P. 1
integracije.doc

integracije.doc

|Views: 87|Likes:
Published by Dino Keškić

More info:

Published by: Dino Keškić on May 15, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as RTF, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/15/2012

pdf

text

original

4. EVROPSKE INTEGRACIJE: MODIFIKACIJA GLOBALIZACIJE I NOVI DEMOKRATSKI IZAZOVI 4.1.

Uvodne napomene
Integraciju EU, dakako i razmatranje političkog sistema EU, nemoguće je promatrati i analizirati mimo općeg procesa globalizacije, koji se danas najčešće povezuje sa procesima tehnološkog razvoja i post-industrijske revolucije, koji se odvijaju prije svega u visokorazvijenim industrijaliziranim zemljama, sa moćnim utjecajima na ekonomsku, političku, kulturnu i pravnu tmasformaciju suvremene međunarodne zajednice. U ovim razmatranjima veoma je značajno istaći specifike evropskih integracija u odnosu na opći proces globalizacije, koji temeljem odredjuje proces evropskih integracija koje se samo pojavljuju kao regionalni aspekt globalnh integracionih procesa ali sa svim svojim specifičnostima, što i čini najvećim dijelom temetiku ovog rukopisa. Polovinom 1980s vladajuće elite u zemljama trećeg svijeta prihvataju doktrinu neoliberalnog razvoja, sa čime će redistributivni ekonomski programi bili zamjenjeni sa liberalizacijom i privatizacijom pod nadzorom Međunarodnog monetarnog fonda (International Monetary Fund -IMF). Javna potrošnja za obrazovanje, zdravstvenu zaštitu, socijalnu zaštitu stanovništva,... u ovim zemljama, dramatično je smanjena, što je znatno pomjerilo na marginu socijalnu ulogu države (welfare state) što će dovesti do eliminacije kolektivnih aspiracija zemalja u razvoju za konceptom zajedničkog razvoja zemalja tzv. Trećeg svijeta , koje sve više gube kolektivni politički identitet. Vladajuće elite u ovim zemljama rapidno napuštaju zajedničke kolektivne ciljeve nerazvijenih zemalja, okrećući se sve više ka saradnji sa stranim investitorima, međunarodnim institucijama i međunarodnim bankama.1 Traži se njihov novi politički identitet u pluralističkom institucionalizmu i demokraciji. Kako proces globalizacije stubokom mijenja globalnu ekonomsku i političku strukturu to nužno zahtjeva i nova pravna pravila i političke standarde, što duboko zadire u kulturni, vjerski i tradicionalni sistem vrijednosti svih naroda i država kreirajući nove kulturne i moralne standarde koji u povratnom utjecaju snažno modificiraju politički i pravni sustav država, dakako i EU. Fascinantni ekonomski i znanstveni utjecaj globalizacije, na kreiranje novih globalnih političkih, kulturnih i moralnih standarda, kao i globalnih pravnih pravila nije mogao proći bez snažnog utjecaja na procese ekonomske, političke i institucionalne integracije EU. Povezanost nauke, tehnologije, industrijskog i ekonomskog razvoja sa ekonomskim i političkim integracijama čini jedinstven kompaktan ekonomsko-socijalni proces koji danas čini EU ne samo političkim i pravnim fenomenom, već isto tako čini je jednim novim civilizacijskim i kulturnim konglomeratom koji pokazuje izvanredne sposobnosti fleksibilne unutarnje transformacije i fantastične mogućnosti institucionalnog preživljavanja, koji stalno vibrira na liniji između unutarnje institucionalne integracije i unutarnje političke dezintegracije.

1 Haris N., The End of the Third World, Harmondsworth, Pinguin 1987. 242
1

Taj novi ekonomski i politički organizam koji nastaje na novim oblicima pravne i institucionalne integracije, apsorbira brojne tekovine političkih i pravnih sistema naroda i država koji čine EU danas, regenerirajući na taj način bogatu zaostavštinu kultura i tradicija velikih civilizacija, čiji su sastavni dio bile države članice EU, ili koji su jednostavno samo kroz historiju bile u doticaju sa njima, sto EU čini otvorenom i demokratskom zajednicom, što i čini jedan od fundamentalnih preduvjeta njene sposobnosti za neprekidno samoregeneriranje.

4.2. Socijalne i političke vibracije evropskih integracija
Međutim, EU kao jedan od gravitacionh centara procesa globalizacije susreće se sa novim problemima i izazovima koji proističu iz sve vidljivijeg i sve šireg gapa između razvijenih i nerazvijenih, kao jednom od najvidljivijih posljedica globalizacije. Ovi problemi koji su prvenstveno posljedica nasljeđene prošlosti i neproporcionalne distribucije beneficija u procesu globalizacije, čine EU kao političku zajednicu unutar podjeljenom linijama koje diskretno distanciraju bogate od siromašnih, obrazovane od neobrazovanih, elite od marginaliziranih, obojene od bijelih, što unutarnje socijalne i političke okvire EU čini sve napregnutijim. Mada linije dioba između siromašnih i bogatih, elita i marginaliziranih, obrazovanih i neobrazovanih, obojenih i bijelih, što sve više dobija naznake nove unutarnje socijalne i političke stratifikacije u EU, nužno ne slijede međudržavna odnosno međunacionalna razgraničenja između država članica EU, ipak se u EU sve jasnije iscrtavaju linije unutarnjih podjela na bogatu i siromašnu EU, koje slijede unutarnju zakonistost socijalnih stratifikacija u procesu globalizacije,2 Prijemom novih država-članica u EU iz istočne Evrope3 stanovništvo EU je povećano za više od 100 miliona što je svakako imalo ogromnog utjecaja na promjenu socijalne, ekonomske i političke strukture EU. Imajući u vidu da su sve novoprimijene članice EU, prije ulaska u EU imale daleko niži standard življenja od prosječnog standarda EU 15-petnaestorice,4 ovaj socijalni gap zasigurno će obiti jedan od najtežih izazova i brana za realizaciju koncepta jedinstvenog socijalnog i političkog prostora i unutarnje socijalne kohezije EU. Čak kada bi stopa rasta u novoprimljenima zemljama članicama zadržala sadašnji brzi tempo rasta od 2% u odnosu na razvijene zemlje članice EU, siromaštvo u ovim zemljama u narednih 10 godina bilo bi još uvijek tri puta više nego u zemljama EU 15-storice.

2Recent Eurobarometer data show that Europeans see poverty as a widespread problem. Across the EU,
citizens feel that around 1 in 3 people (29%) in their area live in poverty and that 1 in 10 suffers extreme poverty. In all Member States, part of the population is subject to exclusion and deprivation, often facing limited access to basic services. 19% of children are at risk of poverty across the EU and 1 in 10 live in households where nobody works. Solidarity is a hallmark of the European Union. It is an intrinsic goal of European models of society and welfare that people should not be prevented from benefiting from and contributing to economic and social progress. Budding a more inclusive Europe is vital to achieving the European Union's goals of sustained economic growth, more and better jobs and greater social cohesion. The European process for social protection and social inclusion supports Member States in their drive for greater social cohesion in Europe through an open method of coordination. And over the period 2007-2013 some € 75 billion will be distributed from the European Social Fund to Member States and regions. The 2010 European Year will coincide with the conclusion of the EU's ten year strategy for growth and jobs. The actions undertaken during this European Year will reaffirm the initial political commitment of the EU at the start of the Lisbon strategy, in 2000, to making "a decisive impact on the eradication of poverty" by 2010. The European Year also launches a process that had been announced in the Social Agenda 2005-2010

3(Bugarska, Kipar, Češka, Estonija, Mađarska, Latvija, Litvanija. Malta, Poljska, Rumunija, Slovačka,
Slovenija (Bulgaria, Cyprus, Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Malta, Poland, Romania, Slovakia, Slovenia)

4Prije ulaska u EU Poljska je imala bruto-nacionalni proizvod (BNP) po glavi stanovnika 50% niži od
peosječnog BNP EU. BNP per capita u Bugarskoj, Latviji, Litviji i Rumuniji bio je niži za

2

Velike socijalne promjene koje nastaju sa proširenjem EU mogle bi imati velike političke konsekvence na dalji proces evropskih integracija. Ovo posebno ako se ima u vidu daje u Zajednici 15-orice samo 5% zaposlenih radilo je u poljoprivredi. Sa proširenjem EU taj procenat u nekim novim članicama EU kreće se između 19% (u Rumuniji) pa sve od 43% (u Poljskoj), što će imati velikog utjecaja na novu politiku Zajedničkog poljoprivrednog programa (Common Agricultural Programm CAP) EU, što bi opet moglo izazvati velike probleme za farmere u Francuskoj, Njemačkoj i Velikoj Britaniji, a otuda i političku tenziju između ovih zemalja i novoprimljenih članica EU. Otuda će budućnost evropskih integracija biti sve više praćena ne samo sa velikim socijalnim tenzijama već isto tako i sa političkim nesuglasnicama koje mogu imati veoma ozbiljne posljedice po dalji razvoj EU. Ova nova globalna i regionalna socijalna stratifikacija sve više u prvi plan postavlja novo pitanje: pitanje kulturnog i civilizacijskog identiteta EU, što danas izrasta u određujuće pitanje budućnosti evropskih integracija. Dramatične unutarnje socijalne podjele prijete više nego ikad do sada da zaustave ili čak razore evropske integracione procese. Sve izraženiji proces marginalizacije širokih socijalnih slojeva, nezaposlenost i bezperspektivnost marginaliziranih, posebno velikog broja imaigranata, kako iz zemalja Istočne Evrope koje su postale članice EU, tako i iz zemalja Magreba, Azije i Afrike, odakle tradicionalno dolazi veliki broj ekonomskih imigranata, dramatično prijeti reinkarnacijom nacionalizma, vjerske i rasne netrpeljivosti, što može imati pogubne posljedice na evropske ekonomske, političke i institucionalne integracije.5 Ostaje otvoreno pitanje kolikoće strukturalni fondovi EU biti u mogućnosti pomoći najsiromašnijim članicama EU, te da li će negativan trend redistribucije društvenog bogatstva dobiti novi pravac u EU. Prijeti li i EU novi globalni konflikt između „kulture dominacije i arogancije" i „kulture marginalizacije i straha" ostaje otvorenim pitanjem.4'8 Redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU između društvenih slojeva danas predstavlja određujući značaj za budućnost EU. Odgovarajući oblik redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU mogao bi biti odlučujući faktor za bržu, dublju i efektniju političku, ekonomsku, socijalnu i institucionalnu integraciju EU. Istovremeno ovaj proces bi mogao imati moćan utjecaj na proces globalne redistribucije bogatstva sa čime bi se efektno utjecalo na dramatičnu tenziju između siromašnih i bogatih koja prijeti novim globalnim konfliktom sa kataklizmičnim posljedicama. Socijalna sigurnost danas predstavlja temeljnu odrednicu daljih evropskih integracionih procesa. Otuda politika socijalne integracije EU danas čini glavni i određujući fokus daljeg razvoja EU kao globalnog faktora novog svjetskog poretka.

525% od BNP Članica EU, dok BNP per capita u Sloveniji i Cipru bio nešto viši, ali daleko ispod prosjeka
BNP članica EU. U novoprimljenim Članicama EU skoro 1/3 stnovništva živi na liniji siromaštva (koja se određuje u visini 50% od životnog standarda EU), dok samo u Bugarskoj preko 70% stanovništva ima standard ispod te linije. (David Piachaud, BBC News World Edition, March 29,2002, 20:04 GMT) The 2005 civil unrest in France of October and November was a series of riots and violent clashes, involving mainly the burning of cars and public buildings at night starting on October 27, 2005 in Clichy-sous-Bois. Events spread to poor housing projects (the cites HLM) in various parts of France. A state of emergency was declared on November 8, 2005. It was extended for three months on 16 November by the Parliament. The biggest riots since the May 1968 unrest were triggered by the accidental death of two teenagers, Zyed Benna and Bouna Traore, in Clichy-sous-Bois, a working-class commune in the eastern suburbs of Paris, who were chased by the police and tried to hide from the police in a power substation where they were electrocuted. On 16 November, the French parliament approved a three-month extension of the state of emergency (which ended on the 4 January 2006) aimed al curbing riots by urban youths. The Senate passed the extension - a day after a similar vote in the lower house. The laws allow local authorities to

zemlje članice EU bile su u mogućnosti restriktirati djelovanje stranih MNCs. U drugom segmentu prvenstveno se kreira politika korektivne integracije koja se odnosi na korekciju utjecaja tržišta kako bi se limitirale nejednakosti između regija ili privrednih grana na zajedničkom tržišnom prostoru. uvesti sistem protekcionizma u cilju zaštite unutarnjeg tržišta. države članice EU zadržale su mogućnost sopstvenog utjecaja na proces donošenja odluka EU. U trećem segmentu integracije EU nalazi se kreiranje politike koja se prvenstveno odnosi na koncipiranje EU kao političke zajednice. it does not necessarily mean that the crisis is over. Međutim. U multilateralnim pregovorima sa trećim zemljama. vaštite standarda potrošača. zajednički vanjski poslovi i sigurnost) sto se nalazi u direktnoj nadležnosti Vijeća ministara EU. The lower house passed them by a 346-148 majority. što se prije svega odnosi na pravnu regulaciju ekonomske liberalizacije. global environmental and social regulation receives much impetus from the political consensus among 4 . conduct house-to-house searches and ban public gatherings. što im daje daleko veću pregovaračku moć. obezbjediti visok stupanj zdravstvene i ekološke zaštite. The Globalization of World Politics.3. The roots of the turmoil are still firmly in place.Međutim. 4. a system of political rights and duties.there is the growth of such a supranational polity. "A 'success story' in this respect has been the EU's ability. Modeli integracije EU Politiku integracije EU nužno je sagledavati u tri segmenta. (pravosuđe. many experts concluded that even though the violence has ended. and the Senate by 202-125.6 Posebno je značajno to da u procesima integracije EU države članice EU umnogome uspjevaju modificirati transformaciju sopstvene suverenosti uspjevajući pri tom zadržati kredibilitet svoga utjecaja u procesima ekonomske i političke integracije EU. te kako bi se obezbjedio viši stupanj socijalne i ekonomske kohezivnosti. koja ima veliku ulogu u zaštiti EU od negativnih posljedica globalizacije. and a political community have been established. 7 Djelujući kroz supranacionalne institucije i preko jedinstvenog evropskog tržišta. Indeed . i iznad svega krajnje fluidnim i neodređenim. u sva tri navedena segmenta integracije EU sučeljavaju se interesi svih paricipanta koji učestvuju u kreiranju evropskog integracionog prostora. U procesima evropskih integracija prije svega susreću se interesi država članica EU. čto je imalo velikog utjecaja na kreiranje režima međunarodne trgovine. pp590) 7". prvenstveno MNCs iz USA. te tako zaštititi sopstveni ekonomski interes i interes sopstvenog stanovništva. politički senzibilnim. Ova se politika kreira prvenstveno kroz kooperaciju između institucija EU i vlada država članica EU. which means it is altogether possible that the situation could occur again in the future. tržišne i komercijalne politike i konkurencije. Instances of mass unrest were also recorded in Denmark. sa svim pratećim konsekvencama koje su gore navedene. što ovaj proces čini izuzetno kompleksnim. Zahvajujući integraciji EU. koje se mogu smatrati glavnim sudionicima evropskih 6impose curfews. Oxford University Press. (John Baylis and Steve Smith (2005). već kao regionalna integrirana zajednica.. to get the USA to drop its increased steel tariffs. ono što čini EU različitom od procesa globalne integracije. države članice EU ne suočavaju se direktno i pojedinačno sa velikim MNCs na svjetskim tržištima. but eventually an effective legal order. Belgium and Germany. odnosno država članica EU. Noting the signs of the French unrest throughout Europe. je specifičnost integracije EU. Prvi segment politike integracije EU široko je formuliran i biva kreiran na supranacionalnom nivou u okviru institucija EU i prvenstveno se odnosi na globalnu politiku regulacione integracije EU. Both states and firms are now subject to rules and regulations that go much further than anything that is available at the global scale. making use of the World Trade Organization's (WTO) dispute-settlement process". Its development my have been led by the market. in 2004.

pp588-590)sa globalnim institucijama i njihovim birokratskim 8"Thus. edukacija. with significiant variations between countries.Tako direktne kompentencije EU su kreirane na znatno užem polju jurisdikcije od jurisdikcije nacionalnih država članica. pl39) Budžet EU u 2002 godini iznosio je 98. Ovaj proces nacionalne i supranacionalne birokratske sublimacije proširuje svoj utjecaj van EU kroz odnose strukturama. Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). ponzioni sistemi. Između ovih participanata uspostavljaju se brojni institucionalni odnosi i odvijaju se brojni interaktivni kontakti koji mogu značajno utjecati na sadržinu donijetih odluka. brojni nacionalni funkcioneri država članica istovremeno su i funkcioneri brojnih institucija u EU. since most of what is decided in Brussels is implemented or enforced actors who are only marginally connected to the EU policy process. a Italije čak 389 miljardi Eura. kao i interesi glavnih institucije EU (Komisija EU. The European Union: How Does it Work?. Nacionalni stranački lideri postaju istovremeno i članovi Parlamenta EU. supranational. socijalna zaštita i si. sa čime je umnogome restriktirana moć djelovanja EU na polju supranacionalne integracije. ističe se velika razlika u efikasnosti implementacije donijete legislature na suprancionalnom i nacionalnom nivou. i to prije svega po pitanju kreiranja budžeta.9 S druge strane. velikih lobi grupa. Oxford University Press. zbog odsustva direktnog oporezivanja na nivou Zajednice. in Europe and Beyond. pomoć siromašnim. nastojeći proširiti svoj nacionalni utjecaj na globalne procese. politika pobačaja. kao i Evropska Centralna Banka). Bez obzira na svu institucionalnu i funkcionalnu povezanost između država članica EU i institucija EU. zdravstvena zaštita. Vijeće ministara EU. Still. što umnogome umanjuje značaj integrativne moći institucija EU. koji značajno utiču na kreiranje političkih i ekonomskih odnosa unutar evropskih integracionih procesa. u slučaju legislature donijete na nivou EU procedura primjene je kompleksna i traje dug period. sve intenzivnijoj kooperaciji između nacionalnih i supranacionalnih institucija. Oni po pravilu svoju funkciju u EU doživljavaju kao proširenje svoje funkcije koju obavljaju u svojoj nacionalnoj državi. zatvorska administracija. Tako npr. što opet supranacionalne institucije EU čine manje efikasnim u procesu integracije EU. Francuske 266.)10 the EU member states". Parlament EU.6 milijardi EURA. ovi autori smatraju da između integracije na supranacionalnom (EU) i nacionalnom nivou (države-članice EU) postoje znatne distinkcije. Također distinkcija između politike EU i politike država članica pravi se i u oblasti jurisdikcije. dok je budžet federalne vlade Njemačke iznosio 250 milijardi EURA. the EU is a crossroads where subnational. Vijeće Evrope. kao i pojedinaca. and international policy 9making all intersect. Posebno one oblasti koje direktno pogađaju socijalni status građana (tako npr. urbana regeneracija. (John Baylis and Steve Smith (2005). s jedne strane. što sve ima za posljedicu umanjenja efikasnosti legislatome moći EU." (Elizabeth Bomberg and Aleksander 10Stubb (2003).integracija. i. The . kreiranja i izvršenja odluka.) ostaju još uvijek pod direktnom kontrolom izvršenja sistema nacionalnih država. The Globalization of World Politics. Some never participate at all. Dok se legislature na nacionalnom nivou država članica primjenjuje direktno.8 Većina autora u razmatranju politike integracije EU prave distinkciju između politike integracije EU na segmente koje se kristaliziraju na nivou EU i na one koje ostaju u nadležnosti nacionalnih vlada država članica. Oxford University Press. national. što vodi sve intenzivnijoj suradnji između nacionalnih i supranacionalne birokratije. ostaje relativno mali u odnosu na nacionalne budžete država članica. Sud Pravde. and not because it simply dictates policies which actors elsewhere must obay. Brussels is an important political capital primarily because of its links to the other political capitals. te po pitanju kompentencije u oblasti jurisdikcije. Uz to veliki značaj imaju privatnih interesi poduzeća. Budžet EU. It thus comes as no surprise that the EU policy process has differentiated outcomes.

Mada u EU ostaje još uvijek jasna dinstinkcija između procesa donošenja ekonomskih i političkih mjera. skoro odlučujući utjecaj na mikroekonomske odnose i kretanja u zemljama članicama. Oxford University Press. koje po ovom pitanju odlučuju kroz institucije EU. pi 17 6 . Još sa Rimskim ugovorima Komisija EU dobila je prerogative voditi međunarodne pregovore u ime EEZ po pitanju politike tarifnog sistema za proizvedena dobra. Bez obzira na donekle smanjenu ulogu Komisije u ovoj komercijalnoj oblasti. Zbog tog značaja iskazana je potreba da se ovo pitanje riješi jednoobrazno na supranacionalnom nivou EU. utjecalo je i na poboljšanje životnog standarda samog stanovništva država članica EU. odsustva jasno podijeljene legislativne nadležnosti i moći u donošenju odluka između Vijeća ministara EU. kako na političkom i pravnom tako i na ekonomskom i monetarnom planu.4. Koncept regulativne integracije EU Mjere integracije EU prevashodno su koncentrirane na kreiranje zajedničkog tržišta preko ukidanja tržišnih barijera i provođenja regulatornih reformi. iz čega su proisticale brojne beneficije za države članice EU. ipak regulativna uloga ostaje na nivou Komisije EU. Ova pozicija Komisije je proširena sa ugovorom u Nici. U konceptu regulativne integracije posebno značajna funkcija u politici integracije EU pripada Komisiji EU koja ima sve prerogative regulacije i kontrole u oblasti konkurencije poduzeća na zajedničkom tržištu. teško bi bilo prihvatiti ovaj metod kao odgovarajući metod za dostatno analiziranje politike EU. Niže cijene i bolji kvalitet proizvoda i usluga. gdje su države članice EU još uvijek manje senzibilne na zajedničku ekonomsku i monetarnu politiku nego kada je u pitanju vanjska politika i sigurnost. Regulacija tarifnog sistema sa zemljama koje nisu članice EU ima veoma značajan utjecaj na kreiranje zajedničke politike ekonomske integracije EU. ali i zbog visokog stupnja povezanosti u funkcioniranju nacionalnih institucija i institucija EU. Komisija ima pravnu moć donošenja regulative sa kojom se spriječava spajanja stranih firmi koje posluju na zajedničkom tržištu EU koje su podržavane sa subvencijama sopstvene države. Međutim. ima veliki. stvara se sve snažnija interdinamika utjecaja između moći donošenja odluka na makroplanu i moći kompetencije na mikroplanu. kao stoje politika sigurnosti ili vanjske politike. ovakav pristup izaziva mnoge poteškoće. Otuda ova distinkcija između institucija EU i institucija država Članica EU u procesu sve intenzivnije međuzavisnosti postaje sva manje vidljiva i sve manje značajna. Kako makroekonomska politika koja se predominantno formulira na supranacionalnom nivou. kao i u eliminaciji monopol i stičke i oligopolističke politike. Jedna od najznačajnijih uloga supranacionalnih institucija u razvoju EU svakako se odvija u polju monetarne politike. inicirajući na taj način konkurentsku utrku između poduzeća iz zemalja članica EU. Stvaranjem zajedničke valute European Union. Sve se više pojavljuje moćni pritisak samog stanovništva država članica da se "evropeiziraju" i one sfere politike koje su tradicionalno smatrane neprikosnovenim priuritetima nacionalnih vlada država članica. sa proširenjem zajedničkog tarifnog sistema i na usluge. How Does it Work?. 4. viši stupanj slobode kretanja ljudi i kapitala na zajedničkom tržištu. Komisije i Parlamenta EU.Zbog izuzetno visokog stupnja povezanosti procesa donošenja odluka na supranacionalnom i nacionalnom nivou. po ovom ugovoru Komsija nema više prerogative za donošenje definitivnih odluka po pitanju položaja EU u svjetskoj trgovini što sada pripada državama članicama EU.

sa uvođenjem zajedničkog tarifnog sistema. the European Central Bank is mandated to privilege price stability and thereby avoid inflation. mnogo šireg problema u integracionim procesima u EU. sa ukidanjem tržišnih barijera. government could try to give priority to job creation or 12alternatively to price stability. pp 1-24. Da bi se ova opasnost izbjegla pojavila se je 11"For example. West European Politics 22/1. Holmes (ed) 1996). CAP-ima veoma značajnu ulogu u zaštiti evropske poljoprivrede. Ovakva politika rezultat je ne samo političkog kompromisa između industrijskih interesa Njemačke i poljoprivrednih interesa Francuske. pl24) Majone. što ovu politiku direktno čini sastavnim dijelom socijalne politike zemalja članica EU. St Martin's Press. sa čime su države članice de facto izgubile sopstvenu nezavisnu monetarnu politiku. a što je vodilo rastu životnog standarda stanovništva. 186-204 . (1999). 13M. and very independent. ako ne i više. politika integracije na razini EU dobija sve izraženiju "regulatornu funkciju". koja na indirektan način obezbjeđuje uvjete za efektnije dijelovanje države blagostanja (welfare state) na nacionalnom nivou. kreiranjem EMU. Koncept korektivne integracije Koncept korektivne integracije uključuje prije svega mjere politike korekcije utjecaja tržišta u koje se ubrajaju mjere koje su poduzimaju u okviru zajedničke agrarne politike. Međutim.5.11 Sa uvođenjem slobode kretanja kapitala.13 4. U okviru korektivne politike EU zajednička agrarna politika EU (Common Agricultural Policy -CAP) zauzima posebno značajno mjesto. sa ukidanjem monopoliziranog položaja poduzeća te sa standardizacijom pravila poslovanja na zajedničkom tržištu. pojavila se je kao velika prijetnja integracionim procesima u EU. Now. The Bank has been critized by some who would prefer it to adopt lower interest rates so as to stimulate the eurozone economy and hopefully create more flexible labour markets and liberalization of markets in general. Veliki broj radne snage koja je uposlena u poljoprivrednom sektoru u zemljama članicama EU i velika diskrapanca između prihoda u poljoprivrednom i drugim privrednim sektorima. The Regulatory State and its Legitimacy Problems. što često produkuje nesporazume između EU i država njenih Članica. The ECB has become an important." (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). usluga i rada.12 Na ovom uzajamno uvjetovanom odnosu između supranacionalnog i nacionalnog nivoa razvoja EU izrasta posebna specifika prirode politike integracije EU koja dobija snažnu potporu stanovništva zemalja članica EU. G. Ova korektivna politika djelovanja tržišnih zakona u EU nije bila dizajnirana u pravcu podizanja produktivnosti u poljoprivredi. in the pre EMU era. nor to social actors.(EURO) stvoreni su temeljni preduvjeti za razvoj koncepta zajedničkog razvoja monetarne politike što je podrazumjevalo kreiranje evropske centralne banke (European Central Bank -ECB). Uvođenjem EURO (1. mjere kompenzacije vladama siromašnih zemalja članica EU u cilju brže ekonomske integracije. januar 2002) ECB preuzela je vođenje monetarne politike države članice EMU. The Eurosceptical Reader. kao mjere suportiranja država članica u procesu njihovog prilagođavanja ekonomskim standardima EU. Oxford University Press. actor in economic policy-making. New York. mjere koje se poduzimaju u cilju reduciranja nejednakosti između regiona EU. već isključivo ka podizanju prihoda farmera koristeći subvencije iz budžeta EU. nerijetko može proizvesti brojne probleme u politici implementacije na nacionalnoj razini.427 već isto tako. dobara. It has not tailored its interest rate policy to the wishes of the members states. stoje omogućavalo stavljanje pod kontrolu javnog duga i potrošnje država članica evropske monetarne unije (EMU). The European Union: How Does it Work?. Držeći cijene poljoprivrednih proizvoda u EU višim od svjetskih cijena. "regulatoma integracija" koja se provodi na supranacionalnoj razini.

i nužnosti da se prihodi u ovom sektoru dovedu u približno istu ravan sa drugim privrednim sektorima u EU. the Germans government pushed for a restructuring of this policy area and the Commission introduced a radical reform proposal in 2002. pl25-26) "In 1970. Oxford University Press. posebno značajan utjecaj nacionalnih vlada u kreiranju ove politike na supranacionalnom nivou ostvaren je kroz formiranje tzv. Naime Vijeće EU je najveći dio svoje legislativne moći u regulaciji ovog pitanja delegiralo Komisiji. kontrola uvoza i podržavanje izvoza poljoprivrednih proizvoda od strane EU. The figure for the Netherlands. do 2006. Oxford University Press. which had the most productive farming sector in west Europe.) Glavni mehanizam politike korekcije tržišta u okviru poljoprivrednog sektora je regulacija cijena. od strane poljoprivrednika. 51 per cent. Pollack (2005). te za 8 . In Belgium. France was able to defend the status quo while Germany gave higher priority to issues other than CAP reform.nužnosti suportiranja poljoprivrednog sektora. Luxembourg. obezbjeđenje politike zaštite evropske agrarne proizvodnje od produktivnije konkurentske proizvodnje u agrarnim sektorima trećih zemalja. isto pitanje se je moralo naći na dnevnom redu odlučivanja Vijeća EU sa čime je moć Komisijeu ovoj oblasti bila reducirana. Under the pressure of enlargement. Ovlašćenja Parlamenta EU u ovoj oblasti ostala su dosta limitirana. Ukoliko nije bila postignuta kvalificirana većina po nekom od pitanja. Specijalnog komiteta za poljoprivredu (Special Committee on Agriculture 1960). s jedne strane. Policy-Making in the European Union. Uvođenjem ove korektivne politike u agrarni sektor rezultiralo je izbjegavanja opasnosti od blokade evropskih integracija. Italy. prije svega USA. priprema sjednice Vijeća ministara poljoprivrede. pomoć za proizvodnju i prodaju proizvoda. pl68." (Hellen Wallace. i reprezentira nacionalne interese država članica. But reform is extraordinarily difficult in this sector. u rukama vlade zemalja članica ostala je moć utvrđivanja fiksnih cijena za pojedine proizvode. Kako je Vijeće ministara glavna institucija kroz koju se donose zakonske regulative iz oblasti ove politike. 44 per cent. William Wallace. 35 per cent. Nejednakost u razvoju između zemalja članica i nejednakost između regiona u pojedinim državama članicama predstavlja jedan od najozbiljnjih problema kohezivnosti politike integracije EU. Ovo tijelo. and Germany a respectively 61 per cent. Uloga ovoga tijela posebno dobija na značaju prilikom donošenja odluka u Komisiji EU po pitanju poljoprivrede. ali pri tom namećući obavezu Komisiji da konsultira ovo tijelo koje je svoje odluke donosi putem kvalificirane većine. učinilo je djelovanje tržišnih zakona u ovom sektoru minimalnim. godine za podsticanje bržeg razvoja manje razvijenih regija u razvijenim zemljama članicama i siromašnih regije u siromašnim državama članicama (struktiralni fondovi). and Mark A. and 34 per cent (GDP at factor cost per active person. income disparity between the agricultural sector and the other sectors of the national economy was stil striking. Fiksne cijene proizvoda i odsustvo ekonomske konkurencije na tržištu poljoprivrednih proizvoda. koje čine civilni službenici iz država članica. France. Razvijanje politike korektivne integracije posebno će doći do izražaja kroz usvajanje "Agenda 2000" sa kojom je predviđeno da se preko 200 milijardi EURA potroši u periodu od 2000. The CAP has come to symbolize the very process of European integration and the path dependency which constrains it " (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203).428 Politika korekcije tržišta kroz CAP verikalno je povezana kroz djelovanje mehanizma donošenja odluka na nacionalnoj i supranacionalnoj razini. the income of a person employed in agriculture was equivalent to about 74 per cent of that for a person active in other sectors. Međutim. što je značilo zadržavanju moći donošenja odluka u ovoj oblasti u rukama država članica. "Typically. The European Union: How Does it Work?. i s druge strane.

quality and productivity at work and social inclusion . Da bi se ovaj problem reducirao EU uvodi posebne mjere koje zbog svoga značaja za dalji razvoj integracije dobijaju naznake permanentnosti politike EU. pi27) 1 (Hellen Wallace. zaštita potrošača. regijama gdje je zabilježen pad industrijske proizvodnje i porast nezaposlenosti. zaštita na radu radnika. Complementing the regulations.18 Ovdje se prije svega ima u vidu ekološka zaštita okoliša. Oxford University Press.8% will go to regions eligible under the Competitiveness priority. Through three and soon four generations of Structural Funds programmes. 18In terms of financial resources.2%). growth. The European Union: How Does it Work?. Italy (Mezzogiorno . A regulation on the European Social Fund (ESF): to target projects for employment. A regulation on the Cohesion Fund: to invest in environmental projects and trans-European networks in member states with a GNP of less than 90% of the Community average National income (e.9%). entrepreneurship. risk prevention. Portugal (35. Ireland (26. and on the "partnership principle" that governs the whole policy.7%).6 billion to the cohesion policy for 2007-2013.17 Pored ovih mjera podsticanja ravnomjernog ekonomskog regionalnog razvoja.19 14 15 16 0 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). 2004) called for a major overhaul of the cohesion policy in the context of the 2007-2013 budgetary debate.16 Ovaj problem posebnodolazi do izražaja u procesu proširivanja članstva EU stvarajući ne samo ekonomske već isto tako političke i socijalne poteškoće u procesu evropskih integracija. infrastructure in the least developed regions. It is built on the assumption that redistribution between richer and poorer regions in Europe is needed in order to balance out the effects of further economic integration. p221. 19The legislative package adopted by the EP on 4 July 2006 to support these priorities.7% of that amount will serve Convergence regions. controlling and evaluating the new cohesion policy. the environment and "creating more and better jobs.podsticaj bržeg razvoja najsiromašnijih zemalja članica EU (kohezivni fond). the ten new member states. As a result.7%). 2 Cohesion policy was enshrined in the Treaties with the adoption of the Single European Act (1986). Oxford University Press. Both the Council and the European Parliament came to an agreement on the controversial reform in June/July 2006 (see EurActiv 4 July 2006). managing. the Commission proposed a new legislative package in order to concentrate Structural and Cohesion funds spending on Lisbon (innovation.g. the Union has invested around €480 billion in the 'less favoured' regions since 1988.14 Najveći dio sredstava iz ovih fondova usmjerenje ka onim regijama čiji je per capita ukupnog nacionalnog dohotka ispod 75% od prosjeka EU.6%). environment. nacionalane i supranacionalne institucije EU. With the accession often new member states in 2004." . 15.. the new East German 'Lander' (18. The document calls for investments in knowledge and information society.17. the European grouping of cross-border co-operation (EGCC): for cross-border projects. jobs) and Gothenburg (sustainable development) goals. 81. zatim ka regijama gdje je zabilježen najviši stupanj industrijskih promjena koje su zahtjevale visok stupanj prekvalifikacije radnika. William Wallace.in line with the European Employment Strategy.44% will remain for European Territorial Cooperation. bringing many former recipients above the 75% threshold. Regulativna funkcija kreiranja standarda zaštite u ovim oblastima u principu se kreira na supranacionalnom nivou. innovation. Before enlargement. the main beneficiaries were Greece (42.15 U postupku donošenja odluka o raspodjeli i trošenju sredstava ovih fondova interaktivno učestvuju regionalne. emphasis added on environmental and accessibility issues. innovation. and Mark A. kao i ruralnim regijama sa najvišim stupnjem transformacije tradicionalne poljoprivredne proizvodnje. Against this backdrop. On 15 July 2004.. most beneficiaries of the cohesion policy are now located in 17central and eastern Europe (see table: Breakdown of Community aid to the new Member States 20042006). comprises one general and four specific regulations: The genera) regulation: common rules in programming. the European Council on 17 December 2005 allocated €307. u politici kohezivne integracije EU sve veći se značaj pridaje socijalnoj regulaciji i efektu socijalne regulacije na dosezanje višeg stupnja ekonomske i političke kohezije Zajednice.4%) and Spain (14. Pollack (2005). plus Greece and Portugal). the Third Report on Economic and Social Cohesion (see EurActiv 19 Feb. and 2. A regulation on a new instrument. the development gap between regions has doubled. dok države članice mogu donositi dodatne mjere zaštite ili ostati na nivou predloženih standarda zaštite na supranacionalnom nivou. Policy-Making in the European Union. regulation on the European Regional Development Fund (ERDF): to fund projects on research. the Commission issued the Community Strategic Guidelines to help national and regional authorities make the most efficient use of the EU money and to connect their programming with the Lisbon agenda (see EurActiv 17 July 2006). zaštita jednakosti polova.

thus stressing the role of the European Social Fund (ESF) as a' "privileged instrument for implementing the European Employment Strategy. nakon kreiranja monetarne unije koncept političke integracije biti stavljen u fokus politike evropskih integracija. Mada politička integracija zauzima veoma značajno mjesto u procesu evropskih integracija. ETUC particularly praised the new cohesion policy for its potential to contribute both to the Lisbon agenda and social cohesion. na zajedničkim interesima. UNICE General Adviser. networks and training. Friends of the Earth.On the occasion of the second reading negotiations between Parliament and Council on the cohesion policy regulations. Tek će Mastrihtskim sporazumom." The European industrial and employers' confederation UNICE is especially satisfied with the earmarking for competitiveness-enhancing expenditure from the funding for cohesion policy. sudske saradnje u građanskoj materiji). imigracije. Koncept političke integracije Koncept političke integracije. ima velikog utjecaja na disfunkcionalnost separatizma između politika država članica. u nadležnost Komisije EU kao supranacionalne institucije. CEE Bankwatch Network. Social Platform. što nužno vodi potrebi država članica da i na političkom planu integriraju svoje političke interese u nastupu prema trećim državama. However. na temeljima Amsterdamskog ugovora. dugo vremena nisu pokazivale interes supstituirati nacionalne institucije sa supranacionalnim institucijama i odreći se dijela sopstvenog političkog utjecaja u korist nadnacionalnog političkog sistema.The European Trade Union Confederation (ETUC) welcomed the broad guidelines of the Commission's budget proposals for 2007-2013.4. Dosegnut visok stupanj regulativne i socijalno-ekonomske koherentnosti Zajednice. determiniran je koncept Unije kao regije zajedničke sigurnosti. Također na ovom sastanku Vijeća Evrope istaknuta je nužnost daljeg kreiranja i implementacije koncepta vanjske indeed concerned that. politike i koncepta sigurnosti EU. especially given that many regions allocate less than 0. pravde i slobode." said Jean-Paul Mingasson. što koncept političke integracije podrazumijeva. što je od posebnog The Council of European Municipalities and Regions (CEMR) welcomes the strategic approach reflected from the new regulations and the Community Strategic Guidelines. a coalition of social and environmental NGOs (gathering. u suštini duboko ovisi od uspješnosti ovih prethodnih koncepata integracije.. države koje su bile uključene u ove integracione procese. koje se prvenstveno svode na eliminaciju tržišnih. in the name of territorial cohesion. BirdLife International. WWF) insisted that sustainable development should be better integrated into all relevant articles of the regulations and ask for the development of a standard set of sustainable development indicators to be used for the evaluation of structural fund programmes. u gradu Tampere. transferirajući neke poslove iz sfere političkih integacija ( npr.5% of the GNP to R&D. inter alia. regional authorities may sidestep appropriate concentration of resources on research. the confederation warned against the development of "a two-tiered Cohesion policy. mada se suštinski razlikuje od politike regulativne i kohezivne integracije EU. koji je održan 15-16 oktobra 1999. though remaining sceptic about member states and regional authorities' determination to implement this on the ground: "we are 10 . Sa ovog sastanka šefova država i vlada poslata je politička poruka o značaju formiranja zajedničke strategije za političku integraciju EU. pružanje političkog utočišta strancima. it noted that "it remains to be seen whether this will translate into reality within each member state. the organisation regrets the lack of clarity of these guidelines regarding the "relationship between thematic and spatial targeting. innovation. socijalnih i ekonomskih barijera i razlika. Amsterdamski sporazum napravit će korak dalje u ovom procesu." On the partnership principle." due to the justified but sensitive difference of treatment between Convergence and Competitiveness regions.6. Na specijalnom sastanku Vijeća Evrope." Nevertheless.

These common policies must be based on principles which are both clear to our own citizens and also offer guarantees to those who seek protection in or access to the European Union. while safeguarding the basic legal certainty of people and economic operators. sve je više motiviralo države-članice da EU sve više koriste za multipliciranje svoje moći u međunarodnim odnosima. To counter these threats a common effort is needed to prevent and fight crime and criminal organisations throughout the Union. and the capacity to take on global political and economic challenges. OECD and the United Nations. In those areas where the-Member States have important interests in common. The joint mobilisation of police and judicial resources is needed to guarantee that there is no hiding place for criminals or the proceeds of crime within the Union. We must develop an open dialogue with civil society on the aims and principles of this area in order to strengthen citizens' acceptance and support. zbog neslaganja između njih samih. 2. bez obzira što je EU izrasla u instrument multipliciranja moći država članica. to promote the full and immediate implementation of the Treaty of Amsterdam on the basis of the Vienna Action Plan and of the following political guidelines and concrete objectives agreed here in Tampere. They will also serve as a cornerstone for the enlarging Union. SECURITY AND JUSTICE: THE TAMPERE MILESTONES 1. be regarded as the exclusive preserve of the Union's own citizens. fully committed to the obligations of the Geneva Refugee Convention and other relevant human rights instruments. This in turn requires the Union to develop common policies on asylum and immigration. The aim is an open and secure European Union. It is a project which responds to the frequently expressed concerns of citizens and has a direct bearing on their daily lives. political dialogue. however. These common values have proved necessary for securing peace and developing prosperity in the European Union. 6. through Member States' diplomatic activity. The European Union has already put in place for its citizens the major ingredients of a shared area of prosperity and peace: a single market. in close co-operation with the European Parliament. demarches. democratic institutions and the rule of law. its objectives are pursued through specific legal instruments (joint action. economic and monetary union. This requires close co-operation with partner countries and international organisations. namely: explicit mention of the tasks that may be undertaken by the European Union: humanitarian and rescue tasks. Judgements and decisions should be'respected and enforced throughout the Union. the conclusion of intergovernmental agreements and. The CFSP is the so-called "second pillar" of the Union. The area of freedom. The European Council invites the Council and the Commission. in particular the Council of Europe. već prije svega kao institucija za realizaciju nacionalnih interesa država članica. OSCE. Međutim. in general. The European Council considers it essential that in these areas the Union should also develop a capacity to act and be regarded as a significant partner on the international scene. From its very beginning European integration has been firmly rooted in a shared commitment to freedom based on human rights. što će program proširenja EU učiniti. peacekeeping tasks and tasks of combat forces in crisis management (the so-called "Petersberg tasks"). while taking into account the need for a consistent control of external borders to stop illegal immigration and to combat those who organise it and commit related international crimes. 7. od izuzetnog je značaja.20 Kreiranje koncepta političke integracije u kojem se kreira koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike (The Common Foreign and Security Policy) i u ikojem se stvaraju osnovne pretpostavke da EU može istupati sa jedninstvenim stavom u ovoj super-senzibilnoj materiji. which includes the right to move freely throughout the Union. and able to respond to humanitarian needs on the basis of solidarity. najefikasnijim instrumentarijem vanjske politike država članica EU. 3. the creation of the office of High Representative for the CFSP. EU se još uvijek ne doživljava kao jedinstven mehanizam realizacije zajedničkih političkih interesa.21 Sve izraženije i moćnije izrastanje EU u globalnu ekonomsku i monetrnu silu. security and justice should be based on the principles of transparency and democratic control. common position) or through systematic cooperation. Better compatibility and more convergence between the legal systems of Member States must be achieved. In order to maintain confidence in authorities. the European Council frames common strategies. This freedom should not. The Treaty of Amsterdam introduced some major innovations. can be enjoyed in conditions of security and justice accessible to all.značaja za procese političke integracije EU. Criminals must find no ways of exploiting differences in the judicial systems of Member States. The challenge of the Amsterdam Treaty is now to ensure that freedom. The enjoyment of freedom requires a genuine area of justice. . where people can approach courts and authorities in any Member State as easily as in their own. 5. Its very existence acts as a draw to many others world-wide who cannot enjoy the freedom Union citizens take for granted. 4. A common approach must also be developed to ensure the integration into our societies of those third country nationals who are lawfully resident in the Union. common standards on the integrity of authorities should be developed. 8. 9. 21Common foreign and security policy (CFSP): The CFSP covers all areas of foreign and defence policy and is aimed at safeguarding the Union's common values. People have the right to expect the Union to address the threat to their freedom and legal rights posed by serious crime. It would be in contradiction with Europe's traditions to deny such freedom to those whose circumstances lead them justifiably to seek access to our territory. declarations. Ovakav stav država članica imat 20TOWARDS A UNION OF FREEDOM.

gdje su dominirali nacionalni interesi država članica. liberalizmom i temeljnm ljudskim pravima. the predecessor of the Organization for Security and Co-operation in Europe. Sistem konsensusa bio je prakticiziran u procesu donošenja odluka. The EPC was amended and strengthened in the Copenhagen report (1973) and London report (1981). but failed twice. however. u cilju zaštite nacionalnog interesa. koji će Mastrihtskim ugovorom (1993) biti zamjenjen sa konceptom zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. which created an informal intergovernmental consultation mechanism where member states could achieve 'politics of scale' (Ginsberg 1989).The EPC turned out a 'mixed success'.će za posljedicu odsustvo jedinstvene vanjske i sigurnosne politike sa jedinstvenim autoritetom koji može donijeti odluke u ime EU kao Zajednice. pl99) 23The European Political Cooperation (EPC) was introduced in 1970 and was the synonym for EU foreign policy until it was superseded by the Common Foreign and Security Policy in the Maastricht Treaty (November 1993). što EU čini još uvijek nedovoljno efikasnom i odgovornom u1 sferi politike. Zajednička vanjska i sigurnosna politika EU danas se sve više projecira kroz intermedijarni odnos između vanjske politike nacionalnih država članica EU i zajedničke ekonomske politike EU. sve snažnije će podsticati koncept "političke unije" u okviru kojeg će zajednička vanjska i sigurnosna politika izrasti u posebnu sferu u kojoj bi EU trebalo dobiti prerogative novog globalnog vojnog aktera. The European Commission would furthermore be able to express its opinion. Europe and America: The Prospect for Partnership. The idea of the supranational European Defence Community of State and Government instructed their Foreign Ministers during the The Hague summit (1969). within the context of enlargement". (1996). During the 1970s it was an active player in the Middle-East conflict and in the creation of the Conference on Security and Cooperation in Europe. The Netherlands had always been anxious about this idea. Finally. Da bi se otvorili širi prostori za parcijalnu integraciju i da bi se izbjegao kolaps "političke unije" kreirana je tzv.[1] The Foreign Ministers subsequently drafted the Luxembourg / Davignon report (1970). kolaps Sovjetskog Saveza. Oxford University Press. Koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU vuče svoje korijene iz koncepta organiyacije Evropske političke integracije (European Political Integration -EPC)23 koja je formirana 1970. supranacionalne institucije EU skoro da nisu imale nikakvu ulogu u formiranju vanjske politike. to "study the best way of achieving progress in the matter of political unification. kao osnovom njene vanjske politike. The involvement of the United Kingdom guaranteed its Atlanticist nature. as they thought that it might turn into a competitor for the European Commission. Mada je Mastrihtskim ugovorom za donošenje odluka u ovoj oblasti tražena kvalificirana većina glasova. U ovom konceptu vanjske politike EU.24 Međutim. učinit će proces integracije u vanjskoj politici i sigurnosti mnogo kompliciranijim nego u drugim oblastima integracija u EU. a ne integracije u ovoj oblasti. the EPC did not have the 24strong Paris-based Secretariat of the Fouchet proposals. It was codified (formalized) with the Single European Act (1986).22 Odgovor na ovakvu situaciju bio je kreiranje zasebnog koncepta političke integracije kroz sistem zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. if matters within its competences were concerned.While EPC adopted the intergovernmental nature of the Fouchet Plans. eksplozija brutalnog nacionalizma na Balkanu. doktrina "fleksibilnosti" poznata pod imenom "konstruktivna 22(Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). Komisija EU nije imala pravo odlučivanja niti pak pravo inicijative. što je EU sve više primicalo ka konceptu "građanske sile" koja je sve više inklinirala mirnoj. dramatične političke promjene u Istočnoj Evropi. godine kao sinonim za konceptvanjske politike EU. rat na Bliskom Istoku. The Soviet war in Afghanistan (1979) and the handling of the Yugoslav Wars (1991-1995). pravo da se države-članice mogu koristiti pravom veta. London and New York 12 . the EC member states tried to give the internal market a foreign policy dimension. Routledge. The European Union: How Does it Work?. diplomatskoj soluciji međunarodnih konflikata sa multilateralizmom. showed the weakness of the EPC. sa čime je bio inauguriran proces koordinacije. Peterson J. it disregarded the 'French grandeur' of the De Gaulle era.Throughout the 1950s and 1960s.

ko-odlučujuća procedura) . koristi se tradicionalni metod zajednice (Community Method) 441. u okviru institucija EU. The decision-making process starts with the Commission putting forward a proposal for common action. nacionalnim i subnacionalnim razinama. The proposal is then passed on to be dealt with by the Council of Ministers and the European Parliament.) uspostavljaju se dramatično komplicirani i osjetljivi odnosi između kako samih institucija EU. However. or to apply to politically sensitive areas. 4. kao i u procesu donošenja odluka u institucijama EU sa različitim sistemima glasanja (jednoglasnost. fiskalne. encompassing core EU policy areas. A confederation built on the solid foundation of market integration offers the only viable model for a EU capable of playing a significant role on the international scene. a posebno u Nici. In a Union where national institutions and priorities are much more varied than in the past. tako i EU i država članica EU. Kako se da vidjeti iz prethodnih izlaganja procesi integracije EU odvijaju se na supranacionalnim. the so-called Community pillar. Uz to u procedurama odlučivanja u okviru EU (konsultativna procedura. In all four different paths of decision-making within the first pillar. biti proširen na polje odbrambene politike sa čime je kreirana evropska sigurnosna i odbrambena politika (European Security and Defence Policy -ESDP) koja uključuje i evropsku odbrambenu alijansu (Western European Union -WEU). ko-operativna procedura. ratificira Parlament EU. kao temeljne spoljnopolitičke ciljeve EU. Tamo gdje se odluke donose prvenstveno na supranacionalnoj razini. Ovako kompleksni i do krajnjih granica komplicirani procesi evropskih integracija. kvalificirana i prosta većina. It has a near-monopoly in initiating legislation. the European Commission has more or less the same function. there are four decisionmaking procedures. but also plays an active part in the successive stages of the legislative procedures. the federation would be unable to act decisively even in areas where close cooperation is needed. depending on which decision-making procedure is prescribed. peacekeeping i peacemaking misije. U okviru ovog koncepta političke integracije poseban se akcent stavlja na humanitarne misije.7. For these reasons. a implemetacija se povjerava ECJ. In the first. umjesto korišćenja veta. Isto tako ovi procesi integracije odvijaju se u svim segmentima ekonomske. The Community method was inspired by a federalist vision. traže i primjenu isto tako kompleksnih i različitih metoda integracije. takes part to varying degrees in drawing up Community . but wish to act outside the traditional framework. the method is becoming obsolete.442 11 2 The Community method is the traditional approach to European integration. The European Parliament. Metodi evropskih integracija Kao što je gore explicirano politika integracije EU nije jednobrazan i linearan proces. but the basic pattern is more or less the same. Legislatornu inicijativu Komisije usvaja Vijeća Ministara EU. Lacking legitimacy. the member states of the EU are increasingly willing to commit themselves to common tasks. sa značajnim utjecajem procesa globalizácije koji se odvijaju na planetarnoj ravni. it is impossible to force the integration process into a single pattern. which represents the people of the Union. The final decision is taken by the Council of Ministers alone or together with the Parliament. monetarne. što je prvenstveno vezano za donošenje legislature čije se donošenje inicira od strane Komisije. Sa ovim je omogućeno svakoj državi-članici da se sama isključi iz procesa donošenja odluka i posljedica koje takve odluke imaju ali da pravom veta ne spriječava učestovanje drugih država-članica u donošenju odluka i u realizaciji predloženih mjera. which is to draft and submit legislative proposals to the Parliament and Council for consultation and further action. but a federal superstate would be unable to provide the public goods which Europeans take for granted.apstinencija" koja dozvoljava državama članicama da se isključe iz predloženih mijera na vanjsko-političkom i sigurnosnom planu. u kojima učestvuju brojni participanti sa svojim osobnim interesima i specifičnim percepcijama zajedničkih interesa i ciljeva. Sva kompleksnost ovog odnosa rétrospektira se i na odnose EU sa vanjskim akterima. being too rigid to permit institutional and policy innovations. koji se koristi u kreiranju supranacionalne politike na nivou EU. Proces integracije u sektoru vanjskih poslova i sigurnosti ubrzo će poslije sastanka u Amsterdamu. u procesu kreiranja zajedničke politike kojom se moć odlučivanja transferirá sa nacionalnih na supranacionalne institucije. socijalne i sigurnosne politike.

. Ovaj metod je situiran na ideji da se interes građana EU može najbolje ostvariti i zaštititi kada institucije EU imaju punu moć u procesu iniciranja.26 Za razliku od metode zajednice. questions relating to the free movement of persons. It was structured by a kind of funcionalist logic. It was officially named. in which the Council must consult the European Parliament before it takes a decision. in which the Parliament can make the Council accept amendments to Commission proposals that it has adopted by an absolute majority and that the Commission has taken over. bear in mind that the open method seems to become more and more widespread. koji promoviraju nove političke ideje i tehnike. tada države članice transferiraju svoje instrukcije po tom pitanju u nacionalnu ili regionalnu politku određujući specifične standarde za mjerenje najbolje prakse čiji se rezultati prate i procjenjuju. Policy-Making in the European Union. the consultation procedure. Historically. Oxford University Press. p80) Following the entry into force of the Treaty of Amsterdam (May 1999).. te uspostavljanje dijaloga između specijalističkih komiteta u Parlamentu EU. pensions. The OMC was also frequently debated in the European Convention. they will be dealt with under the Community method. in which the Council may only take a decision if it has the express approval of the European Parliament.U okviru ovog metoda nema mnogo komunikacije između institucija EU i institucija država članica. Pollack (eds. 4. William Wallace and Mark A. based on the voluntary cooperation of its member states. education and culture and asylum and its use has also been suggested for health as well as environmental affairs. Ovaj metod kreiranja politike integracije EU najčešće se koristi u koordinaciji nacionalnih politika zapošljavanja i u koordinacije nacionalnh politika sudstva i unutarnjih poslova.25 Superiorno pravo odlučivanja ovdje se isključivo situira unutar supranacionalnih institucija u okviru kojih se po datom pitanju odlučuje po unaprijed ratificiranom metodu donošenja odluka. in which powers were transferred from the national to the EU level. metod kordinacije (The Coordination Method) 27 bazirana je na sistematskoj komparaciji nacionalnih politika sanajboljim praktičnim rješenjima određenih pitanja koja se mogu periodično mjeriti uz saradnju sa institucijama EU. although it was not called by this name at the time. which involves joint decisions by the Council and the Parliament. 2005). But they were also weary of delegating more powers to the European institutions and thus designed the OMC as an alternative to the existing EU modes of governance. The OMC was first applied in EU employment policy. therefore. The procedure gives the European Parliament the greatest influence. legislative powers) it is sometimes seen as a way for the Commission to "get a foot in the door" of a national policy area. After a five-year transitional phase. but the opinion of the Parliament is non-binding. mekih zakona. U ovom metodu politike evropskih integracija. kriteriji mogu 25legislative instruments. 26"The template constituted a form of 'supranational' policy-making. as defined in the Amsterdam Treaty of 1997. A brief introduction to the "upcoming" OMC in health is also given. the co-decision procedure. izuzev kroz proces donošenja odluke u Vijeću Ministara EU. 3. in which those concerned with a particular policy sector could be encapsulated and build cross-national allegiance. and often different interests". or few. and it is now applied in most of the Community's legislative areas. In the following. the OMC can be seen as a reaction to the EU's economic integration in the 1990s. obično Komisija EU kreira mrežu nacionalnih ili nezavisnih eksperata nacionalnih politika. The four paths of drafting legislation in community pillars are:l.the cooperation procedure. 27The open method of coordination or OMC is a relatively new and intergovernmental means of governance in the European Union. defined and endorsed at the Lisbon Council for the realm of social policy. immigration. which used to come under cooperation on justice and home affairs (third pillar).the assent procedure. 14 . social inclusion. Period opserviranja ove prakse može biti duže ili kraće. Since then it has been applied in the European employment strategy. 2. Ovaj metod se obično koristi u procesu donošenja tzv. koji kontaktiraju visoko pozicionirane grupe u Vijeću ministara sa ciljem kompariranja nacionalnih pristupa datom pitanju. Kada se Vijeće Ministara saglasi sa širim ciljevima određene politike. as they must be in agreement for a decision to go through. donošenja i implementacije odluka. depending on the areas concerned and the legislative procedure followed. have been "communitised". including areas such as immigration and asylum which are not discussed here. This process reduced the member states' options in the field of employment policy. Although the OMC was devised as a tool in policy areas which remain the responsibility of national governments (and where the EU itself has no. (Helen Wallace. but mediated b a form of politics in which politics and economic elites colluded to further their various. the OMCs in the areas of employment and social protection will be analysed because they are usually considered the most developed ones. However.

Under it the right of initiative is shared between the Commission and Member States. pl46 32Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). Pollack (eds. and that EC decision. 31Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). William Wallace.28 Za razliku od prethodna dva metoda. Oxford University Presss. is being developed not as a traditional mechanism." (Helen Wallace. 2005). The European Union: How Does it Work?. Oxford University Press.common foreign and security policy and police and judicial cooperation in criminal matters . Oxford University Press. Ovaj metod po svojoj prirodi decentraliziran pristup kroz koji se implementira dogovorena politika od strane država članica.biti strožiji ili blaži. Policy-Making in the European Union. and unanimity in the Council is generally necessary to adopt a decision. beginning with Stanley Hoffman's (1966) claim that the nation-state. p 17 30When the EU is deciding on issues falling under the second and third pillars . The working procedure in these two pillars is in essence guided by the need for consensus to be reached among all Member States on a specific issue. i u oblasti integracije pravosuđa i unutarnjih poslova. Oxford University Presss. Pollack (eds. (Helen Wallace. Na nešto različit način isti metod se koristi u kreiranju politike povjerenja u okviru EMU. Vijeće Evrope ima aktivnu ulogu. pi 47 . New York. dok je uloga Parlamenta EU i ECJ u potpunosti isključena. TEORETSKI ASPEKT EVROPSKIH INTEGRACIONIH PROCESA 28"Latterly we can see that this approach of coordination. pored vanjske politike i politike sigurnosti. a new 'intergovernmentalist' school of integration theory emerged. The European Union: How Does it Work?. p86) "Reflecting these developments. međuvladin metod (intergovernmenatal metod) podrazumijeva prevashodno ostvarivanja integracije EU kroz kooperaciju odgovarajućih institucija ili donosioca odluka na razini država članica EU bez inervencije. but latter with the accession of new mwmbers states as the UK. New York. kada se često pod pritiskom vanjskih događaja (npr. Indeed. Uloga Parlamenta EU i ECJ je skoro neznatna.32 5.making would reflect the continuing primacy of the nation-state. had proven 'obstinate'. u čijoj se implementaciji Vijeće Ministara EU pojavljuje samo kao supervizor. Ireland. member governments made clear that they would resist the gradual transfer of sovereignity to the Community. 30 U okviru ovog metoda politike integracije marginalizirana jeuloga Komisije EU. koji se fokusiraju na nezavisnom djelovanje institucija EU i kombiniranom djelovanje institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. strengthened by the contemporary 29fashions for 'benchmarking' and systematic policy comparision .31 Glavna prednost ovog metoda je mogućnost kreiranja međusobnog povjerenja između nacionalnih institucija uz aktivnu ulogu Vijeća Evrope. ili sa minimalnom intervencijom institucija EU. Ovaj metod integracije EU koristi se. Ovaj metod posebno se koristi u okviru građenja politike Evropske sigurnosti i odbrambene politike (ESDP). Most obviously with the Gaule. dok Komisija EU ima samo ulogu monitora u implementaciji ovog metoda politike integracije.the so-called inter-governmental method is followed. 2005). and Denmark in 1973. William Wallace and Mark A. dok Vijeće ministara EU dobija predominantnu ulogu samo u procesu kosultacije. dok centralna ulogu politike integracije u ovom polju ostaje u rukama država članica EU. far from being obsolete. and Mark A. but as a policy mode in its own right. gdje se povjerenje između država članica kristalizira u okviru konzorcijuma koji čine nacionalni ministri financija i direktori nacionalnih centralnih banaka. sa čime se ovaj metod sve više transferirá u metod međudržavne koordinacije donošenja odluka i u ovim oblastima. terrorizam) sve više prakticizira jedinstvena politika u ovim oblastima. some would argue normatively that there is a case for understanding this development as the emergence of new forms of post-modern governance".29 Ovaj metod se predominantno koristi u materiji koja se nalazi u domenu nacionalnog suvereniteta država članica (zajedničke vanjske i sigurnosne politike).

ekonomskih. Federalism.35 insistirajući sve više na konceptu teorija međunarodnih odnosa u okviru kojih se. dok će drugi biti skloniji definirati je kao para-državnu zajednicu. social. economic. po njihovom shvatanju. Jedni smatraju da se EU može promatrati kao međunarodna organizacija 37. & Webb C. State are abdicating their traditional welfare responsibilities in order to satisfy the demends of efficiency and price stability imposed by the single market and single currency. confederal. suprational. Uvodna razmatranja Kompleksnost vertikalnih i horizontlnih odnosa između institucija EU. izvršnih i sudskih institucija33. London and New York 16 . (eds. pledira na specifičnostima procesa koji se odvijaju na liniji odnosa unutarnje politike država članica EU i procesa na globalnom nivou. socijalnih i političkih procesa koji se odvijaju unutar EU.. dakako i novo razumjevanje unutarnjih. i njihove specifičnosti i međusobne povezanosti." (John Baylis and Steve Smith (2005). Dosezanje jednog takvog teoretskog modela apsolutno je teško postići koristeći samo jedan klasični teoretski koncept političkog sistema u eksplikaciji evropskih integracija. 1983). Oxford Universitz Press. jedino može naci odgovarajući teoretski okvir eksplikacije procesa integracije EU. H. (2005). and the trends is towards an unevenly regulated market-place.. Više su skloni koristiti različite teoretske modele za objašnjenje različitih specifičnosti ekonomskih. sjedne strane. London 36 "If anything. regionalnih i globalnih participanata u procesima evropskih integracija. (2nd edition) Chichester: New York: Wiley) 38 Chryssochoou. in Antje Wiener and Thomas Diaz (2007). Democracy in the European Union.36 Po pitanjima staje zapravo EU. Supranational institutions have little to put in place instead. globalization is being eccelerated by the policies of the EU. pretežno globalista. što ga izvodi iz okvira definiranja kao političkog sistema. mada sa dosta distinkcija prema klasičnom konceptu političkog sistema. The Pllitical system of EU. (2000).1. second edition. and intergovernmental features".. Palgrave Macmillan) 34 "The EU is a political. i institucija država članica EU. s druge strane. dok će oni koji ne prihvataju ni jednu od gore navedenih opcija EU radije promatrati kao unikatnu instituciju u okviru koje se odvijaju specifični unutar-institucionalni procesi 33 Simon Hix (2005). sa nedovoljnim monopolom upotrebe sile i nedovoljno snažnom zajedničkom mrežom zakonodavnih. Iz tih razloga mnogi teoretičari u objašnjenju fenomena integracionih procesa u EU često koriste kombiniranje različitih teoretskih koncepcija pri tom izbjegavajući da daju primat jednoj od njih. Palgrave Advances in European Union Studies. The Globaliyation of World Politcs. nego primijeniti jedan konceptualni teoretski model za objašnjenje kompleksnosti procesa u okviru EU. što institucionalnom sistemu EU daje posebnu specifiku u odnosu na obilježje klasičnog političkog sistema. pp587-588) 37 Wallace.34 Druga grupa analitičara. političkih i socijalnih fenomena u evropskim integracionim procesima. D. nužno traži novi teoretski koncept političkog sistema. koja je nešto dalje od federacije nego od režima. The development of a supranational legal order is based on the needs of economic integration. Tako će jedna grupa autora posmatrati EU kao sistem nešto različit odklasičnog političkog sistema države. Treći su opet skloniji da EU vide više kao konfederaciju koja nije ni država ni klasična međunarodna organizacija38. J. Oxford University Press. postoji velika diskrapanca u političkoj teoriji. p40) 35 Jupille.5. European Integration Theory. London. ali ipak kao sistem koji može biti teoretski određen kao politički sistem. Na teoretskom planu vlada dosta velika konfuzija po pitanju da li se eksplikacija procesa u EU može situirati u okviru teorije političkih sistema ili se pak radi o procesu koji izlazi iz teoretskih okvira klasičnog koncepta političkog sistema. (Michael Burgess.. not the result of an explicit programme of political integration. in Cini and Bourne (eds). Policy-Making in the European Community. and legal hybrid that is characterized by a combination of federal.

zakonodavne i sudske vlasti. koji inkliniraju vidjeti EU više kao federaciju. u kojem se sve više realizira paralelni proces ekonomske i političke integracije. Baldwin. the erosion of the domestic functions of the state would have beneficial external effects: the billiard ball model of international relations would be replaced by the 39 Laffan. Eventually. then experience of good management to the common benefit will create a learning process through which individuals (meaning the grass roots) will seek to replace this assumed 'good' experience of government through attempts to create further functionally specific organizations. 1993. Grieco. pp25-45. Understanding the Problem of International Cooperation: The Limits of Neoliberal Institutionalism and the Future of Realist Theory. in David A. Liberal Intergovernmentalism. will be unable to pursue war and will eventually be left to ménage residual areas not covered by functional bodies. Federalism.2. In short.39 Po pitanju teoretskog definiranja EU danas se uglavnom vodi glavna debata između predstavnika funkcionalne i neo-funkcionalne teorije. prije svega grupa za pritisak. 461 Za predstavnike ovog pravca postupni proces transformacije Evropske Zajednice u Evropsku Uniju. Social Democracy and the Challenge of European Union.459 Za njih je određujućeg značaja kreiranje zajedničkih potreba i promocija socialno ekonomskog prosperiteta država članica EU. Na konceptu funkcionalizma izrast će federalni koncept EU u okviru kojeg će se integracioni procesi u EU svoditi u ravari institucionaliziranih odnosa između država članica i centralnih političkih institucija EU sa odvojenim institucijama izvršne. Oxford University Press. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). a web of overlapping functionally specific international organizations will be created. Boulder Colo 40 Michael Burgess. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007).40 5. što vodi kreiranju socio-psihološke zajednice sa zajedničkim funkcionalnim potrebama. Their task will cover those areas of the economy essential to running military machines. deprived of control over those areas.integracije i unifikacije koji EU čine specifičnom institucijom. Columbia University Press. Neorealism and Neoliberalism: The Contemporary Debate. pp75-97 . u čemu oni i vide mogućnost prevazilaženja i političkih problema između zemalja koje su uključene u evropske integracione procese. kroz koje se sve više smanjuje sposobnost države da kontrolira i utiče na procese ekonomske integracije. koji evropske integracije vide više u okviru razvijajućeg evropskog konfederalizma. European Integration Theory. jedan je od najsnažnijih argumenata da se Vidjeti više o kooperaciji u međunarodnim odnosima u Joseph M. « It is argued that if a functionally specific organization can be established for a functional area. koji igraju veoma značajnu ulogu u procesu integracije. koje se odvijaju prvenstveno na konsensualnom principu odlučivanja i funkcionalnim zajedničkim interesima država članica EU. Frank Schimmelfennig. i sljedbenika teorije neoliberalnog intemgovernmentalizma. such as the management of coal resources. (2000). i sa pisanim ustavom. Ovaj klasični federalistički koncept baziran je na teoriji podijeljenog suvereniteta između centralne (supranacionalne) i lokalnih (nacionalnih) vlada sa centralnim Ustavom. European Integration Theory.460 Koncept funkcionalističke teorije sa predominantno tehnokratskim i socioekonomskim pristupom evropskim integracijama. čime je umnogome ispuštena iz vida uloga subjektivnih faktora integracije. Governments. Funkcionalistička teorija i neo-funkcionalni koncept evropskih integracija Funkcionalisti u svojim opservacijama evropskih integracionih procesa akcent stavljaju na ekonomsku dimenziju integracija. ostao je nemoćan da objasni političku dimenziju evropskih ekonomskih integracija. Oxford University Press. nacionalnih i političkih elita. B et al. kao i donosioca odluka na nacionalnom i supranacionalnom nivou.

Brugmans. 1967 Ciljevi kojima su težili Žan Monet (Jean Mnnet) i Robert Šuman (Robert Schuman). ( Juliet Lodge (ed). u viziji ove dvojice političara. prije svega po ulozi federalne vlasti. pxix) evropske integracije nalaze na putanji postupnog kreiranja federalne Evrope. European Community and the Challenge of the Future. 1995. Oxford University Press.464 U objašnjenju procesa evropskih integracija. it comes a little surprise to learn that federalism. with its unique institutional framework and its conspicuous policy outputs that increasingly resemble an emergent federal polity. te po međusobnom odnosu izvršne i zakonodavne vlasti. "Beyond the NationState: Funkcionalizam and International Organisation". Stanford University Press "Parallels were drown by economists who classified phases in economic integration in terms of a free trade area: a customs union. "European Unity and the Federal Idea". dok politički integracioni procesi u okviru EU najčešće ostaju na margini objašnjenja ovog teoretskog koncepta. The European Commission. Pinter Publishers. Za razliku od klasičnog političkog sistema federalizma. sometimes referred to as the Ifl word. and a fully integrated union. in Robert O.466 "Given the empirical reality that is contemporary EU. Federalism seek to explain political integration -the building of Europe.463 Međutim. but their retention for trade with third states. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). CA. «Evropska federacija)) kako je bila koncipirana u idejama ove dvojice utjecajnih političara znatno se je razlikovala od klasičnog koncepta državne federacije. has aquired much more credibility today than at any time since its heyday in the early post-war years. te uloge evropskih institucija u realizaciji političkih interesa država članica EU. eds). economic and monetary union. ORBIS. Consequently. Stanford. 10. p87. koje opet imaju veliki efekat na dalji i brži ekonomski razvoj i širu političku integraciju EU. is also now representative of the particular theoretical approach to the analysis of European integration. gdje efektivnost sistema ovisi od stupnja odvojenosti izvršne i zakonodavne vlasti. bit će umnogome demantirane u samom procesu evropskih integracija gdje će politički interesi radije kreirati pravila i institucije kojima će više i radije biti preferirani politički interesi država članica EU nego interesi supranacionalnih 18 . Raymond Poidevin (1986). koji su prvi imali cjelovitu viziju razvoja Evropske zajednice. This Međutim. London. a common market. Vise o funkcionalistickoj i neofunkcionalistickoj teoriji vidjeti u Ernest Hass (1964). the sheer pace of European integration since the ratification of the Single European Act /SEA/ in 1987 has unquestionably revived the fortunes of the federal idea. Imprimerie Nationale. p26) J. The creation of a free-trade area was seen to rest on the elimination of barriers (quotas and tariffs) to trade among members. Robert Schuman. mada ne i federalne države. najčešće se koriste postavke neofunkcionalističke teorije o tome kako ekonomske integracije i institucije mogu podstaknuti šire političke integracije te kreirati potrebu za zajedničkim supranacionalnim političkim institucijama. Paris Peter Ludlow. mogli bi evropske integracione procese odrediti kao procese koji su trebali u krajnjoj instanci voditi stvaranju evropske federacije. supranacionalnih normi i društva što sve vodi ka kreiranju supranacionalnih političkih interesa i moći. and that antedates the modern state in Europe. The New European Community. Memoires. Paris. Indeed.cobweb model".as a conscious and perfectly rational goal of European nation states that continue to pursue their national interests in a world of turbulent international change" (Michael Burgess.462 H. Fayard. a political idea that historically and philosophically has always been about different forms of human association and organization. postavke neofunkcionalizma da evropske ekonomske i monetarne institucije vode ka kreiranju supranacionalne evropske vlade. uspješnost funkcioniranja evropskog federalizma trebalo je ovisiti upravo od stupnja međusobnog preplitanja izvršne i zakonodavne vlasti.465 U okviru ovog teoretskog koncepta interes država članica EU najčešće je određen u procesu ekonomske i monetarne integracije. Monnet (1976). European Integration Theory. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. Federalism.

ali ne i nužno procesa stvaranja političke zajednice. involving a gradual reduction in the power of national government and a commensurate increase in the ability of the centre to deal with sensitive. pxx "According to this theory. The European Commission.3. expectations and political activities towards a new and larger centre. because 'political actors in several distinct national settings are persuaded to shift their loyalties. posebnu pažnju će posvetiti upravo ovim elementima evropskih integracija.469 5. in the factors of the production (capital and labour). economic integration is seen as all these combined with the full integration of all macro and micro-economic policies so that the national components function together as an entity. as in common market. postavljajući u prvi plan pravila igre (normativnu regulaciju integracije) koja su kreirana od strane participanata u procesu integracija.467 Neofunkcionalistička teorija. A common market is also expected to go beyond a customs union in developing a programme of harmonization of policies. A common market is seen as the realization of a barrier-free market in goods and services and than. whose institutions posses or demand jurisdiction over the pre-existing national states'. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. tehnical sector to other sectors of possible greater political salience. but one in which." (Juliet Lodge (ed). što vodi snažnoj supranacionalnoj integraciji pojedinih sektora bez nekog značajnijeg utjecaja nacionalnih država na ove procese. politically charged issue. It involves the removal of obstacles to the free flow of goods. mada je umnogome ublažila nedostatnosti klasične funkcionalističke teorije. Finally. profesionalna udruženja i si. in Robert O. capital and labor. national Za neofunkcionaliste veoma je značajna inicijativa vlada država članica kreirati zajednički sektor pod kontrolom zajedničkih centralnih institucija što vodi interaktivnom odnosu između supranacionalnih institucija EU i subnacionalnih aktera u državama članicama EU. Pinter Publishers. Ovo je posebno vidljivo u procesu odlučivanja u Vijeću EU gdje se pozivanjem na vitalni nacionalni interes na posredan način uvodi princip jednoglasnosti kroz čiju se primjenu načelo nacionalnog suvereniteta država članica EU rehabilitira u punom opsegu. National socio-economic and political elites become socialized in a process that brings them direct pay-offs. eds). i dalje ostaje predominantno fokusirana na ekonomskoj dimenziji evropskih integracija u kojima transfer lojalnosti nacionalnih-političkih elita od nacionalnog ka supranacionalnom nivou. London 1995. The New European Community." (Peter Ludlow. U ovom interaktivnom odnosu između suprancionalnih institucija i subnacionalnih grupa kreira se funkcionalni interesni proces u kome se lojalnosti subnacionalnih aktera (lobi grupe. Beyond this is economic and monetary union which rests on harmonization of some macro-economic policies and either fixed change rates or single currency. sve više primiče EU ka kompleksnoj međuzavisnosti.) sve više pomjera od lojalnosti prema nacionalnoj državi ka lojalnosti prema supranacionalnim institucijama. regional integration is an intrinsically sporadic and pluralistic process. This happens. under conditions of democracy and pluralistic representation. they argue. The Single Market's Four Freedoms embrace these. koja sve više dobija konotacije procesa ekonomske i političke integracije. Neo-liberalni intergovernmentalizam . pXVi-Xvii) « Neofunctional integration sees integration as a process based on spill-over from one initially noncontroversial. Otuda za neofunkcionaliste ekonomska međusektorska integracija postupno vodi ka kreiranju EU kao specifičnog političkog identiteta.468 process has been termed 'negative integration'. interesne grupe.političkih institucija EU. European Community and the Challenge of the Future. A customs union is usually seen as a free trade area operating a common external tariff towards third countries and engaging in a degree of positive integration.'positive integration' goes beyond that to development of both equal conditions for specific areas of the economy and common policy. Zbog ovih slabosti neofunkcionalistička teorija integracije. Its antithesis . mada zadržava isti ekonomski temeljni stav klasične funkcionalističke teorije.

Vijeću EU. Neo-Neofiinctionalism. governments wil find themselves increasingly entangled in regional pressures and end up resolving their conflicts bz conceding a wider scope and developing more authority to the regional organiyations thez have created. 31/4 Stenly Hofman. teorija liberalnog intergovermentalizma (lineral Intergovernmentalism) u eksplikaciji evropskih integracija polazi od postavke da su nacionalne vlade država članica EU odlučujući participanti u procesima evropskih integracija. pp862-915 U ovom konceptu često se integriraju postavke neo-runkcionalizma sa postavkama liberalne teorije međunarodnih odnosa. interesnih grupa. Parlamentu EU.470 Za razliku od neofunkcionalističke teorije koja proces evropskih integracija posmatra prvenstveno kroz prizmu ekonomskih i birokratskih supranacionalnih integracija.Nemoć neofunkcionalističke teorije da da korektna objašnjenja stagnacije i kriza evropskih institucionalnih integracionih procesa. koje je teško posmatrati mehanički odvojene jedne od drugih. čime se ovom konceptu osporava sposobnost zahvatiti sve segmente procesa evropskih integracija i kooperacija. Oxford University Press.472 U nastojanju razviti nov teoretski koncept evropskih integracija posebno je interesantan tzv. rezultiralo j e novim teoretskim pristupom evropskim integracionim procesima. their citizens will begin shifting more and more of their expectations to the region and satisfying them will increase the likelihood that economic-social integration will spil-over into political integration-" (Philippe C.471 Po shvatanju ovog teoretskog koncepta nacionalne vlade država članica proces evropskih integracija prvenstveno koriste za realizaciju svojih nacionalnh interesa kroz proces kooperacije radije nego za realizaciju nacionalnih interesa kroz proces integracije. već prije svega na proces pregovaranja između suverenih vlada nacionalnih država članica EU. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). građana. Međutim. European Integration Theory. u kojem se u prvi plan stavlja akcent ne na kreiranje supranacionalnih institucija i normi. Schmitter. kreiraju se tzv. Journal of Common Market Studies. mnogi teoretičari evropskih integracija zamjeraju ovom konceptu da ispušta iz vida veoma značajne interakcijske odnose između institucija EU i subnacionalnih institucija javnog i privatnog karaktera koje sve moćnije modificiraju utjecaje nacionalnih vlada na odnose u EU. koji se kreira kroz pregovore između suverenih članica EU. Kroz sučevljavanje država članica EU i drugih participanata (privatne kompanije. grupni međusobno zavisni interesi participanata u kojima 20 .network" pristup koji u prvi plan stavlja grupu interesa različitih participanata u određenom segmentu evropskih integracija. ili zvaničnih predstavnika država po određenim pitanjima) u Komisiji EU. te da od njih umnogome ovise procesi integracije ili dezintegracije EU. U okviru ovog koncepta interes država članica je dominantan u odnosu na interes supranacionalnih institucija EU. 1966. Eventually.. gdje se kroz kombiniranje različitih teoretskih modela nastoji doći do jednog kompleksnog teoretskog modela koji bi bio u stanju ponuditi cjelovito i racionalno objašnjenje evropskih integracija i otvoriti nove horizonte integriranja EU u kojima bi bile šire otvorene mogućnosti kooperacije između nacionalnog i supranacionalnog suvereniteta. Politics in the European Union (Oxford: Oxford University Press) See in Andrew Moravcsik (1993). tehničkih i naučnih experata. "Preference and Power in the European Community: A Liberal Intergovernmental Approach". sa različitim stupnjem utjecaja participanata na mogućnost donošenja odluka na supranacionalnoj razini. neo-institucionalizma i teorije racionalnog izbora. . Daedulus 95. « Obstinate or Obsolete : The Fate of the Nation State and the Case of Western Europe ». George (1991). čime se definiranje EU svodi više u ravan konfederalnog koncepta. p46) S.

jeste zapravo fokus na formalnim aspektima i deskripcijama institucija EU kao posebnim institucijama znanstvene opservacije.476 5. u prvoj fazi istraživanja ove specifične institucije. pokazuje svu svoju efikasnost na primjeru kreiranja Sigurnosne i odbrambene politike EU (European Security and Defence Policy (ESDP) koja je kroz process postupnog usaglašavanja i donošenja odluka na principu dnevnih potreba izrasla u cjelovit sigurnosni i odbrambeni koncept EU.participanti koristeći sve mogućnosti međusobnog utjecaja. sa čime se koncipiranje politike EU sve više izmješta iz koncepta globalnog međuvladinog ugovornog definiranja473 ka neformalnom (network) kreiranju „politike dnevnih potreba". European Integration Theory. 474 Kroz ovaj model integracije izbjegava se donošenje tzv.475 Neki autori u ovom procesu vide fundamentalnu promjenu u evropskim integracionim procesima kroz koje se postupno realizira ideja o građanstvu EU i ideja o evropskom supranacionalnom sistemu kroz koje se ostvaruju liberalni demokratski ideali. Amsterdam Treaty (1997) and Nice Treaty (2001). . in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). 1957 establishing the European Atomic Energy Community (Euroatom): the other the European Economic Community. Kroz koncept „netvrork interesa" različitih aktera u procesu evropskih integracija. It has been substantial revised in the: Single European Act (1986).. izazvat će snažnu kritiku bihejviorističke teorije477 koja će ovaj tradicionalno-institucionalistički pristup EU označiti nedostatnim za istraživanje tako kompleksnog fenomena kao što je EU.)478 od pukih diskripcija funkcioniranja institucija. pp75-94) When practitioners and academics use the term 'the Treaties' they are referring to the collection of the funding treaties and their subsequent revisions. i si.. dok se istovremeno obezbjeđuje brže i feksibilnije implementiranie interesa participanata evropskih integracija što pospješuje efikasnost sistema EU čineći ga sve bližim dnevnim potrebama njenih građana. Ovaj formalni tradicionalno-institucionalistički pristup istraživanju EU. Za njih su institucije Ovaj model kreiranja dugoročne politike evropskih integracija koji je baziran na procesu permanentnog eksperimentisanja i rješavanja problema ad hoc. glasača. Liberal Intergovemmentalism. Maastricth Treaty (1992). . posjedovanje financijskih izvora. Bihejviristički pristup Ono sto čini jednu specifiku u političko-znanstvenom fokusiranju EU. which covers the firs pillar. Za bihejvioriste je mnogo značajnije istraživanje ponašanje političkih aktera (političkih lidera.The Treaty of Rome (it is now formally colled the Treaty establishing the European Community) establishing EEC become absolutely central. Oxford University Press. The European Union: How Does it Work?. nastoje kroz neformalne međusobne pregovore doći do odgovarajuće odluke po datom pitanju. dok će sami procesi unutar institucija EU dobrim djelom ostati van znanstvene opservacije. The funding treaties nclude the Treaty of Paris (signed in 1951). establishing the European Coal and Steel Community) and two Treaties of Rome. Oxford University Press. izbjegava se koncept nefleksibilnih oficijelnih međuvladinih i međuinstitucionalnih konferencija. u drugoj fazi. koje često vode blokadi djelovanja sistema EU. and the Treaty of European Union (TEU or Maastricht Treaty 1992) which covers the second and third pillars of EU activity. političkih partija. The ECSC become void in July 2002. pl5) dugoročne politike evropskih integracija. The two core Treaties today are thus the Treaty Establishing of European Communty (TEC). koja kroz međusobnu povezanost i međuzavisnost različitih aktera postupno prerasta u koncept See more in Frank Schimmelfennig.. velikih sudbonosnih odluka na meduvladinim konferencijama. kao npr. posjedovanje šire političke legitimacije ili ustavnopravne moći. raspolaganja novim idejama. (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003).4.

Marsh & G. što ce u znanstvenoj opservaciji EU unijeti nove aspekte i razotkriti nove dimenzije integracionih procesa u EU481. A second fundamental characteristic of behaviorists. and my own specified world to bring them up in and I'll guarantee to take any one at random and train him to become any type of specialist I might select . I. A second criticism is that reinforcement can actually act to "undermine intrinsic motivation". prije svega konkurencije479. So. One criticism is that the theories are overly simplistic to accurately explain the complexity of behavior (this we will address in more detail in the virtual lecture on Cognitive Theory). and B. that you'll read about in the book. observable behaviors. Theory and Methods in Political Science. abilities.g. lawyer. and race of his ancestors. This is the reason why operant conditioning. to a charismatic character named John B. This is a classic problem that we will address further in the virtual lecture on motivation. At this point in the history of psychology. behaviorist models. if psychology was to progress. relies specifically on observable behaviors. One of Watson's most famous quotes goes as follows:"Give me a dozen healthy infants.doctor. Skinner who came after.. and continues to have. pp377-385 D. temperament. (1999). in the classic "nature vs nurture" debate. such as the subconscious. tendencies. Hall 22 . E. and those on which observers could find consensus). sve snažnija dinamizacija globalizacije međunarodnih odnosa u ranim 1980s godinama pomjerala je fokus znanstvenog interesa sa formalnoinstitucionalno-nacionalnog državno-centričnog aspekta ponašanja aktera ka globalnom aspektu međunarodnih odnosa. Watson. well-formed.. then this may act to actually decrease motivation to do the problems without reinforcement ("Turning play into work. is that they view the external environment as the principal (maybe the only) determinant factor in behavior. which is not surprising given how long its been around. (Richard H.e. vocations. chemistry. what determines the intelligence. in many ways. and physics. is the environment in which the child is raised. London. Watson. Genetic predisposition is unimportant. the first basic characteristic of behaviorism is prije svega instrumenti za realizaciju interesa aktera. Basingstoke and New York: Palagrave The historical roots of "behaviorism" actually go back further in the history of psychology than your book addresses. such as operant conditioning can certainly be effective in explaining and changing behavior. behaviorism has certainly had. So. London and New York: Palgrave Juliet Lodge. regardless of his talents. merchant-chief. "The European Community and the Challenge of the Future". it needed to deal with variables that could be defined empirically (i. artist. Neorealistička i Neoinstitucionalistička percepcija budućnosti evropskih integracija Kako je za realiste međunarodni sistem sistem anarhije u kojem države kao temeljni akteri međunarodnih odnosa mogu preživjeti samo na temelju posjedovanja sile i moći. Decisionmaking in the European Union. ali i nove reakcije na teoretskom planu. not unrelated to the first. psychological researchers began studying phenomena that could be experienced empirically and that could be agreed upon reliably by multiple observers. once he or she is rewarded for it. its critics.). It was Watson's view that. suradnje480 i međuzavisnosti država.5.F. in Juliet Lodge (ed.Peterson. if a student enjoys working math problems anyway. & Bomberg. njihove motivacije i njihovog ponašanja od određujućeg značaja za razumjevanje integracionih procesa u EU. According to "radical behaviorists" like Watson. 1995). However. yes. Stoker (1995). It is your instructor's view that this is the point when psychology actually became a "science" as an extension of "harder" sciences such as biology. Towards a Political Union?. and other personality characteristics of a child. Međutim. the behaviorists fall squarely on the "nurture" side. penchants. 5.. For example. those that could be experienced through the senses. and. te je otud spoznaja interesa aktera. Freud's Psychoanalysis). that relied heavily on non-observable (nonscientific) variables. za njih je svaka institucionalna integracija i suradnja that behaviorists emphasize the importance of empirical. who you very possibly read about in general psychology. Pinter Publisher. a response to psychological theories popular near the beginning of the 20th century (e. and how much influence it has had on psychological theory and practice."As you'll find in your text. were strongly opposed to psychological theories that included speculation about "mental processes". even beggar-man and theif. Watson's theories were.

F. Westview Press. Verso samo personifikacija Posmatranje EU u svijetlu neo-institucionalističke teoretske koncepcije sve izraženije nameće potrebu studiranja specifičnosti institucionalne integracije EU gdje institucije EU pokazuju visok stupanj sopstvene vitalnosti preživljavanja i modifikacije sukoba interesa država članica EU. Ta specifika institucionalne mreže EU iskazuje se prije svega u sposobnosti ne samo da omogući bržu i efikasniju . Boulder. koja će u fokusu svoje opservacije evropskih integracija vidjeti supranacionalnu instituciju ne kao instrument realizacije interesa velikih država članica EU. institutional orientations are a source of order because they serve to aggregate interests in a system that otherwise could descend into chaos. Morgenthau (1948). izazvat će oštar kriticizam neoinstitucionalističke teorije. Mearsheimer. 15. Chicago E. Standford University Press Holliday. In the EU. Structural Realism after the Cold War. Vol. što će EU voditi sve bliže definiranju kao specifičnog procesa kreiranja.B. J. 1. European Community and the Challenge of the Future. 1995.483 Ovakav stav realističkog pristupa evropskim integracijama u sagledavanju unutarnjih odnosa između država članica EU i odnosa između EU i drugih država. Mearsheimer.Haas (1958). p6). pxviii). odnosno najmoćnijih država EU. Pollack. i rješavanja njihovih kolektivnih problema u svijetlu globalnih međunarodnih odnosa. Back to the Future. stoljeća. The Institutions of the European Union». te kao metod mogućnosti realizacije njihovih interesa. No. The New European Community: Decisionmaking and Institutional Change. 1950-1957. Instability in Europe After the Cold War. prije svega USA kao vanjskog faktora integracije EU. Vidjeti takodjer u Robert O. and not just in terms of intergovernmental competition)) (John Peterson and Michael Shackleton (2002). odnosno najmoćnijih država. International Security. San Francisco. Political Among Nations.484 Neovisno na svu moć i argumentiranost kritičkog realističkog sagledavanja odnosa unutar EU kao institucije. Oxford. «Nearly all actors in EU politics have multiple identities of the policy sector in which they work. above all. The European Commission. H. See also John J. vol.. (1983). neo-institucionalizam će u osamdesetim godinama 20.l (summer 2000). 25. London. The Making the Second Cold War. European Integration Theory. Pinter Publishers. Chicago University Press. Institutional affiliations thus give actors a sort of anchor or orientation that may override others and become a primary source of motivation and interest. što čini glavnu dinamizaciju stvaranja i razvijanja EU kao institucije.482 U tom svjetlu za njih će evropske integracije uvijek značiti samo institucionaliziran)e dominacije najmoćnije. the Council of Ministers. pp 137-158 Odnos između pojedinih članova EU posebno će ući u visok stupanj međusobnih tenzija za vrijeme tzv.interesa najmoćnije. and the European Parliament. Neoinstitutionalist -treatments argue that EU politics has to be understood in terms of interinstitutional competition between. već kao moćan instrument utjecaja na formiranje novih nacionalnih interesa država Članica EU. Iračke krize koji će izbiti na samom početku 21." (Juliet Lodge (ed). pp3-56 Mark A. ili njihovih nacionalnih političkih partija i drugih globalnih participanata koji su uključeni u evropske integracije. galvanizacije i realizacije nacionalnih interesa država članica. Za suprotno shvatanje pogledati u John J. Keohane & Stanley Hoffmann (1991). International Security. i instrumentarij utjecaja na ponašanje drugih aktera. već isto tako i u instrment kreiranja i realizacije interesa vlada država članica EU48S.486 Kenneth N.p26 The United Kingdom refused to join any organisation that involved subjecting itself to a supranational authority and insisted instead on the presumed superior merit offered by intergovernmental cooperative arrangements such as the Council of Europe and later the European Free Trade Area over either the ECSC or European Economic Community. in Anthe Wiener and Thomas Diez (2007). stoljeća izrasti u vodeću teoretsku koncepciju razvoja EU u čijoj percepciji supranacionalne institucije EU izrastaju ne samo u instrument suradnje i kooperacije. Oxford University press. Oxford University Press. London. The New Institutionalism. no. Waltz. Summer 1990. Social and Economic Forces. The Uniting Europe: Political.

regionalnih ili lokalnih aktera koji participiraju u evropskim integracijama. sa Ujedinjenim nacijama (United Nations). u kojoj je ponašanje jedne institucije EU uslovljeno ne samoponašanjem država članica EU i drugih participanata koji učestvuju u Back to the Future: Instability in Europe After Cold War. što čini osnovu njene vitalnosti. West European Politics. i interesa država članica EU i interesa globalnih i regionalnih aktera. vol. "Elections. kako svaka od institucija EU ima svoje specifične interese koji su artikulirani i povezani sa interesima različitih nacionalnih institucija država članica. već i sposobnost da kreira njihove nove specifične interese. korporacijama i pojedincima.realizaciju interesa država članica i drugih participanata u evropskim integracionim procesima. EU sve više izrasta u racionalni pravni i politički autoritet koji je sposoban kreirati pravni. s jedne strane. kao i drugih participanata u procesu evropskih integracija. ali i visok stupanj diversifikacije i odsustva koherentnosti institucionalnih hijerarhijskih odnosa. s druge strane. Institute of European Affairs. ppl9-52 24 . odnosi između institucija EU su također odnosi ne samo međusobne kooperacije već i odnosi međusobne konkurencije. Grupom 8 (Group of Eight (G8). 41 Barret G. sa moćnim političkim utjecajem koji daleko nadilazi prostor ekonomsko-administrativnog integriranja EU. lokalnih. Sposobnost neovisnog utjecaja evropskih supranacionalnih institucija na procese u zemljama članicama EU kao i na globalne i regionalne procese međuzavisnosti nerijetko vodi u konflikt između interesa institucija EU. što je dramatično čini atraktivnom za države-članice koje kroz evropske integracione procese traže šansu više za sopstvenu promociju kako na evropskom tako i na globalnom nivou. kao i sa brojnim individualnim moćnim državama svijeta. što čini temelj razvoja EU.42 Međutim. kreira istovremeno institucionalnu koherentnost i labavost institucionalne mreže EU što sve više EU čini policentričnom institucijom sa sve većom diversifikacijom nezavisnih centara moći i odlučivanja. Ta sposobnost kreiranja interesa kako nacionalnih država članica EU. te na taj način mijenjajući i njihovo ponašanje. Dublin 42 Hix S. čineći time EU sve više specifičnim. s druge strane. regionalnih i globalnih participanata u ovom specifičnom procesu ekonomskih i političkih integracija. (ed-1997). Ta međusobna uslovljena konkurencija u aktivnostima institucija EU. i ostalih participanata evropskih integracija. International Security. već isto tako i ponašanjem drugih institucija EU. tako i političkih partija i organizacija. Iz ove kompleksne međuzavisnosti. Grupom najrazvijenijih zemalja tzv. Parties and Institutional Design: A Comparative Perspectives on European Union Democracy". (1998). što opet dovodi do jedne specifične međuzavisnosti koja se uspostavlja između institucija EU. 21/3. politički. 1 (Summer 1990) evropskim integracionim procesima. političkih partija. i država članica EU. što dakako EU čini specifičnom institucijom koja istovremeno iskazuje visok stupanj funkcionalne fleksibilnosti i sopstvene operativnosti. 15. . procesom u kojem sve veći značaj zauzimaju modeli realizacije dnevnih potreba i interesa participanata u evropskim integracijama. Justice Cooperation in the European Union. no. koji u ukupnom zbiru čine i najracionalniji aspekt globalnih interesa i ciljeva EU . poslovni i moralni sistem normi. daje stanovitu autonomnost evropskim institucijama. kao i globalnih.41 Time EU izrasta u moćnu tržišnu i političku silu koja ima moćan utjecaj na svjetsku trgovačku organizaciju (World Trade Organisation WTO). s jedne strane. koja ostvaruje veoma značajne interakcijske odnose sa NATO-m (North Atlantic Treaty Organisation).

političkog. sa razvijenim i stabilnim sistemom demokratskih institucija. koje se najizraženije identificiraju kao podjela na centar i periferiju. i institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. Opće percepcije Razvoj političkog sistema EU ne može se posmatrati isključivo samo kao posljedica dosegnutih ekonomskih i političkih integracija koje su se odvijale između zemalja članica EZ. i međunarodnim institucijama koje raspolažu sa velikim kapacitetima ekonomske i financijske moći. te podjele duž socijalnih i kulturnih linija razgraničenja koje se sve više naziru unutar samih . također je nužno pratiti i utjecaj djelovanja drugih subjekata na ove procese a koji djeluju na subnacionalnoj razini i čije aktivnosti imaju moćan utjecaj na kreiranje specifičnog socio-ekonomskog. dotle se drugi broj članica EU još uvijek nalazi u zoni transformacije od pretežno agrarnog ka industrijskom modelu razvoja. tehnoloških i kulturnih procesa na planetarnoj ravni. kao što su svjetska banka. kulturnog i institucionalnog razvoja sasvim su izvjesne i socijalne divergencije i podjele u okviru EU. Drugim riječima kako proces pravne i političke integracija EU utječe na modifikaciju procesa globalizacije.1. Procesi koji nastaju u sferi ekonomske. političkih.6. subnacionalnih i globalnih) i grupe i pojedinca. Ono što je posebno značajno fokusirati u procesu studiranja političkog sistema EU je kako odnos između samih institucija EU. socijalnog. finacijskih i kulturnih integracionih i dezintegracionih procesa u suvremenim međunarodnim odnosima. s jedne strane. MMF i si. I dok jedan broj članica EU pripada visokorazvijenom krugu zemalja. s druge strane. utječe na kreiranje odnosi između pojedinca i grupa. na međunarodnoj ravni kao posljedica procesa globalizacije ekonomskih. tehnoloških. što njihove veze sa velikim centrima moći unutar EU i van EU čini manje učinkovitijim. i institucija (supranacionalnih. političkog i kulturnog razvoja članica EU. U kontekstu ovih odnosa. što vodi sve izraženijoj ekonomskoj i političkoj polarizaciji unutar same EU. monetarnog i sigurnosnog sistema EU i mehanizma funkcioniranja EU. monetarne i političke integracije EU određeni su prije svega različitošću dosegnutog stupnja ekonomskog. nacionalnih.. s druge strane. kako bi se bar djelimično dosegao prihvatljiv nivo unutarnje socijalne i političke harmonizacije EU. kao i historijsko-tradicionalnih i interesnih odnosa pojedinih država članica EU sa moćnim vanevropskim državama i međunarodnim institucijama. u kojima razvoj industrijske ekonomije sve više biva substituirán postindustrijskim konceptom razvoja informatičkog društva. što ih sve više vodi moćnom povezivanju sa velikim silama van EU. U ovakvom okruženju gdje još uvijek postoje različiti sistemi i nivoi ekonomskog. pravnog. i koji se odvijaju. kao i procesa međuzavisnosti u procesu globalizacije koji snažno djeluju na procese kreiranja specifičnog političkog. financijskih. s jedne strane. političkog i kulturnog substruma EU. POLITIČKI SISTEM EU U KONTEKSTU EVROPSKIH INTEGRACIJA 6. što trži novi profil razvojne politike i političkih institucija u EU. dosegnute razine institucionaliziranosti odnosa između država članica EU. Za razumjevanje političkog sistema EU značajno je razmjevanje procesa ekonomskih. ekonomskog. industrijsko-informatičku (razvijenu) i industrijsko-poljoprivrednu (nerazvijenu) zonu. prije svega sa USA i Japanom. već isto tako kao i refleks utjecaja nezavisnih ekonomskih i političkih procesa koji su se odvijali.

konkurencija između političkih stranaka. Pitanja da li i kako Parlament EU može da utiče na sudsku vlast u EU i na sudsku vlast u državama članicama EU. U problematiziranju političkog sistema EU neophodno je koristiti opće analitičke okvire u kojima se problematiziraju opća pitanja kao što su: javno mišljenje. Isto tako pitanje kako građani pojedinačno mogu suportirati ili oponirati centralnim institucijama u EU. 6. sve više dotiče problem. već isto tako. I ovdje glavna pažnja ostaje fokusirana na institucije i procese koji se odvijaju u okviru EU kao i na odnose između institucija EU i država članica EU. da li se Evropski sud pravde (EJC) nalazi van političke kontrole. U okviru ovih kompleksnih odnosa centralno pitanje koje se nameće je pitanje alokacije političke moći u EU. poznavanje . ako ne i više. u kojima se EU posmatra kao politički sistem bez atributa državnosti. dobijaju sasvim novu konotaciju i sadržinu. kao i ekonomskih interesa ostalih aktera koji participiraju u kompleksnim evropskim integracijama.divergencije između političkih i ekonomskih interesa političkih elita i drugih slojeva stanovništva u državama članicama EU. a koje se ne može izričito odrediti u klasičnim okvirima političkog sistema kao vlasti ili političkog sistema kao države.2. ne samo odnosa između pojedinca i supranacionalne institucije. zahtjeva suštinsko poznavanje ne samo mehanizama djelovanja institucija EU i njihovog odnosa prema institucijama država članica EU. već isto tako. ili pak postoje neki oblici političkog ujecaja na EJC. ali isto tako i procese dezintegracije EU i na taj način znatno utiču na efikasnost djelovanja institucija evropskih integracija.država članica EU. Time pitanje: mogu li i kako političke partije država članica EU utjecati na promjenu političke opcije EU i kako pojedine društvene grupe ostvaruju različit kapacitet političke moći i političkog utjecaja na političkoj sceni EU. niti kao međunarodne organizacije. što politički sistem EU čini specifičnim i različitim u odnosu na politički sistem nacionalne države. grupni mobilizacijski interesi. ako ne i više. Otuda pitanje kako posmatrati politički sistem EU. Od općih modela državnog političkog sistema ka specifičnom modelu političkog sistema EU U okviru političkih nauka danas postoje razvijeni opći teoretski modeli i analitički okviri u okviru kojih se teoretiziraju opća pitanja i opći procesi zajednički svim političkim sistemima. Razmatranja ovih pitanja na nivou EU u svim njihovim specifičnostima. Kao po pravilu ove podjele prati i niz drugih podjela koje svojim prisustvom potiču procese kako ubrzane integracije. i interesa supranacionalnebirokratije u institucija EU. ima značenje korišćenja općih instrumenata i analitičkih metoda studiranja vlasti i politike donošenja odluka u jednom specifcnom okruženju koje se stvara kroz proces evropskih integracija. i na odnose 26 . to pitanje dotiče problem odnosa nacionalnih političkih elita država članica EU i moćne birokracije u institucijama EU. koje su političke i socijalne konsekvence ekonomske i moneterne integracije EU na unutarnju političku stratifikaciju država članica EU. koliko su centralne institucije EU sposobne jedinstveno djelovati na globalnom planu. odnos građanin-država. već isto tako to je i pitanje odnosa između nacionalnih političkih elita i supranacionalne birokracije EU. Ovdje je posebno značajno istaći ulogu podjela u okviru vladajućih elita što znatno utiče na model odlučivanja u evropskih institucijama. i slična pitanja. niti pak kao suprancionalne vlast. nije samo pitanje specifičnog položaja sudske vlasti u EU. U ovom kontekstu izučavanje političkog sistema EU predstavlja dio političkih nauka koji nosi svoje određene specifike i traži nove teoretske modele i analitičke okvire. i si.

Kroz sistem institucionalnih reformi kreiranje visoko razvijen sistem pravila i procedura o odnosima između supranacionalnihinstitucija EU i nacionalnih institucija država članica u procesu donošenja odluka na supranacionalnoj razini.the Commission. Prije svega politčki sistem ima značenja postojanja jasno definiranih institucija odlučivanja i jasno definiranih pravila u odnosima unutar i između ovih institucija.koji se uspostavljaju izmedju supranacionalnih institucija EU i društvenih grupa i pojedinaca u EU.was established in the 1950s. and the Nice Treaty in 2001 have given these institutions an ever-wider range of executive. the Council. Po nekim teoretskim koncepcijama značajna određenja demokratskog politčkog sistema mogu se definirati kroz nekoliko parametara. što ove formalnosti čini veoma značajnom dimenzijom samog procesa donošenja odluka u EU. the European Parliament (EP). čini sistem donošenja odluka u EU specifičnim. novih zahtjeva sistema i novih odluka.3. and the European Court of Justice . the Treaty of Rome in 1957 (establishing the European Economic Community and the European Atomic Energy Community). Isto tako uspostavljenje i sistem pravila i procedura o odnosima između institucija država članica. sasvim jasno određuju EU kao politički sistem sa specifičnim dimenzijama. direktiva i odluka ovih institucija kojim se precizno definiraju odnosi između ovih institucija i procesi donošenja odluka unutar ovih institucija. I napokon. razvijena mreža ugovora. Kroz ovaj trodimenzionalni sistem regulacije pravila i procedura u procesu donošenja odluka. Kroz aktivno unošenje ovih elemenata u analizu političkog sistema EU značajno je pratiti sve četiri teoretske dimenzije određenja političkog sistema te u njihovom interaktivnom odnosu tražiti generalno određenje i specifiku političkog sistema EU. Ta specifičnost EU kao političkog sistema naglašena je posebno kroz značajan 43. Successive treaties and treaty reforms . legislative and judicial powers. the Maastricht Treaty in 1992 (the Treaty on European Union). 6. što politički sistem EU sve više definira kao specifični politički sistem. Treća komponenta demkratskog političkog sistema je utjecaj kolektivnih odluka na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti u političkom sistemu. the Amsterdam Treaty in 1997.the Treaty of Paris in 1951 (establishing the European Coal and Steel Community). . odnosno nacionalnih institucija država članica EU i suprancionalnih institucija političkog sistema EU. EU dosegla je najformaliziraniju strukturu donošenja odluka koja po svojim strogim formalnostima daleko nadilazi proceduru procesa donošenja odluka u nacionalnim državama. Drugu značajnu komponentu demokratskog političkog sistema čine građani i društvene grupe koji svoje političke interese nastoje ostvariti kroz politički sistem direktno ili kroz institucije sistema. Visoko centralizirana struktura donošenja odluka sa visokim stupnjem decentraliziranih mogućnostima utjecaja država članica EU na sistem donošenja odluka u EU. Proces odlučivanja i modeli utjecaja Razvijen sistem institucija EU43. Ono što čini politički sistem EU specifičnim u odnosu na državni politički sistem je prije svega odnos koji se pojavljuje između nacionalnih politčkih sistema. kao neke vrste više koordiniranog nego subordiniranog političkog sistema. the Single European Act in 1986. supranacionalnih institucija EU. i političkih odnosa koji se kreiraju između različitih nacionalnih političkih sistema država članica EU u okviru procesa evropskih integracija. kao i institucija drugih particpanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. četvrta karakteristika demokratskog političkog sistema je postojanje interaktivnog odnosa između političkog output-a.

Naspram centralne vlade koja predstavlja glavni lokus političke i ekonomske moći u nacionalnim državama. što svakako pojačava interes supranacionalne birokratije kontrolirati koja će politička stranka dominirati na domaćoj političkoj sceni država članica EU. politici proizvodnje i distribucije dobara. 28 .utjecaj odluka institucija EU na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti kako unutar EU kao zajednice država članica EU. politici istraživanja i razvoja. politici regionalnog razvoja. je to da striktno ne postoji centralna vlada koja bi mogla imati monopol na političkim odlukama i ekonomskim resursima u procesu odlučivanja u ovom političkom sistemu. politici potrošnje iusluga.000. u EU glavna politička i društvena moć koncentrirana je u komplexnom dualnom procesu odnosa između birokracije institucija EU i političkih elita u nacionalnm institucijama država članica EU. teritorijalni.000 pojedinaca danas radi na zastupanju i promociji različtih interesa nastojeći ostvariti utjecaj na proces donošenja odluka u institucijama EU 45Justin Greenwood (1997). zdravstvenoj politici i u drugim oblastima i djelatnostima država članica EU. Martin Press. Ovaj monopol i dalj e ostaj e na klasičnoj razini država/članica EU. profesionalni. Representing Interests in the European Unon. Na toj osnovi kreira se čvrst savez između nacionalnih vladajućih političkih elita i supranacionalne birokratije. kroz kontrolu nacionalnih institucija nacionalna elita koncentrira u svojim rukama i moć utjecaja i na procese u donošenju odluka u supranacionalnim institucijama. interesnih grupa. preko 500 evropskih i međunarodnih federacija te preko 10. kao i njihov utjecaj na institucije EU i na institucije država članica EU. interesne grupe) i pojedinaca i njihov međusobni utjecaj.45 Naprotiv. ekoloških grupa. Ono što posebno čini politički sistem EU specifičnim političkim sistemom. samo pojačava ovaj efekat. poslovna i trgovačka udruženja. St. kao instrument legalne upotrebe 44Po procjenama Komisije EU u Brussels centru EU administracije preko 3. Kao rezultat toga mnogi autori s pravom odbijaju posmatrati EU kao klasičnu državu kako ju je definirao Weber. ekološki. Otuda odnos ovih različitih interesa u EU uvijek predstavlja specifičan proces utjecaja na proces donošenja odluka na supranacionalnoj razini. individualni. Ono sto je posebno značajno kada se govori o specifičnosti političkog sistema EU je svakako to da u EU ne postoji monopol na legitimnu upotrebu prisile na supranacionalnom nivou. socijalnoj politici. kao stoje to slučaj u klasičnom konceptu političkog sistema. tako i unutar samih država članica EU.4 4 Kroz rast značaja moći utjecaja na procese donošenja odluka u supranacionalnim institucijama u odnosu na moć donošenja odluka na nacionalnoj razini nema značenje opadanje interesa nacionalnih političkih partija i nacionalne elite kontrolirati nacionalne institucije moći. subnacionalnim. politici pravnog poretka. i brojni drugi interesi na individualnim. p27 Ovdje je veoma značajno uočiti suštinsku distinkciju između sposobnosti "utjecaja na donošenje odluka" na supranacionalnoj razini od sposobnosti "donošenja odluka" na nacionalnoj razini. Što nužno zahtjeva stvaranje kompleksne mreže pravila EU kroz koju se kontroliraju i reguliraju procesi i odnosi u javnoj politici. radije nego proces donošenja odluka na nacionalnom nivou.44 U tom procesu konkurencije i međusobnog natjecanja oko utjecaja na process donošenja odluka u institucijama EU kreiraju se brojni kolektivni. Rastući broj grupa (korporacije. i ne uvijek demokratskim i lako razumljivim. u tržišnoj politici. što čini proces evropskih integracija specifičnim. socijalni. nacionalnim. te javnih i privatnih organizacija i grupakoje se međusobno natječu u procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na donošenje odluka u institucijama EU. regionalnim i supranacionalnim nivoima.

veoma je značajno analizirati organizaciju poslovnih interesa u pojedinim sektorima te njihov interakcijski odnos i njihov utjecaj na javnu politiku na nacionalnom i evropskom nivou. something is "a 'state' if and insofar as its administrative staff successfully upholds a claim on the monopoly of the legitimate use of violence in the enforcement of its order.. Heidelberg. but its legitimacy derived from the state. the state was to be the source of legitimacy for any use of violence: if the police and the military were its main instruments. Weber argued that religion was one of the non-exclusive reasons for the different ways the cultures of the Occident and the Orient have developed. politiku migracije stanovništva. U istraživanju modela kreiranja utjecaja na procese donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. Martin's Press. koji često istupaju sa zajedničkom platformom pred Komisijom EU. Weber defined European an entity which claims a monopoly on the legitimate use of physical force. led to the development of capitalism. which began his work in the sociology of religion. New Justin Greenwood Politics as a Vocation. kao i prikupljanjem odgovarajućih podataka. te posjedovanje znanja iz određenih oblasti."^ According to Weber. He said. Max Weber said in Politics as a Vocation that a necessary condition of an entity being a state is that retains such a monopoly. His most known contributions are often referred to as the 'Weber Thesis'. being an advisor to Germany's negotiators at the Treaty of Versailles and to the commission charged with drafting the Weimar Constitution. Koristeći svoje kontakte. mada ne u tom obimu kao što je slučaj sa interesnim grupama. sa čime institucije EU kreiraju mogućnost sopstvenog snažnog utjecaja ne samo na odnose između različitih društvenih i politčkih grupa i pojedinaca unutra EU već isto tako i unutar samih država-članica. a definition that became pivotal to the study of modern Western York. St. He began his career at the University of Berlin. te na vođenje vanjske i odbrambene politike država-članica. which Lobbying in Europe After Maastricht. this did not mean only public force could be used. 99 Ovo je posebno značajno ako se ima u vidu da se kroz mrežu institucija EU.[I] His most famous work is his essay The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism. p5 political science. 46 Kako posebno veliki utjecaj na donošenje odluka u institucijama EU imaju grupe koje djeluju na evropskom i panevropskom nivou koje zastupaju interese velikih korporacija i čitavih industrijskih sektora. informiranost o djelovanju institucija i pravila po kojima postupaju institucije EU. oni nastoje utjecati 498 na donošenje odluka u institucijama EU u korist svojih klijenata.. ERT (The European Round Table of Industrialists). Private forces (as in private security) could be used. Weber's major works deal with rationalization in sociology of religion and government. kroz njihovo djelovanje stvara se novi moćni triangularni savez između nacionalnih vladajućih elita.14 June 1920) was a German political economist and sociologist who was considered one of the founders of the modern study of sociology and public administration. što značajno utječe na distribuciju moći\ između država-članica EU i na autoritativnu alokaciju vrijednosti unutar tih država sa čime se umnogome determinira ko će dobit šta. Vienna and Munich. Politika pravne i monetarne regulacije na nivou EU ima snažan utjecaj na poresku politiku. 46Maximilian Carl Emil Weber (21 April 1864 . čime EU sve više utiče na determiniranje moći unutar državačlanica i na njihove međusobne odnose. bureaucracy and the rational-legal state in the West. INC. u procesu donošenja odluka u institucijama EU imaju i komercijalni lobisti (lobbyists) koji zastupaju interese svojih klijenata. In another major work. He was influential in contemporary German politics. danas donosi ili se odobrava skoro preko 80% svih pravnih ili poslovnih pravila kojima se reguliraju ovi odnosi u EU. 47Među najpoznatije međusektorske grupe spadaju: UNICE (Union of Industrial and Employers' Confederations of Europe). and later worked at Freiburg. u za to predviđenim procedurama. 47 Veliki značaj. In this work. kad i kako.sile. dobru informiranost o interesima političke birokratije EU.. supranacionalne birokratske mreže i velikih transnaciormlnih korporacija. and stressed importance of particular characteristics of ascetic Stern A. Otuda države članice EU iskazuju sve veći interes u pravcu pomjeranja svog utjecaja sa nacionalnog nivoa donošenja odluka ka procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na process donošenja odluka na nivou EU. AMCHAM-EU (The EU Committee of the American Chamber of Commerce) . Brussels Protestantism(1994). (1997). Representing Interests in the the state as Union.

koji se realizira na više specifičnih načina. Komisija kao centralno tijelo evropskih integracionih procesa ima inicijativnu. a time i ostvarivanje interesa njenih građana u EU. within the various departments in national governments. koji participiraju u donošenju legislature i u kreiranju politike EU. kao npr. Također svaka država-članica nominuje svoga člana Komsije EU. Ovaj proces transformacije suvereniteta i političkog sistema države-nacije odražava novi odnos na relaciji interesa pojedinca i zajednice (građanin-država-EU kao zajednica) što čini triangularnu determinantu EU kao novog političkog sistema. Politički sistem EU visoko je decentaliziran i kreiran je na principu dobrovoljno preuzetih obaveza država-članica EU kao i dobrovoljno preuzetih obaveza od strane njenih građana.48 Uz to vlade zemalja članica EU kroz proces kolektivnog prihvatanja predloženog sastava Komisije i njenog Predsjednika ostaruju znatan utjecaj na kreiranje politike EU. Komisija je komponirana kao neka vrsta "političkog koledža" koji se sastoji od Komisionara i od biroa od 36 generalnih direktora (directoregenerals) i od administrativnog servisa. in bilateral meetings between governments. nadzornu i implementacionu funkciju u procesu realizacije politike koja je prihvaćena od strane država/članica EU kroz odluke Vijća ministara. Uz to Komisiji pripada i izvršna funkcija u EU što je dovodi u bliske odnose suradnje i kooperacije sa Vijećem Ministara. As a result. institutions in Brussels. 30 . sa čime se zapravo kroz proces integracije stvara jedan novi kompleksan politički sistem EU. unlike other international organizations. Vijeće ministara EU kroz sistem većinskog-kvalificiranog glasanja donosi odluke. Dakako. mada svakoj državi s obzirom na veličinu njenog stanovništva u većinskom-kvalificiranom obliku glasanja pripada različita kvota glasova. koja potom imenuje svoje predstavnike u pojedine institucije EU. Garanciju sprovođenja ovih dobrovoljno preuzetih obaveza garantira administrativni i pravni sistem država članica. EU business is conducted in multiple settings on virtually every day of the year 48Vijeće ministara EU radi kao skup vlada država/članica EU i organizirano je u formi zajedničkog rada više sektorskih vijeća u kojima nacionalni ministri država/članica donose odluke na principu jednakosti izmedju država Članica EU bez obzira na njihovu veličinu (mogućnost upotrebe prava veta). u Vijeće ministara EU. Građani EU svoje zahtjeve prema političkom sistemu EU ostvaruju prije svega kroz nacionalne izbore u kojima biraju predstavnke nacionalnog parlamenta koji potom bira nacionalnu vladu. Vlade država članica EU predlažu svoje članove Komisije i kolektivno imenuju Predsjednika Komisije EU. što njegove odluke čini znatno koherentnijim i više vjerovatnim da će biti realizirane. Vijeće ministara ima i legislativnu i izvršnu funkciju. u okviru kojeg se ne ukida već samo transformira terirorijalni koncept suvereniteta i politički sistem države-nacije ka institucionalnom konceptu suvereniteta i virtualnom političkom sistemu EU na supranacionalnoj ravni.To pomjeranje fokusa nacionalne države sa procesa donošenja odluka na nacionalom nivou ka mogućnostimA sopstvenog utjecaja na proces donošenje odluka na suprancaionalnom nivou čini EU sve više međunarodnomorganizacijom sa teritorijalnim fokusom što EU čini znatno različitom od klasičnog tipa međunarodne organizacije kao što su UN. between national governments and Brussels. and between private interests and governmental officials in Brussels and at the national level. stim što svaka država ima pravo veta u ovom tijelu EU.

politika ravnomjernog regionalnog razvoja. the national media tend to be focused on national government and politics rather than on European-level politics. radio and television rather than any European media channels. and how these should be 'spun* in the national setting. such as farmers and some business groups. građani realiziraju preko tzv. odnosno ko upravlja sa EU. amendment and veto under the EU's legislative procedures. 52These institutions produce five types of policy outputs: 1. Only social groups who have direct contacts to the EU institutions. public office-holders and representatives from interest groups form 'policy networks' to thrash out policy compromises. The EP scrutinizes the exercise of executive powers by the Commission and the Council. jeste pitanje alokacije moći u EU. politika zajedničkih standarda ekonomskih. and it votes on the Council nomination for the Commission president and the full Commission college (the investiture procedure). national elites are the main 'gatekeepers' of EU news: deciding which information is important. European Commissioners are also partisan politicians: they have spent their careers in national party organizations. ekološka i socijalna politka. National parties compete for national governmental office. 51EU citizens gain most of their information about EU policies and the EU's governmental processes from national newspapers. čiji su oni članovi i koje zastupaju njihove interese. and the winners of this competition are represented in the Council. ovo pitanje je isuviše kompleksno za simplificiran odgovor. to structure political organization and competition in the Parliament. interesne grupe i pojednici. te politika sudske saradnje i evropskog državljanstva. kapitala. makroekonomska politika. usluga.Drugi kanal ostvarivanja interesa u okviru političkog sistema EU. owe their positions to nomination and support from national party leaders. who are chosen in European-wide elections every five years. The EP has various powers of legislative consultation. neposrednog biranja članova Parlamenta EU kao i preko 49 50 participacije pojedinih političkih partija i interesnih grupa u političkim procesima u EU. zajednička politika konkurencije. to jeste pitanje ko kontrolira političke procese. politika razvoja i istraživanja. Također participirajući u postupcima pred EJC građani država članica učestvuju u kreiranju i jačanju legislature EU stvarajući time nove mogućnosti za realizaciju svojih interesnih zahtjeva. politika harmonizacije nacionalnih standarda. In addition.4 Alokacija političke moći u EU Centralno pitanje koje se postavlja kada se raspravlja o političkom sisterria EU.these are rules on . such as trade unions. Ono čime se 49Members of the EP (MEPs) are elected on (national) party platforms and farm 'party groups' in the EP. and like-minded interest groups in different member states club together to lobby the Commission. u kojem interaktivno učestvuju brojne supranacionalne i nacionalne institucije. the Council working groups. zajednička imigraciona politika. the party organizations in each member state and in the EU institutions are linked through the 'transnational party federations'. Consequently. and usually seek to return to the partypolitical fray. are able to circumvent the filtering of EU information by national elites. Interest groups also give funds to political parties to represent their views in national and EU politics. These organizations are formed to promote or protect the interest of their members in the political process. And. političkih i socijalnih prava građana državačlanica EU. This is the same in the EU as in any democratic system. consumer groups and environmentalist groups. In each policy area. and has the power to throw out the Commission with a vote of censure. 51 Kroz djelovanje vlasti evropske monetarne unije i evropske centralne banke (European Central Bank ECB) građani EU također su u mogućnosti ostvariti svoje interesne zahtjeve kroz politički sistem EU. The EP can also amend the EU budget.52 6. U političkom okruženju u kojem ne postoji ni jedna centralna institucija koja bi se mogla odrediti kao centralna vlada u visoko diversižiciranom i kompleksnom procesu donošenju odluka. The EP is composed of 626 MEPs. Regulatory policies . in the main party families. Political parties have influence in each of the EU institutions. National interest groups lobby national governments or approach the EU institutions directly. Kroz institucionalni sistem EU kreira se zajednička regulativna politika EU na polju slobodnog protoka dobara. and the EP. business associations. zajednička politika agrarnog razvoja. 50Interest groups are voluntary associations of individual citizens.

these are aimed at ensuring that the EU acts with a single voice on the world stage. Suprancionalne nadležnosti u okviru EU sa proširenjem na polje ekologije. međunacionalnom (kooperacija između vlada država članica u procesu donošenja odluka) i nacionalnom nivou (kada države-članice zadržavaju proces donošenja odluka pod svojom jurisdikcijom po određenim pitanjima). nacionalne vlade država članica ostaju najznačajniji izvor institucionalne supranacionalne suverenosti EU. Expenditure policies . glavnu ulogu ima Komisija EU koja pokreće inicijativu za donošenje određenog akta u kooperativnoj proceduri koja se odvija u interakcijskom odnosu između EP i Vijeća EU. Helen Wallace. Policy-Making in the European Union. intenzivno širenje modela donošenja odluka na supranacionalnom institucionalnom i terotorijalnom nivou EU. capital and persons in the single market. Oxford University Press. 2. kao i sa uspostavljanjem platforme zajedničke vanjske politike.većina autora slaže je to da je nesporno da EU predstavlja "sistem upravljanja bez države" (governance without statehood). external economic relations. political and social rights of the citizens of the EU member states. pl48 32 . gdje Vijeće EU donosi odluke putem glasova kvalificirane većine. and include the Common Agricultural Policy. William Wallace and Mark A. Macroeconomic policies . kao što to notificiraju predstavnici neo-institucionalističke teorije. and include cooperation in the field of justice and home affairs. Akti donijeti u ovoj proceduri direktno se primjenjuju na države-članice i automatski dobijaju višupravnu snagu u odnosu na pravne akte država-članica EU. kao institucija neke supranacionalne vlade koja se pojavljuje na horizntima evropskih integracija. zajedničke valute. Pravno tumačenje i kontrola zakonitosti ovih akata direktno pripada ECJ. which involve the harmonization of many national production standards. rast institucionalne supranacionalne jurisdikcije dobija i teritorijalnu dimenziju. Ovo dualno proširenje supranacionalnog institucionalnog i terirorijalnog suvereniteta. and defence cooperation. while the Council pursues exchange rate policy and the coordination and scrutiny of national tax and employment policies. 54Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). sa koncipiranjem zajedničke platforme saradnje između nacionalnih policijskih snaga i nacionalnih pravosudnih sistema država članica.these are rules to extend and protect the economic. The European Union: How Does it Work?. and common competition policies. U političkom sistemu EU donošenje odluka odvija se na supranacionalnom (transfer moći donošenja odluka sa nacionalnih na supranacionalne institucije). and the provisions for 'EU citizenship'. the Common Foreign and Security Policy.these policies are pursued in Economic and Monetary Union. 4. socioeconomic and regional cohesion policies. p491. police and judicial cooperation. Otuda bez obzira na proširenje i jačanje nadležnosti supranacionalnih institucija. koje svoje nacionalne interese i jačanje pozicije u odnosima sa trećim zemljama. 53 odnosno "sistem upravljanja bez vlade" (system of governance without a government). Pollack (2005). and research and development policies. Ako se ima u vidu stalno proširenje članstva EU. Oxford New York. nije posljedica autothonog jačanja supranacionalnih institucija. and include trade policies. socijalne politike. više je posljedica interesa država-članica EU. such as environmental and social policies. Oxford University Press. Foreign policies . U procesu donošenja odluka gdje se zahtjeva koordinirana aktivnost državačlanica EU (međunacionalni ili intervladin nivo) Vijeće ministara EU dobija i 53the free movement of goods. sa uvođenjem autonomnosti evropske centralne banke (ECB). New York. 3. Međutim. Citizen policies . 54 Međutim. brže i efektnije realiziraju na supranacionalnoj razini nego na nacionalnoj ravni. 5. dobija konstantu permanentnog institucionalng proširenja i rasta moći.these policies involve the transfer of resources through the EU budget from one social group or member state to another. common asylum and immigration policies. centralno pitanje ko upravlja EU ostaje i dalje bez jasnog odgovora. where the ECB manages the money supply and interest rate policy. services. U procesu donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU.

Oxford University Press.55 U procesu donošenja odluka na nacionalnoj razini. and between national and EU policies. s jedne strane.izvršnu i zakonodavnu funkciju. But national and EU policy processes and institutions remain formally distinc from one another (if they are very much linked in practice. U ovom procesu kreiranja politike EU. Ovo njihovo izvorno pravo proističe iz moći koja je verificirana kroz neposredne izbore vlada država članica. arguably. Samo države posjeduju legitimnu moć mijenjanja i ratificiranja ugovora. dok je uloga Komisije znamo reducirana (u ovoj proceduri Komisija nema pravo pokretanja inicijative donošenja zakonskih akata). s druge strane. kada su izvršene značajne promjene tzv. The European Union: How Does it Work?. particularly ones arising from globalization and increasing interdependence between states.56 U kontekstu kompleksnosti odnosa između ova tri segmenta donošenja odluka (supranacionalni. države članice monopoliziraju svoju ulogu i to kako u određivanju politike tako i u procesu donošenja odluka. To be sure. EU. The point is that. (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). kao što su bile konferencije Mastrihtu. public and private. New York. pl50) . The European Union: How Does it Work?. Otuda po pravilu slijedi visok stupanj marginalizacije institucija EU u procesu kreiranja politike i donošenja odluka na međuvladinim konferencijama. there exists no inexorable trend to more and mored supranational governance. osnivačkih ugovora. proces odlučivanja u EU ostaje stisnut između zahtjeva država članica da i dalje zadrže visok stupanj moći utjecaja na donošenje odluka na nacionalnoj razini. The increased use of this method encourage us to be somewhat agnostic about how far European integration has transformed or will transform European politics. i njihovog interesa za međusobnom kooperacijom i kompromisom na supranacionalnom nivou. New York. pl48-150) 56 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). the EU's policy process reflects underlying changes in political and economic relationship across Europe. Amsterdamu i Nici. and international institutions. Uloga ECJ u kontroli zakonitosti ovih akata je također reducirana. što je uvjetovano procesom globalizacije. On this reading. Oxford University Press. Uloga EP je također reducirana samo na pravo biti konsoltiran od strane Vijeća ministara EU. These networks act as bridges between natonal. new kinds of policy network are emerging which link together different kinds of actor: administrative and political. internacionalni i nacionalni segment). and policies made at each of these levels". Vijeće ministara EU odlučuje na principu jednoglasnosti. national and supranational. u kojoj države članice imaju interes istupati pod imenom EU i sa jedinstvenim stavom na 55"The EU is a sources of networked governance when it employs the coordination method. samo države mogu da odluče da li će i kada prihvatiti međunarodne norme. U ovom procesu donošenja odluka pojavljuje se veliki skepticizam o EU kao političkom sistemu.

korporacije i političke partije) koji u cilju realizacije svojih ekonomskih i poslovnih interesa inkliniraju integracijama na supranacionalnom evropskom nivou. a 'behavioural revolution' replaced this focus on the structural features of politics with 'methodological individualism' (Almond. Ono što je značajno napomenuti kada je riječ o političkom sistemu EU to je. the 1980s and 1990s have seen a return to institutions: under the label of 'new institutionalism'. Tensions occur to transnationalize these groups. their perception of their political group and the European Parliament does in view of the fact that these institutions gradually become the most important source of benefits.. This new method sought to explain political outcomes as a result of the interests. Ono što se pojavljuje kao jedna od bitnih razlika u determiniranju političkog sistema EU je metodološke prirode. 58 European integration was creating a new 'polity' (for example Lindberg and Scheingold. koji je prvenstveno fokusiran na konceptu vlade. trgovačke asocijacije. Naspram ne-funkcionalista. U kontekstu ovog razumjevanja evropskih integracija. representative assemblies are supposed to deal with at least some areas of people's everyday life and to establish control over crucial sectors of governments more effectively than old-style national parliaments. . Knut Wicksel. da imajući u vidu trodimenzionalnost donošenja odluka u EU (supranacionalni. while MEPs' loyalties may not change fundamentally. and social norms). and gradually a new political outlook emerges to support such changes. Jean Monnet Working Papers in Comparative and International Politics) 34 . The modern discipline dates from the end of the nineteenth century. governments. Viola. 1996). In addition. Glavna vukuća sila u ovom procesu. 1-30. The Study of the European Community: The challenge to comparative politics. brokratije. 17(1). što ih sve više gura bliže ka suprancionalnim institucijama kako bi bile u mogućnosti efektnije realizirati svoje interese. nije država već ne-državni akteri. Thankfully. However. drugi ćefokusirati političke procese koji zauzmaju centralno mjesto u kreiranju političkog sistema.1994). neorealistička škola ističe u prvi plan interese i aktivnosti država članica EU. In the neofunctionalist outlook. which has tended to seek 'grand theories' of European integration rather than mid-level propositions about specific elements of the EU policy process. when people like Woodrow Wilson. they may seek access to political processes operating beyond the national level. Nevertheless. političkih partija i političkog odlučivanja. such as bureaucracies. As discussed. these 'integration theories' are the intellectual precursors of any theory of EU politics (Simon Hix. Lord Bryce and Max Weber first developed tools and categories to analyse political institutions. odnosno sa jednim glasom u međunarodnoj areni. za neofunkcionaliste. Tako dok će jedni slijediti klasični koncept institucija političkog sistema. 1970). an underlying argument in this book is that much can be learned if we simply apply these cross-systemic theories to the EU. 57 Actors. parliaments and political parties. In both cases. However.bureaucrats. political parties and interest groups) rather than as a result of the power of institutions and political structures (such as constitutions.59. This is a very different project to much theorizing about the EU. U procesu evropske integracije neo-funkcionalisti polaze od koncepta društvenog interesa ne-državnih faktora (kao što su razna poslovna udruženja. West European ■ Politics. političke institucije dobijaju znatno veću ulogu u kreiranju politike na nivou EU nego što to imaju na nacionalnom nivou. which tend to lack expertise and are remote from the central decision-making. In the interwar period. birača. 59 According to neofunctionalists. to be replaced by mid-level explanations of cross-systemic political processes.57 Većina teoretičara priznaje da se kroz integracione procese u EU kreira jedan novi koncept političkog sistem.jedinstvenom tržištu. but on the basis of advantages perceived in specific situations. Robert Michels. the 'grand theories' of the political system died in the 1960s. gdje pretežno dominira uloga interesa elita. (Donatella M. The conceptual framework in this book is not the same as a single theoretical approach that explains everything about the EU. politics and policy-making. the leaders of political groups support policies enhancing integration not out of general principles or ideologies.58 Neo-funkcionalistička teorija posmatra evropske integracije kao procese koji su usmjereni ka specifičnim ciljevima čime se stvara novo okruženje u kojem se postavljeni ciljevi mogu ostvariti samo poduzimanjem daljih aktivnosti. međunacionalni i nacionalni nivo). političkih partija i interesnih grupa. institutions and outcomes: the basics of modern political science Political science is the systematic study of the processes of government. motives and actions of political actors (such as elites. few contemporary theorists try to set out a systematic conceptual framework for linking the study of the EU political system to the study of government. decision-making rules. politics and policy-making in all political systems. voters.

that outcomes are controlled by the supranational . 15. This threat of backsliding means that one democratic state can never be sure that another democratic state will not change its stripes and turn on it sometime in the future. 1 (Summer 1990). Moravcsik argues that state preferences are driven by economic rather than geopolitical interests. rational choice institutionalist models can also produce explanations similar to the supranational governance view: for example. U drugoj fazi odlučivanja fokus je stavljen na proces pregovaranja između vlada država-članica EU u procesu reforme ugovornog sistema i sporazuma o budžetu EU. In contrast to the classic realist theory of IR. Nevertheless. In the second stage. što sugerira da je u procesu integracije apostrof stavljen na nacionalni interes. and that inter-state bargaining can lead to positive-sum rather than simple zero-sum outcomes. Evropski sud pravde) ko^e imaju značajan nezavisan utjecaj na rezultate institucionalnog odlučivanja u EU. Lamentably. p50) 61Moravcsik. In the first stage there is a 'demand' for EU policies from domestic economic and social actors. no.glavni cilj vlada zemalja članica je obezbijediti nacionalnu sigurnost i nacionalni suverenitet. International Security. Andrew & Nicolaïdis. "Liberal-intergovernmentalism divides the EU decision process into two stages. 5 8 Mada se u okviru ovog teoretskog pravca razvijaju različiti pristupi određenju prirode odlučivanja u sistemu EU za njih je zajedničko shvatanje da je EU kompleksan politički sistem sa brojnim promjenljivim interesima država članica sa njihovim limitiranim utjecajem na suprancaionalne institucije EU (Komisija. Ovaj teoretski koncept akcent stavlja radije na ekonomske nego na geopolitičke interese država članica. and. Kalypso (1999) 'Explaining the Treaty of Amsterdam: Interests. However. sa čimedezintegracioni procesi unutar EU predstavljaju uvjek latentnu opasnost po opstanak i dalji razvoj zajednice. što pojačava interes svake države-članice EU obezbijediti uvjete sopstvenog preživljavanja. the EU governments remain the primary actors in the political system of the EU. Vol. in this interpretation. Back to Future: Instability in Europe After the Cold War.60 U novije vrijeme pojavljuje se novi teoretski pristup sagledavanju prirode integracije EU. pregovaranje među državama vodi radije ka pozitivnom (positive-sum outcomes') nego ka negativnom isključujućem (zero-sum outcomes) odnosu između njih. it is not possible for even liberal democracies to transcend anarchy". however. U ovom kontekstu svaka država članica EU preferira ka sopstvenoj sigurnosti radije nego sigurnosti zajednice. Institutions'. which is tantamount to saying that each has an incentive to consider aggression against the other to forestall future trouble. EU policies are 'supplied' by intergovernmental bargains such as Treaty reforms and budgetary agreements. Ono što bi moglo biti karakteristično za ova tri razlčita pristupa definiranju procesa odlučivanja u EU je to da sva tri gledišta u određenju političkog sistema EU koriste metode opće teorije političkih nauka i političkih sistema u objašnjenju različitih aspekata stvaranja specifičnog političkog sistema EU. Influence. Kako je nacionalni preferencijalni poredak država članica fleksibilan sistem. and institutional reforms as well as day-to-day policy" "Sometimes these models result in predictions similar to the liberal-intergovernmantalist view: for example. that there are few short-term unintended consequences when the member state 62governments must decide by unanimity and have perfect information about each others' preferences and the preferences of the EU institutions (as in the reform of the EU Treaties in the Intergovernmental Conferences in the 1990s). that states preferences vary across different issue areas (so a member state can be in favour of EU intervention in one policy area but opposed in another). Za razliku od prethodnih klasičnih pristupa ovaj teoretski pravac u fokus svoje analize stavlja dvostepenost u procesu odlučivanja u EU. contest). Mearsheimer. states are treated as unitary actors and the supranational institutions have a limited impact on final outcomes.62 60"The possibility always exists that a democracy will revert to an authoritarian state. these actors have economic interests and compete for these interests to be promoted by national governments in EU decision-making. Liberal démocraties must therefore worry about relative power among themselves.61 U prvom stepenu donošenja odluka u EU pažnja je fokusirana na zahtjeve koji dolaze od ekonomskih i socijalnh aktera iz država članica prema EU. as in neo-functionalism and the liberal theory of IR. each of which is grounded in one of the classic integration theories. koji bivaju promovirani preko nacionalnih vlada u procesu odlučivanja na nivou EU. Vijeće ministara . Journal of Common Market Studies 37 (1): 59-85. (John J. As in intergovernmentalism. that state preferences are not fixed (because different groups can win the domestic political .

5.64 6. For example. socialists usually prefer regulatory and fiscal policies to be centralised (to allow for income redistribution and. In other words. the opposite is in fact the case. the draft Constitution proposed by the Convention would set up a 'catalogue of competences' which would further constitutionalist the settlement: with a separation between exclusive competences of the EU (for the establishment the market). Onošto je karakteristično za distribuciju kapaciteta odlučivanja u okviru evropskih integracionih procesa je to da se alokacija moći u monetarnoj politici. Policies where preferences are homogeneous across citizens in different localities. with the permanent process of institutional reform. where competences are divided along functional rather than jurisdictional lines -with different roles for the centre and states within each policy area (such as setting the broad 64policy goals by the centre and the policy details by the states) .U procesu određenja prirode integracionih procesa veoma značajno mjesto pripada pitanju distribucije političkih kapaciteta u političkom sistemu EU. this theory seems less able to explain the more complex environment of day-to-day politics in the EU. and exclusive competences of the member states (in most areas of taxation and expenditure). where the competences of the centre and the states is clearly specified. and foreign policies). this is rare in EU politics. Unfortunately. While the supranational-governance approach uses a more complex set of assumptions and seems more able to explain a broader set of policy outcomes from the EU system and the long-term trajectory of the EU. For example. In addition. the abolition of internal trade barriers can only be tackled at the centre of an internal market is to be created. rather than seeing EU politics as either controlled by the governments or the EU institutions. sa osnovnim ciljem da se proizvede najbolji mogući rezultat po pitanju koje se reguliše. This may seem a rather arcane debate. are best dealt with at the centre. Od teritorijalnog ka institucionalnom suverenitetu institutions rather than the member states when agenda-setting is in the hands of the Commission. dok su drugi distribuirani na državnom nivou drzava/članica. Hence.there are less constraints on the expansion of central authority. politici jedinstvenog tržišta." "For example.63 Specifičnosti političkog sistema EU čine da se ova distribucija političkih kapaciteta pojavljuje kao rezultat pravne i političke nagodbe između aktera sa različitim političkim ciljevima i pozicijama u okviru integracionih procesa." 36 . the liberalintergovernmental theory uses some simple assumptions. and from these assumptions produces a rather persuasive explanation of the major 'history making' bargains. with some minor amendments in the Maastricht Treaty. The rational choice-institutionalist approach also aims for parsimony over extensiveness: with some simple assumptions applied to a limited set of empirical cases. Alternatively. the power of the different theories can only be judged where they produce clearly identifiable and opposing sets of predictions about the same empirical phenomenon. could perhaps be dealt with at the centre. such as basic social and civil rights. U razmatranju ovog pitanja potrebno je imati u vidu da su jedni kapaciteti političke moći odlučivanja distribuirani na nivou odgovarajućih supranacionalnih institucija. and there is independent judicial review of competence disputes. as it is in a many areas of social science." 63"For example. whereas economic liberals prefer strong checks and balances on the exercise of these policies by the central government." "For example. dok se distribucija odlučivanja po pitanju unutarnje i vanjske politike. this approach tries to understand precisely under what conditions these two opposing outcomes are likely to occur. interior affairs. central value allocation). Nevertheless. The subsequent reforms (in the Amsterdam and Nice Treaties and even in the draft Constitution agreed by the Convention on the Future of Europe and the 2003 Intergovernmental Conference) have not altered the settlement substantially. under all constitutional designs. and the long-term tend in all multi-level political systems has been policy centralization" "This settlement was already established by the Single European Act. Parliament or Court or when there is incomplete information in the policy process. 'coordination competences' (covering macro-economic policies. odbrane i bezbjednosti predominantno zadržava na državnom nivou. As a result. kao i u vanjskoj tržišnoj politici sa trećim zemljama odvija predominantno na nivou EU. But. and seems good at predicting outcomes where rules are fixed and information is complete. the states are more protected against 'drift' to the centre. some constitutional allocations of competence are more rigid than others. shared competences between the EU and the member states (mainly for the regulation of the market). the division of competences is never completely fixed. Policies where state decisions could have a negative impact on a neighbouring state (an 'externality'). such as environmental standards or product standards. despite the widely held perception that the EU is a 'moving target'.

cent of annual GDP. EU ima moćni utjecaj na «This is particularly the case in the area of the Commn Agricultular Policy (CAP) which consumes over 50% of the EU budget. as with most welfare expidenture programmes. Similarly. Kroz eliminaciju tehničkih. Tako na pimjer u zajedničkoj agrarnoj politici (Common Agricultural Policy CAP) i u ekonomskoj i monetarnoj uniji (EMU). radije kroz zajedničkeinteresne i političke programe nego kroz sopstvene nacionalno-državne institucije. distribucija i razmjena dobara i usluga. 3. Center European farmer receives a considerable proportion of University. Governance in the EU. koja su se prvenstveno oslanjala na posjedovanje dominirajuće vojne sile. October 2000. političkih partija i elita koje nastoje realizirati svoje interese na supranacionalnom nivou. no. usluga. whereas the benefits are concentrated (on farmers. mada budžet EU može u određenim slučajevima imati veoma značajan indirektni redistibucioni utjecaj na države-člance.27 % od ukupnog društvenog proizvoda (Gross Domestic Product -GDP) država članica. backward regions. institucije EU nemaju neku izrazitu moć materijalnog utjecaja. scientists. . the cost regional funds may be small compared to the sum of national expidenture on 66G. čemu obično prethodi dug period dogovaranja i usaglašavanja interesa participanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. tehnološke. Goetz and Simon Hix . fokus znanstvenog interese prvenstveno je bio lociran na interese država sa težnjom uspostavljanja dominacij e nad evropskim kontinentom kao j edinstvenom ekonomskom. Za razliku od prethnodnih nastojanja integriranja Evrope. Marks et al. ekonomskih. evropskih supranacionalnih institucija i subnacionalnih subjekata kao što su interesne i političke grupe koje svoj identitet radije vezuju za kompleks zajedničkih interesa koji se efektnije realiziraju na nadnacionalnoj nego na nacionalnoj ravni. or European-level NGOs» (Klaus H. for the beneficiary regions. moneternei komercijalne moći i ostvarivanja interesa država članica na evropskom nivou. Kroz analizu izgradnje zajedničkih institucija i djelovanja nacionalnih interesnih grupa. sa čime transfer ovih odluka u nacionalne sisteme država članica ima više šansi biti implementiran na razini država članica EU. Također. But. Whereas European Community Strengthens the State: International Cooperation and 65Andrew Moravscik. današnji fokus integracionih evropskih procesa pomjeren je sa vojnog aspekta dominacije ka institucionalnom aspektu integracije kroz izgradnju zajedničkih institucija kao instrumenta realizacije ekonomske. neki teoretičari stižu do određenja EU kao specifičnog političkog sistema kao triangularnog odnosa između nacionalnih država članica EU. kao instrumenta teritorijalne integracije. donose se na nadnacionalnoj evropskoj ravni kroz procese harmonizacije nacionalnih standarda i kroz transformaciju legislative EU u nacionalne pravne sisteme država članca. the everagefor European Studies Working Papers Series 52. London: Sage these founds can account fora as much as ten per 1996 regional development. West European Politics. Basically.66 Imajući u vidu da se većina značajnijh regulativnih pravila na evropskom nivou donosi kvalificiranom većinom. odluke EU se mogu posmatrati više kao rezultat sinkroniziranih interesa državaclanica EU nego kao nezavisne odluke suverenih supranacionalnih institucija. u novije vrijeme ovaj aspekt pomjeranja fokusa evropskih integracija dobija jednu novu dimenziju koja se sve više manifestira u pomjeranju fokusa opservacije sa birokracije nacionalne države ka interesnim grupama. Sa budžetom od 1. tako i u sadašnjim vremenima. 4. p5. kapitala i rada. Why the the cost of CAP t to individual consumers and taxpayers may be less than &5 per week. više od 80% svih pravnih propisa i pravila kojima se regulira proizvodnja. pa sve do psiholoških i scioloških znanosti. Harvardhis annual income from Domestic Politics. fiskalnih i fizičkih barijera slobodnom kretanju dobara. vol.Proces evropske integracije našao seje u fokusu mnogih znanstvenih disciplina počev od političkih.65 Ti zajednički nadnacionalni interesi najčešće se susreću u području tržišne regulacije. geografskom i političkom prostoru. 1994 EU pursue. političkim partijama i elitama čiji se interesi po pravilu ne identificiraju uvijek sa interesima nacionalnih državnih birokracija. pravnih. Kao i u prošlosti. regulacije rada i privatizacije. European Integration and National Political Systems. the cost of EU redistributional policies are diffuse (shared between all European texpayers).

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->