4. EVROPSKE INTEGRACIJE: MODIFIKACIJA GLOBALIZACIJE I NOVI DEMOKRATSKI IZAZOVI 4.1.

Uvodne napomene
Integraciju EU, dakako i razmatranje političkog sistema EU, nemoguće je promatrati i analizirati mimo općeg procesa globalizacije, koji se danas najčešće povezuje sa procesima tehnološkog razvoja i post-industrijske revolucije, koji se odvijaju prije svega u visokorazvijenim industrijaliziranim zemljama, sa moćnim utjecajima na ekonomsku, političku, kulturnu i pravnu tmasformaciju suvremene međunarodne zajednice. U ovim razmatranjima veoma je značajno istaći specifike evropskih integracija u odnosu na opći proces globalizacije, koji temeljem odredjuje proces evropskih integracija koje se samo pojavljuju kao regionalni aspekt globalnh integracionih procesa ali sa svim svojim specifičnostima, što i čini najvećim dijelom temetiku ovog rukopisa. Polovinom 1980s vladajuće elite u zemljama trećeg svijeta prihvataju doktrinu neoliberalnog razvoja, sa čime će redistributivni ekonomski programi bili zamjenjeni sa liberalizacijom i privatizacijom pod nadzorom Međunarodnog monetarnog fonda (International Monetary Fund -IMF). Javna potrošnja za obrazovanje, zdravstvenu zaštitu, socijalnu zaštitu stanovništva,... u ovim zemljama, dramatično je smanjena, što je znatno pomjerilo na marginu socijalnu ulogu države (welfare state) što će dovesti do eliminacije kolektivnih aspiracija zemalja u razvoju za konceptom zajedničkog razvoja zemalja tzv. Trećeg svijeta , koje sve više gube kolektivni politički identitet. Vladajuće elite u ovim zemljama rapidno napuštaju zajedničke kolektivne ciljeve nerazvijenih zemalja, okrećući se sve više ka saradnji sa stranim investitorima, međunarodnim institucijama i međunarodnim bankama.1 Traži se njihov novi politički identitet u pluralističkom institucionalizmu i demokraciji. Kako proces globalizacije stubokom mijenja globalnu ekonomsku i političku strukturu to nužno zahtjeva i nova pravna pravila i političke standarde, što duboko zadire u kulturni, vjerski i tradicionalni sistem vrijednosti svih naroda i država kreirajući nove kulturne i moralne standarde koji u povratnom utjecaju snažno modificiraju politički i pravni sustav država, dakako i EU. Fascinantni ekonomski i znanstveni utjecaj globalizacije, na kreiranje novih globalnih političkih, kulturnih i moralnih standarda, kao i globalnih pravnih pravila nije mogao proći bez snažnog utjecaja na procese ekonomske, političke i institucionalne integracije EU. Povezanost nauke, tehnologije, industrijskog i ekonomskog razvoja sa ekonomskim i političkim integracijama čini jedinstven kompaktan ekonomsko-socijalni proces koji danas čini EU ne samo političkim i pravnim fenomenom, već isto tako čini je jednim novim civilizacijskim i kulturnim konglomeratom koji pokazuje izvanredne sposobnosti fleksibilne unutarnje transformacije i fantastične mogućnosti institucionalnog preživljavanja, koji stalno vibrira na liniji između unutarnje institucionalne integracije i unutarnje političke dezintegracije.

1 Haris N., The End of the Third World, Harmondsworth, Pinguin 1987. 242
1

Taj novi ekonomski i politički organizam koji nastaje na novim oblicima pravne i institucionalne integracije, apsorbira brojne tekovine političkih i pravnih sistema naroda i država koji čine EU danas, regenerirajući na taj način bogatu zaostavštinu kultura i tradicija velikih civilizacija, čiji su sastavni dio bile države članice EU, ili koji su jednostavno samo kroz historiju bile u doticaju sa njima, sto EU čini otvorenom i demokratskom zajednicom, što i čini jedan od fundamentalnih preduvjeta njene sposobnosti za neprekidno samoregeneriranje.

4.2. Socijalne i političke vibracije evropskih integracija
Međutim, EU kao jedan od gravitacionh centara procesa globalizacije susreće se sa novim problemima i izazovima koji proističu iz sve vidljivijeg i sve šireg gapa između razvijenih i nerazvijenih, kao jednom od najvidljivijih posljedica globalizacije. Ovi problemi koji su prvenstveno posljedica nasljeđene prošlosti i neproporcionalne distribucije beneficija u procesu globalizacije, čine EU kao političku zajednicu unutar podjeljenom linijama koje diskretno distanciraju bogate od siromašnih, obrazovane od neobrazovanih, elite od marginaliziranih, obojene od bijelih, što unutarnje socijalne i političke okvire EU čini sve napregnutijim. Mada linije dioba između siromašnih i bogatih, elita i marginaliziranih, obrazovanih i neobrazovanih, obojenih i bijelih, što sve više dobija naznake nove unutarnje socijalne i političke stratifikacije u EU, nužno ne slijede međudržavna odnosno međunacionalna razgraničenja između država članica EU, ipak se u EU sve jasnije iscrtavaju linije unutarnjih podjela na bogatu i siromašnu EU, koje slijede unutarnju zakonistost socijalnih stratifikacija u procesu globalizacije,2 Prijemom novih država-članica u EU iz istočne Evrope3 stanovništvo EU je povećano za više od 100 miliona što je svakako imalo ogromnog utjecaja na promjenu socijalne, ekonomske i političke strukture EU. Imajući u vidu da su sve novoprimijene članice EU, prije ulaska u EU imale daleko niži standard življenja od prosječnog standarda EU 15-petnaestorice,4 ovaj socijalni gap zasigurno će obiti jedan od najtežih izazova i brana za realizaciju koncepta jedinstvenog socijalnog i političkog prostora i unutarnje socijalne kohezije EU. Čak kada bi stopa rasta u novoprimljenima zemljama članicama zadržala sadašnji brzi tempo rasta od 2% u odnosu na razvijene zemlje članice EU, siromaštvo u ovim zemljama u narednih 10 godina bilo bi još uvijek tri puta više nego u zemljama EU 15-storice.

2Recent Eurobarometer data show that Europeans see poverty as a widespread problem. Across the EU,
citizens feel that around 1 in 3 people (29%) in their area live in poverty and that 1 in 10 suffers extreme poverty. In all Member States, part of the population is subject to exclusion and deprivation, often facing limited access to basic services. 19% of children are at risk of poverty across the EU and 1 in 10 live in households where nobody works. Solidarity is a hallmark of the European Union. It is an intrinsic goal of European models of society and welfare that people should not be prevented from benefiting from and contributing to economic and social progress. Budding a more inclusive Europe is vital to achieving the European Union's goals of sustained economic growth, more and better jobs and greater social cohesion. The European process for social protection and social inclusion supports Member States in their drive for greater social cohesion in Europe through an open method of coordination. And over the period 2007-2013 some € 75 billion will be distributed from the European Social Fund to Member States and regions. The 2010 European Year will coincide with the conclusion of the EU's ten year strategy for growth and jobs. The actions undertaken during this European Year will reaffirm the initial political commitment of the EU at the start of the Lisbon strategy, in 2000, to making "a decisive impact on the eradication of poverty" by 2010. The European Year also launches a process that had been announced in the Social Agenda 2005-2010

3(Bugarska, Kipar, Češka, Estonija, Mađarska, Latvija, Litvanija. Malta, Poljska, Rumunija, Slovačka,
Slovenija (Bulgaria, Cyprus, Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Malta, Poland, Romania, Slovakia, Slovenia)

4Prije ulaska u EU Poljska je imala bruto-nacionalni proizvod (BNP) po glavi stanovnika 50% niži od
peosječnog BNP EU. BNP per capita u Bugarskoj, Latviji, Litviji i Rumuniji bio je niži za

2

Velike socijalne promjene koje nastaju sa proširenjem EU mogle bi imati velike političke konsekvence na dalji proces evropskih integracija. Ovo posebno ako se ima u vidu daje u Zajednici 15-orice samo 5% zaposlenih radilo je u poljoprivredi. Sa proširenjem EU taj procenat u nekim novim članicama EU kreće se između 19% (u Rumuniji) pa sve od 43% (u Poljskoj), što će imati velikog utjecaja na novu politiku Zajedničkog poljoprivrednog programa (Common Agricultural Programm CAP) EU, što bi opet moglo izazvati velike probleme za farmere u Francuskoj, Njemačkoj i Velikoj Britaniji, a otuda i političku tenziju između ovih zemalja i novoprimljenih članica EU. Otuda će budućnost evropskih integracija biti sve više praćena ne samo sa velikim socijalnim tenzijama već isto tako i sa političkim nesuglasnicama koje mogu imati veoma ozbiljne posljedice po dalji razvoj EU. Ova nova globalna i regionalna socijalna stratifikacija sve više u prvi plan postavlja novo pitanje: pitanje kulturnog i civilizacijskog identiteta EU, što danas izrasta u određujuće pitanje budućnosti evropskih integracija. Dramatične unutarnje socijalne podjele prijete više nego ikad do sada da zaustave ili čak razore evropske integracione procese. Sve izraženiji proces marginalizacije širokih socijalnih slojeva, nezaposlenost i bezperspektivnost marginaliziranih, posebno velikog broja imaigranata, kako iz zemalja Istočne Evrope koje su postale članice EU, tako i iz zemalja Magreba, Azije i Afrike, odakle tradicionalno dolazi veliki broj ekonomskih imigranata, dramatično prijeti reinkarnacijom nacionalizma, vjerske i rasne netrpeljivosti, što može imati pogubne posljedice na evropske ekonomske, političke i institucionalne integracije.5 Ostaje otvoreno pitanje kolikoće strukturalni fondovi EU biti u mogućnosti pomoći najsiromašnijim članicama EU, te da li će negativan trend redistribucije društvenog bogatstva dobiti novi pravac u EU. Prijeti li i EU novi globalni konflikt između „kulture dominacije i arogancije" i „kulture marginalizacije i straha" ostaje otvorenim pitanjem.4'8 Redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU između društvenih slojeva danas predstavlja određujući značaj za budućnost EU. Odgovarajući oblik redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU mogao bi biti odlučujući faktor za bržu, dublju i efektniju političku, ekonomsku, socijalnu i institucionalnu integraciju EU. Istovremeno ovaj proces bi mogao imati moćan utjecaj na proces globalne redistribucije bogatstva sa čime bi se efektno utjecalo na dramatičnu tenziju između siromašnih i bogatih koja prijeti novim globalnim konfliktom sa kataklizmičnim posljedicama. Socijalna sigurnost danas predstavlja temeljnu odrednicu daljih evropskih integracionih procesa. Otuda politika socijalne integracije EU danas čini glavni i određujući fokus daljeg razvoja EU kao globalnog faktora novog svjetskog poretka.

525% od BNP Članica EU, dok BNP per capita u Sloveniji i Cipru bio nešto viši, ali daleko ispod prosjeka
BNP članica EU. U novoprimljenim Članicama EU skoro 1/3 stnovništva živi na liniji siromaštva (koja se određuje u visini 50% od životnog standarda EU), dok samo u Bugarskoj preko 70% stanovništva ima standard ispod te linije. (David Piachaud, BBC News World Edition, March 29,2002, 20:04 GMT) The 2005 civil unrest in France of October and November was a series of riots and violent clashes, involving mainly the burning of cars and public buildings at night starting on October 27, 2005 in Clichy-sous-Bois. Events spread to poor housing projects (the cites HLM) in various parts of France. A state of emergency was declared on November 8, 2005. It was extended for three months on 16 November by the Parliament. The biggest riots since the May 1968 unrest were triggered by the accidental death of two teenagers, Zyed Benna and Bouna Traore, in Clichy-sous-Bois, a working-class commune in the eastern suburbs of Paris, who were chased by the police and tried to hide from the police in a power substation where they were electrocuted. On 16 November, the French parliament approved a three-month extension of the state of emergency (which ended on the 4 January 2006) aimed al curbing riots by urban youths. The Senate passed the extension - a day after a similar vote in the lower house. The laws allow local authorities to

in 2004. "A 'success story' in this respect has been the EU's ability. many experts concluded that even though the violence has ended. U multilateralnim pregovorima sa trećim zemljama. što im daje daleko veću pregovaračku moć. koja ima veliku ulogu u zaštiti EU od negativnih posljedica globalizacije. The roots of the turmoil are still firmly in place. Zahvajujući integraciji EU. Noting the signs of the French unrest throughout Europe. Indeed . Oxford University Press. The lower house passed them by a 346-148 majority. politički senzibilnim.. making use of the World Trade Organization's (WTO) dispute-settlement process". 7 Djelujući kroz supranacionalne institucije i preko jedinstvenog evropskog tržišta. što ovaj proces čini izuzetno kompleksnim. Ova se politika kreira prvenstveno kroz kooperaciju između institucija EU i vlada država članica EU. u sva tri navedena segmenta integracije EU sučeljavaju se interesi svih paricipanta koji učestvuju u kreiranju evropskog integracionog prostora. U procesima evropskih integracija prije svega susreću se interesi država članica EU. sa svim pratećim konsekvencama koje su gore navedene.Međutim. Instances of mass unrest were also recorded in Denmark. obezbjediti visok stupanj zdravstvene i ekološke zaštite.3. zemlje članice EU bile su u mogućnosti restriktirati djelovanje stranih MNCs. uvesti sistem protekcionizma u cilju zaštite unutarnjeg tržišta. Prvi segment politike integracije EU široko je formuliran i biva kreiran na supranacionalnom nivou u okviru institucija EU i prvenstveno se odnosi na globalnu politiku regulacione integracije EU. but eventually an effective legal order. države članice EU zadržale su mogućnost sopstvenog utjecaja na proces donošenja odluka EU. ono što čini EU različitom od procesa globalne integracije. pp590) 7".there is the growth of such a supranational polity. zajednički vanjski poslovi i sigurnost) sto se nalazi u direktnoj nadležnosti Vijeća ministara EU. tržišne i komercijalne politike i konkurencije. The Globalization of World Politics. je specifičnost integracije EU. već kao regionalna integrirana zajednica. vaštite standarda potrošača. prvenstveno MNCs iz USA. and the Senate by 202-125. Its development my have been led by the market. and a political community have been established. odnosno država članica EU. (pravosuđe. države članice EU ne suočavaju se direktno i pojedinačno sa velikim MNCs na svjetskim tržištima. te tako zaštititi sopstveni ekonomski interes i interes sopstvenog stanovništva. Both states and firms are now subject to rules and regulations that go much further than anything that is available at the global scale.6 Posebno je značajno to da u procesima integracije EU države članice EU umnogome uspjevaju modificirati transformaciju sopstvene suverenosti uspjevajući pri tom zadržati kredibilitet svoga utjecaja u procesima ekonomske i političke integracije EU. which means it is altogether possible that the situation could occur again in the future. 4. global environmental and social regulation receives much impetus from the political consensus among 4 . Belgium and Germany. i iznad svega krajnje fluidnim i neodređenim. U trećem segmentu integracije EU nalazi se kreiranje politike koja se prvenstveno odnosi na koncipiranje EU kao političke zajednice. a system of political rights and duties. koje se mogu smatrati glavnim sudionicima evropskih 6impose curfews. it does not necessarily mean that the crisis is over. to get the USA to drop its increased steel tariffs. Modeli integracije EU Politiku integracije EU nužno je sagledavati u tri segmenta. (John Baylis and Steve Smith (2005). U drugom segmentu prvenstveno se kreira politika korektivne integracije koja se odnosi na korekciju utjecaja tržišta kako bi se limitirale nejednakosti između regija ili privrednih grana na zajedničkom tržišnom prostoru. što se prije svega odnosi na pravnu regulaciju ekonomske liberalizacije. čto je imalo velikog utjecaja na kreiranje režima međunarodne trgovine. te kako bi se obezbjedio viši stupanj socijalne i ekonomske kohezivnosti. Međutim. conduct house-to-house searches and ban public gatherings.

u slučaju legislature donijete na nivou EU procedura primjene je kompleksna i traje dug period.)10 the EU member states". Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). ističe se velika razlika u efikasnosti implementacije donijete legislature na suprancionalnom i nacionalnom nivou. te po pitanju kompentencije u oblasti jurisdikcije. zbog odsustva direktnog oporezivanja na nivou Zajednice. Sud Pravde. pp588-590)sa globalnim institucijama i njihovim birokratskim 8"Thus. Francuske 266. with significiant variations between countries.) ostaju još uvijek pod direktnom kontrolom izvršenja sistema nacionalnih država. socijalna zaštita i si. kao i Evropska Centralna Banka). Nacionalni stranački lideri postaju istovremeno i članovi Parlamenta EU. national. Brussels is an important political capital primarily because of its links to the other political capitals. zatvorska administracija. dok je budžet federalne vlade Njemačke iznosio 250 milijardi EURA. The Globalization of World Politics. Some never participate at all. Između ovih participanata uspostavljaju se brojni institucionalni odnosi i odvijaju se brojni interaktivni kontakti koji mogu značajno utjecati na sadržinu donijetih odluka." (Elizabeth Bomberg and Aleksander 10Stubb (2003). brojni nacionalni funkcioneri država članica istovremeno su i funkcioneri brojnih institucija u EU. pl39) Budžet EU u 2002 godini iznosio je 98. što vodi sve intenzivnijoj suradnji između nacionalnih i supranacionalne birokratije. kreiranja i izvršenja odluka. ostaje relativno mali u odnosu na nacionalne budžete država članica. The European Union: How Does it Work?.Tako direktne kompentencije EU su kreirane na znatno užem polju jurisdikcije od jurisdikcije nacionalnih država članica.integracija. Parlament EU. politika pobačaja. nastojeći proširiti svoj nacionalni utjecaj na globalne procese. što umnogome umanjuje značaj integrativne moći institucija EU. in Europe and Beyond. and not because it simply dictates policies which actors elsewhere must obay. Oxford University Press. Still. što sve ima za posljedicu umanjenja efikasnosti legislatome moći EU. Oxford University Press. Vijeće Evrope. i to prije svega po pitanju kreiranja budžeta. and international policy 9making all intersect. velikih lobi grupa. Također distinkcija između politike EU i politike država članica pravi se i u oblasti jurisdikcije. The . sa čime je umnogome restriktirana moć djelovanja EU na polju supranacionalne integracije. Bez obzira na svu institucionalnu i funkcionalnu povezanost između država članica EU i institucija EU. što opet supranacionalne institucije EU čine manje efikasnim u procesu integracije EU. zdravstvena zaštita. i. Dok se legislature na nacionalnom nivou država članica primjenjuje direktno. Vijeće ministara EU. edukacija. a Italije čak 389 miljardi Eura. the EU is a crossroads where subnational. urbana regeneracija. kao i pojedinaca.6 milijardi EURA. Ovaj proces nacionalne i supranacionalne birokratske sublimacije proširuje svoj utjecaj van EU kroz odnose strukturama. (John Baylis and Steve Smith (2005). ovi autori smatraju da između integracije na supranacionalnom (EU) i nacionalnom nivou (države-članice EU) postoje znatne distinkcije. pomoć siromašnim. Budžet EU. koji značajno utiču na kreiranje političkih i ekonomskih odnosa unutar evropskih integracionih procesa. supranational. s jedne strane. sve intenzivnijoj kooperaciji između nacionalnih i supranacionalnih institucija. ponzioni sistemi.9 S druge strane. Tako npr. Oni po pravilu svoju funkciju u EU doživljavaju kao proširenje svoje funkcije koju obavljaju u svojoj nacionalnoj državi. Uz to veliki značaj imaju privatnih interesi poduzeća. Posebno one oblasti koje direktno pogađaju socijalni status građana (tako npr. kao i interesi glavnih institucije EU (Komisija EU. It thus comes as no surprise that the EU policy process has differentiated outcomes. since most of what is decided in Brussels is implemented or enforced actors who are only marginally connected to the EU policy process.8 Većina autora u razmatranju politike integracije EU prave distinkciju između politike integracije EU na segmente koje se kristaliziraju na nivou EU i na one koje ostaju u nadležnosti nacionalnih vlada država članica.

pi 17 6 . koje po ovom pitanju odlučuju kroz institucije EU. Ova pozicija Komisije je proširena sa ugovorom u Nici. teško bi bilo prihvatiti ovaj metod kao odgovarajući metod za dostatno analiziranje politike EU. inicirajući na taj način konkurentsku utrku između poduzeća iz zemalja članica EU. kako na političkom i pravnom tako i na ekonomskom i monetarnom planu. 4. Mada u EU ostaje još uvijek jasna dinstinkcija između procesa donošenja ekonomskih i političkih mjera. Još sa Rimskim ugovorima Komisija EU dobila je prerogative voditi međunarodne pregovore u ime EEZ po pitanju politike tarifnog sistema za proizvedena dobra. How Does it Work?. Regulacija tarifnog sistema sa zemljama koje nisu članice EU ima veoma značajan utjecaj na kreiranje zajedničke politike ekonomske integracije EU. stvara se sve snažnija interdinamika utjecaja između moći donošenja odluka na makroplanu i moći kompetencije na mikroplanu. po ovom ugovoru Komsija nema više prerogative za donošenje definitivnih odluka po pitanju položaja EU u svjetskoj trgovini što sada pripada državama članicama EU. Međutim. Stvaranjem zajedničke valute European Union. odsustva jasno podijeljene legislativne nadležnosti i moći u donošenju odluka između Vijeća ministara EU. kao i u eliminaciji monopol i stičke i oligopolističke politike. ovakav pristup izaziva mnoge poteškoće. Otuda ova distinkcija između institucija EU i institucija država Članica EU u procesu sve intenzivnije međuzavisnosti postaje sva manje vidljiva i sve manje značajna. Komisije i Parlamenta EU. Zbog tog značaja iskazana je potreba da se ovo pitanje riješi jednoobrazno na supranacionalnom nivou EU.4. Koncept regulativne integracije EU Mjere integracije EU prevashodno su koncentrirane na kreiranje zajedničkog tržišta preko ukidanja tržišnih barijera i provođenja regulatornih reformi. ima veliki. Komisija ima pravnu moć donošenja regulative sa kojom se spriječava spajanja stranih firmi koje posluju na zajedničkom tržištu EU koje su podržavane sa subvencijama sopstvene države. Jedna od najznačajnijih uloga supranacionalnih institucija u razvoju EU svakako se odvija u polju monetarne politike. viši stupanj slobode kretanja ljudi i kapitala na zajedničkom tržištu. ipak regulativna uloga ostaje na nivou Komisije EU. sa proširenjem zajedničkog tarifnog sistema i na usluge. Bez obzira na donekle smanjenu ulogu Komisije u ovoj komercijalnoj oblasti. Oxford University Press.Zbog izuzetno visokog stupnja povezanosti procesa donošenja odluka na supranacionalnom i nacionalnom nivou. Kako makroekonomska politika koja se predominantno formulira na supranacionalnom nivou. gdje su države članice EU još uvijek manje senzibilne na zajedničku ekonomsku i monetarnu politiku nego kada je u pitanju vanjska politika i sigurnost. utjecalo je i na poboljšanje životnog standarda samog stanovništva država članica EU. kao stoje politika sigurnosti ili vanjske politike. ali i zbog visokog stupnja povezanosti u funkcioniranju nacionalnih institucija i institucija EU. iz čega su proisticale brojne beneficije za države članice EU. Niže cijene i bolji kvalitet proizvoda i usluga. U konceptu regulativne integracije posebno značajna funkcija u politici integracije EU pripada Komisiji EU koja ima sve prerogative regulacije i kontrole u oblasti konkurencije poduzeća na zajedničkom tržištu. Sve se više pojavljuje moćni pritisak samog stanovništva država članica da se "evropeiziraju" i one sfere politike koje su tradicionalno smatrane neprikosnovenim priuritetima nacionalnih vlada država članica. skoro odlučujući utjecaj na mikroekonomske odnose i kretanja u zemljama članicama.

što često produkuje nesporazume između EU i država njenih Članica. pp 1-24. dobara. Uvođenjem EURO (1. government could try to give priority to job creation or 12alternatively to price stability. mjere kompenzacije vladama siromašnih zemalja članica EU u cilju brže ekonomske integracije. nor to social actors. in the pre EMU era. The European Union: How Does it Work?. The Regulatory State and its Legitimacy Problems. U okviru korektivne politike EU zajednička agrarna politika EU (Common Agricultural Policy -CAP) zauzima posebno značajno mjesto. Da bi se ova opasnost izbjegla pojavila se je 11"For example. sa ukidanjem monopoliziranog položaja poduzeća te sa standardizacijom pravila poslovanja na zajedničkom tržištu. Držeći cijene poljoprivrednih proizvoda u EU višim od svjetskih cijena. mnogo šireg problema u integracionim procesima u EU. Ovakva politika rezultat je ne samo političkog kompromisa između industrijskih interesa Njemačke i poljoprivrednih interesa Francuske. nerijetko može proizvesti brojne probleme u politici implementacije na nacionalnoj razini. CAP-ima veoma značajnu ulogu u zaštiti evropske poljoprivrede. već isključivo ka podizanju prihoda farmera koristeći subvencije iz budžeta EU. St Martin's Press. usluga i rada. actor in economic policy-making. West European Politics 22/1. Oxford University Press. "regulatoma integracija" koja se provodi na supranacionalnoj razini. (1999). januar 2002) ECB preuzela je vođenje monetarne politike države članice EMU. a što je vodilo rastu životnog standarda stanovništva.427 već isto tako. sa ukidanjem tržišnih barijera. što ovu politiku direktno čini sastavnim dijelom socijalne politike zemalja članica EU. koja na indirektan način obezbjeđuje uvjete za efektnije dijelovanje države blagostanja (welfare state) na nacionalnom nivou. the European Central Bank is mandated to privilege price stability and thereby avoid inflation. New York. mjere koje se poduzimaju u cilju reduciranja nejednakosti između regiona EU. Now.13 4. Ova korektivna politika djelovanja tržišnih zakona u EU nije bila dizajnirana u pravcu podizanja produktivnosti u poljoprivredi. Holmes (ed) 1996). Veliki broj radne snage koja je uposlena u poljoprivrednom sektoru u zemljama članicama EU i velika diskrapanca između prihoda u poljoprivrednom i drugim privrednim sektorima. ako ne i više. sa uvođenjem zajedničkog tarifnog sistema. pl24) Majone. and very independent. It has not tailored its interest rate policy to the wishes of the members states." (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203).11 Sa uvođenjem slobode kretanja kapitala. sa čime su države članice de facto izgubile sopstvenu nezavisnu monetarnu politiku. kao mjere suportiranja država članica u procesu njihovog prilagođavanja ekonomskim standardima EU.12 Na ovom uzajamno uvjetovanom odnosu između supranacionalnog i nacionalnog nivoa razvoja EU izrasta posebna specifika prirode politike integracije EU koja dobija snažnu potporu stanovništva zemalja članica EU.5. 13M. G. stoje omogućavalo stavljanje pod kontrolu javnog duga i potrošnje država članica evropske monetarne unije (EMU). pojavila se je kao velika prijetnja integracionim procesima u EU.(EURO) stvoreni su temeljni preduvjeti za razvoj koncepta zajedničkog razvoja monetarne politike što je podrazumjevalo kreiranje evropske centralne banke (European Central Bank -ECB). The Eurosceptical Reader. The Bank has been critized by some who would prefer it to adopt lower interest rates so as to stimulate the eurozone economy and hopefully create more flexible labour markets and liberalization of markets in general. Koncept korektivne integracije Koncept korektivne integracije uključuje prije svega mjere politike korekcije utjecaja tržišta u koje se ubrajaju mjere koje su poduzimaju u okviru zajedničke agrarne politike. politika integracije na razini EU dobija sve izraženiju "regulatornu funkciju". Međutim. kreiranjem EMU. The ECB has become an important. 186-204 .

William Wallace. The figure for the Netherlands. i s druge strane. The CAP has come to symbolize the very process of European integration and the path dependency which constrains it " (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). the Germans government pushed for a restructuring of this policy area and the Commission introduced a radical reform proposal in 2002. and Mark A. Uloga ovoga tijela posebno dobija na značaju prilikom donošenja odluka u Komisiji EU po pitanju poljoprivrede. Ovo tijelo. Fiksne cijene proizvoda i odsustvo ekonomske konkurencije na tržištu poljoprivrednih proizvoda. učinilo je djelovanje tržišnih zakona u ovom sektoru minimalnim. Naime Vijeće EU je najveći dio svoje legislativne moći u regulaciji ovog pitanja delegiralo Komisiji.) Glavni mehanizam politike korekcije tržišta u okviru poljoprivrednog sektora je regulacija cijena. te za 8 . and Germany a respectively 61 per cent. pl68. i reprezentira nacionalne interese država članica. od strane poljoprivrednika. Razvijanje politike korektivne integracije posebno će doći do izražaja kroz usvajanje "Agenda 2000" sa kojom je predviđeno da se preko 200 milijardi EURA potroši u periodu od 2000. "Typically. posebno značajan utjecaj nacionalnih vlada u kreiranju ove politike na supranacionalnom nivou ostvaren je kroz formiranje tzv. Under the pressure of enlargement. u rukama vlade zemalja članica ostala je moć utvrđivanja fiksnih cijena za pojedine proizvode. Oxford University Press. pl25-26) "In 1970. Italy. Pollack (2005).428 Politika korekcije tržišta kroz CAP verikalno je povezana kroz djelovanje mehanizma donošenja odluka na nacionalnoj i supranacionalnoj razini. which had the most productive farming sector in west Europe. France was able to defend the status quo while Germany gave higher priority to issues other than CAP reform. prije svega USA. Nejednakost u razvoju između zemalja članica i nejednakost između regiona u pojedinim državama članicama predstavlja jedan od najozbiljnjih problema kohezivnosti politike integracije EU. Međutim. ali pri tom namećući obavezu Komisiji da konsultira ovo tijelo koje je svoje odluke donosi putem kvalificirane većine. 51 per cent.nužnosti suportiranja poljoprivrednog sektora. priprema sjednice Vijeća ministara poljoprivrede. godine za podsticanje bržeg razvoja manje razvijenih regija u razvijenim zemljama članicama i siromašnih regije u siromašnim državama članicama (struktiralni fondovi). kontrola uvoza i podržavanje izvoza poljoprivrednih proizvoda od strane EU. 35 per cent. Specijalnog komiteta za poljoprivredu (Special Committee on Agriculture 1960). Oxford University Press. In Belgium. do 2006. Policy-Making in the European Union. isto pitanje se je moralo naći na dnevnom redu odlučivanja Vijeća EU sa čime je moć Komisijeu ovoj oblasti bila reducirana. obezbjeđenje politike zaštite evropske agrarne proizvodnje od produktivnije konkurentske proizvodnje u agrarnim sektorima trećih zemalja. pomoć za proizvodnju i prodaju proizvoda. 44 per cent. France. Kako je Vijeće ministara glavna institucija kroz koju se donose zakonske regulative iz oblasti ove politike. s jedne strane. Luxembourg. and 34 per cent (GDP at factor cost per active person. The European Union: How Does it Work?. i nužnosti da se prihodi u ovom sektoru dovedu u približno istu ravan sa drugim privrednim sektorima u EU. Ukoliko nije bila postignuta kvalificirana većina po nekom od pitanja. Uvođenjem ove korektivne politike u agrarni sektor rezultiralo je izbjegavanja opasnosti od blokade evropskih integracija." (Hellen Wallace. što je značilo zadržavanju moći donošenja odluka u ovoj oblasti u rukama država članica. koje čine civilni službenici iz država članica. But reform is extraordinarily difficult in this sector. Ovlašćenja Parlamenta EU u ovoj oblasti ostala su dosta limitirana. income disparity between the agricultural sector and the other sectors of the national economy was stil striking. the income of a person employed in agriculture was equivalent to about 74 per cent of that for a person active in other sectors.

7%). 81. It is built on the assumption that redistribution between richer and poorer regions in Europe is needed in order to balance out the effects of further economic integration. dok države članice mogu donositi dodatne mjere zaštite ili ostati na nivou predloženih standarda zaštite na supranacionalnom nivou. risk prevention. As a result.2%). Both the Council and the European Parliament came to an agreement on the controversial reform in June/July 2006 (see EurActiv 4 July 2006). Pollack (2005). A regulation on the Cohesion Fund: to invest in environmental projects and trans-European networks in member states with a GNP of less than 90% of the Community average National income (e. A regulation on the European Social Fund (ESF): to target projects for employment.6 billion to the cohesion policy for 2007-2013. managing. A regulation on a new instrument. On 15 July 2004.9%). 19The legislative package adopted by the EP on 4 July 2006 to support these priorities.. Portugal (35.in line with the European Employment Strategy. the Commission proposed a new legislative package in order to concentrate Structural and Cohesion funds spending on Lisbon (innovation. kao i ruralnim regijama sa najvišim stupnjem transformacije tradicionalne poljoprivredne proizvodnje. The document calls for investments in knowledge and information society. the new East German 'Lander' (18.19 14 15 16 0 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203).44% will remain for European Territorial Cooperation. zaštita jednakosti polova. Complementing the regulations." .15 U postupku donošenja odluka o raspodjeli i trošenju sredstava ovih fondova interaktivno učestvuju regionalne. the development gap between regions has doubled. Da bi se ovaj problem reducirao EU uvodi posebne mjere koje zbog svoga značaja za dalji razvoj integracije dobijaju naznake permanentnosti politike EU. With the accession often new member states in 2004. bringing many former recipients above the 75% threshold. Ireland (26.14 Najveći dio sredstava iz ovih fondova usmjerenje ka onim regijama čiji je per capita ukupnog nacionalnog dohotka ispod 75% od prosjeka EU.7%). Regulativna funkcija kreiranja standarda zaštite u ovim oblastima u principu se kreira na supranacionalnom nivou. controlling and evaluating the new cohesion policy. the ten new member states.16 Ovaj problem posebnodolazi do izražaja u procesu proširivanja članstva EU stvarajući ne samo ekonomske već isto tako političke i socijalne poteškoće u procesu evropskih integracija. Policy-Making in the European Union. The European Union: How Does it Work?. 2004) called for a major overhaul of the cohesion policy in the context of the 2007-2013 budgetary debate. the environment and "creating more and better jobs. emphasis added on environmental and accessibility issues.7% of that amount will serve Convergence regions. 18In terms of financial resources. nacionalane i supranacionalne institucije EU. zatim ka regijama gdje je zabilježen najviši stupanj industrijskih promjena koje su zahtjevale visok stupanj prekvalifikacije radnika. Oxford University Press. zaštita na radu radnika.17 Pored ovih mjera podsticanja ravnomjernog ekonomskog regionalnog razvoja. pi27) 1 (Hellen Wallace. environment.8% will go to regions eligible under the Competitiveness priority. entrepreneurship. regijama gdje je zabilježen pad industrijske proizvodnje i porast nezaposlenosti.g. innovation. and on the "partnership principle" that governs the whole policy. 2 Cohesion policy was enshrined in the Treaties with the adoption of the Single European Act (1986). William Wallace. u politici kohezivne integracije EU sve veći se značaj pridaje socijalnoj regulaciji i efektu socijalne regulacije na dosezanje višeg stupnja ekonomske i političke kohezije Zajednice. regulation on the European Regional Development Fund (ERDF): to fund projects on research. innovation. 15. the main beneficiaries were Greece (42.6%).podsticaj bržeg razvoja najsiromašnijih zemalja članica EU (kohezivni fond).. plus Greece and Portugal). the Union has invested around €480 billion in the 'less favoured' regions since 1988. the Commission issued the Community Strategic Guidelines to help national and regional authorities make the most efficient use of the EU money and to connect their programming with the Lisbon agenda (see EurActiv 17 July 2006). zaštita potrošača. Oxford University Press. Through three and soon four generations of Structural Funds programmes. Against this backdrop. quality and productivity at work and social inclusion . growth. p221. and 2.18 Ovdje se prije svega ima u vidu ekološka zaštita okoliša. the European grouping of cross-border co-operation (EGCC): for cross-border projects.17. infrastructure in the least developed regions. comprises one general and four specific regulations: The genera) regulation: common rules in programming. the Third Report on Economic and Social Cohesion (see EurActiv 19 Feb. Before enlargement. jobs) and Gothenburg (sustainable development) goals. and Mark A.4%) and Spain (14. the European Council on 17 December 2005 allocated €307. Italy (Mezzogiorno . most beneficiaries of the cohesion policy are now located in 17central and eastern Europe (see table: Breakdown of Community aid to the new Member States 20042006).

it noted that "it remains to be seen whether this will translate into reality within each member state. Na specijalnom sastanku Vijeća Evrope. države koje su bile uključene u ove integracione procese. u nadležnost Komisije EU kao supranacionalne institucije. WWF) insisted that sustainable development should be better integrated into all relevant articles of the regulations and ask for the development of a standard set of sustainable development indicators to be used for the evaluation of structural fund programmes. the confederation warned against the development of "a two-tiered Cohesion policy. koji je održan 15-16 oktobra 1999.The European Trade Union Confederation (ETUC) welcomed the broad guidelines of the Commission's budget proposals for 2007-2013. nakon kreiranja monetarne unije koncept političke integracije biti stavljen u fokus politike evropskih integracija. u suštini duboko ovisi od uspješnosti ovih prethodnih koncepata integracije. u gradu Tampere. na temeljima Amsterdamskog ugovora. imigracije.5% of the GNP to R&D. UNICE General Adviser. inter alia. in the name of territorial cohesion. Dosegnut visok stupanj regulativne i socijalno-ekonomske koherentnosti Zajednice." due to the justified but sensitive difference of treatment between Convergence and Competitiveness regions. a coalition of social and environmental NGOs (gathering. ima velikog utjecaja na disfunkcionalnost separatizma između politika država članica. Social Platform. na zajedničkim interesima. što koncept političke integracije podrazumijeva." Nevertheless. Sa ovog sastanka šefova država i vlada poslata je politička poruka o značaju formiranja zajedničke strategije za političku integraciju EU.6. pružanje političkog utočišta strancima. thus stressing the role of the European Social Fund (ESF) as a' "privileged instrument for implementing the European Employment Strategy.On the occasion of the second reading negotiations between Parliament and Council on the cohesion policy regulations." The European industrial and employers' confederation UNICE is especially satisfied with the earmarking for competitiveness-enhancing expenditure from the funding for cohesion policy." said Jean-Paul Mingasson. mada se suštinski razlikuje od politike regulativne i kohezivne integracije EU. Friends of the Earth. determiniran je koncept Unije kao regije zajedničke sigurnosti. transferirajući neke poslove iz sfere političkih integacija ( npr. the organisation regrets the lack of clarity of these guidelines regarding the "relationship between thematic and spatial targeting. što nužno vodi potrebi država članica da i na političkom planu integriraju svoje političke interese u nastupu prema trećim državama. However. Mada politička integracija zauzima veoma značajno mjesto u procesu evropskih integracija..4. dugo vremena nisu pokazivale interes supstituirati nacionalne institucije sa supranacionalnim institucijama i odreći se dijela sopstvenog političkog utjecaja u korist nadnacionalnog političkog sistema. politike i koncepta sigurnosti EU. Tek će Mastrihtskim sporazumom. pravde i slobode. regional authorities may sidestep appropriate concentration of resources on research. BirdLife International. especially given that many regions allocate less than 0. though remaining sceptic about member states and regional authorities' determination to implement this on the ground: "we are 10 . koje se prvenstveno svode na eliminaciju tržišnih. Koncept političke integracije Koncept političke integracije. Amsterdamski sporazum napravit će korak dalje u ovom procesu. Također na ovom sastanku Vijeća Evrope istaknuta je nužnost daljeg kreiranja i implementacije koncepta vanjske indeed concerned that. CEE Bankwatch Network. što je od posebnog The Council of European Municipalities and Regions (CEMR) welcomes the strategic approach reflected from the new regulations and the Community Strategic Guidelines. networks and training. ETUC particularly praised the new cohesion policy for its potential to contribute both to the Lisbon agenda and social cohesion. innovation. socijalnih i ekonomskih barijera i razlika. sudske saradnje u građanskoj materiji)." On the partnership principle.

political dialogue. These common policies must be based on principles which are both clear to our own citizens and also offer guarantees to those who seek protection in or access to the European Union. Criminals must find no ways of exploiting differences in the judicial systems of Member States. People have the right to expect the Union to address the threat to their freedom and legal rights posed by serious crime. They will also serve as a cornerstone for the enlarging Union. EU se još uvijek ne doživljava kao jedinstven mehanizam realizacije zajedničkih političkih interesa. and able to respond to humanitarian needs on the basis of solidarity. Judgements and decisions should be'respected and enforced throughout the Union. Better compatibility and more convergence between the legal systems of Member States must be achieved. namely: explicit mention of the tasks that may be undertaken by the European Union: humanitarian and rescue tasks. economic and monetary union. in particular the Council of Europe. što će program proširenja EU učiniti. The aim is an open and secure European Union. najefikasnijim instrumentarijem vanjske politike država članica EU. bez obzira što je EU izrasla u instrument multipliciranja moći država članica. fully committed to the obligations of the Geneva Refugee Convention and other relevant human rights instruments. SECURITY AND JUSTICE: THE TAMPERE MILESTONES 1.značaja za procese političke integracije EU. od izuzetnog je značaja. OSCE. The European Council considers it essential that in these areas the Union should also develop a capacity to act and be regarded as a significant partner on the international scene. The European Union has already put in place for its citizens the major ingredients of a shared area of prosperity and peace: a single market. which includes the right to move freely throughout the Union. declarations. već prije svega kao institucija za realizaciju nacionalnih interesa država članica. Its very existence acts as a draw to many others world-wide who cannot enjoy the freedom Union citizens take for granted. This requires close co-operation with partner countries and international organisations. The European Council invites the Council and the Commission. sve je više motiviralo države-članice da EU sve više koriste za multipliciranje svoje moći u međunarodnim odnosima. where people can approach courts and authorities in any Member State as easily as in their own. 8. security and justice should be based on the principles of transparency and democratic control. however. The challenge of the Amsterdam Treaty is now to ensure that freedom. demarches. The joint mobilisation of police and judicial resources is needed to guarantee that there is no hiding place for criminals or the proceeds of crime within the Union. its objectives are pursued through specific legal instruments (joint action. From its very beginning European integration has been firmly rooted in a shared commitment to freedom based on human rights. democratic institutions and the rule of law. Ovakav stav država članica imat 20TOWARDS A UNION OF FREEDOM. . The enjoyment of freedom requires a genuine area of justice. common standards on the integrity of authorities should be developed. common position) or through systematic cooperation. 7. 3. the European Council frames common strategies. 6. 21Common foreign and security policy (CFSP): The CFSP covers all areas of foreign and defence policy and is aimed at safeguarding the Union's common values. the conclusion of intergovernmental agreements and. while safeguarding the basic legal certainty of people and economic operators. 4. to promote the full and immediate implementation of the Treaty of Amsterdam on the basis of the Vienna Action Plan and of the following political guidelines and concrete objectives agreed here in Tampere. In those areas where the-Member States have important interests in common. 2. In order to maintain confidence in authorities. The area of freedom. The Treaty of Amsterdam introduced some major innovations. peacekeeping tasks and tasks of combat forces in crisis management (the so-called "Petersberg tasks"). 5. while taking into account the need for a consistent control of external borders to stop illegal immigration and to combat those who organise it and commit related international crimes. through Member States' diplomatic activity. It is a project which responds to the frequently expressed concerns of citizens and has a direct bearing on their daily lives. in close co-operation with the European Parliament. zbog neslaganja između njih samih. The CFSP is the so-called "second pillar" of the Union. the creation of the office of High Representative for the CFSP. be regarded as the exclusive preserve of the Union's own citizens. in general. Međutim. can be enjoyed in conditions of security and justice accessible to all. A common approach must also be developed to ensure the integration into our societies of those third country nationals who are lawfully resident in the Union. To counter these threats a common effort is needed to prevent and fight crime and criminal organisations throughout the Union. This freedom should not. and the capacity to take on global political and economic challenges. It would be in contradiction with Europe's traditions to deny such freedom to those whose circumstances lead them justifiably to seek access to our territory. This in turn requires the Union to develop common policies on asylum and immigration.21 Sve izraženije i moćnije izrastanje EU u globalnu ekonomsku i monetrnu silu. These common values have proved necessary for securing peace and developing prosperity in the European Union. OECD and the United Nations. 9. We must develop an open dialogue with civil society on the aims and principles of this area in order to strengthen citizens' acceptance and support.20 Kreiranje koncepta političke integracije u kojem se kreira koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike (The Common Foreign and Security Policy) i u ikojem se stvaraju osnovne pretpostavke da EU može istupati sa jedninstvenim stavom u ovoj super-senzibilnoj materiji.

Throughout the 1950s and 1960s. showed the weakness of the EPC. eksplozija brutalnog nacionalizma na Balkanu. Komisija EU nije imala pravo odlučivanja niti pak pravo inicijative.While EPC adopted the intergovernmental nature of the Fouchet Plans. as they thought that it might turn into a competitor for the European Commission. U ovom konceptu vanjske politike EU.[1] The Foreign Ministers subsequently drafted the Luxembourg / Davignon report (1970). It was codified (formalized) with the Single European Act (1986). The European Union: How Does it Work?. which created an informal intergovernmental consultation mechanism where member states could achieve 'politics of scale' (Ginsberg 1989). sve snažnije će podsticati koncept "političke unije" u okviru kojeg će zajednička vanjska i sigurnosna politika izrasti u posebnu sferu u kojoj bi EU trebalo dobiti prerogative novog globalnog vojnog aktera. diplomatskoj soluciji međunarodnih konflikata sa multilateralizmom. The idea of the supranational European Defence Community of State and Government instructed their Foreign Ministers during the The Hague summit (1969). the EPC did not have the 24strong Paris-based Secretariat of the Fouchet proposals. The European Commission would furthermore be able to express its opinion. Da bi se otvorili širi prostori za parcijalnu integraciju i da bi se izbjegao kolaps "političke unije" kreirana je tzv. London and New York 12 . kolaps Sovjetskog Saveza. što EU čini još uvijek nedovoljno efikasnom i odgovornom u1 sferi politike.24 Međutim. During the 1970s it was an active player in the Middle-East conflict and in the creation of the Conference on Security and Cooperation in Europe. supranacionalne institucije EU skoro da nisu imale nikakvu ulogu u formiranju vanjske politike. dramatične političke promjene u Istočnoj Evropi. Sistem konsensusa bio je prakticiziran u procesu donošenja odluka. Europe and America: The Prospect for Partnership. if matters within its competences were concerned. Zajednička vanjska i sigurnosna politika EU danas se sve više projecira kroz intermedijarni odnos između vanjske politike nacionalnih država članica EU i zajedničke ekonomske politike EU. godine kao sinonim za konceptvanjske politike EU. the predecessor of the Organization for Security and Co-operation in Europe. gdje su dominirali nacionalni interesi država članica. but failed twice. a ne integracije u ovoj oblasti. it disregarded the 'French grandeur' of the De Gaulle era. kao osnovom njene vanjske politike. (1996). however. Mada je Mastrihtskim ugovorom za donošenje odluka u ovoj oblasti tražena kvalificirana većina glasova. to "study the best way of achieving progress in the matter of political unification. rat na Bliskom Istoku. Finally. doktrina "fleksibilnosti" poznata pod imenom "konstruktivna 22(Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). the EC member states tried to give the internal market a foreign policy dimension. što je EU sve više primicalo ka konceptu "građanske sile" koja je sve više inklinirala mirnoj. sa čime je bio inauguriran proces koordinacije. koji će Mastrihtskim ugovorom (1993) biti zamjenjen sa konceptom zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. The Netherlands had always been anxious about this idea. liberalizmom i temeljnm ljudskim pravima. Peterson J. within the context of enlargement". pravo da se države-članice mogu koristiti pravom veta. The Soviet war in Afghanistan (1979) and the handling of the Yugoslav Wars (1991-1995).The EPC turned out a 'mixed success'. u cilju zaštite nacionalnog interesa. The involvement of the United Kingdom guaranteed its Atlanticist nature. Routledge. pl99) 23The European Political Cooperation (EPC) was introduced in 1970 and was the synonym for EU foreign policy until it was superseded by the Common Foreign and Security Policy in the Maastricht Treaty (November 1993). učinit će proces integracije u vanjskoj politici i sigurnosti mnogo kompliciranijim nego u drugim oblastima integracija u EU. Koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU vuče svoje korijene iz koncepta organiyacije Evropske političke integracije (European Political Integration -EPC)23 koja je formirana 1970. The EPC was amended and strengthened in the Copenhagen report (1973) and London report (1981).će za posljedicu odsustvo jedinstvene vanjske i sigurnosne politike sa jedinstvenim autoritetom koji može donijeti odluke u ime EU kao Zajednice.22 Odgovor na ovakvu situaciju bio je kreiranje zasebnog koncepta političke integracije kroz sistem zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. Oxford University Press.

Metodi evropskih integracija Kao što je gore explicirano politika integracije EU nije jednobrazan i linearan proces. the member states of the EU are increasingly willing to commit themselves to common tasks. However.7. Lacking legitimacy. ko-operativna procedura. koji se koristi u kreiranju supranacionalne politike na nivou EU. being too rigid to permit institutional and policy innovations. the so-called Community pillar. the European Commission has more or less the same function. traže i primjenu isto tako kompleksnih i različitih metoda integracije. a posebno u Nici. fiskalne. u procesu kreiranja zajedničke politike kojom se moć odlučivanja transferirá sa nacionalnih na supranacionalne institucije. The European Parliament. the federation would be unable to act decisively even in areas where close cooperation is needed. takes part to varying degrees in drawing up Community . Isto tako ovi procesi integracije odvijaju se u svim segmentima ekonomske. but also plays an active part in the successive stages of the legislative procedures. encompassing core EU policy areas. Sva kompleksnost ovog odnosa rétrospektira se i na odnose EU sa vanjskim akterima. kvalificirana i prosta većina. the method is becoming obsolete. which represents the people of the Union. kao temeljne spoljnopolitičke ciljeve EU. monetarne. Kako se da vidjeti iz prethodnih izlaganja procesi integracije EU odvijaju se na supranacionalnim. a implemetacija se povjerava ECJ. što je prvenstveno vezano za donošenje legislature čije se donošenje inicira od strane Komisije. In a Union where national institutions and priorities are much more varied than in the past. but wish to act outside the traditional framework. ratificira Parlament EU.) uspostavljaju se dramatično komplicirani i osjetljivi odnosi između kako samih institucija EU. u kojima učestvuju brojni participanti sa svojim osobnim interesima i specifičnim percepcijama zajedničkih interesa i ciljeva. Legislatornu inicijativu Komisije usvaja Vijeća Ministara EU. A confederation built on the solid foundation of market integration offers the only viable model for a EU capable of playing a significant role on the international scene. Proces integracije u sektoru vanjskih poslova i sigurnosti ubrzo će poslije sastanka u Amsterdamu.442 11 2 The Community method is the traditional approach to European integration. it is impossible to force the integration process into a single pattern. u okviru institucija EU. In the first. socijalne i sigurnosne politike. umjesto korišćenja veta. Uz to u procedurama odlučivanja u okviru EU (konsultativna procedura. The proposal is then passed on to be dealt with by the Council of Ministers and the European Parliament. or to apply to politically sensitive areas. Sa ovim je omogućeno svakoj državi-članici da se sama isključi iz procesa donošenja odluka i posljedica koje takve odluke imaju ali da pravom veta ne spriječava učestovanje drugih država-članica u donošenju odluka i u realizaciji predloženih mjera. U okviru ovog koncepta političke integracije poseban se akcent stavlja na humanitarne misije. Ovako kompleksni i do krajnjih granica komplicirani procesi evropskih integracija. which is to draft and submit legislative proposals to the Parliament and Council for consultation and further action. For these reasons.apstinencija" koja dozvoljava državama članicama da se isključe iz predloženih mijera na vanjsko-političkom i sigurnosnom planu. but a federal superstate would be unable to provide the public goods which Europeans take for granted. koristi se tradicionalni metod zajednice (Community Method) 441. kao i u procesu donošenja odluka u institucijama EU sa različitim sistemima glasanja (jednoglasnost. The Community method was inspired by a federalist vision. The decision-making process starts with the Commission putting forward a proposal for common action. but the basic pattern is more or less the same. The final decision is taken by the Council of Ministers alone or together with the Parliament. depending on which decision-making procedure is prescribed. In all four different paths of decision-making within the first pillar. ko-odlučujuća procedura) . nacionalnim i subnacionalnim razinama. there are four decisionmaking procedures. Tamo gdje se odluke donose prvenstveno na supranacionalnoj razini. peacekeeping i peacemaking misije. tako i EU i država članica EU. sa značajnim utjecajem procesa globalizácije koji se odvijaju na planetarnoj ravni. It has a near-monopoly in initiating legislation. biti proširen na polje odbrambene politike sa čime je kreirana evropska sigurnosna i odbrambena politika (European Security and Defence Policy -ESDP) koja uključuje i evropsku odbrambenu alijansu (Western European Union -WEU). 4.

2. 26"The template constituted a form of 'supranational' policy-making. education and culture and asylum and its use has also been suggested for health as well as environmental affairs. although it was not called by this name at the time. in which the Parliament can make the Council accept amendments to Commission proposals that it has adopted by an absolute majority and that the Commission has taken over. but mediated b a form of politics in which politics and economic elites colluded to further their various. legislative powers) it is sometimes seen as a way for the Commission to "get a foot in the door" of a national policy area. te uspostavljanje dijaloga između specijalističkih komiteta u Parlamentu EU. metod kordinacije (The Coordination Method) 27 bazirana je na sistematskoj komparaciji nacionalnih politika sanajboljim praktičnim rješenjima određenih pitanja koja se mogu periodično mjeriti uz saradnju sa institucijama EU. the OMCs in the areas of employment and social protection will be analysed because they are usually considered the most developed ones. based on the voluntary cooperation of its member states. obično Komisija EU kreira mrežu nacionalnih ili nezavisnih eksperata nacionalnih politika.26 Za razliku od metode zajednice. Ovaj metod kreiranja politike integracije EU najčešće se koristi u koordinaciji nacionalnih politika zapošljavanja i u koordinacije nacionalnh politika sudstva i unutarnjih poslova. in which the Council may only take a decision if it has the express approval of the European Parliament. kriteriji mogu 25legislative instruments. as defined in the Amsterdam Treaty of 1997. The four paths of drafting legislation in community pillars are:l. social inclusion. Ovaj metod se obično koristi u procesu donošenja tzv. the OMC can be seen as a reaction to the EU's economic integration in the 1990s. and it is now applied in most of the Community's legislative areas.the assent procedure. This process reduced the member states' options in the field of employment policy. but the opinion of the Parliament is non-binding. koji promoviraju nove političke ideje i tehnike. koji kontaktiraju visoko pozicionirane grupe u Vijeću ministara sa ciljem kompariranja nacionalnih pristupa datom pitanju. After a five-year transitional phase. Although the OMC was devised as a tool in policy areas which remain the responsibility of national governments (and where the EU itself has no. In the following. Kada se Vijeće Ministara saglasi sa širim ciljevima određene politike. 14 .U okviru ovog metoda nema mnogo komunikacije između institucija EU i institucija država članica. 3. Ovaj metod je situiran na ideji da se interes građana EU može najbolje ostvariti i zaštititi kada institucije EU imaju punu moć u procesu iniciranja. The OMC was also frequently debated in the European Convention. The procedure gives the European Parliament the greatest influence. questions relating to the free movement of persons. Historically. (Helen Wallace. p80) Following the entry into force of the Treaty of Amsterdam (May 1999). immigration.. 27The open method of coordination or OMC is a relatively new and intergovernmental means of governance in the European Union.the cooperation procedure. The OMC was first applied in EU employment policy. therefore. they will be dealt with under the Community method. A brief introduction to the "upcoming" OMC in health is also given. Pollack (eds. donošenja i implementacije odluka. Oxford University Press. U ovom metodu politike evropskih integracija. in which those concerned with a particular policy sector could be encapsulated and build cross-national allegiance. defined and endorsed at the Lisbon Council for the realm of social policy. 4. in which powers were transferred from the national to the EU level. including areas such as immigration and asylum which are not discussed here. bear in mind that the open method seems to become more and more widespread. the consultation procedure. However. pensions. It was structured by a kind of funcionalist logic. which involves joint decisions by the Council and the Parliament.25 Superiorno pravo odlučivanja ovdje se isključivo situira unutar supranacionalnih institucija u okviru kojih se po datom pitanju odlučuje po unaprijed ratificiranom metodu donošenja odluka. Policy-Making in the European Union. Period opserviranja ove prakse može biti duže ili kraće.. or few. Since then it has been applied in the European employment strategy. and often different interests". as they must be in agreement for a decision to go through. It was officially named. depending on the areas concerned and the legislative procedure followed. 2005). tada države članice transferiraju svoje instrukcije po tom pitanju u nacionalnu ili regionalnu politku određujući specifične standarde za mjerenje najbolje prakse čiji se rezultati prate i procjenjuju. William Wallace and Mark A. But they were also weary of delegating more powers to the European institutions and thus designed the OMC as an alternative to the existing EU modes of governance. the co-decision procedure. which used to come under cooperation on justice and home affairs (third pillar). mekih zakona. in which the Council must consult the European Parliament before it takes a decision. have been "communitised". izuzev kroz proces donošenja odluke u Vijeću Ministara EU.

strengthened by the contemporary 29fashions for 'benchmarking' and systematic policy comparision . New York. Ovaj metod po svojoj prirodi decentraliziran pristup kroz koji se implementira dogovorena politika od strane država članica. međuvladin metod (intergovernmenatal metod) podrazumijeva prevashodno ostvarivanja integracije EU kroz kooperaciju odgovarajućih institucija ili donosioca odluka na razini država članica EU bez inervencije. pl46 32Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). TEORETSKI ASPEKT EVROPSKIH INTEGRACIONIH PROCESA 28"Latterly we can see that this approach of coordination. Vijeće Evrope ima aktivnu ulogu. 30 U okviru ovog metoda politike integracije marginalizirana jeuloga Komisije EU. William Wallace and Mark A.29 Ovaj metod se predominantno koristi u materiji koja se nalazi u domenu nacionalnog suvereniteta država članica (zajedničke vanjske i sigurnosne politike). p 17 30When the EU is deciding on issues falling under the second and third pillars . dok je uloga Parlamenta EU i ECJ u potpunosti isključena. dok Vijeće ministara EU dobija predominantnu ulogu samo u procesu kosultacije. but latter with the accession of new mwmbers states as the UK. Oxford University Presss.28 Za razliku od prethodna dva metoda. Under it the right of initiative is shared between the Commission and Member States. The European Union: How Does it Work?. far from being obsolete.making would reflect the continuing primacy of the nation-state. Oxford University Presss. p86) "Reflecting these developments. Oxford University Press. Policy-Making in the European Union.31 Glavna prednost ovog metoda je mogućnost kreiranja međusobnog povjerenja između nacionalnih institucija uz aktivnu ulogu Vijeća Evrope.the so-called inter-governmental method is followed. The working procedure in these two pillars is in essence guided by the need for consensus to be reached among all Member States on a specific issue. Most obviously with the Gaule. pored vanjske politike i politike sigurnosti. Pollack (eds. had proven 'obstinate'. but as a policy mode in its own right. u čijoj se implementaciji Vijeće Ministara EU pojavljuje samo kao supervizor.biti strožiji ili blaži. Uloga Parlamenta EU i ECJ je skoro neznatna. and Mark A. 2005). i u oblasti integracije pravosuđa i unutarnjih poslova.32 5. and Denmark in 1973. and that EC decision. Oxford University Press. kada se često pod pritiskom vanjskih događaja (npr. koji se fokusiraju na nezavisnom djelovanje institucija EU i kombiniranom djelovanje institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. terrorizam) sve više prakticizira jedinstvena politika u ovim oblastima. dok centralna ulogu politike integracije u ovom polju ostaje u rukama država članica EU. Pollack (eds. gdje se povjerenje između država članica kristalizira u okviru konzorcijuma koji čine nacionalni ministri financija i direktori nacionalnih centralnih banaka. 2005). dok Komisija EU ima samo ulogu monitora u implementaciji ovog metoda politike integracije. New York. Ovaj metod integracije EU koristi se. is being developed not as a traditional mechanism. Indeed.common foreign and security policy and police and judicial cooperation in criminal matters . sa čime se ovaj metod sve više transferirá u metod međudržavne koordinacije donošenja odluka i u ovim oblastima. 31Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). pi 47 . beginning with Stanley Hoffman's (1966) claim that the nation-state. ili sa minimalnom intervencijom institucija EU." (Helen Wallace. Ovaj metod posebno se koristi u okviru građenja politike Evropske sigurnosti i odbrambene politike (ESDP). member governments made clear that they would resist the gradual transfer of sovereignity to the Community. and unanimity in the Council is generally necessary to adopt a decision. Ireland. Na nešto različit način isti metod se koristi u kreiranju politike povjerenja u okviru EMU. some would argue normatively that there is a case for understanding this development as the emergence of new forms of post-modern governance". (Helen Wallace. William Wallace. a new 'intergovernmentalist' school of integration theory emerged. The European Union: How Does it Work?.

Treći su opet skloniji da EU vide više kao konfederaciju koja nije ni država ni klasična međunarodna organizacija38.5. po njihovom shvatanju. Na teoretskom planu vlada dosta velika konfuzija po pitanju da li se eksplikacija procesa u EU može situirati u okviru teorije političkih sistema ili se pak radi o procesu koji izlazi iz teoretskih okvira klasičnog koncepta političkog sistema. izvršnih i sudskih institucija33. ali ipak kao sistem koji može biti teoretski određen kao politički sistem. The Pllitical system of EU. dok će oni koji ne prihvataju ni jednu od gore navedenih opcija EU radije promatrati kao unikatnu instituciju u okviru koje se odvijaju specifični unutar-institucionalni procesi 33 Simon Hix (2005). globalization is being eccelerated by the policies of the EU. Uvodna razmatranja Kompleksnost vertikalnih i horizontlnih odnosa između institucija EU. i institucija država članica EU. Dosezanje jednog takvog teoretskog modela apsolutno je teško postići koristeći samo jedan klasični teoretski koncept političkog sistema u eksplikaciji evropskih integracija. Democracy in the European Union." (John Baylis and Steve Smith (2005). not the result of an explicit programme of political integration. što ga izvodi iz okvira definiranja kao političkog sistema. in Antje Wiener and Thomas Diaz (2007). nužno traži novi teoretski koncept političkog sistema. jedino može naci odgovarajući teoretski okvir eksplikacije procesa integracije EU.36 Po pitanjima staje zapravo EU. i njihove specifičnosti i međusobne povezanosti. London 36 "If anything. Više su skloni koristiti različite teoretske modele za objašnjenje različitih specifičnosti ekonomskih. mada sa dosta distinkcija prema klasičnom konceptu političkog sistema. London. pretežno globalista. sjedne strane.. Policy-Making in the European Community. (2005). Oxford Universitz Press. State are abdicating their traditional welfare responsibilities in order to satisfy the demends of efficiency and price stability imposed by the single market and single currency. pp587-588) 37 Wallace. 1983). Iz tih razloga mnogi teoretičari u objašnjenju fenomena integracionih procesa u EU često koriste kombiniranje različitih teoretskih koncepcija pri tom izbjegavajući da daju primat jednoj od njih. Oxford University Press. confederal.34 Druga grupa analitičara. Tako će jedna grupa autora posmatrati EU kao sistem nešto različit odklasičnog političkog sistema države.. suprational. (2nd edition) Chichester: New York: Wiley) 38 Chryssochoou. London and New York 16 . Supranational institutions have little to put in place instead. D. and the trends is towards an unevenly regulated market-place. Palgrave Macmillan) 34 "The EU is a political. in Cini and Bourne (eds). postoji velika diskrapanca u političkoj teoriji. and legal hybrid that is characterized by a combination of federal. J.35 insistirajući sve više na konceptu teorija međunarodnih odnosa u okviru kojih se. Palgrave Advances in European Union Studies. social. H.. & Webb C. regionalnih i globalnih participanata u procesima evropskih integracija. Federalism. The development of a supranational legal order is based on the needs of economic integration. dakako i novo razumjevanje unutarnjih. The Globaliyation of World Politcs. ekonomskih. and intergovernmental features". s druge strane. koja je nešto dalje od federacije nego od režima.. Jedni smatraju da se EU može promatrati kao međunarodna organizacija 37. dok će drugi biti skloniji definirati je kao para-državnu zajednicu. socijalnih i političkih procesa koji se odvijaju unutar EU. sa nedovoljnim monopolom upotrebe sile i nedovoljno snažnom zajedničkom mrežom zakonodavnih. p40) 35 Jupille. političkih i socijalnih fenomena u evropskim integracionim procesima. economic. pledira na specifičnostima procesa koji se odvijaju na liniji odnosa unutarnje politike država članica EU i procesa na globalnom nivou. (Michael Burgess. što institucionalnom sistemu EU daje posebnu specifiku u odnosu na obilježje klasičnog političkog sistema. nego primijeniti jedan konceptualni teoretski model za objašnjenje kompleksnosti procesa u okviru EU. (2000). European Integration Theory. (eds.1. second edition.

1993. u čemu oni i vide mogućnost prevazilaženja i političkih problema između zemalja koje su uključene u evropske integracione procese. Understanding the Problem of International Cooperation: The Limits of Neoliberal Institutionalism and the Future of Realist Theory. i sa pisanim ustavom. Na konceptu funkcionalizma izrast će federalni koncept EU u okviru kojeg će se integracioni procesi u EU svoditi u ravari institucionaliziranih odnosa između država članica i centralnih političkih institucija EU sa odvojenim institucijama izvršne. Grieco. 461 Za predstavnike ovog pravca postupni proces transformacije Evropske Zajednice u Evropsku Uniju. Funkcionalistička teorija i neo-funkcionalni koncept evropskih integracija Funkcionalisti u svojim opservacijama evropskih integracionih procesa akcent stavljaju na ekonomsku dimenziju integracija. Social Democracy and the Challenge of European Union. što vodi kreiranju socio-psihološke zajednice sa zajedničkim funkcionalnim potrebama. the erosion of the domestic functions of the state would have beneficial external effects: the billiard ball model of international relations would be replaced by the 39 Laffan. pp25-45. B et al. Eventually. in David A. u kojem se sve više realizira paralelni proces ekonomske i političke integracije. Federalism. kroz koje se sve više smanjuje sposobnost države da kontrolira i utiče na procese ekonomske integracije. « It is argued that if a functionally specific organization can be established for a functional area. deprived of control over those areas. Oxford University Press. Ovaj klasični federalistički koncept baziran je na teoriji podijeljenog suvereniteta između centralne (supranacionalne) i lokalnih (nacionalnih) vlada sa centralnim Ustavom. zakonodavne i sudske vlasti. such as the management of coal resources. koji igraju veoma značajnu ulogu u procesu integracije. ostao je nemoćan da objasni političku dimenziju evropskih ekonomskih integracija. i sljedbenika teorije neoliberalnog intemgovernmentalizma.459 Za njih je određujućeg značaja kreiranje zajedničkih potreba i promocija socialno ekonomskog prosperiteta država članica EU. Columbia University Press. a web of overlapping functionally specific international organizations will be created. (2000). koji inkliniraju vidjeti EU više kao federaciju. pp75-97 . In short.2. will be unable to pursue war and will eventually be left to ménage residual areas not covered by functional bodies. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Governments. then experience of good management to the common benefit will create a learning process through which individuals (meaning the grass roots) will seek to replace this assumed 'good' experience of government through attempts to create further functionally specific organizations.460 Koncept funkcionalističke teorije sa predominantno tehnokratskim i socioekonomskim pristupom evropskim integracijama. Frank Schimmelfennig. nacionalnih i političkih elita. čime je umnogome ispuštena iz vida uloga subjektivnih faktora integracije. Oxford University Press. prije svega grupa za pritisak. kao i donosioca odluka na nacionalnom i supranacionalnom nivou. Their task will cover those areas of the economy essential to running military machines. European Integration Theory.integracije i unifikacije koji EU čine specifičnom institucijom. European Integration Theory. koji evropske integracije vide više u okviru razvijajućeg evropskog konfederalizma. Neorealism and Neoliberalism: The Contemporary Debate. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Boulder Colo 40 Michael Burgess.40 5.39 Po pitanju teoretskog definiranja EU danas se uglavnom vodi glavna debata između predstavnika funkcionalne i neo-funkcionalne teorije. Baldwin. koje se odvijaju prvenstveno na konsensualnom principu odlučivanja i funkcionalnim zajedničkim interesima država članica EU. Liberal Intergovernmentalism. jedan je od najsnažnijih argumenata da se Vidjeti više o kooperaciji u međunarodnim odnosima u Joseph M.

10. and that antedates the modern state in Europe. ORBIS.464 U objašnjenju procesa evropskih integracija. Brugmans. supranacionalnih normi i društva što sve vodi ka kreiranju supranacionalnih političkih interesa i moći. mogli bi evropske integracione procese odrediti kao procese koji su trebali u krajnjoj instanci voditi stvaranju evropske federacije. with its unique institutional framework and its conspicuous policy outputs that increasingly resemble an emergent federal polity. Federalism. "Beyond the NationState: Funkcionalizam and International Organisation". Stanford. «Evropska federacija)) kako je bila koncipirana u idejama ove dvojice utjecajnih političara znatno se je razlikovala od klasičnog koncepta državne federacije. Federalism seek to explain political integration -the building of Europe. CA. The European Commission. koje opet imaju veliki efekat na dalji i brži ekonomski razvoj i širu političku integraciju EU. Imprimerie Nationale. najčešće se koriste postavke neofunkcionalističke teorije o tome kako ekonomske integracije i institucije mogu podstaknuti šire političke integracije te kreirati potrebu za zajedničkim supranacionalnim političkim institucijama. in Robert O. but their retention for trade with third states. Robert Schuman. bit će umnogome demantirane u samom procesu evropskih integracija gdje će politički interesi radije kreirati pravila i institucije kojima će više i radije biti preferirani politički interesi država članica EU nego interesi supranacionalnih 18 .466 "Given the empirical reality that is contemporary EU. This Međutim. is also now representative of the particular theoretical approach to the analysis of European integration. prije svega po ulozi federalne vlasti.462 H. Vise o funkcionalistickoj i neofunkcionalistickoj teoriji vidjeti u Ernest Hass (1964). "European Unity and the Federal Idea". ( Juliet Lodge (ed). and a fully integrated union. gdje efektivnost sistema ovisi od stupnja odvojenosti izvršne i zakonodavne vlasti.465 U okviru ovog teoretskog koncepta interes država članica EU najčešće je određen u procesu ekonomske i monetarne integracije. Memoires. Indeed. dok politički integracioni procesi u okviru EU najčešće ostaju na margini objašnjenja ovog teoretskog koncepta. London. European Integration Theory. The New European Community.463 Međutim.as a conscious and perfectly rational goal of European nation states that continue to pursue their national interests in a world of turbulent international change" (Michael Burgess. te po međusobnom odnosu izvršne i zakonodavne vlasti. European Community and the Challenge of the Future. Pinter Publishers. the sheer pace of European integration since the ratification of the Single European Act /SEA/ in 1987 has unquestionably revived the fortunes of the federal idea. The creation of a free-trade area was seen to rest on the elimination of barriers (quotas and tariffs) to trade among members.cobweb model". 1995. Consequently. mada ne i federalne države. pxix) evropske integracije nalaze na putanji postupnog kreiranja federalne Evrope. a political idea that historically and philosophically has always been about different forms of human association and organization. a common market. Za razliku od klasičnog političkog sistema federalizma. p26) J. postavke neofunkcionalizma da evropske ekonomske i monetarne institucije vode ka kreiranju supranacionalne evropske vlade. Paris Peter Ludlow. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. p87. economic and monetary union. Stanford University Press "Parallels were drown by economists who classified phases in economic integration in terms of a free trade area: a customs union. sometimes referred to as the Ifl word. Raymond Poidevin (1986). it comes a little surprise to learn that federalism. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Fayard. Oxford University Press. Monnet (1976). eds). u viziji ove dvojice političara. Paris. 1967 Ciljevi kojima su težili Žan Monet (Jean Mnnet) i Robert Šuman (Robert Schuman). has aquired much more credibility today than at any time since its heyday in the early post-war years. uspješnost funkcioniranja evropskog federalizma trebalo je ovisiti upravo od stupnja međusobnog preplitanja izvršne i zakonodavne vlasti. te uloge evropskih institucija u realizaciji političkih interesa država članica EU. koji su prvi imali cjelovitu viziju razvoja Evropske zajednice.

Keohane & Stanley Hoffmann (1991. eds). National socio-economic and political elites become socialized in a process that brings them direct pay-offs. economic integration is seen as all these combined with the full integration of all macro and micro-economic policies so that the national components function together as an entity." (Juliet Lodge (ed). as in common market. postavljajući u prvi plan pravila igre (normativnu regulaciju integracije) koja su kreirana od strane participanata u procesu integracija. expectations and political activities towards a new and larger centre. mada je umnogome ublažila nedostatnosti klasične funkcionalističke teorije. interesne grupe. national Za neofunkcionaliste veoma je značajna inicijativa vlada država članica kreirati zajednički sektor pod kontrolom zajedničkih centralnih institucija što vodi interaktivnom odnosu između supranacionalnih institucija EU i subnacionalnih aktera u državama članicama EU. capital and labor." (Peter Ludlow. i dalje ostaje predominantno fokusirana na ekonomskoj dimenziji evropskih integracija u kojima transfer lojalnosti nacionalnih-političkih elita od nacionalnog ka supranacionalnom nivou. pxx "According to this theory. The New European Community.) sve više pomjera od lojalnosti prema nacionalnoj državi ka lojalnosti prema supranacionalnim institucijama. Pinter Publishers. Ovo je posebno vidljivo u procesu odlučivanja u Vijeću EU gdje se pozivanjem na vitalni nacionalni interes na posredan način uvodi princip jednoglasnosti kroz čiju se primjenu načelo nacionalnog suvereniteta država članica EU rehabilitira u punom opsegu. Beyond this is economic and monetary union which rests on harmonization of some macro-economic policies and either fixed change rates or single currency. It involves the removal of obstacles to the free flow of goods. Its antithesis . ali ne i nužno procesa stvaranja političke zajednice. London 1995. Finally.'positive integration' goes beyond that to development of both equal conditions for specific areas of the economy and common policy. pXVi-Xvii) « Neofunctional integration sees integration as a process based on spill-over from one initially noncontroversial. A common market is also expected to go beyond a customs union in developing a programme of harmonization of policies.468 process has been termed 'negative integration'. što vodi snažnoj supranacionalnoj integraciji pojedinih sektora bez nekog značajnijeg utjecaja nacionalnih država na ove procese. regional integration is an intrinsically sporadic and pluralistic process. This happens.469 5. profesionalna udruženja i si.političkih institucija EU. mada zadržava isti ekonomski temeljni stav klasične funkcionalističke teorije. sve više primiče EU ka kompleksnoj međuzavisnosti. because 'political actors in several distinct national settings are persuaded to shift their loyalties. posebnu pažnju će posvetiti upravo ovim elementima evropskih integracija. politically charged issue.467 Neofunkcionalistička teorija. under conditions of democracy and pluralistic representation. The European Commission. The Single Market's Four Freedoms embrace these. but one in which. in Robert O. Otuda za neofunkcionaliste ekonomska međusektorska integracija postupno vodi ka kreiranju EU kao specifičnog političkog identiteta.3. U ovom interaktivnom odnosu između suprancionalnih institucija i subnacionalnih grupa kreira se funkcionalni interesni proces u kome se lojalnosti subnacionalnih aktera (lobi grupe. A common market is seen as the realization of a barrier-free market in goods and services and than. A customs union is usually seen as a free trade area operating a common external tariff towards third countries and engaging in a degree of positive integration. they argue. Zbog ovih slabosti neofunkcionalistička teorija integracije. whose institutions posses or demand jurisdiction over the pre-existing national states'. involving a gradual reduction in the power of national government and a commensurate increase in the ability of the centre to deal with sensitive. koja sve više dobija konotacije procesa ekonomske i političke integracije. Neo-liberalni intergovernmentalizam . European Community and the Challenge of the Future. in the factors of the production (capital and labour). tehnical sector to other sectors of possible greater political salience.

. gdje se kroz kombiniranje različitih teoretskih modela nastoji doći do jednog kompleksnog teoretskog modela koji bi bio u stanju ponuditi cjelovito i racionalno objašnjenje evropskih integracija i otvoriti nove horizonte integriranja EU u kojima bi bile šire otvorene mogućnosti kooperacije između nacionalnog i supranacionalnog suvereniteta. teorija liberalnog intergovermentalizma (lineral Intergovernmentalism) u eksplikaciji evropskih integracija polazi od postavke da su nacionalne vlade država članica EU odlučujući participanti u procesima evropskih integracija. već prije svega na proces pregovaranja između suverenih vlada nacionalnih država članica EU. Politics in the European Union (Oxford: Oxford University Press) See in Andrew Moravcsik (1993). interesnih grupa. Eventually. pp862-915 U ovom konceptu često se integriraju postavke neo-runkcionalizma sa postavkama liberalne teorije međunarodnih odnosa. European Integration Theory. tehničkih i naučnih experata. kreiraju se tzv. Oxford University Press. 1966. u kojem se u prvi plan stavlja akcent ne na kreiranje supranacionalnih institucija i normi. Daedulus 95. koji se kreira kroz pregovore između suverenih članica EU. neo-institucionalizma i teorije racionalnog izbora. sa različitim stupnjem utjecaja participanata na mogućnost donošenja odluka na supranacionalnoj razini. Neo-Neofiinctionalism.network" pristup koji u prvi plan stavlja grupu interesa različitih participanata u određenom segmentu evropskih integracija.472 U nastojanju razviti nov teoretski koncept evropskih integracija posebno je interesantan tzv. Schmitter.470 Za razliku od neofunkcionalističke teorije koja proces evropskih integracija posmatra prvenstveno kroz prizmu ekonomskih i birokratskih supranacionalnih integracija. čime se ovom konceptu osporava sposobnost zahvatiti sve segmente procesa evropskih integracija i kooperacija. governments wil find themselves increasingly entangled in regional pressures and end up resolving their conflicts bz conceding a wider scope and developing more authority to the regional organiyations thez have created. građana. "Preference and Power in the European Community: A Liberal Intergovernmental Approach". Journal of Common Market Studies.471 Po shvatanju ovog teoretskog koncepta nacionalne vlade država članica proces evropskih integracija prvenstveno koriste za realizaciju svojih nacionalnh interesa kroz proces kooperacije radije nego za realizaciju nacionalnih interesa kroz proces integracije. . koje je teško posmatrati mehanički odvojene jedne od drugih. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). rezultiralo j e novim teoretskim pristupom evropskim integracionim procesima. Parlamentu EU. čime se definiranje EU svodi više u ravan konfederalnog koncepta. Kroz sučevljavanje država članica EU i drugih participanata (privatne kompanije. grupni međusobno zavisni interesi participanata u kojima 20 . U okviru ovog koncepta interes država članica je dominantan u odnosu na interes supranacionalnih institucija EU. their citizens will begin shifting more and more of their expectations to the region and satisfying them will increase the likelihood that economic-social integration will spil-over into political integration-" (Philippe C. p46) S. Vijeću EU.Nemoć neofunkcionalističke teorije da da korektna objašnjenja stagnacije i kriza evropskih institucionalnih integracionih procesa. ili zvaničnih predstavnika država po određenim pitanjima) u Komisiji EU. 31/4 Stenly Hofman. Međutim. George (1991). te da od njih umnogome ovise procesi integracije ili dezintegracije EU. mnogi teoretičari evropskih integracija zamjeraju ovom konceptu da ispušta iz vida veoma značajne interakcijske odnose između institucija EU i subnacionalnih institucija javnog i privatnog karaktera koje sve moćnije modificiraju utjecaje nacionalnih vlada na odnose u EU. « Obstinate or Obsolete : The Fate of the Nation State and the Case of Western Europe ».

)478 od pukih diskripcija funkcioniranja institucija. u drugoj fazi.4.The Treaty of Rome (it is now formally colled the Treaty establishing the European Community) establishing EEC become absolutely central. Za bihejvioriste je mnogo značajnije istraživanje ponašanje političkih aktera (političkih lidera. izazvat će snažnu kritiku bihejviorističke teorije477 koja će ovaj tradicionalno-institucionalistički pristup EU označiti nedostatnim za istraživanje tako kompleksnog fenomena kao što je EU. pokazuje svu svoju efikasnost na primjeru kreiranja Sigurnosne i odbrambene politike EU (European Security and Defence Policy (ESDP) koja je kroz process postupnog usaglašavanja i donošenja odluka na principu dnevnih potreba izrasla u cjelovit sigurnosni i odbrambeni koncept EU.. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). 474 Kroz ovaj model integracije izbjegava se donošenje tzv.. Oxford University Press. nastoje kroz neformalne međusobne pregovore doći do odgovarajuće odluke po datom pitanju. Za njih su institucije Ovaj model kreiranja dugoročne politike evropskih integracija koji je baziran na procesu permanentnog eksperimentisanja i rješavanja problema ad hoc. It has been substantial revised in the: Single European Act (1986). 1957 establishing the European Atomic Energy Community (Euroatom): the other the European Economic Community. izbjegava se koncept nefleksibilnih oficijelnih međuvladinih i međuinstitucionalnih konferencija. posjedovanje financijskih izvora. i si. European Integration Theory. and the Treaty of European Union (TEU or Maastricht Treaty 1992) which covers the second and third pillars of EU activity. which covers the firs pillar. Oxford University Press. dok će sami procesi unutar institucija EU dobrim djelom ostati van znanstvene opservacije. Ovaj formalni tradicionalno-institucionalistički pristup istraživanju EU. sa čime se koncipiranje politike EU sve više izmješta iz koncepta globalnog međuvladinog ugovornog definiranja473 ka neformalnom (network) kreiranju „politike dnevnih potreba". .476 5. velikih sudbonosnih odluka na meduvladinim konferencijama. raspolaganja novim idejama. dok se istovremeno obezbjeđuje brže i feksibilnije implementiranie interesa participanata evropskih integracija što pospješuje efikasnost sistema EU čineći ga sve bližim dnevnim potrebama njenih građana. posjedovanje šire političke legitimacije ili ustavnopravne moći. koje često vode blokadi djelovanja sistema EU. glasača. koja kroz međusobnu povezanost i međuzavisnost različitih aktera postupno prerasta u koncept See more in Frank Schimmelfennig. Kroz koncept „netvrork interesa" različitih aktera u procesu evropskih integracija. (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). The two core Treaties today are thus the Treaty Establishing of European Communty (TEC). političkih partija. Bihejviristički pristup Ono sto čini jednu specifiku u političko-znanstvenom fokusiranju EU.. pl5) dugoročne politike evropskih integracija. establishing the European Coal and Steel Community) and two Treaties of Rome. Amsterdam Treaty (1997) and Nice Treaty (2001).participanti koristeći sve mogućnosti međusobnog utjecaja. The European Union: How Does it Work?. Liberal Intergovemmentalism. The funding treaties nclude the Treaty of Paris (signed in 1951). kao npr. The ECSC become void in July 2002. .475 Neki autori u ovom procesu vide fundamentalnu promjenu u evropskim integracionim procesima kroz koje se postupno realizira ideja o građanstvu EU i ideja o evropskom supranacionalnom sistemu kroz koje se ostvaruju liberalni demokratski ideali. jeste zapravo fokus na formalnim aspektima i deskripcijama institucija EU kao posebnim institucijama znanstvene opservacije. Maastricth Treaty (1992). u prvoj fazi istraživanja ove specifične institucije. pp75-94) When practitioners and academics use the term 'the Treaties' they are referring to the collection of the funding treaties and their subsequent revisions.

Međutim."As you'll find in your text. were strongly opposed to psychological theories that included speculation about "mental processes". One criticism is that the theories are overly simplistic to accurately explain the complexity of behavior (this we will address in more detail in the virtual lecture on Cognitive Theory). artist. A second criticism is that reinforcement can actually act to "undermine intrinsic motivation". Neorealistička i Neoinstitucionalistička percepcija budućnosti evropskih integracija Kako je za realiste međunarodni sistem sistem anarhije u kojem države kao temeljni akteri međunarodnih odnosa mogu preživjeti samo na temelju posjedovanja sile i moći.. & Bomberg. and B. and how much influence it has had on psychological theory and practice.e. who you very possibly read about in general psychology. psychological researchers began studying phenomena that could be experienced empirically and that could be agreed upon reliably by multiple observers. regardless of his talents. suradnje480 i međuzavisnosti država.. even beggar-man and theif. Freud's Psychoanalysis). ali i nove reakcije na teoretskom planu. and other personality characteristics of a child. So. što ce u znanstvenoj opservaciji EU unijeti nove aspekte i razotkriti nove dimenzije integracionih procesa u EU481. This is a classic problem that we will address further in the virtual lecture on motivation. Marsh & G. behaviorism has certainly had. At this point in the history of psychology. behaviorist models. London. penchants. and my own specified world to bring them up in and I'll guarantee to take any one at random and train him to become any type of specialist I might select .g. is that they view the external environment as the principal (maybe the only) determinant factor in behavior. vocations.F. Decisionmaking in the European Union. and.5. that you'll read about in the book. According to "radical behaviorists" like Watson.doctor. such as the subconscious.Peterson. Genetic predisposition is unimportant. in Juliet Lodge (ed. well-formed. a response to psychological theories popular near the beginning of the 20th century (e. A second fundamental characteristic of behaviorists. Hall 22 . that relied heavily on non-observable (nonscientific) variables. if a student enjoys working math problems anyway. E. sve snažnija dinamizacija globalizacije međunarodnih odnosa u ranim 1980s godinama pomjerala je fokus znanstvenog interesa sa formalnoinstitucionalno-nacionalnog državno-centričnog aspekta ponašanja aktera ka globalnom aspektu međunarodnih odnosa.. yes. relies specifically on observable behaviors. chemistry. the first basic characteristic of behaviorism is prije svega instrumenti za realizaciju interesa aktera. prije svega konkurencije479. Watson. in many ways.). tendencies. such as operant conditioning can certainly be effective in explaining and changing behavior. This is the reason why operant conditioning. in the classic "nature vs nurture" debate. and race of his ancestors. once he or she is rewarded for it. njihove motivacije i njihovog ponašanja od određujućeg značaja za razumjevanje integracionih procesa u EU. what determines the intelligence. 1995). (1999). London and New York: Palgrave Juliet Lodge. and those on which observers could find consensus). One of Watson's most famous quotes goes as follows:"Give me a dozen healthy infants. 5. Theory and Methods in Political Science. Watson's theories were. Pinter Publisher. those that could be experienced through the senses. za njih je svaka institucionalna integracija i suradnja that behaviorists emphasize the importance of empirical. abilities. which is not surprising given how long its been around. to a charismatic character named John B. it needed to deal with variables that could be defined empirically (i. "The European Community and the Challenge of the Future". merchant-chief. I. Stoker (1995). its critics. if psychology was to progress. pp377-385 D. (Richard H. then this may act to actually decrease motivation to do the problems without reinforcement ("Turning play into work. lawyer. observable behaviors. the behaviorists fall squarely on the "nurture" side. and continues to have. Skinner who came after. So. Basingstoke and New York: Palagrave The historical roots of "behaviorism" actually go back further in the history of psychology than your book addresses. and physics. It is your instructor's view that this is the point when psychology actually became a "science" as an extension of "harder" sciences such as biology. However. is the environment in which the child is raised. not unrelated to the first. For example. Watson. It was Watson's view that. te je otud spoznaja interesa aktera. Towards a Political Union?. temperament.

European Community and the Challenge of the Future." (Juliet Lodge (ed). Social and Economic Forces. Oxford University Press. and the European Parliament. Standford University Press Holliday. odnosno najmoćnijih država EU.p26 The United Kingdom refused to join any organisation that involved subjecting itself to a supranational authority and insisted instead on the presumed superior merit offered by intergovernmental cooperative arrangements such as the Council of Europe and later the European Free Trade Area over either the ECSC or European Economic Community. Verso samo personifikacija Posmatranje EU u svijetlu neo-institucionalističke teoretske koncepcije sve izraženije nameće potrebu studiranja specifičnosti institucionalne integracije EU gdje institucije EU pokazuju visok stupanj sopstvene vitalnosti preživljavanja i modifikacije sukoba interesa država članica EU. galvanizacije i realizacije nacionalnih interesa država članica. The Making the Second Cold War. izazvat će oštar kriticizam neoinstitucionalističke teorije. Instability in Europe After the Cold War. i rješavanja njihovih kolektivnih problema u svijetlu globalnih međunarodnih odnosa. International Security. in Anthe Wiener and Thomas Diez (2007). J. i instrumentarij utjecaja na ponašanje drugih aktera. što će EU voditi sve bliže definiranju kao specifičnog procesa kreiranja. London. stoljeća izrasti u vodeću teoretsku koncepciju razvoja EU u čijoj percepciji supranacionalne institucije EU izrastaju ne samo u instrument suradnje i kooperacije.B. Mearsheimer. no. Za suprotno shvatanje pogledati u John J. 1950-1957. The New European Community: Decisionmaking and Institutional Change. and not just in terms of intergovernmental competition)) (John Peterson and Michael Shackleton (2002). Oxford. The Uniting Europe: Political. Neoinstitutionalist -treatments argue that EU politics has to be understood in terms of interinstitutional competition between. H. Keohane & Stanley Hoffmann (1991). «Nearly all actors in EU politics have multiple identities of the policy sector in which they work.484 Neovisno na svu moć i argumentiranost kritičkog realističkog sagledavanja odnosa unutar EU kao institucije. Vidjeti takodjer u Robert O. vol. No.interesa najmoćnije. Iračke krize koji će izbiti na samom početku 21. odnosno najmoćnijih država. Pinter Publishers. Chicago University Press. ili njihovih nacionalnih političkih partija i drugih globalnih participanata koji su uključeni u evropske integracije. The Institutions of the European Union». Vol. International Security. Westview Press. Oxford University press. 1. Institutional affiliations thus give actors a sort of anchor or orientation that may override others and become a primary source of motivation and interest. Summer 1990. F. (1983).483 Ovakav stav realističkog pristupa evropskim integracijama u sagledavanju unutarnjih odnosa između država članica EU i odnosa između EU i drugih država. te kao metod mogućnosti realizacije njihovih interesa. već kao moćan instrument utjecaja na formiranje novih nacionalnih interesa država Članica EU.Haas (1958). p6). već isto tako i u instrment kreiranja i realizacije interesa vlada država članica EU48S. Pollack. Mearsheimer. neo-institucionalizam će u osamdesetim godinama 20. Chicago E. European Integration Theory. 15. prije svega USA kao vanjskog faktora integracije EU. 1995.l (summer 2000). koja će u fokusu svoje opservacije evropskih integracija vidjeti supranacionalnu instituciju ne kao instrument realizacije interesa velikih država članica EU. Ta specifika institucionalne mreže EU iskazuje se prije svega u sposobnosti ne samo da omogući bržu i efikasniju . The New Institutionalism. See also John J. 25. San Francisco. The European Commission. institutional orientations are a source of order because they serve to aggregate interests in a system that otherwise could descend into chaos. pxviii). Back to the Future. Waltz. Structural Realism after the Cold War. pp 137-158 Odnos između pojedinih članova EU posebno će ući u visok stupanj međusobnih tenzija za vrijeme tzv. In the EU. Political Among Nations. stoljeća. London. Morgenthau (1948).482 U tom svjetlu za njih će evropske integracije uvijek značiti samo institucionaliziran)e dominacije najmoćnije. pp3-56 Mark A. što čini glavnu dinamizaciju stvaranja i razvijanja EU kao institucije..486 Kenneth N. above all. the Council of Ministers. Boulder.

što dakako EU čini specifičnom institucijom koja istovremeno iskazuje visok stupanj funkcionalne fleksibilnosti i sopstvene operativnosti. kao i globalnih. s druge strane. s druge strane. koja ostvaruje veoma značajne interakcijske odnose sa NATO-m (North Atlantic Treaty Organisation). Institute of European Affairs. kao i drugih participanata u procesu evropskih integracija.41 Time EU izrasta u moćnu tržišnu i političku silu koja ima moćan utjecaj na svjetsku trgovačku organizaciju (World Trade Organisation WTO). Iz ove kompleksne međuzavisnosti. 41 Barret G. i država članica EU. već isto tako i ponašanjem drugih institucija EU. čineći time EU sve više specifičnim. kao i sa brojnim individualnim moćnim državama svijeta. daje stanovitu autonomnost evropskim institucijama. tako i političkih partija i organizacija. 15. što je dramatično čini atraktivnom za države-članice koje kroz evropske integracione procese traže šansu više za sopstvenu promociju kako na evropskom tako i na globalnom nivou. International Security. odnosi između institucija EU su također odnosi ne samo međusobne kooperacije već i odnosi međusobne konkurencije. već i sposobnost da kreira njihove nove specifične interese. ali i visok stupanj diversifikacije i odsustva koherentnosti institucionalnih hijerarhijskih odnosa. sa moćnim političkim utjecajem koji daleko nadilazi prostor ekonomsko-administrativnog integriranja EU. procesom u kojem sve veći značaj zauzimaju modeli realizacije dnevnih potreba i interesa participanata u evropskim integracijama. koji u ukupnom zbiru čine i najracionalniji aspekt globalnih interesa i ciljeva EU . regionalnih i globalnih participanata u ovom specifičnom procesu ekonomskih i političkih integracija. sa Ujedinjenim nacijama (United Nations). Ta međusobna uslovljena konkurencija u aktivnostima institucija EU. kako svaka od institucija EU ima svoje specifične interese koji su artikulirani i povezani sa interesima različitih nacionalnih institucija država članica. "Elections. no.realizaciju interesa država članica i drugih participanata u evropskim integracionim procesima. poslovni i moralni sistem normi. što opet dovodi do jedne specifične međuzavisnosti koja se uspostavlja između institucija EU. i ostalih participanata evropskih integracija. i interesa država članica EU i interesa globalnih i regionalnih aktera. kreira istovremeno institucionalnu koherentnost i labavost institucionalne mreže EU što sve više EU čini policentričnom institucijom sa sve većom diversifikacijom nezavisnih centara moći i odlučivanja. (1998). . (ed-1997). Grupom 8 (Group of Eight (G8). Justice Cooperation in the European Union. Grupom najrazvijenijih zemalja tzv. lokalnih. EU sve više izrasta u racionalni pravni i politički autoritet koji je sposoban kreirati pravni. ppl9-52 24 . Sposobnost neovisnog utjecaja evropskih supranacionalnih institucija na procese u zemljama članicama EU kao i na globalne i regionalne procese međuzavisnosti nerijetko vodi u konflikt između interesa institucija EU. što čini osnovu njene vitalnosti. Parties and Institutional Design: A Comparative Perspectives on European Union Democracy". s jedne strane. 21/3. regionalnih ili lokalnih aktera koji participiraju u evropskim integracijama. 1 (Summer 1990) evropskim integracionim procesima. u kojoj je ponašanje jedne institucije EU uslovljeno ne samoponašanjem država članica EU i drugih participanata koji učestvuju u Back to the Future: Instability in Europe After Cold War. s jedne strane. West European Politics. što čini temelj razvoja EU. te na taj način mijenjajući i njihovo ponašanje. politički. korporacijama i pojedincima. Dublin 42 Hix S. vol. Ta sposobnost kreiranja interesa kako nacionalnih država članica EU.42 Međutim. političkih partija.

političkog i kulturnog razvoja članica EU. kao i procesa međuzavisnosti u procesu globalizacije koji snažno djeluju na procese kreiranja specifičnog političkog. s druge strane. U ovakvom okruženju gdje još uvijek postoje različiti sistemi i nivoi ekonomskog. Ono što je posebno značajno fokusirati u procesu studiranja političkog sistema EU je kako odnos između samih institucija EU. u kojima razvoj industrijske ekonomije sve više biva substituirán postindustrijskim konceptom razvoja informatičkog društva. I dok jedan broj članica EU pripada visokorazvijenom krugu zemalja. kao i historijsko-tradicionalnih i interesnih odnosa pojedinih država članica EU sa moćnim vanevropskim državama i međunarodnim institucijama. političkih. kako bi se bar djelimično dosegao prihvatljiv nivo unutarnje socijalne i političke harmonizacije EU. ekonomskog. te podjele duž socijalnih i kulturnih linija razgraničenja koje se sve više naziru unutar samih . što trži novi profil razvojne politike i političkih institucija u EU. pravnog. U kontekstu ovih odnosa. tehnoloških. Procesi koji nastaju u sferi ekonomske. što njihove veze sa velikim centrima moći unutar EU i van EU čini manje učinkovitijim. kulturnog i institucionalnog razvoja sasvim su izvjesne i socijalne divergencije i podjele u okviru EU.1. utječe na kreiranje odnosi između pojedinca i grupa. političkog i kulturnog substruma EU. socijalnog. sa razvijenim i stabilnim sistemom demokratskih institucija.. i institucija (supranacionalnih.6. POLITIČKI SISTEM EU U KONTEKSTU EVROPSKIH INTEGRACIJA 6. i koji se odvijaju. nacionalnih. dotle se drugi broj članica EU još uvijek nalazi u zoni transformacije od pretežno agrarnog ka industrijskom modelu razvoja. također je nužno pratiti i utjecaj djelovanja drugih subjekata na ove procese a koji djeluju na subnacionalnoj razini i čije aktivnosti imaju moćan utjecaj na kreiranje specifičnog socio-ekonomskog. tehnoloških i kulturnih procesa na planetarnoj ravni. i međunarodnim institucijama koje raspolažu sa velikim kapacitetima ekonomske i financijske moći. subnacionalnih i globalnih) i grupe i pojedinca. političkog. dosegnute razine institucionaliziranosti odnosa između država članica EU. kao što su svjetska banka. i institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. industrijsko-informatičku (razvijenu) i industrijsko-poljoprivrednu (nerazvijenu) zonu. s jedne strane. financijskih. Za razumjevanje političkog sistema EU značajno je razmjevanje procesa ekonomskih. Opće percepcije Razvoj političkog sistema EU ne može se posmatrati isključivo samo kao posljedica dosegnutih ekonomskih i političkih integracija koje su se odvijale između zemalja članica EZ. koje se najizraženije identificiraju kao podjela na centar i periferiju. finacijskih i kulturnih integracionih i dezintegracionih procesa u suvremenim međunarodnim odnosima. monetarne i političke integracije EU određeni su prije svega različitošću dosegnutog stupnja ekonomskog. monetarnog i sigurnosnog sistema EU i mehanizma funkcioniranja EU. s jedne strane. prije svega sa USA i Japanom. već isto tako kao i refleks utjecaja nezavisnih ekonomskih i političkih procesa koji su se odvijali. što ih sve više vodi moćnom povezivanju sa velikim silama van EU. na međunarodnoj ravni kao posljedica procesa globalizacije ekonomskih. MMF i si. Drugim riječima kako proces pravne i političke integracija EU utječe na modifikaciju procesa globalizacije. što vodi sve izraženijoj ekonomskoj i političkoj polarizaciji unutar same EU. s druge strane.

zahtjeva suštinsko poznavanje ne samo mehanizama djelovanja institucija EU i njihovog odnosa prema institucijama država članica EU. Od općih modela državnog političkog sistema ka specifičnom modelu političkog sistema EU U okviru političkih nauka danas postoje razvijeni opći teoretski modeli i analitički okviri u okviru kojih se teoretiziraju opća pitanja i opći procesi zajednički svim političkim sistemima. konkurencija između političkih stranaka. i si. nije samo pitanje specifičnog položaja sudske vlasti u EU. a koje se ne može izričito odrediti u klasičnim okvirima političkog sistema kao vlasti ili političkog sistema kao države. Kao po pravilu ove podjele prati i niz drugih podjela koje svojim prisustvom potiču procese kako ubrzane integracije. ne samo odnosa između pojedinca i supranacionalne institucije. poznavanje . Ovdje je posebno značajno istaći ulogu podjela u okviru vladajućih elita što znatno utiče na model odlučivanja u evropskih institucijama. Pitanja da li i kako Parlament EU može da utiče na sudsku vlast u EU i na sudsku vlast u državama članicama EU. da li se Evropski sud pravde (EJC) nalazi van političke kontrole. ako ne i više. Razmatranja ovih pitanja na nivou EU u svim njihovim specifičnostima. i slična pitanja. odnos građanin-država. što politički sistem EU čini specifičnim i različitim u odnosu na politički sistem nacionalne države. U ovom kontekstu izučavanje političkog sistema EU predstavlja dio političkih nauka koji nosi svoje određene specifike i traži nove teoretske modele i analitičke okvire. U problematiziranju političkog sistema EU neophodno je koristiti opće analitičke okvire u kojima se problematiziraju opća pitanja kao što su: javno mišljenje. i na odnose 26 . ali isto tako i procese dezintegracije EU i na taj način znatno utiču na efikasnost djelovanja institucija evropskih integracija. dobijaju sasvim novu konotaciju i sadržinu. ako ne i više. Time pitanje: mogu li i kako političke partije država članica EU utjecati na promjenu političke opcije EU i kako pojedine društvene grupe ostvaruju različit kapacitet političke moći i političkog utjecaja na političkoj sceni EU.divergencije između političkih i ekonomskih interesa političkih elita i drugih slojeva stanovništva u državama članicama EU. niti pak kao suprancionalne vlast. Otuda pitanje kako posmatrati politički sistem EU. ili pak postoje neki oblici političkog ujecaja na EJC. koliko su centralne institucije EU sposobne jedinstveno djelovati na globalnom planu. U okviru ovih kompleksnih odnosa centralno pitanje koje se nameće je pitanje alokacije političke moći u EU. kao i ekonomskih interesa ostalih aktera koji participiraju u kompleksnim evropskim integracijama. već isto tako. i interesa supranacionalnebirokratije u institucija EU. I ovdje glavna pažnja ostaje fokusirana na institucije i procese koji se odvijaju u okviru EU kao i na odnose između institucija EU i država članica EU. Isto tako pitanje kako građani pojedinačno mogu suportirati ili oponirati centralnim institucijama u EU. niti kao međunarodne organizacije. to pitanje dotiče problem odnosa nacionalnih političkih elita država članica EU i moćne birokracije u institucijama EU. već isto tako.2.država članica EU. u kojima se EU posmatra kao politički sistem bez atributa državnosti. koje su političke i socijalne konsekvence ekonomske i moneterne integracije EU na unutarnju političku stratifikaciju država članica EU. sve više dotiče problem. grupni mobilizacijski interesi. već isto tako to je i pitanje odnosa između nacionalnih političkih elita i supranacionalne birokracije EU. 6. ima značenje korišćenja općih instrumenata i analitičkih metoda studiranja vlasti i politike donošenja odluka u jednom specifcnom okruženju koje se stvara kroz proces evropskih integracija.

koji se uspostavljaju izmedju supranacionalnih institucija EU i društvenih grupa i pojedinaca u EU. što ove formalnosti čini veoma značajnom dimenzijom samog procesa donošenja odluka u EU. the Treaty of Rome in 1957 (establishing the European Economic Community and the European Atomic Energy Community). I napokon. legislative and judicial powers. Prije svega politčki sistem ima značenja postojanja jasno definiranih institucija odlučivanja i jasno definiranih pravila u odnosima unutar i između ovih institucija. the European Parliament (EP). što politički sistem EU sve više definira kao specifični politički sistem.the Commission. Successive treaties and treaty reforms . . čini sistem donošenja odluka u EU specifičnim. Ono što čini politički sistem EU specifičnim u odnosu na državni politički sistem je prije svega odnos koji se pojavljuje između nacionalnih politčkih sistema. Po nekim teoretskim koncepcijama značajna određenja demokratskog politčkog sistema mogu se definirati kroz nekoliko parametara. odnosno nacionalnih institucija država članica EU i suprancionalnih institucija političkog sistema EU. the Amsterdam Treaty in 1997. Drugu značajnu komponentu demokratskog političkog sistema čine građani i društvene grupe koji svoje političke interese nastoje ostvariti kroz politički sistem direktno ili kroz institucije sistema. supranacionalnih institucija EU. četvrta karakteristika demokratskog političkog sistema je postojanje interaktivnog odnosa između političkog output-a. Isto tako uspostavljenje i sistem pravila i procedura o odnosima između institucija država članica. the Single European Act in 1986. kao neke vrste više koordiniranog nego subordiniranog političkog sistema. 6. razvijena mreža ugovora.was established in the 1950s. Ta specifičnost EU kao političkog sistema naglašena je posebno kroz značajan 43. the Council.3. i političkih odnosa koji se kreiraju između različitih nacionalnih političkih sistema država članica EU u okviru procesa evropskih integracija. and the Nice Treaty in 2001 have given these institutions an ever-wider range of executive. Visoko centralizirana struktura donošenja odluka sa visokim stupnjem decentraliziranih mogućnostima utjecaja država članica EU na sistem donošenja odluka u EU. the Maastricht Treaty in 1992 (the Treaty on European Union). sasvim jasno određuju EU kao politički sistem sa specifičnim dimenzijama. Proces odlučivanja i modeli utjecaja Razvijen sistem institucija EU43. novih zahtjeva sistema i novih odluka. Treća komponenta demkratskog političkog sistema je utjecaj kolektivnih odluka na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti u političkom sistemu. kao i institucija drugih particpanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. Kroz aktivno unošenje ovih elemenata u analizu političkog sistema EU značajno je pratiti sve četiri teoretske dimenzije određenja političkog sistema te u njihovom interaktivnom odnosu tražiti generalno određenje i specifiku političkog sistema EU. Kroz ovaj trodimenzionalni sistem regulacije pravila i procedura u procesu donošenja odluka. direktiva i odluka ovih institucija kojim se precizno definiraju odnosi između ovih institucija i procesi donošenja odluka unutar ovih institucija.the Treaty of Paris in 1951 (establishing the European Coal and Steel Community). EU dosegla je najformaliziraniju strukturu donošenja odluka koja po svojim strogim formalnostima daleko nadilazi proceduru procesa donošenja odluka u nacionalnim državama. and the European Court of Justice . Kroz sistem institucionalnih reformi kreiranje visoko razvijen sistem pravila i procedura o odnosima između supranacionalnihinstitucija EU i nacionalnih institucija država članica u procesu donošenja odluka na supranacionalnoj razini.

politici pravnog poretka. Otuda odnos ovih različitih interesa u EU uvijek predstavlja specifičan proces utjecaja na proces donošenja odluka na supranacionalnoj razini. subnacionalnim. Ono što posebno čini politički sistem EU specifičnim političkim sistemom. što svakako pojačava interes supranacionalne birokratije kontrolirati koja će politička stranka dominirati na domaćoj političkoj sceni država članica EU. teritorijalni. ekoloških grupa. i brojni drugi interesi na individualnim. Martin Press. politici potrošnje iusluga. u tržišnoj politici. Ovaj monopol i dalj e ostaj e na klasičnoj razini država/članica EU. regionalnim i supranacionalnim nivoima. tako i unutar samih država članica EU. politici regionalnog razvoja. kao stoje to slučaj u klasičnom konceptu političkog sistema. socijalnoj politici. preko 500 evropskih i međunarodnih federacija te preko 10. Rastući broj grupa (korporacije. samo pojačava ovaj efekat. interesnih grupa. zdravstvenoj politici i u drugim oblastima i djelatnostima država članica EU. kao i njihov utjecaj na institucije EU i na institucije država članica EU. St. što čini proces evropskih integracija specifičnim. 28 . Naspram centralne vlade koja predstavlja glavni lokus političke i ekonomske moći u nacionalnim državama. poslovna i trgovačka udruženja. individualni. te javnih i privatnih organizacija i grupakoje se međusobno natječu u procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na donošenje odluka u institucijama EU. ekološki. Na toj osnovi kreira se čvrst savez između nacionalnih vladajućih političkih elita i supranacionalne birokratije. radije nego proces donošenja odluka na nacionalnom nivou. kroz kontrolu nacionalnih institucija nacionalna elita koncentrira u svojim rukama i moć utjecaja i na procese u donošenju odluka u supranacionalnim institucijama. socijalni.4 4 Kroz rast značaja moći utjecaja na procese donošenja odluka u supranacionalnim institucijama u odnosu na moć donošenja odluka na nacionalnoj razini nema značenje opadanje interesa nacionalnih političkih partija i nacionalne elite kontrolirati nacionalne institucije moći.45 Naprotiv.000 pojedinaca danas radi na zastupanju i promociji različtih interesa nastojeći ostvariti utjecaj na proces donošenja odluka u institucijama EU 45Justin Greenwood (1997). interesne grupe) i pojedinaca i njihov međusobni utjecaj. je to da striktno ne postoji centralna vlada koja bi mogla imati monopol na političkim odlukama i ekonomskim resursima u procesu odlučivanja u ovom političkom sistemu. p27 Ovdje je veoma značajno uočiti suštinsku distinkciju između sposobnosti "utjecaja na donošenje odluka" na supranacionalnoj razini od sposobnosti "donošenja odluka" na nacionalnoj razini. Što nužno zahtjeva stvaranje kompleksne mreže pravila EU kroz koju se kontroliraju i reguliraju procesi i odnosi u javnoj politici. Representing Interests in the European Unon. i ne uvijek demokratskim i lako razumljivim. kao instrument legalne upotrebe 44Po procjenama Komisije EU u Brussels centru EU administracije preko 3. politici istraživanja i razvoja.000. politici proizvodnje i distribucije dobara. u EU glavna politička i društvena moć koncentrirana je u komplexnom dualnom procesu odnosa između birokracije institucija EU i političkih elita u nacionalnm institucijama država članica EU.utjecaj odluka institucija EU na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti kako unutar EU kao zajednice država članica EU.44 U tom procesu konkurencije i međusobnog natjecanja oko utjecaja na process donošenja odluka u institucijama EU kreiraju se brojni kolektivni. Kao rezultat toga mnogi autori s pravom odbijaju posmatrati EU kao klasičnu državu kako ju je definirao Weber. profesionalni. nacionalnim. Ono sto je posebno značajno kada se govori o specifičnosti političkog sistema EU je svakako to da u EU ne postoji monopol na legitimnu upotrebu prisile na supranacionalnom nivou.

In another major work. supranacionalne birokratske mreže i velikih transnaciormlnih korporacija. ERT (The European Round Table of Industrialists). a definition that became pivotal to the study of modern Western York. but its legitimacy derived from the state. politiku migracije stanovništva. 99 Ovo je posebno značajno ako se ima u vidu da se kroz mrežu institucija EU. (1997). being an advisor to Germany's negotiators at the Treaty of Versailles and to the commission charged with drafting the Weimar Constitution. Weber argued that religion was one of the non-exclusive reasons for the different ways the cultures of the Occident and the Orient have developed. kao i prikupljanjem odgovarajućih podataka. u za to predviđenim procedurama. His most known contributions are often referred to as the 'Weber Thesis'. Martin's Press... danas donosi ili se odobrava skoro preko 80% svih pravnih ili poslovnih pravila kojima se reguliraju ovi odnosi u EU. Koristeći svoje kontakte.[I] His most famous work is his essay The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism. 47Među najpoznatije međusektorske grupe spadaju: UNICE (Union of Industrial and Employers' Confederations of Europe). Brussels Protestantism(1994). informiranost o djelovanju institucija i pravila po kojima postupaju institucije EU.14 June 1920) was a German political economist and sociologist who was considered one of the founders of the modern study of sociology and public administration. which Lobbying in Europe After Maastricht. te posjedovanje znanja iz određenih oblasti. p5 political science. and later worked at Freiburg. this did not mean only public force could be used. 46 Kako posebno veliki utjecaj na donošenje odluka u institucijama EU imaju grupe koje djeluju na evropskom i panevropskom nivou koje zastupaju interese velikih korporacija i čitavih industrijskih sektora. u procesu donošenja odluka u institucijama EU imaju i komercijalni lobisti (lobbyists) koji zastupaju interese svojih klijenata. Weber defined European an entity which claims a monopoly on the legitimate use of physical force. Max Weber said in Politics as a Vocation that a necessary condition of an entity being a state is that retains such a monopoly. 46Maximilian Carl Emil Weber (21 April 1864 ."^ According to Weber. He said. New Justin Greenwood Politics as a Vocation. dobru informiranost o interesima političke birokratije EU. which began his work in the sociology of religion. čime EU sve više utiče na determiniranje moći unutar državačlanica i na njihove međusobne odnose. the state was to be the source of legitimacy for any use of violence: if the police and the military were its main instruments. koji često istupaju sa zajedničkom platformom pred Komisijom EU. Representing Interests in the the state as Union. Otuda države članice EU iskazuju sve veći interes u pravcu pomjeranja svog utjecaja sa nacionalnog nivoa donošenja odluka ka procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na process donošenja odluka na nivou EU. Vienna and Munich. te na vođenje vanjske i odbrambene politike država-članica. bureaucracy and the rational-legal state in the West. Heidelberg. In this work. veoma je značajno analizirati organizaciju poslovnih interesa u pojedinim sektorima te njihov interakcijski odnos i njihov utjecaj na javnu politiku na nacionalnom i evropskom nivou.. U istraživanju modela kreiranja utjecaja na procese donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. sa čime institucije EU kreiraju mogućnost sopstvenog snažnog utjecaja ne samo na odnose između različitih društvenih i politčkih grupa i pojedinaca unutra EU već isto tako i unutar samih država-članica. oni nastoje utjecati 498 na donošenje odluka u institucijama EU u korist svojih klijenata. He was influential in contemporary German politics.sile. kad i kako. Weber's major works deal with rationalization in sociology of religion and government. St. something is "a 'state' if and insofar as its administrative staff successfully upholds a claim on the monopoly of the legitimate use of violence in the enforcement of its order. led to the development of capitalism. and stressed importance of particular characteristics of ascetic Stern A. 47 Veliki značaj. što značajno utječe na distribuciju moći\ između država-članica EU i na autoritativnu alokaciju vrijednosti unutar tih država sa čime se umnogome determinira ko će dobit šta. AMCHAM-EU (The EU Committee of the American Chamber of Commerce) . mada ne u tom obimu kao što je slučaj sa interesnim grupama. He began his career at the University of Berlin. Politika pravne i monetarne regulacije na nivou EU ima snažan utjecaj na poresku politiku. Private forces (as in private security) could be used. INC. kroz njihovo djelovanje stvara se novi moćni triangularni savez između nacionalnih vladajućih elita.

nadzornu i implementacionu funkciju u procesu realizacije politike koja je prihvaćena od strane država/članica EU kroz odluke Vijća ministara. Ovaj proces transformacije suvereniteta i političkog sistema države-nacije odražava novi odnos na relaciji interesa pojedinca i zajednice (građanin-država-EU kao zajednica) što čini triangularnu determinantu EU kao novog političkog sistema. u Vijeće ministara EU.To pomjeranje fokusa nacionalne države sa procesa donošenja odluka na nacionalom nivou ka mogućnostimA sopstvenog utjecaja na proces donošenje odluka na suprancaionalnom nivou čini EU sve više međunarodnomorganizacijom sa teritorijalnim fokusom što EU čini znatno različitom od klasičnog tipa međunarodne organizacije kao što su UN. koji se realizira na više specifičnih načina. a time i ostvarivanje interesa njenih građana u EU. EU business is conducted in multiple settings on virtually every day of the year 48Vijeće ministara EU radi kao skup vlada država/članica EU i organizirano je u formi zajedničkog rada više sektorskih vijeća u kojima nacionalni ministri država/članica donose odluke na principu jednakosti izmedju država Članica EU bez obzira na njihovu veličinu (mogućnost upotrebe prava veta). koji participiraju u donošenju legislature i u kreiranju politike EU. u okviru kojeg se ne ukida već samo transformira terirorijalni koncept suvereniteta i politički sistem države-nacije ka institucionalnom konceptu suvereniteta i virtualnom političkom sistemu EU na supranacionalnoj ravni. Garanciju sprovođenja ovih dobrovoljno preuzetih obaveza garantira administrativni i pravni sistem država članica. Vijeće ministara ima i legislativnu i izvršnu funkciju. što njegove odluke čini znatno koherentnijim i više vjerovatnim da će biti realizirane. 30 . within the various departments in national governments. between national governments and Brussels.48 Uz to vlade zemalja članica EU kroz proces kolektivnog prihvatanja predloženog sastava Komisije i njenog Predsjednika ostaruju znatan utjecaj na kreiranje politike EU. Uz to Komisiji pripada i izvršna funkcija u EU što je dovodi u bliske odnose suradnje i kooperacije sa Vijećem Ministara. and between private interests and governmental officials in Brussels and at the national level. Vijeće ministara EU kroz sistem većinskog-kvalificiranog glasanja donosi odluke. Politički sistem EU visoko je decentaliziran i kreiran je na principu dobrovoljno preuzetih obaveza država-članica EU kao i dobrovoljno preuzetih obaveza od strane njenih građana. mada svakoj državi s obzirom na veličinu njenog stanovništva u većinskom-kvalificiranom obliku glasanja pripada različita kvota glasova. unlike other international organizations. institutions in Brussels. Dakako. Komisija kao centralno tijelo evropskih integracionih procesa ima inicijativnu. in bilateral meetings between governments. As a result. Komisija je komponirana kao neka vrsta "političkog koledža" koji se sastoji od Komisionara i od biroa od 36 generalnih direktora (directoregenerals) i od administrativnog servisa. stim što svaka država ima pravo veta u ovom tijelu EU. Također svaka država-članica nominuje svoga člana Komsije EU. koja potom imenuje svoje predstavnike u pojedine institucije EU. Građani EU svoje zahtjeve prema političkom sistemu EU ostvaruju prije svega kroz nacionalne izbore u kojima biraju predstavnke nacionalnog parlamenta koji potom bira nacionalnu vladu. sa čime se zapravo kroz proces integracije stvara jedan novi kompleksan politički sistem EU. kao npr. Vlade država članica EU predlažu svoje članove Komisije i kolektivno imenuju Predsjednika Komisije EU.

such as farmers and some business groups. 50Interest groups are voluntary associations of individual citizens. to structure political organization and competition in the Parliament. and how these should be 'spun* in the national setting. And. radio and television rather than any European media channels. ovo pitanje je isuviše kompleksno za simplificiran odgovor. and it votes on the Council nomination for the Commission president and the full Commission college (the investiture procedure). 52These institutions produce five types of policy outputs: 1. jeste pitanje alokacije moći u EU. kapitala. Consequently. and usually seek to return to the partypolitical fray.52 6. In addition. makroekonomska politika. ekološka i socijalna politka. such as trade unions.Drugi kanal ostvarivanja interesa u okviru političkog sistema EU. politika ravnomjernog regionalnog razvoja. 51EU citizens gain most of their information about EU policies and the EU's governmental processes from national newspapers. The EP has various powers of legislative consultation. In each policy area.these are rules on . Ono čime se 49Members of the EP (MEPs) are elected on (national) party platforms and farm 'party groups' in the EP. neposrednog biranja članova Parlamenta EU kao i preko 49 50 participacije pojedinih političkih partija i interesnih grupa u političkim procesima u EU. u kojem interaktivno učestvuju brojne supranacionalne i nacionalne institucije. National parties compete for national governmental office. national elites are the main 'gatekeepers' of EU news: deciding which information is important. the national media tend to be focused on national government and politics rather than on European-level politics. and the EP. zajednička politika konkurencije. The EP scrutinizes the exercise of executive powers by the Commission and the Council. interesne grupe i pojednici. politika razvoja i istraživanja. Political parties have influence in each of the EU institutions. građani realiziraju preko tzv. odnosno ko upravlja sa EU. and the winners of this competition are represented in the Council. politika harmonizacije nacionalnih standarda. business associations. European Commissioners are also partisan politicians: they have spent their careers in national party organizations. and like-minded interest groups in different member states club together to lobby the Commission. owe their positions to nomination and support from national party leaders. Također participirajući u postupcima pred EJC građani država članica učestvuju u kreiranju i jačanju legislature EU stvarajući time nove mogućnosti za realizaciju svojih interesnih zahtjeva. politika zajedničkih standarda ekonomskih. These organizations are formed to promote or protect the interest of their members in the political process. are able to circumvent the filtering of EU information by national elites. Kroz institucionalni sistem EU kreira se zajednička regulativna politika EU na polju slobodnog protoka dobara. the party organizations in each member state and in the EU institutions are linked through the 'transnational party federations'. in the main party families. 51 Kroz djelovanje vlasti evropske monetarne unije i evropske centralne banke (European Central Bank ECB) građani EU također su u mogućnosti ostvariti svoje interesne zahtjeve kroz politički sistem EU. te politika sudske saradnje i evropskog državljanstva. Only social groups who have direct contacts to the EU institutions. National interest groups lobby national governments or approach the EU institutions directly. zajednička imigraciona politika. amendment and veto under the EU's legislative procedures. The EP can also amend the EU budget. and has the power to throw out the Commission with a vote of censure. čiji su oni članovi i koje zastupaju njihove interese. zajednička politika agrarnog razvoja. consumer groups and environmentalist groups. the Council working groups. The EP is composed of 626 MEPs. političkih i socijalnih prava građana državačlanica EU. usluga.4 Alokacija političke moći u EU Centralno pitanje koje se postavlja kada se raspravlja o političkom sisterria EU. This is the same in the EU as in any democratic system. Regulatory policies . Interest groups also give funds to political parties to represent their views in national and EU politics. to jeste pitanje ko kontrolira političke procese. public office-holders and representatives from interest groups form 'policy networks' to thrash out policy compromises. U političkom okruženju u kojem ne postoji ni jedna centralna institucija koja bi se mogla odrediti kao centralna vlada u visoko diversižiciranom i kompleksnom procesu donošenju odluka. who are chosen in European-wide elections every five years.

Citizen policies . political and social rights of the citizens of the EU member states. Ako se ima u vidu stalno proširenje članstva EU.these policies are pursued in Economic and Monetary Union. sa koncipiranjem zajedničke platforme saradnje između nacionalnih policijskih snaga i nacionalnih pravosudnih sistema država članica. and include trade policies. Ovo dualno proširenje supranacionalnog institucionalnog i terirorijalnog suvereniteta. Pollack (2005). Međutim. zajedničke valute. police and judicial cooperation. and research and development policies. intenzivno širenje modela donošenja odluka na supranacionalnom institucionalnom i terotorijalnom nivou EU. 4. 5. centralno pitanje ko upravlja EU ostaje i dalje bez jasnog odgovora. brže i efektnije realiziraju na supranacionalnoj razini nego na nacionalnoj ravni. kao što to notificiraju predstavnici neo-institucionalističke teorije. Oxford University Press. koje svoje nacionalne interese i jačanje pozicije u odnosima sa trećim zemljama. Policy-Making in the European Union. 53 odnosno "sistem upravljanja bez vlade" (system of governance without a government). while the Council pursues exchange rate policy and the coordination and scrutiny of national tax and employment policies. socijalne politike. U procesu donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. Macroeconomic policies . Oxford New York. sa uvođenjem autonomnosti evropske centralne banke (ECB). such as environmental and social policies. Akti donijeti u ovoj proceduri direktno se primjenjuju na države-članice i automatski dobijaju višupravnu snagu u odnosu na pravne akte država-članica EU. which involve the harmonization of many national production standards. and include the Common Agricultural Policy. pl48 32 . capital and persons in the single market. Foreign policies . and include cooperation in the field of justice and home affairs. rast institucionalne supranacionalne jurisdikcije dobija i teritorijalnu dimenziju. dobija konstantu permanentnog institucionalng proširenja i rasta moći. and defence cooperation. and the provisions for 'EU citizenship'. 2. The European Union: How Does it Work?. common asylum and immigration policies. socioeconomic and regional cohesion policies.these are rules to extend and protect the economic. međunacionalnom (kooperacija između vlada država članica u procesu donošenja odluka) i nacionalnom nivou (kada države-članice zadržavaju proces donošenja odluka pod svojom jurisdikcijom po određenim pitanjima). Suprancionalne nadležnosti u okviru EU sa proširenjem na polje ekologije. external economic relations. William Wallace and Mark A. nije posljedica autothonog jačanja supranacionalnih institucija. the Common Foreign and Security Policy. 54 Međutim. Otuda bez obzira na proširenje i jačanje nadležnosti supranacionalnih institucija. nacionalne vlade država članica ostaju najznačajniji izvor institucionalne supranacionalne suverenosti EU. where the ECB manages the money supply and interest rate policy. više je posljedica interesa država-članica EU.these policies involve the transfer of resources through the EU budget from one social group or member state to another. Oxford University Press. New York. kao i sa uspostavljanjem platforme zajedničke vanjske politike. Expenditure policies . 3. U političkom sistemu EU donošenje odluka odvija se na supranacionalnom (transfer moći donošenja odluka sa nacionalnih na supranacionalne institucije). gdje Vijeće EU donosi odluke putem glasova kvalificirane većine.većina autora slaže je to da je nesporno da EU predstavlja "sistem upravljanja bez države" (governance without statehood). and common competition policies. Helen Wallace. p491. 54Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). kao institucija neke supranacionalne vlade koja se pojavljuje na horizntima evropskih integracija.these are aimed at ensuring that the EU acts with a single voice on the world stage. U procesu donošenja odluka gdje se zahtjeva koordinirana aktivnost državačlanica EU (međunacionalni ili intervladin nivo) Vijeće ministara EU dobija i 53the free movement of goods. Pravno tumačenje i kontrola zakonitosti ovih akata direktno pripada ECJ. services. glavnu ulogu ima Komisija EU koja pokreće inicijativu za donošenje određenog akta u kooperativnoj proceduri koja se odvija u interakcijskom odnosu između EP i Vijeća EU.

kao što su bile konferencije Mastrihtu. To be sure. proces odlučivanja u EU ostaje stisnut između zahtjeva država članica da i dalje zadrže visok stupanj moći utjecaja na donošenje odluka na nacionalnoj razini. s jedne strane. Samo države posjeduju legitimnu moć mijenjanja i ratificiranja ugovora. national and supranational. pl50) . The European Union: How Does it Work?. and between national and EU policies. new kinds of policy network are emerging which link together different kinds of actor: administrative and political. države članice monopoliziraju svoju ulogu i to kako u određivanju politike tako i u procesu donošenja odluka. kada su izvršene značajne promjene tzv. On this reading. u kojoj države članice imaju interes istupati pod imenom EU i sa jedinstvenim stavom na 55"The EU is a sources of networked governance when it employs the coordination method. The point is that. osnivačkih ugovora. s druge strane. Uloga ECJ u kontroli zakonitosti ovih akata je također reducirana. samo države mogu da odluče da li će i kada prihvatiti međunarodne norme. The European Union: How Does it Work?. Oxford University Press. pl48-150) 56 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). public and private. arguably. particularly ones arising from globalization and increasing interdependence between states. Uloga EP je također reducirana samo na pravo biti konsoltiran od strane Vijeća ministara EU. Otuda po pravilu slijedi visok stupanj marginalizacije institucija EU u procesu kreiranja politike i donošenja odluka na međuvladinim konferencijama. there exists no inexorable trend to more and mored supranational governance. The increased use of this method encourage us to be somewhat agnostic about how far European integration has transformed or will transform European politics. (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). Vijeće ministara EU odlučuje na principu jednoglasnosti.izvršnu i zakonodavnu funkciju. and international institutions. These networks act as bridges between natonal. the EU's policy process reflects underlying changes in political and economic relationship across Europe.55 U procesu donošenja odluka na nacionalnoj razini. and policies made at each of these levels". Ovo njihovo izvorno pravo proističe iz moći koja je verificirana kroz neposredne izbore vlada država članica. New York. New York. što je uvjetovano procesom globalizacije. U ovom procesu donošenja odluka pojavljuje se veliki skepticizam o EU kao političkom sistemu. dok je uloga Komisije znamo reducirana (u ovoj proceduri Komisija nema pravo pokretanja inicijative donošenja zakonskih akata).56 U kontekstu kompleksnosti odnosa između ova tri segmenta donošenja odluka (supranacionalni. Amsterdamu i Nici. internacionalni i nacionalni segment). i njihovog interesa za međusobnom kooperacijom i kompromisom na supranacionalnom nivou. Oxford University Press. U ovom procesu kreiranja politike EU. EU. But national and EU policy processes and institutions remain formally distinc from one another (if they are very much linked in practice.

This new method sought to explain political outcomes as a result of the interests. koji je prvenstveno fokusiran na konceptu vlade. In addition. 57 Actors. West European ■ Politics. trgovačke asocijacije. Naspram ne-funkcionalista. Glavna vukuća sila u ovom procesu.1994). the 1980s and 1990s have seen a return to institutions: under the label of 'new institutionalism'. However. to be replaced by mid-level explanations of cross-systemic political processes. the leaders of political groups support policies enhancing integration not out of general principles or ideologies. za neofunkcionaliste. few contemporary theorists try to set out a systematic conceptual framework for linking the study of the EU political system to the study of government. Viola. such as bureaucracies. 17(1). što ih sve više gura bliže ka suprancionalnim institucijama kako bi bile u mogućnosti efektnije realizirati svoje interese. 1996). In the interwar period. political parties and interest groups) rather than as a result of the power of institutions and political structures (such as constitutions. brokratije. . 1-30. The modern discipline dates from the end of the nineteenth century. a 'behavioural revolution' replaced this focus on the structural features of politics with 'methodological individualism' (Almond. institutions and outcomes: the basics of modern political science Political science is the systematic study of the processes of government.. but on the basis of advantages perceived in specific situations. neorealistička škola ističe u prvi plan interese i aktivnosti država članica EU. representative assemblies are supposed to deal with at least some areas of people's everyday life and to establish control over crucial sectors of governments more effectively than old-style national parliaments.bureaucrats. nije država već ne-državni akteri.jedinstvenom tržištu. (Donatella M. governments. Thankfully. birača. Ono što se pojavljuje kao jedna od bitnih razlika u determiniranju političkog sistema EU je metodološke prirode. which has tended to seek 'grand theories' of European integration rather than mid-level propositions about specific elements of the EU policy process. As discussed. an underlying argument in this book is that much can be learned if we simply apply these cross-systemic theories to the EU. and gradually a new political outlook emerges to support such changes. In both cases. In the neofunctionalist outlook. motives and actions of political actors (such as elites. their perception of their political group and the European Parliament does in view of the fact that these institutions gradually become the most important source of benefits. Robert Michels. Tensions occur to transnationalize these groups. Knut Wicksel. gdje pretežno dominira uloga interesa elita. parliaments and political parties. korporacije i političke partije) koji u cilju realizacije svojih ekonomskih i poslovnih interesa inkliniraju integracijama na supranacionalnom evropskom nivou. U kontekstu ovog razumjevanja evropskih integracija. Ono što je značajno napomenuti kada je riječ o političkom sistemu EU to je. This is a very different project to much theorizing about the EU.59. političkih partija i političkog odlučivanja. Tako dok će jedni slijediti klasični koncept institucija političkog sistema. when people like Woodrow Wilson. The conceptual framework in this book is not the same as a single theoretical approach that explains everything about the EU. the 'grand theories' of the political system died in the 1960s.57 Većina teoretičara priznaje da se kroz integracione procese u EU kreira jedan novi koncept političkog sistem. Jean Monnet Working Papers in Comparative and International Politics) 34 . međunacionalni i nacionalni nivo). politics and policy-making in all political systems. političke institucije dobijaju znatno veću ulogu u kreiranju politike na nivou EU nego što to imaju na nacionalnom nivou. odnosno sa jednim glasom u međunarodnoj areni. Nevertheless. decision-making rules. političkih partija i interesnih grupa. they may seek access to political processes operating beyond the national level. which tend to lack expertise and are remote from the central decision-making. drugi ćefokusirati političke procese koji zauzmaju centralno mjesto u kreiranju političkog sistema. and social norms). However. The Study of the European Community: The challenge to comparative politics. 1970). 58 European integration was creating a new 'polity' (for example Lindberg and Scheingold. while MEPs' loyalties may not change fundamentally. 59 According to neofunctionalists. voters. politics and policy-making.58 Neo-funkcionalistička teorija posmatra evropske integracije kao procese koji su usmjereni ka specifičnim ciljevima čime se stvara novo okruženje u kojem se postavljeni ciljevi mogu ostvariti samo poduzimanjem daljih aktivnosti. da imajući u vidu trodimenzionalnost donošenja odluka u EU (supranacionalni. U procesu evropske integracije neo-funkcionalisti polaze od koncepta društvenog interesa ne-državnih faktora (kao što su razna poslovna udruženja. these 'integration theories' are the intellectual precursors of any theory of EU politics (Simon Hix. Lord Bryce and Max Weber first developed tools and categories to analyse political institutions.

EU policies are 'supplied' by intergovernmental bargains such as Treaty reforms and budgetary agreements. that outcomes are controlled by the supranational . and institutional reforms as well as day-to-day policy" "Sometimes these models result in predictions similar to the liberal-intergovernmantalist view: for example. koji bivaju promovirani preko nacionalnih vlada u procesu odlučivanja na nivou EU. and that inter-state bargaining can lead to positive-sum rather than simple zero-sum outcomes. contest). the EU governments remain the primary actors in the political system of the EU. Vol. Za razliku od prethodnih klasičnih pristupa ovaj teoretski pravac u fokus svoje analize stavlja dvostepenost u procesu odlučivanja u EU. "Liberal-intergovernmentalism divides the EU decision process into two stages. (John J. Back to Future: Instability in Europe After the Cold War. 15. In contrast to the classic realist theory of IR. no. these actors have economic interests and compete for these interests to be promoted by national governments in EU decision-making. 5 8 Mada se u okviru ovog teoretskog pravca razvijaju različiti pristupi određenju prirode odlučivanja u sistemu EU za njih je zajedničko shvatanje da je EU kompleksan politički sistem sa brojnim promjenljivim interesima država članica sa njihovim limitiranim utjecajem na suprancaionalne institucije EU (Komisija. Vijeće ministara . This threat of backsliding means that one democratic state can never be sure that another democratic state will not change its stripes and turn on it sometime in the future. that there are few short-term unintended consequences when the member state 62governments must decide by unanimity and have perfect information about each others' preferences and the preferences of the EU institutions (as in the reform of the EU Treaties in the Intergovernmental Conferences in the 1990s). što sugerira da je u procesu integracije apostrof stavljen na nacionalni interes. Ovaj teoretski koncept akcent stavlja radije na ekonomske nego na geopolitičke interese država članica. which is tantamount to saying that each has an incentive to consider aggression against the other to forestall future trouble. Andrew & Nicolaïdis. As in intergovernmentalism. Kalypso (1999) 'Explaining the Treaty of Amsterdam: Interests. Moravcsik argues that state preferences are driven by economic rather than geopolitical interests. that states preferences vary across different issue areas (so a member state can be in favour of EU intervention in one policy area but opposed in another). što pojačava interes svake države-članice EU obezbijediti uvjete sopstvenog preživljavanja. International Security.62 60"The possibility always exists that a democracy will revert to an authoritarian state. Liberal démocraties must therefore worry about relative power among themselves.60 U novije vrijeme pojavljuje se novi teoretski pristup sagledavanju prirode integracije EU. Evropski sud pravde) ko^e imaju značajan nezavisan utjecaj na rezultate institucionalnog odlučivanja u EU. each of which is grounded in one of the classic integration theories. In the second stage. Lamentably. as in neo-functionalism and the liberal theory of IR. Journal of Common Market Studies 37 (1): 59-85. sa čimedezintegracioni procesi unutar EU predstavljaju uvjek latentnu opasnost po opstanak i dalji razvoj zajednice. However. rational choice institutionalist models can also produce explanations similar to the supranational governance view: for example. Nevertheless. however. Institutions'. it is not possible for even liberal democracies to transcend anarchy". pregovaranje među državama vodi radije ka pozitivnom (positive-sum outcomes') nego ka negativnom isključujućem (zero-sum outcomes) odnosu između njih. and. in this interpretation. In the first stage there is a 'demand' for EU policies from domestic economic and social actors. Mearsheimer. states are treated as unitary actors and the supranational institutions have a limited impact on final outcomes. Ono što bi moglo biti karakteristično za ova tri razlčita pristupa definiranju procesa odlučivanja u EU je to da sva tri gledišta u određenju političkog sistema EU koriste metode opće teorije političkih nauka i političkih sistema u objašnjenju različitih aspekata stvaranja specifičnog političkog sistema EU.glavni cilj vlada zemalja članica je obezbijediti nacionalnu sigurnost i nacionalni suverenitet. U ovom kontekstu svaka država članica EU preferira ka sopstvenoj sigurnosti radije nego sigurnosti zajednice. 1 (Summer 1990). Kako je nacionalni preferencijalni poredak država članica fleksibilan sistem. U drugoj fazi odlučivanja fokus je stavljen na proces pregovaranja između vlada država-članica EU u procesu reforme ugovornog sistema i sporazuma o budžetu EU.61 U prvom stepenu donošenja odluka u EU pažnja je fokusirana na zahtjeve koji dolaze od ekonomskih i socijalnh aktera iz država članica prema EU. that state preferences are not fixed (because different groups can win the domestic political . Influence. p50) 61Moravcsik.

shared competences between the EU and the member states (mainly for the regulation of the market). and the long-term tend in all multi-level political systems has been policy centralization" "This settlement was already established by the Single European Act. could perhaps be dealt with at the centre." "For example. despite the widely held perception that the EU is a 'moving target'. some constitutional allocations of competence are more rigid than others. the liberalintergovernmental theory uses some simple assumptions. For example. are best dealt with at the centre. But. The rational choice-institutionalist approach also aims for parsimony over extensiveness: with some simple assumptions applied to a limited set of empirical cases. In other words. As a result. 'coordination competences' (covering macro-economic policies. interior affairs. with the permanent process of institutional reform.U procesu određenja prirode integracionih procesa veoma značajno mjesto pripada pitanju distribucije političkih kapaciteta u političkom sistemu EU. odbrane i bezbjednosti predominantno zadržava na državnom nivou. under all constitutional designs. where the competences of the centre and the states is clearly specified. The subsequent reforms (in the Amsterdam and Nice Treaties and even in the draft Constitution agreed by the Convention on the Future of Europe and the 2003 Intergovernmental Conference) have not altered the settlement substantially. this is rare in EU politics. U razmatranju ovog pitanja potrebno je imati u vidu da su jedni kapaciteti političke moći odlučivanja distribuirani na nivou odgovarajućih supranacionalnih institucija. whereas economic liberals prefer strong checks and balances on the exercise of these policies by the central government." "For example. such as environmental standards or product standards. with some minor amendments in the Maastricht Treaty. and from these assumptions produces a rather persuasive explanation of the major 'history making' bargains. the power of the different theories can only be judged where they produce clearly identifiable and opposing sets of predictions about the same empirical phenomenon." 63"For example. where competences are divided along functional rather than jurisdictional lines -with different roles for the centre and states within each policy area (such as setting the broad 64policy goals by the centre and the policy details by the states) . Alternatively. Parliament or Court or when there is incomplete information in the policy process. sa osnovnim ciljem da se proizvede najbolji mogući rezultat po pitanju koje se reguliše. dok su drugi distribuirani na državnom nivou drzava/članica. the abolition of internal trade barriers can only be tackled at the centre of an internal market is to be created. dok se distribucija odlučivanja po pitanju unutarnje i vanjske politike. this theory seems less able to explain the more complex environment of day-to-day politics in the EU. Policies where preferences are homogeneous across citizens in different localities. socialists usually prefer regulatory and fiscal policies to be centralised (to allow for income redistribution and. as it is in a many areas of social science. rather than seeing EU politics as either controlled by the governments or the EU institutions. and seems good at predicting outcomes where rules are fixed and information is complete. the states are more protected against 'drift' to the centre.5. and there is independent judicial review of competence disputes. the opposite is in fact the case. While the supranational-governance approach uses a more complex set of assumptions and seems more able to explain a broader set of policy outcomes from the EU system and the long-term trajectory of the EU. In addition. and exclusive competences of the member states (in most areas of taxation and expenditure). the division of competences is never completely fixed. kao i u vanjskoj tržišnoj politici sa trećim zemljama odvija predominantno na nivou EU." 36 .64 6. Unfortunately.there are less constraints on the expansion of central authority. Od teritorijalnog ka institucionalnom suverenitetu institutions rather than the member states when agenda-setting is in the hands of the Commission. politici jedinstvenog tržišta. the draft Constitution proposed by the Convention would set up a 'catalogue of competences' which would further constitutionalist the settlement: with a separation between exclusive competences of the EU (for the establishment the market). such as basic social and civil rights. For example. This may seem a rather arcane debate. Nevertheless. Policies where state decisions could have a negative impact on a neighbouring state (an 'externality'). this approach tries to understand precisely under what conditions these two opposing outcomes are likely to occur. Hence. Onošto je karakteristično za distribuciju kapaciteta odlučivanja u okviru evropskih integracionih procesa je to da se alokacija moći u monetarnoj politici.63 Specifičnosti političkog sistema EU čine da se ova distribucija političkih kapaciteta pojavljuje kao rezultat pravne i političke nagodbe između aktera sa različitim političkim ciljevima i pozicijama u okviru integracionih procesa. central value allocation). and foreign policies).

pravnih. Sa budžetom od 1. Center European farmer receives a considerable proportion of University. fokus znanstvenog interese prvenstveno je bio lociran na interese država sa težnjom uspostavljanja dominacij e nad evropskim kontinentom kao j edinstvenom ekonomskom. neki teoretičari stižu do određenja EU kao specifičnog političkog sistema kao triangularnog odnosa između nacionalnih država članica EU. Similarly. Basically.65 Ti zajednički nadnacionalni interesi najčešće se susreću u području tržišne regulacije. ekonomskih. as with most welfare expidenture programmes. regulacije rada i privatizacije. donose se na nadnacionalnoj evropskoj ravni kroz procese harmonizacije nacionalnih standarda i kroz transformaciju legislative EU u nacionalne pravne sisteme država članca. 1994 EU pursue. for the beneficiary regions. Tako na pimjer u zajedničkoj agrarnoj politici (Common Agricultural Policy CAP) i u ekonomskoj i monetarnoj uniji (EMU). geografskom i političkom prostoru. mada budžet EU može u određenim slučajevima imati veoma značajan indirektni redistibucioni utjecaj na države-člance. cent of annual GDP. Why the the cost of CAP t to individual consumers and taxpayers may be less than &5 per week. političkih partija i elita koje nastoje realizirati svoje interese na supranacionalnom nivou. više od 80% svih pravnih propisa i pravila kojima se regulira proizvodnja. Whereas European Community Strengthens the State: International Cooperation and 65Andrew Moravscik. moneternei komercijalne moći i ostvarivanja interesa država članica na evropskom nivou. whereas the benefits are concentrated (on farmers. Kroz eliminaciju tehničkih. London: Sage these founds can account fora as much as ten per 1996 regional development. političkim partijama i elitama čiji se interesi po pravilu ne identificiraju uvijek sa interesima nacionalnih državnih birokracija.66 Imajući u vidu da se većina značajnijh regulativnih pravila na evropskom nivou donosi kvalificiranom većinom.Proces evropske integracije našao seje u fokusu mnogih znanstvenih disciplina počev od političkih. Za razliku od prethnodnih nastojanja integriranja Evrope. Kroz analizu izgradnje zajedničkih institucija i djelovanja nacionalnih interesnih grupa. usluga. distribucija i razmjena dobara i usluga. radije kroz zajedničkeinteresne i političke programe nego kroz sopstvene nacionalno-državne institucije. the cost regional funds may be small compared to the sum of national expidenture on 66G. u novije vrijeme ovaj aspekt pomjeranja fokusa evropskih integracija dobija jednu novu dimenziju koja se sve više manifestira u pomjeranju fokusa opservacije sa birokracije nacionalne države ka interesnim grupama. kapitala i rada. evropskih supranacionalnih institucija i subnacionalnih subjekata kao što su interesne i političke grupe koje svoj identitet radije vezuju za kompleks zajedničkih interesa koji se efektnije realiziraju na nadnacionalnoj nego na nacionalnoj ravni. kao instrumenta teritorijalne integracije. pa sve do psiholoških i scioloških znanosti. backward regions. the everagefor European Studies Working Papers Series 52. no. EU ima moćni utjecaj na «This is particularly the case in the area of the Commn Agricultular Policy (CAP) which consumes over 50% of the EU budget. the cost of EU redistributional policies are diffuse (shared between all European texpayers). or European-level NGOs» (Klaus H. Kao i u prošlosti. October 2000. današnji fokus integracionih evropskih procesa pomjeren je sa vojnog aspekta dominacije ka institucionalnom aspektu integracije kroz izgradnju zajedničkih institucija kao instrumenta realizacije ekonomske. odluke EU se mogu posmatrati više kao rezultat sinkroniziranih interesa državaclanica EU nego kao nezavisne odluke suverenih supranacionalnih institucija. West European Politics. tehnološke. Goetz and Simon Hix .27 % od ukupnog društvenog proizvoda (Gross Domestic Product -GDP) država članica. Marks et al. . čemu obično prethodi dug period dogovaranja i usaglašavanja interesa participanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. sa čime transfer ovih odluka u nacionalne sisteme država članica ima više šansi biti implementiran na razini država članica EU. European Integration and National Political Systems. But. 3. scientists. Harvardhis annual income from Domestic Politics. 4. fiskalnih i fizičkih barijera slobodnom kretanju dobara. koja su se prvenstveno oslanjala na posjedovanje dominirajuće vojne sile. tako i u sadašnjim vremenima. Governance in the EU. vol. institucije EU nemaju neku izrazitu moć materijalnog utjecaja. p5. Također.