4. EVROPSKE INTEGRACIJE: MODIFIKACIJA GLOBALIZACIJE I NOVI DEMOKRATSKI IZAZOVI 4.1.

Uvodne napomene
Integraciju EU, dakako i razmatranje političkog sistema EU, nemoguće je promatrati i analizirati mimo općeg procesa globalizacije, koji se danas najčešće povezuje sa procesima tehnološkog razvoja i post-industrijske revolucije, koji se odvijaju prije svega u visokorazvijenim industrijaliziranim zemljama, sa moćnim utjecajima na ekonomsku, političku, kulturnu i pravnu tmasformaciju suvremene međunarodne zajednice. U ovim razmatranjima veoma je značajno istaći specifike evropskih integracija u odnosu na opći proces globalizacije, koji temeljem odredjuje proces evropskih integracija koje se samo pojavljuju kao regionalni aspekt globalnh integracionih procesa ali sa svim svojim specifičnostima, što i čini najvećim dijelom temetiku ovog rukopisa. Polovinom 1980s vladajuće elite u zemljama trećeg svijeta prihvataju doktrinu neoliberalnog razvoja, sa čime će redistributivni ekonomski programi bili zamjenjeni sa liberalizacijom i privatizacijom pod nadzorom Međunarodnog monetarnog fonda (International Monetary Fund -IMF). Javna potrošnja za obrazovanje, zdravstvenu zaštitu, socijalnu zaštitu stanovništva,... u ovim zemljama, dramatično je smanjena, što je znatno pomjerilo na marginu socijalnu ulogu države (welfare state) što će dovesti do eliminacije kolektivnih aspiracija zemalja u razvoju za konceptom zajedničkog razvoja zemalja tzv. Trećeg svijeta , koje sve više gube kolektivni politički identitet. Vladajuće elite u ovim zemljama rapidno napuštaju zajedničke kolektivne ciljeve nerazvijenih zemalja, okrećući se sve više ka saradnji sa stranim investitorima, međunarodnim institucijama i međunarodnim bankama.1 Traži se njihov novi politički identitet u pluralističkom institucionalizmu i demokraciji. Kako proces globalizacije stubokom mijenja globalnu ekonomsku i političku strukturu to nužno zahtjeva i nova pravna pravila i političke standarde, što duboko zadire u kulturni, vjerski i tradicionalni sistem vrijednosti svih naroda i država kreirajući nove kulturne i moralne standarde koji u povratnom utjecaju snažno modificiraju politički i pravni sustav država, dakako i EU. Fascinantni ekonomski i znanstveni utjecaj globalizacije, na kreiranje novih globalnih političkih, kulturnih i moralnih standarda, kao i globalnih pravnih pravila nije mogao proći bez snažnog utjecaja na procese ekonomske, političke i institucionalne integracije EU. Povezanost nauke, tehnologije, industrijskog i ekonomskog razvoja sa ekonomskim i političkim integracijama čini jedinstven kompaktan ekonomsko-socijalni proces koji danas čini EU ne samo političkim i pravnim fenomenom, već isto tako čini je jednim novim civilizacijskim i kulturnim konglomeratom koji pokazuje izvanredne sposobnosti fleksibilne unutarnje transformacije i fantastične mogućnosti institucionalnog preživljavanja, koji stalno vibrira na liniji između unutarnje institucionalne integracije i unutarnje političke dezintegracije.

1 Haris N., The End of the Third World, Harmondsworth, Pinguin 1987. 242
1

Taj novi ekonomski i politički organizam koji nastaje na novim oblicima pravne i institucionalne integracije, apsorbira brojne tekovine političkih i pravnih sistema naroda i država koji čine EU danas, regenerirajući na taj način bogatu zaostavštinu kultura i tradicija velikih civilizacija, čiji su sastavni dio bile države članice EU, ili koji su jednostavno samo kroz historiju bile u doticaju sa njima, sto EU čini otvorenom i demokratskom zajednicom, što i čini jedan od fundamentalnih preduvjeta njene sposobnosti za neprekidno samoregeneriranje.

4.2. Socijalne i političke vibracije evropskih integracija
Međutim, EU kao jedan od gravitacionh centara procesa globalizacije susreće se sa novim problemima i izazovima koji proističu iz sve vidljivijeg i sve šireg gapa između razvijenih i nerazvijenih, kao jednom od najvidljivijih posljedica globalizacije. Ovi problemi koji su prvenstveno posljedica nasljeđene prošlosti i neproporcionalne distribucije beneficija u procesu globalizacije, čine EU kao političku zajednicu unutar podjeljenom linijama koje diskretno distanciraju bogate od siromašnih, obrazovane od neobrazovanih, elite od marginaliziranih, obojene od bijelih, što unutarnje socijalne i političke okvire EU čini sve napregnutijim. Mada linije dioba između siromašnih i bogatih, elita i marginaliziranih, obrazovanih i neobrazovanih, obojenih i bijelih, što sve više dobija naznake nove unutarnje socijalne i političke stratifikacije u EU, nužno ne slijede međudržavna odnosno međunacionalna razgraničenja između država članica EU, ipak se u EU sve jasnije iscrtavaju linije unutarnjih podjela na bogatu i siromašnu EU, koje slijede unutarnju zakonistost socijalnih stratifikacija u procesu globalizacije,2 Prijemom novih država-članica u EU iz istočne Evrope3 stanovništvo EU je povećano za više od 100 miliona što je svakako imalo ogromnog utjecaja na promjenu socijalne, ekonomske i političke strukture EU. Imajući u vidu da su sve novoprimijene članice EU, prije ulaska u EU imale daleko niži standard življenja od prosječnog standarda EU 15-petnaestorice,4 ovaj socijalni gap zasigurno će obiti jedan od najtežih izazova i brana za realizaciju koncepta jedinstvenog socijalnog i političkog prostora i unutarnje socijalne kohezije EU. Čak kada bi stopa rasta u novoprimljenima zemljama članicama zadržala sadašnji brzi tempo rasta od 2% u odnosu na razvijene zemlje članice EU, siromaštvo u ovim zemljama u narednih 10 godina bilo bi još uvijek tri puta više nego u zemljama EU 15-storice.

2Recent Eurobarometer data show that Europeans see poverty as a widespread problem. Across the EU,
citizens feel that around 1 in 3 people (29%) in their area live in poverty and that 1 in 10 suffers extreme poverty. In all Member States, part of the population is subject to exclusion and deprivation, often facing limited access to basic services. 19% of children are at risk of poverty across the EU and 1 in 10 live in households where nobody works. Solidarity is a hallmark of the European Union. It is an intrinsic goal of European models of society and welfare that people should not be prevented from benefiting from and contributing to economic and social progress. Budding a more inclusive Europe is vital to achieving the European Union's goals of sustained economic growth, more and better jobs and greater social cohesion. The European process for social protection and social inclusion supports Member States in their drive for greater social cohesion in Europe through an open method of coordination. And over the period 2007-2013 some € 75 billion will be distributed from the European Social Fund to Member States and regions. The 2010 European Year will coincide with the conclusion of the EU's ten year strategy for growth and jobs. The actions undertaken during this European Year will reaffirm the initial political commitment of the EU at the start of the Lisbon strategy, in 2000, to making "a decisive impact on the eradication of poverty" by 2010. The European Year also launches a process that had been announced in the Social Agenda 2005-2010

3(Bugarska, Kipar, Češka, Estonija, Mađarska, Latvija, Litvanija. Malta, Poljska, Rumunija, Slovačka,
Slovenija (Bulgaria, Cyprus, Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Malta, Poland, Romania, Slovakia, Slovenia)

4Prije ulaska u EU Poljska je imala bruto-nacionalni proizvod (BNP) po glavi stanovnika 50% niži od
peosječnog BNP EU. BNP per capita u Bugarskoj, Latviji, Litviji i Rumuniji bio je niži za

2

Velike socijalne promjene koje nastaju sa proširenjem EU mogle bi imati velike političke konsekvence na dalji proces evropskih integracija. Ovo posebno ako se ima u vidu daje u Zajednici 15-orice samo 5% zaposlenih radilo je u poljoprivredi. Sa proširenjem EU taj procenat u nekim novim članicama EU kreće se između 19% (u Rumuniji) pa sve od 43% (u Poljskoj), što će imati velikog utjecaja na novu politiku Zajedničkog poljoprivrednog programa (Common Agricultural Programm CAP) EU, što bi opet moglo izazvati velike probleme za farmere u Francuskoj, Njemačkoj i Velikoj Britaniji, a otuda i političku tenziju između ovih zemalja i novoprimljenih članica EU. Otuda će budućnost evropskih integracija biti sve više praćena ne samo sa velikim socijalnim tenzijama već isto tako i sa političkim nesuglasnicama koje mogu imati veoma ozbiljne posljedice po dalji razvoj EU. Ova nova globalna i regionalna socijalna stratifikacija sve više u prvi plan postavlja novo pitanje: pitanje kulturnog i civilizacijskog identiteta EU, što danas izrasta u određujuće pitanje budućnosti evropskih integracija. Dramatične unutarnje socijalne podjele prijete više nego ikad do sada da zaustave ili čak razore evropske integracione procese. Sve izraženiji proces marginalizacije širokih socijalnih slojeva, nezaposlenost i bezperspektivnost marginaliziranih, posebno velikog broja imaigranata, kako iz zemalja Istočne Evrope koje su postale članice EU, tako i iz zemalja Magreba, Azije i Afrike, odakle tradicionalno dolazi veliki broj ekonomskih imigranata, dramatično prijeti reinkarnacijom nacionalizma, vjerske i rasne netrpeljivosti, što može imati pogubne posljedice na evropske ekonomske, političke i institucionalne integracije.5 Ostaje otvoreno pitanje kolikoće strukturalni fondovi EU biti u mogućnosti pomoći najsiromašnijim članicama EU, te da li će negativan trend redistribucije društvenog bogatstva dobiti novi pravac u EU. Prijeti li i EU novi globalni konflikt između „kulture dominacije i arogancije" i „kulture marginalizacije i straha" ostaje otvorenim pitanjem.4'8 Redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU između društvenih slojeva danas predstavlja određujući značaj za budućnost EU. Odgovarajući oblik redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU mogao bi biti odlučujući faktor za bržu, dublju i efektniju političku, ekonomsku, socijalnu i institucionalnu integraciju EU. Istovremeno ovaj proces bi mogao imati moćan utjecaj na proces globalne redistribucije bogatstva sa čime bi se efektno utjecalo na dramatičnu tenziju između siromašnih i bogatih koja prijeti novim globalnim konfliktom sa kataklizmičnim posljedicama. Socijalna sigurnost danas predstavlja temeljnu odrednicu daljih evropskih integracionih procesa. Otuda politika socijalne integracije EU danas čini glavni i određujući fokus daljeg razvoja EU kao globalnog faktora novog svjetskog poretka.

525% od BNP Članica EU, dok BNP per capita u Sloveniji i Cipru bio nešto viši, ali daleko ispod prosjeka
BNP članica EU. U novoprimljenim Članicama EU skoro 1/3 stnovništva živi na liniji siromaštva (koja se određuje u visini 50% od životnog standarda EU), dok samo u Bugarskoj preko 70% stanovništva ima standard ispod te linije. (David Piachaud, BBC News World Edition, March 29,2002, 20:04 GMT) The 2005 civil unrest in France of October and November was a series of riots and violent clashes, involving mainly the burning of cars and public buildings at night starting on October 27, 2005 in Clichy-sous-Bois. Events spread to poor housing projects (the cites HLM) in various parts of France. A state of emergency was declared on November 8, 2005. It was extended for three months on 16 November by the Parliament. The biggest riots since the May 1968 unrest were triggered by the accidental death of two teenagers, Zyed Benna and Bouna Traore, in Clichy-sous-Bois, a working-class commune in the eastern suburbs of Paris, who were chased by the police and tried to hide from the police in a power substation where they were electrocuted. On 16 November, the French parliament approved a three-month extension of the state of emergency (which ended on the 4 January 2006) aimed al curbing riots by urban youths. The Senate passed the extension - a day after a similar vote in the lower house. The laws allow local authorities to

"A 'success story' in this respect has been the EU's ability. Zahvajujući integraciji EU. The roots of the turmoil are still firmly in place. što im daje daleko veću pregovaračku moć. prvenstveno MNCs iz USA. to get the USA to drop its increased steel tariffs. Instances of mass unrest were also recorded in Denmark. pp590) 7". Prvi segment politike integracije EU široko je formuliran i biva kreiran na supranacionalnom nivou u okviru institucija EU i prvenstveno se odnosi na globalnu politiku regulacione integracije EU. Noting the signs of the French unrest throughout Europe. and a political community have been established.Međutim. politički senzibilnim. making use of the World Trade Organization's (WTO) dispute-settlement process". države članice EU ne suočavaju se direktno i pojedinačno sa velikim MNCs na svjetskim tržištima. što ovaj proces čini izuzetno kompleksnim. Oxford University Press. države članice EU zadržale su mogućnost sopstvenog utjecaja na proces donošenja odluka EU.there is the growth of such a supranational polity. uvesti sistem protekcionizma u cilju zaštite unutarnjeg tržišta. Ova se politika kreira prvenstveno kroz kooperaciju između institucija EU i vlada država članica EU. zajednički vanjski poslovi i sigurnost) sto se nalazi u direktnoj nadležnosti Vijeća ministara EU. U drugom segmentu prvenstveno se kreira politika korektivne integracije koja se odnosi na korekciju utjecaja tržišta kako bi se limitirale nejednakosti između regija ili privrednih grana na zajedničkom tržišnom prostoru. global environmental and social regulation receives much impetus from the political consensus among 4 . odnosno država članica EU. tržišne i komercijalne politike i konkurencije. 7 Djelujući kroz supranacionalne institucije i preko jedinstvenog evropskog tržišta. čto je imalo velikog utjecaja na kreiranje režima međunarodne trgovine. (John Baylis and Steve Smith (2005). U multilateralnim pregovorima sa trećim zemljama. Modeli integracije EU Politiku integracije EU nužno je sagledavati u tri segmenta. many experts concluded that even though the violence has ended. (pravosuđe. koje se mogu smatrati glavnim sudionicima evropskih 6impose curfews. je specifičnost integracije EU. obezbjediti visok stupanj zdravstvene i ekološke zaštite. što se prije svega odnosi na pravnu regulaciju ekonomske liberalizacije. conduct house-to-house searches and ban public gatherings. koja ima veliku ulogu u zaštiti EU od negativnih posljedica globalizacije. and the Senate by 202-125. Its development my have been led by the market. zemlje članice EU bile su u mogućnosti restriktirati djelovanje stranih MNCs. 4.3. ono što čini EU različitom od procesa globalne integracije. sa svim pratećim konsekvencama koje su gore navedene. Međutim. The Globalization of World Politics. The lower house passed them by a 346-148 majority. već kao regionalna integrirana zajednica. U procesima evropskih integracija prije svega susreću se interesi država članica EU. in 2004. but eventually an effective legal order. it does not necessarily mean that the crisis is over.6 Posebno je značajno to da u procesima integracije EU države članice EU umnogome uspjevaju modificirati transformaciju sopstvene suverenosti uspjevajući pri tom zadržati kredibilitet svoga utjecaja u procesima ekonomske i političke integracije EU. vaštite standarda potrošača. a system of political rights and duties. Indeed . which means it is altogether possible that the situation could occur again in the future. te tako zaštititi sopstveni ekonomski interes i interes sopstvenog stanovništva. u sva tri navedena segmenta integracije EU sučeljavaju se interesi svih paricipanta koji učestvuju u kreiranju evropskog integracionog prostora. U trećem segmentu integracije EU nalazi se kreiranje politike koja se prvenstveno odnosi na koncipiranje EU kao političke zajednice.. te kako bi se obezbjedio viši stupanj socijalne i ekonomske kohezivnosti. Both states and firms are now subject to rules and regulations that go much further than anything that is available at the global scale. i iznad svega krajnje fluidnim i neodređenim. Belgium and Germany.

Oni po pravilu svoju funkciju u EU doživljavaju kao proširenje svoje funkcije koju obavljaju u svojoj nacionalnoj državi. što umnogome umanjuje značaj integrativne moći institucija EU. s jedne strane. i.)10 the EU member states". Također distinkcija između politike EU i politike država članica pravi se i u oblasti jurisdikcije. zbog odsustva direktnog oporezivanja na nivou Zajednice. It thus comes as no surprise that the EU policy process has differentiated outcomes. (John Baylis and Steve Smith (2005). i to prije svega po pitanju kreiranja budžeta. politika pobačaja. ovi autori smatraju da između integracije na supranacionalnom (EU) i nacionalnom nivou (države-članice EU) postoje znatne distinkcije. Između ovih participanata uspostavljaju se brojni institucionalni odnosi i odvijaju se brojni interaktivni kontakti koji mogu značajno utjecati na sadržinu donijetih odluka. Posebno one oblasti koje direktno pogađaju socijalni status građana (tako npr. pp588-590)sa globalnim institucijama i njihovim birokratskim 8"Thus. pl39) Budžet EU u 2002 godini iznosio je 98. što opet supranacionalne institucije EU čine manje efikasnim u procesu integracije EU. pomoć siromašnim. brojni nacionalni funkcioneri država članica istovremeno su i funkcioneri brojnih institucija u EU. Francuske 266. national. Uz to veliki značaj imaju privatnih interesi poduzeća.Tako direktne kompentencije EU su kreirane na znatno užem polju jurisdikcije od jurisdikcije nacionalnih država članica. u slučaju legislature donijete na nivou EU procedura primjene je kompleksna i traje dug period. Oxford University Press. Vijeće Evrope. zdravstvena zaštita.) ostaju još uvijek pod direktnom kontrolom izvršenja sistema nacionalnih država. Vijeće ministara EU. Sud Pravde. Still. sa čime je umnogome restriktirana moć djelovanja EU na polju supranacionalne integracije. zatvorska administracija. Ovaj proces nacionalne i supranacionalne birokratske sublimacije proširuje svoj utjecaj van EU kroz odnose strukturama. Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). Bez obzira na svu institucionalnu i funkcionalnu povezanost između država članica EU i institucija EU. dok je budžet federalne vlade Njemačke iznosio 250 milijardi EURA. Brussels is an important political capital primarily because of its links to the other political capitals. ističe se velika razlika u efikasnosti implementacije donijete legislature na suprancionalnom i nacionalnom nivou. since most of what is decided in Brussels is implemented or enforced actors who are only marginally connected to the EU policy process. and international policy 9making all intersect.9 S druge strane.8 Većina autora u razmatranju politike integracije EU prave distinkciju između politike integracije EU na segmente koje se kristaliziraju na nivou EU i na one koje ostaju u nadležnosti nacionalnih vlada država članica. The Globalization of World Politics. urbana regeneracija. Tako npr. koji značajno utiču na kreiranje političkih i ekonomskih odnosa unutar evropskih integracionih procesa. supranational. and not because it simply dictates policies which actors elsewhere must obay. The European Union: How Does it Work?. in Europe and Beyond. kao i pojedinaca. sve intenzivnijoj kooperaciji između nacionalnih i supranacionalnih institucija. Nacionalni stranački lideri postaju istovremeno i članovi Parlamenta EU. što sve ima za posljedicu umanjenja efikasnosti legislatome moći EU. Dok se legislature na nacionalnom nivou država članica primjenjuje direktno. velikih lobi grupa." (Elizabeth Bomberg and Aleksander 10Stubb (2003). Budžet EU. Parlament EU. kao i interesi glavnih institucije EU (Komisija EU. the EU is a crossroads where subnational. što vodi sve intenzivnijoj suradnji između nacionalnih i supranacionalne birokratije. edukacija. socijalna zaštita i si.6 milijardi EURA. The . te po pitanju kompentencije u oblasti jurisdikcije. ponzioni sistemi. ostaje relativno mali u odnosu na nacionalne budžete država članica. kao i Evropska Centralna Banka). nastojeći proširiti svoj nacionalni utjecaj na globalne procese. Some never participate at all. with significiant variations between countries.integracija. a Italije čak 389 miljardi Eura. Oxford University Press. kreiranja i izvršenja odluka.

odsustva jasno podijeljene legislativne nadležnosti i moći u donošenju odluka između Vijeća ministara EU. Međutim. gdje su države članice EU još uvijek manje senzibilne na zajedničku ekonomsku i monetarnu politiku nego kada je u pitanju vanjska politika i sigurnost.Zbog izuzetno visokog stupnja povezanosti procesa donošenja odluka na supranacionalnom i nacionalnom nivou. ipak regulativna uloga ostaje na nivou Komisije EU. ima veliki. Zbog tog značaja iskazana je potreba da se ovo pitanje riješi jednoobrazno na supranacionalnom nivou EU. Komisije i Parlamenta EU. Regulacija tarifnog sistema sa zemljama koje nisu članice EU ima veoma značajan utjecaj na kreiranje zajedničke politike ekonomske integracije EU. teško bi bilo prihvatiti ovaj metod kao odgovarajući metod za dostatno analiziranje politike EU. How Does it Work?. stvara se sve snažnija interdinamika utjecaja između moći donošenja odluka na makroplanu i moći kompetencije na mikroplanu. po ovom ugovoru Komsija nema više prerogative za donošenje definitivnih odluka po pitanju položaja EU u svjetskoj trgovini što sada pripada državama članicama EU. Još sa Rimskim ugovorima Komisija EU dobila je prerogative voditi međunarodne pregovore u ime EEZ po pitanju politike tarifnog sistema za proizvedena dobra. Ova pozicija Komisije je proširena sa ugovorom u Nici. sa proširenjem zajedničkog tarifnog sistema i na usluge. Bez obzira na donekle smanjenu ulogu Komisije u ovoj komercijalnoj oblasti. Mada u EU ostaje još uvijek jasna dinstinkcija između procesa donošenja ekonomskih i političkih mjera. 4. inicirajući na taj način konkurentsku utrku između poduzeća iz zemalja članica EU. viši stupanj slobode kretanja ljudi i kapitala na zajedničkom tržištu. kao i u eliminaciji monopol i stičke i oligopolističke politike. Kako makroekonomska politika koja se predominantno formulira na supranacionalnom nivou. pi 17 6 . Otuda ova distinkcija između institucija EU i institucija država Članica EU u procesu sve intenzivnije međuzavisnosti postaje sva manje vidljiva i sve manje značajna. Oxford University Press. ali i zbog visokog stupnja povezanosti u funkcioniranju nacionalnih institucija i institucija EU. iz čega su proisticale brojne beneficije za države članice EU. koje po ovom pitanju odlučuju kroz institucije EU.4. skoro odlučujući utjecaj na mikroekonomske odnose i kretanja u zemljama članicama. Koncept regulativne integracije EU Mjere integracije EU prevashodno su koncentrirane na kreiranje zajedničkog tržišta preko ukidanja tržišnih barijera i provođenja regulatornih reformi. ovakav pristup izaziva mnoge poteškoće. Stvaranjem zajedničke valute European Union. Niže cijene i bolji kvalitet proizvoda i usluga. U konceptu regulativne integracije posebno značajna funkcija u politici integracije EU pripada Komisiji EU koja ima sve prerogative regulacije i kontrole u oblasti konkurencije poduzeća na zajedničkom tržištu. kako na političkom i pravnom tako i na ekonomskom i monetarnom planu. Sve se više pojavljuje moćni pritisak samog stanovništva država članica da se "evropeiziraju" i one sfere politike koje su tradicionalno smatrane neprikosnovenim priuritetima nacionalnih vlada država članica. utjecalo je i na poboljšanje životnog standarda samog stanovništva država članica EU. Komisija ima pravnu moć donošenja regulative sa kojom se spriječava spajanja stranih firmi koje posluju na zajedničkom tržištu EU koje su podržavane sa subvencijama sopstvene države. kao stoje politika sigurnosti ili vanjske politike. Jedna od najznačajnijih uloga supranacionalnih institucija u razvoju EU svakako se odvija u polju monetarne politike.

The Bank has been critized by some who would prefer it to adopt lower interest rates so as to stimulate the eurozone economy and hopefully create more flexible labour markets and liberalization of markets in general. stoje omogućavalo stavljanje pod kontrolu javnog duga i potrošnje država članica evropske monetarne unije (EMU). a što je vodilo rastu životnog standarda stanovništva. St Martin's Press. sa čime su države članice de facto izgubile sopstvenu nezavisnu monetarnu politiku. The Regulatory State and its Legitimacy Problems. CAP-ima veoma značajnu ulogu u zaštiti evropske poljoprivrede. Oxford University Press. (1999). Now.5.(EURO) stvoreni su temeljni preduvjeti za razvoj koncepta zajedničkog razvoja monetarne politike što je podrazumjevalo kreiranje evropske centralne banke (European Central Bank -ECB). Da bi se ova opasnost izbjegla pojavila se je 11"For example. usluga i rada. G. Držeći cijene poljoprivrednih proizvoda u EU višim od svjetskih cijena." (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). mjere kompenzacije vladama siromašnih zemalja članica EU u cilju brže ekonomske integracije. Ova korektivna politika djelovanja tržišnih zakona u EU nije bila dizajnirana u pravcu podizanja produktivnosti u poljoprivredi. već isključivo ka podizanju prihoda farmera koristeći subvencije iz budžeta EU. dobara. mnogo šireg problema u integracionim procesima u EU. The European Union: How Does it Work?. mjere koje se poduzimaju u cilju reduciranja nejednakosti između regiona EU. in the pre EMU era. Ovakva politika rezultat je ne samo političkog kompromisa između industrijskih interesa Njemačke i poljoprivrednih interesa Francuske. kreiranjem EMU.13 4. pp 1-24. and very independent. 186-204 . sa ukidanjem tržišnih barijera. Uvođenjem EURO (1. The Eurosceptical Reader. West European Politics 22/1.11 Sa uvođenjem slobode kretanja kapitala. sa uvođenjem zajedničkog tarifnog sistema. Holmes (ed) 1996). the European Central Bank is mandated to privilege price stability and thereby avoid inflation. januar 2002) ECB preuzela je vođenje monetarne politike države članice EMU. sa ukidanjem monopoliziranog položaja poduzeća te sa standardizacijom pravila poslovanja na zajedničkom tržištu. It has not tailored its interest rate policy to the wishes of the members states. pl24) Majone. "regulatoma integracija" koja se provodi na supranacionalnoj razini.12 Na ovom uzajamno uvjetovanom odnosu između supranacionalnog i nacionalnog nivoa razvoja EU izrasta posebna specifika prirode politike integracije EU koja dobija snažnu potporu stanovništva zemalja članica EU. 13M. actor in economic policy-making.427 već isto tako. kao mjere suportiranja država članica u procesu njihovog prilagođavanja ekonomskim standardima EU. Međutim. Koncept korektivne integracije Koncept korektivne integracije uključuje prije svega mjere politike korekcije utjecaja tržišta u koje se ubrajaju mjere koje su poduzimaju u okviru zajedničke agrarne politike. ako ne i više. nor to social actors. što ovu politiku direktno čini sastavnim dijelom socijalne politike zemalja članica EU. The ECB has become an important. New York. pojavila se je kao velika prijetnja integracionim procesima u EU. U okviru korektivne politike EU zajednička agrarna politika EU (Common Agricultural Policy -CAP) zauzima posebno značajno mjesto. government could try to give priority to job creation or 12alternatively to price stability. koja na indirektan način obezbjeđuje uvjete za efektnije dijelovanje države blagostanja (welfare state) na nacionalnom nivou. Veliki broj radne snage koja je uposlena u poljoprivrednom sektoru u zemljama članicama EU i velika diskrapanca između prihoda u poljoprivrednom i drugim privrednim sektorima. nerijetko može proizvesti brojne probleme u politici implementacije na nacionalnoj razini. što često produkuje nesporazume između EU i država njenih Članica. politika integracije na razini EU dobija sve izraženiju "regulatornu funkciju".

Ukoliko nije bila postignuta kvalificirana većina po nekom od pitanja. Specijalnog komiteta za poljoprivredu (Special Committee on Agriculture 1960). France. Policy-Making in the European Union. In Belgium. Uloga ovoga tijela posebno dobija na značaju prilikom donošenja odluka u Komisiji EU po pitanju poljoprivrede. godine za podsticanje bržeg razvoja manje razvijenih regija u razvijenim zemljama članicama i siromašnih regije u siromašnim državama članicama (struktiralni fondovi). pl68. But reform is extraordinarily difficult in this sector. isto pitanje se je moralo naći na dnevnom redu odlučivanja Vijeća EU sa čime je moć Komisijeu ovoj oblasti bila reducirana. Italy. Oxford University Press. priprema sjednice Vijeća ministara poljoprivrede.nužnosti suportiranja poljoprivrednog sektora. The figure for the Netherlands. prije svega USA. 44 per cent. obezbjeđenje politike zaštite evropske agrarne proizvodnje od produktivnije konkurentske proizvodnje u agrarnim sektorima trećih zemalja. Kako je Vijeće ministara glavna institucija kroz koju se donose zakonske regulative iz oblasti ove politike. ali pri tom namećući obavezu Komisiji da konsultira ovo tijelo koje je svoje odluke donosi putem kvalificirane većine. Pollack (2005). and Germany a respectively 61 per cent.428 Politika korekcije tržišta kroz CAP verikalno je povezana kroz djelovanje mehanizma donošenja odluka na nacionalnoj i supranacionalnoj razini. Ovlašćenja Parlamenta EU u ovoj oblasti ostala su dosta limitirana. Naime Vijeće EU je najveći dio svoje legislativne moći u regulaciji ovog pitanja delegiralo Komisiji. od strane poljoprivrednika. pl25-26) "In 1970. i nužnosti da se prihodi u ovom sektoru dovedu u približno istu ravan sa drugim privrednim sektorima u EU. Uvođenjem ove korektivne politike u agrarni sektor rezultiralo je izbjegavanja opasnosti od blokade evropskih integracija. income disparity between the agricultural sector and the other sectors of the national economy was stil striking. "Typically. France was able to defend the status quo while Germany gave higher priority to issues other than CAP reform. Nejednakost u razvoju između zemalja članica i nejednakost između regiona u pojedinim državama članicama predstavlja jedan od najozbiljnjih problema kohezivnosti politike integracije EU. te za 8 . The European Union: How Does it Work?. Međutim. posebno značajan utjecaj nacionalnih vlada u kreiranju ove politike na supranacionalnom nivou ostvaren je kroz formiranje tzv. pomoć za proizvodnju i prodaju proizvoda. s jedne strane. kontrola uvoza i podržavanje izvoza poljoprivrednih proizvoda od strane EU. and Mark A. i reprezentira nacionalne interese država članica. The CAP has come to symbolize the very process of European integration and the path dependency which constrains it " (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203)." (Hellen Wallace. i s druge strane. do 2006. učinilo je djelovanje tržišnih zakona u ovom sektoru minimalnim. Fiksne cijene proizvoda i odsustvo ekonomske konkurencije na tržištu poljoprivrednih proizvoda. and 34 per cent (GDP at factor cost per active person. Ovo tijelo. which had the most productive farming sector in west Europe. Under the pressure of enlargement. Oxford University Press.) Glavni mehanizam politike korekcije tržišta u okviru poljoprivrednog sektora je regulacija cijena. koje čine civilni službenici iz država članica. Razvijanje politike korektivne integracije posebno će doći do izražaja kroz usvajanje "Agenda 2000" sa kojom je predviđeno da se preko 200 milijardi EURA potroši u periodu od 2000. 51 per cent. Luxembourg. u rukama vlade zemalja članica ostala je moć utvrđivanja fiksnih cijena za pojedine proizvode. što je značilo zadržavanju moći donošenja odluka u ovoj oblasti u rukama država članica. 35 per cent. the Germans government pushed for a restructuring of this policy area and the Commission introduced a radical reform proposal in 2002. the income of a person employed in agriculture was equivalent to about 74 per cent of that for a person active in other sectors. William Wallace.

15. growth.17. Against this backdrop. With the accession often new member states in 2004. As a result.17 Pored ovih mjera podsticanja ravnomjernog ekonomskog regionalnog razvoja. risk prevention.. 19The legislative package adopted by the EP on 4 July 2006 to support these priorities. quality and productivity at work and social inclusion . A regulation on the European Social Fund (ESF): to target projects for employment.15 U postupku donošenja odluka o raspodjeli i trošenju sredstava ovih fondova interaktivno učestvuju regionalne. 2004) called for a major overhaul of the cohesion policy in the context of the 2007-2013 budgetary debate. zatim ka regijama gdje je zabilježen najviši stupanj industrijskih promjena koje su zahtjevale visok stupanj prekvalifikacije radnika.. controlling and evaluating the new cohesion policy. the Commission proposed a new legislative package in order to concentrate Structural and Cohesion funds spending on Lisbon (innovation. Pollack (2005). jobs) and Gothenburg (sustainable development) goals.g. the Union has invested around €480 billion in the 'less favoured' regions since 1988. 2 Cohesion policy was enshrined in the Treaties with the adoption of the Single European Act (1986). Ireland (26. and on the "partnership principle" that governs the whole policy. 18In terms of financial resources. most beneficiaries of the cohesion policy are now located in 17central and eastern Europe (see table: Breakdown of Community aid to the new Member States 20042006). and 2. the development gap between regions has doubled. The document calls for investments in knowledge and information society. Policy-Making in the European Union.4%) and Spain (14.6%). regulation on the European Regional Development Fund (ERDF): to fund projects on research. A regulation on a new instrument.19 14 15 16 0 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). the new East German 'Lander' (18. Oxford University Press. the European grouping of cross-border co-operation (EGCC): for cross-border projects.18 Ovdje se prije svega ima u vidu ekološka zaštita okoliša. environment. zaštita na radu radnika.podsticaj bržeg razvoja najsiromašnijih zemalja članica EU (kohezivni fond). plus Greece and Portugal). Italy (Mezzogiorno . dok države članice mogu donositi dodatne mjere zaštite ili ostati na nivou predloženih standarda zaštite na supranacionalnom nivou. Oxford University Press.16 Ovaj problem posebnodolazi do izražaja u procesu proširivanja članstva EU stvarajući ne samo ekonomske već isto tako političke i socijalne poteškoće u procesu evropskih integracija.7% of that amount will serve Convergence regions. nacionalane i supranacionalne institucije EU. innovation. entrepreneurship.8% will go to regions eligible under the Competitiveness priority. infrastructure in the least developed regions. It is built on the assumption that redistribution between richer and poorer regions in Europe is needed in order to balance out the effects of further economic integration. Da bi se ovaj problem reducirao EU uvodi posebne mjere koje zbog svoga značaja za dalji razvoj integracije dobijaju naznake permanentnosti politike EU. The European Union: How Does it Work?. Complementing the regulations. On 15 July 2004.in line with the European Employment Strategy.7%). kao i ruralnim regijama sa najvišim stupnjem transformacije tradicionalne poljoprivredne proizvodnje. p221. Through three and soon four generations of Structural Funds programmes. zaštita jednakosti polova.14 Najveći dio sredstava iz ovih fondova usmjerenje ka onim regijama čiji je per capita ukupnog nacionalnog dohotka ispod 75% od prosjeka EU. zaštita potrošača. Regulativna funkcija kreiranja standarda zaštite u ovim oblastima u principu se kreira na supranacionalnom nivou.7%). and Mark A." . Portugal (35.6 billion to the cohesion policy for 2007-2013.44% will remain for European Territorial Cooperation. u politici kohezivne integracije EU sve veći se značaj pridaje socijalnoj regulaciji i efektu socijalne regulacije na dosezanje višeg stupnja ekonomske i političke kohezije Zajednice. the European Council on 17 December 2005 allocated €307. the Third Report on Economic and Social Cohesion (see EurActiv 19 Feb. emphasis added on environmental and accessibility issues. managing. the ten new member states. William Wallace.9%). the main beneficiaries were Greece (42. comprises one general and four specific regulations: The genera) regulation: common rules in programming. Before enlargement. the environment and "creating more and better jobs. pi27) 1 (Hellen Wallace. bringing many former recipients above the 75% threshold. Both the Council and the European Parliament came to an agreement on the controversial reform in June/July 2006 (see EurActiv 4 July 2006). regijama gdje je zabilježen pad industrijske proizvodnje i porast nezaposlenosti. the Commission issued the Community Strategic Guidelines to help national and regional authorities make the most efficient use of the EU money and to connect their programming with the Lisbon agenda (see EurActiv 17 July 2006). A regulation on the Cohesion Fund: to invest in environmental projects and trans-European networks in member states with a GNP of less than 90% of the Community average National income (e. innovation. 81.2%).

" The European industrial and employers' confederation UNICE is especially satisfied with the earmarking for competitiveness-enhancing expenditure from the funding for cohesion policy. transferirajući neke poslove iz sfere političkih integacija ( npr. koji je održan 15-16 oktobra 1999. ima velikog utjecaja na disfunkcionalnost separatizma između politika država članica. socijalnih i ekonomskih barijera i razlika.The European Trade Union Confederation (ETUC) welcomed the broad guidelines of the Commission's budget proposals for 2007-2013." due to the justified but sensitive difference of treatment between Convergence and Competitiveness regions.6.5% of the GNP to R&D. Također na ovom sastanku Vijeća Evrope istaknuta je nužnost daljeg kreiranja i implementacije koncepta vanjske indeed concerned that. koje se prvenstveno svode na eliminaciju tržišnih. the confederation warned against the development of "a two-tiered Cohesion policy. though remaining sceptic about member states and regional authorities' determination to implement this on the ground: "we are 10 . u gradu Tampere. što nužno vodi potrebi država članica da i na političkom planu integriraju svoje političke interese u nastupu prema trećim državama. WWF) insisted that sustainable development should be better integrated into all relevant articles of the regulations and ask for the development of a standard set of sustainable development indicators to be used for the evaluation of structural fund programmes. inter alia. Social Platform. a coalition of social and environmental NGOs (gathering. imigracije. Friends of the Earth. Koncept političke integracije Koncept političke integracije.On the occasion of the second reading negotiations between Parliament and Council on the cohesion policy regulations. BirdLife International. Tek će Mastrihtskim sporazumom." Nevertheless. na zajedničkim interesima. pružanje političkog utočišta strancima. države koje su bile uključene u ove integracione procese. Dosegnut visok stupanj regulativne i socijalno-ekonomske koherentnosti Zajednice. sudske saradnje u građanskoj materiji)." On the partnership principle. nakon kreiranja monetarne unije koncept političke integracije biti stavljen u fokus politike evropskih integracija." said Jean-Paul Mingasson. UNICE General Adviser. regional authorities may sidestep appropriate concentration of resources on research. innovation. politike i koncepta sigurnosti EU. što koncept političke integracije podrazumijeva. Sa ovog sastanka šefova država i vlada poslata je politička poruka o značaju formiranja zajedničke strategije za političku integraciju EU. dugo vremena nisu pokazivale interes supstituirati nacionalne institucije sa supranacionalnim institucijama i odreći se dijela sopstvenog političkog utjecaja u korist nadnacionalnog političkog sistema. u suštini duboko ovisi od uspješnosti ovih prethodnih koncepata integracije. pravde i slobode. u nadležnost Komisije EU kao supranacionalne institucije. the organisation regrets the lack of clarity of these guidelines regarding the "relationship between thematic and spatial targeting. it noted that "it remains to be seen whether this will translate into reality within each member state. However. mada se suštinski razlikuje od politike regulativne i kohezivne integracije EU. CEE Bankwatch Network. especially given that many regions allocate less than 0.4. Amsterdamski sporazum napravit će korak dalje u ovom procesu. ETUC particularly praised the new cohesion policy for its potential to contribute both to the Lisbon agenda and social cohesion. Mada politička integracija zauzima veoma značajno mjesto u procesu evropskih integracija.. in the name of territorial cohesion. na temeljima Amsterdamskog ugovora. determiniran je koncept Unije kao regije zajedničke sigurnosti. thus stressing the role of the European Social Fund (ESF) as a' "privileged instrument for implementing the European Employment Strategy. što je od posebnog The Council of European Municipalities and Regions (CEMR) welcomes the strategic approach reflected from the new regulations and the Community Strategic Guidelines. Na specijalnom sastanku Vijeća Evrope. networks and training.

The CFSP is the so-called "second pillar" of the Union. OECD and the United Nations. In order to maintain confidence in authorities. peacekeeping tasks and tasks of combat forces in crisis management (the so-called "Petersberg tasks"). . They will also serve as a cornerstone for the enlarging Union. This requires close co-operation with partner countries and international organisations. fully committed to the obligations of the Geneva Refugee Convention and other relevant human rights instruments. A common approach must also be developed to ensure the integration into our societies of those third country nationals who are lawfully resident in the Union. where people can approach courts and authorities in any Member State as easily as in their own. to promote the full and immediate implementation of the Treaty of Amsterdam on the basis of the Vienna Action Plan and of the following political guidelines and concrete objectives agreed here in Tampere.20 Kreiranje koncepta političke integracije u kojem se kreira koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike (The Common Foreign and Security Policy) i u ikojem se stvaraju osnovne pretpostavke da EU može istupati sa jedninstvenim stavom u ovoj super-senzibilnoj materiji. It would be in contradiction with Europe's traditions to deny such freedom to those whose circumstances lead them justifiably to seek access to our territory. The European Council considers it essential that in these areas the Union should also develop a capacity to act and be regarded as a significant partner on the international scene. while taking into account the need for a consistent control of external borders to stop illegal immigration and to combat those who organise it and commit related international crimes. Criminals must find no ways of exploiting differences in the judicial systems of Member States. Judgements and decisions should be'respected and enforced throughout the Union. security and justice should be based on the principles of transparency and democratic control. 3. EU se još uvijek ne doživljava kao jedinstven mehanizam realizacije zajedničkih političkih interesa. common position) or through systematic cooperation. Međutim. 6. najefikasnijim instrumentarijem vanjske politike država članica EU. The Treaty of Amsterdam introduced some major innovations. The European Council invites the Council and the Commission. To counter these threats a common effort is needed to prevent and fight crime and criminal organisations throughout the Union. 4. The aim is an open and secure European Union. In those areas where the-Member States have important interests in common. be regarded as the exclusive preserve of the Union's own citizens. while safeguarding the basic legal certainty of people and economic operators. demarches. sve je više motiviralo države-članice da EU sve više koriste za multipliciranje svoje moći u međunarodnim odnosima. the European Council frames common strategies. through Member States' diplomatic activity. in close co-operation with the European Parliament. From its very beginning European integration has been firmly rooted in a shared commitment to freedom based on human rights. The challenge of the Amsterdam Treaty is now to ensure that freedom. economic and monetary union. 21Common foreign and security policy (CFSP): The CFSP covers all areas of foreign and defence policy and is aimed at safeguarding the Union's common values. 2. 8. Its very existence acts as a draw to many others world-wide who cannot enjoy the freedom Union citizens take for granted. 7. Ovakav stav država članica imat 20TOWARDS A UNION OF FREEDOM. 5. od izuzetnog je značaja. 9. We must develop an open dialogue with civil society on the aims and principles of this area in order to strengthen citizens' acceptance and support. This in turn requires the Union to develop common policies on asylum and immigration. its objectives are pursued through specific legal instruments (joint action. can be enjoyed in conditions of security and justice accessible to all. These common values have proved necessary for securing peace and developing prosperity in the European Union. in general. which includes the right to move freely throughout the Union. OSCE. common standards on the integrity of authorities should be developed. The European Union has already put in place for its citizens the major ingredients of a shared area of prosperity and peace: a single market. Better compatibility and more convergence between the legal systems of Member States must be achieved. što će program proširenja EU učiniti.21 Sve izraženije i moćnije izrastanje EU u globalnu ekonomsku i monetrnu silu. People have the right to expect the Union to address the threat to their freedom and legal rights posed by serious crime. and the capacity to take on global political and economic challenges. namely: explicit mention of the tasks that may be undertaken by the European Union: humanitarian and rescue tasks. political dialogue. the creation of the office of High Representative for the CFSP. zbog neslaganja između njih samih. These common policies must be based on principles which are both clear to our own citizens and also offer guarantees to those who seek protection in or access to the European Union. and able to respond to humanitarian needs on the basis of solidarity. The joint mobilisation of police and judicial resources is needed to guarantee that there is no hiding place for criminals or the proceeds of crime within the Union. The enjoyment of freedom requires a genuine area of justice. however. in particular the Council of Europe. declarations. It is a project which responds to the frequently expressed concerns of citizens and has a direct bearing on their daily lives. bez obzira što je EU izrasla u instrument multipliciranja moći država članica. This freedom should not. the conclusion of intergovernmental agreements and.značaja za procese političke integracije EU. već prije svega kao institucija za realizaciju nacionalnih interesa država članica. The area of freedom. SECURITY AND JUSTICE: THE TAMPERE MILESTONES 1. democratic institutions and the rule of law.

to "study the best way of achieving progress in the matter of political unification. pl99) 23The European Political Cooperation (EPC) was introduced in 1970 and was the synonym for EU foreign policy until it was superseded by the Common Foreign and Security Policy in the Maastricht Treaty (November 1993). It was codified (formalized) with the Single European Act (1986). sa čime je bio inauguriran proces koordinacije. a ne integracije u ovoj oblasti.The EPC turned out a 'mixed success'. Oxford University Press. Zajednička vanjska i sigurnosna politika EU danas se sve više projecira kroz intermedijarni odnos između vanjske politike nacionalnih država članica EU i zajedničke ekonomske politike EU. if matters within its competences were concerned. liberalizmom i temeljnm ljudskim pravima. The EPC was amended and strengthened in the Copenhagen report (1973) and London report (1981). rat na Bliskom Istoku. pravo da se države-članice mogu koristiti pravom veta. the EC member states tried to give the internal market a foreign policy dimension. u cilju zaštite nacionalnog interesa.22 Odgovor na ovakvu situaciju bio je kreiranje zasebnog koncepta političke integracije kroz sistem zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. koji će Mastrihtskim ugovorom (1993) biti zamjenjen sa konceptom zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. (1996). godine kao sinonim za konceptvanjske politike EU. the EPC did not have the 24strong Paris-based Secretariat of the Fouchet proposals. The Soviet war in Afghanistan (1979) and the handling of the Yugoslav Wars (1991-1995). eksplozija brutalnog nacionalizma na Balkanu. the predecessor of the Organization for Security and Co-operation in Europe. doktrina "fleksibilnosti" poznata pod imenom "konstruktivna 22(Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203).24 Međutim. During the 1970s it was an active player in the Middle-East conflict and in the creation of the Conference on Security and Cooperation in Europe. Routledge. Koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU vuče svoje korijene iz koncepta organiyacije Evropske političke integracije (European Political Integration -EPC)23 koja je formirana 1970. Finally. London and New York 12 . kolaps Sovjetskog Saveza. The idea of the supranational European Defence Community of State and Government instructed their Foreign Ministers during the The Hague summit (1969). supranacionalne institucije EU skoro da nisu imale nikakvu ulogu u formiranju vanjske politike. The European Commission would furthermore be able to express its opinion. which created an informal intergovernmental consultation mechanism where member states could achieve 'politics of scale' (Ginsberg 1989). Mada je Mastrihtskim ugovorom za donošenje odluka u ovoj oblasti tražena kvalificirana većina glasova. Da bi se otvorili širi prostori za parcijalnu integraciju i da bi se izbjegao kolaps "političke unije" kreirana je tzv. diplomatskoj soluciji međunarodnih konflikata sa multilateralizmom. it disregarded the 'French grandeur' of the De Gaulle era. Europe and America: The Prospect for Partnership. within the context of enlargement".[1] The Foreign Ministers subsequently drafted the Luxembourg / Davignon report (1970). sve snažnije će podsticati koncept "političke unije" u okviru kojeg će zajednička vanjska i sigurnosna politika izrasti u posebnu sferu u kojoj bi EU trebalo dobiti prerogative novog globalnog vojnog aktera. što je EU sve više primicalo ka konceptu "građanske sile" koja je sve više inklinirala mirnoj.će za posljedicu odsustvo jedinstvene vanjske i sigurnosne politike sa jedinstvenim autoritetom koji može donijeti odluke u ime EU kao Zajednice. showed the weakness of the EPC. Peterson J. gdje su dominirali nacionalni interesi država članica. The European Union: How Does it Work?. but failed twice. however. as they thought that it might turn into a competitor for the European Commission. učinit će proces integracije u vanjskoj politici i sigurnosti mnogo kompliciranijim nego u drugim oblastima integracija u EU. Komisija EU nije imala pravo odlučivanja niti pak pravo inicijative. Sistem konsensusa bio je prakticiziran u procesu donošenja odluka. što EU čini još uvijek nedovoljno efikasnom i odgovornom u1 sferi politike.While EPC adopted the intergovernmental nature of the Fouchet Plans.Throughout the 1950s and 1960s. dramatične političke promjene u Istočnoj Evropi. kao osnovom njene vanjske politike. The involvement of the United Kingdom guaranteed its Atlanticist nature. The Netherlands had always been anxious about this idea. U ovom konceptu vanjske politike EU.

u okviru institucija EU. but wish to act outside the traditional framework.7. the method is becoming obsolete. the federation would be unable to act decisively even in areas where close cooperation is needed. In all four different paths of decision-making within the first pillar. it is impossible to force the integration process into a single pattern.442 11 2 The Community method is the traditional approach to European integration. Isto tako ovi procesi integracije odvijaju se u svim segmentima ekonomske. or to apply to politically sensitive areas. The Community method was inspired by a federalist vision. u procesu kreiranja zajedničke politike kojom se moć odlučivanja transferirá sa nacionalnih na supranacionalne institucije. The proposal is then passed on to be dealt with by the Council of Ministers and the European Parliament. which is to draft and submit legislative proposals to the Parliament and Council for consultation and further action. umjesto korišćenja veta. Sva kompleksnost ovog odnosa rétrospektira se i na odnose EU sa vanjskim akterima. the European Commission has more or less the same function. Kako se da vidjeti iz prethodnih izlaganja procesi integracije EU odvijaju se na supranacionalnim. socijalne i sigurnosne politike. but the basic pattern is more or less the same. tako i EU i država članica EU. the member states of the EU are increasingly willing to commit themselves to common tasks. sa značajnim utjecajem procesa globalizácije koji se odvijaju na planetarnoj ravni. The final decision is taken by the Council of Ministers alone or together with the Parliament. Proces integracije u sektoru vanjskih poslova i sigurnosti ubrzo će poslije sastanka u Amsterdamu. Legislatornu inicijativu Komisije usvaja Vijeća Ministara EU. Lacking legitimacy. kvalificirana i prosta većina. It has a near-monopoly in initiating legislation. The European Parliament. The decision-making process starts with the Commission putting forward a proposal for common action. which represents the people of the Union. there are four decisionmaking procedures. monetarne. but also plays an active part in the successive stages of the legislative procedures. koristi se tradicionalni metod zajednice (Community Method) 441.) uspostavljaju se dramatično komplicirani i osjetljivi odnosi između kako samih institucija EU. In the first. a implemetacija se povjerava ECJ. Sa ovim je omogućeno svakoj državi-članici da se sama isključi iz procesa donošenja odluka i posljedica koje takve odluke imaju ali da pravom veta ne spriječava učestovanje drugih država-članica u donošenju odluka i u realizaciji predloženih mjera. u kojima učestvuju brojni participanti sa svojim osobnim interesima i specifičnim percepcijama zajedničkih interesa i ciljeva. 4. nacionalnim i subnacionalnim razinama. Tamo gdje se odluke donose prvenstveno na supranacionalnoj razini. što je prvenstveno vezano za donošenje legislature čije se donošenje inicira od strane Komisije. fiskalne. koji se koristi u kreiranju supranacionalne politike na nivou EU. encompassing core EU policy areas. takes part to varying degrees in drawing up Community . Metodi evropskih integracija Kao što je gore explicirano politika integracije EU nije jednobrazan i linearan proces. ko-odlučujuća procedura) . peacekeeping i peacemaking misije. For these reasons. Ovako kompleksni i do krajnjih granica komplicirani procesi evropskih integracija. A confederation built on the solid foundation of market integration offers the only viable model for a EU capable of playing a significant role on the international scene. In a Union where national institutions and priorities are much more varied than in the past. a posebno u Nici. ratificira Parlament EU. depending on which decision-making procedure is prescribed. Uz to u procedurama odlučivanja u okviru EU (konsultativna procedura. traže i primjenu isto tako kompleksnih i različitih metoda integracije. being too rigid to permit institutional and policy innovations. U okviru ovog koncepta političke integracije poseban se akcent stavlja na humanitarne misije. However. ko-operativna procedura. but a federal superstate would be unable to provide the public goods which Europeans take for granted. kao temeljne spoljnopolitičke ciljeve EU. kao i u procesu donošenja odluka u institucijama EU sa različitim sistemima glasanja (jednoglasnost. the so-called Community pillar. biti proširen na polje odbrambene politike sa čime je kreirana evropska sigurnosna i odbrambena politika (European Security and Defence Policy -ESDP) koja uključuje i evropsku odbrambenu alijansu (Western European Union -WEU).apstinencija" koja dozvoljava državama članicama da se isključe iz predloženih mijera na vanjsko-političkom i sigurnosnom planu.

but mediated b a form of politics in which politics and economic elites colluded to further their various. including areas such as immigration and asylum which are not discussed here. It was structured by a kind of funcionalist logic.. depending on the areas concerned and the legislative procedure followed. the co-decision procedure. 14 . This process reduced the member states' options in the field of employment policy. legislative powers) it is sometimes seen as a way for the Commission to "get a foot in the door" of a national policy area. although it was not called by this name at the time. Historically.25 Superiorno pravo odlučivanja ovdje se isključivo situira unutar supranacionalnih institucija u okviru kojih se po datom pitanju odlučuje po unaprijed ratificiranom metodu donošenja odluka. the OMC can be seen as a reaction to the EU's economic integration in the 1990s. and often different interests". bear in mind that the open method seems to become more and more widespread. social inclusion. the OMCs in the areas of employment and social protection will be analysed because they are usually considered the most developed ones. But they were also weary of delegating more powers to the European institutions and thus designed the OMC as an alternative to the existing EU modes of governance. have been "communitised". 2005). koji promoviraju nove političke ideje i tehnike. p80) Following the entry into force of the Treaty of Amsterdam (May 1999). based on the voluntary cooperation of its member states. as they must be in agreement for a decision to go through. they will be dealt with under the Community method. in which the Council may only take a decision if it has the express approval of the European Parliament. However. tada države članice transferiraju svoje instrukcije po tom pitanju u nacionalnu ili regionalnu politku određujući specifične standarde za mjerenje najbolje prakse čiji se rezultati prate i procjenjuju. in which those concerned with a particular policy sector could be encapsulated and build cross-national allegiance. te uspostavljanje dijaloga između specijalističkih komiteta u Parlamentu EU. U ovom metodu politike evropskih integracija. metod kordinacije (The Coordination Method) 27 bazirana je na sistematskoj komparaciji nacionalnih politika sanajboljim praktičnim rješenjima određenih pitanja koja se mogu periodično mjeriti uz saradnju sa institucijama EU. The OMC was also frequently debated in the European Convention. as defined in the Amsterdam Treaty of 1997. The OMC was first applied in EU employment policy. After a five-year transitional phase. in which powers were transferred from the national to the EU level. Policy-Making in the European Union. education and culture and asylum and its use has also been suggested for health as well as environmental affairs.. donošenja i implementacije odluka. pensions. William Wallace and Mark A. defined and endorsed at the Lisbon Council for the realm of social policy. Although the OMC was devised as a tool in policy areas which remain the responsibility of national governments (and where the EU itself has no. Kada se Vijeće Ministara saglasi sa širim ciljevima određene politike.the cooperation procedure. which involves joint decisions by the Council and the Parliament. The procedure gives the European Parliament the greatest influence. in which the Council must consult the European Parliament before it takes a decision. kriteriji mogu 25legislative instruments. Ovaj metod je situiran na ideji da se interes građana EU može najbolje ostvariti i zaštititi kada institucije EU imaju punu moć u procesu iniciranja. 26"The template constituted a form of 'supranational' policy-making.the assent procedure. Pollack (eds. obično Komisija EU kreira mrežu nacionalnih ili nezavisnih eksperata nacionalnih politika. in which the Parliament can make the Council accept amendments to Commission proposals that it has adopted by an absolute majority and that the Commission has taken over. izuzev kroz proces donošenja odluke u Vijeću Ministara EU. or few. but the opinion of the Parliament is non-binding. It was officially named. Ovaj metod kreiranja politike integracije EU najčešće se koristi u koordinaciji nacionalnih politika zapošljavanja i u koordinacije nacionalnh politika sudstva i unutarnjih poslova. Ovaj metod se obično koristi u procesu donošenja tzv. In the following. 3. A brief introduction to the "upcoming" OMC in health is also given. which used to come under cooperation on justice and home affairs (third pillar). mekih zakona.26 Za razliku od metode zajednice. Period opserviranja ove prakse može biti duže ili kraće. the consultation procedure. immigration. koji kontaktiraju visoko pozicionirane grupe u Vijeću ministara sa ciljem kompariranja nacionalnih pristupa datom pitanju. Oxford University Press. and it is now applied in most of the Community's legislative areas. 4. 27The open method of coordination or OMC is a relatively new and intergovernmental means of governance in the European Union. therefore. The four paths of drafting legislation in community pillars are:l. Since then it has been applied in the European employment strategy. 2.U okviru ovog metoda nema mnogo komunikacije između institucija EU i institucija država članica. questions relating to the free movement of persons. (Helen Wallace.

u čijoj se implementaciji Vijeće Ministara EU pojavljuje samo kao supervizor. dok centralna ulogu politike integracije u ovom polju ostaje u rukama država članica EU. p86) "Reflecting these developments. and Mark A. gdje se povjerenje između država članica kristalizira u okviru konzorcijuma koji čine nacionalni ministri financija i direktori nacionalnih centralnih banaka. William Wallace and Mark A. Indeed." (Helen Wallace. p 17 30When the EU is deciding on issues falling under the second and third pillars . pi 47 . and unanimity in the Council is generally necessary to adopt a decision. TEORETSKI ASPEKT EVROPSKIH INTEGRACIONIH PROCESA 28"Latterly we can see that this approach of coordination. The working procedure in these two pillars is in essence guided by the need for consensus to be reached among all Member States on a specific issue. is being developed not as a traditional mechanism. New York. The European Union: How Does it Work?. and that EC decision. but as a policy mode in its own right. dok je uloga Parlamenta EU i ECJ u potpunosti isključena.31 Glavna prednost ovog metoda je mogućnost kreiranja međusobnog povjerenja između nacionalnih institucija uz aktivnu ulogu Vijeća Evrope. sa čime se ovaj metod sve više transferirá u metod međudržavne koordinacije donošenja odluka i u ovim oblastima. far from being obsolete. pored vanjske politike i politike sigurnosti. Pollack (eds.29 Ovaj metod se predominantno koristi u materiji koja se nalazi u domenu nacionalnog suvereniteta država članica (zajedničke vanjske i sigurnosne politike). had proven 'obstinate'. Ovaj metod posebno se koristi u okviru građenja politike Evropske sigurnosti i odbrambene politike (ESDP). Most obviously with the Gaule. but latter with the accession of new mwmbers states as the UK. The European Union: How Does it Work?.32 5. 30 U okviru ovog metoda politike integracije marginalizirana jeuloga Komisije EU.making would reflect the continuing primacy of the nation-state. Ireland. Ovaj metod integracije EU koristi se. Oxford University Presss. Oxford University Press. William Wallace. i u oblasti integracije pravosuđa i unutarnjih poslova. beginning with Stanley Hoffman's (1966) claim that the nation-state. Policy-Making in the European Union. Uloga Parlamenta EU i ECJ je skoro neznatna. 31Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). ili sa minimalnom intervencijom institucija EU. New York. Vijeće Evrope ima aktivnu ulogu. dok Vijeće ministara EU dobija predominantnu ulogu samo u procesu kosultacije. kada se često pod pritiskom vanjskih događaja (npr. terrorizam) sve više prakticizira jedinstvena politika u ovim oblastima. pl46 32Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003).common foreign and security policy and police and judicial cooperation in criminal matters .28 Za razliku od prethodna dva metoda.the so-called inter-governmental method is followed. and Denmark in 1973. koji se fokusiraju na nezavisnom djelovanje institucija EU i kombiniranom djelovanje institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. Oxford University Press.biti strožiji ili blaži. međuvladin metod (intergovernmenatal metod) podrazumijeva prevashodno ostvarivanja integracije EU kroz kooperaciju odgovarajućih institucija ili donosioca odluka na razini država članica EU bez inervencije. 2005). Under it the right of initiative is shared between the Commission and Member States. 2005). strengthened by the contemporary 29fashions for 'benchmarking' and systematic policy comparision . Na nešto različit način isti metod se koristi u kreiranju politike povjerenja u okviru EMU. some would argue normatively that there is a case for understanding this development as the emergence of new forms of post-modern governance". a new 'intergovernmentalist' school of integration theory emerged. Oxford University Presss. (Helen Wallace. member governments made clear that they would resist the gradual transfer of sovereignity to the Community. dok Komisija EU ima samo ulogu monitora u implementaciji ovog metoda politike integracije. Pollack (eds. Ovaj metod po svojoj prirodi decentraliziran pristup kroz koji se implementira dogovorena politika od strane država članica.

.. 1983). i institucija država članica EU. izvršnih i sudskih institucija33. and the trends is towards an unevenly regulated market-place. Democracy in the European Union. pledira na specifičnostima procesa koji se odvijaju na liniji odnosa unutarnje politike država članica EU i procesa na globalnom nivou. Tako će jedna grupa autora posmatrati EU kao sistem nešto različit odklasičnog političkog sistema države. (2000). nužno traži novi teoretski koncept političkog sistema. Treći su opet skloniji da EU vide više kao konfederaciju koja nije ni država ni klasična međunarodna organizacija38. (Michael Burgess. s druge strane. social.34 Druga grupa analitičara. second edition. European Integration Theory. The Pllitical system of EU. globalization is being eccelerated by the policies of the EU. and legal hybrid that is characterized by a combination of federal. dakako i novo razumjevanje unutarnjih. sjedne strane. Jedni smatraju da se EU može promatrati kao međunarodna organizacija 37. in Cini and Bourne (eds). nego primijeniti jedan konceptualni teoretski model za objašnjenje kompleksnosti procesa u okviru EU. Supranational institutions have little to put in place instead. (eds. pretežno globalista. postoji velika diskrapanca u političkoj teoriji. London. J.5. sa nedovoljnim monopolom upotrebe sile i nedovoljno snažnom zajedničkom mrežom zakonodavnih. Uvodna razmatranja Kompleksnost vertikalnih i horizontlnih odnosa između institucija EU. (2005). p40) 35 Jupille. političkih i socijalnih fenomena u evropskim integracionim procesima. Na teoretskom planu vlada dosta velika konfuzija po pitanju da li se eksplikacija procesa u EU može situirati u okviru teorije političkih sistema ili se pak radi o procesu koji izlazi iz teoretskih okvira klasičnog koncepta političkog sistema. što institucionalnom sistemu EU daje posebnu specifiku u odnosu na obilježje klasičnog političkog sistema.35 insistirajući sve više na konceptu teorija međunarodnih odnosa u okviru kojih se.1.. Dosezanje jednog takvog teoretskog modela apsolutno je teško postići koristeći samo jedan klasični teoretski koncept političkog sistema u eksplikaciji evropskih integracija. H. Federalism." (John Baylis and Steve Smith (2005). economic. not the result of an explicit programme of political integration. Palgrave Macmillan) 34 "The EU is a political. Iz tih razloga mnogi teoretičari u objašnjenju fenomena integracionih procesa u EU često koriste kombiniranje različitih teoretskih koncepcija pri tom izbjegavajući da daju primat jednoj od njih. in Antje Wiener and Thomas Diaz (2007). Policy-Making in the European Community. Više su skloni koristiti različite teoretske modele za objašnjenje različitih specifičnosti ekonomskih. po njihovom shvatanju. Oxford University Press. što ga izvodi iz okvira definiranja kao političkog sistema. (2nd edition) Chichester: New York: Wiley) 38 Chryssochoou. and intergovernmental features". Oxford Universitz Press. dok će oni koji ne prihvataju ni jednu od gore navedenih opcija EU radije promatrati kao unikatnu instituciju u okviru koje se odvijaju specifični unutar-institucionalni procesi 33 Simon Hix (2005). mada sa dosta distinkcija prema klasičnom konceptu političkog sistema. The development of a supranational legal order is based on the needs of economic integration. koja je nešto dalje od federacije nego od režima. Palgrave Advances in European Union Studies. confederal. suprational. State are abdicating their traditional welfare responsibilities in order to satisfy the demends of efficiency and price stability imposed by the single market and single currency. socijalnih i političkih procesa koji se odvijaju unutar EU. The Globaliyation of World Politcs. ekonomskih. London 36 "If anything. pp587-588) 37 Wallace.. jedino može naci odgovarajući teoretski okvir eksplikacije procesa integracije EU.36 Po pitanjima staje zapravo EU. ali ipak kao sistem koji može biti teoretski određen kao politički sistem. dok će drugi biti skloniji definirati je kao para-državnu zajednicu. regionalnih i globalnih participanata u procesima evropskih integracija. London and New York 16 . D. i njihove specifičnosti i međusobne povezanosti. & Webb C.

then experience of good management to the common benefit will create a learning process through which individuals (meaning the grass roots) will seek to replace this assumed 'good' experience of government through attempts to create further functionally specific organizations. European Integration Theory. pp25-45.40 5.460 Koncept funkcionalističke teorije sa predominantno tehnokratskim i socioekonomskim pristupom evropskim integracijama. Na konceptu funkcionalizma izrast će federalni koncept EU u okviru kojeg će se integracioni procesi u EU svoditi u ravari institucionaliziranih odnosa između država članica i centralnih političkih institucija EU sa odvojenim institucijama izvršne. Social Democracy and the Challenge of European Union. Baldwin. ostao je nemoćan da objasni političku dimenziju evropskih ekonomskih integracija. u čemu oni i vide mogućnost prevazilaženja i političkih problema između zemalja koje su uključene u evropske integracione procese. koji evropske integracije vide više u okviru razvijajućeg evropskog konfederalizma. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Liberal Intergovernmentalism. i sljedbenika teorije neoliberalnog intemgovernmentalizma. pp75-97 . Ovaj klasični federalistički koncept baziran je na teoriji podijeljenog suvereniteta između centralne (supranacionalne) i lokalnih (nacionalnih) vlada sa centralnim Ustavom. čime je umnogome ispuštena iz vida uloga subjektivnih faktora integracije. jedan je od najsnažnijih argumenata da se Vidjeti više o kooperaciji u međunarodnim odnosima u Joseph M. European Integration Theory. in David A. koji inkliniraju vidjeti EU više kao federaciju. zakonodavne i sudske vlasti. will be unable to pursue war and will eventually be left to ménage residual areas not covered by functional bodies. Oxford University Press. (2000). u kojem se sve više realizira paralelni proces ekonomske i političke integracije. In short. 1993. i sa pisanim ustavom. Grieco. 461 Za predstavnike ovog pravca postupni proces transformacije Evropske Zajednice u Evropsku Uniju. Governments. Funkcionalistička teorija i neo-funkcionalni koncept evropskih integracija Funkcionalisti u svojim opservacijama evropskih integracionih procesa akcent stavljaju na ekonomsku dimenziju integracija. Boulder Colo 40 Michael Burgess.39 Po pitanju teoretskog definiranja EU danas se uglavnom vodi glavna debata između predstavnika funkcionalne i neo-funkcionalne teorije. prije svega grupa za pritisak. deprived of control over those areas. koje se odvijaju prvenstveno na konsensualnom principu odlučivanja i funkcionalnim zajedničkim interesima država članica EU. Understanding the Problem of International Cooperation: The Limits of Neoliberal Institutionalism and the Future of Realist Theory. Columbia University Press. kroz koje se sve više smanjuje sposobnost države da kontrolira i utiče na procese ekonomske integracije. B et al. such as the management of coal resources. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). nacionalnih i političkih elita. koji igraju veoma značajnu ulogu u procesu integracije. the erosion of the domestic functions of the state would have beneficial external effects: the billiard ball model of international relations would be replaced by the 39 Laffan. « It is argued that if a functionally specific organization can be established for a functional area. Neorealism and Neoliberalism: The Contemporary Debate.2.integracije i unifikacije koji EU čine specifičnom institucijom. Federalism.459 Za njih je određujućeg značaja kreiranje zajedničkih potreba i promocija socialno ekonomskog prosperiteta država članica EU. što vodi kreiranju socio-psihološke zajednice sa zajedničkim funkcionalnim potrebama. Oxford University Press. Their task will cover those areas of the economy essential to running military machines. Frank Schimmelfennig. kao i donosioca odluka na nacionalnom i supranacionalnom nivou. a web of overlapping functionally specific international organizations will be created. Eventually.

as a conscious and perfectly rational goal of European nation states that continue to pursue their national interests in a world of turbulent international change" (Michael Burgess. but their retention for trade with third states.463 Međutim.465 U okviru ovog teoretskog koncepta interes država članica EU najčešće je određen u procesu ekonomske i monetarne integracije.462 H. Stanford. koje opet imaju veliki efekat na dalji i brži ekonomski razvoj i širu političku integraciju EU. with its unique institutional framework and its conspicuous policy outputs that increasingly resemble an emergent federal polity. p87. Oxford University Press. Robert Schuman. koji su prvi imali cjelovitu viziju razvoja Evropske zajednice. ORBIS. Za razliku od klasičnog političkog sistema federalizma. "European Unity and the Federal Idea". Vise o funkcionalistickoj i neofunkcionalistickoj teoriji vidjeti u Ernest Hass (1964). Memoires. the sheer pace of European integration since the ratification of the Single European Act /SEA/ in 1987 has unquestionably revived the fortunes of the federal idea. mada ne i federalne države. it comes a little surprise to learn that federalism. Paris. 1967 Ciljevi kojima su težili Žan Monet (Jean Mnnet) i Robert Šuman (Robert Schuman). London. 10. and that antedates the modern state in Europe. prije svega po ulozi federalne vlasti. European Community and the Challenge of the Future. p26) J. Federalism. Monnet (1976). «Evropska federacija)) kako je bila koncipirana u idejama ove dvojice utjecajnih političara znatno se je razlikovala od klasičnog koncepta državne federacije. postavke neofunkcionalizma da evropske ekonomske i monetarne institucije vode ka kreiranju supranacionalne evropske vlade.cobweb model". te po međusobnom odnosu izvršne i zakonodavne vlasti. Fayard. is also now representative of the particular theoretical approach to the analysis of European integration. economic and monetary union. u viziji ove dvojice političara. in Robert O. pxix) evropske integracije nalaze na putanji postupnog kreiranja federalne Evrope. Raymond Poidevin (1986). The New European Community. European Integration Theory. uspješnost funkcioniranja evropskog federalizma trebalo je ovisiti upravo od stupnja međusobnog preplitanja izvršne i zakonodavne vlasti. bit će umnogome demantirane u samom procesu evropskih integracija gdje će politički interesi radije kreirati pravila i institucije kojima će više i radije biti preferirani politički interesi država članica EU nego interesi supranacionalnih 18 . supranacionalnih normi i društva što sve vodi ka kreiranju supranacionalnih političkih interesa i moći. The European Commission. The creation of a free-trade area was seen to rest on the elimination of barriers (quotas and tariffs) to trade among members. eds).466 "Given the empirical reality that is contemporary EU. This Međutim. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). a political idea that historically and philosophically has always been about different forms of human association and organization. and a fully integrated union. CA. Stanford University Press "Parallels were drown by economists who classified phases in economic integration in terms of a free trade area: a customs union. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. gdje efektivnost sistema ovisi od stupnja odvojenosti izvršne i zakonodavne vlasti. Paris Peter Ludlow. 1995. "Beyond the NationState: Funkcionalizam and International Organisation". ( Juliet Lodge (ed). Federalism seek to explain political integration -the building of Europe.464 U objašnjenju procesa evropskih integracija. Brugmans. mogli bi evropske integracione procese odrediti kao procese koji su trebali u krajnjoj instanci voditi stvaranju evropske federacije. sometimes referred to as the Ifl word. Imprimerie Nationale. te uloge evropskih institucija u realizaciji političkih interesa država članica EU. Consequently. najčešće se koriste postavke neofunkcionalističke teorije o tome kako ekonomske integracije i institucije mogu podstaknuti šire političke integracije te kreirati potrebu za zajedničkim supranacionalnim političkim institucijama. dok politički integracioni procesi u okviru EU najčešće ostaju na margini objašnjenja ovog teoretskog koncepta. a common market. Pinter Publishers. Indeed. has aquired much more credibility today than at any time since its heyday in the early post-war years.

mada je umnogome ublažila nedostatnosti klasične funkcionalističke teorije. profesionalna udruženja i si.) sve više pomjera od lojalnosti prema nacionalnoj državi ka lojalnosti prema supranacionalnim institucijama. London 1995. interesne grupe. Otuda za neofunkcionaliste ekonomska međusektorska integracija postupno vodi ka kreiranju EU kao specifičnog političkog identiteta. economic integration is seen as all these combined with the full integration of all macro and micro-economic policies so that the national components function together as an entity. pxx "According to this theory. postavljajući u prvi plan pravila igre (normativnu regulaciju integracije) koja su kreirana od strane participanata u procesu integracija.političkih institucija EU. The European Commission. whose institutions posses or demand jurisdiction over the pre-existing national states'.469 5. in the factors of the production (capital and labour). It involves the removal of obstacles to the free flow of goods. Zbog ovih slabosti neofunkcionalistička teorija integracije. as in common market. national Za neofunkcionaliste veoma je značajna inicijativa vlada država članica kreirati zajednički sektor pod kontrolom zajedničkih centralnih institucija što vodi interaktivnom odnosu između supranacionalnih institucija EU i subnacionalnih aktera u državama članicama EU. ali ne i nužno procesa stvaranja političke zajednice. involving a gradual reduction in the power of national government and a commensurate increase in the ability of the centre to deal with sensitive. because 'political actors in several distinct national settings are persuaded to shift their loyalties. Neo-liberalni intergovernmentalizam . National socio-economic and political elites become socialized in a process that brings them direct pay-offs. capital and labor. A common market is also expected to go beyond a customs union in developing a programme of harmonization of policies.'positive integration' goes beyond that to development of both equal conditions for specific areas of the economy and common policy.3. posebnu pažnju će posvetiti upravo ovim elementima evropskih integracija." (Juliet Lodge (ed). regional integration is an intrinsically sporadic and pluralistic process. koja sve više dobija konotacije procesa ekonomske i političke integracije. they argue. under conditions of democracy and pluralistic representation. This happens. politically charged issue. The New European Community. i dalje ostaje predominantno fokusirana na ekonomskoj dimenziji evropskih integracija u kojima transfer lojalnosti nacionalnih-političkih elita od nacionalnog ka supranacionalnom nivou. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. Beyond this is economic and monetary union which rests on harmonization of some macro-economic policies and either fixed change rates or single currency. expectations and political activities towards a new and larger centre. što vodi snažnoj supranacionalnoj integraciji pojedinih sektora bez nekog značajnijeg utjecaja nacionalnih država na ove procese. Ovo je posebno vidljivo u procesu odlučivanja u Vijeću EU gdje se pozivanjem na vitalni nacionalni interes na posredan način uvodi princip jednoglasnosti kroz čiju se primjenu načelo nacionalnog suvereniteta država članica EU rehabilitira u punom opsegu.467 Neofunkcionalistička teorija. Finally." (Peter Ludlow. eds). Its antithesis . A customs union is usually seen as a free trade area operating a common external tariff towards third countries and engaging in a degree of positive integration. sve više primiče EU ka kompleksnoj međuzavisnosti. European Community and the Challenge of the Future. The Single Market's Four Freedoms embrace these. A common market is seen as the realization of a barrier-free market in goods and services and than. U ovom interaktivnom odnosu između suprancionalnih institucija i subnacionalnih grupa kreira se funkcionalni interesni proces u kome se lojalnosti subnacionalnih aktera (lobi grupe. Pinter Publishers. in Robert O. pXVi-Xvii) « Neofunctional integration sees integration as a process based on spill-over from one initially noncontroversial. tehnical sector to other sectors of possible greater political salience. mada zadržava isti ekonomski temeljni stav klasične funkcionalističke teorije. but one in which.468 process has been termed 'negative integration'.

governments wil find themselves increasingly entangled in regional pressures and end up resolving their conflicts bz conceding a wider scope and developing more authority to the regional organiyations thez have created. interesnih grupa. sa različitim stupnjem utjecaja participanata na mogućnost donošenja odluka na supranacionalnoj razini. Daedulus 95. Vijeću EU. . grupni međusobno zavisni interesi participanata u kojima 20 . their citizens will begin shifting more and more of their expectations to the region and satisfying them will increase the likelihood that economic-social integration will spil-over into political integration-" (Philippe C. rezultiralo j e novim teoretskim pristupom evropskim integracionim procesima. Kroz sučevljavanje država članica EU i drugih participanata (privatne kompanije. Međutim.470 Za razliku od neofunkcionalističke teorije koja proces evropskih integracija posmatra prvenstveno kroz prizmu ekonomskih i birokratskih supranacionalnih integracija. Eventually. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). ili zvaničnih predstavnika država po određenim pitanjima) u Komisiji EU. već prije svega na proces pregovaranja između suverenih vlada nacionalnih država članica EU. u kojem se u prvi plan stavlja akcent ne na kreiranje supranacionalnih institucija i normi. Journal of Common Market Studies. te da od njih umnogome ovise procesi integracije ili dezintegracije EU.network" pristup koji u prvi plan stavlja grupu interesa različitih participanata u određenom segmentu evropskih integracija. "Preference and Power in the European Community: A Liberal Intergovernmental Approach".. pp862-915 U ovom konceptu često se integriraju postavke neo-runkcionalizma sa postavkama liberalne teorije međunarodnih odnosa. mnogi teoretičari evropskih integracija zamjeraju ovom konceptu da ispušta iz vida veoma značajne interakcijske odnose između institucija EU i subnacionalnih institucija javnog i privatnog karaktera koje sve moćnije modificiraju utjecaje nacionalnih vlada na odnose u EU. European Integration Theory. neo-institucionalizma i teorije racionalnog izbora. Neo-Neofiinctionalism. U okviru ovog koncepta interes država članica je dominantan u odnosu na interes supranacionalnih institucija EU. čime se definiranje EU svodi više u ravan konfederalnog koncepta. p46) S.471 Po shvatanju ovog teoretskog koncepta nacionalne vlade država članica proces evropskih integracija prvenstveno koriste za realizaciju svojih nacionalnh interesa kroz proces kooperacije radije nego za realizaciju nacionalnih interesa kroz proces integracije. George (1991). 31/4 Stenly Hofman. Parlamentu EU. koje je teško posmatrati mehanički odvojene jedne od drugih. koji se kreira kroz pregovore između suverenih članica EU. Politics in the European Union (Oxford: Oxford University Press) See in Andrew Moravcsik (1993). građana. teorija liberalnog intergovermentalizma (lineral Intergovernmentalism) u eksplikaciji evropskih integracija polazi od postavke da su nacionalne vlade država članica EU odlučujući participanti u procesima evropskih integracija. Oxford University Press. kreiraju se tzv.472 U nastojanju razviti nov teoretski koncept evropskih integracija posebno je interesantan tzv. gdje se kroz kombiniranje različitih teoretskih modela nastoji doći do jednog kompleksnog teoretskog modela koji bi bio u stanju ponuditi cjelovito i racionalno objašnjenje evropskih integracija i otvoriti nove horizonte integriranja EU u kojima bi bile šire otvorene mogućnosti kooperacije između nacionalnog i supranacionalnog suvereniteta. tehničkih i naučnih experata. « Obstinate or Obsolete : The Fate of the Nation State and the Case of Western Europe ». 1966.Nemoć neofunkcionalističke teorije da da korektna objašnjenja stagnacije i kriza evropskih institucionalnih integracionih procesa. čime se ovom konceptu osporava sposobnost zahvatiti sve segmente procesa evropskih integracija i kooperacija. Schmitter.

. izbjegava se koncept nefleksibilnih oficijelnih međuvladinih i međuinstitucionalnih konferencija. u prvoj fazi istraživanja ove specifične institucije.. . Oxford University Press. Kroz koncept „netvrork interesa" različitih aktera u procesu evropskih integracija. sa čime se koncipiranje politike EU sve više izmješta iz koncepta globalnog međuvladinog ugovornog definiranja473 ka neformalnom (network) kreiranju „politike dnevnih potreba".475 Neki autori u ovom procesu vide fundamentalnu promjenu u evropskim integracionim procesima kroz koje se postupno realizira ideja o građanstvu EU i ideja o evropskom supranacionalnom sistemu kroz koje se ostvaruju liberalni demokratski ideali.. Liberal Intergovemmentalism. Amsterdam Treaty (1997) and Nice Treaty (2001). glasača.participanti koristeći sve mogućnosti međusobnog utjecaja. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Za njih su institucije Ovaj model kreiranja dugoročne politike evropskih integracija koji je baziran na procesu permanentnog eksperimentisanja i rješavanja problema ad hoc. političkih partija. pl5) dugoročne politike evropskih integracija.476 5. 474 Kroz ovaj model integracije izbjegava se donošenje tzv. Bihejviristički pristup Ono sto čini jednu specifiku u političko-znanstvenom fokusiranju EU. pp75-94) When practitioners and academics use the term 'the Treaties' they are referring to the collection of the funding treaties and their subsequent revisions. . The ECSC become void in July 2002. European Integration Theory. kao npr. koja kroz međusobnu povezanost i međuzavisnost različitih aktera postupno prerasta u koncept See more in Frank Schimmelfennig. posjedovanje šire političke legitimacije ili ustavnopravne moći. dok će sami procesi unutar institucija EU dobrim djelom ostati van znanstvene opservacije. 1957 establishing the European Atomic Energy Community (Euroatom): the other the European Economic Community. The two core Treaties today are thus the Treaty Establishing of European Communty (TEC). nastoje kroz neformalne međusobne pregovore doći do odgovarajuće odluke po datom pitanju. The funding treaties nclude the Treaty of Paris (signed in 1951). u drugoj fazi. i si.4. Ovaj formalni tradicionalno-institucionalistički pristup istraživanju EU. The European Union: How Does it Work?. Oxford University Press. velikih sudbonosnih odluka na meduvladinim konferencijama. establishing the European Coal and Steel Community) and two Treaties of Rome. dok se istovremeno obezbjeđuje brže i feksibilnije implementiranie interesa participanata evropskih integracija što pospješuje efikasnost sistema EU čineći ga sve bližim dnevnim potrebama njenih građana. Maastricth Treaty (1992). koje često vode blokadi djelovanja sistema EU. jeste zapravo fokus na formalnim aspektima i deskripcijama institucija EU kao posebnim institucijama znanstvene opservacije. It has been substantial revised in the: Single European Act (1986).The Treaty of Rome (it is now formally colled the Treaty establishing the European Community) establishing EEC become absolutely central. and the Treaty of European Union (TEU or Maastricht Treaty 1992) which covers the second and third pillars of EU activity. which covers the firs pillar. raspolaganja novim idejama. izazvat će snažnu kritiku bihejviorističke teorije477 koja će ovaj tradicionalno-institucionalistički pristup EU označiti nedostatnim za istraživanje tako kompleksnog fenomena kao što je EU. Za bihejvioriste je mnogo značajnije istraživanje ponašanje političkih aktera (političkih lidera. (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). pokazuje svu svoju efikasnost na primjeru kreiranja Sigurnosne i odbrambene politike EU (European Security and Defence Policy (ESDP) koja je kroz process postupnog usaglašavanja i donošenja odluka na principu dnevnih potreba izrasla u cjelovit sigurnosni i odbrambeni koncept EU. posjedovanje financijskih izvora.)478 od pukih diskripcija funkcioniranja institucija.

One criticism is that the theories are overly simplistic to accurately explain the complexity of behavior (this we will address in more detail in the virtual lecture on Cognitive Theory). it needed to deal with variables that could be defined empirically (i. and those on which observers could find consensus). in the classic "nature vs nurture" debate. This is a classic problem that we will address further in the virtual lecture on motivation. if psychology was to progress."As you'll find in your text. London.g. and how much influence it has had on psychological theory and practice. pp377-385 D. that relied heavily on non-observable (nonscientific) variables. Međutim. well-formed. Watson. abilities. is the environment in which the child is raised. lawyer. temperament. the behaviorists fall squarely on the "nurture" side. Basingstoke and New York: Palagrave The historical roots of "behaviorism" actually go back further in the history of psychology than your book addresses. and continues to have. to a charismatic character named John B. artist. not unrelated to the first. Freud's Psychoanalysis).doctor. According to "radical behaviorists" like Watson. At this point in the history of psychology. yes. E. Marsh & G. & Bomberg. then this may act to actually decrease motivation to do the problems without reinforcement ("Turning play into work.. and physics. is that they view the external environment as the principal (maybe the only) determinant factor in behavior. once he or she is rewarded for it. One of Watson's most famous quotes goes as follows:"Give me a dozen healthy infants. Neorealistička i Neoinstitucionalistička percepcija budućnosti evropskih integracija Kako je za realiste međunarodni sistem sistem anarhije u kojem države kao temeljni akteri međunarodnih odnosa mogu preživjeti samo na temelju posjedovanja sile i moći. and my own specified world to bring them up in and I'll guarantee to take any one at random and train him to become any type of specialist I might select . Pinter Publisher. merchant-chief. tendencies. A second fundamental characteristic of behaviorists. Genetic predisposition is unimportant. za njih je svaka institucionalna integracija i suradnja that behaviorists emphasize the importance of empirical. I. relies specifically on observable behaviors. It is your instructor's view that this is the point when psychology actually became a "science" as an extension of "harder" sciences such as biology. This is the reason why operant conditioning. that you'll read about in the book. However. So. sve snažnija dinamizacija globalizacije međunarodnih odnosa u ranim 1980s godinama pomjerala je fokus znanstvenog interesa sa formalnoinstitucionalno-nacionalnog državno-centričnog aspekta ponašanja aktera ka globalnom aspektu međunarodnih odnosa.Peterson. such as the subconscious. Watson. njihove motivacije i njihovog ponašanja od određujućeg značaja za razumjevanje integracionih procesa u EU. Decisionmaking in the European Union. psychological researchers began studying phenomena that could be experienced empirically and that could be agreed upon reliably by multiple observers. što ce u znanstvenoj opservaciji EU unijeti nove aspekte i razotkriti nove dimenzije integracionih procesa u EU481. which is not surprising given how long its been around. those that could be experienced through the senses. It was Watson's view that.. te je otud spoznaja interesa aktera. ali i nove reakcije na teoretskom planu. penchants. in many ways. if a student enjoys working math problems anyway. observable behaviors. what determines the intelligence. regardless of his talents. 5. chemistry. and B. "The European Community and the Challenge of the Future". and race of his ancestors. (Richard H. Stoker (1995). such as operant conditioning can certainly be effective in explaining and changing behavior.F. prije svega konkurencije479. London and New York: Palgrave Juliet Lodge. in Juliet Lodge (ed. (1999). and. the first basic characteristic of behaviorism is prije svega instrumenti za realizaciju interesa aktera. Hall 22 . suradnje480 i međuzavisnosti država. a response to psychological theories popular near the beginning of the 20th century (e.. 1995). Watson's theories were. behaviorist models. So.5. A second criticism is that reinforcement can actually act to "undermine intrinsic motivation".e. its critics. even beggar-man and theif. Theory and Methods in Political Science. and other personality characteristics of a child.). were strongly opposed to psychological theories that included speculation about "mental processes". who you very possibly read about in general psychology. vocations. For example. Towards a Political Union?. behaviorism has certainly had. Skinner who came after.

što će EU voditi sve bliže definiranju kao specifičnog procesa kreiranja.B. 1995. Structural Realism after the Cold War. Back to the Future. Waltz. Oxford University Press. The European Commission.486 Kenneth N. and not just in terms of intergovernmental competition)) (John Peterson and Michael Shackleton (2002). International Security. Pollack. above all. Mearsheimer. Vol." (Juliet Lodge (ed). Neoinstitutionalist -treatments argue that EU politics has to be understood in terms of interinstitutional competition between. F. Oxford.p26 The United Kingdom refused to join any organisation that involved subjecting itself to a supranational authority and insisted instead on the presumed superior merit offered by intergovernmental cooperative arrangements such as the Council of Europe and later the European Free Trade Area over either the ECSC or European Economic Community. Political Among Nations. te kao metod mogućnosti realizacije njihovih interesa.l (summer 2000). već kao moćan instrument utjecaja na formiranje novih nacionalnih interesa država Članica EU. Morgenthau (1948). Standford University Press Holliday. izazvat će oštar kriticizam neoinstitucionalističke teorije. p6). No. 25.482 U tom svjetlu za njih će evropske integracije uvijek značiti samo institucionaliziran)e dominacije najmoćnije. pxviii). već isto tako i u instrment kreiranja i realizacije interesa vlada država članica EU48S. London. H. pp 137-158 Odnos između pojedinih članova EU posebno će ući u visok stupanj međusobnih tenzija za vrijeme tzv. Institutional affiliations thus give actors a sort of anchor or orientation that may override others and become a primary source of motivation and interest. The New Institutionalism.. Mearsheimer. 15. vol. 1. European Community and the Challenge of the Future. odnosno najmoćnijih država. Verso samo personifikacija Posmatranje EU u svijetlu neo-institucionalističke teoretske koncepcije sve izraženije nameće potrebu studiranja specifičnosti institucionalne integracije EU gdje institucije EU pokazuju visok stupanj sopstvene vitalnosti preživljavanja i modifikacije sukoba interesa država članica EU. i instrumentarij utjecaja na ponašanje drugih aktera. 1950-1957. Instability in Europe After the Cold War. galvanizacije i realizacije nacionalnih interesa država članica. (1983). San Francisco. The Institutions of the European Union».interesa najmoćnije. no. London. European Integration Theory. institutional orientations are a source of order because they serve to aggregate interests in a system that otherwise could descend into chaos. što čini glavnu dinamizaciju stvaranja i razvijanja EU kao institucije. Iračke krize koji će izbiti na samom početku 21. Oxford University press. prije svega USA kao vanjskog faktora integracije EU. Za suprotno shvatanje pogledati u John J. The Uniting Europe: Political. «Nearly all actors in EU politics have multiple identities of the policy sector in which they work. Boulder. odnosno najmoćnijih država EU. Social and Economic Forces. Chicago University Press. i rješavanja njihovih kolektivnih problema u svijetlu globalnih međunarodnih odnosa. ili njihovih nacionalnih političkih partija i drugih globalnih participanata koji su uključeni u evropske integracije. neo-institucionalizam će u osamdesetim godinama 20. stoljeća izrasti u vodeću teoretsku koncepciju razvoja EU u čijoj percepciji supranacionalne institucije EU izrastaju ne samo u instrument suradnje i kooperacije. The Making the Second Cold War. Ta specifika institucionalne mreže EU iskazuje se prije svega u sposobnosti ne samo da omogući bržu i efikasniju . Keohane & Stanley Hoffmann (1991). Westview Press.483 Ovakav stav realističkog pristupa evropskim integracijama u sagledavanju unutarnjih odnosa između država članica EU i odnosa između EU i drugih država. Summer 1990. The New European Community: Decisionmaking and Institutional Change. J. Vidjeti takodjer u Robert O. See also John J. koja će u fokusu svoje opservacije evropskih integracija vidjeti supranacionalnu instituciju ne kao instrument realizacije interesa velikih država članica EU. the Council of Ministers. International Security. in Anthe Wiener and Thomas Diez (2007).484 Neovisno na svu moć i argumentiranost kritičkog realističkog sagledavanja odnosa unutar EU kao institucije. In the EU. pp3-56 Mark A. stoljeća. Pinter Publishers. Chicago E. and the European Parliament.Haas (1958).

što čini temelj razvoja EU. (1998). Dublin 42 Hix S. Justice Cooperation in the European Union. sa Ujedinjenim nacijama (United Nations).realizaciju interesa država članica i drugih participanata u evropskim integracionim procesima. i država članica EU. i ostalih participanata evropskih integracija. tako i političkih partija i organizacija. i interesa država članica EU i interesa globalnih i regionalnih aktera. 15. s jedne strane. koja ostvaruje veoma značajne interakcijske odnose sa NATO-m (North Atlantic Treaty Organisation). Grupom 8 (Group of Eight (G8). politički. regionalnih i globalnih participanata u ovom specifičnom procesu ekonomskih i političkih integracija. što je dramatično čini atraktivnom za države-članice koje kroz evropske integracione procese traže šansu više za sopstvenu promociju kako na evropskom tako i na globalnom nivou. lokalnih. 41 Barret G. . što čini osnovu njene vitalnosti. Ta međusobna uslovljena konkurencija u aktivnostima institucija EU. u kojoj je ponašanje jedne institucije EU uslovljeno ne samoponašanjem država članica EU i drugih participanata koji učestvuju u Back to the Future: Instability in Europe After Cold War. poslovni i moralni sistem normi. "Elections. West European Politics. kako svaka od institucija EU ima svoje specifične interese koji su artikulirani i povezani sa interesima različitih nacionalnih institucija država članica. ppl9-52 24 . odnosi između institucija EU su također odnosi ne samo međusobne kooperacije već i odnosi međusobne konkurencije. korporacijama i pojedincima. s druge strane. 1 (Summer 1990) evropskim integracionim procesima. Sposobnost neovisnog utjecaja evropskih supranacionalnih institucija na procese u zemljama članicama EU kao i na globalne i regionalne procese međuzavisnosti nerijetko vodi u konflikt između interesa institucija EU. te na taj način mijenjajući i njihovo ponašanje. regionalnih ili lokalnih aktera koji participiraju u evropskim integracijama. s jedne strane. Parties and Institutional Design: A Comparative Perspectives on European Union Democracy".42 Međutim. kao i globalnih. što opet dovodi do jedne specifične međuzavisnosti koja se uspostavlja između institucija EU. čineći time EU sve više specifičnim. vol. Grupom najrazvijenijih zemalja tzv. koji u ukupnom zbiru čine i najracionalniji aspekt globalnih interesa i ciljeva EU . već i sposobnost da kreira njihove nove specifične interese. ali i visok stupanj diversifikacije i odsustva koherentnosti institucionalnih hijerarhijskih odnosa. kao i drugih participanata u procesu evropskih integracija. procesom u kojem sve veći značaj zauzimaju modeli realizacije dnevnih potreba i interesa participanata u evropskim integracijama. kreira istovremeno institucionalnu koherentnost i labavost institucionalne mreže EU što sve više EU čini policentričnom institucijom sa sve većom diversifikacijom nezavisnih centara moći i odlučivanja. (ed-1997). Ta sposobnost kreiranja interesa kako nacionalnih država članica EU. daje stanovitu autonomnost evropskim institucijama. s druge strane. International Security. kao i sa brojnim individualnim moćnim državama svijeta. što dakako EU čini specifičnom institucijom koja istovremeno iskazuje visok stupanj funkcionalne fleksibilnosti i sopstvene operativnosti. političkih partija. 21/3.41 Time EU izrasta u moćnu tržišnu i političku silu koja ima moćan utjecaj na svjetsku trgovačku organizaciju (World Trade Organisation WTO). EU sve više izrasta u racionalni pravni i politički autoritet koji je sposoban kreirati pravni. Iz ove kompleksne međuzavisnosti. već isto tako i ponašanjem drugih institucija EU. no. Institute of European Affairs. sa moćnim političkim utjecajem koji daleko nadilazi prostor ekonomsko-administrativnog integriranja EU.

u kojima razvoj industrijske ekonomije sve više biva substituirán postindustrijskim konceptom razvoja informatičkog društva. kako bi se bar djelimično dosegao prihvatljiv nivo unutarnje socijalne i političke harmonizacije EU. političkog i kulturnog substruma EU. s jedne strane.. finacijskih i kulturnih integracionih i dezintegracionih procesa u suvremenim međunarodnim odnosima. prije svega sa USA i Japanom. Opće percepcije Razvoj političkog sistema EU ne može se posmatrati isključivo samo kao posljedica dosegnutih ekonomskih i političkih integracija koje su se odvijale između zemalja članica EZ. kao i historijsko-tradicionalnih i interesnih odnosa pojedinih država članica EU sa moćnim vanevropskim državama i međunarodnim institucijama. kao i procesa međuzavisnosti u procesu globalizacije koji snažno djeluju na procese kreiranja specifičnog političkog. tehnoloških. koje se najizraženije identificiraju kao podjela na centar i periferiju. s druge strane. s druge strane. tehnoloških i kulturnih procesa na planetarnoj ravni. što njihove veze sa velikim centrima moći unutar EU i van EU čini manje učinkovitijim. te podjele duž socijalnih i kulturnih linija razgraničenja koje se sve više naziru unutar samih . utječe na kreiranje odnosi između pojedinca i grupa. kao što su svjetska banka.1. i koji se odvijaju. financijskih. monetarnog i sigurnosnog sistema EU i mehanizma funkcioniranja EU. ekonomskog. industrijsko-informatičku (razvijenu) i industrijsko-poljoprivrednu (nerazvijenu) zonu. kulturnog i institucionalnog razvoja sasvim su izvjesne i socijalne divergencije i podjele u okviru EU. što trži novi profil razvojne politike i političkih institucija u EU. Ono što je posebno značajno fokusirati u procesu studiranja političkog sistema EU je kako odnos između samih institucija EU. U ovakvom okruženju gdje još uvijek postoje različiti sistemi i nivoi ekonomskog. političkog i kulturnog razvoja članica EU. U kontekstu ovih odnosa. I dok jedan broj članica EU pripada visokorazvijenom krugu zemalja. već isto tako kao i refleks utjecaja nezavisnih ekonomskih i političkih procesa koji su se odvijali. Procesi koji nastaju u sferi ekonomske. subnacionalnih i globalnih) i grupe i pojedinca. na međunarodnoj ravni kao posljedica procesa globalizacije ekonomskih. i institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. MMF i si. i međunarodnim institucijama koje raspolažu sa velikim kapacitetima ekonomske i financijske moći. političkih. i institucija (supranacionalnih. nacionalnih.6. također je nužno pratiti i utjecaj djelovanja drugih subjekata na ove procese a koji djeluju na subnacionalnoj razini i čije aktivnosti imaju moćan utjecaj na kreiranje specifičnog socio-ekonomskog. POLITIČKI SISTEM EU U KONTEKSTU EVROPSKIH INTEGRACIJA 6. Za razumjevanje političkog sistema EU značajno je razmjevanje procesa ekonomskih. što ih sve više vodi moćnom povezivanju sa velikim silama van EU. socijalnog. pravnog. što vodi sve izraženijoj ekonomskoj i političkoj polarizaciji unutar same EU. sa razvijenim i stabilnim sistemom demokratskih institucija. monetarne i političke integracije EU određeni su prije svega različitošću dosegnutog stupnja ekonomskog. političkog. dosegnute razine institucionaliziranosti odnosa između država članica EU. Drugim riječima kako proces pravne i političke integracija EU utječe na modifikaciju procesa globalizacije. s jedne strane. dotle se drugi broj članica EU još uvijek nalazi u zoni transformacije od pretežno agrarnog ka industrijskom modelu razvoja.

u kojima se EU posmatra kao politički sistem bez atributa državnosti. Isto tako pitanje kako građani pojedinačno mogu suportirati ili oponirati centralnim institucijama u EU. Time pitanje: mogu li i kako političke partije država članica EU utjecati na promjenu političke opcije EU i kako pojedine društvene grupe ostvaruju različit kapacitet političke moći i političkog utjecaja na političkoj sceni EU. ako ne i više. Razmatranja ovih pitanja na nivou EU u svim njihovim specifičnostima. 6. i na odnose 26 . niti kao međunarodne organizacije. konkurencija između političkih stranaka. da li se Evropski sud pravde (EJC) nalazi van političke kontrole. U ovom kontekstu izučavanje političkog sistema EU predstavlja dio političkih nauka koji nosi svoje određene specifike i traži nove teoretske modele i analitičke okvire. Od općih modela državnog političkog sistema ka specifičnom modelu političkog sistema EU U okviru političkih nauka danas postoje razvijeni opći teoretski modeli i analitički okviri u okviru kojih se teoretiziraju opća pitanja i opći procesi zajednički svim političkim sistemima. zahtjeva suštinsko poznavanje ne samo mehanizama djelovanja institucija EU i njihovog odnosa prema institucijama država članica EU. sve više dotiče problem. poznavanje . i interesa supranacionalnebirokratije u institucija EU. a koje se ne može izričito odrediti u klasičnim okvirima političkog sistema kao vlasti ili političkog sistema kao države. koje su političke i socijalne konsekvence ekonomske i moneterne integracije EU na unutarnju političku stratifikaciju država članica EU. ima značenje korišćenja općih instrumenata i analitičkih metoda studiranja vlasti i politike donošenja odluka u jednom specifcnom okruženju koje se stvara kroz proces evropskih integracija. U okviru ovih kompleksnih odnosa centralno pitanje koje se nameće je pitanje alokacije političke moći u EU.2. to pitanje dotiče problem odnosa nacionalnih političkih elita država članica EU i moćne birokracije u institucijama EU. dobijaju sasvim novu konotaciju i sadržinu. i slična pitanja. već isto tako to je i pitanje odnosa između nacionalnih političkih elita i supranacionalne birokracije EU. ali isto tako i procese dezintegracije EU i na taj način znatno utiču na efikasnost djelovanja institucija evropskih integracija. koliko su centralne institucije EU sposobne jedinstveno djelovati na globalnom planu. niti pak kao suprancionalne vlast. Ovdje je posebno značajno istaći ulogu podjela u okviru vladajućih elita što znatno utiče na model odlučivanja u evropskih institucijama. ako ne i više. nije samo pitanje specifičnog položaja sudske vlasti u EU. kao i ekonomskih interesa ostalih aktera koji participiraju u kompleksnim evropskim integracijama. već isto tako. ne samo odnosa između pojedinca i supranacionalne institucije. Pitanja da li i kako Parlament EU može da utiče na sudsku vlast u EU i na sudsku vlast u državama članicama EU. Kao po pravilu ove podjele prati i niz drugih podjela koje svojim prisustvom potiču procese kako ubrzane integracije. Otuda pitanje kako posmatrati politički sistem EU. što politički sistem EU čini specifičnim i različitim u odnosu na politički sistem nacionalne države. i si. odnos građanin-država.divergencije između političkih i ekonomskih interesa političkih elita i drugih slojeva stanovništva u državama članicama EU. ili pak postoje neki oblici političkog ujecaja na EJC. već isto tako. I ovdje glavna pažnja ostaje fokusirana na institucije i procese koji se odvijaju u okviru EU kao i na odnose između institucija EU i država članica EU. U problematiziranju političkog sistema EU neophodno je koristiti opće analitičke okvire u kojima se problematiziraju opća pitanja kao što su: javno mišljenje. grupni mobilizacijski interesi.država članica EU.

Prije svega politčki sistem ima značenja postojanja jasno definiranih institucija odlučivanja i jasno definiranih pravila u odnosima unutar i između ovih institucija. the Maastricht Treaty in 1992 (the Treaty on European Union). I napokon. što ove formalnosti čini veoma značajnom dimenzijom samog procesa donošenja odluka u EU. razvijena mreža ugovora. novih zahtjeva sistema i novih odluka. direktiva i odluka ovih institucija kojim se precizno definiraju odnosi između ovih institucija i procesi donošenja odluka unutar ovih institucija. the Council. Proces odlučivanja i modeli utjecaja Razvijen sistem institucija EU43. Drugu značajnu komponentu demokratskog političkog sistema čine građani i društvene grupe koji svoje političke interese nastoje ostvariti kroz politički sistem direktno ili kroz institucije sistema. Kroz sistem institucionalnih reformi kreiranje visoko razvijen sistem pravila i procedura o odnosima između supranacionalnihinstitucija EU i nacionalnih institucija država članica u procesu donošenja odluka na supranacionalnoj razini. . kao neke vrste više koordiniranog nego subordiniranog političkog sistema. Ono što čini politički sistem EU specifičnim u odnosu na državni politički sistem je prije svega odnos koji se pojavljuje između nacionalnih politčkih sistema. Isto tako uspostavljenje i sistem pravila i procedura o odnosima između institucija država članica.the Treaty of Paris in 1951 (establishing the European Coal and Steel Community).the Commission. Ta specifičnost EU kao političkog sistema naglašena je posebno kroz značajan 43. četvrta karakteristika demokratskog političkog sistema je postojanje interaktivnog odnosa između političkog output-a. čini sistem donošenja odluka u EU specifičnim. sasvim jasno određuju EU kao politički sistem sa specifičnim dimenzijama. Successive treaties and treaty reforms . the European Parliament (EP). 6. and the European Court of Justice .3. odnosno nacionalnih institucija država članica EU i suprancionalnih institucija političkog sistema EU. Kroz aktivno unošenje ovih elemenata u analizu političkog sistema EU značajno je pratiti sve četiri teoretske dimenzije određenja političkog sistema te u njihovom interaktivnom odnosu tražiti generalno određenje i specifiku političkog sistema EU. što politički sistem EU sve više definira kao specifični politički sistem. the Treaty of Rome in 1957 (establishing the European Economic Community and the European Atomic Energy Community). legislative and judicial powers. Kroz ovaj trodimenzionalni sistem regulacije pravila i procedura u procesu donošenja odluka. Visoko centralizirana struktura donošenja odluka sa visokim stupnjem decentraliziranih mogućnostima utjecaja država članica EU na sistem donošenja odluka u EU. and the Nice Treaty in 2001 have given these institutions an ever-wider range of executive. EU dosegla je najformaliziraniju strukturu donošenja odluka koja po svojim strogim formalnostima daleko nadilazi proceduru procesa donošenja odluka u nacionalnim državama.was established in the 1950s. the Amsterdam Treaty in 1997. Treća komponenta demkratskog političkog sistema je utjecaj kolektivnih odluka na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti u političkom sistemu.koji se uspostavljaju izmedju supranacionalnih institucija EU i društvenih grupa i pojedinaca u EU. supranacionalnih institucija EU. kao i institucija drugih particpanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. the Single European Act in 1986. Po nekim teoretskim koncepcijama značajna određenja demokratskog politčkog sistema mogu se definirati kroz nekoliko parametara. i političkih odnosa koji se kreiraju između različitih nacionalnih političkih sistema država članica EU u okviru procesa evropskih integracija.

u EU glavna politička i društvena moć koncentrirana je u komplexnom dualnom procesu odnosa između birokracije institucija EU i političkih elita u nacionalnm institucijama država članica EU. kao i njihov utjecaj na institucije EU i na institucije država članica EU. je to da striktno ne postoji centralna vlada koja bi mogla imati monopol na političkim odlukama i ekonomskim resursima u procesu odlučivanja u ovom političkom sistemu.4 4 Kroz rast značaja moći utjecaja na procese donošenja odluka u supranacionalnim institucijama u odnosu na moć donošenja odluka na nacionalnoj razini nema značenje opadanje interesa nacionalnih političkih partija i nacionalne elite kontrolirati nacionalne institucije moći. regionalnim i supranacionalnim nivoima. kroz kontrolu nacionalnih institucija nacionalna elita koncentrira u svojim rukama i moć utjecaja i na procese u donošenju odluka u supranacionalnim institucijama. samo pojačava ovaj efekat. politici istraživanja i razvoja. poslovna i trgovačka udruženja. nacionalnim. što svakako pojačava interes supranacionalne birokratije kontrolirati koja će politička stranka dominirati na domaćoj političkoj sceni država članica EU. individualni.000 pojedinaca danas radi na zastupanju i promociji različtih interesa nastojeći ostvariti utjecaj na proces donošenja odluka u institucijama EU 45Justin Greenwood (1997). St. Martin Press. Otuda odnos ovih različitih interesa u EU uvijek predstavlja specifičan proces utjecaja na proces donošenja odluka na supranacionalnoj razini. zdravstvenoj politici i u drugim oblastima i djelatnostima država članica EU. preko 500 evropskih i međunarodnih federacija te preko 10. te javnih i privatnih organizacija i grupakoje se međusobno natječu u procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na donošenje odluka u institucijama EU. Rastući broj grupa (korporacije. politici regionalnog razvoja. Kao rezultat toga mnogi autori s pravom odbijaju posmatrati EU kao klasičnu državu kako ju je definirao Weber. Naspram centralne vlade koja predstavlja glavni lokus političke i ekonomske moći u nacionalnim državama.45 Naprotiv. ekoloških grupa. i ne uvijek demokratskim i lako razumljivim. Ono što posebno čini politički sistem EU specifičnim političkim sistemom. Representing Interests in the European Unon. Ono sto je posebno značajno kada se govori o specifičnosti političkog sistema EU je svakako to da u EU ne postoji monopol na legitimnu upotrebu prisile na supranacionalnom nivou. interesne grupe) i pojedinaca i njihov međusobni utjecaj. p27 Ovdje je veoma značajno uočiti suštinsku distinkciju između sposobnosti "utjecaja na donošenje odluka" na supranacionalnoj razini od sposobnosti "donošenja odluka" na nacionalnoj razini. što čini proces evropskih integracija specifičnim.44 U tom procesu konkurencije i međusobnog natjecanja oko utjecaja na process donošenja odluka u institucijama EU kreiraju se brojni kolektivni. politici proizvodnje i distribucije dobara. politici potrošnje iusluga.utjecaj odluka institucija EU na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti kako unutar EU kao zajednice država članica EU. u tržišnoj politici. 28 . i brojni drugi interesi na individualnim. socijalnoj politici. kao stoje to slučaj u klasičnom konceptu političkog sistema.000. socijalni. teritorijalni. subnacionalnim. interesnih grupa. ekološki. Ovaj monopol i dalj e ostaj e na klasičnoj razini država/članica EU. profesionalni. Što nužno zahtjeva stvaranje kompleksne mreže pravila EU kroz koju se kontroliraju i reguliraju procesi i odnosi u javnoj politici. tako i unutar samih država članica EU. kao instrument legalne upotrebe 44Po procjenama Komisije EU u Brussels centru EU administracije preko 3. Na toj osnovi kreira se čvrst savez između nacionalnih vladajućih političkih elita i supranacionalne birokratije. radije nego proces donošenja odluka na nacionalnom nivou. politici pravnog poretka.

Weber's major works deal with rationalization in sociology of religion and government. His most known contributions are often referred to as the 'Weber Thesis'. Vienna and Munich. something is "a 'state' if and insofar as its administrative staff successfully upholds a claim on the monopoly of the legitimate use of violence in the enforcement of its order. and later worked at Freiburg. mada ne u tom obimu kao što je slučaj sa interesnim grupama. In this work. Otuda države članice EU iskazuju sve veći interes u pravcu pomjeranja svog utjecaja sa nacionalnog nivoa donošenja odluka ka procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na process donošenja odluka na nivou EU. Weber argued that religion was one of the non-exclusive reasons for the different ways the cultures of the Occident and the Orient have developed. being an advisor to Germany's negotiators at the Treaty of Versailles and to the commission charged with drafting the Weimar Constitution. Martin's Press. sa čime institucije EU kreiraju mogućnost sopstvenog snažnog utjecaja ne samo na odnose između različitih društvenih i politčkih grupa i pojedinaca unutra EU već isto tako i unutar samih država-članica. veoma je značajno analizirati organizaciju poslovnih interesa u pojedinim sektorima te njihov interakcijski odnos i njihov utjecaj na javnu politiku na nacionalnom i evropskom nivou. oni nastoje utjecati 498 na donošenje odluka u institucijama EU u korist svojih klijenata. informiranost o djelovanju institucija i pravila po kojima postupaju institucije EU. u za to predviđenim procedurama. 46Maximilian Carl Emil Weber (21 April 1864 .. 47Među najpoznatije međusektorske grupe spadaju: UNICE (Union of Industrial and Employers' Confederations of Europe). which began his work in the sociology of religion. Politika pravne i monetarne regulacije na nivou EU ima snažan utjecaj na poresku politiku. He began his career at the University of Berlin. led to the development of capitalism..14 June 1920) was a German political economist and sociologist who was considered one of the founders of the modern study of sociology and public administration. St. He was influential in contemporary German politics. Weber defined European an entity which claims a monopoly on the legitimate use of physical force. te na vođenje vanjske i odbrambene politike država-članica. ERT (The European Round Table of Industrialists). te posjedovanje znanja iz određenih oblasti. INC. 46 Kako posebno veliki utjecaj na donošenje odluka u institucijama EU imaju grupe koje djeluju na evropskom i panevropskom nivou koje zastupaju interese velikih korporacija i čitavih industrijskih sektora. a definition that became pivotal to the study of modern Western York. danas donosi ili se odobrava skoro preko 80% svih pravnih ili poslovnih pravila kojima se reguliraju ovi odnosi u EU. but its legitimacy derived from the state. (1997). kao i prikupljanjem odgovarajućih podataka. dobru informiranost o interesima političke birokratije EU. kad i kako. Representing Interests in the the state as Union. koji često istupaju sa zajedničkom platformom pred Komisijom EU. this did not mean only public force could be used. Koristeći svoje kontakte. p5 political science. 99 Ovo je posebno značajno ako se ima u vidu da se kroz mrežu institucija EU."^ According to Weber. bureaucracy and the rational-legal state in the West. In another major work. što značajno utječe na distribuciju moći\ između država-članica EU i na autoritativnu alokaciju vrijednosti unutar tih država sa čime se umnogome determinira ko će dobit šta. the state was to be the source of legitimacy for any use of violence: if the police and the military were its main instruments.[I] His most famous work is his essay The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism. AMCHAM-EU (The EU Committee of the American Chamber of Commerce) . and stressed importance of particular characteristics of ascetic Stern A. supranacionalne birokratske mreže i velikih transnaciormlnih korporacija. politiku migracije stanovništva. U istraživanju modela kreiranja utjecaja na procese donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. kroz njihovo djelovanje stvara se novi moćni triangularni savez između nacionalnih vladajućih elita. u procesu donošenja odluka u institucijama EU imaju i komercijalni lobisti (lobbyists) koji zastupaju interese svojih klijenata. čime EU sve više utiče na determiniranje moći unutar državačlanica i na njihove međusobne odnose.sile. Brussels Protestantism(1994). Heidelberg. Private forces (as in private security) could be used. He said. 47 Veliki značaj. Max Weber said in Politics as a Vocation that a necessary condition of an entity being a state is that retains such a monopoly.. New Justin Greenwood Politics as a Vocation. which Lobbying in Europe After Maastricht.

As a result. u okviru kojeg se ne ukida već samo transformira terirorijalni koncept suvereniteta i politički sistem države-nacije ka institucionalnom konceptu suvereniteta i virtualnom političkom sistemu EU na supranacionalnoj ravni. koji participiraju u donošenju legislature i u kreiranju politike EU. koji se realizira na više specifičnih načina. Vlade država članica EU predlažu svoje članove Komisije i kolektivno imenuju Predsjednika Komisije EU. što njegove odluke čini znatno koherentnijim i više vjerovatnim da će biti realizirane. institutions in Brussels. sa čime se zapravo kroz proces integracije stvara jedan novi kompleksan politički sistem EU. Komisija kao centralno tijelo evropskih integracionih procesa ima inicijativnu.To pomjeranje fokusa nacionalne države sa procesa donošenja odluka na nacionalom nivou ka mogućnostimA sopstvenog utjecaja na proces donošenje odluka na suprancaionalnom nivou čini EU sve više međunarodnomorganizacijom sa teritorijalnim fokusom što EU čini znatno različitom od klasičnog tipa međunarodne organizacije kao što su UN. Uz to Komisiji pripada i izvršna funkcija u EU što je dovodi u bliske odnose suradnje i kooperacije sa Vijećem Ministara. stim što svaka država ima pravo veta u ovom tijelu EU. Također svaka država-članica nominuje svoga člana Komsije EU. mada svakoj državi s obzirom na veličinu njenog stanovništva u većinskom-kvalificiranom obliku glasanja pripada različita kvota glasova. Ovaj proces transformacije suvereniteta i političkog sistema države-nacije odražava novi odnos na relaciji interesa pojedinca i zajednice (građanin-država-EU kao zajednica) što čini triangularnu determinantu EU kao novog političkog sistema. Komisija je komponirana kao neka vrsta "političkog koledža" koji se sastoji od Komisionara i od biroa od 36 generalnih direktora (directoregenerals) i od administrativnog servisa. koja potom imenuje svoje predstavnike u pojedine institucije EU. unlike other international organizations. kao npr. within the various departments in national governments. in bilateral meetings between governments. Vijeće ministara EU kroz sistem većinskog-kvalificiranog glasanja donosi odluke. a time i ostvarivanje interesa njenih građana u EU. u Vijeće ministara EU.48 Uz to vlade zemalja članica EU kroz proces kolektivnog prihvatanja predloženog sastava Komisije i njenog Predsjednika ostaruju znatan utjecaj na kreiranje politike EU. Politički sistem EU visoko je decentaliziran i kreiran je na principu dobrovoljno preuzetih obaveza država-članica EU kao i dobrovoljno preuzetih obaveza od strane njenih građana. Vijeće ministara ima i legislativnu i izvršnu funkciju. 30 . nadzornu i implementacionu funkciju u procesu realizacije politike koja je prihvaćena od strane država/članica EU kroz odluke Vijća ministara. Garanciju sprovođenja ovih dobrovoljno preuzetih obaveza garantira administrativni i pravni sistem država članica. and between private interests and governmental officials in Brussels and at the national level. EU business is conducted in multiple settings on virtually every day of the year 48Vijeće ministara EU radi kao skup vlada država/članica EU i organizirano je u formi zajedničkog rada više sektorskih vijeća u kojima nacionalni ministri država/članica donose odluke na principu jednakosti izmedju država Članica EU bez obzira na njihovu veličinu (mogućnost upotrebe prava veta). Građani EU svoje zahtjeve prema političkom sistemu EU ostvaruju prije svega kroz nacionalne izbore u kojima biraju predstavnke nacionalnog parlamenta koji potom bira nacionalnu vladu. Dakako. between national governments and Brussels.

politika ravnomjernog regionalnog razvoja. The EP can also amend the EU budget. business associations. usluga. the Council working groups. 51EU citizens gain most of their information about EU policies and the EU's governmental processes from national newspapers. and usually seek to return to the partypolitical fray. U političkom okruženju u kojem ne postoji ni jedna centralna institucija koja bi se mogla odrediti kao centralna vlada u visoko diversižiciranom i kompleksnom procesu donošenju odluka. and how these should be 'spun* in the national setting. 51 Kroz djelovanje vlasti evropske monetarne unije i evropske centralne banke (European Central Bank ECB) građani EU također su u mogućnosti ostvariti svoje interesne zahtjeve kroz politički sistem EU. odnosno ko upravlja sa EU. čiji su oni članovi i koje zastupaju njihove interese. National parties compete for national governmental office. European Commissioners are also partisan politicians: they have spent their careers in national party organizations.these are rules on . and it votes on the Council nomination for the Commission president and the full Commission college (the investiture procedure). such as farmers and some business groups. Regulatory policies . zajednička imigraciona politika. This is the same in the EU as in any democratic system. politika razvoja i istraživanja.4 Alokacija političke moći u EU Centralno pitanje koje se postavlja kada se raspravlja o političkom sisterria EU. Consequently. te politika sudske saradnje i evropskog državljanstva. The EP scrutinizes the exercise of executive powers by the Commission and the Council. Kroz institucionalni sistem EU kreira se zajednička regulativna politika EU na polju slobodnog protoka dobara. such as trade unions. to jeste pitanje ko kontrolira političke procese. and like-minded interest groups in different member states club together to lobby the Commission. politika harmonizacije nacionalnih standarda. ovo pitanje je isuviše kompleksno za simplificiran odgovor. interesne grupe i pojednici. kapitala. These organizations are formed to promote or protect the interest of their members in the political process. and the EP. radio and television rather than any European media channels. In addition. politika zajedničkih standarda ekonomskih. ekološka i socijalna politka. jeste pitanje alokacije moći u EU. Interest groups also give funds to political parties to represent their views in national and EU politics. National interest groups lobby national governments or approach the EU institutions directly. zajednička politika konkurencije. And. the national media tend to be focused on national government and politics rather than on European-level politics. Political parties have influence in each of the EU institutions. owe their positions to nomination and support from national party leaders. and has the power to throw out the Commission with a vote of censure. u kojem interaktivno učestvuju brojne supranacionalne i nacionalne institucije. In each policy area. političkih i socijalnih prava građana državačlanica EU. 52These institutions produce five types of policy outputs: 1. are able to circumvent the filtering of EU information by national elites.Drugi kanal ostvarivanja interesa u okviru političkog sistema EU. in the main party families. who are chosen in European-wide elections every five years. the party organizations in each member state and in the EU institutions are linked through the 'transnational party federations'. Također participirajući u postupcima pred EJC građani država članica učestvuju u kreiranju i jačanju legislature EU stvarajući time nove mogućnosti za realizaciju svojih interesnih zahtjeva. The EP is composed of 626 MEPs. neposrednog biranja članova Parlamenta EU kao i preko 49 50 participacije pojedinih političkih partija i interesnih grupa u političkim procesima u EU. Ono čime se 49Members of the EP (MEPs) are elected on (national) party platforms and farm 'party groups' in the EP. makroekonomska politika. consumer groups and environmentalist groups. to structure political organization and competition in the Parliament. građani realiziraju preko tzv. Only social groups who have direct contacts to the EU institutions. The EP has various powers of legislative consultation. 50Interest groups are voluntary associations of individual citizens. public office-holders and representatives from interest groups form 'policy networks' to thrash out policy compromises. national elites are the main 'gatekeepers' of EU news: deciding which information is important.52 6. and the winners of this competition are represented in the Council. amendment and veto under the EU's legislative procedures. zajednička politika agrarnog razvoja.

socijalne politike. Ako se ima u vidu stalno proširenje članstva EU. međunacionalnom (kooperacija između vlada država članica u procesu donošenja odluka) i nacionalnom nivou (kada države-članice zadržavaju proces donošenja odluka pod svojom jurisdikcijom po određenim pitanjima). Međutim. koje svoje nacionalne interese i jačanje pozicije u odnosima sa trećim zemljama. zajedničke valute. više je posljedica interesa država-članica EU. 2.these are rules to extend and protect the economic. Oxford University Press. 4. nije posljedica autothonog jačanja supranacionalnih institucija. police and judicial cooperation. centralno pitanje ko upravlja EU ostaje i dalje bez jasnog odgovora. which involve the harmonization of many national production standards. William Wallace and Mark A. Ovo dualno proširenje supranacionalnog institucionalnog i terirorijalnog suvereniteta. dobija konstantu permanentnog institucionalng proširenja i rasta moći. 54Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). Policy-Making in the European Union. kao što to notificiraju predstavnici neo-institucionalističke teorije. 54 Međutim. Expenditure policies . external economic relations. kao institucija neke supranacionalne vlade koja se pojavljuje na horizntima evropskih integracija. common asylum and immigration policies. New York. and include cooperation in the field of justice and home affairs. Foreign policies . while the Council pursues exchange rate policy and the coordination and scrutiny of national tax and employment policies. nacionalne vlade država članica ostaju najznačajniji izvor institucionalne supranacionalne suverenosti EU. p491.these policies are pursued in Economic and Monetary Union. sa koncipiranjem zajedničke platforme saradnje između nacionalnih policijskih snaga i nacionalnih pravosudnih sistema država članica. such as environmental and social policies. and include trade policies. Macroeconomic policies . Otuda bez obzira na proširenje i jačanje nadležnosti supranacionalnih institucija. Pollack (2005). and include the Common Agricultural Policy. glavnu ulogu ima Komisija EU koja pokreće inicijativu za donošenje određenog akta u kooperativnoj proceduri koja se odvija u interakcijskom odnosu između EP i Vijeća EU. and common competition policies. pl48 32 . kao i sa uspostavljanjem platforme zajedničke vanjske politike. where the ECB manages the money supply and interest rate policy. and research and development policies. services. political and social rights of the citizens of the EU member states. 5. The European Union: How Does it Work?. and defence cooperation. the Common Foreign and Security Policy. intenzivno širenje modela donošenja odluka na supranacionalnom institucionalnom i terotorijalnom nivou EU. Oxford University Press. capital and persons in the single market. gdje Vijeće EU donosi odluke putem glasova kvalificirane većine. Helen Wallace. U procesu donošenja odluka gdje se zahtjeva koordinirana aktivnost državačlanica EU (međunacionalni ili intervladin nivo) Vijeće ministara EU dobija i 53the free movement of goods.these policies involve the transfer of resources through the EU budget from one social group or member state to another. 3. and the provisions for 'EU citizenship'.these are aimed at ensuring that the EU acts with a single voice on the world stage. brže i efektnije realiziraju na supranacionalnoj razini nego na nacionalnoj ravni. rast institucionalne supranacionalne jurisdikcije dobija i teritorijalnu dimenziju. sa uvođenjem autonomnosti evropske centralne banke (ECB). Citizen policies . Suprancionalne nadležnosti u okviru EU sa proširenjem na polje ekologije. Akti donijeti u ovoj proceduri direktno se primjenjuju na države-članice i automatski dobijaju višupravnu snagu u odnosu na pravne akte država-članica EU. 53 odnosno "sistem upravljanja bez vlade" (system of governance without a government). Oxford New York.većina autora slaže je to da je nesporno da EU predstavlja "sistem upravljanja bez države" (governance without statehood). socioeconomic and regional cohesion policies. U političkom sistemu EU donošenje odluka odvija se na supranacionalnom (transfer moći donošenja odluka sa nacionalnih na supranacionalne institucije). Pravno tumačenje i kontrola zakonitosti ovih akata direktno pripada ECJ. U procesu donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU.

što je uvjetovano procesom globalizacije.56 U kontekstu kompleksnosti odnosa između ova tri segmenta donošenja odluka (supranacionalni. s druge strane. The increased use of this method encourage us to be somewhat agnostic about how far European integration has transformed or will transform European politics. U ovom procesu kreiranja politike EU. and policies made at each of these levels". there exists no inexorable trend to more and mored supranational governance. New York. (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). Ovo njihovo izvorno pravo proističe iz moći koja je verificirana kroz neposredne izbore vlada država članica. s jedne strane. kao što su bile konferencije Mastrihtu. The European Union: How Does it Work?. national and supranational. države članice monopoliziraju svoju ulogu i to kako u određivanju politike tako i u procesu donošenja odluka. new kinds of policy network are emerging which link together different kinds of actor: administrative and political. pl48-150) 56 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). public and private. The European Union: How Does it Work?. These networks act as bridges between natonal. and between national and EU policies. Uloga ECJ u kontroli zakonitosti ovih akata je također reducirana. Vijeće ministara EU odlučuje na principu jednoglasnosti. EU. proces odlučivanja u EU ostaje stisnut između zahtjeva država članica da i dalje zadrže visok stupanj moći utjecaja na donošenje odluka na nacionalnoj razini.55 U procesu donošenja odluka na nacionalnoj razini. Oxford University Press. samo države mogu da odluče da li će i kada prihvatiti međunarodne norme. Otuda po pravilu slijedi visok stupanj marginalizacije institucija EU u procesu kreiranja politike i donošenja odluka na međuvladinim konferencijama. Uloga EP je također reducirana samo na pravo biti konsoltiran od strane Vijeća ministara EU. kada su izvršene značajne promjene tzv. U ovom procesu donošenja odluka pojavljuje se veliki skepticizam o EU kao političkom sistemu. and international institutions.izvršnu i zakonodavnu funkciju. arguably. To be sure. The point is that. particularly ones arising from globalization and increasing interdependence between states. Samo države posjeduju legitimnu moć mijenjanja i ratificiranja ugovora. On this reading. the EU's policy process reflects underlying changes in political and economic relationship across Europe. Oxford University Press. internacionalni i nacionalni segment). u kojoj države članice imaju interes istupati pod imenom EU i sa jedinstvenim stavom na 55"The EU is a sources of networked governance when it employs the coordination method. pl50) . dok je uloga Komisije znamo reducirana (u ovoj proceduri Komisija nema pravo pokretanja inicijative donošenja zakonskih akata). New York. osnivačkih ugovora. Amsterdamu i Nici. i njihovog interesa za međusobnom kooperacijom i kompromisom na supranacionalnom nivou. But national and EU policy processes and institutions remain formally distinc from one another (if they are very much linked in practice.

and gradually a new political outlook emerges to support such changes. few contemporary theorists try to set out a systematic conceptual framework for linking the study of the EU political system to the study of government. . odnosno sa jednim glasom u međunarodnoj areni. In both cases. and social norms). politics and policy-making in all political systems. 59 According to neofunctionalists. neorealistička škola ističe u prvi plan interese i aktivnosti država članica EU. West European ■ Politics. political parties and interest groups) rather than as a result of the power of institutions and political structures (such as constitutions. which has tended to seek 'grand theories' of European integration rather than mid-level propositions about specific elements of the EU policy process. 1970). Robert Michels.58 Neo-funkcionalistička teorija posmatra evropske integracije kao procese koji su usmjereni ka specifičnim ciljevima čime se stvara novo okruženje u kojem se postavljeni ciljevi mogu ostvariti samo poduzimanjem daljih aktivnosti. U kontekstu ovog razumjevanja evropskih integracija. their perception of their political group and the European Parliament does in view of the fact that these institutions gradually become the most important source of benefits. političkih partija i interesnih grupa. koji je prvenstveno fokusiran na konceptu vlade. the 1980s and 1990s have seen a return to institutions: under the label of 'new institutionalism'. 58 European integration was creating a new 'polity' (for example Lindberg and Scheingold. političkih partija i političkog odlučivanja. što ih sve više gura bliže ka suprancionalnim institucijama kako bi bile u mogućnosti efektnije realizirati svoje interese. Naspram ne-funkcionalista. međunacionalni i nacionalni nivo). motives and actions of political actors (such as elites. such as bureaucracies.jedinstvenom tržištu. drugi ćefokusirati političke procese koji zauzmaju centralno mjesto u kreiranju političkog sistema.bureaucrats. they may seek access to political processes operating beyond the national level. In the neofunctionalist outlook. As discussed. The conceptual framework in this book is not the same as a single theoretical approach that explains everything about the EU.1994). gdje pretežno dominira uloga interesa elita. the leaders of political groups support policies enhancing integration not out of general principles or ideologies. Knut Wicksel. In the interwar period.57 Većina teoretičara priznaje da se kroz integracione procese u EU kreira jedan novi koncept političkog sistem. Lord Bryce and Max Weber first developed tools and categories to analyse political institutions. representative assemblies are supposed to deal with at least some areas of people's everyday life and to establish control over crucial sectors of governments more effectively than old-style national parliaments. a 'behavioural revolution' replaced this focus on the structural features of politics with 'methodological individualism' (Almond. trgovačke asocijacije. politics and policy-making. 1996). which tend to lack expertise and are remote from the central decision-making. This is a very different project to much theorizing about the EU. Ono što je značajno napomenuti kada je riječ o političkom sistemu EU to je. za neofunkcionaliste. when people like Woodrow Wilson. Glavna vukuća sila u ovom procesu. decision-making rules. In addition. da imajući u vidu trodimenzionalnost donošenja odluka u EU (supranacionalni. političke institucije dobijaju znatno veću ulogu u kreiranju politike na nivou EU nego što to imaju na nacionalnom nivou. parliaments and political parties. nije država već ne-državni akteri. The Study of the European Community: The challenge to comparative politics. 17(1). Nevertheless. an underlying argument in this book is that much can be learned if we simply apply these cross-systemic theories to the EU. korporacije i političke partije) koji u cilju realizacije svojih ekonomskih i poslovnih interesa inkliniraju integracijama na supranacionalnom evropskom nivou. brokratije. Tako dok će jedni slijediti klasični koncept institucija političkog sistema. Viola. Thankfully.59. Ono što se pojavljuje kao jedna od bitnih razlika u determiniranju političkog sistema EU je metodološke prirode. This new method sought to explain political outcomes as a result of the interests. the 'grand theories' of the political system died in the 1960s. The modern discipline dates from the end of the nineteenth century. (Donatella M. to be replaced by mid-level explanations of cross-systemic political processes. institutions and outcomes: the basics of modern political science Political science is the systematic study of the processes of government. Jean Monnet Working Papers in Comparative and International Politics) 34 . However. birača. these 'integration theories' are the intellectual precursors of any theory of EU politics (Simon Hix. but on the basis of advantages perceived in specific situations. U procesu evropske integracije neo-funkcionalisti polaze od koncepta društvenog interesa ne-državnih faktora (kao što su razna poslovna udruženja. However.. while MEPs' loyalties may not change fundamentally. voters. Tensions occur to transnationalize these groups. governments. 57 Actors. 1-30.

the EU governments remain the primary actors in the political system of the EU. and. Kako je nacionalni preferencijalni poredak država članica fleksibilan sistem. as in neo-functionalism and the liberal theory of IR. Vol.glavni cilj vlada zemalja članica je obezbijediti nacionalnu sigurnost i nacionalni suverenitet. these actors have economic interests and compete for these interests to be promoted by national governments in EU decision-making. EU policies are 'supplied' by intergovernmental bargains such as Treaty reforms and budgetary agreements. and institutional reforms as well as day-to-day policy" "Sometimes these models result in predictions similar to the liberal-intergovernmantalist view: for example. Back to Future: Instability in Europe After the Cold War. Vijeće ministara . Za razliku od prethodnih klasičnih pristupa ovaj teoretski pravac u fokus svoje analize stavlja dvostepenost u procesu odlučivanja u EU. each of which is grounded in one of the classic integration theories. U ovom kontekstu svaka država članica EU preferira ka sopstvenoj sigurnosti radije nego sigurnosti zajednice. pregovaranje među državama vodi radije ka pozitivnom (positive-sum outcomes') nego ka negativnom isključujućem (zero-sum outcomes) odnosu između njih. Nevertheless. Ovaj teoretski koncept akcent stavlja radije na ekonomske nego na geopolitičke interese država članica. 15. Ono što bi moglo biti karakteristično za ova tri razlčita pristupa definiranju procesa odlučivanja u EU je to da sva tri gledišta u određenju političkog sistema EU koriste metode opće teorije političkih nauka i političkih sistema u objašnjenju različitih aspekata stvaranja specifičnog političkog sistema EU. Mearsheimer. 1 (Summer 1990). no. Andrew & Nicolaïdis. contest). International Security. In the second stage. however.61 U prvom stepenu donošenja odluka u EU pažnja je fokusirana na zahtjeve koji dolaze od ekonomskih i socijalnh aktera iz država članica prema EU. In the first stage there is a 'demand' for EU policies from domestic economic and social actors. p50) 61Moravcsik. (John J. that states preferences vary across different issue areas (so a member state can be in favour of EU intervention in one policy area but opposed in another). što sugerira da je u procesu integracije apostrof stavljen na nacionalni interes. that state preferences are not fixed (because different groups can win the domestic political . Institutions'. Kalypso (1999) 'Explaining the Treaty of Amsterdam: Interests. Moravcsik argues that state preferences are driven by economic rather than geopolitical interests. koji bivaju promovirani preko nacionalnih vlada u procesu odlučivanja na nivou EU. U drugoj fazi odlučivanja fokus je stavljen na proces pregovaranja između vlada država-članica EU u procesu reforme ugovornog sistema i sporazuma o budžetu EU.60 U novije vrijeme pojavljuje se novi teoretski pristup sagledavanju prirode integracije EU. 5 8 Mada se u okviru ovog teoretskog pravca razvijaju različiti pristupi određenju prirode odlučivanja u sistemu EU za njih je zajedničko shvatanje da je EU kompleksan politički sistem sa brojnim promjenljivim interesima država članica sa njihovim limitiranim utjecajem na suprancaionalne institucije EU (Komisija. In contrast to the classic realist theory of IR. Journal of Common Market Studies 37 (1): 59-85. states are treated as unitary actors and the supranational institutions have a limited impact on final outcomes. As in intergovernmentalism. However. This threat of backsliding means that one democratic state can never be sure that another democratic state will not change its stripes and turn on it sometime in the future. that there are few short-term unintended consequences when the member state 62governments must decide by unanimity and have perfect information about each others' preferences and the preferences of the EU institutions (as in the reform of the EU Treaties in the Intergovernmental Conferences in the 1990s). and that inter-state bargaining can lead to positive-sum rather than simple zero-sum outcomes. rational choice institutionalist models can also produce explanations similar to the supranational governance view: for example. that outcomes are controlled by the supranational . it is not possible for even liberal democracies to transcend anarchy". "Liberal-intergovernmentalism divides the EU decision process into two stages. sa čimedezintegracioni procesi unutar EU predstavljaju uvjek latentnu opasnost po opstanak i dalji razvoj zajednice. Influence. Lamentably.62 60"The possibility always exists that a democracy will revert to an authoritarian state. što pojačava interes svake države-članice EU obezbijediti uvjete sopstvenog preživljavanja. Liberal démocraties must therefore worry about relative power among themselves. which is tantamount to saying that each has an incentive to consider aggression against the other to forestall future trouble. Evropski sud pravde) ko^e imaju značajan nezavisan utjecaj na rezultate institucionalnog odlučivanja u EU. in this interpretation.

For example. Unfortunately. where competences are divided along functional rather than jurisdictional lines -with different roles for the centre and states within each policy area (such as setting the broad 64policy goals by the centre and the policy details by the states) . under all constitutional designs. socialists usually prefer regulatory and fiscal policies to be centralised (to allow for income redistribution and. The rational choice-institutionalist approach also aims for parsimony over extensiveness: with some simple assumptions applied to a limited set of empirical cases.U procesu određenja prirode integracionih procesa veoma značajno mjesto pripada pitanju distribucije političkih kapaciteta u političkom sistemu EU. and there is independent judicial review of competence disputes. U razmatranju ovog pitanja potrebno je imati u vidu da su jedni kapaciteti političke moći odlučivanja distribuirani na nivou odgovarajućih supranacionalnih institucija." 63"For example. Policies where state decisions could have a negative impact on a neighbouring state (an 'externality'). this theory seems less able to explain the more complex environment of day-to-day politics in the EU. this approach tries to understand precisely under what conditions these two opposing outcomes are likely to occur. rather than seeing EU politics as either controlled by the governments or the EU institutions. For example. In other words.63 Specifičnosti političkog sistema EU čine da se ova distribucija političkih kapaciteta pojavljuje kao rezultat pravne i političke nagodbe između aktera sa različitim političkim ciljevima i pozicijama u okviru integracionih procesa. sa osnovnim ciljem da se proizvede najbolji mogući rezultat po pitanju koje se reguliše.64 6. Policies where preferences are homogeneous across citizens in different localities.there are less constraints on the expansion of central authority. odbrane i bezbjednosti predominantno zadržava na državnom nivou. the power of the different theories can only be judged where they produce clearly identifiable and opposing sets of predictions about the same empirical phenomenon. The subsequent reforms (in the Amsterdam and Nice Treaties and even in the draft Constitution agreed by the Convention on the Future of Europe and the 2003 Intergovernmental Conference) have not altered the settlement substantially. As a result. the states are more protected against 'drift' to the centre. such as basic social and civil rights. the draft Constitution proposed by the Convention would set up a 'catalogue of competences' which would further constitutionalist the settlement: with a separation between exclusive competences of the EU (for the establishment the market). and the long-term tend in all multi-level political systems has been policy centralization" "This settlement was already established by the Single European Act. shared competences between the EU and the member states (mainly for the regulation of the market). dok su drugi distribuirani na državnom nivou drzava/članica. some constitutional allocations of competence are more rigid than others. are best dealt with at the centre. despite the widely held perception that the EU is a 'moving target'.5. While the supranational-governance approach uses a more complex set of assumptions and seems more able to explain a broader set of policy outcomes from the EU system and the long-term trajectory of the EU. Parliament or Court or when there is incomplete information in the policy process. 'coordination competences' (covering macro-economic policies. and exclusive competences of the member states (in most areas of taxation and expenditure). whereas economic liberals prefer strong checks and balances on the exercise of these policies by the central government. But. dok se distribucija odlučivanja po pitanju unutarnje i vanjske politike. Hence. kao i u vanjskoj tržišnoj politici sa trećim zemljama odvija predominantno na nivou EU. could perhaps be dealt with at the centre. the abolition of internal trade barriers can only be tackled at the centre of an internal market is to be created. where the competences of the centre and the states is clearly specified. interior affairs." "For example. as it is in a many areas of social science. the division of competences is never completely fixed." "For example. with some minor amendments in the Maastricht Treaty. Od teritorijalnog ka institucionalnom suverenitetu institutions rather than the member states when agenda-setting is in the hands of the Commission. In addition. and from these assumptions produces a rather persuasive explanation of the major 'history making' bargains. Alternatively. This may seem a rather arcane debate. Nevertheless. such as environmental standards or product standards. the liberalintergovernmental theory uses some simple assumptions." 36 . and seems good at predicting outcomes where rules are fixed and information is complete. this is rare in EU politics. the opposite is in fact the case. and foreign policies). with the permanent process of institutional reform. politici jedinstvenog tržišta. Onošto je karakteristično za distribuciju kapaciteta odlučivanja u okviru evropskih integracionih procesa je to da se alokacija moći u monetarnoj politici. central value allocation).

66 Imajući u vidu da se većina značajnijh regulativnih pravila na evropskom nivou donosi kvalificiranom većinom. as with most welfare expidenture programmes. evropskih supranacionalnih institucija i subnacionalnih subjekata kao što su interesne i političke grupe koje svoj identitet radije vezuju za kompleks zajedničkih interesa koji se efektnije realiziraju na nadnacionalnoj nego na nacionalnoj ravni. no. . Goetz and Simon Hix . vol. Kao i u prošlosti. ekonomskih. regulacije rada i privatizacije. But. the everagefor European Studies Working Papers Series 52.Proces evropske integracije našao seje u fokusu mnogih znanstvenih disciplina počev od političkih. sa čime transfer ovih odluka u nacionalne sisteme država članica ima više šansi biti implementiran na razini država članica EU. usluga. October 2000. 3. fokus znanstvenog interese prvenstveno je bio lociran na interese država sa težnjom uspostavljanja dominacij e nad evropskim kontinentom kao j edinstvenom ekonomskom. Kroz eliminaciju tehničkih. mada budžet EU može u određenim slučajevima imati veoma značajan indirektni redistibucioni utjecaj na države-člance. Governance in the EU. donose se na nadnacionalnoj evropskoj ravni kroz procese harmonizacije nacionalnih standarda i kroz transformaciju legislative EU u nacionalne pravne sisteme država članca. tehnološke. radije kroz zajedničkeinteresne i političke programe nego kroz sopstvene nacionalno-državne institucije. više od 80% svih pravnih propisa i pravila kojima se regulira proizvodnja. scientists. Tako na pimjer u zajedničkoj agrarnoj politici (Common Agricultural Policy CAP) i u ekonomskoj i monetarnoj uniji (EMU). kapitala i rada. pravnih. Marks et al. moneternei komercijalne moći i ostvarivanja interesa država članica na evropskom nivou. the cost of EU redistributional policies are diffuse (shared between all European texpayers). Why the the cost of CAP t to individual consumers and taxpayers may be less than &5 per week. pa sve do psiholoških i scioloških znanosti. EU ima moćni utjecaj na «This is particularly the case in the area of the Commn Agricultular Policy (CAP) which consumes over 50% of the EU budget. političkih partija i elita koje nastoje realizirati svoje interese na supranacionalnom nivou. institucije EU nemaju neku izrazitu moć materijalnog utjecaja. tako i u sadašnjim vremenima. Similarly. današnji fokus integracionih evropskih procesa pomjeren je sa vojnog aspekta dominacije ka institucionalnom aspektu integracije kroz izgradnju zajedničkih institucija kao instrumenta realizacije ekonomske. kao instrumenta teritorijalne integracije. u novije vrijeme ovaj aspekt pomjeranja fokusa evropskih integracija dobija jednu novu dimenziju koja se sve više manifestira u pomjeranju fokusa opservacije sa birokracije nacionalne države ka interesnim grupama. Harvardhis annual income from Domestic Politics. or European-level NGOs» (Klaus H.65 Ti zajednički nadnacionalni interesi najčešće se susreću u području tržišne regulacije. cent of annual GDP.27 % od ukupnog društvenog proizvoda (Gross Domestic Product -GDP) država članica. Whereas European Community Strengthens the State: International Cooperation and 65Andrew Moravscik. koja su se prvenstveno oslanjala na posjedovanje dominirajuće vojne sile. Za razliku od prethnodnih nastojanja integriranja Evrope. Center European farmer receives a considerable proportion of University. neki teoretičari stižu do određenja EU kao specifičnog političkog sistema kao triangularnog odnosa između nacionalnih država članica EU. Sa budžetom od 1. Basically. političkim partijama i elitama čiji se interesi po pravilu ne identificiraju uvijek sa interesima nacionalnih državnih birokracija. whereas the benefits are concentrated (on farmers. fiskalnih i fizičkih barijera slobodnom kretanju dobara. odluke EU se mogu posmatrati više kao rezultat sinkroniziranih interesa državaclanica EU nego kao nezavisne odluke suverenih supranacionalnih institucija. Kroz analizu izgradnje zajedničkih institucija i djelovanja nacionalnih interesnih grupa. p5. West European Politics. for the beneficiary regions. London: Sage these founds can account fora as much as ten per 1996 regional development. čemu obično prethodi dug period dogovaranja i usaglašavanja interesa participanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. the cost regional funds may be small compared to the sum of national expidenture on 66G. backward regions. European Integration and National Political Systems. geografskom i političkom prostoru. distribucija i razmjena dobara i usluga. 4. 1994 EU pursue. Također.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful