community have been established. zemlje članice EU bile su u mogućnosti restriktirati djelovanje stranih MNCs. Noting the signs of the French unrest throughout Europe. many experts concluded that even though the violence has ended. što se prije svega odnosi na pravnu regulaciju ekonomske liberalizacije. odnosno država članica EU. U procesima evropskih integracija prije svega susreću se interesi država članica EU. U trećem segmentu integracije EU nalazi se kreiranje politike koja se prvenstveno odnosi na koncipiranje EU kao političke zajednice. it does not necessarily mean that the crisis is over. Both states and firms are now subject to rules and regulations that go much further than anything that is available at the global scale. Instances of mass unrest were also recorded in Denmark. but eventually an effective legal order. in 2004.3. Indeed . (pravosuđe. Ova se politika kreira prvenstveno kroz kooperaciju između institucija EU i vlada država članica EU. te kako bi se obezbjedio viši stupanj socijalne i ekonomske kohezivnosti. The roots of the turmoil are still firmly in place. je specifičnost integracije EU. te tako zaštititi sopstveni ekonomski interes i interes sopstvenog stanovništva. Prvi segment politike integracije EU široko je formuliran i biva kreiran na supranacionalnom nivou u okviru institucija EU i prvenstveno se odnosi na globalnu politiku regulacione integracije EU. uvesti sistem protekcionizma u cilju zaštite unutarnjeg tržišta. države članice EU zadržale su mogućnost sopstvenog utjecaja na proces donošenja odluka EU. Međutim.Međutim. U drugom segmentu prvenstveno se kreira politika korektivne integracije koja se odnosi na korekciju utjecaja tržišta kako bi se limitirale nejednakosti između regija ili privrednih grana na zajedničkom tržišnom prostoru. The Globalization of World Politics. zajednički vanjski poslovi i sigurnost) sto se nalazi u direktnoj nadležnosti Vijeća ministara EU. obezbjediti visok stupanj zdravstvene i ekološke zaštite. a system of political rights and duties. države članice EU ne suočavaju se direktno i pojedinačno sa velikim MNCs na svjetskim tržištima. "A 'success story' in this respect has been the EU's ability. Modeli integracije EU Politiku integracije EU nužno je sagledavati u tri segmenta. sa svim pratećim konsekvencama koje su gore navedene. Its development my have been led by the market. prvenstveno MNCs iz USA. koje se mogu smatrati glavnim sudionicima evropskih 6impose curfews. vaštite standarda potrošača.there is the growth of such a supranational polity. U multilateralnim pregovorima sa trećim zemljama.6 Posebno je značajno to da u procesima integracije EU države članice EU umnogome uspjevaju modificirati transformaciju sopstvene suverenosti uspjevajući pri tom zadržati kredibilitet svoga utjecaja u procesima ekonomske i političke integracije EU. 7 Djelujući kroz supranacionalne institucije i preko jedinstvenog evropskog tržišta.. čto je imalo velikog utjecaja na kreiranje režima međunarodne trgovine. tržišne i komercijalne politike i konkurencije. 4. politički senzibilnim. koja ima veliku ulogu u zaštiti EU od negativnih posljedica globalizacije. i iznad svega krajnje fluidnim i neodređenim. što ovaj proces čini izuzetno kompleksnim. (John Baylis and Steve Smith (2005). Oxford University Press. The lower house passed them by a 346-148 majority.

velikih lobi grupa. kao i interesi glavnih institucije EU (Komisija EU. (John Baylis and Steve Smith (2005). ovi autori smatraju da između integracije na supranacionalnom (EU) i nacionalnom nivou (države-članice EU) postoje znatne distinkcije. Također distinkcija između politike EU i politike država članica pravi se i u oblasti jurisdikcije. and international policy 9making all intersect. kao i pojedinaca. It thus comes as no surprise that the EU policy process has differentiated outcomes. the EU is a crossroads where subnational. Uz to veliki značaj imaju privatnih interesi poduzeća. a Italije čak 389 miljardi Eura. brojni nacionalni funkcioneri država članica istovremeno su i funkcioneri brojnih institucija u EU. što sve ima za posljedicu umanjenja efikasnosti legislatome moći EU. Parlament EU.) ostaju još uvijek pod direktnom kontrolom izvršenja sistema nacionalnih država. pomoć siromašnim. urbana regeneracija.9 S druge strane. kao i Evropska Centralna Banka). Still. i to prije svega po pitanju kreiranja budžeta. Sud Pravde. national. Francuske 266. pp588-590)sa globalnim institucijama i njihovim birokratskim 8"Thus. Vijeće ministara EU. and not because it simply dictates policies which actors elsewhere must obay. sve intenzivnijoj kooperaciji između nacionalnih i supranacionalnih institucija. Some never participate at all.8 Većina autora u razmatranju politike integracije EU prave distinkciju između politike integracije EU na segmente koje se kristaliziraju na nivou EU i na one koje ostaju u nadležnosti nacionalnih vlada država članica. pl39) Budžet EU u 2002 godini iznosio je 98. koji značajno utiču na kreiranje političkih i ekonomskih odnosa unutar evropskih integracionih procesa. što vodi sve intenzivnijoj suradnji između nacionalnih i supranacionalne birokratije. ponzioni sistemi." (Elizabeth Bomberg and Aleksander 10Stubb (2003). in Europe and Beyond. kreiranja i izvršenja odluka.Tako direktne kompentencije EU su kreirane na znatno užem polju jurisdikcije od jurisdikcije nacionalnih država članica. dok je budžet federalne vlade Njemačke iznosio 250 milijardi EURA. Oxford University Press. Bez obzira na svu institucionalnu i funkcionalnu povezanost između država članica EU i institucija EU. The Globalization of World Politics. politika pobačaja.)10 the EU member states". što umnogome umanjuje značaj integrativne moći institucija EU. nastojeći proširiti svoj nacionalni utjecaj na globalne procese. s jedne strane. Nacionalni stranački lideri postaju istovremeno i članovi Parlamenta EU. socijalna zaštita i si.integracija. Tako npr. Brussels is an important political capital primarily because of its links to the other political capitals. zbog odsustva direktnog oporezivanja na nivou Zajednice. since most of what is decided in Brussels is implemented or enforced actors who are only marginally connected to the EU policy process. Posebno one oblasti koje direktno pogađaju socijalni status građana (tako npr. te po pitanju kompentencije u oblasti jurisdikcije. supranational. što opet supranacionalne institucije EU čine manje efikasnim u procesu integracije EU. Oni po pravilu svoju funkciju u EU doživljavaju kao proširenje svoje funkcije koju obavljaju u svojoj nacionalnoj državi. Između ovih participanata uspostavljaju se brojni institucionalni odnosi i odvijaju se brojni interaktivni kontakti koji mogu značajno utjecati na sadržinu donijetih odluka. Oxford University Press.6 milijardi EURA. Dok se legislature na nacionalnom nivou država članica primjenjuje direktno. Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). zdravstvena zaštita. The . ističe se velika razlika u efikasnosti implementacije donijete legislature na suprancionalnom i nacionalnom nivou. edukacija. zatvorska administracija. with significiant variations between countries. u slučaju legislature donijete na nivou EU procedura primjene je kompleksna i traje dug period. Ovaj proces nacionalne i supranacionalne birokratske sublimacije proširuje svoj utjecaj van EU kroz odnose strukturama. Budžet EU. sa čime je umnogome restriktirana moć djelovanja EU na polju supranacionalne integracije. i. The European Union: How Does it Work?. ostaje relativno mali u odnosu na nacionalne budžete država članica. Vijeće Evrope.

stvara se sve snažnija interdinamika utjecaja između moći donošenja odluka na makroplanu i moći kompetencije na mikroplanu. Komisije i Parlamenta EU. pi 17 6 . Koncept regulativne integracije EU Mjere integracije EU prevashodno su koncentrirane na kreiranje zajedničkog tržišta preko ukidanja tržišnih barijera i provođenja regulatornih reformi. Ova pozicija Komisije je proširena sa ugovorom u Nici. U konceptu regulativne integracije posebno značajna funkcija u politici integracije EU pripada Komisiji EU koja ima sve prerogative regulacije i kontrole u oblasti konkurencije poduzeća na zajedničkom tržištu. Kako makroekonomska politika koja se predominantno formulira na supranacionalnom nivou. Sve se više pojavljuje moćni pritisak samog stanovništva država članica da se "evropeiziraju" i one sfere politike koje su tradicionalno smatrane neprikosnovenim priuritetima nacionalnih vlada država članica. 4. Zbog tog značaja iskazana je potreba da se ovo pitanje riješi jednoobrazno na supranacionalnom nivou EU. Jedna od najznačajnijih uloga supranacionalnih institucija u razvoju EU svakako se odvija u polju monetarne politike. Otuda ova distinkcija između institucija EU i institucija država Članica EU u procesu sve intenzivnije međuzavisnosti postaje sva manje vidljiva i sve manje značajna. ipak regulativna uloga ostaje na nivou Komisije EU. Mada u EU ostaje još uvijek jasna dinstinkcija između procesa donošenja ekonomskih i političkih mjera. iz čega su proisticale brojne beneficije za države članice EU. Međutim. koje po ovom pitanju odlučuju kroz institucije EU. odsustva jasno podijeljene legislativne nadležnosti i moći u donošenju odluka između Vijeća ministara EU.Zbog izuzetno visokog stupnja povezanosti procesa donošenja odluka na supranacionalnom i nacionalnom nivou.4. Stvaranjem zajedničke valute European Union. ali i zbog visokog stupnja povezanosti u funkcioniranju nacionalnih institucija i institucija EU. kako na političkom i pravnom tako i na ekonomskom i monetarnom planu. kao stoje politika sigurnosti ili vanjske politike. viši stupanj slobode kretanja ljudi i kapitala na zajedničkom tržištu. Oxford University Press. Bez obzira na donekle smanjenu ulogu Komisije u ovoj komercijalnoj oblasti. Komisija ima pravnu moć donošenja regulative sa kojom se spriječava spajanja stranih firmi koje posluju na zajedničkom tržištu EU koje su podržavane sa subvencijama sopstvene države. kao i u eliminaciji monopol i stičke i oligopolističke politike. ima veliki. gdje su države članice EU još uvijek manje senzibilne na zajedničku ekonomsku i monetarnu politiku nego kada je u pitanju vanjska politika i sigurnost. teško bi bilo prihvatiti ovaj metod kao odgovarajući metod za dostatno analiziranje politike EU. How Does it Work?. Niže cijene i bolji kvalitet proizvoda i usluga. skoro odlučujući utjecaj na mikroekonomske odnose i kretanja u zemljama članicama. inicirajući na taj način konkurentsku utrku između poduzeća iz zemalja članica EU. ovakav pristup izaziva mnoge poteškoće. utjecalo je i na poboljšanje životnog standarda samog stanovništva država članica EU. Još sa Rimskim ugovorima Komisija EU dobila je prerogative voditi međunarodne pregovore u ime EEZ po pitanju politike tarifnog sistema za proizvedena dobra. sa proširenjem zajedničkog tarifnog sistema i na usluge. po ovom ugovoru Komsija nema više prerogative za donošenje definitivnih odluka po pitanju položaja EU u svjetskoj trgovini što sada pripada državama članicama EU. Regulacija tarifnog sistema sa zemljama koje nisu članice EU ima veoma značajan utjecaj na kreiranje zajedničke politike ekonomske integracije EU.

5. It has not tailored its interest rate policy to the wishes of the members states. St Martin's Press. sa čime su države članice de facto izgubile sopstvenu nezavisnu monetarnu politiku. 13M. The Regulatory State and its Legitimacy Problems. CAP-ima veoma značajnu ulogu u zaštiti evropske poljoprivrede. Ova korektivna politika djelovanja tržišnih zakona u EU nije bila dizajnirana u pravcu podizanja produktivnosti u poljoprivredi. što ovu politiku direktno čini sastavnim dijelom socijalne politike zemalja članica EU. mnogo šireg problema u integracionim procesima u EU. mjere koje se poduzimaju u cilju reduciranja nejednakosti između regiona EU.11 Sa uvođenjem slobode kretanja kapitala. stoje omogućavalo stavljanje pod kontrolu javnog duga i potrošnje država članica evropske monetarne unije (EMU). G. actor in economic policy-making. nor to social actors. kreiranjem EMU. Međutim. The European Union: How Does it Work?. kao mjere suportiranja država članica u procesu njihovog prilagođavanja ekonomskim standardima EU. the European Central Bank is mandated to privilege price stability and thereby avoid inflation. New York. sa ukidanjem monopoliziranog položaja poduzeća te sa standardizacijom pravila poslovanja na zajedničkom tržištu. in the pre EMU era. Koncept korektivne integracije Koncept korektivne integracije uključuje prije svega mjere politike korekcije utjecaja tržišta u koje se ubrajaju mjere koje su poduzimaju u okviru zajedničke agrarne politike. usluga i rada. a što je vodilo rastu životnog standarda stanovništva. and very independent. mjere kompenzacije vladama siromašnih zemalja članica EU u cilju brže ekonomske integracije. nerijetko može proizvesti brojne probleme u politici implementacije na nacionalnoj razini. pp 1-24. Now.(EURO) stvoreni su temeljni preduvjeti za razvoj koncepta zajedničkog razvoja monetarne politike što je podrazumjevalo kreiranje evropske centralne banke (European Central Bank -ECB). The Bank has been critized by some who would prefer it to adopt lower interest rates so as to stimulate the eurozone economy and hopefully create more flexible labour markets and liberalization of markets in general. Držeći cijene poljoprivrednih proizvoda u EU višim od svjetskih cijena. sa ukidanjem tržišnih barijera.427 već isto tako. dobara. politika integracije na razini EU dobija sve izraženiju "regulatornu funkciju". 186-204 . Veliki broj radne snage koja je uposlena u poljoprivrednom sektoru u zemljama članicama EU i velika diskrapanca između prihoda u poljoprivrednom i drugim privrednim sektorima. The Eurosceptical Reader. što često produkuje nesporazume između EU i država njenih Članica. government could try to give priority to job creation or 12alternatively to price stability. već isključivo ka podizanju prihoda farmera koristeći subvencije iz budžeta EU.12 Na ovom uzajamno uvjetovanom odnosu između supranacionalnog i nacionalnog nivoa razvoja EU izrasta posebna specifika prirode politike integracije EU koja dobija snažnu potporu stanovništva zemalja članica EU. "regulatoma integracija" koja se provodi na supranacionalnoj razini." (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). pojavila se je kao velika prijetnja integracionim procesima u EU. The ECB has become an important. U okviru korektivne politike EU zajednička agrarna politika EU (Common Agricultural Policy -CAP) zauzima posebno značajno mjesto. ako ne i više. januar 2002) ECB preuzela je vođenje monetarne politike države članice EMU.13 4. Ovakva politika rezultat je ne samo političkog kompromisa između industrijskih interesa Njemačke i poljoprivrednih interesa Francuske. pl24) Majone. (1999). sa uvođenjem zajedničkog tarifnog sistema. Holmes (ed) 1996). West European Politics 22/1. Uvođenjem EURO (1. koja na indirektan način obezbjeđuje uvjete za efektnije dijelovanje države blagostanja (welfare state) na nacionalnom nivou. Da bi se ova opasnost izbjegla pojavila se je 11"For example. Oxford University Press.

Fiksne cijene proizvoda i odsustvo ekonomske konkurencije na tržištu poljoprivrednih proizvoda. godine za podsticanje bržeg razvoja manje razvijenih regija u razvijenim zemljama članicama i siromašnih regije u siromašnim državama članicama (struktiralni fondovi). i s druge strane. and Germany a respectively 61 per cent. Italy. s jedne strane. Pollack (2005). Uvođenjem ove korektivne politike u agrarni sektor rezultiralo je izbjegavanja opasnosti od blokade evropskih integracija. Oxford University Press. In Belgium. But reform is extraordinarily difficult in this sector. Policy-Making in the European Union. Nejednakost u razvoju između zemalja članica i nejednakost između regiona u pojedinim državama članicama predstavlja jedan od najozbiljnjih problema kohezivnosti politike integracije EU. prije svega USA. i nužnosti da se prihodi u ovom sektoru dovedu u približno istu ravan sa drugim privrednim sektorima u EU. Međutim. France. income disparity between the agricultural sector and the other sectors of the national economy was stil striking. pl25-26) "In 1970." (Hellen Wallace. Luxembourg. koje čine civilni službenici iz država članica. The figure for the Netherlands. Kako je Vijeće ministara glavna institucija kroz koju se donose zakonske regulative iz oblasti ove politike. učinilo je djelovanje tržišnih zakona u ovom sektoru minimalnim. and Mark A. Under the pressure of enlargement. Oxford University Press. "Typically. Specijalnog komiteta za poljoprivredu (Special Committee on Agriculture 1960). te za 8 . isto pitanje se je moralo naći na dnevnom redu odlučivanja Vijeća EU sa čime je moć Komisijeu ovoj oblasti bila reducirana. William Wallace. Naime Vijeće EU je najveći dio svoje legislativne moći u regulaciji ovog pitanja delegiralo Komisiji. Razvijanje politike korektivne integracije posebno će doći do izražaja kroz usvajanje "Agenda 2000" sa kojom je predviđeno da se preko 200 milijardi EURA potroši u periodu od 2000. The European Union: How Does it Work?. ali pri tom namećući obavezu Komisiji da konsultira ovo tijelo koje je svoje odluke donosi putem kvalificirane većine. 51 per cent.428 Politika korekcije tržišta kroz CAP verikalno je povezana kroz djelovanje mehanizma donošenja odluka na nacionalnoj i supranacionalnoj razini. što je značilo zadržavanju moći donošenja odluka u ovoj oblasti u rukama država članica. which had the most productive farming sector in west Europe. 44 per cent. and 34 per cent (GDP at factor cost per active person.nužnosti suportiranja poljoprivrednog sektora. Ukoliko nije bila postignuta kvalificirana većina po nekom od pitanja.) Glavni mehanizam politike korekcije tržišta u okviru poljoprivrednog sektora je regulacija cijena. The CAP has come to symbolize the very process of European integration and the path dependency which constrains it " (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). kontrola uvoza i podržavanje izvoza poljoprivrednih proizvoda od strane EU. u rukama vlade zemalja članica ostala je moć utvrđivanja fiksnih cijena za pojedine proizvode. 35 per cent. pomoć za proizvodnju i prodaju proizvoda. posebno značajan utjecaj nacionalnih vlada u kreiranju ove politike na supranacionalnom nivou ostvaren je kroz formiranje tzv. Ovo tijelo. the Germans government pushed for a restructuring of this policy area and the Commission introduced a radical reform proposal in 2002. Ovlašćenja Parlamenta EU u ovoj oblasti ostala su dosta limitirana. pl68. obezbjeđenje politike zaštite evropske agrarne proizvodnje od produktivnije konkurentske proizvodnje u agrarnim sektorima trećih zemalja. France was able to defend the status quo while Germany gave higher priority to issues other than CAP reform. od strane poljoprivrednika. Uloga ovoga tijela posebno dobija na značaju prilikom donošenja odluka u Komisiji EU po pitanju poljoprivrede. do 2006. priprema sjednice Vijeća ministara poljoprivrede. the income of a person employed in agriculture was equivalent to about 74 per cent of that for a person active in other sectors. i reprezentira nacionalne interese država članica.

. It is built on the assumption that redistribution between richer and poorer regions in Europe is needed in order to balance out the effects of further economic integration. Ireland (26.podsticaj bržeg razvoja najsiromašnijih zemalja članica EU (kohezivni fond). innovation. Portugal (35.14 Najveći dio sredstava iz ovih fondova usmjerenje ka onim regijama čiji je per capita ukupnog nacionalnog dohotka ispod 75% od prosjeka EU. 18In terms of financial resources. pi27) 1 (Hellen Wallace.in line with the European Employment Strategy. the new East German 'Lander' (18. 2004) called for a major overhaul of the cohesion policy in the context of the 2007-2013 budgetary debate. Oxford University Press.9%). entrepreneurship. zaštita jednakosti polova. the development gap between regions has doubled. the main beneficiaries were Greece (42. and on the "partnership principle" that governs the whole policy. zatim ka regijama gdje je zabilježen najviši stupanj industrijskih promjena koje su zahtjevale visok stupanj prekvalifikacije radnika. the European Council on 17 December 2005 allocated €307. With the accession often new member states in 2004.6%). comprises one general and four specific regulations: The genera) regulation: common rules in programming. the Commission proposed a new legislative package in order to concentrate Structural and Cohesion funds spending on Lisbon (innovation. Complementing the regulations. Before enlargement. p221. 15.17. plus Greece and Portugal).17 Pored ovih mjera podsticanja ravnomjernog ekonomskog regionalnog razvoja. regijama gdje je zabilježen pad industrijske proizvodnje i porast nezaposlenosti. the European grouping of cross-border co-operation (EGCC): for cross-border projects.16 Ovaj problem posebnodolazi do izražaja u procesu proširivanja članstva EU stvarajući ne samo ekonomske već isto tako političke i socijalne poteškoće u procesu evropskih integracija. Through three and soon four generations of Structural Funds programmes. most beneficiaries of the cohesion policy are now located in 17central and eastern Europe (see table: Breakdown of Community aid to the new Member States 20042006). William Wallace. environment. The document calls for investments in knowledge and information society.. Policy-Making in the European Union. Da bi se ovaj problem reducirao EU uvodi posebne mjere koje zbog svoga značaja za dalji razvoj integracije dobijaju naznake permanentnosti politike EU. A regulation on the Cohesion Fund: to invest in environmental projects and trans-European networks in member states with a GNP of less than 90% of the Community average National income (e. the Third Report on Economic and Social Cohesion (see EurActiv 19 Feb. zaštita potrošača. zaštita na radu radnika. Regulativna funkcija kreiranja standarda zaštite u ovim oblastima u principu se kreira na supranacionalnom nivou. The European Union: How Does it Work?. growth.7% of that amount will serve Convergence regions. innovation. kao i ruralnim regijama sa najvišim stupnjem transformacije tradicionalne poljoprivredne proizvodnje. Pollack (2005). jobs) and Gothenburg (sustainable development) goals. On 15 July 2004. Italy (Mezzogiorno . the ten new member states. risk prevention. Against this backdrop. and Mark A. 81." . nacionalane i supranacionalne institucije EU. regulation on the European Regional Development Fund (ERDF): to fund projects on research. the Commission issued the Community Strategic Guidelines to help national and regional authorities make the most efficient use of the EU money and to connect their programming with the Lisbon agenda (see EurActiv 17 July 2006).44% will remain for European Territorial Cooperation. u politici kohezivne integracije EU sve veći se značaj pridaje socijalnoj regulaciji i efektu socijalne regulacije na dosezanje višeg stupnja ekonomske i političke kohezije Zajednice.g. the environment and "creating more and better jobs.7%). infrastructure in the least developed regions.4%) and Spain (14.19 14 15 16 0 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203).8% will go to regions eligible under the Competitiveness priority. and 2.15 U postupku donošenja odluka o raspodjeli i trošenju sredstava ovih fondova interaktivno učestvuju regionalne. 2 Cohesion policy was enshrined in the Treaties with the adoption of the Single European Act (1986). dok države članice mogu donositi dodatne mjere zaštite ili ostati na nivou predloženih standarda zaštite na supranacionalnom nivou. Both the Council and the European Parliament came to an agreement on the controversial reform in June/July 2006 (see EurActiv 4 July 2006). managing. Oxford University Press. A regulation on a new instrument.18 Ovdje se prije svega ima u vidu ekološka zaštita okoliša.7%). the Union has invested around €480 billion in the 'less favoured' regions since 1988. A regulation on the European Social Fund (ESF): to target projects for employment. bringing many former recipients above the 75% threshold. emphasis added on environmental and accessibility issues. quality and productivity at work and social inclusion . controlling and evaluating the new cohesion policy.6 billion to the cohesion policy for 2007-2013.2%). As a result. 19The legislative package adopted by the EP on 4 July 2006 to support these priorities.

socijalnih i ekonomskih barijera i razlika." On the partnership principle. države koje su bile uključene u ove integracione procese.. u nadležnost Komisije EU kao supranacionalne institucije." The European industrial and employers' confederation UNICE is especially satisfied with the earmarking for competitiveness-enhancing expenditure from the funding for cohesion policy. koje se prvenstveno svode na eliminaciju tržišnih.5% of the GNP to R&D." said Jean-Paul Mingasson.4. ima velikog utjecaja na disfunkcionalnost separatizma između politika država članica. it noted that "it remains to be seen whether this will translate into reality within each member state. u gradu Tampere. Social Platform. politike i koncepta sigurnosti EU. Na specijalnom sastanku Vijeća Evrope. WWF) insisted that sustainable development should be better integrated into all relevant articles of the regulations and ask for the development of a standard set of sustainable development indicators to be used for the evaluation of structural fund programmes. However. Dosegnut visok stupanj regulativne i socijalno-ekonomske koherentnosti Zajednice.The European Trade Union Confederation (ETUC) welcomed the broad guidelines of the Commission's budget proposals for 2007-2013. pružanje političkog utočišta strancima. što nužno vodi potrebi država članica da i na političkom planu integriraju svoje političke interese u nastupu prema trećim državama. nakon kreiranja monetarne unije koncept političke integracije biti stavljen u fokus politike evropskih integracija. regional authorities may sidestep appropriate concentration of resources on research. determiniran je koncept Unije kao regije zajedničke sigurnosti.On the occasion of the second reading negotiations between Parliament and Council on the cohesion policy regulations. UNICE General Adviser. the organisation regrets the lack of clarity of these guidelines regarding the "relationship between thematic and spatial targeting. CEE Bankwatch Network. Koncept političke integracije Koncept političke integracije. ETUC particularly praised the new cohesion policy for its potential to contribute both to the Lisbon agenda and social cohesion. transferirajući neke poslove iz sfere političkih integacija ( npr. Amsterdamski sporazum napravit će korak dalje u ovom procesu. imigracije. networks and training. in the name of territorial cohesion. thus stressing the role of the European Social Fund (ESF) as a' "privileged instrument for implementing the European Employment Strategy. koji je održan 15-16 oktobra 1999. dugo vremena nisu pokazivale interes supstituirati nacionalne institucije sa supranacionalnim institucijama i odreći se dijela sopstvenog političkog utjecaja u korist nadnacionalnog političkog sistema. sudske saradnje u građanskoj materiji). Tek će Mastrihtskim sporazumom. the confederation warned against the development of "a two-tiered Cohesion policy. a coalition of social and environmental NGOs (gathering." due to the justified but sensitive difference of treatment between Convergence and Competitiveness regions. u suštini duboko ovisi od uspješnosti ovih prethodnih koncepata integracije.6. što je od posebnog The Council of European Municipalities and Regions (CEMR) welcomes the strategic approach reflected from the new regulations and the Community Strategic Guidelines. Mada politička integracija zauzima veoma značajno mjesto u procesu evropskih integracija. Sa ovog sastanka šefova država i vlada poslata je politička poruka o značaju formiranja zajedničke strategije za političku integraciju EU. što koncept političke integracije podrazumijeva." Nevertheless. especially given that many regions allocate less than 0. though remaining sceptic about member states and regional authorities' determination to implement this on the ground: "we are 10 . Friends of the Earth. na zajedničkim interesima. innovation. na temeljima Amsterdamskog ugovora. pravde i slobode. inter alia. mada se suštinski razlikuje od politike regulativne i kohezivne integracije EU. Također na ovom sastanku Vijeća Evrope istaknuta je nužnost daljeg kreiranja i implementacije koncepta vanjske indeed concerned that. BirdLife International.

. In order to maintain confidence in authorities.20 Kreiranje koncepta političke integracije u kojem se kreira koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike (The Common Foreign and Security Policy) i u ikojem se stvaraju osnovne pretpostavke da EU može istupati sa jedninstvenim stavom u ovoj super-senzibilnoj materiji. common position) or through systematic cooperation. These common policies must be based on principles which are both clear to our own citizens and also offer guarantees to those who seek protection in or access to the European Union. Ovakav stav država članica imat 20TOWARDS A UNION OF FREEDOM. 4. They will also serve as a cornerstone for the enlarging Union. bez obzira što je EU izrasla u instrument multipliciranja moći država članica. Međutim. 9. the conclusion of intergovernmental agreements and. peacekeeping tasks and tasks of combat forces in crisis management (the so-called "Petersberg tasks"). već prije svega kao institucija za realizaciju nacionalnih interesa država članica. The European Council invites the Council and the Commission. democratic institutions and the rule of law. common standards on the integrity of authorities should be developed. 3. to promote the full and immediate implementation of the Treaty of Amsterdam on the basis of the Vienna Action Plan and of the following political guidelines and concrete objectives agreed here in Tampere. In those areas where the-Member States have important interests in common. This requires close co-operation with partner countries and international organisations. while safeguarding the basic legal certainty of people and economic operators. its objectives are pursued through specific legal instruments (joint action. the creation of the office of High Representative for the CFSP. OSCE. zbog neslaganja između njih samih. These common values have proved necessary for securing peace and developing prosperity in the European Union. The European Council considers it essential that in these areas the Union should also develop a capacity to act and be regarded as a significant partner on the international scene. 5. This in turn requires the Union to develop common policies on asylum and immigration. namely: explicit mention of the tasks that may be undertaken by the European Union: humanitarian and rescue tasks. 2. where people can approach courts and authorities in any Member State as easily as in their own. 21Common foreign and security policy (CFSP): The CFSP covers all areas of foreign and defence policy and is aimed at safeguarding the Union's common values. SECURITY AND JUSTICE: THE TAMPERE MILESTONES 1. The joint mobilisation of police and judicial resources is needed to guarantee that there is no hiding place for criminals or the proceeds of crime within the Union. economic and monetary union. be regarded as the exclusive preserve of the Union's own citizens. through Member States' diplomatic activity. declarations. in close co-operation with the European Parliament. Better compatibility and more convergence between the legal systems of Member States must be achieved. The CFSP is the so-called "second pillar" of the Union. People have the right to expect the Union to address the threat to their freedom and legal rights posed by serious crime. and able to respond to humanitarian needs on the basis of solidarity. To counter these threats a common effort is needed to prevent and fight crime and criminal organisations throughout the Union. The enjoyment of freedom requires a genuine area of justice. It is a project which responds to the frequently expressed concerns of citizens and has a direct bearing on their daily lives. however. in general. can be enjoyed in conditions of security and justice accessible to all. while taking into account the need for a consistent control of external borders to stop illegal immigration and to combat those who organise it and commit related international crimes. od izuzetnog je značaja. Criminals must find no ways of exploiting differences in the judicial systems of Member States. in particular the Council of Europe. The area of freedom. The aim is an open and secure European Union. political dialogue. sve je više motiviralo države-članice da EU sve više koriste za multipliciranje svoje moći u međunarodnim odnosima. We must develop an open dialogue with civil society on the aims and principles of this area in order to strengthen citizens' acceptance and support. It would be in contradiction with Europe's traditions to deny such freedom to those whose circumstances lead them justifiably to seek access to our territory. This freedom should not. The European Union has already put in place for its citizens the major ingredients of a shared area of prosperity and peace: a single market. security and justice should be based on the principles of transparency and democratic control. OECD and the United Nations. A common approach must also be developed to ensure the integration into our societies of those third country nationals who are lawfully resident in the Union. The challenge of the Amsterdam Treaty is now to ensure that freedom.značaja za procese političke integracije EU. The Treaty of Amsterdam introduced some major innovations. EU se još uvijek ne doživljava kao jedinstven mehanizam realizacije zajedničkih političkih interesa. Judgements and decisions should be'respected and enforced throughout the Union. demarches. što će program proširenja EU učiniti. the European Council frames common strategies. najefikasnijim instrumentarijem vanjske politike država članica EU. 8. Its very existence acts as a draw to many others world-wide who cannot enjoy the freedom Union citizens take for granted. From its very beginning European integration has been firmly rooted in a shared commitment to freedom based on human rights. 6. fully committed to the obligations of the Geneva Refugee Convention and other relevant human rights instruments. 7. and the capacity to take on global political and economic challenges.21 Sve izraženije i moćnije izrastanje EU u globalnu ekonomsku i monetrnu silu. which includes the right to move freely throughout the Union.

Komisija EU nije imala pravo odlučivanja niti pak pravo inicijative. it disregarded the 'French grandeur' of the De Gaulle era. The European Union: How Does it Work?. The Soviet war in Afghanistan (1979) and the handling of the Yugoslav Wars (1991-1995). as they thought that it might turn into a competitor for the European Commission. Routledge.While EPC adopted the intergovernmental nature of the Fouchet Plans. diplomatskoj soluciji međunarodnih konflikata sa multilateralizmom.će za posljedicu odsustvo jedinstvene vanjske i sigurnosne politike sa jedinstvenim autoritetom koji može donijeti odluke u ime EU kao Zajednice. kolaps Sovjetskog Saveza. doktrina "fleksibilnosti" poznata pod imenom "konstruktivna 22(Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). The idea of the supranational European Defence Community of State and Government instructed their Foreign Ministers during the The Hague summit (1969). u cilju zaštite nacionalnog interesa. liberalizmom i temeljnm ljudskim pravima. U ovom konceptu vanjske politike EU. pl99) 23The European Political Cooperation (EPC) was introduced in 1970 and was the synonym for EU foreign policy until it was superseded by the Common Foreign and Security Policy in the Maastricht Treaty (November 1993). It was codified (formalized) with the Single European Act (1986). within the context of enlargement". Zajednička vanjska i sigurnosna politika EU danas se sve više projecira kroz intermedijarni odnos između vanjske politike nacionalnih država članica EU i zajedničke ekonomske politike EU. učinit će proces integracije u vanjskoj politici i sigurnosti mnogo kompliciranijim nego u drugim oblastima integracija u EU. The Netherlands had always been anxious about this idea. Sistem konsensusa bio je prakticiziran u procesu donošenja odluka. Europe and America: The Prospect for Partnership. Finally. rat na Bliskom Istoku. a ne integracije u ovoj oblasti. Oxford University Press. dramatične političke promjene u Istočnoj Evropi. godine kao sinonim za konceptvanjske politike EU. The involvement of the United Kingdom guaranteed its Atlanticist nature. eksplozija brutalnog nacionalizma na Balkanu. During the 1970s it was an active player in the Middle-East conflict and in the creation of the Conference on Security and Cooperation in Europe. to "study the best way of achieving progress in the matter of political unification.The EPC turned out a 'mixed success'. which created an informal intergovernmental consultation mechanism where member states could achieve 'politics of scale' (Ginsberg 1989). sa čime je bio inauguriran proces koordinacije. koji će Mastrihtskim ugovorom (1993) biti zamjenjen sa konceptom zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. supranacionalne institucije EU skoro da nisu imale nikakvu ulogu u formiranju vanjske politike. the predecessor of the Organization for Security and Co-operation in Europe.[1] The Foreign Ministers subsequently drafted the Luxembourg / Davignon report (1970). Peterson J. pravo da se države-članice mogu koristiti pravom veta. kao osnovom njene vanjske politike.24 Međutim. (1996). however. if matters within its competences were concerned. The EPC was amended and strengthened in the Copenhagen report (1973) and London report (1981). Koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU vuče svoje korijene iz koncepta organiyacije Evropske političke integracije (European Political Integration -EPC)23 koja je formirana 1970. sve snažnije će podsticati koncept "političke unije" u okviru kojeg će zajednička vanjska i sigurnosna politika izrasti u posebnu sferu u kojoj bi EU trebalo dobiti prerogative novog globalnog vojnog aktera.22 Odgovor na ovakvu situaciju bio je kreiranje zasebnog koncepta političke integracije kroz sistem zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. The European Commission would furthermore be able to express its opinion. Da bi se otvorili širi prostori za parcijalnu integraciju i da bi se izbjegao kolaps "političke unije" kreirana je tzv. London and New York 12 . gdje su dominirali nacionalni interesi država članica. but failed twice. Mada je Mastrihtskim ugovorom za donošenje odluka u ovoj oblasti tražena kvalificirana većina glasova.Throughout the 1950s and 1960s. the EC member states tried to give the internal market a foreign policy dimension. što EU čini još uvijek nedovoljno efikasnom i odgovornom u1 sferi politike. the EPC did not have the 24strong Paris-based Secretariat of the Fouchet proposals. što je EU sve više primicalo ka konceptu "građanske sile" koja je sve više inklinirala mirnoj. showed the weakness of the EPC.

However. fiskalne. Sa ovim je omogućeno svakoj državi-članici da se sama isključi iz procesa donošenja odluka i posljedica koje takve odluke imaju ali da pravom veta ne spriječava učestovanje drugih država-članica u donošenju odluka i u realizaciji predloženih mjera. In a Union where national institutions and priorities are much more varied than in the past. sa značajnim utjecajem procesa globalizácije koji se odvijaju na planetarnoj ravni. u procesu kreiranja zajedničke politike kojom se moć odlučivanja transferirá sa nacionalnih na supranacionalne institucije. the federation would be unable to act decisively even in areas where close cooperation is needed. Ovako kompleksni i do krajnjih granica komplicirani procesi evropskih integracija. The Community method was inspired by a federalist vision. u okviru institucija EU. the method is becoming obsolete. the European Commission has more or less the same function. koji se koristi u kreiranju supranacionalne politike na nivou EU. the so-called Community pillar. biti proširen na polje odbrambene politike sa čime je kreirana evropska sigurnosna i odbrambena politika (European Security and Defence Policy -ESDP) koja uključuje i evropsku odbrambenu alijansu (Western European Union -WEU). It has a near-monopoly in initiating legislation. takes part to varying degrees in drawing up Community . but a federal superstate would be unable to provide the public goods which Europeans take for granted. it is impossible to force the integration process into a single pattern. kao i u procesu donošenja odluka u institucijama EU sa različitim sistemima glasanja (jednoglasnost. or to apply to politically sensitive areas. peacekeeping i peacemaking misije. Tamo gdje se odluke donose prvenstveno na supranacionalnoj razini. što je prvenstveno vezano za donošenje legislature čije se donošenje inicira od strane Komisije. encompassing core EU policy areas.442 11 2 The Community method is the traditional approach to European integration. kvalificirana i prosta većina. ko-odlučujuća procedura) . ko-operativna procedura. Uz to u procedurama odlučivanja u okviru EU (konsultativna procedura. a implemetacija se povjerava ECJ. Legislatornu inicijativu Komisije usvaja Vijeća Ministara EU. In all four different paths of decision-making within the first pillar. Proces integracije u sektoru vanjskih poslova i sigurnosti ubrzo će poslije sastanka u Amsterdamu. a posebno u Nici. kao temeljne spoljnopolitičke ciljeve EU. depending on which decision-making procedure is prescribed. which represents the people of the Union. Metodi evropskih integracija Kao što je gore explicirano politika integracije EU nije jednobrazan i linearan proces. The decision-making process starts with the Commission putting forward a proposal for common action. The proposal is then passed on to be dealt with by the Council of Ministers and the European Parliament. Isto tako ovi procesi integracije odvijaju se u svim segmentima ekonomske. ratificira Parlament EU. tako i EU i država članica EU.) uspostavljaju se dramatično komplicirani i osjetljivi odnosi između kako samih institucija EU. U okviru ovog koncepta političke integracije poseban se akcent stavlja na humanitarne misije. there are four decisionmaking procedures. Lacking legitimacy. A confederation built on the solid foundation of market integration offers the only viable model for a EU capable of playing a significant role on the international scene. but the basic pattern is more or less the same. traže i primjenu isto tako kompleksnih i različitih metoda integracije. but also plays an active part in the successive stages of the legislative procedures. being too rigid to permit institutional and policy innovations. socijalne i sigurnosne politike. The European Parliament. u kojima učestvuju brojni participanti sa svojim osobnim interesima i specifičnim percepcijama zajedničkih interesa i ciljeva.7. but wish to act outside the traditional framework. The final decision is taken by the Council of Ministers alone or together with the Parliament.apstinencija" koja dozvoljava državama članicama da se isključe iz predloženih mijera na vanjsko-političkom i sigurnosnom planu. which is to draft and submit legislative proposals to the Parliament and Council for consultation and further action. the member states of the EU are increasingly willing to commit themselves to common tasks. Sva kompleksnost ovog odnosa rétrospektira se i na odnose EU sa vanjskim akterima. umjesto korišćenja veta. monetarne. nacionalnim i subnacionalnim razinama. 4. In the first. koristi se tradicionalni metod zajednice (Community Method) 441. For these reasons. Kako se da vidjeti iz prethodnih izlaganja procesi integracije EU odvijaju se na supranacionalnim.

Ovaj metod je situiran na ideji da se interes građana EU može najbolje ostvariti i zaštititi kada institucije EU imaju punu moć u procesu iniciranja.U okviru ovog metoda nema mnogo komunikacije između institucija EU i institucija država članica. donošenja i implementacije odluka. The four paths of drafting legislation in community pillars are:l. Ovaj metod kreiranja politike integracije EU najčešće se koristi u koordinaciji nacionalnih politika zapošljavanja i u koordinacije nacionalnh politika sudstva i unutarnjih poslova. the co-decision procedure. It was officially named. the OMCs in the areas of employment and social protection will be analysed because they are usually considered the most developed ones. Pollack (eds. in which the Council may only take a decision if it has the express approval of the European Parliament. social inclusion. tada države članice transferiraju svoje instrukcije po tom pitanju u nacionalnu ili regionalnu politku određujući specifične standarde za mjerenje najbolje prakse čiji se rezultati prate i procjenjuju. questions relating to the free movement of persons. A brief introduction to the "upcoming" OMC in health is also given. U ovom metodu politike evropskih integracija. as they must be in agreement for a decision to go through. izuzev kroz proces donošenja odluke u Vijeću Ministara EU. although it was not called by this name at the time. immigration.25 Superiorno pravo odlučivanja ovdje se isključivo situira unutar supranacionalnih institucija u okviru kojih se po datom pitanju odlučuje po unaprijed ratificiranom metodu donošenja odluka. Since then it has been applied in the European employment strategy. in which those concerned with a particular policy sector could be encapsulated and build cross-national allegiance. and it is now applied in most of the Community's legislative areas. The procedure gives the European Parliament the greatest influence. The OMC was also frequently debated in the European Convention. and often different interests". kriteriji mogu 25legislative instruments. but mediated b a form of politics in which politics and economic elites colluded to further their various. koji promoviraju nove političke ideje i tehnike. But they were also weary of delegating more powers to the European institutions and thus designed the OMC as an alternative to the existing EU modes of governance. bear in mind that the open method seems to become more and more widespread. or few. legislative powers) it is sometimes seen as a way for the Commission to "get a foot in the door" of a national policy area. 3. they will be dealt with under the Community method. including areas such as immigration and asylum which are not discussed here. 2005). 26"The template constituted a form of 'supranational' policy-making. However.26 Za razliku od metode zajednice. Period opserviranja ove prakse može biti duže ili kraće. The OMC was first applied in EU employment policy. Oxford University Press. metod kordinacije (The Coordination Method) 27 bazirana je na sistematskoj komparaciji nacionalnih politika sanajboljim praktičnim rješenjima određenih pitanja koja se mogu periodično mjeriti uz saradnju sa institucijama EU. It was structured by a kind of funcionalist logic.. Kada se Vijeće Ministara saglasi sa širim ciljevima određene politike.the assent procedure. education and culture and asylum and its use has also been suggested for health as well as environmental affairs. William Wallace and Mark A. Ovaj metod se obično koristi u procesu donošenja tzv. the OMC can be seen as a reaction to the EU's economic integration in the 1990s. 14 . (Helen Wallace. Although the OMC was devised as a tool in policy areas which remain the responsibility of national governments (and where the EU itself has no. obično Komisija EU kreira mrežu nacionalnih ili nezavisnih eksperata nacionalnih politika. 2. 4. defined and endorsed at the Lisbon Council for the realm of social policy. based on the voluntary cooperation of its member states. have been "communitised". which involves joint decisions by the Council and the Parliament. After a five-year transitional phase. but the opinion of the Parliament is non-binding. the consultation procedure. in which the Council must consult the European Parliament before it takes a decision. 27The open method of coordination or OMC is a relatively new and intergovernmental means of governance in the European Union. Historically. depending on the areas concerned and the legislative procedure followed. Policy-Making in the European Union. in which powers were transferred from the national to the EU level. In the following. which used to come under cooperation on justice and home affairs (third pillar).. in which the Parliament can make the Council accept amendments to Commission proposals that it has adopted by an absolute majority and that the Commission has taken over. pensions.the cooperation procedure. mekih zakona. te uspostavljanje dijaloga između specijalističkih komiteta u Parlamentu EU. This process reduced the member states' options in the field of employment policy. therefore. as defined in the Amsterdam Treaty of 1997. koji kontaktiraju visoko pozicionirane grupe u Vijeću ministara sa ciljem kompariranja nacionalnih pristupa datom pitanju. p80) Following the entry into force of the Treaty of Amsterdam (May 1999).

Na nešto različit način isti metod se koristi u kreiranju politike povjerenja u okviru EMU. and that EC decision. William Wallace.31 Glavna prednost ovog metoda je mogućnost kreiranja međusobnog povjerenja između nacionalnih institucija uz aktivnu ulogu Vijeća Evrope.making would reflect the continuing primacy of the nation-state. terrorizam) sve više prakticizira jedinstvena politika u ovim oblastima. Pollack (eds. 2005)." (Helen Wallace. 31Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). i u oblasti integracije pravosuđa i unutarnjih poslova. Ovaj metod integracije EU koristi se. Most obviously with the Gaule. p 17 30When the EU is deciding on issues falling under the second and third pillars . TEORETSKI ASPEKT EVROPSKIH INTEGRACIONIH PROCESA 28"Latterly we can see that this approach of coordination. The European Union: How Does it Work?. Ireland. member governments made clear that they would resist the gradual transfer of sovereignity to the Community. pi 47 .32 5. dok Vijeće ministara EU dobija predominantnu ulogu samo u procesu kosultacije. is being developed not as a traditional mechanism.biti strožiji ili blaži. and Denmark in 1973. Indeed. u čijoj se implementaciji Vijeće Ministara EU pojavljuje samo kao supervizor. pl46 32Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). međuvladin metod (intergovernmenatal metod) podrazumijeva prevashodno ostvarivanja integracije EU kroz kooperaciju odgovarajućih institucija ili donosioca odluka na razini država članica EU bez inervencije. gdje se povjerenje između država članica kristalizira u okviru konzorcijuma koji čine nacionalni ministri financija i direktori nacionalnih centralnih banaka. kada se često pod pritiskom vanjskih događaja (npr. Oxford University Press. New York. 2005). sa čime se ovaj metod sve više transferirá u metod međudržavne koordinacije donošenja odluka i u ovim oblastima. and Mark A. far from being obsolete. (Helen Wallace. a new 'intergovernmentalist' school of integration theory emerged. and unanimity in the Council is generally necessary to adopt a decision. Uloga Parlamenta EU i ECJ je skoro neznatna. p86) "Reflecting these developments. Ovaj metod po svojoj prirodi decentraliziran pristup kroz koji se implementira dogovorena politika od strane država članica. but as a policy mode in its own right. Policy-Making in the European Union. The European Union: How Does it Work?. but latter with the accession of new mwmbers states as the UK. Pollack (eds. dok Komisija EU ima samo ulogu monitora u implementaciji ovog metoda politike integracije. Oxford University Presss. 30 U okviru ovog metoda politike integracije marginalizirana jeuloga Komisije EU. dok centralna ulogu politike integracije u ovom polju ostaje u rukama država članica EU.the so-called inter-governmental method is followed. Oxford University Presss. Vijeće Evrope ima aktivnu ulogu.29 Ovaj metod se predominantno koristi u materiji koja se nalazi u domenu nacionalnog suvereniteta država članica (zajedničke vanjske i sigurnosne politike). New York. beginning with Stanley Hoffman's (1966) claim that the nation-state. some would argue normatively that there is a case for understanding this development as the emergence of new forms of post-modern governance". The working procedure in these two pillars is in essence guided by the need for consensus to be reached among all Member States on a specific issue. William Wallace and Mark A. Oxford University Press. Under it the right of initiative is shared between the Commission and Member States. pored vanjske politike i politike sigurnosti. koji se fokusiraju na nezavisnom djelovanje institucija EU i kombiniranom djelovanje institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. dok je uloga Parlamenta EU i ECJ u potpunosti isključena.common foreign and security policy and police and judicial cooperation in criminal matters . ili sa minimalnom intervencijom institucija EU. had proven 'obstinate'.28 Za razliku od prethodna dva metoda. Ovaj metod posebno se koristi u okviru građenja politike Evropske sigurnosti i odbrambene politike (ESDP). strengthened by the contemporary 29fashions for 'benchmarking' and systematic policy comparision .

Oxford Universitz Press. mada sa dosta distinkcija prema klasičnom konceptu političkog sistema. postoji velika diskrapanca u političkoj teoriji.35 insistirajući sve više na konceptu teorija međunarodnih odnosa u okviru kojih se. Iz tih razloga mnogi teoretičari u objašnjenju fenomena integracionih procesa u EU često koriste kombiniranje različitih teoretskih koncepcija pri tom izbjegavajući da daju primat jednoj od njih. Uvodna razmatranja Kompleksnost vertikalnih i horizontlnih odnosa između institucija EU. State are abdicating their traditional welfare responsibilities in order to satisfy the demends of efficiency and price stability imposed by the single market and single currency. (eds." (John Baylis and Steve Smith (2005). European Integration Theory. (2005). second edition. London 36 "If anything.34 Druga grupa analitičara. (2nd edition) Chichester: New York: Wiley) 38 Chryssochoou.5. Oxford University Press. Više su skloni koristiti različite teoretske modele za objašnjenje različitih specifičnosti ekonomskih. globalization is being eccelerated by the policies of the EU. The Pllitical system of EU. sjedne strane. pledira na specifičnostima procesa koji se odvijaju na liniji odnosa unutarnje politike država članica EU i procesa na globalnom nivou. (2000). dakako i novo razumjevanje unutarnjih. Supranational institutions have little to put in place instead. sa nedovoljnim monopolom upotrebe sile i nedovoljno snažnom zajedničkom mrežom zakonodavnih. The development of a supranational legal order is based on the needs of economic integration. and legal hybrid that is characterized by a combination of federal. koja je nešto dalje od federacije nego od režima. ali ipak kao sistem koji može biti teoretski određen kao politički sistem. p40) 35 Jupille. The Globaliyation of World Politcs. dok će oni koji ne prihvataju ni jednu od gore navedenih opcija EU radije promatrati kao unikatnu instituciju u okviru koje se odvijaju specifični unutar-institucionalni procesi 33 Simon Hix (2005). i njihove specifičnosti i međusobne povezanosti.. pp587-588) 37 Wallace. & Webb C. not the result of an explicit programme of political integration.. J. Tako će jedna grupa autora posmatrati EU kao sistem nešto različit odklasičnog političkog sistema države. ekonomskih. što ga izvodi iz okvira definiranja kao političkog sistema. Dosezanje jednog takvog teoretskog modela apsolutno je teško postići koristeći samo jedan klasični teoretski koncept političkog sistema u eksplikaciji evropskih integracija. suprational. i institucija država članica EU.. socijalnih i političkih procesa koji se odvijaju unutar EU. što institucionalnom sistemu EU daje posebnu specifiku u odnosu na obilježje klasičnog političkog sistema. economic. confederal. 1983). in Cini and Bourne (eds). Democracy in the European Union. Palgrave Advances in European Union Studies. Federalism. Treći su opet skloniji da EU vide više kao konfederaciju koja nije ni država ni klasična međunarodna organizacija38. social. jedino može naci odgovarajući teoretski okvir eksplikacije procesa integracije EU. po njihovom shvatanju.. Na teoretskom planu vlada dosta velika konfuzija po pitanju da li se eksplikacija procesa u EU može situirati u okviru teorije političkih sistema ili se pak radi o procesu koji izlazi iz teoretskih okvira klasičnog koncepta političkog sistema. s druge strane. D. in Antje Wiener and Thomas Diaz (2007). Policy-Making in the European Community.1. političkih i socijalnih fenomena u evropskim integracionim procesima. izvršnih i sudskih institucija33. nužno traži novi teoretski koncept političkog sistema. London and New York 16 . Jedni smatraju da se EU može promatrati kao međunarodna organizacija 37. Palgrave Macmillan) 34 "The EU is a political. and the trends is towards an unevenly regulated market-place. regionalnih i globalnih participanata u procesima evropskih integracija. and intergovernmental features".36 Po pitanjima staje zapravo EU. London. pretežno globalista. nego primijeniti jedan konceptualni teoretski model za objašnjenje kompleksnosti procesa u okviru EU. dok će drugi biti skloniji definirati je kao para-državnu zajednicu. (Michael Burgess. H.

u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Understanding the Problem of International Cooperation: The Limits of Neoliberal Institutionalism and the Future of Realist Theory. Columbia University Press. Grieco. Oxford University Press. Neorealism and Neoliberalism: The Contemporary Debate. Liberal Intergovernmentalism. kao i donosioca odluka na nacionalnom i supranacionalnom nivou. European Integration Theory.2.459 Za njih je određujućeg značaja kreiranje zajedničkih potreba i promocija socialno ekonomskog prosperiteta država članica EU.40 5. ostao je nemoćan da objasni političku dimenziju evropskih ekonomskih integracija. pp75-97 . Ovaj klasični federalistički koncept baziran je na teoriji podijeljenog suvereniteta između centralne (supranacionalne) i lokalnih (nacionalnih) vlada sa centralnim Ustavom. Their task will cover those areas of the economy essential to running military machines.39 Po pitanju teoretskog definiranja EU danas se uglavnom vodi glavna debata između predstavnika funkcionalne i neo-funkcionalne teorije. Eventually. 1993. koji evropske integracije vide više u okviru razvijajućeg evropskog konfederalizma. Na konceptu funkcionalizma izrast će federalni koncept EU u okviru kojeg će se integracioni procesi u EU svoditi u ravari institucionaliziranih odnosa između država članica i centralnih političkih institucija EU sa odvojenim institucijama izvršne. the erosion of the domestic functions of the state would have beneficial external effects: the billiard ball model of international relations would be replaced by the 39 Laffan. koji igraju veoma značajnu ulogu u procesu integracije. Social Democracy and the Challenge of European Union. in David A. Funkcionalistička teorija i neo-funkcionalni koncept evropskih integracija Funkcionalisti u svojim opservacijama evropskih integracionih procesa akcent stavljaju na ekonomsku dimenziju integracija. In short. kroz koje se sve više smanjuje sposobnost države da kontrolira i utiče na procese ekonomske integracije. then experience of good management to the common benefit will create a learning process through which individuals (meaning the grass roots) will seek to replace this assumed 'good' experience of government through attempts to create further functionally specific organizations. u kojem se sve više realizira paralelni proces ekonomske i političke integracije. 461 Za predstavnike ovog pravca postupni proces transformacije Evropske Zajednice u Evropsku Uniju. a web of overlapping functionally specific international organizations will be created. Frank Schimmelfennig. deprived of control over those areas. European Integration Theory. « It is argued that if a functionally specific organization can be established for a functional area. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). such as the management of coal resources. will be unable to pursue war and will eventually be left to ménage residual areas not covered by functional bodies. čime je umnogome ispuštena iz vida uloga subjektivnih faktora integracije. B et al.460 Koncept funkcionalističke teorije sa predominantno tehnokratskim i socioekonomskim pristupom evropskim integracijama. Oxford University Press. i sa pisanim ustavom. u čemu oni i vide mogućnost prevazilaženja i političkih problema između zemalja koje su uključene u evropske integracione procese. i sljedbenika teorije neoliberalnog intemgovernmentalizma. koje se odvijaju prvenstveno na konsensualnom principu odlučivanja i funkcionalnim zajedničkim interesima država članica EU. prije svega grupa za pritisak. Baldwin. Federalism. jedan je od najsnažnijih argumenata da se Vidjeti više o kooperaciji u međunarodnim odnosima u Joseph M. pp25-45. nacionalnih i političkih elita. što vodi kreiranju socio-psihološke zajednice sa zajedničkim funkcionalnim potrebama.integracije i unifikacije koji EU čine specifičnom institucijom. (2000). koji inkliniraju vidjeti EU više kao federaciju. Boulder Colo 40 Michael Burgess. zakonodavne i sudske vlasti. Governments.

p26) J. 1967 Ciljevi kojima su težili Žan Monet (Jean Mnnet) i Robert Šuman (Robert Schuman). London. "European Unity and the Federal Idea". Paris Peter Ludlow. The creation of a free-trade area was seen to rest on the elimination of barriers (quotas and tariffs) to trade among members. Fayard. Oxford University Press. in Robert O. koje opet imaju veliki efekat na dalji i brži ekonomski razvoj i širu političku integraciju EU. with its unique institutional framework and its conspicuous policy outputs that increasingly resemble an emergent federal polity. 10. te uloge evropskih institucija u realizaciji političkih interesa država članica EU. uspješnost funkcioniranja evropskog federalizma trebalo je ovisiti upravo od stupnja međusobnog preplitanja izvršne i zakonodavne vlasti. the sheer pace of European integration since the ratification of the Single European Act /SEA/ in 1987 has unquestionably revived the fortunes of the federal idea. Stanford University Press "Parallels were drown by economists who classified phases in economic integration in terms of a free trade area: a customs union. Stanford. European Community and the Challenge of the Future. pxix) evropske integracije nalaze na putanji postupnog kreiranja federalne Evrope. p87. eds). postavke neofunkcionalizma da evropske ekonomske i monetarne institucije vode ka kreiranju supranacionalne evropske vlade. Indeed.as a conscious and perfectly rational goal of European nation states that continue to pursue their national interests in a world of turbulent international change" (Michael Burgess. The European Commission. The New European Community.466 "Given the empirical reality that is contemporary EU.464 U objašnjenju procesa evropskih integracija. European Integration Theory. Za razliku od klasičnog političkog sistema federalizma. Vise o funkcionalistickoj i neofunkcionalistickoj teoriji vidjeti u Ernest Hass (1964). koji su prvi imali cjelovitu viziju razvoja Evropske zajednice. te po međusobnom odnosu izvršne i zakonodavne vlasti. Imprimerie Nationale. is also now representative of the particular theoretical approach to the analysis of European integration. gdje efektivnost sistema ovisi od stupnja odvojenosti izvršne i zakonodavne vlasti. Memoires. u viziji ove dvojice političara. and that antedates the modern state in Europe.cobweb model".463 Međutim. dok politički integracioni procesi u okviru EU najčešće ostaju na margini objašnjenja ovog teoretskog koncepta. prije svega po ulozi federalne vlasti. ( Juliet Lodge (ed). sometimes referred to as the Ifl word. and a fully integrated union. Paris. mogli bi evropske integracione procese odrediti kao procese koji su trebali u krajnjoj instanci voditi stvaranju evropske federacije. Monnet (1976). supranacionalnih normi i društva što sve vodi ka kreiranju supranacionalnih političkih interesa i moći. najčešće se koriste postavke neofunkcionalističke teorije o tome kako ekonomske integracije i institucije mogu podstaknuti šire političke integracije te kreirati potrebu za zajedničkim supranacionalnim političkim institucijama. 1995. ORBIS. Raymond Poidevin (1986). Federalism. Federalism seek to explain political integration -the building of Europe. Pinter Publishers. a common market.465 U okviru ovog teoretskog koncepta interes država članica EU najčešće je određen u procesu ekonomske i monetarne integracije. but their retention for trade with third states. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). a political idea that historically and philosophically has always been about different forms of human association and organization. bit će umnogome demantirane u samom procesu evropskih integracija gdje će politički interesi radije kreirati pravila i institucije kojima će više i radije biti preferirani politički interesi država članica EU nego interesi supranacionalnih 18 . This Međutim. Robert Schuman. CA. economic and monetary union. it comes a little surprise to learn that federalism. "Beyond the NationState: Funkcionalizam and International Organisation". «Evropska federacija)) kako je bila koncipirana u idejama ove dvojice utjecajnih političara znatno se je razlikovala od klasičnog koncepta državne federacije. mada ne i federalne države. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. Consequently.462 H. has aquired much more credibility today than at any time since its heyday in the early post-war years. Brugmans.

This happens.) sve više pomjera od lojalnosti prema nacionalnoj državi ka lojalnosti prema supranacionalnim institucijama.468 process has been termed 'negative integration'. pxx "According to this theory. ali ne i nužno procesa stvaranja političke zajednice. politically charged issue. interesne grupe. economic integration is seen as all these combined with the full integration of all macro and micro-economic policies so that the national components function together as an entity. A common market is also expected to go beyond a customs union in developing a programme of harmonization of policies. tehnical sector to other sectors of possible greater political salience.467 Neofunkcionalistička teorija. A customs union is usually seen as a free trade area operating a common external tariff towards third countries and engaging in a degree of positive integration. Pinter Publishers. whose institutions posses or demand jurisdiction over the pre-existing national states'. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. National socio-economic and political elites become socialized in a process that brings them direct pay-offs. regional integration is an intrinsically sporadic and pluralistic process. eds). under conditions of democracy and pluralistic representation. profesionalna udruženja i si. Otuda za neofunkcionaliste ekonomska međusektorska integracija postupno vodi ka kreiranju EU kao specifičnog političkog identiteta. national Za neofunkcionaliste veoma je značajna inicijativa vlada država članica kreirati zajednički sektor pod kontrolom zajedničkih centralnih institucija što vodi interaktivnom odnosu između supranacionalnih institucija EU i subnacionalnih aktera u državama članicama EU. mada zadržava isti ekonomski temeljni stav klasične funkcionalističke teorije. Finally. posebnu pažnju će posvetiti upravo ovim elementima evropskih integracija.469 5. in the factors of the production (capital and labour). London 1995. pXVi-Xvii) « Neofunctional integration sees integration as a process based on spill-over from one initially noncontroversial." (Peter Ludlow. mada je umnogome ublažila nedostatnosti klasične funkcionalističke teorije. Neo-liberalni intergovernmentalizam . European Community and the Challenge of the Future. but one in which. Ovo je posebno vidljivo u procesu odlučivanja u Vijeću EU gdje se pozivanjem na vitalni nacionalni interes na posredan način uvodi princip jednoglasnosti kroz čiju se primjenu načelo nacionalnog suvereniteta država članica EU rehabilitira u punom opsegu. as in common market. involving a gradual reduction in the power of national government and a commensurate increase in the ability of the centre to deal with sensitive. A common market is seen as the realization of a barrier-free market in goods and services and than. U ovom interaktivnom odnosu između suprancionalnih institucija i subnacionalnih grupa kreira se funkcionalni interesni proces u kome se lojalnosti subnacionalnih aktera (lobi grupe. i dalje ostaje predominantno fokusirana na ekonomskoj dimenziji evropskih integracija u kojima transfer lojalnosti nacionalnih-političkih elita od nacionalnog ka supranacionalnom nivou. Beyond this is economic and monetary union which rests on harmonization of some macro-economic policies and either fixed change rates or single currency. because 'political actors in several distinct national settings are persuaded to shift their loyalties. It involves the removal of obstacles to the free flow of goods. The New European Community.'positive integration' goes beyond that to development of both equal conditions for specific areas of the economy and common policy. koja sve više dobija konotacije procesa ekonomske i političke integracije. Its antithesis . capital and labor. The European Commission. expectations and political activities towards a new and larger centre. sve više primiče EU ka kompleksnoj međuzavisnosti. što vodi snažnoj supranacionalnoj integraciji pojedinih sektora bez nekog značajnijeg utjecaja nacionalnih država na ove procese.političkih institucija EU.3. postavljajući u prvi plan pravila igre (normativnu regulaciju integracije) koja su kreirana od strane participanata u procesu integracija. they argue. The Single Market's Four Freedoms embrace these. in Robert O." (Juliet Lodge (ed). Zbog ovih slabosti neofunkcionalistička teorija integracije.

mnogi teoretičari evropskih integracija zamjeraju ovom konceptu da ispušta iz vida veoma značajne interakcijske odnose između institucija EU i subnacionalnih institucija javnog i privatnog karaktera koje sve moćnije modificiraju utjecaje nacionalnih vlada na odnose u EU. čime se definiranje EU svodi više u ravan konfederalnog koncepta. Journal of Common Market Studies. koje je teško posmatrati mehanički odvojene jedne od drugih. Parlamentu EU.network" pristup koji u prvi plan stavlja grupu interesa različitih participanata u određenom segmentu evropskih integracija. European Integration Theory. Kroz sučevljavanje država članica EU i drugih participanata (privatne kompanije. rezultiralo j e novim teoretskim pristupom evropskim integracionim procesima.471 Po shvatanju ovog teoretskog koncepta nacionalne vlade država članica proces evropskih integracija prvenstveno koriste za realizaciju svojih nacionalnh interesa kroz proces kooperacije radije nego za realizaciju nacionalnih interesa kroz proces integracije. governments wil find themselves increasingly entangled in regional pressures and end up resolving their conflicts bz conceding a wider scope and developing more authority to the regional organiyations thez have created. građana. "Preference and Power in the European Community: A Liberal Intergovernmental Approach". 1966. gdje se kroz kombiniranje različitih teoretskih modela nastoji doći do jednog kompleksnog teoretskog modela koji bi bio u stanju ponuditi cjelovito i racionalno objašnjenje evropskih integracija i otvoriti nove horizonte integriranja EU u kojima bi bile šire otvorene mogućnosti kooperacije između nacionalnog i supranacionalnog suvereniteta. čime se ovom konceptu osporava sposobnost zahvatiti sve segmente procesa evropskih integracija i kooperacija. Eventually. pp862-915 U ovom konceptu često se integriraju postavke neo-runkcionalizma sa postavkama liberalne teorije međunarodnih odnosa. Schmitter. George (1991). in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). sa različitim stupnjem utjecaja participanata na mogućnost donošenja odluka na supranacionalnoj razini. ili zvaničnih predstavnika država po određenim pitanjima) u Komisiji EU. « Obstinate or Obsolete : The Fate of the Nation State and the Case of Western Europe ». grupni međusobno zavisni interesi participanata u kojima 20 . već prije svega na proces pregovaranja između suverenih vlada nacionalnih država članica EU. Vijeću EU. interesnih grupa. 31/4 Stenly Hofman.470 Za razliku od neofunkcionalističke teorije koja proces evropskih integracija posmatra prvenstveno kroz prizmu ekonomskih i birokratskih supranacionalnih integracija. teorija liberalnog intergovermentalizma (lineral Intergovernmentalism) u eksplikaciji evropskih integracija polazi od postavke da su nacionalne vlade država članica EU odlučujući participanti u procesima evropskih integracija. tehničkih i naučnih experata.. kreiraju se tzv. te da od njih umnogome ovise procesi integracije ili dezintegracije EU. Daedulus 95. U okviru ovog koncepta interes država članica je dominantan u odnosu na interes supranacionalnih institucija EU. u kojem se u prvi plan stavlja akcent ne na kreiranje supranacionalnih institucija i normi. neo-institucionalizma i teorije racionalnog izbora. Politics in the European Union (Oxford: Oxford University Press) See in Andrew Moravcsik (1993). their citizens will begin shifting more and more of their expectations to the region and satisfying them will increase the likelihood that economic-social integration will spil-over into political integration-" (Philippe C. koji se kreira kroz pregovore između suverenih članica EU. p46) S.Nemoć neofunkcionalističke teorije da da korektna objašnjenja stagnacije i kriza evropskih institucionalnih integracionih procesa. Neo-Neofiinctionalism. Međutim. Oxford University Press.472 U nastojanju razviti nov teoretski koncept evropskih integracija posebno je interesantan tzv. .

The two core Treaties today are thus the Treaty Establishing of European Communty (TEC). u prvoj fazi istraživanja ove specifične institucije. dok će sami procesi unutar institucija EU dobrim djelom ostati van znanstvene opservacije.4. pp75-94) When practitioners and academics use the term 'the Treaties' they are referring to the collection of the funding treaties and their subsequent revisions. u drugoj fazi. (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). 474 Kroz ovaj model integracije izbjegava se donošenje tzv. Ovaj formalni tradicionalno-institucionalistički pristup istraživanju EU. posjedovanje financijskih izvora. jeste zapravo fokus na formalnim aspektima i deskripcijama institucija EU kao posebnim institucijama znanstvene opservacije. Za bihejvioriste je mnogo značajnije istraživanje ponašanje političkih aktera (političkih lidera. nastoje kroz neformalne međusobne pregovore doći do odgovarajuće odluke po datom pitanju. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). posjedovanje šire političke legitimacije ili ustavnopravne moći. Bihejviristički pristup Ono sto čini jednu specifiku u političko-znanstvenom fokusiranju EU. . and the Treaty of European Union (TEU or Maastricht Treaty 1992) which covers the second and third pillars of EU activity. which covers the firs pillar.. raspolaganja novim idejama. dok se istovremeno obezbjeđuje brže i feksibilnije implementiranie interesa participanata evropskih integracija što pospješuje efikasnost sistema EU čineći ga sve bližim dnevnim potrebama njenih građana. The funding treaties nclude the Treaty of Paris (signed in 1951).. izbjegava se koncept nefleksibilnih oficijelnih međuvladinih i međuinstitucionalnih konferencija. kao npr. glasača. Oxford University Press. pl5) dugoročne politike evropskih integracija. The ECSC become void in July 2002. pokazuje svu svoju efikasnost na primjeru kreiranja Sigurnosne i odbrambene politike EU (European Security and Defence Policy (ESDP) koja je kroz process postupnog usaglašavanja i donošenja odluka na principu dnevnih potreba izrasla u cjelovit sigurnosni i odbrambeni koncept EU. političkih partija. Kroz koncept „netvrork interesa" različitih aktera u procesu evropskih integracija. establishing the European Coal and Steel Community) and two Treaties of Rome. European Integration Theory. Oxford University Press. izazvat će snažnu kritiku bihejviorističke teorije477 koja će ovaj tradicionalno-institucionalistički pristup EU označiti nedostatnim za istraživanje tako kompleksnog fenomena kao što je EU. i si.476 5. koje često vode blokadi djelovanja sistema EU. velikih sudbonosnih odluka na meduvladinim konferencijama.)478 od pukih diskripcija funkcioniranja institucija.. sa čime se koncipiranje politike EU sve više izmješta iz koncepta globalnog međuvladinog ugovornog definiranja473 ka neformalnom (network) kreiranju „politike dnevnih potreba". koja kroz međusobnu povezanost i međuzavisnost različitih aktera postupno prerasta u koncept See more in Frank Schimmelfennig.The Treaty of Rome (it is now formally colled the Treaty establishing the European Community) establishing EEC become absolutely central. 1957 establishing the European Atomic Energy Community (Euroatom): the other the European Economic Community. Amsterdam Treaty (1997) and Nice Treaty (2001). . Maastricth Treaty (1992). Za njih su institucije Ovaj model kreiranja dugoročne politike evropskih integracija koji je baziran na procesu permanentnog eksperimentisanja i rješavanja problema ad hoc. The European Union: How Does it Work?.475 Neki autori u ovom procesu vide fundamentalnu promjenu u evropskim integracionim procesima kroz koje se postupno realizira ideja o građanstvu EU i ideja o evropskom supranacionalnom sistemu kroz koje se ostvaruju liberalni demokratski ideali. It has been substantial revised in the: Single European Act (1986). Liberal Intergovemmentalism.participanti koristeći sve mogućnosti međusobnog utjecaja.

and physics. Decisionmaking in the European Union. This is a classic problem that we will address further in the virtual lecture on motivation. and other personality characteristics of a child. So. is that they view the external environment as the principal (maybe the only) determinant factor in behavior. So. It was Watson's view that. However. the first basic characteristic of behaviorism is prije svega instrumenti za realizaciju interesa aktera. in the classic "nature vs nurture" debate. those that could be experienced through the senses. 1995). abilities.F. in Juliet Lodge (ed.. Theory and Methods in Political Science. Marsh & G. Genetic predisposition is unimportant."As you'll find in your text. E. observable behaviors. For example. (1999). merchant-chief. suradnje480 i međuzavisnosti država. za njih je svaka institucionalna integracija i suradnja that behaviorists emphasize the importance of empirical. and continues to have. This is the reason why operant conditioning. te je otud spoznaja interesa aktera. Watson. not unrelated to the first. chemistry. it needed to deal with variables that could be defined empirically (i. such as the subconscious.e. tendencies. According to "radical behaviorists" like Watson. At this point in the history of psychology. "The European Community and the Challenge of the Future". It is your instructor's view that this is the point when psychology actually became a "science" as an extension of "harder" sciences such as biology. and race of his ancestors. Towards a Political Union?. were strongly opposed to psychological theories that included speculation about "mental processes". London and New York: Palgrave Juliet Lodge. and my own specified world to bring them up in and I'll guarantee to take any one at random and train him to become any type of specialist I might select .g. that relied heavily on non-observable (nonscientific) variables. the behaviorists fall squarely on the "nurture" side.. relies specifically on observable behaviors. Pinter Publisher. what determines the intelligence. well-formed. Hall 22 . and those on which observers could find consensus). even beggar-man and theif. if a student enjoys working math problems anyway. a response to psychological theories popular near the beginning of the 20th century (e. One criticism is that the theories are overly simplistic to accurately explain the complexity of behavior (this we will address in more detail in the virtual lecture on Cognitive Theory). and B. sve snažnija dinamizacija globalizacije međunarodnih odnosa u ranim 1980s godinama pomjerala je fokus znanstvenog interesa sa formalnoinstitucionalno-nacionalnog državno-centričnog aspekta ponašanja aktera ka globalnom aspektu međunarodnih odnosa. njihove motivacije i njihovog ponašanja od određujućeg značaja za razumjevanje integracionih procesa u EU. One of Watson's most famous quotes goes as follows:"Give me a dozen healthy infants. Watson's theories were. London.). Skinner who came after. 5. Freud's Psychoanalysis). and. which is not surprising given how long its been around. to a charismatic character named John B. A second fundamental characteristic of behaviorists. Neorealistička i Neoinstitucionalistička percepcija budućnosti evropskih integracija Kako je za realiste međunarodni sistem sistem anarhije u kojem države kao temeljni akteri međunarodnih odnosa mogu preživjeti samo na temelju posjedovanja sile i moći. I. psychological researchers began studying phenomena that could be experienced empirically and that could be agreed upon reliably by multiple observers. penchants. once he or she is rewarded for it. vocations. and how much influence it has had on psychological theory and practice. in many ways. its critics. who you very possibly read about in general psychology. lawyer.5. Watson. regardless of his talents. Basingstoke and New York: Palagrave The historical roots of "behaviorism" actually go back further in the history of psychology than your book addresses. behaviorist models. if psychology was to progress.Peterson. then this may act to actually decrease motivation to do the problems without reinforcement ("Turning play into work. Međutim. A second criticism is that reinforcement can actually act to "undermine intrinsic motivation". Stoker (1995). (Richard H. that you'll read about in the book. is the environment in which the child is raised. yes. prije svega konkurencije479. ali i nove reakcije na teoretskom planu. & Bomberg. temperament. pp377-385 D. such as operant conditioning can certainly be effective in explaining and changing behavior.. behaviorism has certainly had. što ce u znanstvenoj opservaciji EU unijeti nove aspekte i razotkriti nove dimenzije integracionih procesa u EU481. artist.doctor.

Mearsheimer. Westview Press. H. Mearsheimer.interesa najmoćnije. The New Institutionalism. London. Morgenthau (1948). već kao moćan instrument utjecaja na formiranje novih nacionalnih interesa država Članica EU. Instability in Europe After the Cold War. Boulder. prije svega USA kao vanjskog faktora integracije EU. Summer 1990. Social and Economic Forces. 1950-1957. pp3-56 Mark A. Pinter Publishers. The Institutions of the European Union». stoljeća izrasti u vodeću teoretsku koncepciju razvoja EU u čijoj percepciji supranacionalne institucije EU izrastaju ne samo u instrument suradnje i kooperacije. i instrumentarij utjecaja na ponašanje drugih aktera. i rješavanja njihovih kolektivnih problema u svijetlu globalnih međunarodnih odnosa. vol. no. Structural Realism after the Cold War. and not just in terms of intergovernmental competition)) (John Peterson and Michael Shackleton (2002). in Anthe Wiener and Thomas Diez (2007). San Francisco.486 Kenneth N. and the European Parliament. institutional orientations are a source of order because they serve to aggregate interests in a system that otherwise could descend into chaos. izazvat će oštar kriticizam neoinstitucionalističke teorije. Pollack. London. koja će u fokusu svoje opservacije evropskih integracija vidjeti supranacionalnu instituciju ne kao instrument realizacije interesa velikih država članica EU. Vol. 1995. Vidjeti takodjer u Robert O. No. stoljeća. Za suprotno shvatanje pogledati u John J.484 Neovisno na svu moć i argumentiranost kritičkog realističkog sagledavanja odnosa unutar EU kao institucije. pxviii).482 U tom svjetlu za njih će evropske integracije uvijek značiti samo institucionaliziran)e dominacije najmoćnije. In the EU. Iračke krize koji će izbiti na samom početku 21. J. European Community and the Challenge of the Future. već isto tako i u instrment kreiranja i realizacije interesa vlada država članica EU48S. International Security.B. Waltz. ili njihovih nacionalnih političkih partija i drugih globalnih participanata koji su uključeni u evropske integracije. što će EU voditi sve bliže definiranju kao specifičnog procesa kreiranja. (1983).p26 The United Kingdom refused to join any organisation that involved subjecting itself to a supranational authority and insisted instead on the presumed superior merit offered by intergovernmental cooperative arrangements such as the Council of Europe and later the European Free Trade Area over either the ECSC or European Economic Community. Ta specifika institucionalne mreže EU iskazuje se prije svega u sposobnosti ne samo da omogući bržu i efikasniju . Political Among Nations. European Integration Theory. Oxford University Press. above all. neo-institucionalizam će u osamdesetim godinama 20. 15. International Security. pp 137-158 Odnos između pojedinih članova EU posebno će ući u visok stupanj međusobnih tenzija za vrijeme tzv. Verso samo personifikacija Posmatranje EU u svijetlu neo-institucionalističke teoretske koncepcije sve izraženije nameće potrebu studiranja specifičnosti institucionalne integracije EU gdje institucije EU pokazuju visok stupanj sopstvene vitalnosti preživljavanja i modifikacije sukoba interesa država članica EU. odnosno najmoćnijih država EU. Keohane & Stanley Hoffmann (1991). Institutional affiliations thus give actors a sort of anchor or orientation that may override others and become a primary source of motivation and interest. The New European Community: Decisionmaking and Institutional Change.Haas (1958).483 Ovakav stav realističkog pristupa evropskim integracijama u sagledavanju unutarnjih odnosa između država članica EU i odnosa između EU i drugih država. The Uniting Europe: Political. «Nearly all actors in EU politics have multiple identities of the policy sector in which they work. F. The Making the Second Cold War. Chicago University Press. Chicago E. See also John J. galvanizacije i realizacije nacionalnih interesa država članica. Standford University Press Holliday.. odnosno najmoćnijih država. 25. The European Commission. Oxford. the Council of Ministers. što čini glavnu dinamizaciju stvaranja i razvijanja EU kao institucije. Back to the Future." (Juliet Lodge (ed). Neoinstitutionalist -treatments argue that EU politics has to be understood in terms of interinstitutional competition between. 1. te kao metod mogućnosti realizacije njihovih interesa.l (summer 2000). Oxford University press. p6).

što je dramatično čini atraktivnom za države-članice koje kroz evropske integracione procese traže šansu više za sopstvenu promociju kako na evropskom tako i na globalnom nivou. tako i političkih partija i organizacija. Grupom 8 (Group of Eight (G8). (1998). što dakako EU čini specifičnom institucijom koja istovremeno iskazuje visok stupanj funkcionalne fleksibilnosti i sopstvene operativnosti. Ta međusobna uslovljena konkurencija u aktivnostima institucija EU.41 Time EU izrasta u moćnu tržišnu i političku silu koja ima moćan utjecaj na svjetsku trgovačku organizaciju (World Trade Organisation WTO). kreira istovremeno institucionalnu koherentnost i labavost institucionalne mreže EU što sve više EU čini policentričnom institucijom sa sve većom diversifikacijom nezavisnih centara moći i odlučivanja. regionalnih i globalnih participanata u ovom specifičnom procesu ekonomskih i političkih integracija. odnosi između institucija EU su također odnosi ne samo međusobne kooperacije već i odnosi međusobne konkurencije. s druge strane. koja ostvaruje veoma značajne interakcijske odnose sa NATO-m (North Atlantic Treaty Organisation). International Security. daje stanovitu autonomnost evropskim institucijama. i interesa država članica EU i interesa globalnih i regionalnih aktera. čineći time EU sve više specifičnim. već isto tako i ponašanjem drugih institucija EU. Iz ove kompleksne međuzavisnosti. procesom u kojem sve veći značaj zauzimaju modeli realizacije dnevnih potreba i interesa participanata u evropskim integracijama.realizaciju interesa država članica i drugih participanata u evropskim integracionim procesima. što čini osnovu njene vitalnosti. (ed-1997). kako svaka od institucija EU ima svoje specifične interese koji su artikulirani i povezani sa interesima različitih nacionalnih institucija država članica.42 Međutim. Justice Cooperation in the European Union. Parties and Institutional Design: A Comparative Perspectives on European Union Democracy". korporacijama i pojedincima. s jedne strane. 15. u kojoj je ponašanje jedne institucije EU uslovljeno ne samoponašanjem država članica EU i drugih participanata koji učestvuju u Back to the Future: Instability in Europe After Cold War. i država članica EU. te na taj način mijenjajući i njihovo ponašanje. no. lokalnih. s jedne strane. "Elections. 21/3. politički. ali i visok stupanj diversifikacije i odsustva koherentnosti institucionalnih hijerarhijskih odnosa. vol. ppl9-52 24 . Sposobnost neovisnog utjecaja evropskih supranacionalnih institucija na procese u zemljama članicama EU kao i na globalne i regionalne procese međuzavisnosti nerijetko vodi u konflikt između interesa institucija EU. Institute of European Affairs. kao i drugih participanata u procesu evropskih integracija. West European Politics. poslovni i moralni sistem normi. političkih partija. što opet dovodi do jedne specifične međuzavisnosti koja se uspostavlja između institucija EU. već i sposobnost da kreira njihove nove specifične interese. Grupom najrazvijenijih zemalja tzv. i ostalih participanata evropskih integracija. Dublin 42 Hix S. kao i sa brojnim individualnim moćnim državama svijeta. 41 Barret G. što čini temelj razvoja EU. koji u ukupnom zbiru čine i najracionalniji aspekt globalnih interesa i ciljeva EU . 1 (Summer 1990) evropskim integracionim procesima. s druge strane. sa Ujedinjenim nacijama (United Nations). sa moćnim političkim utjecajem koji daleko nadilazi prostor ekonomsko-administrativnog integriranja EU. Ta sposobnost kreiranja interesa kako nacionalnih država članica EU. kao i globalnih. . regionalnih ili lokalnih aktera koji participiraju u evropskim integracijama. EU sve više izrasta u racionalni pravni i politički autoritet koji je sposoban kreirati pravni.

što vodi sve izraženijoj ekonomskoj i političkoj polarizaciji unutar same EU. kao i procesa međuzavisnosti u procesu globalizacije koji snažno djeluju na procese kreiranja specifičnog političkog. kao što su svjetska banka. s jedne strane. prije svega sa USA i Japanom. tehnoloških. političkih. već isto tako kao i refleks utjecaja nezavisnih ekonomskih i političkih procesa koji su se odvijali. Ono što je posebno značajno fokusirati u procesu studiranja političkog sistema EU je kako odnos između samih institucija EU. U kontekstu ovih odnosa. političkog. političkog i kulturnog razvoja članica EU. što ih sve više vodi moćnom povezivanju sa velikim silama van EU. sa razvijenim i stabilnim sistemom demokratskih institucija. što trži novi profil razvojne politike i političkih institucija u EU. kulturnog i institucionalnog razvoja sasvim su izvjesne i socijalne divergencije i podjele u okviru EU. u kojima razvoj industrijske ekonomije sve više biva substituirán postindustrijskim konceptom razvoja informatičkog društva. s druge strane. MMF i si. s druge strane. POLITIČKI SISTEM EU U KONTEKSTU EVROPSKIH INTEGRACIJA 6. s jedne strane. monetarnog i sigurnosnog sistema EU i mehanizma funkcioniranja EU. monetarne i političke integracije EU određeni su prije svega različitošću dosegnutog stupnja ekonomskog. ekonomskog. također je nužno pratiti i utjecaj djelovanja drugih subjekata na ove procese a koji djeluju na subnacionalnoj razini i čije aktivnosti imaju moćan utjecaj na kreiranje specifičnog socio-ekonomskog. i institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. Opće percepcije Razvoj političkog sistema EU ne može se posmatrati isključivo samo kao posljedica dosegnutih ekonomskih i političkih integracija koje su se odvijale između zemalja članica EZ. kao i historijsko-tradicionalnih i interesnih odnosa pojedinih država članica EU sa moćnim vanevropskim državama i međunarodnim institucijama. na međunarodnoj ravni kao posljedica procesa globalizacije ekonomskih. političkog i kulturnog substruma EU. financijskih. što njihove veze sa velikim centrima moći unutar EU i van EU čini manje učinkovitijim. nacionalnih. utječe na kreiranje odnosi između pojedinca i grupa. subnacionalnih i globalnih) i grupe i pojedinca. Drugim riječima kako proces pravne i političke integracija EU utječe na modifikaciju procesa globalizacije. i međunarodnim institucijama koje raspolažu sa velikim kapacitetima ekonomske i financijske moći. dosegnute razine institucionaliziranosti odnosa između država članica EU.1. Procesi koji nastaju u sferi ekonomske. industrijsko-informatičku (razvijenu) i industrijsko-poljoprivrednu (nerazvijenu) zonu. Za razumjevanje političkog sistema EU značajno je razmjevanje procesa ekonomskih. pravnog. te podjele duž socijalnih i kulturnih linija razgraničenja koje se sve više naziru unutar samih . socijalnog. I dok jedan broj članica EU pripada visokorazvijenom krugu zemalja. dotle se drugi broj članica EU još uvijek nalazi u zoni transformacije od pretežno agrarnog ka industrijskom modelu razvoja.6.. koje se najizraženije identificiraju kao podjela na centar i periferiju. i institucija (supranacionalnih. tehnoloških i kulturnih procesa na planetarnoj ravni. finacijskih i kulturnih integracionih i dezintegracionih procesa u suvremenim međunarodnim odnosima. kako bi se bar djelimično dosegao prihvatljiv nivo unutarnje socijalne i političke harmonizacije EU. U ovakvom okruženju gdje još uvijek postoje različiti sistemi i nivoi ekonomskog. i koji se odvijaju.

i si. I ovdje glavna pažnja ostaje fokusirana na institucije i procese koji se odvijaju u okviru EU kao i na odnose između institucija EU i država članica EU. što politički sistem EU čini specifičnim i različitim u odnosu na politički sistem nacionalne države. ako ne i više. i interesa supranacionalnebirokratije u institucija EU.divergencije između političkih i ekonomskih interesa političkih elita i drugih slojeva stanovništva u državama članicama EU. da li se Evropski sud pravde (EJC) nalazi van političke kontrole. niti pak kao suprancionalne vlast. grupni mobilizacijski interesi. a koje se ne može izričito odrediti u klasičnim okvirima političkog sistema kao vlasti ili političkog sistema kao države. odnos građanin-država. Time pitanje: mogu li i kako političke partije država članica EU utjecati na promjenu političke opcije EU i kako pojedine društvene grupe ostvaruju različit kapacitet političke moći i političkog utjecaja na političkoj sceni EU. nije samo pitanje specifičnog položaja sudske vlasti u EU. Od općih modela državnog političkog sistema ka specifičnom modelu političkog sistema EU U okviru političkih nauka danas postoje razvijeni opći teoretski modeli i analitički okviri u okviru kojih se teoretiziraju opća pitanja i opći procesi zajednički svim političkim sistemima. koliko su centralne institucije EU sposobne jedinstveno djelovati na globalnom planu.2. dobijaju sasvim novu konotaciju i sadržinu. ili pak postoje neki oblici političkog ujecaja na EJC. u kojima se EU posmatra kao politički sistem bez atributa državnosti. i slična pitanja. sve više dotiče problem. ali isto tako i procese dezintegracije EU i na taj način znatno utiču na efikasnost djelovanja institucija evropskih integracija. već isto tako. ako ne i više. poznavanje . koje su političke i socijalne konsekvence ekonomske i moneterne integracije EU na unutarnju političku stratifikaciju država članica EU. to pitanje dotiče problem odnosa nacionalnih političkih elita država članica EU i moćne birokracije u institucijama EU. U problematiziranju političkog sistema EU neophodno je koristiti opće analitičke okvire u kojima se problematiziraju opća pitanja kao što su: javno mišljenje. Razmatranja ovih pitanja na nivou EU u svim njihovim specifičnostima. već isto tako to je i pitanje odnosa između nacionalnih političkih elita i supranacionalne birokracije EU. U ovom kontekstu izučavanje političkog sistema EU predstavlja dio političkih nauka koji nosi svoje određene specifike i traži nove teoretske modele i analitičke okvire. Pitanja da li i kako Parlament EU može da utiče na sudsku vlast u EU i na sudsku vlast u državama članicama EU. konkurencija između političkih stranaka. i na odnose 26 . Kao po pravilu ove podjele prati i niz drugih podjela koje svojim prisustvom potiču procese kako ubrzane integracije. kao i ekonomskih interesa ostalih aktera koji participiraju u kompleksnim evropskim integracijama. Isto tako pitanje kako građani pojedinačno mogu suportirati ili oponirati centralnim institucijama u EU. već isto tako. zahtjeva suštinsko poznavanje ne samo mehanizama djelovanja institucija EU i njihovog odnosa prema institucijama država članica EU. U okviru ovih kompleksnih odnosa centralno pitanje koje se nameće je pitanje alokacije političke moći u EU.država članica EU. Ovdje je posebno značajno istaći ulogu podjela u okviru vladajućih elita što znatno utiče na model odlučivanja u evropskih institucijama. niti kao međunarodne organizacije. ne samo odnosa između pojedinca i supranacionalne institucije. Otuda pitanje kako posmatrati politički sistem EU. 6. ima značenje korišćenja općih instrumenata i analitičkih metoda studiranja vlasti i politike donošenja odluka u jednom specifcnom okruženju koje se stvara kroz proces evropskih integracija.

Kroz ovaj trodimenzionalni sistem regulacije pravila i procedura u procesu donošenja odluka. the Single European Act in 1986. Po nekim teoretskim koncepcijama značajna određenja demokratskog politčkog sistema mogu se definirati kroz nekoliko parametara. .koji se uspostavljaju izmedju supranacionalnih institucija EU i društvenih grupa i pojedinaca u EU. the Treaty of Rome in 1957 (establishing the European Economic Community and the European Atomic Energy Community). što ove formalnosti čini veoma značajnom dimenzijom samog procesa donošenja odluka u EU. legislative and judicial powers. supranacionalnih institucija EU.3. čini sistem donošenja odluka u EU specifičnim. and the European Court of Justice . odnosno nacionalnih institucija država članica EU i suprancionalnih institucija političkog sistema EU. I napokon. četvrta karakteristika demokratskog političkog sistema je postojanje interaktivnog odnosa između političkog output-a. razvijena mreža ugovora. novih zahtjeva sistema i novih odluka. što politički sistem EU sve više definira kao specifični politički sistem. Prije svega politčki sistem ima značenja postojanja jasno definiranih institucija odlučivanja i jasno definiranih pravila u odnosima unutar i između ovih institucija. and the Nice Treaty in 2001 have given these institutions an ever-wider range of executive.the Commission.the Treaty of Paris in 1951 (establishing the European Coal and Steel Community). kao neke vrste više koordiniranog nego subordiniranog političkog sistema.was established in the 1950s. Proces odlučivanja i modeli utjecaja Razvijen sistem institucija EU43. direktiva i odluka ovih institucija kojim se precizno definiraju odnosi između ovih institucija i procesi donošenja odluka unutar ovih institucija. the Council. Ta specifičnost EU kao političkog sistema naglašena je posebno kroz značajan 43. kao i institucija drugih particpanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. the Amsterdam Treaty in 1997. Successive treaties and treaty reforms . Drugu značajnu komponentu demokratskog političkog sistema čine građani i društvene grupe koji svoje političke interese nastoje ostvariti kroz politički sistem direktno ili kroz institucije sistema. EU dosegla je najformaliziraniju strukturu donošenja odluka koja po svojim strogim formalnostima daleko nadilazi proceduru procesa donošenja odluka u nacionalnim državama. Isto tako uspostavljenje i sistem pravila i procedura o odnosima između institucija država članica. sasvim jasno određuju EU kao politički sistem sa specifičnim dimenzijama. i političkih odnosa koji se kreiraju između različitih nacionalnih političkih sistema država članica EU u okviru procesa evropskih integracija. Visoko centralizirana struktura donošenja odluka sa visokim stupnjem decentraliziranih mogućnostima utjecaja država članica EU na sistem donošenja odluka u EU. the Maastricht Treaty in 1992 (the Treaty on European Union). Kroz aktivno unošenje ovih elemenata u analizu političkog sistema EU značajno je pratiti sve četiri teoretske dimenzije određenja političkog sistema te u njihovom interaktivnom odnosu tražiti generalno određenje i specifiku političkog sistema EU. Treća komponenta demkratskog političkog sistema je utjecaj kolektivnih odluka na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti u političkom sistemu. the European Parliament (EP). Kroz sistem institucionalnih reformi kreiranje visoko razvijen sistem pravila i procedura o odnosima između supranacionalnihinstitucija EU i nacionalnih institucija država članica u procesu donošenja odluka na supranacionalnoj razini. Ono što čini politički sistem EU specifičnim u odnosu na državni politički sistem je prije svega odnos koji se pojavljuje između nacionalnih politčkih sistema. 6.

profesionalni. preko 500 evropskih i međunarodnih federacija te preko 10. Representing Interests in the European Unon. kao instrument legalne upotrebe 44Po procjenama Komisije EU u Brussels centru EU administracije preko 3. socijalni. i ne uvijek demokratskim i lako razumljivim. socijalnoj politici. individualni. je to da striktno ne postoji centralna vlada koja bi mogla imati monopol na političkim odlukama i ekonomskim resursima u procesu odlučivanja u ovom političkom sistemu. Ono što posebno čini politički sistem EU specifičnim političkim sistemom. što čini proces evropskih integracija specifičnim. što svakako pojačava interes supranacionalne birokratije kontrolirati koja će politička stranka dominirati na domaćoj političkoj sceni država članica EU. ekološki. politici proizvodnje i distribucije dobara.4 4 Kroz rast značaja moći utjecaja na procese donošenja odluka u supranacionalnim institucijama u odnosu na moć donošenja odluka na nacionalnoj razini nema značenje opadanje interesa nacionalnih političkih partija i nacionalne elite kontrolirati nacionalne institucije moći. kroz kontrolu nacionalnih institucija nacionalna elita koncentrira u svojim rukama i moć utjecaja i na procese u donošenju odluka u supranacionalnim institucijama. samo pojačava ovaj efekat. ekoloških grupa. nacionalnim. Naspram centralne vlade koja predstavlja glavni lokus političke i ekonomske moći u nacionalnim državama. teritorijalni.45 Naprotiv. interesnih grupa. St. radije nego proces donošenja odluka na nacionalnom nivou. i brojni drugi interesi na individualnim. Ono sto je posebno značajno kada se govori o specifičnosti političkog sistema EU je svakako to da u EU ne postoji monopol na legitimnu upotrebu prisile na supranacionalnom nivou. Martin Press.utjecaj odluka institucija EU na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti kako unutar EU kao zajednice država članica EU. p27 Ovdje je veoma značajno uočiti suštinsku distinkciju između sposobnosti "utjecaja na donošenje odluka" na supranacionalnoj razini od sposobnosti "donošenja odluka" na nacionalnoj razini. politici istraživanja i razvoja. regionalnim i supranacionalnim nivoima. kao i njihov utjecaj na institucije EU i na institucije država članica EU. u tržišnoj politici. Kao rezultat toga mnogi autori s pravom odbijaju posmatrati EU kao klasičnu državu kako ju je definirao Weber. Rastući broj grupa (korporacije. Na toj osnovi kreira se čvrst savez između nacionalnih vladajućih političkih elita i supranacionalne birokratije. kao stoje to slučaj u klasičnom konceptu političkog sistema. u EU glavna politička i društvena moć koncentrirana je u komplexnom dualnom procesu odnosa između birokracije institucija EU i političkih elita u nacionalnm institucijama država članica EU. Što nužno zahtjeva stvaranje kompleksne mreže pravila EU kroz koju se kontroliraju i reguliraju procesi i odnosi u javnoj politici. tako i unutar samih država članica EU. zdravstvenoj politici i u drugim oblastima i djelatnostima država članica EU. poslovna i trgovačka udruženja. politici pravnog poretka. interesne grupe) i pojedinaca i njihov međusobni utjecaj.44 U tom procesu konkurencije i međusobnog natjecanja oko utjecaja na process donošenja odluka u institucijama EU kreiraju se brojni kolektivni. politici regionalnog razvoja. politici potrošnje iusluga. subnacionalnim.000 pojedinaca danas radi na zastupanju i promociji različtih interesa nastojeći ostvariti utjecaj na proces donošenja odluka u institucijama EU 45Justin Greenwood (1997).000. Ovaj monopol i dalj e ostaj e na klasičnoj razini država/članica EU. 28 . te javnih i privatnih organizacija i grupakoje se međusobno natječu u procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na donošenje odluka u institucijama EU. Otuda odnos ovih različitih interesa u EU uvijek predstavlja specifičan proces utjecaja na proces donošenja odluka na supranacionalnoj razini.

Weber's major works deal with rationalization in sociology of religion and government. te na vođenje vanjske i odbrambene politike država-članica. politiku migracije stanovništva. something is "a 'state' if and insofar as its administrative staff successfully upholds a claim on the monopoly of the legitimate use of violence in the enforcement of its order.sile. U istraživanju modela kreiranja utjecaja na procese donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. Weber defined European an entity which claims a monopoly on the legitimate use of physical force. INC. AMCHAM-EU (The EU Committee of the American Chamber of Commerce) . the state was to be the source of legitimacy for any use of violence: if the police and the military were its main instruments. p5 political science."^ According to Weber. but its legitimacy derived from the state. ERT (The European Round Table of Industrialists). and stressed importance of particular characteristics of ascetic Stern A. Martin's Press. which began his work in the sociology of religion. supranacionalne birokratske mreže i velikih transnaciormlnih korporacija. 46Maximilian Carl Emil Weber (21 April 1864 . u procesu donošenja odluka u institucijama EU imaju i komercijalni lobisti (lobbyists) koji zastupaju interese svojih klijenata. Heidelberg. kad i kako. 46 Kako posebno veliki utjecaj na donošenje odluka u institucijama EU imaju grupe koje djeluju na evropskom i panevropskom nivou koje zastupaju interese velikih korporacija i čitavih industrijskih sektora. Politika pravne i monetarne regulacije na nivou EU ima snažan utjecaj na poresku politiku. Otuda države članice EU iskazuju sve veći interes u pravcu pomjeranja svog utjecaja sa nacionalnog nivoa donošenja odluka ka procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na process donošenja odluka na nivou EU. Vienna and Munich. Brussels Protestantism(1994). St. He began his career at the University of Berlin. led to the development of capitalism. Representing Interests in the the state as Union.14 June 1920) was a German political economist and sociologist who was considered one of the founders of the modern study of sociology and public administration. His most known contributions are often referred to as the 'Weber Thesis'. this did not mean only public force could be used. 47Među najpoznatije međusektorske grupe spadaju: UNICE (Union of Industrial and Employers' Confederations of Europe). Koristeći svoje kontakte... što značajno utječe na distribuciju moći\ između država-članica EU i na autoritativnu alokaciju vrijednosti unutar tih država sa čime se umnogome determinira ko će dobit šta. sa čime institucije EU kreiraju mogućnost sopstvenog snažnog utjecaja ne samo na odnose između različitih društvenih i politčkih grupa i pojedinaca unutra EU već isto tako i unutar samih država-članica. In this work. which Lobbying in Europe After Maastricht. being an advisor to Germany's negotiators at the Treaty of Versailles and to the commission charged with drafting the Weimar Constitution. oni nastoje utjecati 498 na donošenje odluka u institucijama EU u korist svojih klijenata. informiranost o djelovanju institucija i pravila po kojima postupaju institucije EU. Weber argued that religion was one of the non-exclusive reasons for the different ways the cultures of the Occident and the Orient have developed. and later worked at Freiburg. He was influential in contemporary German politics. 99 Ovo je posebno značajno ako se ima u vidu da se kroz mrežu institucija EU. New Justin Greenwood Politics as a Vocation. koji često istupaju sa zajedničkom platformom pred Komisijom EU. Max Weber said in Politics as a Vocation that a necessary condition of an entity being a state is that retains such a monopoly. veoma je značajno analizirati organizaciju poslovnih interesa u pojedinim sektorima te njihov interakcijski odnos i njihov utjecaj na javnu politiku na nacionalnom i evropskom nivou. čime EU sve više utiče na determiniranje moći unutar državačlanica i na njihove međusobne odnose. kroz njihovo djelovanje stvara se novi moćni triangularni savez između nacionalnih vladajućih elita. dobru informiranost o interesima političke birokratije EU. danas donosi ili se odobrava skoro preko 80% svih pravnih ili poslovnih pravila kojima se reguliraju ovi odnosi u EU. 47 Veliki značaj. u za to predviđenim procedurama. a definition that became pivotal to the study of modern Western York. (1997). te posjedovanje znanja iz određenih oblasti. Private forces (as in private security) could be used. In another major work.. kao i prikupljanjem odgovarajućih podataka. mada ne u tom obimu kao što je slučaj sa interesnim grupama.[I] His most famous work is his essay The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism. He said. bureaucracy and the rational-legal state in the West.

što njegove odluke čini znatno koherentnijim i više vjerovatnim da će biti realizirane. u Vijeće ministara EU. kao npr.To pomjeranje fokusa nacionalne države sa procesa donošenja odluka na nacionalom nivou ka mogućnostimA sopstvenog utjecaja na proces donošenje odluka na suprancaionalnom nivou čini EU sve više međunarodnomorganizacijom sa teritorijalnim fokusom što EU čini znatno različitom od klasičnog tipa međunarodne organizacije kao što su UN. Komisija kao centralno tijelo evropskih integracionih procesa ima inicijativnu. koji se realizira na više specifičnih načina. a time i ostvarivanje interesa njenih građana u EU. nadzornu i implementacionu funkciju u procesu realizacije politike koja je prihvaćena od strane država/članica EU kroz odluke Vijća ministara. koji participiraju u donošenju legislature i u kreiranju politike EU. Komisija je komponirana kao neka vrsta "političkog koledža" koji se sastoji od Komisionara i od biroa od 36 generalnih direktora (directoregenerals) i od administrativnog servisa. Dakako. between national governments and Brussels. Vijeće ministara EU kroz sistem većinskog-kvalificiranog glasanja donosi odluke. Vijeće ministara ima i legislativnu i izvršnu funkciju. unlike other international organizations. EU business is conducted in multiple settings on virtually every day of the year 48Vijeće ministara EU radi kao skup vlada država/članica EU i organizirano je u formi zajedničkog rada više sektorskih vijeća u kojima nacionalni ministri država/članica donose odluke na principu jednakosti izmedju država Članica EU bez obzira na njihovu veličinu (mogućnost upotrebe prava veta). mada svakoj državi s obzirom na veličinu njenog stanovništva u većinskom-kvalificiranom obliku glasanja pripada različita kvota glasova. Vlade država članica EU predlažu svoje članove Komisije i kolektivno imenuju Predsjednika Komisije EU. Ovaj proces transformacije suvereniteta i političkog sistema države-nacije odražava novi odnos na relaciji interesa pojedinca i zajednice (građanin-država-EU kao zajednica) što čini triangularnu determinantu EU kao novog političkog sistema. Građani EU svoje zahtjeve prema političkom sistemu EU ostvaruju prije svega kroz nacionalne izbore u kojima biraju predstavnke nacionalnog parlamenta koji potom bira nacionalnu vladu. institutions in Brussels. sa čime se zapravo kroz proces integracije stvara jedan novi kompleksan politički sistem EU. within the various departments in national governments. Garanciju sprovođenja ovih dobrovoljno preuzetih obaveza garantira administrativni i pravni sistem država članica. koja potom imenuje svoje predstavnike u pojedine institucije EU. 30 . u okviru kojeg se ne ukida već samo transformira terirorijalni koncept suvereniteta i politički sistem države-nacije ka institucionalnom konceptu suvereniteta i virtualnom političkom sistemu EU na supranacionalnoj ravni. stim što svaka država ima pravo veta u ovom tijelu EU. Uz to Komisiji pripada i izvršna funkcija u EU što je dovodi u bliske odnose suradnje i kooperacije sa Vijećem Ministara. and between private interests and governmental officials in Brussels and at the national level. Politički sistem EU visoko je decentaliziran i kreiran je na principu dobrovoljno preuzetih obaveza država-članica EU kao i dobrovoljno preuzetih obaveza od strane njenih građana. Također svaka država-članica nominuje svoga člana Komsije EU.48 Uz to vlade zemalja članica EU kroz proces kolektivnog prihvatanja predloženog sastava Komisije i njenog Predsjednika ostaruju znatan utjecaj na kreiranje politike EU. in bilateral meetings between governments. As a result.

And. političkih i socijalnih prava građana državačlanica EU. The EP can also amend the EU budget. public office-holders and representatives from interest groups form 'policy networks' to thrash out policy compromises. The EP scrutinizes the exercise of executive powers by the Commission and the Council. jeste pitanje alokacije moći u EU. and the EP. to jeste pitanje ko kontrolira političke procese. and how these should be 'spun* in the national setting. ovo pitanje je isuviše kompleksno za simplificiran odgovor. In each policy area. odnosno ko upravlja sa EU. national elites are the main 'gatekeepers' of EU news: deciding which information is important. These organizations are formed to promote or protect the interest of their members in the political process. consumer groups and environmentalist groups. and like-minded interest groups in different member states club together to lobby the Commission. and the winners of this competition are represented in the Council. such as trade unions. business associations. Također participirajući u postupcima pred EJC građani država članica učestvuju u kreiranju i jačanju legislature EU stvarajući time nove mogućnosti za realizaciju svojih interesnih zahtjeva. 52These institutions produce five types of policy outputs: 1. U političkom okruženju u kojem ne postoji ni jedna centralna institucija koja bi se mogla odrediti kao centralna vlada u visoko diversižiciranom i kompleksnom procesu donošenju odluka. to structure political organization and competition in the Parliament. Kroz institucionalni sistem EU kreira se zajednička regulativna politika EU na polju slobodnog protoka dobara. te politika sudske saradnje i evropskog državljanstva. and it votes on the Council nomination for the Commission president and the full Commission college (the investiture procedure). građani realiziraju preko tzv. In addition. the Council working groups.4 Alokacija političke moći u EU Centralno pitanje koje se postavlja kada se raspravlja o političkom sisterria EU. ekološka i socijalna politka. This is the same in the EU as in any democratic system. amendment and veto under the EU's legislative procedures. and usually seek to return to the partypolitical fray. usluga. Regulatory policies . neposrednog biranja članova Parlamenta EU kao i preko 49 50 participacije pojedinih političkih partija i interesnih grupa u političkim procesima u EU.Drugi kanal ostvarivanja interesa u okviru političkog sistema EU. 51EU citizens gain most of their information about EU policies and the EU's governmental processes from national newspapers. Interest groups also give funds to political parties to represent their views in national and EU politics. are able to circumvent the filtering of EU information by national elites. Political parties have influence in each of the EU institutions. the party organizations in each member state and in the EU institutions are linked through the 'transnational party federations'. kapitala. who are chosen in European-wide elections every five years. u kojem interaktivno učestvuju brojne supranacionalne i nacionalne institucije. Only social groups who have direct contacts to the EU institutions. Ono čime se 49Members of the EP (MEPs) are elected on (national) party platforms and farm 'party groups' in the EP. interesne grupe i pojednici. The EP has various powers of legislative consultation. zajednička imigraciona politika. makroekonomska politika. National parties compete for national governmental office. National interest groups lobby national governments or approach the EU institutions directly. 51 Kroz djelovanje vlasti evropske monetarne unije i evropske centralne banke (European Central Bank ECB) građani EU također su u mogućnosti ostvariti svoje interesne zahtjeve kroz politički sistem EU. European Commissioners are also partisan politicians: they have spent their careers in national party organizations. Consequently. politika ravnomjernog regionalnog razvoja. The EP is composed of 626 MEPs. zajednička politika agrarnog razvoja.these are rules on . politika razvoja i istraživanja. owe their positions to nomination and support from national party leaders. zajednička politika konkurencije.52 6. politika zajedničkih standarda ekonomskih. the national media tend to be focused on national government and politics rather than on European-level politics. čiji su oni članovi i koje zastupaju njihove interese. such as farmers and some business groups. 50Interest groups are voluntary associations of individual citizens. radio and television rather than any European media channels. in the main party families. and has the power to throw out the Commission with a vote of censure. politika harmonizacije nacionalnih standarda.

Ako se ima u vidu stalno proširenje članstva EU. zajedničke valute. 3. Citizen policies . such as environmental and social policies. gdje Vijeće EU donosi odluke putem glasova kvalificirane većine.većina autora slaže je to da je nesporno da EU predstavlja "sistem upravljanja bez države" (governance without statehood).these are rules to extend and protect the economic. services. sa koncipiranjem zajedničke platforme saradnje između nacionalnih policijskih snaga i nacionalnih pravosudnih sistema država članica. centralno pitanje ko upravlja EU ostaje i dalje bez jasnog odgovora. Oxford University Press. više je posljedica interesa država-članica EU. 5. nije posljedica autothonog jačanja supranacionalnih institucija. Macroeconomic policies . where the ECB manages the money supply and interest rate policy. socioeconomic and regional cohesion policies. Helen Wallace. which involve the harmonization of many national production standards. 54 Međutim. Akti donijeti u ovoj proceduri direktno se primjenjuju na države-članice i automatski dobijaju višupravnu snagu u odnosu na pravne akte država-članica EU. and defence cooperation. capital and persons in the single market. brže i efektnije realiziraju na supranacionalnoj razini nego na nacionalnoj ravni. nacionalne vlade država članica ostaju najznačajniji izvor institucionalne supranacionalne suverenosti EU. rast institucionalne supranacionalne jurisdikcije dobija i teritorijalnu dimenziju. Pravno tumačenje i kontrola zakonitosti ovih akata direktno pripada ECJ. Expenditure policies . socijalne politike.these policies are pursued in Economic and Monetary Union. The European Union: How Does it Work?. William Wallace and Mark A. Otuda bez obzira na proširenje i jačanje nadležnosti supranacionalnih institucija. Pollack (2005). 2. common asylum and immigration policies. New York. 54Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). and include the Common Agricultural Policy. police and judicial cooperation. sa uvođenjem autonomnosti evropske centralne banke (ECB). external economic relations.these policies involve the transfer of resources through the EU budget from one social group or member state to another. pl48 32 . and common competition policies. dobija konstantu permanentnog institucionalng proširenja i rasta moći. U procesu donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. U političkom sistemu EU donošenje odluka odvija se na supranacionalnom (transfer moći donošenja odluka sa nacionalnih na supranacionalne institucije). kao što to notificiraju predstavnici neo-institucionalističke teorije. kao institucija neke supranacionalne vlade koja se pojavljuje na horizntima evropskih integracija. glavnu ulogu ima Komisija EU koja pokreće inicijativu za donošenje određenog akta u kooperativnoj proceduri koja se odvija u interakcijskom odnosu između EP i Vijeća EU. and the provisions for 'EU citizenship'. political and social rights of the citizens of the EU member states. Suprancionalne nadležnosti u okviru EU sa proširenjem na polje ekologije. Oxford New York. Policy-Making in the European Union. while the Council pursues exchange rate policy and the coordination and scrutiny of national tax and employment policies. međunacionalnom (kooperacija između vlada država članica u procesu donošenja odluka) i nacionalnom nivou (kada države-članice zadržavaju proces donošenja odluka pod svojom jurisdikcijom po određenim pitanjima). and research and development policies. intenzivno širenje modela donošenja odluka na supranacionalnom institucionalnom i terotorijalnom nivou EU. Oxford University Press. koje svoje nacionalne interese i jačanje pozicije u odnosima sa trećim zemljama. Foreign policies . kao i sa uspostavljanjem platforme zajedničke vanjske politike. and include trade policies. Ovo dualno proširenje supranacionalnog institucionalnog i terirorijalnog suvereniteta. 53 odnosno "sistem upravljanja bez vlade" (system of governance without a government). U procesu donošenja odluka gdje se zahtjeva koordinirana aktivnost državačlanica EU (međunacionalni ili intervladin nivo) Vijeće ministara EU dobija i 53the free movement of goods. the Common Foreign and Security Policy. Međutim.these are aimed at ensuring that the EU acts with a single voice on the world stage. and include cooperation in the field of justice and home affairs. 4. p491.

što je uvjetovano procesom globalizacije. The increased use of this method encourage us to be somewhat agnostic about how far European integration has transformed or will transform European politics. new kinds of policy network are emerging which link together different kinds of actor: administrative and political. national and supranational. samo države mogu da odluče da li će i kada prihvatiti međunarodne norme. Uloga ECJ u kontroli zakonitosti ovih akata je također reducirana. i njihovog interesa za međusobnom kooperacijom i kompromisom na supranacionalnom nivou.56 U kontekstu kompleksnosti odnosa između ova tri segmenta donošenja odluka (supranacionalni. Uloga EP je također reducirana samo na pravo biti konsoltiran od strane Vijeća ministara EU. These networks act as bridges between natonal. pl50) . (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). The European Union: How Does it Work?. Samo države posjeduju legitimnu moć mijenjanja i ratificiranja ugovora. kao što su bile konferencije Mastrihtu. Oxford University Press. Amsterdamu i Nici. The European Union: How Does it Work?. internacionalni i nacionalni segment). Oxford University Press. u kojoj države članice imaju interes istupati pod imenom EU i sa jedinstvenim stavom na 55"The EU is a sources of networked governance when it employs the coordination method. države članice monopoliziraju svoju ulogu i to kako u određivanju politike tako i u procesu donošenja odluka. the EU's policy process reflects underlying changes in political and economic relationship across Europe. and international institutions. and policies made at each of these levels". The point is that. dok je uloga Komisije znamo reducirana (u ovoj proceduri Komisija nema pravo pokretanja inicijative donošenja zakonskih akata).55 U procesu donošenja odluka na nacionalnoj razini. particularly ones arising from globalization and increasing interdependence between states. there exists no inexorable trend to more and mored supranational governance. Otuda po pravilu slijedi visok stupanj marginalizacije institucija EU u procesu kreiranja politike i donošenja odluka na međuvladinim konferencijama. U ovom procesu kreiranja politike EU. s druge strane. On this reading. To be sure. Vijeće ministara EU odlučuje na principu jednoglasnosti. proces odlučivanja u EU ostaje stisnut između zahtjeva država članica da i dalje zadrže visok stupanj moći utjecaja na donošenje odluka na nacionalnoj razini. Ovo njihovo izvorno pravo proističe iz moći koja je verificirana kroz neposredne izbore vlada država članica. U ovom procesu donošenja odluka pojavljuje se veliki skepticizam o EU kao političkom sistemu. arguably. But national and EU policy processes and institutions remain formally distinc from one another (if they are very much linked in practice.izvršnu i zakonodavnu funkciju. New York. osnivačkih ugovora. pl48-150) 56 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). New York. EU. public and private. and between national and EU policies. kada su izvršene značajne promjene tzv. s jedne strane.

voters. parliaments and political parties. politics and policy-making in all political systems. Jean Monnet Working Papers in Comparative and International Politics) 34 . the 'grand theories' of the political system died in the 1960s. and gradually a new political outlook emerges to support such changes. In the interwar period. politics and policy-making.58 Neo-funkcionalistička teorija posmatra evropske integracije kao procese koji su usmjereni ka specifičnim ciljevima čime se stvara novo okruženje u kojem se postavljeni ciljevi mogu ostvariti samo poduzimanjem daljih aktivnosti. gdje pretežno dominira uloga interesa elita. Naspram ne-funkcionalista. Knut Wicksel.bureaucrats. U procesu evropske integracije neo-funkcionalisti polaze od koncepta društvenog interesa ne-državnih faktora (kao što su razna poslovna udruženja. birača. Ono što se pojavljuje kao jedna od bitnih razlika u determiniranju političkog sistema EU je metodološke prirode. političkih partija i interesnih grupa. 1996). which tend to lack expertise and are remote from the central decision-making. The conceptual framework in this book is not the same as a single theoretical approach that explains everything about the EU. when people like Woodrow Wilson. they may seek access to political processes operating beyond the national level. Viola.59. (Donatella M.57 Većina teoretičara priznaje da se kroz integracione procese u EU kreira jedan novi koncept političkog sistem. However. This new method sought to explain political outcomes as a result of the interests. Tensions occur to transnationalize these groups. institutions and outcomes: the basics of modern political science Political science is the systematic study of the processes of government. but on the basis of advantages perceived in specific situations. da imajući u vidu trodimenzionalnost donošenja odluka u EU (supranacionalni. governments. korporacije i političke partije) koji u cilju realizacije svojih ekonomskih i poslovnih interesa inkliniraju integracijama na supranacionalnom evropskom nivou. and social norms). Glavna vukuća sila u ovom procesu. U kontekstu ovog razumjevanja evropskih integracija. Tako dok će jedni slijediti klasični koncept institucija političkog sistema.. political parties and interest groups) rather than as a result of the power of institutions and political structures (such as constitutions. while MEPs' loyalties may not change fundamentally. što ih sve više gura bliže ka suprancionalnim institucijama kako bi bile u mogućnosti efektnije realizirati svoje interese. 1-30. such as bureaucracies. političke institucije dobijaju znatno veću ulogu u kreiranju politike na nivou EU nego što to imaju na nacionalnom nivou. The Study of the European Community: The challenge to comparative politics. This is a very different project to much theorizing about the EU. političkih partija i političkog odlučivanja. Thankfully. međunacionalni i nacionalni nivo). za neofunkcionaliste. 1970). these 'integration theories' are the intellectual precursors of any theory of EU politics (Simon Hix. In the neofunctionalist outlook. As discussed. 59 According to neofunctionalists. neorealistička škola ističe u prvi plan interese i aktivnosti država članica EU. few contemporary theorists try to set out a systematic conceptual framework for linking the study of the EU political system to the study of government. drugi ćefokusirati političke procese koji zauzmaju centralno mjesto u kreiranju političkog sistema. the leaders of political groups support policies enhancing integration not out of general principles or ideologies.1994). the 1980s and 1990s have seen a return to institutions: under the label of 'new institutionalism'. koji je prvenstveno fokusiran na konceptu vlade. which has tended to seek 'grand theories' of European integration rather than mid-level propositions about specific elements of the EU policy process. Nevertheless. West European ■ Politics. 58 European integration was creating a new 'polity' (for example Lindberg and Scheingold. Robert Michels. a 'behavioural revolution' replaced this focus on the structural features of politics with 'methodological individualism' (Almond. nije država već ne-državni akteri. motives and actions of political actors (such as elites.jedinstvenom tržištu. 57 Actors. trgovačke asocijacije. . Lord Bryce and Max Weber first developed tools and categories to analyse political institutions. representative assemblies are supposed to deal with at least some areas of people's everyday life and to establish control over crucial sectors of governments more effectively than old-style national parliaments. 17(1). their perception of their political group and the European Parliament does in view of the fact that these institutions gradually become the most important source of benefits. The modern discipline dates from the end of the nineteenth century. In both cases. In addition. However. Ono što je značajno napomenuti kada je riječ o političkom sistemu EU to je. to be replaced by mid-level explanations of cross-systemic political processes. brokratije. an underlying argument in this book is that much can be learned if we simply apply these cross-systemic theories to the EU. decision-making rules. odnosno sa jednim glasom u međunarodnoj areni.

as in neo-functionalism and the liberal theory of IR.62 60"The possibility always exists that a democracy will revert to an authoritarian state. In the second stage. that there are few short-term unintended consequences when the member state 62governments must decide by unanimity and have perfect information about each others' preferences and the preferences of the EU institutions (as in the reform of the EU Treaties in the Intergovernmental Conferences in the 1990s). Institutions'. Evropski sud pravde) ko^e imaju značajan nezavisan utjecaj na rezultate institucionalnog odlučivanja u EU. that states preferences vary across different issue areas (so a member state can be in favour of EU intervention in one policy area but opposed in another). Kalypso (1999) 'Explaining the Treaty of Amsterdam: Interests. Influence. (John J. koji bivaju promovirani preko nacionalnih vlada u procesu odlučivanja na nivou EU. and that inter-state bargaining can lead to positive-sum rather than simple zero-sum outcomes. rational choice institutionalist models can also produce explanations similar to the supranational governance view: for example. it is not possible for even liberal democracies to transcend anarchy". however. Za razliku od prethodnih klasičnih pristupa ovaj teoretski pravac u fokus svoje analize stavlja dvostepenost u procesu odlučivanja u EU.60 U novije vrijeme pojavljuje se novi teoretski pristup sagledavanju prirode integracije EU. which is tantamount to saying that each has an incentive to consider aggression against the other to forestall future trouble. that outcomes are controlled by the supranational .glavni cilj vlada zemalja članica je obezbijediti nacionalnu sigurnost i nacionalni suverenitet. contest). Ovaj teoretski koncept akcent stavlja radije na ekonomske nego na geopolitičke interese država članica. pregovaranje među državama vodi radije ka pozitivnom (positive-sum outcomes') nego ka negativnom isključujućem (zero-sum outcomes) odnosu između njih. However. Mearsheimer. Vijeće ministara . U drugoj fazi odlučivanja fokus je stavljen na proces pregovaranja između vlada država-članica EU u procesu reforme ugovornog sistema i sporazuma o budžetu EU. Lamentably. sa čimedezintegracioni procesi unutar EU predstavljaju uvjek latentnu opasnost po opstanak i dalji razvoj zajednice. no. Back to Future: Instability in Europe After the Cold War. each of which is grounded in one of the classic integration theories. Journal of Common Market Studies 37 (1): 59-85. 5 8 Mada se u okviru ovog teoretskog pravca razvijaju različiti pristupi određenju prirode odlučivanja u sistemu EU za njih je zajedničko shvatanje da je EU kompleksan politički sistem sa brojnim promjenljivim interesima država članica sa njihovim limitiranim utjecajem na suprancaionalne institucije EU (Komisija. and institutional reforms as well as day-to-day policy" "Sometimes these models result in predictions similar to the liberal-intergovernmantalist view: for example. Liberal démocraties must therefore worry about relative power among themselves. "Liberal-intergovernmentalism divides the EU decision process into two stages. and. As in intergovernmentalism. Kako je nacionalni preferencijalni poredak država članica fleksibilan sistem. EU policies are 'supplied' by intergovernmental bargains such as Treaty reforms and budgetary agreements. the EU governments remain the primary actors in the political system of the EU. that state preferences are not fixed (because different groups can win the domestic political . In the first stage there is a 'demand' for EU policies from domestic economic and social actors. što sugerira da je u procesu integracije apostrof stavljen na nacionalni interes.61 U prvom stepenu donošenja odluka u EU pažnja je fokusirana na zahtjeve koji dolaze od ekonomskih i socijalnh aktera iz država članica prema EU. In contrast to the classic realist theory of IR. in this interpretation. što pojačava interes svake države-članice EU obezbijediti uvjete sopstvenog preživljavanja. International Security. states are treated as unitary actors and the supranational institutions have a limited impact on final outcomes. U ovom kontekstu svaka država članica EU preferira ka sopstvenoj sigurnosti radije nego sigurnosti zajednice. 1 (Summer 1990). This threat of backsliding means that one democratic state can never be sure that another democratic state will not change its stripes and turn on it sometime in the future. Vol. Andrew & Nicolaïdis. Moravcsik argues that state preferences are driven by economic rather than geopolitical interests. Ono što bi moglo biti karakteristično za ova tri razlčita pristupa definiranju procesa odlučivanja u EU je to da sva tri gledišta u određenju političkog sistema EU koriste metode opće teorije političkih nauka i političkih sistema u objašnjenju različitih aspekata stvaranja specifičnog političkog sistema EU. p50) 61Moravcsik. these actors have economic interests and compete for these interests to be promoted by national governments in EU decision-making. 15. Nevertheless.

as it is in a many areas of social science. the power of the different theories can only be judged where they produce clearly identifiable and opposing sets of predictions about the same empirical phenomenon. Policies where state decisions could have a negative impact on a neighbouring state (an 'externality'). the opposite is in fact the case. In other words. But.64 6. and foreign policies). and the long-term tend in all multi-level political systems has been policy centralization" "This settlement was already established by the Single European Act. kao i u vanjskoj tržišnoj politici sa trećim zemljama odvija predominantno na nivou EU. with the permanent process of institutional reform. Od teritorijalnog ka institucionalnom suverenitetu institutions rather than the member states when agenda-setting is in the hands of the Commission. Hence. For example. are best dealt with at the centre. Policies where preferences are homogeneous across citizens in different localities. rather than seeing EU politics as either controlled by the governments or the EU institutions. In addition. this theory seems less able to explain the more complex environment of day-to-day politics in the EU. This may seem a rather arcane debate. and seems good at predicting outcomes where rules are fixed and information is complete. shared competences between the EU and the member states (mainly for the regulation of the market). Onošto je karakteristično za distribuciju kapaciteta odlučivanja u okviru evropskih integracionih procesa je to da se alokacija moći u monetarnoj politici. the abolition of internal trade barriers can only be tackled at the centre of an internal market is to be created.5. under all constitutional designs. The subsequent reforms (in the Amsterdam and Nice Treaties and even in the draft Constitution agreed by the Convention on the Future of Europe and the 2003 Intergovernmental Conference) have not altered the settlement substantially. Parliament or Court or when there is incomplete information in the policy process. As a result. some constitutional allocations of competence are more rigid than others. such as basic social and civil rights. where competences are divided along functional rather than jurisdictional lines -with different roles for the centre and states within each policy area (such as setting the broad 64policy goals by the centre and the policy details by the states) . Nevertheless. odbrane i bezbjednosti predominantno zadržava na državnom nivou." "For example.there are less constraints on the expansion of central authority. despite the widely held perception that the EU is a 'moving target'. Unfortunately. dok se distribucija odlučivanja po pitanju unutarnje i vanjske politike. whereas economic liberals prefer strong checks and balances on the exercise of these policies by the central government. the division of competences is never completely fixed. the states are more protected against 'drift' to the centre. sa osnovnim ciljem da se proizvede najbolji mogući rezultat po pitanju koje se reguliše. the liberalintergovernmental theory uses some simple assumptions. and there is independent judicial review of competence disputes.U procesu određenja prirode integracionih procesa veoma značajno mjesto pripada pitanju distribucije političkih kapaciteta u političkom sistemu EU. For example. the draft Constitution proposed by the Convention would set up a 'catalogue of competences' which would further constitutionalist the settlement: with a separation between exclusive competences of the EU (for the establishment the market). dok su drugi distribuirani na državnom nivou drzava/članica. U razmatranju ovog pitanja potrebno je imati u vidu da su jedni kapaciteti političke moći odlučivanja distribuirani na nivou odgovarajućih supranacionalnih institucija. such as environmental standards or product standards. could perhaps be dealt with at the centre. 'coordination competences' (covering macro-economic policies. this is rare in EU politics. The rational choice-institutionalist approach also aims for parsimony over extensiveness: with some simple assumptions applied to a limited set of empirical cases.63 Specifičnosti političkog sistema EU čine da se ova distribucija političkih kapaciteta pojavljuje kao rezultat pravne i političke nagodbe između aktera sa različitim političkim ciljevima i pozicijama u okviru integracionih procesa." "For example." 36 . central value allocation). and exclusive competences of the member states (in most areas of taxation and expenditure). where the competences of the centre and the states is clearly specified. politici jedinstvenog tržišta." 63"For example. and from these assumptions produces a rather persuasive explanation of the major 'history making' bargains. While the supranational-governance approach uses a more complex set of assumptions and seems more able to explain a broader set of policy outcomes from the EU system and the long-term trajectory of the EU. this approach tries to understand precisely under what conditions these two opposing outcomes are likely to occur. Alternatively. socialists usually prefer regulatory and fiscal policies to be centralised (to allow for income redistribution and. interior affairs. with some minor amendments in the Maastricht Treaty.

Governance in the EU. usluga.65 Ti zajednički nadnacionalni interesi najčešće se susreću u području tržišne regulacije. Harvardhis annual income from Domestic Politics. EU ima moćni utjecaj na «This is particularly the case in the area of the Commn Agricultular Policy (CAP) which consumes over 50% of the EU budget. Kroz analizu izgradnje zajedničkih institucija i djelovanja nacionalnih interesnih grupa. fokus znanstvenog interese prvenstveno je bio lociran na interese država sa težnjom uspostavljanja dominacij e nad evropskim kontinentom kao j edinstvenom ekonomskom. Sa budžetom od 1. sa čime transfer ovih odluka u nacionalne sisteme država članica ima više šansi biti implementiran na razini država članica EU. vol. 1994 EU pursue. Center European farmer receives a considerable proportion of University. the cost regional funds may be small compared to the sum of national expidenture on 66G.66 Imajući u vidu da se većina značajnijh regulativnih pravila na evropskom nivou donosi kvalificiranom većinom. October 2000. for the beneficiary regions. the everagefor European Studies Working Papers Series 52. Tako na pimjer u zajedničkoj agrarnoj politici (Common Agricultural Policy CAP) i u ekonomskoj i monetarnoj uniji (EMU). whereas the benefits are concentrated (on farmers. kao instrumenta teritorijalne integracije. Basically. London: Sage these founds can account fora as much as ten per 1996 regional development. evropskih supranacionalnih institucija i subnacionalnih subjekata kao što su interesne i političke grupe koje svoj identitet radije vezuju za kompleks zajedničkih interesa koji se efektnije realiziraju na nadnacionalnoj nego na nacionalnoj ravni. političkih partija i elita koje nastoje realizirati svoje interese na supranacionalnom nivou. Kroz eliminaciju tehničkih. čemu obično prethodi dug period dogovaranja i usaglašavanja interesa participanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. Za razliku od prethnodnih nastojanja integriranja Evrope. tehnološke. pa sve do psiholoških i scioloških znanosti. backward regions. or European-level NGOs» (Klaus H. koja su se prvenstveno oslanjala na posjedovanje dominirajuće vojne sile. moneternei komercijalne moći i ostvarivanja interesa država članica na evropskom nivou. odluke EU se mogu posmatrati više kao rezultat sinkroniziranih interesa državaclanica EU nego kao nezavisne odluke suverenih supranacionalnih institucija. But. fiskalnih i fizičkih barijera slobodnom kretanju dobara. 3. Whereas European Community Strengthens the State: International Cooperation and 65Andrew Moravscik. kapitala i rada. regulacije rada i privatizacije. p5. . distribucija i razmjena dobara i usluga. Marks et al. institucije EU nemaju neku izrazitu moć materijalnog utjecaja. tako i u sadašnjim vremenima. neki teoretičari stižu do određenja EU kao specifičnog političkog sistema kao triangularnog odnosa između nacionalnih država članica EU. Također. geografskom i političkom prostoru. Kao i u prošlosti. European Integration and National Political Systems.Proces evropske integracije našao seje u fokusu mnogih znanstvenih disciplina počev od političkih. Why the the cost of CAP t to individual consumers and taxpayers may be less than &5 per week. the cost of EU redistributional policies are diffuse (shared between all European texpayers). današnji fokus integracionih evropskih procesa pomjeren je sa vojnog aspekta dominacije ka institucionalnom aspektu integracije kroz izgradnju zajedničkih institucija kao instrumenta realizacije ekonomske. mada budžet EU može u određenim slučajevima imati veoma značajan indirektni redistibucioni utjecaj na države-člance. pravnih. Goetz and Simon Hix . cent of annual GDP. u novije vrijeme ovaj aspekt pomjeranja fokusa evropskih integracija dobija jednu novu dimenziju koja se sve više manifestira u pomjeranju fokusa opservacije sa birokracije nacionalne države ka interesnim grupama. no. političkim partijama i elitama čiji se interesi po pravilu ne identificiraju uvijek sa interesima nacionalnih državnih birokracija.27 % od ukupnog društvenog proizvoda (Gross Domestic Product -GDP) država članica. West European Politics. 4. više od 80% svih pravnih propisa i pravila kojima se regulira proizvodnja. scientists. radije kroz zajedničkeinteresne i političke programe nego kroz sopstvene nacionalno-državne institucije. Similarly. as with most welfare expidenture programmes. donose se na nadnacionalnoj evropskoj ravni kroz procese harmonizacije nacionalnih standarda i kroz transformaciju legislative EU u nacionalne pravne sisteme država članca. ekonomskih.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful