4. EVROPSKE INTEGRACIJE: MODIFIKACIJA GLOBALIZACIJE I NOVI DEMOKRATSKI IZAZOVI 4.1.

Uvodne napomene
Integraciju EU, dakako i razmatranje političkog sistema EU, nemoguće je promatrati i analizirati mimo općeg procesa globalizacije, koji se danas najčešće povezuje sa procesima tehnološkog razvoja i post-industrijske revolucije, koji se odvijaju prije svega u visokorazvijenim industrijaliziranim zemljama, sa moćnim utjecajima na ekonomsku, političku, kulturnu i pravnu tmasformaciju suvremene međunarodne zajednice. U ovim razmatranjima veoma je značajno istaći specifike evropskih integracija u odnosu na opći proces globalizacije, koji temeljem odredjuje proces evropskih integracija koje se samo pojavljuju kao regionalni aspekt globalnh integracionih procesa ali sa svim svojim specifičnostima, što i čini najvećim dijelom temetiku ovog rukopisa. Polovinom 1980s vladajuće elite u zemljama trećeg svijeta prihvataju doktrinu neoliberalnog razvoja, sa čime će redistributivni ekonomski programi bili zamjenjeni sa liberalizacijom i privatizacijom pod nadzorom Međunarodnog monetarnog fonda (International Monetary Fund -IMF). Javna potrošnja za obrazovanje, zdravstvenu zaštitu, socijalnu zaštitu stanovništva,... u ovim zemljama, dramatično je smanjena, što je znatno pomjerilo na marginu socijalnu ulogu države (welfare state) što će dovesti do eliminacije kolektivnih aspiracija zemalja u razvoju za konceptom zajedničkog razvoja zemalja tzv. Trećeg svijeta , koje sve više gube kolektivni politički identitet. Vladajuće elite u ovim zemljama rapidno napuštaju zajedničke kolektivne ciljeve nerazvijenih zemalja, okrećući se sve više ka saradnji sa stranim investitorima, međunarodnim institucijama i međunarodnim bankama.1 Traži se njihov novi politički identitet u pluralističkom institucionalizmu i demokraciji. Kako proces globalizacije stubokom mijenja globalnu ekonomsku i političku strukturu to nužno zahtjeva i nova pravna pravila i političke standarde, što duboko zadire u kulturni, vjerski i tradicionalni sistem vrijednosti svih naroda i država kreirajući nove kulturne i moralne standarde koji u povratnom utjecaju snažno modificiraju politički i pravni sustav država, dakako i EU. Fascinantni ekonomski i znanstveni utjecaj globalizacije, na kreiranje novih globalnih političkih, kulturnih i moralnih standarda, kao i globalnih pravnih pravila nije mogao proći bez snažnog utjecaja na procese ekonomske, političke i institucionalne integracije EU. Povezanost nauke, tehnologije, industrijskog i ekonomskog razvoja sa ekonomskim i političkim integracijama čini jedinstven kompaktan ekonomsko-socijalni proces koji danas čini EU ne samo političkim i pravnim fenomenom, već isto tako čini je jednim novim civilizacijskim i kulturnim konglomeratom koji pokazuje izvanredne sposobnosti fleksibilne unutarnje transformacije i fantastične mogućnosti institucionalnog preživljavanja, koji stalno vibrira na liniji između unutarnje institucionalne integracije i unutarnje političke dezintegracije.

1 Haris N., The End of the Third World, Harmondsworth, Pinguin 1987. 242
1

Taj novi ekonomski i politički organizam koji nastaje na novim oblicima pravne i institucionalne integracije, apsorbira brojne tekovine političkih i pravnih sistema naroda i država koji čine EU danas, regenerirajući na taj način bogatu zaostavštinu kultura i tradicija velikih civilizacija, čiji su sastavni dio bile države članice EU, ili koji su jednostavno samo kroz historiju bile u doticaju sa njima, sto EU čini otvorenom i demokratskom zajednicom, što i čini jedan od fundamentalnih preduvjeta njene sposobnosti za neprekidno samoregeneriranje.

4.2. Socijalne i političke vibracije evropskih integracija
Međutim, EU kao jedan od gravitacionh centara procesa globalizacije susreće se sa novim problemima i izazovima koji proističu iz sve vidljivijeg i sve šireg gapa između razvijenih i nerazvijenih, kao jednom od najvidljivijih posljedica globalizacije. Ovi problemi koji su prvenstveno posljedica nasljeđene prošlosti i neproporcionalne distribucije beneficija u procesu globalizacije, čine EU kao političku zajednicu unutar podjeljenom linijama koje diskretno distanciraju bogate od siromašnih, obrazovane od neobrazovanih, elite od marginaliziranih, obojene od bijelih, što unutarnje socijalne i političke okvire EU čini sve napregnutijim. Mada linije dioba između siromašnih i bogatih, elita i marginaliziranih, obrazovanih i neobrazovanih, obojenih i bijelih, što sve više dobija naznake nove unutarnje socijalne i političke stratifikacije u EU, nužno ne slijede međudržavna odnosno međunacionalna razgraničenja između država članica EU, ipak se u EU sve jasnije iscrtavaju linije unutarnjih podjela na bogatu i siromašnu EU, koje slijede unutarnju zakonistost socijalnih stratifikacija u procesu globalizacije,2 Prijemom novih država-članica u EU iz istočne Evrope3 stanovništvo EU je povećano za više od 100 miliona što je svakako imalo ogromnog utjecaja na promjenu socijalne, ekonomske i političke strukture EU. Imajući u vidu da su sve novoprimijene članice EU, prije ulaska u EU imale daleko niži standard življenja od prosječnog standarda EU 15-petnaestorice,4 ovaj socijalni gap zasigurno će obiti jedan od najtežih izazova i brana za realizaciju koncepta jedinstvenog socijalnog i političkog prostora i unutarnje socijalne kohezije EU. Čak kada bi stopa rasta u novoprimljenima zemljama članicama zadržala sadašnji brzi tempo rasta od 2% u odnosu na razvijene zemlje članice EU, siromaštvo u ovim zemljama u narednih 10 godina bilo bi još uvijek tri puta više nego u zemljama EU 15-storice.

2Recent Eurobarometer data show that Europeans see poverty as a widespread problem. Across the EU,
citizens feel that around 1 in 3 people (29%) in their area live in poverty and that 1 in 10 suffers extreme poverty. In all Member States, part of the population is subject to exclusion and deprivation, often facing limited access to basic services. 19% of children are at risk of poverty across the EU and 1 in 10 live in households where nobody works. Solidarity is a hallmark of the European Union. It is an intrinsic goal of European models of society and welfare that people should not be prevented from benefiting from and contributing to economic and social progress. Budding a more inclusive Europe is vital to achieving the European Union's goals of sustained economic growth, more and better jobs and greater social cohesion. The European process for social protection and social inclusion supports Member States in their drive for greater social cohesion in Europe through an open method of coordination. And over the period 2007-2013 some € 75 billion will be distributed from the European Social Fund to Member States and regions. The 2010 European Year will coincide with the conclusion of the EU's ten year strategy for growth and jobs. The actions undertaken during this European Year will reaffirm the initial political commitment of the EU at the start of the Lisbon strategy, in 2000, to making "a decisive impact on the eradication of poverty" by 2010. The European Year also launches a process that had been announced in the Social Agenda 2005-2010

3(Bugarska, Kipar, Češka, Estonija, Mađarska, Latvija, Litvanija. Malta, Poljska, Rumunija, Slovačka,
Slovenija (Bulgaria, Cyprus, Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Malta, Poland, Romania, Slovakia, Slovenia)

4Prije ulaska u EU Poljska je imala bruto-nacionalni proizvod (BNP) po glavi stanovnika 50% niži od
peosječnog BNP EU. BNP per capita u Bugarskoj, Latviji, Litviji i Rumuniji bio je niži za

2

Velike socijalne promjene koje nastaju sa proširenjem EU mogle bi imati velike političke konsekvence na dalji proces evropskih integracija. Ovo posebno ako se ima u vidu daje u Zajednici 15-orice samo 5% zaposlenih radilo je u poljoprivredi. Sa proširenjem EU taj procenat u nekim novim članicama EU kreće se između 19% (u Rumuniji) pa sve od 43% (u Poljskoj), što će imati velikog utjecaja na novu politiku Zajedničkog poljoprivrednog programa (Common Agricultural Programm CAP) EU, što bi opet moglo izazvati velike probleme za farmere u Francuskoj, Njemačkoj i Velikoj Britaniji, a otuda i političku tenziju između ovih zemalja i novoprimljenih članica EU. Otuda će budućnost evropskih integracija biti sve više praćena ne samo sa velikim socijalnim tenzijama već isto tako i sa političkim nesuglasnicama koje mogu imati veoma ozbiljne posljedice po dalji razvoj EU. Ova nova globalna i regionalna socijalna stratifikacija sve više u prvi plan postavlja novo pitanje: pitanje kulturnog i civilizacijskog identiteta EU, što danas izrasta u određujuće pitanje budućnosti evropskih integracija. Dramatične unutarnje socijalne podjele prijete više nego ikad do sada da zaustave ili čak razore evropske integracione procese. Sve izraženiji proces marginalizacije širokih socijalnih slojeva, nezaposlenost i bezperspektivnost marginaliziranih, posebno velikog broja imaigranata, kako iz zemalja Istočne Evrope koje su postale članice EU, tako i iz zemalja Magreba, Azije i Afrike, odakle tradicionalno dolazi veliki broj ekonomskih imigranata, dramatično prijeti reinkarnacijom nacionalizma, vjerske i rasne netrpeljivosti, što može imati pogubne posljedice na evropske ekonomske, političke i institucionalne integracije.5 Ostaje otvoreno pitanje kolikoće strukturalni fondovi EU biti u mogućnosti pomoći najsiromašnijim članicama EU, te da li će negativan trend redistribucije društvenog bogatstva dobiti novi pravac u EU. Prijeti li i EU novi globalni konflikt između „kulture dominacije i arogancije" i „kulture marginalizacije i straha" ostaje otvorenim pitanjem.4'8 Redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU između društvenih slojeva danas predstavlja određujući značaj za budućnost EU. Odgovarajući oblik redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU mogao bi biti odlučujući faktor za bržu, dublju i efektniju političku, ekonomsku, socijalnu i institucionalnu integraciju EU. Istovremeno ovaj proces bi mogao imati moćan utjecaj na proces globalne redistribucije bogatstva sa čime bi se efektno utjecalo na dramatičnu tenziju između siromašnih i bogatih koja prijeti novim globalnim konfliktom sa kataklizmičnim posljedicama. Socijalna sigurnost danas predstavlja temeljnu odrednicu daljih evropskih integracionih procesa. Otuda politika socijalne integracije EU danas čini glavni i određujući fokus daljeg razvoja EU kao globalnog faktora novog svjetskog poretka.

525% od BNP Članica EU, dok BNP per capita u Sloveniji i Cipru bio nešto viši, ali daleko ispod prosjeka
BNP članica EU. U novoprimljenim Članicama EU skoro 1/3 stnovništva živi na liniji siromaštva (koja se određuje u visini 50% od životnog standarda EU), dok samo u Bugarskoj preko 70% stanovništva ima standard ispod te linije. (David Piachaud, BBC News World Edition, March 29,2002, 20:04 GMT) The 2005 civil unrest in France of October and November was a series of riots and violent clashes, involving mainly the burning of cars and public buildings at night starting on October 27, 2005 in Clichy-sous-Bois. Events spread to poor housing projects (the cites HLM) in various parts of France. A state of emergency was declared on November 8, 2005. It was extended for three months on 16 November by the Parliament. The biggest riots since the May 1968 unrest were triggered by the accidental death of two teenagers, Zyed Benna and Bouna Traore, in Clichy-sous-Bois, a working-class commune in the eastern suburbs of Paris, who were chased by the police and tried to hide from the police in a power substation where they were electrocuted. On 16 November, the French parliament approved a three-month extension of the state of emergency (which ended on the 4 January 2006) aimed al curbing riots by urban youths. The Senate passed the extension - a day after a similar vote in the lower house. The laws allow local authorities to

Međutim. making use of the World Trade Organization's (WTO) dispute-settlement process". and the Senate by 202-125. u sva tri navedena segmenta integracije EU sučeljavaju se interesi svih paricipanta koji učestvuju u kreiranju evropskog integracionog prostora.. Modeli integracije EU Politiku integracije EU nužno je sagledavati u tri segmenta. (pravosuđe. i iznad svega krajnje fluidnim i neodređenim. Belgium and Germany. U drugom segmentu prvenstveno se kreira politika korektivne integracije koja se odnosi na korekciju utjecaja tržišta kako bi se limitirale nejednakosti između regija ili privrednih grana na zajedničkom tržišnom prostoru. odnosno država članica EU. 4. Zahvajujući integraciji EU. U multilateralnim pregovorima sa trećim zemljama.6 Posebno je značajno to da u procesima integracije EU države članice EU umnogome uspjevaju modificirati transformaciju sopstvene suverenosti uspjevajući pri tom zadržati kredibilitet svoga utjecaja u procesima ekonomske i političke integracije EU. čto je imalo velikog utjecaja na kreiranje režima međunarodne trgovine. Noting the signs of the French unrest throughout Europe. sa svim pratećim konsekvencama koje su gore navedene. obezbjediti visok stupanj zdravstvene i ekološke zaštite. Instances of mass unrest were also recorded in Denmark. U trećem segmentu integracije EU nalazi se kreiranje politike koja se prvenstveno odnosi na koncipiranje EU kao političke zajednice. (John Baylis and Steve Smith (2005). The roots of the turmoil are still firmly in place. which means it is altogether possible that the situation could occur again in the future. koje se mogu smatrati glavnim sudionicima evropskih 6impose curfews. Both states and firms are now subject to rules and regulations that go much further than anything that is available at the global scale. te tako zaštititi sopstveni ekonomski interes i interes sopstvenog stanovništva. The Globalization of World Politics.there is the growth of such a supranational polity. zemlje članice EU bile su u mogućnosti restriktirati djelovanje stranih MNCs. and a political community have been established. politički senzibilnim. it does not necessarily mean that the crisis is over. već kao regionalna integrirana zajednica. tržišne i komercijalne politike i konkurencije. ono što čini EU različitom od procesa globalne integracije.Međutim. države članice EU zadržale su mogućnost sopstvenog utjecaja na proces donošenja odluka EU. te kako bi se obezbjedio viši stupanj socijalne i ekonomske kohezivnosti. države članice EU ne suočavaju se direktno i pojedinačno sa velikim MNCs na svjetskim tržištima. but eventually an effective legal order. što se prije svega odnosi na pravnu regulaciju ekonomske liberalizacije. The lower house passed them by a 346-148 majority. vaštite standarda potrošača. U procesima evropskih integracija prije svega susreću se interesi država članica EU. Oxford University Press. prvenstveno MNCs iz USA. Indeed . a system of political rights and duties. Ova se politika kreira prvenstveno kroz kooperaciju između institucija EU i vlada država članica EU. uvesti sistem protekcionizma u cilju zaštite unutarnjeg tržišta. to get the USA to drop its increased steel tariffs. conduct house-to-house searches and ban public gatherings. in 2004. zajednički vanjski poslovi i sigurnost) sto se nalazi u direktnoj nadležnosti Vijeća ministara EU.3. koja ima veliku ulogu u zaštiti EU od negativnih posljedica globalizacije. što im daje daleko veću pregovaračku moć. "A 'success story' in this respect has been the EU's ability. pp590) 7". je specifičnost integracije EU. Prvi segment politike integracije EU široko je formuliran i biva kreiran na supranacionalnom nivou u okviru institucija EU i prvenstveno se odnosi na globalnu politiku regulacione integracije EU. Its development my have been led by the market. 7 Djelujući kroz supranacionalne institucije i preko jedinstvenog evropskog tržišta. many experts concluded that even though the violence has ended. što ovaj proces čini izuzetno kompleksnim. global environmental and social regulation receives much impetus from the political consensus among 4 .

zatvorska administracija. Budžet EU. since most of what is decided in Brussels is implemented or enforced actors who are only marginally connected to the EU policy process. pl39) Budžet EU u 2002 godini iznosio je 98. Parlament EU. sve intenzivnijoj kooperaciji između nacionalnih i supranacionalnih institucija. pp588-590)sa globalnim institucijama i njihovim birokratskim 8"Thus. politika pobačaja. dok je budžet federalne vlade Njemačke iznosio 250 milijardi EURA. što sve ima za posljedicu umanjenja efikasnosti legislatome moći EU. Između ovih participanata uspostavljaju se brojni institucionalni odnosi i odvijaju se brojni interaktivni kontakti koji mogu značajno utjecati na sadržinu donijetih odluka. with significiant variations between countries. Sud Pravde. što umnogome umanjuje značaj integrativne moći institucija EU. kao i Evropska Centralna Banka). kao i pojedinaca. što vodi sve intenzivnijoj suradnji između nacionalnih i supranacionalne birokratije. It thus comes as no surprise that the EU policy process has differentiated outcomes. Oni po pravilu svoju funkciju u EU doživljavaju kao proširenje svoje funkcije koju obavljaju u svojoj nacionalnoj državi.integracija. The European Union: How Does it Work?.) ostaju još uvijek pod direktnom kontrolom izvršenja sistema nacionalnih država. Still. Vijeće Evrope. and not because it simply dictates policies which actors elsewhere must obay. the EU is a crossroads where subnational. s jedne strane. Some never participate at all. in Europe and Beyond. supranational. zdravstvena zaštita. pomoć siromašnim. ovi autori smatraju da između integracije na supranacionalnom (EU) i nacionalnom nivou (države-članice EU) postoje znatne distinkcije. urbana regeneracija. The Globalization of World Politics. Nacionalni stranački lideri postaju istovremeno i članovi Parlamenta EU.)10 the EU member states". a Italije čak 389 miljardi Eura. što opet supranacionalne institucije EU čine manje efikasnim u procesu integracije EU.6 milijardi EURA. ostaje relativno mali u odnosu na nacionalne budžete država članica.9 S druge strane. ističe se velika razlika u efikasnosti implementacije donijete legislature na suprancionalnom i nacionalnom nivou. Oxford University Press. kreiranja i izvršenja odluka. i. national. velikih lobi grupa. The . ponzioni sistemi. edukacija. Ovaj proces nacionalne i supranacionalne birokratske sublimacije proširuje svoj utjecaj van EU kroz odnose strukturama. Posebno one oblasti koje direktno pogađaju socijalni status građana (tako npr. zbog odsustva direktnog oporezivanja na nivou Zajednice. Oxford University Press. (John Baylis and Steve Smith (2005). koji značajno utiču na kreiranje političkih i ekonomskih odnosa unutar evropskih integracionih procesa. and international policy 9making all intersect. i to prije svega po pitanju kreiranja budžeta. kao i interesi glavnih institucije EU (Komisija EU." (Elizabeth Bomberg and Aleksander 10Stubb (2003). sa čime je umnogome restriktirana moć djelovanja EU na polju supranacionalne integracije. Bez obzira na svu institucionalnu i funkcionalnu povezanost između država članica EU i institucija EU. Uz to veliki značaj imaju privatnih interesi poduzeća. nastojeći proširiti svoj nacionalni utjecaj na globalne procese. u slučaju legislature donijete na nivou EU procedura primjene je kompleksna i traje dug period.8 Većina autora u razmatranju politike integracije EU prave distinkciju između politike integracije EU na segmente koje se kristaliziraju na nivou EU i na one koje ostaju u nadležnosti nacionalnih vlada država članica. te po pitanju kompentencije u oblasti jurisdikcije. Brussels is an important political capital primarily because of its links to the other political capitals. Francuske 266. Vijeće ministara EU. socijalna zaštita i si. Također distinkcija između politike EU i politike država članica pravi se i u oblasti jurisdikcije. Tako npr. brojni nacionalni funkcioneri država članica istovremeno su i funkcioneri brojnih institucija u EU.Tako direktne kompentencije EU su kreirane na znatno užem polju jurisdikcije od jurisdikcije nacionalnih država članica. Dok se legislature na nacionalnom nivou država članica primjenjuje direktno. Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003).

Komisija ima pravnu moć donošenja regulative sa kojom se spriječava spajanja stranih firmi koje posluju na zajedničkom tržištu EU koje su podržavane sa subvencijama sopstvene države. kao stoje politika sigurnosti ili vanjske politike. Zbog tog značaja iskazana je potreba da se ovo pitanje riješi jednoobrazno na supranacionalnom nivou EU. viši stupanj slobode kretanja ljudi i kapitala na zajedničkom tržištu. ali i zbog visokog stupnja povezanosti u funkcioniranju nacionalnih institucija i institucija EU. Koncept regulativne integracije EU Mjere integracije EU prevashodno su koncentrirane na kreiranje zajedničkog tržišta preko ukidanja tržišnih barijera i provođenja regulatornih reformi. Oxford University Press. Regulacija tarifnog sistema sa zemljama koje nisu članice EU ima veoma značajan utjecaj na kreiranje zajedničke politike ekonomske integracije EU. U konceptu regulativne integracije posebno značajna funkcija u politici integracije EU pripada Komisiji EU koja ima sve prerogative regulacije i kontrole u oblasti konkurencije poduzeća na zajedničkom tržištu. gdje su države članice EU još uvijek manje senzibilne na zajedničku ekonomsku i monetarnu politiku nego kada je u pitanju vanjska politika i sigurnost. 4. skoro odlučujući utjecaj na mikroekonomske odnose i kretanja u zemljama članicama. kao i u eliminaciji monopol i stičke i oligopolističke politike. pi 17 6 . teško bi bilo prihvatiti ovaj metod kao odgovarajući metod za dostatno analiziranje politike EU. ovakav pristup izaziva mnoge poteškoće. Sve se više pojavljuje moćni pritisak samog stanovništva država članica da se "evropeiziraju" i one sfere politike koje su tradicionalno smatrane neprikosnovenim priuritetima nacionalnih vlada država članica.Zbog izuzetno visokog stupnja povezanosti procesa donošenja odluka na supranacionalnom i nacionalnom nivou. sa proširenjem zajedničkog tarifnog sistema i na usluge. Bez obzira na donekle smanjenu ulogu Komisije u ovoj komercijalnoj oblasti. po ovom ugovoru Komsija nema više prerogative za donošenje definitivnih odluka po pitanju položaja EU u svjetskoj trgovini što sada pripada državama članicama EU. Komisije i Parlamenta EU. How Does it Work?. stvara se sve snažnija interdinamika utjecaja između moći donošenja odluka na makroplanu i moći kompetencije na mikroplanu. utjecalo je i na poboljšanje životnog standarda samog stanovništva država članica EU. inicirajući na taj način konkurentsku utrku između poduzeća iz zemalja članica EU. Kako makroekonomska politika koja se predominantno formulira na supranacionalnom nivou. Jedna od najznačajnijih uloga supranacionalnih institucija u razvoju EU svakako se odvija u polju monetarne politike. ipak regulativna uloga ostaje na nivou Komisije EU. Mada u EU ostaje još uvijek jasna dinstinkcija između procesa donošenja ekonomskih i političkih mjera. Međutim. koje po ovom pitanju odlučuju kroz institucije EU. Ova pozicija Komisije je proširena sa ugovorom u Nici. Niže cijene i bolji kvalitet proizvoda i usluga. kako na političkom i pravnom tako i na ekonomskom i monetarnom planu. ima veliki. Otuda ova distinkcija između institucija EU i institucija država Članica EU u procesu sve intenzivnije međuzavisnosti postaje sva manje vidljiva i sve manje značajna.4. Stvaranjem zajedničke valute European Union. iz čega su proisticale brojne beneficije za države članice EU. odsustva jasno podijeljene legislativne nadležnosti i moći u donošenju odluka između Vijeća ministara EU. Još sa Rimskim ugovorima Komisija EU dobila je prerogative voditi međunarodne pregovore u ime EEZ po pitanju politike tarifnog sistema za proizvedena dobra.

12 Na ovom uzajamno uvjetovanom odnosu između supranacionalnog i nacionalnog nivoa razvoja EU izrasta posebna specifika prirode politike integracije EU koja dobija snažnu potporu stanovništva zemalja članica EU. pl24) Majone. G. The Eurosceptical Reader. sa čime su države članice de facto izgubile sopstvenu nezavisnu monetarnu politiku. Veliki broj radne snage koja je uposlena u poljoprivrednom sektoru u zemljama članicama EU i velika diskrapanca između prihoda u poljoprivrednom i drugim privrednim sektorima.13 4. sa ukidanjem monopoliziranog položaja poduzeća te sa standardizacijom pravila poslovanja na zajedničkom tržištu. Holmes (ed) 1996). dobara. the European Central Bank is mandated to privilege price stability and thereby avoid inflation. Međutim. The Regulatory State and its Legitimacy Problems. actor in economic policy-making. The European Union: How Does it Work?. sa uvođenjem zajedničkog tarifnog sistema. januar 2002) ECB preuzela je vođenje monetarne politike države članice EMU. usluga i rada. New York." (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). 13M.427 već isto tako. pojavila se je kao velika prijetnja integracionim procesima u EU. Oxford University Press. kao mjere suportiranja država članica u procesu njihovog prilagođavanja ekonomskim standardima EU. nor to social actors. It has not tailored its interest rate policy to the wishes of the members states. The ECB has become an important. Koncept korektivne integracije Koncept korektivne integracije uključuje prije svega mjere politike korekcije utjecaja tržišta u koje se ubrajaju mjere koje su poduzimaju u okviru zajedničke agrarne politike. mnogo šireg problema u integracionim procesima u EU. CAP-ima veoma značajnu ulogu u zaštiti evropske poljoprivrede. stoje omogućavalo stavljanje pod kontrolu javnog duga i potrošnje država članica evropske monetarne unije (EMU). Ova korektivna politika djelovanja tržišnih zakona u EU nije bila dizajnirana u pravcu podizanja produktivnosti u poljoprivredi. nerijetko može proizvesti brojne probleme u politici implementacije na nacionalnoj razini. government could try to give priority to job creation or 12alternatively to price stability. Uvođenjem EURO (1. mjere koje se poduzimaju u cilju reduciranja nejednakosti između regiona EU. pp 1-24. mjere kompenzacije vladama siromašnih zemalja članica EU u cilju brže ekonomske integracije. koja na indirektan način obezbjeđuje uvjete za efektnije dijelovanje države blagostanja (welfare state) na nacionalnom nivou. The Bank has been critized by some who would prefer it to adopt lower interest rates so as to stimulate the eurozone economy and hopefully create more flexible labour markets and liberalization of markets in general.5. ako ne i više. in the pre EMU era. and very independent. a što je vodilo rastu životnog standarda stanovništva. U okviru korektivne politike EU zajednička agrarna politika EU (Common Agricultural Policy -CAP) zauzima posebno značajno mjesto. West European Politics 22/1. (1999). kreiranjem EMU. "regulatoma integracija" koja se provodi na supranacionalnoj razini. sa ukidanjem tržišnih barijera. što često produkuje nesporazume između EU i država njenih Članica. 186-204 .11 Sa uvođenjem slobode kretanja kapitala. St Martin's Press. Now.(EURO) stvoreni su temeljni preduvjeti za razvoj koncepta zajedničkog razvoja monetarne politike što je podrazumjevalo kreiranje evropske centralne banke (European Central Bank -ECB). Da bi se ova opasnost izbjegla pojavila se je 11"For example. Ovakva politika rezultat je ne samo političkog kompromisa između industrijskih interesa Njemačke i poljoprivrednih interesa Francuske. politika integracije na razini EU dobija sve izraženiju "regulatornu funkciju". Držeći cijene poljoprivrednih proizvoda u EU višim od svjetskih cijena. što ovu politiku direktno čini sastavnim dijelom socijalne politike zemalja članica EU. već isključivo ka podizanju prihoda farmera koristeći subvencije iz budžeta EU.

Nejednakost u razvoju između zemalja članica i nejednakost između regiona u pojedinim državama članicama predstavlja jedan od najozbiljnjih problema kohezivnosti politike integracije EU. Specijalnog komiteta za poljoprivredu (Special Committee on Agriculture 1960). od strane poljoprivrednika. and 34 per cent (GDP at factor cost per active person." (Hellen Wallace.nužnosti suportiranja poljoprivrednog sektora. i nužnosti da se prihodi u ovom sektoru dovedu u približno istu ravan sa drugim privrednim sektorima u EU. pl25-26) "In 1970. the Germans government pushed for a restructuring of this policy area and the Commission introduced a radical reform proposal in 2002. Italy. The figure for the Netherlands. pl68. kontrola uvoza i podržavanje izvoza poljoprivrednih proizvoda od strane EU. The CAP has come to symbolize the very process of European integration and the path dependency which constrains it " (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). Razvijanje politike korektivne integracije posebno će doći do izražaja kroz usvajanje "Agenda 2000" sa kojom je predviđeno da se preko 200 milijardi EURA potroši u periodu od 2000. isto pitanje se je moralo naći na dnevnom redu odlučivanja Vijeća EU sa čime je moć Komisijeu ovoj oblasti bila reducirana. priprema sjednice Vijeća ministara poljoprivrede. te za 8 . Under the pressure of enlargement. Međutim. Ovo tijelo. 51 per cent. pomoć za proizvodnju i prodaju proizvoda. the income of a person employed in agriculture was equivalent to about 74 per cent of that for a person active in other sectors. prije svega USA.428 Politika korekcije tržišta kroz CAP verikalno je povezana kroz djelovanje mehanizma donošenja odluka na nacionalnoj i supranacionalnoj razini. Naime Vijeće EU je najveći dio svoje legislativne moći u regulaciji ovog pitanja delegiralo Komisiji. i s druge strane. 35 per cent. and Germany a respectively 61 per cent. Luxembourg. posebno značajan utjecaj nacionalnih vlada u kreiranju ove politike na supranacionalnom nivou ostvaren je kroz formiranje tzv. Ukoliko nije bila postignuta kvalificirana većina po nekom od pitanja. učinilo je djelovanje tržišnih zakona u ovom sektoru minimalnim. which had the most productive farming sector in west Europe. Ovlašćenja Parlamenta EU u ovoj oblasti ostala su dosta limitirana. William Wallace. Kako je Vijeće ministara glavna institucija kroz koju se donose zakonske regulative iz oblasti ove politike. The European Union: How Does it Work?. Uvođenjem ove korektivne politike u agrarni sektor rezultiralo je izbjegavanja opasnosti od blokade evropskih integracija. France. u rukama vlade zemalja članica ostala je moć utvrđivanja fiksnih cijena za pojedine proizvode. do 2006. ali pri tom namećući obavezu Komisiji da konsultira ovo tijelo koje je svoje odluke donosi putem kvalificirane većine. In Belgium. što je značilo zadržavanju moći donošenja odluka u ovoj oblasti u rukama država članica. koje čine civilni službenici iz država članica. 44 per cent. France was able to defend the status quo while Germany gave higher priority to issues other than CAP reform. But reform is extraordinarily difficult in this sector. obezbjeđenje politike zaštite evropske agrarne proizvodnje od produktivnije konkurentske proizvodnje u agrarnim sektorima trećih zemalja. Policy-Making in the European Union.) Glavni mehanizam politike korekcije tržišta u okviru poljoprivrednog sektora je regulacija cijena. i reprezentira nacionalne interese država članica. godine za podsticanje bržeg razvoja manje razvijenih regija u razvijenim zemljama članicama i siromašnih regije u siromašnim državama članicama (struktiralni fondovi). Oxford University Press. income disparity between the agricultural sector and the other sectors of the national economy was stil striking. Pollack (2005). Oxford University Press. Fiksne cijene proizvoda i odsustvo ekonomske konkurencije na tržištu poljoprivrednih proizvoda. s jedne strane. and Mark A. Uloga ovoga tijela posebno dobija na značaju prilikom donošenja odluka u Komisiji EU po pitanju poljoprivrede. "Typically.

innovation. innovation. 19The legislative package adopted by the EP on 4 July 2006 to support these priorities. controlling and evaluating the new cohesion policy. 81.44% will remain for European Territorial Cooperation." . kao i ruralnim regijama sa najvišim stupnjem transformacije tradicionalne poljoprivredne proizvodnje. and Mark A.6 billion to the cohesion policy for 2007-2013. Oxford University Press. the Commission issued the Community Strategic Guidelines to help national and regional authorities make the most efficient use of the EU money and to connect their programming with the Lisbon agenda (see EurActiv 17 July 2006). p221. 18In terms of financial resources.17 Pored ovih mjera podsticanja ravnomjernog ekonomskog regionalnog razvoja.18 Ovdje se prije svega ima u vidu ekološka zaštita okoliša. regulation on the European Regional Development Fund (ERDF): to fund projects on research.15 U postupku donošenja odluka o raspodjeli i trošenju sredstava ovih fondova interaktivno učestvuju regionalne. A regulation on the European Social Fund (ESF): to target projects for employment. William Wallace. nacionalane i supranacionalne institucije EU. most beneficiaries of the cohesion policy are now located in 17central and eastern Europe (see table: Breakdown of Community aid to the new Member States 20042006). the European grouping of cross-border co-operation (EGCC): for cross-border projects. u politici kohezivne integracije EU sve veći se značaj pridaje socijalnoj regulaciji i efektu socijalne regulacije na dosezanje višeg stupnja ekonomske i političke kohezije Zajednice.. Ireland (26. comprises one general and four specific regulations: The genera) regulation: common rules in programming. pi27) 1 (Hellen Wallace. entrepreneurship. On 15 July 2004.9%). the Commission proposed a new legislative package in order to concentrate Structural and Cohesion funds spending on Lisbon (innovation. 15. regijama gdje je zabilježen pad industrijske proizvodnje i porast nezaposlenosti. Before enlargement.7%). Policy-Making in the European Union.7% of that amount will serve Convergence regions. Against this backdrop. plus Greece and Portugal). Complementing the regulations. dok države članice mogu donositi dodatne mjere zaštite ili ostati na nivou predloženih standarda zaštite na supranacionalnom nivou.16 Ovaj problem posebnodolazi do izražaja u procesu proširivanja članstva EU stvarajući ne samo ekonomske već isto tako političke i socijalne poteškoće u procesu evropskih integracija. managing. A regulation on a new instrument.2%). the Union has invested around €480 billion in the 'less favoured' regions since 1988.g. the European Council on 17 December 2005 allocated €307. 2004) called for a major overhaul of the cohesion policy in the context of the 2007-2013 budgetary debate. quality and productivity at work and social inclusion . the development gap between regions has doubled.podsticaj bržeg razvoja najsiromašnijih zemalja članica EU (kohezivni fond). Italy (Mezzogiorno . zaštita potrošača. Both the Council and the European Parliament came to an agreement on the controversial reform in June/July 2006 (see EurActiv 4 July 2006). Through three and soon four generations of Structural Funds programmes. With the accession often new member states in 2004.17.4%) and Spain (14. infrastructure in the least developed regions. zatim ka regijama gdje je zabilježen najviši stupanj industrijskih promjena koje su zahtjevale visok stupanj prekvalifikacije radnika.6%). 2 Cohesion policy was enshrined in the Treaties with the adoption of the Single European Act (1986). bringing many former recipients above the 75% threshold. Regulativna funkcija kreiranja standarda zaštite u ovim oblastima u principu se kreira na supranacionalnom nivou. The document calls for investments in knowledge and information society. zaštita na radu radnika.in line with the European Employment Strategy. jobs) and Gothenburg (sustainable development) goals. emphasis added on environmental and accessibility issues.8% will go to regions eligible under the Competitiveness priority. and on the "partnership principle" that governs the whole policy. growth. the main beneficiaries were Greece (42.7%). the ten new member states. the environment and "creating more and better jobs. It is built on the assumption that redistribution between richer and poorer regions in Europe is needed in order to balance out the effects of further economic integration. Pollack (2005). As a result.14 Najveći dio sredstava iz ovih fondova usmjerenje ka onim regijama čiji je per capita ukupnog nacionalnog dohotka ispod 75% od prosjeka EU.. Da bi se ovaj problem reducirao EU uvodi posebne mjere koje zbog svoga značaja za dalji razvoj integracije dobijaju naznake permanentnosti politike EU. the Third Report on Economic and Social Cohesion (see EurActiv 19 Feb. risk prevention.19 14 15 16 0 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). The European Union: How Does it Work?. the new East German 'Lander' (18. and 2. Oxford University Press. Portugal (35. A regulation on the Cohesion Fund: to invest in environmental projects and trans-European networks in member states with a GNP of less than 90% of the Community average National income (e. zaštita jednakosti polova. environment.

the organisation regrets the lack of clarity of these guidelines regarding the "relationship between thematic and spatial targeting.. CEE Bankwatch Network." On the partnership principle. mada se suštinski razlikuje od politike regulativne i kohezivne integracije EU. u nadležnost Komisije EU kao supranacionalne institucije. Mada politička integracija zauzima veoma značajno mjesto u procesu evropskih integracija. though remaining sceptic about member states and regional authorities' determination to implement this on the ground: "we are 10 . ETUC particularly praised the new cohesion policy for its potential to contribute both to the Lisbon agenda and social cohesion. u suštini duboko ovisi od uspješnosti ovih prethodnih koncepata integracije.6. However. a coalition of social and environmental NGOs (gathering. WWF) insisted that sustainable development should be better integrated into all relevant articles of the regulations and ask for the development of a standard set of sustainable development indicators to be used for the evaluation of structural fund programmes. the confederation warned against the development of "a two-tiered Cohesion policy. dugo vremena nisu pokazivale interes supstituirati nacionalne institucije sa supranacionalnim institucijama i odreći se dijela sopstvenog političkog utjecaja u korist nadnacionalnog političkog sistema. socijalnih i ekonomskih barijera i razlika. politike i koncepta sigurnosti EU.The European Trade Union Confederation (ETUC) welcomed the broad guidelines of the Commission's budget proposals for 2007-2013. transferirajući neke poslove iz sfere političkih integacija ( npr. networks and training. Sa ovog sastanka šefova država i vlada poslata je politička poruka o značaju formiranja zajedničke strategije za političku integraciju EU.On the occasion of the second reading negotiations between Parliament and Council on the cohesion policy regulations. pravde i slobode. Social Platform. na temeljima Amsterdamskog ugovora. što nužno vodi potrebi država članica da i na političkom planu integriraju svoje političke interese u nastupu prema trećim državama. koji je održan 15-16 oktobra 1999. especially given that many regions allocate less than 0.4. Tek će Mastrihtskim sporazumom. u gradu Tampere. inter alia. it noted that "it remains to be seen whether this will translate into reality within each member state. na zajedničkim interesima." Nevertheless. Dosegnut visok stupanj regulativne i socijalno-ekonomske koherentnosti Zajednice. ima velikog utjecaja na disfunkcionalnost separatizma između politika država članica. što je od posebnog The Council of European Municipalities and Regions (CEMR) welcomes the strategic approach reflected from the new regulations and the Community Strategic Guidelines." due to the justified but sensitive difference of treatment between Convergence and Competitiveness regions. što koncept političke integracije podrazumijeva. države koje su bile uključene u ove integracione procese. Friends of the Earth." The European industrial and employers' confederation UNICE is especially satisfied with the earmarking for competitiveness-enhancing expenditure from the funding for cohesion policy. UNICE General Adviser.5% of the GNP to R&D." said Jean-Paul Mingasson. thus stressing the role of the European Social Fund (ESF) as a' "privileged instrument for implementing the European Employment Strategy. in the name of territorial cohesion. innovation. determiniran je koncept Unije kao regije zajedničke sigurnosti. Na specijalnom sastanku Vijeća Evrope. Također na ovom sastanku Vijeća Evrope istaknuta je nužnost daljeg kreiranja i implementacije koncepta vanjske indeed concerned that. pružanje političkog utočišta strancima. imigracije. koje se prvenstveno svode na eliminaciju tržišnih. sudske saradnje u građanskoj materiji). BirdLife International. Koncept političke integracije Koncept političke integracije. nakon kreiranja monetarne unije koncept političke integracije biti stavljen u fokus politike evropskih integracija. regional authorities may sidestep appropriate concentration of resources on research. Amsterdamski sporazum napravit će korak dalje u ovom procesu.

sve je više motiviralo države-članice da EU sve više koriste za multipliciranje svoje moći u međunarodnim odnosima. 7. namely: explicit mention of the tasks that may be undertaken by the European Union: humanitarian and rescue tasks. The European Council invites the Council and the Commission. The European Union has already put in place for its citizens the major ingredients of a shared area of prosperity and peace: a single market. This freedom should not. 5. zbog neslaganja između njih samih. To counter these threats a common effort is needed to prevent and fight crime and criminal organisations throughout the Union. Better compatibility and more convergence between the legal systems of Member States must be achieved. The challenge of the Amsterdam Treaty is now to ensure that freedom. Criminals must find no ways of exploiting differences in the judicial systems of Member States. declarations. . A common approach must also be developed to ensure the integration into our societies of those third country nationals who are lawfully resident in the Union. 4. In those areas where the-Member States have important interests in common. the creation of the office of High Representative for the CFSP. People have the right to expect the Union to address the threat to their freedom and legal rights posed by serious crime. SECURITY AND JUSTICE: THE TAMPERE MILESTONES 1. što će program proširenja EU učiniti. its objectives are pursued through specific legal instruments (joint action.značaja za procese političke integracije EU. and the capacity to take on global political and economic challenges. economic and monetary union. which includes the right to move freely throughout the Union. It is a project which responds to the frequently expressed concerns of citizens and has a direct bearing on their daily lives. where people can approach courts and authorities in any Member State as easily as in their own. This in turn requires the Union to develop common policies on asylum and immigration. common position) or through systematic cooperation. security and justice should be based on the principles of transparency and democratic control. The joint mobilisation of police and judicial resources is needed to guarantee that there is no hiding place for criminals or the proceeds of crime within the Union. već prije svega kao institucija za realizaciju nacionalnih interesa država članica. This requires close co-operation with partner countries and international organisations.21 Sve izraženije i moćnije izrastanje EU u globalnu ekonomsku i monetrnu silu. Judgements and decisions should be'respected and enforced throughout the Union. Međutim. EU se još uvijek ne doživljava kao jedinstven mehanizam realizacije zajedničkih političkih interesa. They will also serve as a cornerstone for the enlarging Union. najefikasnijim instrumentarijem vanjske politike država članica EU. The aim is an open and secure European Union. in particular the Council of Europe. From its very beginning European integration has been firmly rooted in a shared commitment to freedom based on human rights. peacekeeping tasks and tasks of combat forces in crisis management (the so-called "Petersberg tasks"). The European Council considers it essential that in these areas the Union should also develop a capacity to act and be regarded as a significant partner on the international scene. We must develop an open dialogue with civil society on the aims and principles of this area in order to strengthen citizens' acceptance and support. however. while safeguarding the basic legal certainty of people and economic operators. bez obzira što je EU izrasla u instrument multipliciranja moći država članica. democratic institutions and the rule of law. OECD and the United Nations. The Treaty of Amsterdam introduced some major innovations. the conclusion of intergovernmental agreements and. 3. 21Common foreign and security policy (CFSP): The CFSP covers all areas of foreign and defence policy and is aimed at safeguarding the Union's common values. political dialogue. while taking into account the need for a consistent control of external borders to stop illegal immigration and to combat those who organise it and commit related international crimes. the European Council frames common strategies. These common policies must be based on principles which are both clear to our own citizens and also offer guarantees to those who seek protection in or access to the European Union. through Member States' diplomatic activity. The CFSP is the so-called "second pillar" of the Union. be regarded as the exclusive preserve of the Union's own citizens. 2. In order to maintain confidence in authorities. OSCE. can be enjoyed in conditions of security and justice accessible to all. and able to respond to humanitarian needs on the basis of solidarity. in close co-operation with the European Parliament. od izuzetnog je značaja. demarches.20 Kreiranje koncepta političke integracije u kojem se kreira koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike (The Common Foreign and Security Policy) i u ikojem se stvaraju osnovne pretpostavke da EU može istupati sa jedninstvenim stavom u ovoj super-senzibilnoj materiji. common standards on the integrity of authorities should be developed. These common values have proved necessary for securing peace and developing prosperity in the European Union. to promote the full and immediate implementation of the Treaty of Amsterdam on the basis of the Vienna Action Plan and of the following political guidelines and concrete objectives agreed here in Tampere. Its very existence acts as a draw to many others world-wide who cannot enjoy the freedom Union citizens take for granted. 6. in general. It would be in contradiction with Europe's traditions to deny such freedom to those whose circumstances lead them justifiably to seek access to our territory. The enjoyment of freedom requires a genuine area of justice. 8. fully committed to the obligations of the Geneva Refugee Convention and other relevant human rights instruments. Ovakav stav država članica imat 20TOWARDS A UNION OF FREEDOM. 9. The area of freedom.

Oxford University Press. the predecessor of the Organization for Security and Co-operation in Europe. (1996). supranacionalne institucije EU skoro da nisu imale nikakvu ulogu u formiranju vanjske politike.će za posljedicu odsustvo jedinstvene vanjske i sigurnosne politike sa jedinstvenim autoritetom koji može donijeti odluke u ime EU kao Zajednice. Zajednička vanjska i sigurnosna politika EU danas se sve više projecira kroz intermedijarni odnos između vanjske politike nacionalnih država članica EU i zajedničke ekonomske politike EU. Routledge. sve snažnije će podsticati koncept "političke unije" u okviru kojeg će zajednička vanjska i sigurnosna politika izrasti u posebnu sferu u kojoj bi EU trebalo dobiti prerogative novog globalnog vojnog aktera. kao osnovom njene vanjske politike. Sistem konsensusa bio je prakticiziran u procesu donošenja odluka. if matters within its competences were concerned. Koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU vuče svoje korijene iz koncepta organiyacije Evropske političke integracije (European Political Integration -EPC)23 koja je formirana 1970. but failed twice. The Soviet war in Afghanistan (1979) and the handling of the Yugoslav Wars (1991-1995). dramatične političke promjene u Istočnoj Evropi.[1] The Foreign Ministers subsequently drafted the Luxembourg / Davignon report (1970). godine kao sinonim za konceptvanjske politike EU. kolaps Sovjetskog Saveza. Europe and America: The Prospect for Partnership. however. sa čime je bio inauguriran proces koordinacije. što EU čini još uvijek nedovoljno efikasnom i odgovornom u1 sferi politike. The Netherlands had always been anxious about this idea.Throughout the 1950s and 1960s. During the 1970s it was an active player in the Middle-East conflict and in the creation of the Conference on Security and Cooperation in Europe. U ovom konceptu vanjske politike EU. it disregarded the 'French grandeur' of the De Gaulle era. koji će Mastrihtskim ugovorom (1993) biti zamjenjen sa konceptom zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. gdje su dominirali nacionalni interesi država članica. doktrina "fleksibilnosti" poznata pod imenom "konstruktivna 22(Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). Komisija EU nije imala pravo odlučivanja niti pak pravo inicijative.24 Međutim. It was codified (formalized) with the Single European Act (1986). Mada je Mastrihtskim ugovorom za donošenje odluka u ovoj oblasti tražena kvalificirana većina glasova. učinit će proces integracije u vanjskoj politici i sigurnosti mnogo kompliciranijim nego u drugim oblastima integracija u EU. rat na Bliskom Istoku.The EPC turned out a 'mixed success'. The idea of the supranational European Defence Community of State and Government instructed their Foreign Ministers during the The Hague summit (1969). Peterson J. The involvement of the United Kingdom guaranteed its Atlanticist nature. as they thought that it might turn into a competitor for the European Commission. liberalizmom i temeljnm ljudskim pravima. a ne integracije u ovoj oblasti. to "study the best way of achieving progress in the matter of political unification. London and New York 12 . Da bi se otvorili širi prostori za parcijalnu integraciju i da bi se izbjegao kolaps "političke unije" kreirana je tzv. The EPC was amended and strengthened in the Copenhagen report (1973) and London report (1981).22 Odgovor na ovakvu situaciju bio je kreiranje zasebnog koncepta političke integracije kroz sistem zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. eksplozija brutalnog nacionalizma na Balkanu. diplomatskoj soluciji međunarodnih konflikata sa multilateralizmom.While EPC adopted the intergovernmental nature of the Fouchet Plans. The European Union: How Does it Work?. pl99) 23The European Political Cooperation (EPC) was introduced in 1970 and was the synonym for EU foreign policy until it was superseded by the Common Foreign and Security Policy in the Maastricht Treaty (November 1993). within the context of enlargement". u cilju zaštite nacionalnog interesa. pravo da se države-članice mogu koristiti pravom veta. which created an informal intergovernmental consultation mechanism where member states could achieve 'politics of scale' (Ginsberg 1989). the EC member states tried to give the internal market a foreign policy dimension. The European Commission would furthermore be able to express its opinion. showed the weakness of the EPC. the EPC did not have the 24strong Paris-based Secretariat of the Fouchet proposals. što je EU sve više primicalo ka konceptu "građanske sile" koja je sve više inklinirala mirnoj. Finally.

It has a near-monopoly in initiating legislation. which represents the people of the Union. U okviru ovog koncepta političke integracije poseban se akcent stavlja na humanitarne misije. Proces integracije u sektoru vanjskih poslova i sigurnosti ubrzo će poslije sastanka u Amsterdamu. Tamo gdje se odluke donose prvenstveno na supranacionalnoj razini. tako i EU i država članica EU. there are four decisionmaking procedures. u kojima učestvuju brojni participanti sa svojim osobnim interesima i specifičnim percepcijama zajedničkih interesa i ciljeva.) uspostavljaju se dramatično komplicirani i osjetljivi odnosi između kako samih institucija EU. encompassing core EU policy areas. A confederation built on the solid foundation of market integration offers the only viable model for a EU capable of playing a significant role on the international scene. ratificira Parlament EU. Legislatornu inicijativu Komisije usvaja Vijeća Ministara EU. but wish to act outside the traditional framework. traže i primjenu isto tako kompleksnih i različitih metoda integracije. Sa ovim je omogućeno svakoj državi-članici da se sama isključi iz procesa donošenja odluka i posljedica koje takve odluke imaju ali da pravom veta ne spriječava učestovanje drugih država-članica u donošenju odluka i u realizaciji predloženih mjera. but also plays an active part in the successive stages of the legislative procedures. monetarne. nacionalnim i subnacionalnim razinama. The proposal is then passed on to be dealt with by the Council of Ministers and the European Parliament. the European Commission has more or less the same function. 4.442 11 2 The Community method is the traditional approach to European integration. kao i u procesu donošenja odluka u institucijama EU sa različitim sistemima glasanja (jednoglasnost. Kako se da vidjeti iz prethodnih izlaganja procesi integracije EU odvijaju se na supranacionalnim. biti proširen na polje odbrambene politike sa čime je kreirana evropska sigurnosna i odbrambena politika (European Security and Defence Policy -ESDP) koja uključuje i evropsku odbrambenu alijansu (Western European Union -WEU). u procesu kreiranja zajedničke politike kojom se moć odlučivanja transferirá sa nacionalnih na supranacionalne institucije. or to apply to politically sensitive areas. being too rigid to permit institutional and policy innovations. a implemetacija se povjerava ECJ. The decision-making process starts with the Commission putting forward a proposal for common action. depending on which decision-making procedure is prescribed. koristi se tradicionalni metod zajednice (Community Method) 441. the so-called Community pillar. Isto tako ovi procesi integracije odvijaju se u svim segmentima ekonomske. the method is becoming obsolete. The Community method was inspired by a federalist vision. However.apstinencija" koja dozvoljava državama članicama da se isključe iz predloženih mijera na vanjsko-političkom i sigurnosnom planu. Uz to u procedurama odlučivanja u okviru EU (konsultativna procedura. but the basic pattern is more or less the same. The European Parliament. ko-odlučujuća procedura) . but a federal superstate would be unable to provide the public goods which Europeans take for granted. u okviru institucija EU. kao temeljne spoljnopolitičke ciljeve EU. the member states of the EU are increasingly willing to commit themselves to common tasks. sa značajnim utjecajem procesa globalizácije koji se odvijaju na planetarnoj ravni. socijalne i sigurnosne politike. Metodi evropskih integracija Kao što je gore explicirano politika integracije EU nije jednobrazan i linearan proces. koji se koristi u kreiranju supranacionalne politike na nivou EU. For these reasons. što je prvenstveno vezano za donošenje legislature čije se donošenje inicira od strane Komisije. Sva kompleksnost ovog odnosa rétrospektira se i na odnose EU sa vanjskim akterima. kvalificirana i prosta većina. Ovako kompleksni i do krajnjih granica komplicirani procesi evropskih integracija. peacekeeping i peacemaking misije. it is impossible to force the integration process into a single pattern. In a Union where national institutions and priorities are much more varied than in the past. umjesto korišćenja veta. In the first. the federation would be unable to act decisively even in areas where close cooperation is needed. Lacking legitimacy. ko-operativna procedura. In all four different paths of decision-making within the first pillar. fiskalne. The final decision is taken by the Council of Ministers alone or together with the Parliament. which is to draft and submit legislative proposals to the Parliament and Council for consultation and further action. a posebno u Nici. takes part to varying degrees in drawing up Community .7.

legislative powers) it is sometimes seen as a way for the Commission to "get a foot in the door" of a national policy area. A brief introduction to the "upcoming" OMC in health is also given. Kada se Vijeće Ministara saglasi sa širim ciljevima određene politike. 4.. 3. in which those concerned with a particular policy sector could be encapsulated and build cross-national allegiance. they will be dealt with under the Community method. based on the voluntary cooperation of its member states. bear in mind that the open method seems to become more and more widespread. 2005). although it was not called by this name at the time. therefore. which used to come under cooperation on justice and home affairs (third pillar). in which the Parliament can make the Council accept amendments to Commission proposals that it has adopted by an absolute majority and that the Commission has taken over. the co-decision procedure. and often different interests". social inclusion. donošenja i implementacije odluka. Pollack (eds. tada države članice transferiraju svoje instrukcije po tom pitanju u nacionalnu ili regionalnu politku određujući specifične standarde za mjerenje najbolje prakse čiji se rezultati prate i procjenjuju. Oxford University Press.the assent procedure. te uspostavljanje dijaloga između specijalističkih komiteta u Parlamentu EU. It was structured by a kind of funcionalist logic. Ovaj metod se obično koristi u procesu donošenja tzv. The procedure gives the European Parliament the greatest influence. pensions.25 Superiorno pravo odlučivanja ovdje se isključivo situira unutar supranacionalnih institucija u okviru kojih se po datom pitanju odlučuje po unaprijed ratificiranom metodu donošenja odluka. Period opserviranja ove prakse može biti duže ili kraće.the cooperation procedure. Historically. immigration. U ovom metodu politike evropskih integracija. kriteriji mogu 25legislative instruments. Ovaj metod kreiranja politike integracije EU najčešće se koristi u koordinaciji nacionalnih politika zapošljavanja i u koordinacije nacionalnh politika sudstva i unutarnjih poslova.U okviru ovog metoda nema mnogo komunikacije između institucija EU i institucija država članica. but mediated b a form of politics in which politics and economic elites colluded to further their various. as they must be in agreement for a decision to go through. This process reduced the member states' options in the field of employment policy. in which the Council must consult the European Parliament before it takes a decision. In the following. in which powers were transferred from the national to the EU level. questions relating to the free movement of persons. Ovaj metod je situiran na ideji da se interes građana EU može najbolje ostvariti i zaštititi kada institucije EU imaju punu moć u procesu iniciranja. 27The open method of coordination or OMC is a relatively new and intergovernmental means of governance in the European Union. (Helen Wallace. as defined in the Amsterdam Treaty of 1997. 14 . depending on the areas concerned and the legislative procedure followed.26 Za razliku od metode zajednice. p80) Following the entry into force of the Treaty of Amsterdam (May 1999). or few. The OMC was also frequently debated in the European Convention. the OMCs in the areas of employment and social protection will be analysed because they are usually considered the most developed ones.. Although the OMC was devised as a tool in policy areas which remain the responsibility of national governments (and where the EU itself has no. The OMC was first applied in EU employment policy. defined and endorsed at the Lisbon Council for the realm of social policy. The four paths of drafting legislation in community pillars are:l. 26"The template constituted a form of 'supranational' policy-making. including areas such as immigration and asylum which are not discussed here. the OMC can be seen as a reaction to the EU's economic integration in the 1990s. mekih zakona. Policy-Making in the European Union. After a five-year transitional phase. William Wallace and Mark A. koji promoviraju nove političke ideje i tehnike. but the opinion of the Parliament is non-binding. in which the Council may only take a decision if it has the express approval of the European Parliament. It was officially named. obično Komisija EU kreira mrežu nacionalnih ili nezavisnih eksperata nacionalnih politika. Since then it has been applied in the European employment strategy. the consultation procedure. But they were also weary of delegating more powers to the European institutions and thus designed the OMC as an alternative to the existing EU modes of governance. metod kordinacije (The Coordination Method) 27 bazirana je na sistematskoj komparaciji nacionalnih politika sanajboljim praktičnim rješenjima određenih pitanja koja se mogu periodično mjeriti uz saradnju sa institucijama EU. koji kontaktiraju visoko pozicionirane grupe u Vijeću ministara sa ciljem kompariranja nacionalnih pristupa datom pitanju. education and culture and asylum and its use has also been suggested for health as well as environmental affairs. However. izuzev kroz proces donošenja odluke u Vijeću Ministara EU. 2. have been "communitised". which involves joint decisions by the Council and the Parliament. and it is now applied in most of the Community's legislative areas.

far from being obsolete. Na nešto različit način isti metod se koristi u kreiranju politike povjerenja u okviru EMU. New York. Ireland. William Wallace. Under it the right of initiative is shared between the Commission and Member States. 2005). Most obviously with the Gaule. but latter with the accession of new mwmbers states as the UK. Uloga Parlamenta EU i ECJ je skoro neznatna. Vijeće Evrope ima aktivnu ulogu. beginning with Stanley Hoffman's (1966) claim that the nation-state.common foreign and security policy and police and judicial cooperation in criminal matters . The working procedure in these two pillars is in essence guided by the need for consensus to be reached among all Member States on a specific issue. 2005). sa čime se ovaj metod sve više transferirá u metod međudržavne koordinacije donošenja odluka i u ovim oblastima. Oxford University Press. TEORETSKI ASPEKT EVROPSKIH INTEGRACIONIH PROCESA 28"Latterly we can see that this approach of coordination. terrorizam) sve više prakticizira jedinstvena politika u ovim oblastima. ili sa minimalnom intervencijom institucija EU. gdje se povjerenje između država članica kristalizira u okviru konzorcijuma koji čine nacionalni ministri financija i direktori nacionalnih centralnih banaka. New York. p86) "Reflecting these developments. The European Union: How Does it Work?. kada se često pod pritiskom vanjskih događaja (npr. is being developed not as a traditional mechanism. p 17 30When the EU is deciding on issues falling under the second and third pillars . and Mark A. strengthened by the contemporary 29fashions for 'benchmarking' and systematic policy comparision . u čijoj se implementaciji Vijeće Ministara EU pojavljuje samo kao supervizor. Policy-Making in the European Union. Oxford University Presss. a new 'intergovernmentalist' school of integration theory emerged. and that EC decision. Ovaj metod integracije EU koristi se. 31Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003).31 Glavna prednost ovog metoda je mogućnost kreiranja međusobnog povjerenja između nacionalnih institucija uz aktivnu ulogu Vijeća Evrope.32 5. some would argue normatively that there is a case for understanding this development as the emergence of new forms of post-modern governance". member governments made clear that they would resist the gradual transfer of sovereignity to the Community. pored vanjske politike i politike sigurnosti. dok centralna ulogu politike integracije u ovom polju ostaje u rukama država članica EU. koji se fokusiraju na nezavisnom djelovanje institucija EU i kombiniranom djelovanje institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. and unanimity in the Council is generally necessary to adopt a decision. but as a policy mode in its own right. (Helen Wallace. Ovaj metod posebno se koristi u okviru građenja politike Evropske sigurnosti i odbrambene politike (ESDP). dok je uloga Parlamenta EU i ECJ u potpunosti isključena.biti strožiji ili blaži. Indeed. i u oblasti integracije pravosuđa i unutarnjih poslova. međuvladin metod (intergovernmenatal metod) podrazumijeva prevashodno ostvarivanja integracije EU kroz kooperaciju odgovarajućih institucija ili donosioca odluka na razini država članica EU bez inervencije.28 Za razliku od prethodna dva metoda. Ovaj metod po svojoj prirodi decentraliziran pristup kroz koji se implementira dogovorena politika od strane država članica. had proven 'obstinate'. and Denmark in 1973. dok Vijeće ministara EU dobija predominantnu ulogu samo u procesu kosultacije.29 Ovaj metod se predominantno koristi u materiji koja se nalazi u domenu nacionalnog suvereniteta država članica (zajedničke vanjske i sigurnosne politike). pi 47 .making would reflect the continuing primacy of the nation-state. William Wallace and Mark A. The European Union: How Does it Work?." (Helen Wallace. Oxford University Press. dok Komisija EU ima samo ulogu monitora u implementaciji ovog metoda politike integracije. Oxford University Presss. Pollack (eds. pl46 32Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). 30 U okviru ovog metoda politike integracije marginalizirana jeuloga Komisije EU.the so-called inter-governmental method is followed. Pollack (eds.

Treći su opet skloniji da EU vide više kao konfederaciju koja nije ni država ni klasična međunarodna organizacija38.35 insistirajući sve više na konceptu teorija međunarodnih odnosa u okviru kojih se. J. confederal.. London 36 "If anything. što institucionalnom sistemu EU daje posebnu specifiku u odnosu na obilježje klasičnog političkog sistema. Uvodna razmatranja Kompleksnost vertikalnih i horizontlnih odnosa između institucija EU. H. 1983). Više su skloni koristiti različite teoretske modele za objašnjenje različitih specifičnosti ekonomskih. mada sa dosta distinkcija prema klasičnom konceptu političkog sistema. Tako će jedna grupa autora posmatrati EU kao sistem nešto različit odklasičnog političkog sistema države. što ga izvodi iz okvira definiranja kao političkog sistema. pp587-588) 37 Wallace. in Cini and Bourne (eds). političkih i socijalnih fenomena u evropskim integracionim procesima. economic. The Pllitical system of EU.. regionalnih i globalnih participanata u procesima evropskih integracija. Policy-Making in the European Community. postoji velika diskrapanca u političkoj teoriji. nužno traži novi teoretski koncept političkog sistema. pledira na specifičnostima procesa koji se odvijaju na liniji odnosa unutarnje politike država članica EU i procesa na globalnom nivou. Federalism. and the trends is towards an unevenly regulated market-place. and legal hybrid that is characterized by a combination of federal. pretežno globalista. dakako i novo razumjevanje unutarnjih. nego primijeniti jedan konceptualni teoretski model za objašnjenje kompleksnosti procesa u okviru EU. State are abdicating their traditional welfare responsibilities in order to satisfy the demends of efficiency and price stability imposed by the single market and single currency. koja je nešto dalje od federacije nego od režima. globalization is being eccelerated by the policies of the EU. p40) 35 Jupille. Iz tih razloga mnogi teoretičari u objašnjenju fenomena integracionih procesa u EU često koriste kombiniranje različitih teoretskih koncepcija pri tom izbjegavajući da daju primat jednoj od njih. (2000). in Antje Wiener and Thomas Diaz (2007). second edition. dok će drugi biti skloniji definirati je kao para-državnu zajednicu." (John Baylis and Steve Smith (2005). Dosezanje jednog takvog teoretskog modela apsolutno je teško postići koristeći samo jedan klasični teoretski koncept političkog sistema u eksplikaciji evropskih integracija. London and New York 16 . i njihove specifičnosti i međusobne povezanosti.1. Na teoretskom planu vlada dosta velika konfuzija po pitanju da li se eksplikacija procesa u EU može situirati u okviru teorije političkih sistema ili se pak radi o procesu koji izlazi iz teoretskih okvira klasičnog koncepta političkog sistema. dok će oni koji ne prihvataju ni jednu od gore navedenih opcija EU radije promatrati kao unikatnu instituciju u okviru koje se odvijaju specifični unutar-institucionalni procesi 33 Simon Hix (2005). sjedne strane. Palgrave Macmillan) 34 "The EU is a political. London. Oxford University Press. i institucija država članica EU.. izvršnih i sudskih institucija33.. s druge strane. Oxford Universitz Press. European Integration Theory. socijalnih i političkih procesa koji se odvijaju unutar EU. (2005). po njihovom shvatanju. Palgrave Advances in European Union Studies. and intergovernmental features". & Webb C. Democracy in the European Union. (2nd edition) Chichester: New York: Wiley) 38 Chryssochoou.34 Druga grupa analitičara.36 Po pitanjima staje zapravo EU. Supranational institutions have little to put in place instead. not the result of an explicit programme of political integration. sa nedovoljnim monopolom upotrebe sile i nedovoljno snažnom zajedničkom mrežom zakonodavnih. (eds. (Michael Burgess. D. ekonomskih. ali ipak kao sistem koji može biti teoretski određen kao politički sistem. social. suprational.5. Jedni smatraju da se EU može promatrati kao međunarodna organizacija 37. jedino može naci odgovarajući teoretski okvir eksplikacije procesa integracije EU. The development of a supranational legal order is based on the needs of economic integration. The Globaliyation of World Politcs.

Their task will cover those areas of the economy essential to running military machines. koji evropske integracije vide više u okviru razvijajućeg evropskog konfederalizma. will be unable to pursue war and will eventually be left to ménage residual areas not covered by functional bodies. such as the management of coal resources. « It is argued that if a functionally specific organization can be established for a functional area. Columbia University Press. pp25-45. Funkcionalistička teorija i neo-funkcionalni koncept evropskih integracija Funkcionalisti u svojim opservacijama evropskih integracionih procesa akcent stavljaju na ekonomsku dimenziju integracija. Grieco. Eventually. zakonodavne i sudske vlasti. then experience of good management to the common benefit will create a learning process through which individuals (meaning the grass roots) will seek to replace this assumed 'good' experience of government through attempts to create further functionally specific organizations. čime je umnogome ispuštena iz vida uloga subjektivnih faktora integracije. pp75-97 . Oxford University Press. Boulder Colo 40 Michael Burgess. European Integration Theory. nacionalnih i političkih elita. in David A. 1993. u kojem se sve više realizira paralelni proces ekonomske i političke integracije. Baldwin. Social Democracy and the Challenge of European Union. European Integration Theory. Ovaj klasični federalistički koncept baziran je na teoriji podijeljenog suvereniteta između centralne (supranacionalne) i lokalnih (nacionalnih) vlada sa centralnim Ustavom. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Oxford University Press. Neorealism and Neoliberalism: The Contemporary Debate. jedan je od najsnažnijih argumenata da se Vidjeti više o kooperaciji u međunarodnim odnosima u Joseph M. Federalism. the erosion of the domestic functions of the state would have beneficial external effects: the billiard ball model of international relations would be replaced by the 39 Laffan. koji igraju veoma značajnu ulogu u procesu integracije.integracije i unifikacije koji EU čine specifičnom institucijom. prije svega grupa za pritisak. Frank Schimmelfennig.39 Po pitanju teoretskog definiranja EU danas se uglavnom vodi glavna debata između predstavnika funkcionalne i neo-funkcionalne teorije. kroz koje se sve više smanjuje sposobnost države da kontrolira i utiče na procese ekonomske integracije.2. Understanding the Problem of International Cooperation: The Limits of Neoliberal Institutionalism and the Future of Realist Theory. Governments.459 Za njih je određujućeg značaja kreiranje zajedničkih potreba i promocija socialno ekonomskog prosperiteta država članica EU. ostao je nemoćan da objasni političku dimenziju evropskih ekonomskih integracija. Na konceptu funkcionalizma izrast će federalni koncept EU u okviru kojeg će se integracioni procesi u EU svoditi u ravari institucionaliziranih odnosa između država članica i centralnih političkih institucija EU sa odvojenim institucijama izvršne. i sljedbenika teorije neoliberalnog intemgovernmentalizma. i sa pisanim ustavom. In short. što vodi kreiranju socio-psihološke zajednice sa zajedničkim funkcionalnim potrebama. koje se odvijaju prvenstveno na konsensualnom principu odlučivanja i funkcionalnim zajedničkim interesima država članica EU. (2000). 461 Za predstavnike ovog pravca postupni proces transformacije Evropske Zajednice u Evropsku Uniju. Liberal Intergovernmentalism. deprived of control over those areas.40 5. u čemu oni i vide mogućnost prevazilaženja i političkih problema između zemalja koje su uključene u evropske integracione procese. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). a web of overlapping functionally specific international organizations will be created. koji inkliniraju vidjeti EU više kao federaciju. B et al.460 Koncept funkcionalističke teorije sa predominantno tehnokratskim i socioekonomskim pristupom evropskim integracijama. kao i donosioca odluka na nacionalnom i supranacionalnom nivou.

prije svega po ulozi federalne vlasti. koji su prvi imali cjelovitu viziju razvoja Evropske zajednice. ( Juliet Lodge (ed). Pinter Publishers.463 Međutim. 10. p26) J. economic and monetary union. The New European Community. gdje efektivnost sistema ovisi od stupnja odvojenosti izvršne i zakonodavne vlasti. mogli bi evropske integracione procese odrediti kao procese koji su trebali u krajnjoj instanci voditi stvaranju evropske federacije. CA. te po međusobnom odnosu izvršne i zakonodavne vlasti. London. Paris Peter Ludlow. Stanford University Press "Parallels were drown by economists who classified phases in economic integration in terms of a free trade area: a customs union. This Međutim. sometimes referred to as the Ifl word.as a conscious and perfectly rational goal of European nation states that continue to pursue their national interests in a world of turbulent international change" (Michael Burgess. u viziji ove dvojice političara. Fayard. Imprimerie Nationale. 1967 Ciljevi kojima su težili Žan Monet (Jean Mnnet) i Robert Šuman (Robert Schuman).cobweb model". Oxford University Press. Brugmans. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. p87. Federalism seek to explain political integration -the building of Europe. Za razliku od klasičnog političkog sistema federalizma. mada ne i federalne države. The creation of a free-trade area was seen to rest on the elimination of barriers (quotas and tariffs) to trade among members.465 U okviru ovog teoretskog koncepta interes država članica EU najčešće je određen u procesu ekonomske i monetarne integracije. and a fully integrated union.466 "Given the empirical reality that is contemporary EU. dok politički integracioni procesi u okviru EU najčešće ostaju na margini objašnjenja ovog teoretskog koncepta. is also now representative of the particular theoretical approach to the analysis of European integration. Paris.462 H. najčešće se koriste postavke neofunkcionalističke teorije o tome kako ekonomske integracije i institucije mogu podstaknuti šire političke integracije te kreirati potrebu za zajedničkim supranacionalnim političkim institucijama. European Community and the Challenge of the Future. «Evropska federacija)) kako je bila koncipirana u idejama ove dvojice utjecajnih političara znatno se je razlikovala od klasičnog koncepta državne federacije. 1995. with its unique institutional framework and its conspicuous policy outputs that increasingly resemble an emergent federal polity. the sheer pace of European integration since the ratification of the Single European Act /SEA/ in 1987 has unquestionably revived the fortunes of the federal idea. bit će umnogome demantirane u samom procesu evropskih integracija gdje će politički interesi radije kreirati pravila i institucije kojima će više i radije biti preferirani politički interesi država članica EU nego interesi supranacionalnih 18 . Raymond Poidevin (1986). and that antedates the modern state in Europe. supranacionalnih normi i društva što sve vodi ka kreiranju supranacionalnih političkih interesa i moći.464 U objašnjenju procesa evropskih integracija. uspješnost funkcioniranja evropskog federalizma trebalo je ovisiti upravo od stupnja međusobnog preplitanja izvršne i zakonodavne vlasti. has aquired much more credibility today than at any time since its heyday in the early post-war years. in Robert O. "European Unity and the Federal Idea". Vise o funkcionalistickoj i neofunkcionalistickoj teoriji vidjeti u Ernest Hass (1964). "Beyond the NationState: Funkcionalizam and International Organisation". koje opet imaju veliki efekat na dalji i brži ekonomski razvoj i širu političku integraciju EU. Stanford. Monnet (1976). The European Commission. Memoires. te uloge evropskih institucija u realizaciji političkih interesa država članica EU. a political idea that historically and philosophically has always been about different forms of human association and organization. Indeed. a common market. ORBIS. postavke neofunkcionalizma da evropske ekonomske i monetarne institucije vode ka kreiranju supranacionalne evropske vlade. eds). Consequently. Federalism. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). but their retention for trade with third states. European Integration Theory. Robert Schuman. it comes a little surprise to learn that federalism. pxix) evropske integracije nalaze na putanji postupnog kreiranja federalne Evrope.

they argue. national Za neofunkcionaliste veoma je značajna inicijativa vlada država članica kreirati zajednički sektor pod kontrolom zajedničkih centralnih institucija što vodi interaktivnom odnosu između supranacionalnih institucija EU i subnacionalnih aktera u državama članicama EU. This happens." (Peter Ludlow. as in common market. A customs union is usually seen as a free trade area operating a common external tariff towards third countries and engaging in a degree of positive integration. Otuda za neofunkcionaliste ekonomska međusektorska integracija postupno vodi ka kreiranju EU kao specifičnog političkog identiteta. under conditions of democracy and pluralistic representation. profesionalna udruženja i si. The European Commission. politically charged issue. posebnu pažnju će posvetiti upravo ovim elementima evropskih integracija. London 1995. koja sve više dobija konotacije procesa ekonomske i političke integracije. capital and labor. The Single Market's Four Freedoms embrace these. Beyond this is economic and monetary union which rests on harmonization of some macro-economic policies and either fixed change rates or single currency. Finally.3. ali ne i nužno procesa stvaranja političke zajednice. mada zadržava isti ekonomski temeljni stav klasične funkcionalističke teorije. because 'political actors in several distinct national settings are persuaded to shift their loyalties. in Robert O. i dalje ostaje predominantno fokusirana na ekonomskoj dimenziji evropskih integracija u kojima transfer lojalnosti nacionalnih-političkih elita od nacionalnog ka supranacionalnom nivou. It involves the removal of obstacles to the free flow of goods.) sve više pomjera od lojalnosti prema nacionalnoj državi ka lojalnosti prema supranacionalnim institucijama. Zbog ovih slabosti neofunkcionalistička teorija integracije. interesne grupe. expectations and political activities towards a new and larger centre. Neo-liberalni intergovernmentalizam . tehnical sector to other sectors of possible greater political salience. The New European Community. but one in which. regional integration is an intrinsically sporadic and pluralistic process. postavljajući u prvi plan pravila igre (normativnu regulaciju integracije) koja su kreirana od strane participanata u procesu integracija.političkih institucija EU.469 5. in the factors of the production (capital and labour). European Community and the Challenge of the Future. sve više primiče EU ka kompleksnoj međuzavisnosti. whose institutions posses or demand jurisdiction over the pre-existing national states'. Its antithesis .468 process has been termed 'negative integration'. pxx "According to this theory. što vodi snažnoj supranacionalnoj integraciji pojedinih sektora bez nekog značajnijeg utjecaja nacionalnih država na ove procese. involving a gradual reduction in the power of national government and a commensurate increase in the ability of the centre to deal with sensitive. economic integration is seen as all these combined with the full integration of all macro and micro-economic policies so that the national components function together as an entity.'positive integration' goes beyond that to development of both equal conditions for specific areas of the economy and common policy." (Juliet Lodge (ed). Ovo je posebno vidljivo u procesu odlučivanja u Vijeću EU gdje se pozivanjem na vitalni nacionalni interes na posredan način uvodi princip jednoglasnosti kroz čiju se primjenu načelo nacionalnog suvereniteta država članica EU rehabilitira u punom opsegu. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. National socio-economic and political elites become socialized in a process that brings them direct pay-offs. A common market is seen as the realization of a barrier-free market in goods and services and than. Pinter Publishers. mada je umnogome ublažila nedostatnosti klasične funkcionalističke teorije. eds). U ovom interaktivnom odnosu između suprancionalnih institucija i subnacionalnih grupa kreira se funkcionalni interesni proces u kome se lojalnosti subnacionalnih aktera (lobi grupe. A common market is also expected to go beyond a customs union in developing a programme of harmonization of policies.467 Neofunkcionalistička teorija. pXVi-Xvii) « Neofunctional integration sees integration as a process based on spill-over from one initially noncontroversial.

mnogi teoretičari evropskih integracija zamjeraju ovom konceptu da ispušta iz vida veoma značajne interakcijske odnose između institucija EU i subnacionalnih institucija javnog i privatnog karaktera koje sve moćnije modificiraju utjecaje nacionalnih vlada na odnose u EU. koje je teško posmatrati mehanički odvojene jedne od drugih. neo-institucionalizma i teorije racionalnog izbora.470 Za razliku od neofunkcionalističke teorije koja proces evropskih integracija posmatra prvenstveno kroz prizmu ekonomskih i birokratskih supranacionalnih integracija. interesnih grupa.471 Po shvatanju ovog teoretskog koncepta nacionalne vlade država članica proces evropskih integracija prvenstveno koriste za realizaciju svojih nacionalnh interesa kroz proces kooperacije radije nego za realizaciju nacionalnih interesa kroz proces integracije. ili zvaničnih predstavnika država po određenim pitanjima) u Komisiji EU. 31/4 Stenly Hofman.472 U nastojanju razviti nov teoretski koncept evropskih integracija posebno je interesantan tzv. Daedulus 95. pp862-915 U ovom konceptu često se integriraju postavke neo-runkcionalizma sa postavkama liberalne teorije međunarodnih odnosa. their citizens will begin shifting more and more of their expectations to the region and satisfying them will increase the likelihood that economic-social integration will spil-over into political integration-" (Philippe C. Oxford University Press.. governments wil find themselves increasingly entangled in regional pressures and end up resolving their conflicts bz conceding a wider scope and developing more authority to the regional organiyations thez have created. Schmitter. čime se definiranje EU svodi više u ravan konfederalnog koncepta. tehničkih i naučnih experata. rezultiralo j e novim teoretskim pristupom evropskim integracionim procesima. Vijeću EU. Parlamentu EU. grupni međusobno zavisni interesi participanata u kojima 20 . čime se ovom konceptu osporava sposobnost zahvatiti sve segmente procesa evropskih integracija i kooperacija. "Preference and Power in the European Community: A Liberal Intergovernmental Approach". Kroz sučevljavanje država članica EU i drugih participanata (privatne kompanije. 1966. sa različitim stupnjem utjecaja participanata na mogućnost donošenja odluka na supranacionalnoj razini. European Integration Theory. Međutim.Nemoć neofunkcionalističke teorije da da korektna objašnjenja stagnacije i kriza evropskih institucionalnih integracionih procesa. već prije svega na proces pregovaranja između suverenih vlada nacionalnih država članica EU. te da od njih umnogome ovise procesi integracije ili dezintegracije EU. U okviru ovog koncepta interes država članica je dominantan u odnosu na interes supranacionalnih institucija EU. teorija liberalnog intergovermentalizma (lineral Intergovernmentalism) u eksplikaciji evropskih integracija polazi od postavke da su nacionalne vlade država članica EU odlučujući participanti u procesima evropskih integracija. Neo-Neofiinctionalism. Eventually. . u kojem se u prvi plan stavlja akcent ne na kreiranje supranacionalnih institucija i normi. koji se kreira kroz pregovore između suverenih članica EU. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). građana.network" pristup koji u prvi plan stavlja grupu interesa različitih participanata u određenom segmentu evropskih integracija. p46) S. kreiraju se tzv. George (1991). gdje se kroz kombiniranje različitih teoretskih modela nastoji doći do jednog kompleksnog teoretskog modela koji bi bio u stanju ponuditi cjelovito i racionalno objašnjenje evropskih integracija i otvoriti nove horizonte integriranja EU u kojima bi bile šire otvorene mogućnosti kooperacije između nacionalnog i supranacionalnog suvereniteta. « Obstinate or Obsolete : The Fate of the Nation State and the Case of Western Europe ». Politics in the European Union (Oxford: Oxford University Press) See in Andrew Moravcsik (1993). Journal of Common Market Studies.

raspolaganja novim idejama. Oxford University Press. Za njih su institucije Ovaj model kreiranja dugoročne politike evropskih integracija koji je baziran na procesu permanentnog eksperimentisanja i rješavanja problema ad hoc.The Treaty of Rome (it is now formally colled the Treaty establishing the European Community) establishing EEC become absolutely central. koja kroz međusobnu povezanost i međuzavisnost različitih aktera postupno prerasta u koncept See more in Frank Schimmelfennig. kao npr. . The two core Treaties today are thus the Treaty Establishing of European Communty (TEC). dok će sami procesi unutar institucija EU dobrim djelom ostati van znanstvene opservacije. establishing the European Coal and Steel Community) and two Treaties of Rome. The funding treaties nclude the Treaty of Paris (signed in 1951). posjedovanje financijskih izvora. It has been substantial revised in the: Single European Act (1986). pl5) dugoročne politike evropskih integracija.)478 od pukih diskripcija funkcioniranja institucija. u drugoj fazi. sa čime se koncipiranje politike EU sve više izmješta iz koncepta globalnog međuvladinog ugovornog definiranja473 ka neformalnom (network) kreiranju „politike dnevnih potreba". Amsterdam Treaty (1997) and Nice Treaty (2001).. The ECSC become void in July 2002. Oxford University Press.476 5. The European Union: How Does it Work?. i si. Maastricth Treaty (1992). pokazuje svu svoju efikasnost na primjeru kreiranja Sigurnosne i odbrambene politike EU (European Security and Defence Policy (ESDP) koja je kroz process postupnog usaglašavanja i donošenja odluka na principu dnevnih potreba izrasla u cjelovit sigurnosni i odbrambeni koncept EU. European Integration Theory. Liberal Intergovemmentalism. 1957 establishing the European Atomic Energy Community (Euroatom): the other the European Economic Community. političkih partija. (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). which covers the firs pillar. glasača. Kroz koncept „netvrork interesa" različitih aktera u procesu evropskih integracija... . posjedovanje šire političke legitimacije ili ustavnopravne moći. velikih sudbonosnih odluka na meduvladinim konferencijama. izbjegava se koncept nefleksibilnih oficijelnih međuvladinih i međuinstitucionalnih konferencija. dok se istovremeno obezbjeđuje brže i feksibilnije implementiranie interesa participanata evropskih integracija što pospješuje efikasnost sistema EU čineći ga sve bližim dnevnim potrebama njenih građana. and the Treaty of European Union (TEU or Maastricht Treaty 1992) which covers the second and third pillars of EU activity. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). nastoje kroz neformalne međusobne pregovore doći do odgovarajuće odluke po datom pitanju. izazvat će snažnu kritiku bihejviorističke teorije477 koja će ovaj tradicionalno-institucionalistički pristup EU označiti nedostatnim za istraživanje tako kompleksnog fenomena kao što je EU. pp75-94) When practitioners and academics use the term 'the Treaties' they are referring to the collection of the funding treaties and their subsequent revisions.participanti koristeći sve mogućnosti međusobnog utjecaja. Ovaj formalni tradicionalno-institucionalistički pristup istraživanju EU.4. koje često vode blokadi djelovanja sistema EU.475 Neki autori u ovom procesu vide fundamentalnu promjenu u evropskim integracionim procesima kroz koje se postupno realizira ideja o građanstvu EU i ideja o evropskom supranacionalnom sistemu kroz koje se ostvaruju liberalni demokratski ideali. Bihejviristički pristup Ono sto čini jednu specifiku u političko-znanstvenom fokusiranju EU. Za bihejvioriste je mnogo značajnije istraživanje ponašanje političkih aktera (političkih lidera. 474 Kroz ovaj model integracije izbjegava se donošenje tzv. u prvoj fazi istraživanja ove specifične institucije. jeste zapravo fokus na formalnim aspektima i deskripcijama institucija EU kao posebnim institucijama znanstvene opservacije.

vocations.Peterson. tendencies.. Neorealistička i Neoinstitucionalistička percepcija budućnosti evropskih integracija Kako je za realiste međunarodni sistem sistem anarhije u kojem države kao temeljni akteri međunarodnih odnosa mogu preživjeti samo na temelju posjedovanja sile i moći. sve snažnija dinamizacija globalizacije međunarodnih odnosa u ranim 1980s godinama pomjerala je fokus znanstvenog interesa sa formalnoinstitucionalno-nacionalnog državno-centričnog aspekta ponašanja aktera ka globalnom aspektu međunarodnih odnosa. and how much influence it has had on psychological theory and practice.g. za njih je svaka institucionalna integracija i suradnja that behaviorists emphasize the importance of empirical. not unrelated to the first. Marsh & G. such as the subconscious. suradnje480 i međuzavisnosti država. It is your instructor's view that this is the point when psychology actually became a "science" as an extension of "harder" sciences such as biology. "The European Community and the Challenge of the Future". psychological researchers began studying phenomena that could be experienced empirically and that could be agreed upon reliably by multiple observers. Genetic predisposition is unimportant. lawyer. observable behaviors. This is the reason why operant conditioning. and continues to have. prije svega konkurencije479. in Juliet Lodge (ed. One of Watson's most famous quotes goes as follows:"Give me a dozen healthy infants. were strongly opposed to psychological theories that included speculation about "mental processes". behaviorist models. is that they view the external environment as the principal (maybe the only) determinant factor in behavior. and B. is the environment in which the child is raised. te je otud spoznaja interesa aktera. and those on which observers could find consensus). Stoker (1995). the first basic characteristic of behaviorism is prije svega instrumenti za realizaciju interesa aktera. 1995). Watson's theories were.. penchants. and. its critics. once he or she is rewarded for it. njihove motivacije i njihovog ponašanja od određujućeg značaja za razumjevanje integracionih procesa u EU. Towards a Political Union?. and race of his ancestors. such as operant conditioning can certainly be effective in explaining and changing behavior. to a charismatic character named John B. I. London and New York: Palgrave Juliet Lodge. relies specifically on observable behaviors. Pinter Publisher.5. a response to psychological theories popular near the beginning of the 20th century (e. Watson. those that could be experienced through the senses. Skinner who came after. Međutim. behaviorism has certainly had. So. artist.doctor. yes.. Theory and Methods in Political Science. Basingstoke and New York: Palagrave The historical roots of "behaviorism" actually go back further in the history of psychology than your book addresses. in many ways. So. & Bomberg. and my own specified world to bring them up in and I'll guarantee to take any one at random and train him to become any type of specialist I might select . According to "radical behaviorists" like Watson. E. chemistry. pp377-385 D. A second fundamental characteristic of behaviorists. it needed to deal with variables that could be defined empirically (i. the behaviorists fall squarely on the "nurture" side. A second criticism is that reinforcement can actually act to "undermine intrinsic motivation". regardless of his talents. (1999).). who you very possibly read about in general psychology. and other personality characteristics of a child. temperament. 5. merchant-chief. (Richard H. This is a classic problem that we will address further in the virtual lecture on motivation. Watson. which is not surprising given how long its been around. At this point in the history of psychology. well-formed. abilities. For example."As you'll find in your text. Decisionmaking in the European Union. što ce u znanstvenoj opservaciji EU unijeti nove aspekte i razotkriti nove dimenzije integracionih procesa u EU481. However. then this may act to actually decrease motivation to do the problems without reinforcement ("Turning play into work. if psychology was to progress. even beggar-man and theif. what determines the intelligence. that relied heavily on non-observable (nonscientific) variables. Freud's Psychoanalysis). and physics. if a student enjoys working math problems anyway. Hall 22 . One criticism is that the theories are overly simplistic to accurately explain the complexity of behavior (this we will address in more detail in the virtual lecture on Cognitive Theory).e. ali i nove reakcije na teoretskom planu.F. It was Watson's view that. London. in the classic "nature vs nurture" debate. that you'll read about in the book.

International Security.486 Kenneth N. London. «Nearly all actors in EU politics have multiple identities of the policy sector in which they work. and not just in terms of intergovernmental competition)) (John Peterson and Michael Shackleton (2002). već kao moćan instrument utjecaja na formiranje novih nacionalnih interesa država Članica EU.interesa najmoćnije. Verso samo personifikacija Posmatranje EU u svijetlu neo-institucionalističke teoretske koncepcije sve izraženije nameće potrebu studiranja specifičnosti institucionalne integracije EU gdje institucije EU pokazuju visok stupanj sopstvene vitalnosti preživljavanja i modifikacije sukoba interesa država članica EU. Summer 1990. stoljeća izrasti u vodeću teoretsku koncepciju razvoja EU u čijoj percepciji supranacionalne institucije EU izrastaju ne samo u instrument suradnje i kooperacije.484 Neovisno na svu moć i argumentiranost kritičkog realističkog sagledavanja odnosa unutar EU kao institucije. Instability in Europe After the Cold War. Neoinstitutionalist -treatments argue that EU politics has to be understood in terms of interinstitutional competition between. European Integration Theory. 1950-1957. London. European Community and the Challenge of the Future.p26 The United Kingdom refused to join any organisation that involved subjecting itself to a supranational authority and insisted instead on the presumed superior merit offered by intergovernmental cooperative arrangements such as the Council of Europe and later the European Free Trade Area over either the ECSC or European Economic Community. and the European Parliament. Boulder. što čini glavnu dinamizaciju stvaranja i razvijanja EU kao institucije. pp3-56 Mark A. Standford University Press Holliday. vol. p6). pp 137-158 Odnos između pojedinih članova EU posebno će ući u visok stupanj međusobnih tenzija za vrijeme tzv. izazvat će oštar kriticizam neoinstitucionalističke teorije. Chicago University Press. Vidjeti takodjer u Robert O.l (summer 2000). i rješavanja njihovih kolektivnih problema u svijetlu globalnih međunarodnih odnosa. F.482 U tom svjetlu za njih će evropske integracije uvijek značiti samo institucionaliziran)e dominacije najmoćnije. 25. i instrumentarij utjecaja na ponašanje drugih aktera. The Uniting Europe: Political. In the EU. above all. Structural Realism after the Cold War. Pollack. The Making the Second Cold War. The New Institutionalism. prije svega USA kao vanjskog faktora integracije EU. odnosno najmoćnijih država EU. Oxford University press. Za suprotno shvatanje pogledati u John J.483 Ovakav stav realističkog pristupa evropskim integracijama u sagledavanju unutarnjih odnosa između država članica EU i odnosa između EU i drugih država.Haas (1958). Vol.B. The European Commission. Mearsheimer. Back to the Future. Social and Economic Forces. See also John J. Chicago E. te kao metod mogućnosti realizacije njihovih interesa. što će EU voditi sve bliže definiranju kao specifičnog procesa kreiranja." (Juliet Lodge (ed). J. već isto tako i u instrment kreiranja i realizacije interesa vlada država članica EU48S. 15. Ta specifika institucionalne mreže EU iskazuje se prije svega u sposobnosti ne samo da omogući bržu i efikasniju . odnosno najmoćnijih država. no. Mearsheimer. Institutional affiliations thus give actors a sort of anchor or orientation that may override others and become a primary source of motivation and interest. Iračke krize koji će izbiti na samom početku 21. (1983). Pinter Publishers. galvanizacije i realizacije nacionalnih interesa država članica. in Anthe Wiener and Thomas Diez (2007). Morgenthau (1948). ili njihovih nacionalnih političkih partija i drugih globalnih participanata koji su uključeni u evropske integracije. 1995. neo-institucionalizam će u osamdesetim godinama 20. Political Among Nations. institutional orientations are a source of order because they serve to aggregate interests in a system that otherwise could descend into chaos.. International Security. Keohane & Stanley Hoffmann (1991). koja će u fokusu svoje opservacije evropskih integracija vidjeti supranacionalnu instituciju ne kao instrument realizacije interesa velikih država članica EU. San Francisco. H. Oxford. No. 1. Westview Press. The New European Community: Decisionmaking and Institutional Change. Oxford University Press. Waltz. the Council of Ministers. pxviii). The Institutions of the European Union». stoljeća.

42 Međutim. EU sve više izrasta u racionalni pravni i politički autoritet koji je sposoban kreirati pravni. koji u ukupnom zbiru čine i najracionalniji aspekt globalnih interesa i ciljeva EU . čineći time EU sve više specifičnim. političkih partija. regionalnih ili lokalnih aktera koji participiraju u evropskim integracijama. što je dramatično čini atraktivnom za države-članice koje kroz evropske integracione procese traže šansu više za sopstvenu promociju kako na evropskom tako i na globalnom nivou.realizaciju interesa država članica i drugih participanata u evropskim integracionim procesima. što čini osnovu njene vitalnosti. kako svaka od institucija EU ima svoje specifične interese koji su artikulirani i povezani sa interesima različitih nacionalnih institucija država članica. 41 Barret G. Grupom 8 (Group of Eight (G8). što opet dovodi do jedne specifične međuzavisnosti koja se uspostavlja između institucija EU. vol. Sposobnost neovisnog utjecaja evropskih supranacionalnih institucija na procese u zemljama članicama EU kao i na globalne i regionalne procese međuzavisnosti nerijetko vodi u konflikt između interesa institucija EU. Ta međusobna uslovljena konkurencija u aktivnostima institucija EU. procesom u kojem sve veći značaj zauzimaju modeli realizacije dnevnih potreba i interesa participanata u evropskim integracijama. Justice Cooperation in the European Union. s jedne strane. . Dublin 42 Hix S. što dakako EU čini specifičnom institucijom koja istovremeno iskazuje visok stupanj funkcionalne fleksibilnosti i sopstvene operativnosti. West European Politics. daje stanovitu autonomnost evropskim institucijama. poslovni i moralni sistem normi. ali i visok stupanj diversifikacije i odsustva koherentnosti institucionalnih hijerarhijskih odnosa. i ostalih participanata evropskih integracija. kao i globalnih. koja ostvaruje veoma značajne interakcijske odnose sa NATO-m (North Atlantic Treaty Organisation). no. kreira istovremeno institucionalnu koherentnost i labavost institucionalne mreže EU što sve više EU čini policentričnom institucijom sa sve većom diversifikacijom nezavisnih centara moći i odlučivanja. kao i drugih participanata u procesu evropskih integracija. kao i sa brojnim individualnim moćnim državama svijeta. sa Ujedinjenim nacijama (United Nations). te na taj način mijenjajući i njihovo ponašanje. u kojoj je ponašanje jedne institucije EU uslovljeno ne samoponašanjem država članica EU i drugih participanata koji učestvuju u Back to the Future: Instability in Europe After Cold War. sa moćnim političkim utjecajem koji daleko nadilazi prostor ekonomsko-administrativnog integriranja EU. (1998). (ed-1997). Iz ove kompleksne međuzavisnosti. International Security. korporacijama i pojedincima. što čini temelj razvoja EU. lokalnih.41 Time EU izrasta u moćnu tržišnu i političku silu koja ima moćan utjecaj na svjetsku trgovačku organizaciju (World Trade Organisation WTO). već i sposobnost da kreira njihove nove specifične interese. i interesa država članica EU i interesa globalnih i regionalnih aktera. s jedne strane. Parties and Institutional Design: A Comparative Perspectives on European Union Democracy". 21/3. Ta sposobnost kreiranja interesa kako nacionalnih država članica EU. odnosi između institucija EU su također odnosi ne samo međusobne kooperacije već i odnosi međusobne konkurencije. "Elections. 1 (Summer 1990) evropskim integracionim procesima. ppl9-52 24 . politički. i država članica EU. 15. tako i političkih partija i organizacija. Institute of European Affairs. već isto tako i ponašanjem drugih institucija EU. regionalnih i globalnih participanata u ovom specifičnom procesu ekonomskih i političkih integracija. s druge strane. s druge strane. Grupom najrazvijenijih zemalja tzv.

s druge strane. I dok jedan broj članica EU pripada visokorazvijenom krugu zemalja. industrijsko-informatičku (razvijenu) i industrijsko-poljoprivrednu (nerazvijenu) zonu.. s druge strane. što trži novi profil razvojne politike i političkih institucija u EU. monetarne i političke integracije EU određeni su prije svega različitošću dosegnutog stupnja ekonomskog. finacijskih i kulturnih integracionih i dezintegracionih procesa u suvremenim međunarodnim odnosima. tehnoloških i kulturnih procesa na planetarnoj ravni. pravnog. financijskih. političkog i kulturnog razvoja članica EU. i koji se odvijaju. Drugim riječima kako proces pravne i političke integracija EU utječe na modifikaciju procesa globalizacije. Za razumjevanje političkog sistema EU značajno je razmjevanje procesa ekonomskih. nacionalnih. već isto tako kao i refleks utjecaja nezavisnih ekonomskih i političkih procesa koji su se odvijali. sa razvijenim i stabilnim sistemom demokratskih institucija. tehnoloških. monetarnog i sigurnosnog sistema EU i mehanizma funkcioniranja EU. političkog. što njihove veze sa velikim centrima moći unutar EU i van EU čini manje učinkovitijim. i međunarodnim institucijama koje raspolažu sa velikim kapacitetima ekonomske i financijske moći. U kontekstu ovih odnosa. dotle se drugi broj članica EU još uvijek nalazi u zoni transformacije od pretežno agrarnog ka industrijskom modelu razvoja. s jedne strane. POLITIČKI SISTEM EU U KONTEKSTU EVROPSKIH INTEGRACIJA 6. subnacionalnih i globalnih) i grupe i pojedinca. ekonomskog. koje se najizraženije identificiraju kao podjela na centar i periferiju. te podjele duž socijalnih i kulturnih linija razgraničenja koje se sve više naziru unutar samih . utječe na kreiranje odnosi između pojedinca i grupa. također je nužno pratiti i utjecaj djelovanja drugih subjekata na ove procese a koji djeluju na subnacionalnoj razini i čije aktivnosti imaju moćan utjecaj na kreiranje specifičnog socio-ekonomskog. političkog i kulturnog substruma EU. prije svega sa USA i Japanom. kao što su svjetska banka. MMF i si. dosegnute razine institucionaliziranosti odnosa između država članica EU. kako bi se bar djelimično dosegao prihvatljiv nivo unutarnje socijalne i političke harmonizacije EU. s jedne strane. Procesi koji nastaju u sferi ekonomske. kulturnog i institucionalnog razvoja sasvim su izvjesne i socijalne divergencije i podjele u okviru EU. U ovakvom okruženju gdje još uvijek postoje različiti sistemi i nivoi ekonomskog.6. i institucija (supranacionalnih. Ono što je posebno značajno fokusirati u procesu studiranja političkog sistema EU je kako odnos između samih institucija EU. kao i procesa međuzavisnosti u procesu globalizacije koji snažno djeluju na procese kreiranja specifičnog političkog.1. na međunarodnoj ravni kao posljedica procesa globalizacije ekonomskih. i institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. u kojima razvoj industrijske ekonomije sve više biva substituirán postindustrijskim konceptom razvoja informatičkog društva. Opće percepcije Razvoj političkog sistema EU ne može se posmatrati isključivo samo kao posljedica dosegnutih ekonomskih i političkih integracija koje su se odvijale između zemalja članica EZ. socijalnog. što vodi sve izraženijoj ekonomskoj i političkoj polarizaciji unutar same EU. kao i historijsko-tradicionalnih i interesnih odnosa pojedinih država članica EU sa moćnim vanevropskim državama i međunarodnim institucijama. što ih sve više vodi moćnom povezivanju sa velikim silama van EU. političkih.

dobijaju sasvim novu konotaciju i sadržinu. kao i ekonomskih interesa ostalih aktera koji participiraju u kompleksnim evropskim integracijama. Kao po pravilu ove podjele prati i niz drugih podjela koje svojim prisustvom potiču procese kako ubrzane integracije. grupni mobilizacijski interesi. i na odnose 26 . ako ne i više. Ovdje je posebno značajno istaći ulogu podjela u okviru vladajućih elita što znatno utiče na model odlučivanja u evropskih institucijama. konkurencija između političkih stranaka. I ovdje glavna pažnja ostaje fokusirana na institucije i procese koji se odvijaju u okviru EU kao i na odnose između institucija EU i država članica EU.2.država članica EU. U okviru ovih kompleksnih odnosa centralno pitanje koje se nameće je pitanje alokacije političke moći u EU. da li se Evropski sud pravde (EJC) nalazi van političke kontrole. to pitanje dotiče problem odnosa nacionalnih političkih elita država članica EU i moćne birokracije u institucijama EU. ako ne i više. odnos građanin-država. i interesa supranacionalnebirokratije u institucija EU. a koje se ne može izričito odrediti u klasičnim okvirima političkog sistema kao vlasti ili političkog sistema kao države. Od općih modela državnog političkog sistema ka specifičnom modelu političkog sistema EU U okviru političkih nauka danas postoje razvijeni opći teoretski modeli i analitički okviri u okviru kojih se teoretiziraju opća pitanja i opći procesi zajednički svim političkim sistemima. i si. zahtjeva suštinsko poznavanje ne samo mehanizama djelovanja institucija EU i njihovog odnosa prema institucijama država članica EU. ne samo odnosa između pojedinca i supranacionalne institucije. već isto tako. Time pitanje: mogu li i kako političke partije država članica EU utjecati na promjenu političke opcije EU i kako pojedine društvene grupe ostvaruju različit kapacitet političke moći i političkog utjecaja na političkoj sceni EU. već isto tako. Pitanja da li i kako Parlament EU može da utiče na sudsku vlast u EU i na sudsku vlast u državama članicama EU.divergencije između političkih i ekonomskih interesa političkih elita i drugih slojeva stanovništva u državama članicama EU. ili pak postoje neki oblici političkog ujecaja na EJC. 6. već isto tako to je i pitanje odnosa između nacionalnih političkih elita i supranacionalne birokracije EU. ima značenje korišćenja općih instrumenata i analitičkih metoda studiranja vlasti i politike donošenja odluka u jednom specifcnom okruženju koje se stvara kroz proces evropskih integracija. niti kao međunarodne organizacije. Razmatranja ovih pitanja na nivou EU u svim njihovim specifičnostima. što politički sistem EU čini specifičnim i različitim u odnosu na politički sistem nacionalne države. u kojima se EU posmatra kao politički sistem bez atributa državnosti. niti pak kao suprancionalne vlast. sve više dotiče problem. ali isto tako i procese dezintegracije EU i na taj način znatno utiču na efikasnost djelovanja institucija evropskih integracija. koliko su centralne institucije EU sposobne jedinstveno djelovati na globalnom planu. koje su političke i socijalne konsekvence ekonomske i moneterne integracije EU na unutarnju političku stratifikaciju država članica EU. U problematiziranju političkog sistema EU neophodno je koristiti opće analitičke okvire u kojima se problematiziraju opća pitanja kao što su: javno mišljenje. poznavanje . Isto tako pitanje kako građani pojedinačno mogu suportirati ili oponirati centralnim institucijama u EU. nije samo pitanje specifičnog položaja sudske vlasti u EU. Otuda pitanje kako posmatrati politički sistem EU. i slična pitanja. U ovom kontekstu izučavanje političkog sistema EU predstavlja dio političkih nauka koji nosi svoje određene specifike i traži nove teoretske modele i analitičke okvire.

. and the European Court of Justice . Po nekim teoretskim koncepcijama značajna određenja demokratskog politčkog sistema mogu se definirati kroz nekoliko parametara. kao neke vrste više koordiniranog nego subordiniranog političkog sistema.was established in the 1950s. EU dosegla je najformaliziraniju strukturu donošenja odluka koja po svojim strogim formalnostima daleko nadilazi proceduru procesa donošenja odluka u nacionalnim državama. the Single European Act in 1986. razvijena mreža ugovora. kao i institucija drugih particpanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. i političkih odnosa koji se kreiraju između različitih nacionalnih političkih sistema država članica EU u okviru procesa evropskih integracija. što ove formalnosti čini veoma značajnom dimenzijom samog procesa donošenja odluka u EU. the Amsterdam Treaty in 1997. odnosno nacionalnih institucija država članica EU i suprancionalnih institucija političkog sistema EU. the European Parliament (EP). što politički sistem EU sve više definira kao specifični politički sistem. the Treaty of Rome in 1957 (establishing the European Economic Community and the European Atomic Energy Community). Ono što čini politički sistem EU specifičnim u odnosu na državni politički sistem je prije svega odnos koji se pojavljuje između nacionalnih politčkih sistema. sasvim jasno određuju EU kao politički sistem sa specifičnim dimenzijama. Kroz sistem institucionalnih reformi kreiranje visoko razvijen sistem pravila i procedura o odnosima između supranacionalnihinstitucija EU i nacionalnih institucija država članica u procesu donošenja odluka na supranacionalnoj razini. Prije svega politčki sistem ima značenja postojanja jasno definiranih institucija odlučivanja i jasno definiranih pravila u odnosima unutar i između ovih institucija. Kroz ovaj trodimenzionalni sistem regulacije pravila i procedura u procesu donošenja odluka. the Maastricht Treaty in 1992 (the Treaty on European Union). direktiva i odluka ovih institucija kojim se precizno definiraju odnosi između ovih institucija i procesi donošenja odluka unutar ovih institucija. Successive treaties and treaty reforms .3. Drugu značajnu komponentu demokratskog političkog sistema čine građani i društvene grupe koji svoje političke interese nastoje ostvariti kroz politički sistem direktno ili kroz institucije sistema. 6. the Council. novih zahtjeva sistema i novih odluka. Visoko centralizirana struktura donošenja odluka sa visokim stupnjem decentraliziranih mogućnostima utjecaja država članica EU na sistem donošenja odluka u EU. and the Nice Treaty in 2001 have given these institutions an ever-wider range of executive. četvrta karakteristika demokratskog političkog sistema je postojanje interaktivnog odnosa između političkog output-a.koji se uspostavljaju izmedju supranacionalnih institucija EU i društvenih grupa i pojedinaca u EU. supranacionalnih institucija EU. čini sistem donošenja odluka u EU specifičnim. Treća komponenta demkratskog političkog sistema je utjecaj kolektivnih odluka na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti u političkom sistemu. Ta specifičnost EU kao političkog sistema naglašena je posebno kroz značajan 43. Isto tako uspostavljenje i sistem pravila i procedura o odnosima između institucija država članica.the Treaty of Paris in 1951 (establishing the European Coal and Steel Community).the Commission. Proces odlučivanja i modeli utjecaja Razvijen sistem institucija EU43. I napokon. Kroz aktivno unošenje ovih elemenata u analizu političkog sistema EU značajno je pratiti sve četiri teoretske dimenzije određenja političkog sistema te u njihovom interaktivnom odnosu tražiti generalno određenje i specifiku političkog sistema EU. legislative and judicial powers.

teritorijalni. kao stoje to slučaj u klasičnom konceptu političkog sistema. nacionalnim. socijalni. Ono sto je posebno značajno kada se govori o specifičnosti političkog sistema EU je svakako to da u EU ne postoji monopol na legitimnu upotrebu prisile na supranacionalnom nivou. Martin Press. regionalnim i supranacionalnim nivoima.utjecaj odluka institucija EU na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti kako unutar EU kao zajednice država članica EU. i ne uvijek demokratskim i lako razumljivim. i brojni drugi interesi na individualnim. Kao rezultat toga mnogi autori s pravom odbijaju posmatrati EU kao klasičnu državu kako ju je definirao Weber. je to da striktno ne postoji centralna vlada koja bi mogla imati monopol na političkim odlukama i ekonomskim resursima u procesu odlučivanja u ovom političkom sistemu. Rastući broj grupa (korporacije. politici istraživanja i razvoja. politici pravnog poretka. preko 500 evropskih i međunarodnih federacija te preko 10. Representing Interests in the European Unon.000. politici proizvodnje i distribucije dobara. u EU glavna politička i društvena moć koncentrirana je u komplexnom dualnom procesu odnosa između birokracije institucija EU i političkih elita u nacionalnm institucijama država članica EU. ekoloških grupa. St. te javnih i privatnih organizacija i grupakoje se međusobno natječu u procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na donošenje odluka u institucijama EU. p27 Ovdje je veoma značajno uočiti suštinsku distinkciju između sposobnosti "utjecaja na donošenje odluka" na supranacionalnoj razini od sposobnosti "donošenja odluka" na nacionalnoj razini. zdravstvenoj politici i u drugim oblastima i djelatnostima država članica EU. Ovaj monopol i dalj e ostaj e na klasičnoj razini država/članica EU. individualni.45 Naprotiv. Naspram centralne vlade koja predstavlja glavni lokus političke i ekonomske moći u nacionalnim državama. kao instrument legalne upotrebe 44Po procjenama Komisije EU u Brussels centru EU administracije preko 3.4 4 Kroz rast značaja moći utjecaja na procese donošenja odluka u supranacionalnim institucijama u odnosu na moć donošenja odluka na nacionalnoj razini nema značenje opadanje interesa nacionalnih političkih partija i nacionalne elite kontrolirati nacionalne institucije moći. 28 . tako i unutar samih država članica EU. kao i njihov utjecaj na institucije EU i na institucije država članica EU. radije nego proces donošenja odluka na nacionalnom nivou. što svakako pojačava interes supranacionalne birokratije kontrolirati koja će politička stranka dominirati na domaćoj političkoj sceni država članica EU. politici potrošnje iusluga.000 pojedinaca danas radi na zastupanju i promociji različtih interesa nastojeći ostvariti utjecaj na proces donošenja odluka u institucijama EU 45Justin Greenwood (1997). što čini proces evropskih integracija specifičnim. Što nužno zahtjeva stvaranje kompleksne mreže pravila EU kroz koju se kontroliraju i reguliraju procesi i odnosi u javnoj politici.44 U tom procesu konkurencije i međusobnog natjecanja oko utjecaja na process donošenja odluka u institucijama EU kreiraju se brojni kolektivni. interesne grupe) i pojedinaca i njihov međusobni utjecaj. politici regionalnog razvoja. samo pojačava ovaj efekat. poslovna i trgovačka udruženja. socijalnoj politici. Na toj osnovi kreira se čvrst savez između nacionalnih vladajućih političkih elita i supranacionalne birokratije. u tržišnoj politici. Otuda odnos ovih različitih interesa u EU uvijek predstavlja specifičan proces utjecaja na proces donošenja odluka na supranacionalnoj razini. Ono što posebno čini politički sistem EU specifičnim političkim sistemom. subnacionalnim. profesionalni. interesnih grupa. ekološki. kroz kontrolu nacionalnih institucija nacionalna elita koncentrira u svojim rukama i moć utjecaja i na procese u donošenju odluka u supranacionalnim institucijama.

Koristeći svoje kontakte. Weber argued that religion was one of the non-exclusive reasons for the different ways the cultures of the Occident and the Orient have developed. being an advisor to Germany's negotiators at the Treaty of Versailles and to the commission charged with drafting the Weimar Constitution. u procesu donošenja odluka u institucijama EU imaju i komercijalni lobisti (lobbyists) koji zastupaju interese svojih klijenata. p5 political science. and stressed importance of particular characteristics of ascetic Stern A. (1997).14 June 1920) was a German political economist and sociologist who was considered one of the founders of the modern study of sociology and public administration. Heidelberg. danas donosi ili se odobrava skoro preko 80% svih pravnih ili poslovnih pravila kojima se reguliraju ovi odnosi u EU. Private forces (as in private security) could be used. kroz njihovo djelovanje stvara se novi moćni triangularni savez između nacionalnih vladajućih elita. čime EU sve više utiče na determiniranje moći unutar državačlanica i na njihove međusobne odnose.. led to the development of capitalism. ERT (The European Round Table of Industrialists). the state was to be the source of legitimacy for any use of violence: if the police and the military were its main instruments. bureaucracy and the rational-legal state in the West. 47Među najpoznatije međusektorske grupe spadaju: UNICE (Union of Industrial and Employers' Confederations of Europe). In this work. mada ne u tom obimu kao što je slučaj sa interesnim grupama. politiku migracije stanovništva. something is "a 'state' if and insofar as its administrative staff successfully upholds a claim on the monopoly of the legitimate use of violence in the enforcement of its order. Otuda države članice EU iskazuju sve veći interes u pravcu pomjeranja svog utjecaja sa nacionalnog nivoa donošenja odluka ka procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na process donošenja odluka na nivou EU. veoma je značajno analizirati organizaciju poslovnih interesa u pojedinim sektorima te njihov interakcijski odnos i njihov utjecaj na javnu politiku na nacionalnom i evropskom nivou. kad i kako. a definition that became pivotal to the study of modern Western York. informiranost o djelovanju institucija i pravila po kojima postupaju institucije EU. Vienna and Munich. oni nastoje utjecati 498 na donošenje odluka u institucijama EU u korist svojih klijenata. 46 Kako posebno veliki utjecaj na donošenje odluka u institucijama EU imaju grupe koje djeluju na evropskom i panevropskom nivou koje zastupaju interese velikih korporacija i čitavih industrijskih sektora. His most known contributions are often referred to as the 'Weber Thesis'. Weber's major works deal with rationalization in sociology of religion and government. St. He said. te na vođenje vanjske i odbrambene politike država-članica.sile. New Justin Greenwood Politics as a Vocation. dobru informiranost o interesima političke birokratije EU. He was influential in contemporary German politics. and later worked at Freiburg. te posjedovanje znanja iz određenih oblasti. this did not mean only public force could be used.. U istraživanju modela kreiranja utjecaja na procese donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. but its legitimacy derived from the state. Brussels Protestantism(1994). He began his career at the University of Berlin. which began his work in the sociology of religion. 47 Veliki značaj.[I] His most famous work is his essay The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism. Martin's Press. sa čime institucije EU kreiraju mogućnost sopstvenog snažnog utjecaja ne samo na odnose između različitih društvenih i politčkih grupa i pojedinaca unutra EU već isto tako i unutar samih država-članica. u za to predviđenim procedurama. Representing Interests in the the state as Union."^ According to Weber.. 46Maximilian Carl Emil Weber (21 April 1864 . In another major work. koji često istupaju sa zajedničkom platformom pred Komisijom EU. which Lobbying in Europe After Maastricht. što značajno utječe na distribuciju moći\ između država-članica EU i na autoritativnu alokaciju vrijednosti unutar tih država sa čime se umnogome determinira ko će dobit šta. AMCHAM-EU (The EU Committee of the American Chamber of Commerce) . INC. kao i prikupljanjem odgovarajućih podataka. Max Weber said in Politics as a Vocation that a necessary condition of an entity being a state is that retains such a monopoly. Weber defined European an entity which claims a monopoly on the legitimate use of physical force. supranacionalne birokratske mreže i velikih transnaciormlnih korporacija. Politika pravne i monetarne regulacije na nivou EU ima snažan utjecaj na poresku politiku. 99 Ovo je posebno značajno ako se ima u vidu da se kroz mrežu institucija EU.

Uz to Komisiji pripada i izvršna funkcija u EU što je dovodi u bliske odnose suradnje i kooperacije sa Vijećem Ministara. koji participiraju u donošenju legislature i u kreiranju politike EU.To pomjeranje fokusa nacionalne države sa procesa donošenja odluka na nacionalom nivou ka mogućnostimA sopstvenog utjecaja na proces donošenje odluka na suprancaionalnom nivou čini EU sve više međunarodnomorganizacijom sa teritorijalnim fokusom što EU čini znatno različitom od klasičnog tipa međunarodne organizacije kao što su UN. stim što svaka država ima pravo veta u ovom tijelu EU. institutions in Brussels. Komisija kao centralno tijelo evropskih integracionih procesa ima inicijativnu. mada svakoj državi s obzirom na veličinu njenog stanovništva u većinskom-kvalificiranom obliku glasanja pripada različita kvota glasova. koja potom imenuje svoje predstavnike u pojedine institucije EU. Komisija je komponirana kao neka vrsta "političkog koledža" koji se sastoji od Komisionara i od biroa od 36 generalnih direktora (directoregenerals) i od administrativnog servisa. Također svaka država-članica nominuje svoga člana Komsije EU. Vijeće ministara EU kroz sistem većinskog-kvalificiranog glasanja donosi odluke. 30 .48 Uz to vlade zemalja članica EU kroz proces kolektivnog prihvatanja predloženog sastava Komisije i njenog Predsjednika ostaruju znatan utjecaj na kreiranje politike EU. Politički sistem EU visoko je decentaliziran i kreiran je na principu dobrovoljno preuzetih obaveza država-članica EU kao i dobrovoljno preuzetih obaveza od strane njenih građana. što njegove odluke čini znatno koherentnijim i više vjerovatnim da će biti realizirane. Garanciju sprovođenja ovih dobrovoljno preuzetih obaveza garantira administrativni i pravni sistem država članica. Građani EU svoje zahtjeve prema političkom sistemu EU ostvaruju prije svega kroz nacionalne izbore u kojima biraju predstavnke nacionalnog parlamenta koji potom bira nacionalnu vladu. u Vijeće ministara EU. sa čime se zapravo kroz proces integracije stvara jedan novi kompleksan politički sistem EU. unlike other international organizations. koji se realizira na više specifičnih načina. Dakako. a time i ostvarivanje interesa njenih građana u EU. kao npr. nadzornu i implementacionu funkciju u procesu realizacije politike koja je prihvaćena od strane država/članica EU kroz odluke Vijća ministara. in bilateral meetings between governments. and between private interests and governmental officials in Brussels and at the national level. between national governments and Brussels. Vijeće ministara ima i legislativnu i izvršnu funkciju. within the various departments in national governments. As a result. Ovaj proces transformacije suvereniteta i političkog sistema države-nacije odražava novi odnos na relaciji interesa pojedinca i zajednice (građanin-država-EU kao zajednica) što čini triangularnu determinantu EU kao novog političkog sistema. Vlade država članica EU predlažu svoje članove Komisije i kolektivno imenuju Predsjednika Komisije EU. EU business is conducted in multiple settings on virtually every day of the year 48Vijeće ministara EU radi kao skup vlada država/članica EU i organizirano je u formi zajedničkog rada više sektorskih vijeća u kojima nacionalni ministri država/članica donose odluke na principu jednakosti izmedju država Članica EU bez obzira na njihovu veličinu (mogućnost upotrebe prava veta). u okviru kojeg se ne ukida već samo transformira terirorijalni koncept suvereniteta i politički sistem države-nacije ka institucionalnom konceptu suvereniteta i virtualnom političkom sistemu EU na supranacionalnoj ravni.

European Commissioners are also partisan politicians: they have spent their careers in national party organizations. and how these should be 'spun* in the national setting. amendment and veto under the EU's legislative procedures. The EP has various powers of legislative consultation. interesne grupe i pojednici. to structure political organization and competition in the Parliament. are able to circumvent the filtering of EU information by national elites. Također participirajući u postupcima pred EJC građani država članica učestvuju u kreiranju i jačanju legislature EU stvarajući time nove mogućnosti za realizaciju svojih interesnih zahtjeva. who are chosen in European-wide elections every five years. The EP can also amend the EU budget. 50Interest groups are voluntary associations of individual citizens. zajednička imigraciona politika. ekološka i socijalna politka. These organizations are formed to promote or protect the interest of their members in the political process. radio and television rather than any European media channels. 51EU citizens gain most of their information about EU policies and the EU's governmental processes from national newspapers. This is the same in the EU as in any democratic system. And. kapitala. u kojem interaktivno učestvuju brojne supranacionalne i nacionalne institucije. Interest groups also give funds to political parties to represent their views in national and EU politics. ovo pitanje je isuviše kompleksno za simplificiran odgovor. The EP is composed of 626 MEPs. zajednička politika konkurencije. In each policy area. makroekonomska politika. the national media tend to be focused on national government and politics rather than on European-level politics. business associations.52 6.4 Alokacija političke moći u EU Centralno pitanje koje se postavlja kada se raspravlja o političkom sisterria EU. zajednička politika agrarnog razvoja. and usually seek to return to the partypolitical fray. National parties compete for national governmental office. Only social groups who have direct contacts to the EU institutions. to jeste pitanje ko kontrolira političke procese. čiji su oni članovi i koje zastupaju njihove interese. odnosno ko upravlja sa EU. 51 Kroz djelovanje vlasti evropske monetarne unije i evropske centralne banke (European Central Bank ECB) građani EU također su u mogućnosti ostvariti svoje interesne zahtjeve kroz politički sistem EU. the Council working groups. te politika sudske saradnje i evropskog državljanstva. 52These institutions produce five types of policy outputs: 1. građani realiziraju preko tzv. and it votes on the Council nomination for the Commission president and the full Commission college (the investiture procedure). Political parties have influence in each of the EU institutions. in the main party families. public office-holders and representatives from interest groups form 'policy networks' to thrash out policy compromises. such as farmers and some business groups. Ono čime se 49Members of the EP (MEPs) are elected on (national) party platforms and farm 'party groups' in the EP. U političkom okruženju u kojem ne postoji ni jedna centralna institucija koja bi se mogla odrediti kao centralna vlada u visoko diversižiciranom i kompleksnom procesu donošenju odluka. politika razvoja i istraživanja. političkih i socijalnih prava građana državačlanica EU. Kroz institucionalni sistem EU kreira se zajednička regulativna politika EU na polju slobodnog protoka dobara. and the winners of this competition are represented in the Council. such as trade unions. usluga. National interest groups lobby national governments or approach the EU institutions directly. the party organizations in each member state and in the EU institutions are linked through the 'transnational party federations'. politika harmonizacije nacionalnih standarda. national elites are the main 'gatekeepers' of EU news: deciding which information is important. In addition. owe their positions to nomination and support from national party leaders. politika ravnomjernog regionalnog razvoja. consumer groups and environmentalist groups. and has the power to throw out the Commission with a vote of censure.these are rules on .Drugi kanal ostvarivanja interesa u okviru političkog sistema EU. politika zajedničkih standarda ekonomskih. neposrednog biranja članova Parlamenta EU kao i preko 49 50 participacije pojedinih političkih partija i interesnih grupa u političkim procesima u EU. and the EP. Consequently. and like-minded interest groups in different member states club together to lobby the Commission. Regulatory policies . The EP scrutinizes the exercise of executive powers by the Commission and the Council. jeste pitanje alokacije moći u EU.

services. p491. New York. U procesu donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. Policy-Making in the European Union. nacionalne vlade država članica ostaju najznačajniji izvor institucionalne supranacionalne suverenosti EU. The European Union: How Does it Work?. rast institucionalne supranacionalne jurisdikcije dobija i teritorijalnu dimenziju. dobija konstantu permanentnog institucionalng proširenja i rasta moći. 53 odnosno "sistem upravljanja bez vlade" (system of governance without a government). while the Council pursues exchange rate policy and the coordination and scrutiny of national tax and employment policies. and include trade policies. Otuda bez obzira na proširenje i jačanje nadležnosti supranacionalnih institucija. Macroeconomic policies . centralno pitanje ko upravlja EU ostaje i dalje bez jasnog odgovora. kao institucija neke supranacionalne vlade koja se pojavljuje na horizntima evropskih integracija. 4. zajedničke valute. U političkom sistemu EU donošenje odluka odvija se na supranacionalnom (transfer moći donošenja odluka sa nacionalnih na supranacionalne institucije).these policies are pursued in Economic and Monetary Union. and the provisions for 'EU citizenship'. 2. William Wallace and Mark A. external economic relations. police and judicial cooperation. sa koncipiranjem zajedničke platforme saradnje između nacionalnih policijskih snaga i nacionalnih pravosudnih sistema država članica. Helen Wallace. Expenditure policies . political and social rights of the citizens of the EU member states. capital and persons in the single market. Ako se ima u vidu stalno proširenje članstva EU. nije posljedica autothonog jačanja supranacionalnih institucija. sa uvođenjem autonomnosti evropske centralne banke (ECB). 3. which involve the harmonization of many national production standards. brže i efektnije realiziraju na supranacionalnoj razini nego na nacionalnoj ravni. and include cooperation in the field of justice and home affairs. Oxford University Press. više je posljedica interesa država-članica EU. U procesu donošenja odluka gdje se zahtjeva koordinirana aktivnost državačlanica EU (međunacionalni ili intervladin nivo) Vijeće ministara EU dobija i 53the free movement of goods. where the ECB manages the money supply and interest rate policy. Suprancionalne nadležnosti u okviru EU sa proširenjem na polje ekologije. and common competition policies. Citizen policies . 54 Međutim. Pollack (2005). socijalne politike. Akti donijeti u ovoj proceduri direktno se primjenjuju na države-članice i automatski dobijaju višupravnu snagu u odnosu na pravne akte država-članica EU. koje svoje nacionalne interese i jačanje pozicije u odnosima sa trećim zemljama.these are rules to extend and protect the economic. such as environmental and social policies. pl48 32 . Oxford University Press.većina autora slaže je to da je nesporno da EU predstavlja "sistem upravljanja bez države" (governance without statehood). glavnu ulogu ima Komisija EU koja pokreće inicijativu za donošenje određenog akta u kooperativnoj proceduri koja se odvija u interakcijskom odnosu između EP i Vijeća EU. the Common Foreign and Security Policy. Pravno tumačenje i kontrola zakonitosti ovih akata direktno pripada ECJ. Foreign policies . kao što to notificiraju predstavnici neo-institucionalističke teorije. Oxford New York.these are aimed at ensuring that the EU acts with a single voice on the world stage. Međutim. and research and development policies. and include the Common Agricultural Policy. socioeconomic and regional cohesion policies. 54Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). intenzivno širenje modela donošenja odluka na supranacionalnom institucionalnom i terotorijalnom nivou EU. međunacionalnom (kooperacija između vlada država članica u procesu donošenja odluka) i nacionalnom nivou (kada države-članice zadržavaju proces donošenja odluka pod svojom jurisdikcijom po određenim pitanjima). and defence cooperation. gdje Vijeće EU donosi odluke putem glasova kvalificirane većine.these policies involve the transfer of resources through the EU budget from one social group or member state to another. kao i sa uspostavljanjem platforme zajedničke vanjske politike. 5. common asylum and immigration policies. Ovo dualno proširenje supranacionalnog institucionalnog i terirorijalnog suvereniteta.

Uloga EP je također reducirana samo na pravo biti konsoltiran od strane Vijeća ministara EU. države članice monopoliziraju svoju ulogu i to kako u određivanju politike tako i u procesu donošenja odluka. i njihovog interesa za međusobnom kooperacijom i kompromisom na supranacionalnom nivou. kao što su bile konferencije Mastrihtu. The point is that. and between national and EU policies. particularly ones arising from globalization and increasing interdependence between states. the EU's policy process reflects underlying changes in political and economic relationship across Europe. što je uvjetovano procesom globalizacije. Ovo njihovo izvorno pravo proističe iz moći koja je verificirana kroz neposredne izbore vlada država članica. and international institutions. and policies made at each of these levels". Oxford University Press. there exists no inexorable trend to more and mored supranational governance. kada su izvršene značajne promjene tzv. New York. osnivačkih ugovora.56 U kontekstu kompleksnosti odnosa između ova tri segmenta donošenja odluka (supranacionalni.izvršnu i zakonodavnu funkciju. U ovom procesu donošenja odluka pojavljuje se veliki skepticizam o EU kao političkom sistemu. pl50) . proces odlučivanja u EU ostaje stisnut između zahtjeva država članica da i dalje zadrže visok stupanj moći utjecaja na donošenje odluka na nacionalnoj razini. On this reading. s druge strane. Uloga ECJ u kontroli zakonitosti ovih akata je također reducirana. Otuda po pravilu slijedi visok stupanj marginalizacije institucija EU u procesu kreiranja politike i donošenja odluka na međuvladinim konferencijama. But national and EU policy processes and institutions remain formally distinc from one another (if they are very much linked in practice. Vijeće ministara EU odlučuje na principu jednoglasnosti. These networks act as bridges between natonal. Oxford University Press. pl48-150) 56 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). dok je uloga Komisije znamo reducirana (u ovoj proceduri Komisija nema pravo pokretanja inicijative donošenja zakonskih akata).55 U procesu donošenja odluka na nacionalnoj razini. The European Union: How Does it Work?. public and private. Samo države posjeduju legitimnu moć mijenjanja i ratificiranja ugovora. s jedne strane. samo države mogu da odluče da li će i kada prihvatiti međunarodne norme. internacionalni i nacionalni segment). U ovom procesu kreiranja politike EU. The European Union: How Does it Work?. arguably. EU. Amsterdamu i Nici. New York. u kojoj države članice imaju interes istupati pod imenom EU i sa jedinstvenim stavom na 55"The EU is a sources of networked governance when it employs the coordination method. To be sure. (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). The increased use of this method encourage us to be somewhat agnostic about how far European integration has transformed or will transform European politics. national and supranational. new kinds of policy network are emerging which link together different kinds of actor: administrative and political.

which has tended to seek 'grand theories' of European integration rather than mid-level propositions about specific elements of the EU policy process. gdje pretežno dominira uloga interesa elita. governments. . (Donatella M. In addition. these 'integration theories' are the intellectual precursors of any theory of EU politics (Simon Hix. Tensions occur to transnationalize these groups. trgovačke asocijacije. U procesu evropske integracije neo-funkcionalisti polaze od koncepta društvenog interesa ne-državnih faktora (kao što su razna poslovna udruženja. Thankfully. which tend to lack expertise and are remote from the central decision-making. Tako dok će jedni slijediti klasični koncept institucija političkog sistema. In the interwar period. 57 Actors.59. political parties and interest groups) rather than as a result of the power of institutions and political structures (such as constitutions. they may seek access to political processes operating beyond the national level. korporacije i političke partije) koji u cilju realizacije svojih ekonomskih i poslovnih interesa inkliniraju integracijama na supranacionalnom evropskom nivou. politics and policy-making. motives and actions of political actors (such as elites.. Knut Wicksel. neorealistička škola ističe u prvi plan interese i aktivnosti država članica EU. međunacionalni i nacionalni nivo). drugi ćefokusirati političke procese koji zauzmaju centralno mjesto u kreiranju političkog sistema.1994). 1970). nije država već ne-državni akteri. 1-30. few contemporary theorists try to set out a systematic conceptual framework for linking the study of the EU political system to the study of government. 1996). koji je prvenstveno fokusiran na konceptu vlade. što ih sve više gura bliže ka suprancionalnim institucijama kako bi bile u mogućnosti efektnije realizirati svoje interese. the 1980s and 1990s have seen a return to institutions: under the label of 'new institutionalism'. Lord Bryce and Max Weber first developed tools and categories to analyse political institutions. The modern discipline dates from the end of the nineteenth century. odnosno sa jednim glasom u međunarodnoj areni. institutions and outcomes: the basics of modern political science Political science is the systematic study of the processes of government. and gradually a new political outlook emerges to support such changes. Jean Monnet Working Papers in Comparative and International Politics) 34 . 58 European integration was creating a new 'polity' (for example Lindberg and Scheingold. Naspram ne-funkcionalista. Glavna vukuća sila u ovom procesu. while MEPs' loyalties may not change fundamentally. birača. U kontekstu ovog razumjevanja evropskih integracija. This is a very different project to much theorizing about the EU. representative assemblies are supposed to deal with at least some areas of people's everyday life and to establish control over crucial sectors of governments more effectively than old-style national parliaments. parliaments and political parties. As discussed. Robert Michels. In the neofunctionalist outlook. The Study of the European Community: The challenge to comparative politics. and social norms). Nevertheless. političkih partija i političkog odlučivanja. but on the basis of advantages perceived in specific situations. Viola.jedinstvenom tržištu. the 'grand theories' of the political system died in the 1960s. politics and policy-making in all political systems. when people like Woodrow Wilson. za neofunkcionaliste. političke institucije dobijaju znatno veću ulogu u kreiranju politike na nivou EU nego što to imaju na nacionalnom nivou. Ono što se pojavljuje kao jedna od bitnih razlika u determiniranju političkog sistema EU je metodološke prirode. such as bureaucracies. The conceptual framework in this book is not the same as a single theoretical approach that explains everything about the EU. voters. In both cases. političkih partija i interesnih grupa. a 'behavioural revolution' replaced this focus on the structural features of politics with 'methodological individualism' (Almond. West European ■ Politics. da imajući u vidu trodimenzionalnost donošenja odluka u EU (supranacionalni. Ono što je značajno napomenuti kada je riječ o političkom sistemu EU to je. This new method sought to explain political outcomes as a result of the interests. decision-making rules. an underlying argument in this book is that much can be learned if we simply apply these cross-systemic theories to the EU. to be replaced by mid-level explanations of cross-systemic political processes. 59 According to neofunctionalists. brokratije. However. their perception of their political group and the European Parliament does in view of the fact that these institutions gradually become the most important source of benefits.57 Većina teoretičara priznaje da se kroz integracione procese u EU kreira jedan novi koncept političkog sistem. the leaders of political groups support policies enhancing integration not out of general principles or ideologies.bureaucrats.58 Neo-funkcionalistička teorija posmatra evropske integracije kao procese koji su usmjereni ka specifičnim ciljevima čime se stvara novo okruženje u kojem se postavljeni ciljevi mogu ostvariti samo poduzimanjem daljih aktivnosti. However. 17(1).

62 60"The possibility always exists that a democracy will revert to an authoritarian state. U drugoj fazi odlučivanja fokus je stavljen na proces pregovaranja između vlada država-članica EU u procesu reforme ugovornog sistema i sporazuma o budžetu EU. Back to Future: Instability in Europe After the Cold War. 15.61 U prvom stepenu donošenja odluka u EU pažnja je fokusirana na zahtjeve koji dolaze od ekonomskih i socijalnh aktera iz država članica prema EU. that there are few short-term unintended consequences when the member state 62governments must decide by unanimity and have perfect information about each others' preferences and the preferences of the EU institutions (as in the reform of the EU Treaties in the Intergovernmental Conferences in the 1990s). Liberal démocraties must therefore worry about relative power among themselves. Vijeće ministara . International Security. and institutional reforms as well as day-to-day policy" "Sometimes these models result in predictions similar to the liberal-intergovernmantalist view: for example. that outcomes are controlled by the supranational . p50) 61Moravcsik. This threat of backsliding means that one democratic state can never be sure that another democratic state will not change its stripes and turn on it sometime in the future. Andrew & Nicolaïdis. which is tantamount to saying that each has an incentive to consider aggression against the other to forestall future trouble. Institutions'.60 U novije vrijeme pojavljuje se novi teoretski pristup sagledavanju prirode integracije EU. rational choice institutionalist models can also produce explanations similar to the supranational governance view: for example. Journal of Common Market Studies 37 (1): 59-85. pregovaranje među državama vodi radije ka pozitivnom (positive-sum outcomes') nego ka negativnom isključujućem (zero-sum outcomes) odnosu između njih. Kalypso (1999) 'Explaining the Treaty of Amsterdam: Interests. these actors have economic interests and compete for these interests to be promoted by national governments in EU decision-making. Vol. however. states are treated as unitary actors and the supranational institutions have a limited impact on final outcomes. Influence. Mearsheimer. as in neo-functionalism and the liberal theory of IR. Lamentably. Moravcsik argues that state preferences are driven by economic rather than geopolitical interests. that states preferences vary across different issue areas (so a member state can be in favour of EU intervention in one policy area but opposed in another). that state preferences are not fixed (because different groups can win the domestic political . In the first stage there is a 'demand' for EU policies from domestic economic and social actors. sa čimedezintegracioni procesi unutar EU predstavljaju uvjek latentnu opasnost po opstanak i dalji razvoj zajednice. 1 (Summer 1990). and that inter-state bargaining can lead to positive-sum rather than simple zero-sum outcomes. contest). Kako je nacionalni preferencijalni poredak država članica fleksibilan sistem. "Liberal-intergovernmentalism divides the EU decision process into two stages. EU policies are 'supplied' by intergovernmental bargains such as Treaty reforms and budgetary agreements. Ovaj teoretski koncept akcent stavlja radije na ekonomske nego na geopolitičke interese država članica. U ovom kontekstu svaka država članica EU preferira ka sopstvenoj sigurnosti radije nego sigurnosti zajednice. As in intergovernmentalism. In contrast to the classic realist theory of IR.glavni cilj vlada zemalja članica je obezbijediti nacionalnu sigurnost i nacionalni suverenitet. the EU governments remain the primary actors in the political system of the EU. it is not possible for even liberal democracies to transcend anarchy". 5 8 Mada se u okviru ovog teoretskog pravca razvijaju različiti pristupi određenju prirode odlučivanja u sistemu EU za njih je zajedničko shvatanje da je EU kompleksan politički sistem sa brojnim promjenljivim interesima država članica sa njihovim limitiranim utjecajem na suprancaionalne institucije EU (Komisija. Ono što bi moglo biti karakteristično za ova tri razlčita pristupa definiranju procesa odlučivanja u EU je to da sva tri gledišta u određenju političkog sistema EU koriste metode opće teorije političkih nauka i političkih sistema u objašnjenju različitih aspekata stvaranja specifičnog političkog sistema EU. However. in this interpretation. and. Nevertheless. koji bivaju promovirani preko nacionalnih vlada u procesu odlučivanja na nivou EU. što pojačava interes svake države-članice EU obezbijediti uvjete sopstvenog preživljavanja. no. each of which is grounded in one of the classic integration theories. što sugerira da je u procesu integracije apostrof stavljen na nacionalni interes. Za razliku od prethodnih klasičnih pristupa ovaj teoretski pravac u fokus svoje analize stavlja dvostepenost u procesu odlučivanja u EU. In the second stage. Evropski sud pravde) ko^e imaju značajan nezavisan utjecaj na rezultate institucionalnog odlučivanja u EU. (John J.

the division of competences is never completely fixed. dok se distribucija odlučivanja po pitanju unutarnje i vanjske politike. some constitutional allocations of competence are more rigid than others. U razmatranju ovog pitanja potrebno je imati u vidu da su jedni kapaciteti političke moći odlučivanja distribuirani na nivou odgovarajućih supranacionalnih institucija. the draft Constitution proposed by the Convention would set up a 'catalogue of competences' which would further constitutionalist the settlement: with a separation between exclusive competences of the EU (for the establishment the market). and there is independent judicial review of competence disputes. with the permanent process of institutional reform. While the supranational-governance approach uses a more complex set of assumptions and seems more able to explain a broader set of policy outcomes from the EU system and the long-term trajectory of the EU.64 6. But. For example. and foreign policies). this approach tries to understand precisely under what conditions these two opposing outcomes are likely to occur. such as basic social and civil rights. 'coordination competences' (covering macro-economic policies. the opposite is in fact the case. odbrane i bezbjednosti predominantno zadržava na državnom nivou. Policies where state decisions could have a negative impact on a neighbouring state (an 'externality'). This may seem a rather arcane debate. with some minor amendments in the Maastricht Treaty. Policies where preferences are homogeneous across citizens in different localities." 63"For example. socialists usually prefer regulatory and fiscal policies to be centralised (to allow for income redistribution and. rather than seeing EU politics as either controlled by the governments or the EU institutions. As a result. central value allocation). politici jedinstvenog tržišta. The rational choice-institutionalist approach also aims for parsimony over extensiveness: with some simple assumptions applied to a limited set of empirical cases." "For example. kao i u vanjskoj tržišnoj politici sa trećim zemljama odvija predominantno na nivou EU. For example. and the long-term tend in all multi-level political systems has been policy centralization" "This settlement was already established by the Single European Act. as it is in a many areas of social science. shared competences between the EU and the member states (mainly for the regulation of the market). sa osnovnim ciljem da se proizvede najbolji mogući rezultat po pitanju koje se reguliše. the power of the different theories can only be judged where they produce clearly identifiable and opposing sets of predictions about the same empirical phenomenon." "For example. The subsequent reforms (in the Amsterdam and Nice Treaties and even in the draft Constitution agreed by the Convention on the Future of Europe and the 2003 Intergovernmental Conference) have not altered the settlement substantially. interior affairs. Nevertheless. Od teritorijalnog ka institucionalnom suverenitetu institutions rather than the member states when agenda-setting is in the hands of the Commission. this theory seems less able to explain the more complex environment of day-to-day politics in the EU. Parliament or Court or when there is incomplete information in the policy process.U procesu određenja prirode integracionih procesa veoma značajno mjesto pripada pitanju distribucije političkih kapaciteta u političkom sistemu EU. where competences are divided along functional rather than jurisdictional lines -with different roles for the centre and states within each policy area (such as setting the broad 64policy goals by the centre and the policy details by the states) ." 36 . could perhaps be dealt with at the centre. In other words. and from these assumptions produces a rather persuasive explanation of the major 'history making' bargains. under all constitutional designs. Onošto je karakteristično za distribuciju kapaciteta odlučivanja u okviru evropskih integracionih procesa je to da se alokacija moći u monetarnoj politici. the abolition of internal trade barriers can only be tackled at the centre of an internal market is to be created. such as environmental standards or product standards. dok su drugi distribuirani na državnom nivou drzava/članica. despite the widely held perception that the EU is a 'moving target'. Hence. and exclusive competences of the member states (in most areas of taxation and expenditure). this is rare in EU politics. where the competences of the centre and the states is clearly specified. Unfortunately. and seems good at predicting outcomes where rules are fixed and information is complete. whereas economic liberals prefer strong checks and balances on the exercise of these policies by the central government. Alternatively.5. are best dealt with at the centre. the liberalintergovernmental theory uses some simple assumptions.there are less constraints on the expansion of central authority.63 Specifičnosti političkog sistema EU čine da se ova distribucija političkih kapaciteta pojavljuje kao rezultat pravne i političke nagodbe između aktera sa različitim političkim ciljevima i pozicijama u okviru integracionih procesa. In addition. the states are more protected against 'drift' to the centre.

as with most welfare expidenture programmes. geografskom i političkom prostoru. odluke EU se mogu posmatrati više kao rezultat sinkroniziranih interesa državaclanica EU nego kao nezavisne odluke suverenih supranacionalnih institucija. Tako na pimjer u zajedničkoj agrarnoj politici (Common Agricultural Policy CAP) i u ekonomskoj i monetarnoj uniji (EMU). političkim partijama i elitama čiji se interesi po pravilu ne identificiraju uvijek sa interesima nacionalnih državnih birokracija. the cost of EU redistributional policies are diffuse (shared between all European texpayers).Proces evropske integracije našao seje u fokusu mnogih znanstvenih disciplina počev od političkih. p5.27 % od ukupnog društvenog proizvoda (Gross Domestic Product -GDP) država članica. West European Politics. Similarly.66 Imajući u vidu da se većina značajnijh regulativnih pravila na evropskom nivou donosi kvalificiranom većinom. the everagefor European Studies Working Papers Series 52. Kao i u prošlosti. Za razliku od prethnodnih nastojanja integriranja Evrope. for the beneficiary regions. fokus znanstvenog interese prvenstveno je bio lociran na interese država sa težnjom uspostavljanja dominacij e nad evropskim kontinentom kao j edinstvenom ekonomskom. čemu obično prethodi dug period dogovaranja i usaglašavanja interesa participanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. or European-level NGOs» (Klaus H. fiskalnih i fizičkih barijera slobodnom kretanju dobara. . donose se na nadnacionalnoj evropskoj ravni kroz procese harmonizacije nacionalnih standarda i kroz transformaciju legislative EU u nacionalne pravne sisteme država članca. moneternei komercijalne moći i ostvarivanja interesa država članica na evropskom nivou. Kroz eliminaciju tehničkih. u novije vrijeme ovaj aspekt pomjeranja fokusa evropskih integracija dobija jednu novu dimenziju koja se sve više manifestira u pomjeranju fokusa opservacije sa birokracije nacionalne države ka interesnim grupama. 3. kao instrumenta teritorijalne integracije. Why the the cost of CAP t to individual consumers and taxpayers may be less than &5 per week. Marks et al. pa sve do psiholoških i scioloških znanosti. cent of annual GDP. EU ima moćni utjecaj na «This is particularly the case in the area of the Commn Agricultular Policy (CAP) which consumes over 50% of the EU budget. whereas the benefits are concentrated (on farmers. backward regions. neki teoretičari stižu do određenja EU kao specifičnog političkog sistema kao triangularnog odnosa između nacionalnih država članica EU. ekonomskih. European Integration and National Political Systems. koja su se prvenstveno oslanjala na posjedovanje dominirajuće vojne sile. više od 80% svih pravnih propisa i pravila kojima se regulira proizvodnja. distribucija i razmjena dobara i usluga. the cost regional funds may be small compared to the sum of national expidenture on 66G. radije kroz zajedničkeinteresne i političke programe nego kroz sopstvene nacionalno-državne institucije.65 Ti zajednički nadnacionalni interesi najčešće se susreću u području tržišne regulacije. October 2000. Governance in the EU. no. Sa budžetom od 1. kapitala i rada. političkih partija i elita koje nastoje realizirati svoje interese na supranacionalnom nivou. institucije EU nemaju neku izrazitu moć materijalnog utjecaja. pravnih. današnji fokus integracionih evropskih procesa pomjeren je sa vojnog aspekta dominacije ka institucionalnom aspektu integracije kroz izgradnju zajedničkih institucija kao instrumenta realizacije ekonomske. London: Sage these founds can account fora as much as ten per 1996 regional development. tako i u sadašnjim vremenima. mada budžet EU može u određenim slučajevima imati veoma značajan indirektni redistibucioni utjecaj na države-člance. tehnološke. Harvardhis annual income from Domestic Politics. Whereas European Community Strengthens the State: International Cooperation and 65Andrew Moravscik. Basically. 4. Goetz and Simon Hix . Kroz analizu izgradnje zajedničkih institucija i djelovanja nacionalnih interesnih grupa. Također. evropskih supranacionalnih institucija i subnacionalnih subjekata kao što su interesne i političke grupe koje svoj identitet radije vezuju za kompleks zajedničkih interesa koji se efektnije realiziraju na nadnacionalnoj nego na nacionalnoj ravni. regulacije rada i privatizacije. 1994 EU pursue. sa čime transfer ovih odluka u nacionalne sisteme država članica ima više šansi biti implementiran na razini država članica EU. Center European farmer receives a considerable proportion of University. But. vol. usluga. scientists.