4. EVROPSKE INTEGRACIJE: MODIFIKACIJA GLOBALIZACIJE I NOVI DEMOKRATSKI IZAZOVI 4.1.

Uvodne napomene
Integraciju EU, dakako i razmatranje političkog sistema EU, nemoguće je promatrati i analizirati mimo općeg procesa globalizacije, koji se danas najčešće povezuje sa procesima tehnološkog razvoja i post-industrijske revolucije, koji se odvijaju prije svega u visokorazvijenim industrijaliziranim zemljama, sa moćnim utjecajima na ekonomsku, političku, kulturnu i pravnu tmasformaciju suvremene međunarodne zajednice. U ovim razmatranjima veoma je značajno istaći specifike evropskih integracija u odnosu na opći proces globalizacije, koji temeljem odredjuje proces evropskih integracija koje se samo pojavljuju kao regionalni aspekt globalnh integracionih procesa ali sa svim svojim specifičnostima, što i čini najvećim dijelom temetiku ovog rukopisa. Polovinom 1980s vladajuće elite u zemljama trećeg svijeta prihvataju doktrinu neoliberalnog razvoja, sa čime će redistributivni ekonomski programi bili zamjenjeni sa liberalizacijom i privatizacijom pod nadzorom Međunarodnog monetarnog fonda (International Monetary Fund -IMF). Javna potrošnja za obrazovanje, zdravstvenu zaštitu, socijalnu zaštitu stanovništva,... u ovim zemljama, dramatično je smanjena, što je znatno pomjerilo na marginu socijalnu ulogu države (welfare state) što će dovesti do eliminacije kolektivnih aspiracija zemalja u razvoju za konceptom zajedničkog razvoja zemalja tzv. Trećeg svijeta , koje sve više gube kolektivni politički identitet. Vladajuće elite u ovim zemljama rapidno napuštaju zajedničke kolektivne ciljeve nerazvijenih zemalja, okrećući se sve više ka saradnji sa stranim investitorima, međunarodnim institucijama i međunarodnim bankama.1 Traži se njihov novi politički identitet u pluralističkom institucionalizmu i demokraciji. Kako proces globalizacije stubokom mijenja globalnu ekonomsku i političku strukturu to nužno zahtjeva i nova pravna pravila i političke standarde, što duboko zadire u kulturni, vjerski i tradicionalni sistem vrijednosti svih naroda i država kreirajući nove kulturne i moralne standarde koji u povratnom utjecaju snažno modificiraju politički i pravni sustav država, dakako i EU. Fascinantni ekonomski i znanstveni utjecaj globalizacije, na kreiranje novih globalnih političkih, kulturnih i moralnih standarda, kao i globalnih pravnih pravila nije mogao proći bez snažnog utjecaja na procese ekonomske, političke i institucionalne integracije EU. Povezanost nauke, tehnologije, industrijskog i ekonomskog razvoja sa ekonomskim i političkim integracijama čini jedinstven kompaktan ekonomsko-socijalni proces koji danas čini EU ne samo političkim i pravnim fenomenom, već isto tako čini je jednim novim civilizacijskim i kulturnim konglomeratom koji pokazuje izvanredne sposobnosti fleksibilne unutarnje transformacije i fantastične mogućnosti institucionalnog preživljavanja, koji stalno vibrira na liniji između unutarnje institucionalne integracije i unutarnje političke dezintegracije.

1 Haris N., The End of the Third World, Harmondsworth, Pinguin 1987. 242
1

Taj novi ekonomski i politički organizam koji nastaje na novim oblicima pravne i institucionalne integracije, apsorbira brojne tekovine političkih i pravnih sistema naroda i država koji čine EU danas, regenerirajući na taj način bogatu zaostavštinu kultura i tradicija velikih civilizacija, čiji su sastavni dio bile države članice EU, ili koji su jednostavno samo kroz historiju bile u doticaju sa njima, sto EU čini otvorenom i demokratskom zajednicom, što i čini jedan od fundamentalnih preduvjeta njene sposobnosti za neprekidno samoregeneriranje.

4.2. Socijalne i političke vibracije evropskih integracija
Međutim, EU kao jedan od gravitacionh centara procesa globalizacije susreće se sa novim problemima i izazovima koji proističu iz sve vidljivijeg i sve šireg gapa između razvijenih i nerazvijenih, kao jednom od najvidljivijih posljedica globalizacije. Ovi problemi koji su prvenstveno posljedica nasljeđene prošlosti i neproporcionalne distribucije beneficija u procesu globalizacije, čine EU kao političku zajednicu unutar podjeljenom linijama koje diskretno distanciraju bogate od siromašnih, obrazovane od neobrazovanih, elite od marginaliziranih, obojene od bijelih, što unutarnje socijalne i političke okvire EU čini sve napregnutijim. Mada linije dioba između siromašnih i bogatih, elita i marginaliziranih, obrazovanih i neobrazovanih, obojenih i bijelih, što sve više dobija naznake nove unutarnje socijalne i političke stratifikacije u EU, nužno ne slijede međudržavna odnosno međunacionalna razgraničenja između država članica EU, ipak se u EU sve jasnije iscrtavaju linije unutarnjih podjela na bogatu i siromašnu EU, koje slijede unutarnju zakonistost socijalnih stratifikacija u procesu globalizacije,2 Prijemom novih država-članica u EU iz istočne Evrope3 stanovništvo EU je povećano za više od 100 miliona što je svakako imalo ogromnog utjecaja na promjenu socijalne, ekonomske i političke strukture EU. Imajući u vidu da su sve novoprimijene članice EU, prije ulaska u EU imale daleko niži standard življenja od prosječnog standarda EU 15-petnaestorice,4 ovaj socijalni gap zasigurno će obiti jedan od najtežih izazova i brana za realizaciju koncepta jedinstvenog socijalnog i političkog prostora i unutarnje socijalne kohezije EU. Čak kada bi stopa rasta u novoprimljenima zemljama članicama zadržala sadašnji brzi tempo rasta od 2% u odnosu na razvijene zemlje članice EU, siromaštvo u ovim zemljama u narednih 10 godina bilo bi još uvijek tri puta više nego u zemljama EU 15-storice.

2Recent Eurobarometer data show that Europeans see poverty as a widespread problem. Across the EU,
citizens feel that around 1 in 3 people (29%) in their area live in poverty and that 1 in 10 suffers extreme poverty. In all Member States, part of the population is subject to exclusion and deprivation, often facing limited access to basic services. 19% of children are at risk of poverty across the EU and 1 in 10 live in households where nobody works. Solidarity is a hallmark of the European Union. It is an intrinsic goal of European models of society and welfare that people should not be prevented from benefiting from and contributing to economic and social progress. Budding a more inclusive Europe is vital to achieving the European Union's goals of sustained economic growth, more and better jobs and greater social cohesion. The European process for social protection and social inclusion supports Member States in their drive for greater social cohesion in Europe through an open method of coordination. And over the period 2007-2013 some € 75 billion will be distributed from the European Social Fund to Member States and regions. The 2010 European Year will coincide with the conclusion of the EU's ten year strategy for growth and jobs. The actions undertaken during this European Year will reaffirm the initial political commitment of the EU at the start of the Lisbon strategy, in 2000, to making "a decisive impact on the eradication of poverty" by 2010. The European Year also launches a process that had been announced in the Social Agenda 2005-2010

3(Bugarska, Kipar, Češka, Estonija, Mađarska, Latvija, Litvanija. Malta, Poljska, Rumunija, Slovačka,
Slovenija (Bulgaria, Cyprus, Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Malta, Poland, Romania, Slovakia, Slovenia)

4Prije ulaska u EU Poljska je imala bruto-nacionalni proizvod (BNP) po glavi stanovnika 50% niži od
peosječnog BNP EU. BNP per capita u Bugarskoj, Latviji, Litviji i Rumuniji bio je niži za

2

Velike socijalne promjene koje nastaju sa proširenjem EU mogle bi imati velike političke konsekvence na dalji proces evropskih integracija. Ovo posebno ako se ima u vidu daje u Zajednici 15-orice samo 5% zaposlenih radilo je u poljoprivredi. Sa proširenjem EU taj procenat u nekim novim članicama EU kreće se između 19% (u Rumuniji) pa sve od 43% (u Poljskoj), što će imati velikog utjecaja na novu politiku Zajedničkog poljoprivrednog programa (Common Agricultural Programm CAP) EU, što bi opet moglo izazvati velike probleme za farmere u Francuskoj, Njemačkoj i Velikoj Britaniji, a otuda i političku tenziju između ovih zemalja i novoprimljenih članica EU. Otuda će budućnost evropskih integracija biti sve više praćena ne samo sa velikim socijalnim tenzijama već isto tako i sa političkim nesuglasnicama koje mogu imati veoma ozbiljne posljedice po dalji razvoj EU. Ova nova globalna i regionalna socijalna stratifikacija sve više u prvi plan postavlja novo pitanje: pitanje kulturnog i civilizacijskog identiteta EU, što danas izrasta u određujuće pitanje budućnosti evropskih integracija. Dramatične unutarnje socijalne podjele prijete više nego ikad do sada da zaustave ili čak razore evropske integracione procese. Sve izraženiji proces marginalizacije širokih socijalnih slojeva, nezaposlenost i bezperspektivnost marginaliziranih, posebno velikog broja imaigranata, kako iz zemalja Istočne Evrope koje su postale članice EU, tako i iz zemalja Magreba, Azije i Afrike, odakle tradicionalno dolazi veliki broj ekonomskih imigranata, dramatično prijeti reinkarnacijom nacionalizma, vjerske i rasne netrpeljivosti, što može imati pogubne posljedice na evropske ekonomske, političke i institucionalne integracije.5 Ostaje otvoreno pitanje kolikoće strukturalni fondovi EU biti u mogućnosti pomoći najsiromašnijim članicama EU, te da li će negativan trend redistribucije društvenog bogatstva dobiti novi pravac u EU. Prijeti li i EU novi globalni konflikt između „kulture dominacije i arogancije" i „kulture marginalizacije i straha" ostaje otvorenim pitanjem.4'8 Redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU između društvenih slojeva danas predstavlja određujući značaj za budućnost EU. Odgovarajući oblik redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU mogao bi biti odlučujući faktor za bržu, dublju i efektniju političku, ekonomsku, socijalnu i institucionalnu integraciju EU. Istovremeno ovaj proces bi mogao imati moćan utjecaj na proces globalne redistribucije bogatstva sa čime bi se efektno utjecalo na dramatičnu tenziju između siromašnih i bogatih koja prijeti novim globalnim konfliktom sa kataklizmičnim posljedicama. Socijalna sigurnost danas predstavlja temeljnu odrednicu daljih evropskih integracionih procesa. Otuda politika socijalne integracije EU danas čini glavni i određujući fokus daljeg razvoja EU kao globalnog faktora novog svjetskog poretka.

525% od BNP Članica EU, dok BNP per capita u Sloveniji i Cipru bio nešto viši, ali daleko ispod prosjeka
BNP članica EU. U novoprimljenim Članicama EU skoro 1/3 stnovništva živi na liniji siromaštva (koja se određuje u visini 50% od životnog standarda EU), dok samo u Bugarskoj preko 70% stanovništva ima standard ispod te linije. (David Piachaud, BBC News World Edition, March 29,2002, 20:04 GMT) The 2005 civil unrest in France of October and November was a series of riots and violent clashes, involving mainly the burning of cars and public buildings at night starting on October 27, 2005 in Clichy-sous-Bois. Events spread to poor housing projects (the cites HLM) in various parts of France. A state of emergency was declared on November 8, 2005. It was extended for three months on 16 November by the Parliament. The biggest riots since the May 1968 unrest were triggered by the accidental death of two teenagers, Zyed Benna and Bouna Traore, in Clichy-sous-Bois, a working-class commune in the eastern suburbs of Paris, who were chased by the police and tried to hide from the police in a power substation where they were electrocuted. On 16 November, the French parliament approved a three-month extension of the state of emergency (which ended on the 4 January 2006) aimed al curbing riots by urban youths. The Senate passed the extension - a day after a similar vote in the lower house. The laws allow local authorities to

U procesima evropskih integracija prije svega susreću se interesi država članica EU. making use of the World Trade Organization's (WTO) dispute-settlement process". Modeli integracije EU Politiku integracije EU nužno je sagledavati u tri segmenta. a system of political rights and duties. je specifičnost integracije EU. Instances of mass unrest were also recorded in Denmark. što se prije svega odnosi na pravnu regulaciju ekonomske liberalizacije. države članice EU zadržale su mogućnost sopstvenog utjecaja na proces donošenja odluka EU. politički senzibilnim. Prvi segment politike integracije EU široko je formuliran i biva kreiran na supranacionalnom nivou u okviru institucija EU i prvenstveno se odnosi na globalnu politiku regulacione integracije EU. Noting the signs of the French unrest throughout Europe. zemlje članice EU bile su u mogućnosti restriktirati djelovanje stranih MNCs. zajednički vanjski poslovi i sigurnost) sto se nalazi u direktnoj nadležnosti Vijeća ministara EU. u sva tri navedena segmenta integracije EU sučeljavaju se interesi svih paricipanta koji učestvuju u kreiranju evropskog integracionog prostora. many experts concluded that even though the violence has ended. which means it is altogether possible that the situation could occur again in the future. 7 Djelujući kroz supranacionalne institucije i preko jedinstvenog evropskog tržišta. U trećem segmentu integracije EU nalazi se kreiranje politike koja se prvenstveno odnosi na koncipiranje EU kao političke zajednice. koja ima veliku ulogu u zaštiti EU od negativnih posljedica globalizacije.3. što im daje daleko veću pregovaračku moć. koje se mogu smatrati glavnim sudionicima evropskih 6impose curfews. obezbjediti visok stupanj zdravstvene i ekološke zaštite. but eventually an effective legal order. ono što čini EU različitom od procesa globalne integracije. pp590) 7". vaštite standarda potrošača. sa svim pratećim konsekvencama koje su gore navedene. uvesti sistem protekcionizma u cilju zaštite unutarnjeg tržišta. Oxford University Press. 4. (pravosuđe.6 Posebno je značajno to da u procesima integracije EU države članice EU umnogome uspjevaju modificirati transformaciju sopstvene suverenosti uspjevajući pri tom zadržati kredibilitet svoga utjecaja u procesima ekonomske i političke integracije EU. conduct house-to-house searches and ban public gatherings. te tako zaštititi sopstveni ekonomski interes i interes sopstvenog stanovništva. već kao regionalna integrirana zajednica. Indeed . and a political community have been established. Both states and firms are now subject to rules and regulations that go much further than anything that is available at the global scale.Međutim. it does not necessarily mean that the crisis is over. The lower house passed them by a 346-148 majority. i iznad svega krajnje fluidnim i neodređenim. Its development my have been led by the market. (John Baylis and Steve Smith (2005). to get the USA to drop its increased steel tariffs. Ova se politika kreira prvenstveno kroz kooperaciju između institucija EU i vlada država članica EU. države članice EU ne suočavaju se direktno i pojedinačno sa velikim MNCs na svjetskim tržištima. The roots of the turmoil are still firmly in place. Belgium and Germany.. Međutim. te kako bi se obezbjedio viši stupanj socijalne i ekonomske kohezivnosti. što ovaj proces čini izuzetno kompleksnim. Zahvajujući integraciji EU. U drugom segmentu prvenstveno se kreira politika korektivne integracije koja se odnosi na korekciju utjecaja tržišta kako bi se limitirale nejednakosti između regija ili privrednih grana na zajedničkom tržišnom prostoru. global environmental and social regulation receives much impetus from the political consensus among 4 . čto je imalo velikog utjecaja na kreiranje režima međunarodne trgovine. tržišne i komercijalne politike i konkurencije. odnosno država članica EU. U multilateralnim pregovorima sa trećim zemljama.there is the growth of such a supranational polity. prvenstveno MNCs iz USA. The Globalization of World Politics. and the Senate by 202-125. in 2004. "A 'success story' in this respect has been the EU's ability.

Vijeće ministara EU. Bez obzira na svu institucionalnu i funkcionalnu povezanost između država članica EU i institucija EU. nastojeći proširiti svoj nacionalni utjecaj na globalne procese. Francuske 266." (Elizabeth Bomberg and Aleksander 10Stubb (2003). Oxford University Press. Između ovih participanata uspostavljaju se brojni institucionalni odnosi i odvijaju se brojni interaktivni kontakti koji mogu značajno utjecati na sadržinu donijetih odluka. Posebno one oblasti koje direktno pogađaju socijalni status građana (tako npr. Still. Parlament EU.Tako direktne kompentencije EU su kreirane na znatno užem polju jurisdikcije od jurisdikcije nacionalnih država članica. velikih lobi grupa. sve intenzivnijoj kooperaciji između nacionalnih i supranacionalnih institucija. The European Union: How Does it Work?. ovi autori smatraju da između integracije na supranacionalnom (EU) i nacionalnom nivou (države-članice EU) postoje znatne distinkcije. a Italije čak 389 miljardi Eura.9 S druge strane. in Europe and Beyond. zbog odsustva direktnog oporezivanja na nivou Zajednice.) ostaju još uvijek pod direktnom kontrolom izvršenja sistema nacionalnih država. sa čime je umnogome restriktirana moć djelovanja EU na polju supranacionalne integracije. što opet supranacionalne institucije EU čine manje efikasnim u procesu integracije EU. ponzioni sistemi. te po pitanju kompentencije u oblasti jurisdikcije. and not because it simply dictates policies which actors elsewhere must obay.6 milijardi EURA. Također distinkcija između politike EU i politike država članica pravi se i u oblasti jurisdikcije. Dok se legislature na nacionalnom nivou država članica primjenjuje direktno. dok je budžet federalne vlade Njemačke iznosio 250 milijardi EURA. Nacionalni stranački lideri postaju istovremeno i članovi Parlamenta EU. (John Baylis and Steve Smith (2005). zdravstvena zaštita. The . Budžet EU. i to prije svega po pitanju kreiranja budžeta. and international policy 9making all intersect. ističe se velika razlika u efikasnosti implementacije donijete legislature na suprancionalnom i nacionalnom nivou. Sud Pravde.integracija.8 Većina autora u razmatranju politike integracije EU prave distinkciju između politike integracije EU na segmente koje se kristaliziraju na nivou EU i na one koje ostaju u nadležnosti nacionalnih vlada država članica. since most of what is decided in Brussels is implemented or enforced actors who are only marginally connected to the EU policy process. Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). što umnogome umanjuje značaj integrativne moći institucija EU. Oxford University Press. edukacija. Tako npr. i. što sve ima za posljedicu umanjenja efikasnosti legislatome moći EU. zatvorska administracija. Some never participate at all. the EU is a crossroads where subnational. socijalna zaštita i si. politika pobačaja. što vodi sve intenzivnijoj suradnji između nacionalnih i supranacionalne birokratije. koji značajno utiču na kreiranje političkih i ekonomskih odnosa unutar evropskih integracionih procesa. pl39) Budžet EU u 2002 godini iznosio je 98. kao i pojedinaca. Brussels is an important political capital primarily because of its links to the other political capitals. Vijeće Evrope.)10 the EU member states". national. s jedne strane. Ovaj proces nacionalne i supranacionalne birokratske sublimacije proširuje svoj utjecaj van EU kroz odnose strukturama. The Globalization of World Politics. Oni po pravilu svoju funkciju u EU doživljavaju kao proširenje svoje funkcije koju obavljaju u svojoj nacionalnoj državi. supranational. u slučaju legislature donijete na nivou EU procedura primjene je kompleksna i traje dug period. It thus comes as no surprise that the EU policy process has differentiated outcomes. Uz to veliki značaj imaju privatnih interesi poduzeća. with significiant variations between countries. kao i interesi glavnih institucije EU (Komisija EU. ostaje relativno mali u odnosu na nacionalne budžete država članica. kreiranja i izvršenja odluka. brojni nacionalni funkcioneri država članica istovremeno su i funkcioneri brojnih institucija u EU. urbana regeneracija. kao i Evropska Centralna Banka). pomoć siromašnim. pp588-590)sa globalnim institucijama i njihovim birokratskim 8"Thus.

utjecalo je i na poboljšanje životnog standarda samog stanovništva država članica EU. Oxford University Press. Niže cijene i bolji kvalitet proizvoda i usluga. ima veliki. ipak regulativna uloga ostaje na nivou Komisije EU. Sve se više pojavljuje moćni pritisak samog stanovništva država članica da se "evropeiziraju" i one sfere politike koje su tradicionalno smatrane neprikosnovenim priuritetima nacionalnih vlada država članica. Kako makroekonomska politika koja se predominantno formulira na supranacionalnom nivou. Mada u EU ostaje još uvijek jasna dinstinkcija između procesa donošenja ekonomskih i političkih mjera. Otuda ova distinkcija između institucija EU i institucija država Članica EU u procesu sve intenzivnije međuzavisnosti postaje sva manje vidljiva i sve manje značajna.Zbog izuzetno visokog stupnja povezanosti procesa donošenja odluka na supranacionalnom i nacionalnom nivou. Koncept regulativne integracije EU Mjere integracije EU prevashodno su koncentrirane na kreiranje zajedničkog tržišta preko ukidanja tržišnih barijera i provođenja regulatornih reformi. sa proširenjem zajedničkog tarifnog sistema i na usluge. Ova pozicija Komisije je proširena sa ugovorom u Nici. odsustva jasno podijeljene legislativne nadležnosti i moći u donošenju odluka između Vijeća ministara EU. gdje su države članice EU još uvijek manje senzibilne na zajedničku ekonomsku i monetarnu politiku nego kada je u pitanju vanjska politika i sigurnost. kao stoje politika sigurnosti ili vanjske politike. koje po ovom pitanju odlučuju kroz institucije EU. Komisija ima pravnu moć donošenja regulative sa kojom se spriječava spajanja stranih firmi koje posluju na zajedničkom tržištu EU koje su podržavane sa subvencijama sopstvene države. kao i u eliminaciji monopol i stičke i oligopolističke politike. Međutim. inicirajući na taj način konkurentsku utrku između poduzeća iz zemalja članica EU. How Does it Work?. ali i zbog visokog stupnja povezanosti u funkcioniranju nacionalnih institucija i institucija EU. stvara se sve snažnija interdinamika utjecaja između moći donošenja odluka na makroplanu i moći kompetencije na mikroplanu. iz čega su proisticale brojne beneficije za države članice EU. 4.4. Komisije i Parlamenta EU. Bez obzira na donekle smanjenu ulogu Komisije u ovoj komercijalnoj oblasti. skoro odlučujući utjecaj na mikroekonomske odnose i kretanja u zemljama članicama. teško bi bilo prihvatiti ovaj metod kao odgovarajući metod za dostatno analiziranje politike EU. Stvaranjem zajedničke valute European Union. Jedna od najznačajnijih uloga supranacionalnih institucija u razvoju EU svakako se odvija u polju monetarne politike. U konceptu regulativne integracije posebno značajna funkcija u politici integracije EU pripada Komisiji EU koja ima sve prerogative regulacije i kontrole u oblasti konkurencije poduzeća na zajedničkom tržištu. Regulacija tarifnog sistema sa zemljama koje nisu članice EU ima veoma značajan utjecaj na kreiranje zajedničke politike ekonomske integracije EU. ovakav pristup izaziva mnoge poteškoće. pi 17 6 . Još sa Rimskim ugovorima Komisija EU dobila je prerogative voditi međunarodne pregovore u ime EEZ po pitanju politike tarifnog sistema za proizvedena dobra. po ovom ugovoru Komsija nema više prerogative za donošenje definitivnih odluka po pitanju položaja EU u svjetskoj trgovini što sada pripada državama članicama EU. viši stupanj slobode kretanja ljudi i kapitala na zajedničkom tržištu. Zbog tog značaja iskazana je potreba da se ovo pitanje riješi jednoobrazno na supranacionalnom nivou EU. kako na političkom i pravnom tako i na ekonomskom i monetarnom planu.

actor in economic policy-making.5. mjere kompenzacije vladama siromašnih zemalja članica EU u cilju brže ekonomske integracije.427 već isto tako. New York. the European Central Bank is mandated to privilege price stability and thereby avoid inflation. pl24) Majone.(EURO) stvoreni su temeljni preduvjeti za razvoj koncepta zajedničkog razvoja monetarne politike što je podrazumjevalo kreiranje evropske centralne banke (European Central Bank -ECB). sa ukidanjem tržišnih barijera. sa ukidanjem monopoliziranog položaja poduzeća te sa standardizacijom pravila poslovanja na zajedničkom tržištu. nor to social actors. and very independent. Ova korektivna politika djelovanja tržišnih zakona u EU nije bila dizajnirana u pravcu podizanja produktivnosti u poljoprivredi. Uvođenjem EURO (1. mnogo šireg problema u integracionim procesima u EU. što često produkuje nesporazume između EU i država njenih Članica. usluga i rada. ako ne i više. CAP-ima veoma značajnu ulogu u zaštiti evropske poljoprivrede. "regulatoma integracija" koja se provodi na supranacionalnoj razini. Da bi se ova opasnost izbjegla pojavila se je 11"For example. pojavila se je kao velika prijetnja integracionim procesima u EU. stoje omogućavalo stavljanje pod kontrolu javnog duga i potrošnje država članica evropske monetarne unije (EMU). It has not tailored its interest rate policy to the wishes of the members states. kao mjere suportiranja država članica u procesu njihovog prilagođavanja ekonomskim standardima EU. U okviru korektivne politike EU zajednička agrarna politika EU (Common Agricultural Policy -CAP) zauzima posebno značajno mjesto. Koncept korektivne integracije Koncept korektivne integracije uključuje prije svega mjere politike korekcije utjecaja tržišta u koje se ubrajaju mjere koje su poduzimaju u okviru zajedničke agrarne politike. što ovu politiku direktno čini sastavnim dijelom socijalne politike zemalja članica EU. The Regulatory State and its Legitimacy Problems. government could try to give priority to job creation or 12alternatively to price stability. Veliki broj radne snage koja je uposlena u poljoprivrednom sektoru u zemljama članicama EU i velika diskrapanca između prihoda u poljoprivrednom i drugim privrednim sektorima. (1999). The European Union: How Does it Work?. politika integracije na razini EU dobija sve izraženiju "regulatornu funkciju". već isključivo ka podizanju prihoda farmera koristeći subvencije iz budžeta EU. 13M. St Martin's Press. Ovakva politika rezultat je ne samo političkog kompromisa između industrijskih interesa Njemačke i poljoprivrednih interesa Francuske." (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). The Eurosceptical Reader. The Bank has been critized by some who would prefer it to adopt lower interest rates so as to stimulate the eurozone economy and hopefully create more flexible labour markets and liberalization of markets in general. nerijetko može proizvesti brojne probleme u politici implementacije na nacionalnoj razini. mjere koje se poduzimaju u cilju reduciranja nejednakosti između regiona EU. januar 2002) ECB preuzela je vođenje monetarne politike države članice EMU. Oxford University Press. kreiranjem EMU. Međutim. Holmes (ed) 1996). pp 1-24.12 Na ovom uzajamno uvjetovanom odnosu između supranacionalnog i nacionalnog nivoa razvoja EU izrasta posebna specifika prirode politike integracije EU koja dobija snažnu potporu stanovništva zemalja članica EU.11 Sa uvođenjem slobode kretanja kapitala. West European Politics 22/1. 186-204 . a što je vodilo rastu životnog standarda stanovništva. sa uvođenjem zajedničkog tarifnog sistema. Now. dobara. G. in the pre EMU era.13 4. Držeći cijene poljoprivrednih proizvoda u EU višim od svjetskih cijena. koja na indirektan način obezbjeđuje uvjete za efektnije dijelovanje države blagostanja (welfare state) na nacionalnom nivou. sa čime su države članice de facto izgubile sopstvenu nezavisnu monetarnu politiku. The ECB has become an important.

The European Union: How Does it Work?. pomoć za proizvodnju i prodaju proizvoda. France was able to defend the status quo while Germany gave higher priority to issues other than CAP reform. Oxford University Press. and Mark A.428 Politika korekcije tržišta kroz CAP verikalno je povezana kroz djelovanje mehanizma donošenja odluka na nacionalnoj i supranacionalnoj razini. posebno značajan utjecaj nacionalnih vlada u kreiranju ove politike na supranacionalnom nivou ostvaren je kroz formiranje tzv. te za 8 . the Germans government pushed for a restructuring of this policy area and the Commission introduced a radical reform proposal in 2002. France. Naime Vijeće EU je najveći dio svoje legislativne moći u regulaciji ovog pitanja delegiralo Komisiji. ali pri tom namećući obavezu Komisiji da konsultira ovo tijelo koje je svoje odluke donosi putem kvalificirane većine. Nejednakost u razvoju između zemalja članica i nejednakost između regiona u pojedinim državama članicama predstavlja jedan od najozbiljnjih problema kohezivnosti politike integracije EU. učinilo je djelovanje tržišnih zakona u ovom sektoru minimalnim. Ovlašćenja Parlamenta EU u ovoj oblasti ostala su dosta limitirana. Ovo tijelo. pl68.) Glavni mehanizam politike korekcije tržišta u okviru poljoprivrednog sektora je regulacija cijena. and 34 per cent (GDP at factor cost per active person. i s druge strane. Italy. s jedne strane. Fiksne cijene proizvoda i odsustvo ekonomske konkurencije na tržištu poljoprivrednih proizvoda. In Belgium. income disparity between the agricultural sector and the other sectors of the national economy was stil striking. Luxembourg. But reform is extraordinarily difficult in this sector. u rukama vlade zemalja članica ostala je moć utvrđivanja fiksnih cijena za pojedine proizvode. which had the most productive farming sector in west Europe. and Germany a respectively 61 per cent. Policy-Making in the European Union. prije svega USA.nužnosti suportiranja poljoprivrednog sektora. Uvođenjem ove korektivne politike u agrarni sektor rezultiralo je izbjegavanja opasnosti od blokade evropskih integracija. Uloga ovoga tijela posebno dobija na značaju prilikom donošenja odluka u Komisiji EU po pitanju poljoprivrede. i reprezentira nacionalne interese država članica. priprema sjednice Vijeća ministara poljoprivrede. The figure for the Netherlands. "Typically. isto pitanje se je moralo naći na dnevnom redu odlučivanja Vijeća EU sa čime je moć Komisijeu ovoj oblasti bila reducirana. do 2006. kontrola uvoza i podržavanje izvoza poljoprivrednih proizvoda od strane EU. Specijalnog komiteta za poljoprivredu (Special Committee on Agriculture 1960). obezbjeđenje politike zaštite evropske agrarne proizvodnje od produktivnije konkurentske proizvodnje u agrarnim sektorima trećih zemalja. od strane poljoprivrednika. 35 per cent. Under the pressure of enlargement. 51 per cent. Razvijanje politike korektivne integracije posebno će doći do izražaja kroz usvajanje "Agenda 2000" sa kojom je predviđeno da se preko 200 milijardi EURA potroši u periodu od 2000. the income of a person employed in agriculture was equivalent to about 74 per cent of that for a person active in other sectors. Međutim. The CAP has come to symbolize the very process of European integration and the path dependency which constrains it " (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). godine za podsticanje bržeg razvoja manje razvijenih regija u razvijenim zemljama članicama i siromašnih regije u siromašnim državama članicama (struktiralni fondovi). William Wallace. pl25-26) "In 1970. koje čine civilni službenici iz država članica." (Hellen Wallace. Oxford University Press. i nužnosti da se prihodi u ovom sektoru dovedu u približno istu ravan sa drugim privrednim sektorima u EU. što je značilo zadržavanju moći donošenja odluka u ovoj oblasti u rukama država članica. Ukoliko nije bila postignuta kvalificirana većina po nekom od pitanja. Pollack (2005). 44 per cent. Kako je Vijeće ministara glavna institucija kroz koju se donose zakonske regulative iz oblasti ove politike.

A regulation on the Cohesion Fund: to invest in environmental projects and trans-European networks in member states with a GNP of less than 90% of the Community average National income (e. A regulation on a new instrument.2%). Complementing the regulations." . 15. Oxford University Press. and Mark A. zatim ka regijama gdje je zabilježen najviši stupanj industrijskih promjena koje su zahtjevale visok stupanj prekvalifikacije radnika. the European Council on 17 December 2005 allocated €307. Ireland (26. controlling and evaluating the new cohesion policy. On 15 July 2004. quality and productivity at work and social inclusion . dok države članice mogu donositi dodatne mjere zaštite ili ostati na nivou predloženih standarda zaštite na supranacionalnom nivou. A regulation on the European Social Fund (ESF): to target projects for employment. nacionalane i supranacionalne institucije EU. 2 Cohesion policy was enshrined in the Treaties with the adoption of the Single European Act (1986).18 Ovdje se prije svega ima u vidu ekološka zaštita okoliša. Pollack (2005). the Commission issued the Community Strategic Guidelines to help national and regional authorities make the most efficient use of the EU money and to connect their programming with the Lisbon agenda (see EurActiv 17 July 2006). As a result. the development gap between regions has doubled.. and 2. regijama gdje je zabilježen pad industrijske proizvodnje i porast nezaposlenosti. William Wallace. innovation. the Union has invested around €480 billion in the 'less favoured' regions since 1988. u politici kohezivne integracije EU sve veći se značaj pridaje socijalnoj regulaciji i efektu socijalne regulacije na dosezanje višeg stupnja ekonomske i političke kohezije Zajednice.16 Ovaj problem posebnodolazi do izražaja u procesu proširivanja članstva EU stvarajući ne samo ekonomske već isto tako političke i socijalne poteškoće u procesu evropskih integracija. the ten new member states.7% of that amount will serve Convergence regions.14 Najveći dio sredstava iz ovih fondova usmjerenje ka onim regijama čiji je per capita ukupnog nacionalnog dohotka ispod 75% od prosjeka EU. managing. most beneficiaries of the cohesion policy are now located in 17central and eastern Europe (see table: Breakdown of Community aid to the new Member States 20042006). innovation.7%). Both the Council and the European Parliament came to an agreement on the controversial reform in June/July 2006 (see EurActiv 4 July 2006). the Commission proposed a new legislative package in order to concentrate Structural and Cohesion funds spending on Lisbon (innovation.9%). Portugal (35. Italy (Mezzogiorno . the Third Report on Economic and Social Cohesion (see EurActiv 19 Feb. zaštita potrošača. Da bi se ovaj problem reducirao EU uvodi posebne mjere koje zbog svoga značaja za dalji razvoj integracije dobijaju naznake permanentnosti politike EU. Oxford University Press. and on the "partnership principle" that governs the whole policy. Through three and soon four generations of Structural Funds programmes.19 14 15 16 0 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). zaštita na radu radnika.. plus Greece and Portugal). comprises one general and four specific regulations: The genera) regulation: common rules in programming. 18In terms of financial resources.6 billion to the cohesion policy for 2007-2013.4%) and Spain (14. the new East German 'Lander' (18. Regulativna funkcija kreiranja standarda zaštite u ovim oblastima u principu se kreira na supranacionalnom nivou.15 U postupku donošenja odluka o raspodjeli i trošenju sredstava ovih fondova interaktivno učestvuju regionalne. pi27) 1 (Hellen Wallace.8% will go to regions eligible under the Competitiveness priority. bringing many former recipients above the 75% threshold.in line with the European Employment Strategy.17. Policy-Making in the European Union. the main beneficiaries were Greece (42. With the accession often new member states in 2004. 19The legislative package adopted by the EP on 4 July 2006 to support these priorities. entrepreneurship. the European grouping of cross-border co-operation (EGCC): for cross-border projects. the environment and "creating more and better jobs. infrastructure in the least developed regions. zaštita jednakosti polova. The European Union: How Does it Work?. 81. p221.podsticaj bržeg razvoja najsiromašnijih zemalja članica EU (kohezivni fond). It is built on the assumption that redistribution between richer and poorer regions in Europe is needed in order to balance out the effects of further economic integration. jobs) and Gothenburg (sustainable development) goals.g. regulation on the European Regional Development Fund (ERDF): to fund projects on research. Before enlargement. risk prevention. 2004) called for a major overhaul of the cohesion policy in the context of the 2007-2013 budgetary debate.17 Pored ovih mjera podsticanja ravnomjernog ekonomskog regionalnog razvoja. kao i ruralnim regijama sa najvišim stupnjem transformacije tradicionalne poljoprivredne proizvodnje. growth. environment.44% will remain for European Territorial Cooperation.7%). emphasis added on environmental and accessibility issues. The document calls for investments in knowledge and information society.6%). Against this backdrop.

5% of the GNP to R&D.. Na specijalnom sastanku Vijeća Evrope. mada se suštinski razlikuje od politike regulativne i kohezivne integracije EU.On the occasion of the second reading negotiations between Parliament and Council on the cohesion policy regulations." On the partnership principle.6. koje se prvenstveno svode na eliminaciju tržišnih. Mada politička integracija zauzima veoma značajno mjesto u procesu evropskih integracija. However.4. što koncept političke integracije podrazumijeva. the organisation regrets the lack of clarity of these guidelines regarding the "relationship between thematic and spatial targeting. sudske saradnje u građanskoj materiji). inter alia. Social Platform. WWF) insisted that sustainable development should be better integrated into all relevant articles of the regulations and ask for the development of a standard set of sustainable development indicators to be used for the evaluation of structural fund programmes. pravde i slobode. UNICE General Adviser. networks and training. dugo vremena nisu pokazivale interes supstituirati nacionalne institucije sa supranacionalnim institucijama i odreći se dijela sopstvenog političkog utjecaja u korist nadnacionalnog političkog sistema. u nadležnost Komisije EU kao supranacionalne institucije. Također na ovom sastanku Vijeća Evrope istaknuta je nužnost daljeg kreiranja i implementacije koncepta vanjske indeed concerned that. Friends of the Earth. determiniran je koncept Unije kao regije zajedničke sigurnosti. Tek će Mastrihtskim sporazumom." The European industrial and employers' confederation UNICE is especially satisfied with the earmarking for competitiveness-enhancing expenditure from the funding for cohesion policy. a coalition of social and environmental NGOs (gathering. ETUC particularly praised the new cohesion policy for its potential to contribute both to the Lisbon agenda and social cohesion. innovation." Nevertheless. na temeljima Amsterdamskog ugovora. it noted that "it remains to be seen whether this will translate into reality within each member state." said Jean-Paul Mingasson. ima velikog utjecaja na disfunkcionalnost separatizma između politika država članica. politike i koncepta sigurnosti EU.The European Trade Union Confederation (ETUC) welcomed the broad guidelines of the Commission's budget proposals for 2007-2013. regional authorities may sidestep appropriate concentration of resources on research. though remaining sceptic about member states and regional authorities' determination to implement this on the ground: "we are 10 ." due to the justified but sensitive difference of treatment between Convergence and Competitiveness regions. u gradu Tampere. nakon kreiranja monetarne unije koncept političke integracije biti stavljen u fokus politike evropskih integracija. u suštini duboko ovisi od uspješnosti ovih prethodnih koncepata integracije. Amsterdamski sporazum napravit će korak dalje u ovom procesu. socijalnih i ekonomskih barijera i razlika. što nužno vodi potrebi država članica da i na političkom planu integriraju svoje političke interese u nastupu prema trećim državama. koji je održan 15-16 oktobra 1999. especially given that many regions allocate less than 0. na zajedničkim interesima. transferirajući neke poslove iz sfere političkih integacija ( npr. pružanje političkog utočišta strancima. BirdLife International. Sa ovog sastanka šefova država i vlada poslata je politička poruka o značaju formiranja zajedničke strategije za političku integraciju EU. the confederation warned against the development of "a two-tiered Cohesion policy. imigracije. Koncept političke integracije Koncept političke integracije. države koje su bile uključene u ove integracione procese. Dosegnut visok stupanj regulativne i socijalno-ekonomske koherentnosti Zajednice. thus stressing the role of the European Social Fund (ESF) as a' "privileged instrument for implementing the European Employment Strategy. CEE Bankwatch Network. in the name of territorial cohesion. što je od posebnog The Council of European Municipalities and Regions (CEMR) welcomes the strategic approach reflected from the new regulations and the Community Strategic Guidelines.

security and justice should be based on the principles of transparency and democratic control. It would be in contradiction with Europe's traditions to deny such freedom to those whose circumstances lead them justifiably to seek access to our territory.21 Sve izraženije i moćnije izrastanje EU u globalnu ekonomsku i monetrnu silu. common standards on the integrity of authorities should be developed. peacekeeping tasks and tasks of combat forces in crisis management (the so-called "Petersberg tasks"). its objectives are pursued through specific legal instruments (joint action. Better compatibility and more convergence between the legal systems of Member States must be achieved. In order to maintain confidence in authorities. declarations. sve je više motiviralo države-članice da EU sve više koriste za multipliciranje svoje moći u međunarodnim odnosima. the conclusion of intergovernmental agreements and. common position) or through systematic cooperation. to promote the full and immediate implementation of the Treaty of Amsterdam on the basis of the Vienna Action Plan and of the following political guidelines and concrete objectives agreed here in Tampere. The area of freedom. They will also serve as a cornerstone for the enlarging Union. the European Council frames common strategies. A common approach must also be developed to ensure the integration into our societies of those third country nationals who are lawfully resident in the Union. The joint mobilisation of police and judicial resources is needed to guarantee that there is no hiding place for criminals or the proceeds of crime within the Union. 7. The CFSP is the so-called "second pillar" of the Union. najefikasnijim instrumentarijem vanjske politike država članica EU. This requires close co-operation with partner countries and international organisations. Its very existence acts as a draw to many others world-wide who cannot enjoy the freedom Union citizens take for granted. demarches. can be enjoyed in conditions of security and justice accessible to all. where people can approach courts and authorities in any Member State as easily as in their own. 2. From its very beginning European integration has been firmly rooted in a shared commitment to freedom based on human rights. however. bez obzira što je EU izrasla u instrument multipliciranja moći država članica. and the capacity to take on global political and economic challenges. The European Council invites the Council and the Commission. već prije svega kao institucija za realizaciju nacionalnih interesa država članica. fully committed to the obligations of the Geneva Refugee Convention and other relevant human rights instruments. in close co-operation with the European Parliament. The European Union has already put in place for its citizens the major ingredients of a shared area of prosperity and peace: a single market. Ovakav stav država članica imat 20TOWARDS A UNION OF FREEDOM. To counter these threats a common effort is needed to prevent and fight crime and criminal organisations throughout the Union. and able to respond to humanitarian needs on the basis of solidarity. 3. 5. These common values have proved necessary for securing peace and developing prosperity in the European Union. while safeguarding the basic legal certainty of people and economic operators. It is a project which responds to the frequently expressed concerns of citizens and has a direct bearing on their daily lives. People have the right to expect the Union to address the threat to their freedom and legal rights posed by serious crime. the creation of the office of High Representative for the CFSP. This in turn requires the Union to develop common policies on asylum and immigration.značaja za procese političke integracije EU. be regarded as the exclusive preserve of the Union's own citizens. democratic institutions and the rule of law. 8. The aim is an open and secure European Union. through Member States' diplomatic activity. economic and monetary union. OSCE. što će program proširenja EU učiniti. zbog neslaganja između njih samih. 21Common foreign and security policy (CFSP): The CFSP covers all areas of foreign and defence policy and is aimed at safeguarding the Union's common values. Međutim. namely: explicit mention of the tasks that may be undertaken by the European Union: humanitarian and rescue tasks. The Treaty of Amsterdam introduced some major innovations.20 Kreiranje koncepta političke integracije u kojem se kreira koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike (The Common Foreign and Security Policy) i u ikojem se stvaraju osnovne pretpostavke da EU može istupati sa jedninstvenim stavom u ovoj super-senzibilnoj materiji. in general. 4. EU se još uvijek ne doživljava kao jedinstven mehanizam realizacije zajedničkih političkih interesa. Judgements and decisions should be'respected and enforced throughout the Union. The European Council considers it essential that in these areas the Union should also develop a capacity to act and be regarded as a significant partner on the international scene. political dialogue. while taking into account the need for a consistent control of external borders to stop illegal immigration and to combat those who organise it and commit related international crimes. which includes the right to move freely throughout the Union. The enjoyment of freedom requires a genuine area of justice. od izuzetnog je značaja. This freedom should not. in particular the Council of Europe. These common policies must be based on principles which are both clear to our own citizens and also offer guarantees to those who seek protection in or access to the European Union. SECURITY AND JUSTICE: THE TAMPERE MILESTONES 1. 9. OECD and the United Nations. 6. We must develop an open dialogue with civil society on the aims and principles of this area in order to strengthen citizens' acceptance and support. Criminals must find no ways of exploiting differences in the judicial systems of Member States. . The challenge of the Amsterdam Treaty is now to ensure that freedom. In those areas where the-Member States have important interests in common.

[1] The Foreign Ministers subsequently drafted the Luxembourg / Davignon report (1970). but failed twice. During the 1970s it was an active player in the Middle-East conflict and in the creation of the Conference on Security and Cooperation in Europe. The idea of the supranational European Defence Community of State and Government instructed their Foreign Ministers during the The Hague summit (1969). Peterson J.While EPC adopted the intergovernmental nature of the Fouchet Plans. the predecessor of the Organization for Security and Co-operation in Europe. Koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU vuče svoje korijene iz koncepta organiyacije Evropske političke integracije (European Political Integration -EPC)23 koja je formirana 1970. showed the weakness of the EPC. the EPC did not have the 24strong Paris-based Secretariat of the Fouchet proposals. to "study the best way of achieving progress in the matter of political unification. Finally.The EPC turned out a 'mixed success'. the EC member states tried to give the internal market a foreign policy dimension. The European Union: How Does it Work?. što EU čini još uvijek nedovoljno efikasnom i odgovornom u1 sferi politike. rat na Bliskom Istoku. The EPC was amended and strengthened in the Copenhagen report (1973) and London report (1981). diplomatskoj soluciji međunarodnih konflikata sa multilateralizmom. što je EU sve više primicalo ka konceptu "građanske sile" koja je sve više inklinirala mirnoj. as they thought that it might turn into a competitor for the European Commission. It was codified (formalized) with the Single European Act (1986). U ovom konceptu vanjske politike EU. a ne integracije u ovoj oblasti. pl99) 23The European Political Cooperation (EPC) was introduced in 1970 and was the synonym for EU foreign policy until it was superseded by the Common Foreign and Security Policy in the Maastricht Treaty (November 1993).će za posljedicu odsustvo jedinstvene vanjske i sigurnosne politike sa jedinstvenim autoritetom koji može donijeti odluke u ime EU kao Zajednice. Mada je Mastrihtskim ugovorom za donošenje odluka u ovoj oblasti tražena kvalificirana većina glasova. (1996). The European Commission would furthermore be able to express its opinion. u cilju zaštite nacionalnog interesa. sa čime je bio inauguriran proces koordinacije. London and New York 12 . Zajednička vanjska i sigurnosna politika EU danas se sve više projecira kroz intermedijarni odnos između vanjske politike nacionalnih država članica EU i zajedničke ekonomske politike EU. kao osnovom njene vanjske politike. Komisija EU nije imala pravo odlučivanja niti pak pravo inicijative. it disregarded the 'French grandeur' of the De Gaulle era. The Netherlands had always been anxious about this idea. which created an informal intergovernmental consultation mechanism where member states could achieve 'politics of scale' (Ginsberg 1989). kolaps Sovjetskog Saveza. Europe and America: The Prospect for Partnership. Routledge. gdje su dominirali nacionalni interesi država članica. doktrina "fleksibilnosti" poznata pod imenom "konstruktivna 22(Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). eksplozija brutalnog nacionalizma na Balkanu. učinit će proces integracije u vanjskoj politici i sigurnosti mnogo kompliciranijim nego u drugim oblastima integracija u EU. godine kao sinonim za konceptvanjske politike EU.Throughout the 1950s and 1960s. sve snažnije će podsticati koncept "političke unije" u okviru kojeg će zajednička vanjska i sigurnosna politika izrasti u posebnu sferu u kojoj bi EU trebalo dobiti prerogative novog globalnog vojnog aktera. liberalizmom i temeljnm ljudskim pravima. Sistem konsensusa bio je prakticiziran u procesu donošenja odluka. Da bi se otvorili širi prostori za parcijalnu integraciju i da bi se izbjegao kolaps "političke unije" kreirana je tzv. pravo da se države-članice mogu koristiti pravom veta. if matters within its competences were concerned. Oxford University Press. dramatične političke promjene u Istočnoj Evropi. within the context of enlargement". supranacionalne institucije EU skoro da nisu imale nikakvu ulogu u formiranju vanjske politike. The Soviet war in Afghanistan (1979) and the handling of the Yugoslav Wars (1991-1995).24 Međutim.22 Odgovor na ovakvu situaciju bio je kreiranje zasebnog koncepta političke integracije kroz sistem zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. koji će Mastrihtskim ugovorom (1993) biti zamjenjen sa konceptom zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. The involvement of the United Kingdom guaranteed its Atlanticist nature. however.

peacekeeping i peacemaking misije. ko-odlučujuća procedura) .7. ko-operativna procedura.apstinencija" koja dozvoljava državama članicama da se isključe iz predloženih mijera na vanjsko-političkom i sigurnosnom planu. The Community method was inspired by a federalist vision. Isto tako ovi procesi integracije odvijaju se u svim segmentima ekonomske. In all four different paths of decision-making within the first pillar. but wish to act outside the traditional framework. kao temeljne spoljnopolitičke ciljeve EU. 4. u kojima učestvuju brojni participanti sa svojim osobnim interesima i specifičnim percepcijama zajedničkih interesa i ciljeva. monetarne. umjesto korišćenja veta. takes part to varying degrees in drawing up Community . a posebno u Nici. In a Union where national institutions and priorities are much more varied than in the past. Tamo gdje se odluke donose prvenstveno na supranacionalnoj razini.442 11 2 The Community method is the traditional approach to European integration. the federation would be unable to act decisively even in areas where close cooperation is needed. Ovako kompleksni i do krajnjih granica komplicirani procesi evropskih integracija. nacionalnim i subnacionalnim razinama. Sva kompleksnost ovog odnosa rétrospektira se i na odnose EU sa vanjskim akterima.) uspostavljaju se dramatično komplicirani i osjetljivi odnosi između kako samih institucija EU. kao i u procesu donošenja odluka u institucijama EU sa različitim sistemima glasanja (jednoglasnost. tako i EU i država članica EU. The final decision is taken by the Council of Ministers alone or together with the Parliament. fiskalne. A confederation built on the solid foundation of market integration offers the only viable model for a EU capable of playing a significant role on the international scene. being too rigid to permit institutional and policy innovations. a implemetacija se povjerava ECJ. što je prvenstveno vezano za donošenje legislature čije se donošenje inicira od strane Komisije. the method is becoming obsolete. Kako se da vidjeti iz prethodnih izlaganja procesi integracije EU odvijaju se na supranacionalnim. In the first. ratificira Parlament EU. the member states of the EU are increasingly willing to commit themselves to common tasks. Uz to u procedurama odlučivanja u okviru EU (konsultativna procedura. but the basic pattern is more or less the same. Metodi evropskih integracija Kao što je gore explicirano politika integracije EU nije jednobrazan i linearan proces. U okviru ovog koncepta političke integracije poseban se akcent stavlja na humanitarne misije. but a federal superstate would be unable to provide the public goods which Europeans take for granted. but also plays an active part in the successive stages of the legislative procedures. The decision-making process starts with the Commission putting forward a proposal for common action. biti proširen na polje odbrambene politike sa čime je kreirana evropska sigurnosna i odbrambena politika (European Security and Defence Policy -ESDP) koja uključuje i evropsku odbrambenu alijansu (Western European Union -WEU). traže i primjenu isto tako kompleksnih i različitih metoda integracije. the so-called Community pillar. the European Commission has more or less the same function. there are four decisionmaking procedures. It has a near-monopoly in initiating legislation. which represents the people of the Union. However. koji se koristi u kreiranju supranacionalne politike na nivou EU. koristi se tradicionalni metod zajednice (Community Method) 441. Lacking legitimacy. Legislatornu inicijativu Komisije usvaja Vijeća Ministara EU. The European Parliament. Sa ovim je omogućeno svakoj državi-članici da se sama isključi iz procesa donošenja odluka i posljedica koje takve odluke imaju ali da pravom veta ne spriječava učestovanje drugih država-članica u donošenju odluka i u realizaciji predloženih mjera. encompassing core EU policy areas. Proces integracije u sektoru vanjskih poslova i sigurnosti ubrzo će poslije sastanka u Amsterdamu. u okviru institucija EU. or to apply to politically sensitive areas. u procesu kreiranja zajedničke politike kojom se moć odlučivanja transferirá sa nacionalnih na supranacionalne institucije. it is impossible to force the integration process into a single pattern. sa značajnim utjecajem procesa globalizácije koji se odvijaju na planetarnoj ravni. The proposal is then passed on to be dealt with by the Council of Ministers and the European Parliament. For these reasons. which is to draft and submit legislative proposals to the Parliament and Council for consultation and further action. socijalne i sigurnosne politike. kvalificirana i prosta većina. depending on which decision-making procedure is prescribed.

in which the Council may only take a decision if it has the express approval of the European Parliament. Ovaj metod kreiranja politike integracije EU najčešće se koristi u koordinaciji nacionalnih politika zapošljavanja i u koordinacije nacionalnh politika sudstva i unutarnjih poslova. Although the OMC was devised as a tool in policy areas which remain the responsibility of national governments (and where the EU itself has no. education and culture and asylum and its use has also been suggested for health as well as environmental affairs. mekih zakona. as they must be in agreement for a decision to go through. or few. which used to come under cooperation on justice and home affairs (third pillar). (Helen Wallace. It was officially named. p80) Following the entry into force of the Treaty of Amsterdam (May 1999). However. based on the voluntary cooperation of its member states. metod kordinacije (The Coordination Method) 27 bazirana je na sistematskoj komparaciji nacionalnih politika sanajboljim praktičnim rješenjima određenih pitanja koja se mogu periodično mjeriti uz saradnju sa institucijama EU. 26"The template constituted a form of 'supranational' policy-making. Ovaj metod se obično koristi u procesu donošenja tzv. After a five-year transitional phase. in which the Parliament can make the Council accept amendments to Commission proposals that it has adopted by an absolute majority and that the Commission has taken over. koji kontaktiraju visoko pozicionirane grupe u Vijeću ministara sa ciljem kompariranja nacionalnih pristupa datom pitanju. questions relating to the free movement of persons. Since then it has been applied in the European employment strategy. U ovom metodu politike evropskih integracija. in which powers were transferred from the national to the EU level. therefore. kriteriji mogu 25legislative instruments. as defined in the Amsterdam Treaty of 1997. 3. Ovaj metod je situiran na ideji da se interes građana EU može najbolje ostvariti i zaštititi kada institucije EU imaju punu moć u procesu iniciranja. depending on the areas concerned and the legislative procedure followed. The OMC was first applied in EU employment policy. koji promoviraju nove političke ideje i tehnike. in which the Council must consult the European Parliament before it takes a decision.. The OMC was also frequently debated in the European Convention. Policy-Making in the European Union.26 Za razliku od metode zajednice. the OMC can be seen as a reaction to the EU's economic integration in the 1990s. tada države članice transferiraju svoje instrukcije po tom pitanju u nacionalnu ili regionalnu politku određujući specifične standarde za mjerenje najbolje prakse čiji se rezultati prate i procjenjuju. But they were also weary of delegating more powers to the European institutions and thus designed the OMC as an alternative to the existing EU modes of governance.. 27The open method of coordination or OMC is a relatively new and intergovernmental means of governance in the European Union. Oxford University Press. Pollack (eds. the OMCs in the areas of employment and social protection will be analysed because they are usually considered the most developed ones. they will be dealt with under the Community method. and it is now applied in most of the Community's legislative areas. The four paths of drafting legislation in community pillars are:l. 2. but the opinion of the Parliament is non-binding. A brief introduction to the "upcoming" OMC in health is also given. and often different interests". in which those concerned with a particular policy sector could be encapsulated and build cross-national allegiance. defined and endorsed at the Lisbon Council for the realm of social policy. 14 . the consultation procedure. including areas such as immigration and asylum which are not discussed here. William Wallace and Mark A. although it was not called by this name at the time.25 Superiorno pravo odlučivanja ovdje se isključivo situira unutar supranacionalnih institucija u okviru kojih se po datom pitanju odlučuje po unaprijed ratificiranom metodu donošenja odluka. legislative powers) it is sometimes seen as a way for the Commission to "get a foot in the door" of a national policy area. bear in mind that the open method seems to become more and more widespread.the assent procedure. the co-decision procedure. Period opserviranja ove prakse može biti duže ili kraće. but mediated b a form of politics in which politics and economic elites colluded to further their various. pensions. immigration. 4. It was structured by a kind of funcionalist logic. Historically. te uspostavljanje dijaloga između specijalističkih komiteta u Parlamentu EU. 2005). donošenja i implementacije odluka. have been "communitised". izuzev kroz proces donošenja odluke u Vijeću Ministara EU. In the following. which involves joint decisions by the Council and the Parliament. The procedure gives the European Parliament the greatest influence. Kada se Vijeće Ministara saglasi sa širim ciljevima određene politike. This process reduced the member states' options in the field of employment policy. obično Komisija EU kreira mrežu nacionalnih ili nezavisnih eksperata nacionalnih politika. social inclusion.U okviru ovog metoda nema mnogo komunikacije između institucija EU i institucija država članica.the cooperation procedure.

koji se fokusiraju na nezavisnom djelovanje institucija EU i kombiniranom djelovanje institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. Oxford University Press. Uloga Parlamenta EU i ECJ je skoro neznatna. The working procedure in these two pillars is in essence guided by the need for consensus to be reached among all Member States on a specific issue. and Denmark in 1973. member governments made clear that they would resist the gradual transfer of sovereignity to the Community." (Helen Wallace. Ireland. Oxford University Presss. 2005). 31Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). dok centralna ulogu politike integracije u ovom polju ostaje u rukama država članica EU. The European Union: How Does it Work?. and Mark A. dok Komisija EU ima samo ulogu monitora u implementaciji ovog metoda politike integracije. gdje se povjerenje između država članica kristalizira u okviru konzorcijuma koji čine nacionalni ministri financija i direktori nacionalnih centralnih banaka. ili sa minimalnom intervencijom institucija EU. is being developed not as a traditional mechanism. New York.28 Za razliku od prethodna dva metoda. some would argue normatively that there is a case for understanding this development as the emergence of new forms of post-modern governance". Pollack (eds. but as a policy mode in its own right.making would reflect the continuing primacy of the nation-state. but latter with the accession of new mwmbers states as the UK. (Helen Wallace. William Wallace and Mark A. Indeed. i u oblasti integracije pravosuđa i unutarnjih poslova.29 Ovaj metod se predominantno koristi u materiji koja se nalazi u domenu nacionalnog suvereniteta država članica (zajedničke vanjske i sigurnosne politike). dok je uloga Parlamenta EU i ECJ u potpunosti isključena. u čijoj se implementaciji Vijeće Ministara EU pojavljuje samo kao supervizor. Ovaj metod posebno se koristi u okviru građenja politike Evropske sigurnosti i odbrambene politike (ESDP). Under it the right of initiative is shared between the Commission and Member States. dok Vijeće ministara EU dobija predominantnu ulogu samo u procesu kosultacije. Most obviously with the Gaule. pored vanjske politike i politike sigurnosti. pi 47 . kada se često pod pritiskom vanjskih događaja (npr. Ovaj metod integracije EU koristi se. TEORETSKI ASPEKT EVROPSKIH INTEGRACIONIH PROCESA 28"Latterly we can see that this approach of coordination. p86) "Reflecting these developments. Policy-Making in the European Union. had proven 'obstinate'. New York. 2005). Oxford University Presss. Ovaj metod po svojoj prirodi decentraliziran pristup kroz koji se implementira dogovorena politika od strane država članica. and unanimity in the Council is generally necessary to adopt a decision.common foreign and security policy and police and judicial cooperation in criminal matters . Vijeće Evrope ima aktivnu ulogu.the so-called inter-governmental method is followed. sa čime se ovaj metod sve više transferirá u metod međudržavne koordinacije donošenja odluka i u ovim oblastima. far from being obsolete. and that EC decision. William Wallace. međuvladin metod (intergovernmenatal metod) podrazumijeva prevashodno ostvarivanja integracije EU kroz kooperaciju odgovarajućih institucija ili donosioca odluka na razini država članica EU bez inervencije.32 5. pl46 32Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). Oxford University Press. strengthened by the contemporary 29fashions for 'benchmarking' and systematic policy comparision . terrorizam) sve više prakticizira jedinstvena politika u ovim oblastima.31 Glavna prednost ovog metoda je mogućnost kreiranja međusobnog povjerenja između nacionalnih institucija uz aktivnu ulogu Vijeća Evrope. a new 'intergovernmentalist' school of integration theory emerged.biti strožiji ili blaži. Pollack (eds. 30 U okviru ovog metoda politike integracije marginalizirana jeuloga Komisije EU. Na nešto različit način isti metod se koristi u kreiranju politike povjerenja u okviru EMU. The European Union: How Does it Work?. beginning with Stanley Hoffman's (1966) claim that the nation-state. p 17 30When the EU is deciding on issues falling under the second and third pillars .

" (John Baylis and Steve Smith (2005). Federalism. dok će drugi biti skloniji definirati je kao para-državnu zajednicu. koja je nešto dalje od federacije nego od režima. sjedne strane. Uvodna razmatranja Kompleksnost vertikalnih i horizontlnih odnosa između institucija EU.36 Po pitanjima staje zapravo EU. Na teoretskom planu vlada dosta velika konfuzija po pitanju da li se eksplikacija procesa u EU može situirati u okviru teorije političkih sistema ili se pak radi o procesu koji izlazi iz teoretskih okvira klasičnog koncepta političkog sistema. economic. pp587-588) 37 Wallace.. izvršnih i sudskih institucija33. Palgrave Advances in European Union Studies. ali ipak kao sistem koji može biti teoretski određen kao politički sistem. mada sa dosta distinkcija prema klasičnom konceptu političkog sistema. Supranational institutions have little to put in place instead. D.1. not the result of an explicit programme of political integration. The Globaliyation of World Politcs. i institucija država članica EU. dok će oni koji ne prihvataju ni jednu od gore navedenih opcija EU radije promatrati kao unikatnu instituciju u okviru koje se odvijaju specifični unutar-institucionalni procesi 33 Simon Hix (2005). ekonomskih. (2005). i njihove specifičnosti i međusobne povezanosti.35 insistirajući sve više na konceptu teorija međunarodnih odnosa u okviru kojih se. socijalnih i političkih procesa koji se odvijaju unutar EU. London and New York 16 . Dosezanje jednog takvog teoretskog modela apsolutno je teško postići koristeći samo jedan klasični teoretski koncept političkog sistema u eksplikaciji evropskih integracija. jedino može naci odgovarajući teoretski okvir eksplikacije procesa integracije EU. The Pllitical system of EU. po njihovom shvatanju. State are abdicating their traditional welfare responsibilities in order to satisfy the demends of efficiency and price stability imposed by the single market and single currency. & Webb C. in Antje Wiener and Thomas Diaz (2007). sa nedovoljnim monopolom upotrebe sile i nedovoljno snažnom zajedničkom mrežom zakonodavnih.5. J.. Iz tih razloga mnogi teoretičari u objašnjenju fenomena integracionih procesa u EU često koriste kombiniranje različitih teoretskih koncepcija pri tom izbjegavajući da daju primat jednoj od njih.. confederal. social. Oxford Universitz Press. nego primijeniti jedan konceptualni teoretski model za objašnjenje kompleksnosti procesa u okviru EU. Treći su opet skloniji da EU vide više kao konfederaciju koja nije ni država ni klasična međunarodna organizacija38. (2nd edition) Chichester: New York: Wiley) 38 Chryssochoou. s druge strane. and legal hybrid that is characterized by a combination of federal. pretežno globalista. European Integration Theory. suprational. pledira na specifičnostima procesa koji se odvijaju na liniji odnosa unutarnje politike država članica EU i procesa na globalnom nivou. London 36 "If anything. 1983). H. p40) 35 Jupille. Jedni smatraju da se EU može promatrati kao međunarodna organizacija 37. Tako će jedna grupa autora posmatrati EU kao sistem nešto različit odklasičnog političkog sistema države. Policy-Making in the European Community. Više su skloni koristiti različite teoretske modele za objašnjenje različitih specifičnosti ekonomskih. and the trends is towards an unevenly regulated market-place. The development of a supranational legal order is based on the needs of economic integration.34 Druga grupa analitičara. što institucionalnom sistemu EU daje posebnu specifiku u odnosu na obilježje klasičnog političkog sistema. (Michael Burgess. regionalnih i globalnih participanata u procesima evropskih integracija. dakako i novo razumjevanje unutarnjih. nužno traži novi teoretski koncept političkog sistema. (eds. Oxford University Press. and intergovernmental features". političkih i socijalnih fenomena u evropskim integracionim procesima. što ga izvodi iz okvira definiranja kao političkog sistema. postoji velika diskrapanca u političkoj teoriji.. Democracy in the European Union. second edition. London. (2000). in Cini and Bourne (eds). globalization is being eccelerated by the policies of the EU. Palgrave Macmillan) 34 "The EU is a political.

(2000). European Integration Theory. zakonodavne i sudske vlasti. Ovaj klasični federalistički koncept baziran je na teoriji podijeljenog suvereniteta između centralne (supranacionalne) i lokalnih (nacionalnih) vlada sa centralnim Ustavom. Na konceptu funkcionalizma izrast će federalni koncept EU u okviru kojeg će se integracioni procesi u EU svoditi u ravari institucionaliziranih odnosa između država članica i centralnih političkih institucija EU sa odvojenim institucijama izvršne.459 Za njih je određujućeg značaja kreiranje zajedničkih potreba i promocija socialno ekonomskog prosperiteta država članica EU. u čemu oni i vide mogućnost prevazilaženja i političkih problema između zemalja koje su uključene u evropske integracione procese. Oxford University Press. ostao je nemoćan da objasni političku dimenziju evropskih ekonomskih integracija. koji evropske integracije vide više u okviru razvijajućeg evropskog konfederalizma. Governments. prije svega grupa za pritisak. Grieco. a web of overlapping functionally specific international organizations will be created. Neorealism and Neoliberalism: The Contemporary Debate. deprived of control over those areas. in David A. Federalism. što vodi kreiranju socio-psihološke zajednice sa zajedničkim funkcionalnim potrebama. then experience of good management to the common benefit will create a learning process through which individuals (meaning the grass roots) will seek to replace this assumed 'good' experience of government through attempts to create further functionally specific organizations. Baldwin. « It is argued that if a functionally specific organization can be established for a functional area. the erosion of the domestic functions of the state would have beneficial external effects: the billiard ball model of international relations would be replaced by the 39 Laffan. u kojem se sve više realizira paralelni proces ekonomske i političke integracije. nacionalnih i političkih elita. B et al. Oxford University Press. Liberal Intergovernmentalism.40 5. In short. Social Democracy and the Challenge of European Union. i sljedbenika teorije neoliberalnog intemgovernmentalizma.39 Po pitanju teoretskog definiranja EU danas se uglavnom vodi glavna debata između predstavnika funkcionalne i neo-funkcionalne teorije. 1993.integracije i unifikacije koji EU čine specifičnom institucijom. will be unable to pursue war and will eventually be left to ménage residual areas not covered by functional bodies. Frank Schimmelfennig. 461 Za predstavnike ovog pravca postupni proces transformacije Evropske Zajednice u Evropsku Uniju. such as the management of coal resources. pp25-45.460 Koncept funkcionalističke teorije sa predominantno tehnokratskim i socioekonomskim pristupom evropskim integracijama. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007).2. koji igraju veoma značajnu ulogu u procesu integracije. jedan je od najsnažnijih argumenata da se Vidjeti više o kooperaciji u međunarodnim odnosima u Joseph M. koje se odvijaju prvenstveno na konsensualnom principu odlučivanja i funkcionalnim zajedničkim interesima država članica EU. kao i donosioca odluka na nacionalnom i supranacionalnom nivou. Eventually. čime je umnogome ispuštena iz vida uloga subjektivnih faktora integracije. pp75-97 . kroz koje se sve više smanjuje sposobnost države da kontrolira i utiče na procese ekonomske integracije. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). European Integration Theory. Boulder Colo 40 Michael Burgess. Their task will cover those areas of the economy essential to running military machines. Understanding the Problem of International Cooperation: The Limits of Neoliberal Institutionalism and the Future of Realist Theory. i sa pisanim ustavom. Funkcionalistička teorija i neo-funkcionalni koncept evropskih integracija Funkcionalisti u svojim opservacijama evropskih integracionih procesa akcent stavljaju na ekonomsku dimenziju integracija. Columbia University Press. koji inkliniraju vidjeti EU više kao federaciju.

economic and monetary union. This Međutim. Pinter Publishers. koje opet imaju veliki efekat na dalji i brži ekonomski razvoj i širu političku integraciju EU.464 U objašnjenju procesa evropskih integracija. and that antedates the modern state in Europe. Fayard. pxix) evropske integracije nalaze na putanji postupnog kreiranja federalne Evrope. and a fully integrated union. The creation of a free-trade area was seen to rest on the elimination of barriers (quotas and tariffs) to trade among members. Oxford University Press. Raymond Poidevin (1986). London. ( Juliet Lodge (ed). uspješnost funkcioniranja evropskog federalizma trebalo je ovisiti upravo od stupnja međusobnog preplitanja izvršne i zakonodavne vlasti. sometimes referred to as the Ifl word. najčešće se koriste postavke neofunkcionalističke teorije o tome kako ekonomske integracije i institucije mogu podstaknuti šire političke integracije te kreirati potrebu za zajedničkim supranacionalnim političkim institucijama. 10. koji su prvi imali cjelovitu viziju razvoja Evropske zajednice. Stanford University Press "Parallels were drown by economists who classified phases in economic integration in terms of a free trade area: a customs union. Paris Peter Ludlow. Stanford. bit će umnogome demantirane u samom procesu evropskih integracija gdje će politički interesi radije kreirati pravila i institucije kojima će više i radije biti preferirani politički interesi država članica EU nego interesi supranacionalnih 18 . "European Unity and the Federal Idea". Monnet (1976). with its unique institutional framework and its conspicuous policy outputs that increasingly resemble an emergent federal polity. «Evropska federacija)) kako je bila koncipirana u idejama ove dvojice utjecajnih političara znatno se je razlikovala od klasičnog koncepta državne federacije. CA.466 "Given the empirical reality that is contemporary EU. Indeed. has aquired much more credibility today than at any time since its heyday in the early post-war years.cobweb model". u viziji ove dvojice političara. a common market. The European Commission. is also now representative of the particular theoretical approach to the analysis of European integration. p87. 1967 Ciljevi kojima su težili Žan Monet (Jean Mnnet) i Robert Šuman (Robert Schuman). Memoires. eds). Federalism seek to explain political integration -the building of Europe. Vise o funkcionalistickoj i neofunkcionalistickoj teoriji vidjeti u Ernest Hass (1964). European Community and the Challenge of the Future. prije svega po ulozi federalne vlasti. Brugmans. in Robert O. te po međusobnom odnosu izvršne i zakonodavne vlasti. The New European Community. but their retention for trade with third states. supranacionalnih normi i društva što sve vodi ka kreiranju supranacionalnih političkih interesa i moći. Consequently. mada ne i federalne države. a political idea that historically and philosophically has always been about different forms of human association and organization. it comes a little surprise to learn that federalism. the sheer pace of European integration since the ratification of the Single European Act /SEA/ in 1987 has unquestionably revived the fortunes of the federal idea.as a conscious and perfectly rational goal of European nation states that continue to pursue their national interests in a world of turbulent international change" (Michael Burgess. ORBIS. Paris. dok politički integracioni procesi u okviru EU najčešće ostaju na margini objašnjenja ovog teoretskog koncepta. postavke neofunkcionalizma da evropske ekonomske i monetarne institucije vode ka kreiranju supranacionalne evropske vlade. gdje efektivnost sistema ovisi od stupnja odvojenosti izvršne i zakonodavne vlasti. p26) J. Federalism. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). European Integration Theory. Za razliku od klasičnog političkog sistema federalizma.463 Međutim. 1995. mogli bi evropske integracione procese odrediti kao procese koji su trebali u krajnjoj instanci voditi stvaranju evropske federacije. Imprimerie Nationale. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. Robert Schuman. "Beyond the NationState: Funkcionalizam and International Organisation". te uloge evropskih institucija u realizaciji političkih interesa država članica EU.465 U okviru ovog teoretskog koncepta interes država članica EU najčešće je određen u procesu ekonomske i monetarne integracije.462 H.

postavljajući u prvi plan pravila igre (normativnu regulaciju integracije) koja su kreirana od strane participanata u procesu integracija. they argue. U ovom interaktivnom odnosu između suprancionalnih institucija i subnacionalnih grupa kreira se funkcionalni interesni proces u kome se lojalnosti subnacionalnih aktera (lobi grupe. mada zadržava isti ekonomski temeljni stav klasične funkcionalističke teorije. Finally. Zbog ovih slabosti neofunkcionalistička teorija integracije. mada je umnogome ublažila nedostatnosti klasične funkcionalističke teorije. A common market is seen as the realization of a barrier-free market in goods and services and than. što vodi snažnoj supranacionalnoj integraciji pojedinih sektora bez nekog značajnijeg utjecaja nacionalnih država na ove procese. profesionalna udruženja i si. Beyond this is economic and monetary union which rests on harmonization of some macro-economic policies and either fixed change rates or single currency. Neo-liberalni intergovernmentalizam . Keohane & Stanley Hoffmann (1991.469 5. capital and labor. tehnical sector to other sectors of possible greater political salience.467 Neofunkcionalistička teorija. Otuda za neofunkcionaliste ekonomska međusektorska integracija postupno vodi ka kreiranju EU kao specifičnog političkog identiteta. A common market is also expected to go beyond a customs union in developing a programme of harmonization of policies. Its antithesis ." (Juliet Lodge (ed). Pinter Publishers. regional integration is an intrinsically sporadic and pluralistic process. in Robert O. The European Commission. but one in which. expectations and political activities towards a new and larger centre. National socio-economic and political elites become socialized in a process that brings them direct pay-offs. The New European Community.3. involving a gradual reduction in the power of national government and a commensurate increase in the ability of the centre to deal with sensitive. whose institutions posses or demand jurisdiction over the pre-existing national states'." (Peter Ludlow.) sve više pomjera od lojalnosti prema nacionalnoj državi ka lojalnosti prema supranacionalnim institucijama. national Za neofunkcionaliste veoma je značajna inicijativa vlada država članica kreirati zajednički sektor pod kontrolom zajedničkih centralnih institucija što vodi interaktivnom odnosu između supranacionalnih institucija EU i subnacionalnih aktera u državama članicama EU. sve više primiče EU ka kompleksnoj međuzavisnosti. politically charged issue. It involves the removal of obstacles to the free flow of goods. The Single Market's Four Freedoms embrace these. pxx "According to this theory.'positive integration' goes beyond that to development of both equal conditions for specific areas of the economy and common policy. under conditions of democracy and pluralistic representation. in the factors of the production (capital and labour). This happens.političkih institucija EU. posebnu pažnju će posvetiti upravo ovim elementima evropskih integracija. London 1995. A customs union is usually seen as a free trade area operating a common external tariff towards third countries and engaging in a degree of positive integration. i dalje ostaje predominantno fokusirana na ekonomskoj dimenziji evropskih integracija u kojima transfer lojalnosti nacionalnih-političkih elita od nacionalnog ka supranacionalnom nivou.468 process has been termed 'negative integration'. pXVi-Xvii) « Neofunctional integration sees integration as a process based on spill-over from one initially noncontroversial. koja sve više dobija konotacije procesa ekonomske i političke integracije. economic integration is seen as all these combined with the full integration of all macro and micro-economic policies so that the national components function together as an entity. because 'political actors in several distinct national settings are persuaded to shift their loyalties. European Community and the Challenge of the Future. interesne grupe. ali ne i nužno procesa stvaranja političke zajednice. Ovo je posebno vidljivo u procesu odlučivanja u Vijeću EU gdje se pozivanjem na vitalni nacionalni interes na posredan način uvodi princip jednoglasnosti kroz čiju se primjenu načelo nacionalnog suvereniteta država članica EU rehabilitira u punom opsegu. eds). as in common market.

rezultiralo j e novim teoretskim pristupom evropskim integracionim procesima. kreiraju se tzv. grupni međusobno zavisni interesi participanata u kojima 20 . neo-institucionalizma i teorije racionalnog izbora. te da od njih umnogome ovise procesi integracije ili dezintegracije EU.470 Za razliku od neofunkcionalističke teorije koja proces evropskih integracija posmatra prvenstveno kroz prizmu ekonomskih i birokratskih supranacionalnih integracija. Journal of Common Market Studies. . čime se ovom konceptu osporava sposobnost zahvatiti sve segmente procesa evropskih integracija i kooperacija. interesnih grupa.network" pristup koji u prvi plan stavlja grupu interesa različitih participanata u određenom segmentu evropskih integracija.471 Po shvatanju ovog teoretskog koncepta nacionalne vlade država članica proces evropskih integracija prvenstveno koriste za realizaciju svojih nacionalnh interesa kroz proces kooperacije radije nego za realizaciju nacionalnih interesa kroz proces integracije.472 U nastojanju razviti nov teoretski koncept evropskih integracija posebno je interesantan tzv.Nemoć neofunkcionalističke teorije da da korektna objašnjenja stagnacije i kriza evropskih institucionalnih integracionih procesa. George (1991). their citizens will begin shifting more and more of their expectations to the region and satisfying them will increase the likelihood that economic-social integration will spil-over into political integration-" (Philippe C. European Integration Theory. u kojem se u prvi plan stavlja akcent ne na kreiranje supranacionalnih institucija i normi. Parlamentu EU. koji se kreira kroz pregovore između suverenih članica EU. ili zvaničnih predstavnika država po određenim pitanjima) u Komisiji EU. tehničkih i naučnih experata. U okviru ovog koncepta interes država članica je dominantan u odnosu na interes supranacionalnih institucija EU. Vijeću EU. gdje se kroz kombiniranje različitih teoretskih modela nastoji doći do jednog kompleksnog teoretskog modela koji bi bio u stanju ponuditi cjelovito i racionalno objašnjenje evropskih integracija i otvoriti nove horizonte integriranja EU u kojima bi bile šire otvorene mogućnosti kooperacije između nacionalnog i supranacionalnog suvereniteta. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Daedulus 95. Kroz sučevljavanje država članica EU i drugih participanata (privatne kompanije. 31/4 Stenly Hofman. čime se definiranje EU svodi više u ravan konfederalnog koncepta. "Preference and Power in the European Community: A Liberal Intergovernmental Approach". sa različitim stupnjem utjecaja participanata na mogućnost donošenja odluka na supranacionalnoj razini. već prije svega na proces pregovaranja između suverenih vlada nacionalnih država članica EU. pp862-915 U ovom konceptu često se integriraju postavke neo-runkcionalizma sa postavkama liberalne teorije međunarodnih odnosa.. teorija liberalnog intergovermentalizma (lineral Intergovernmentalism) u eksplikaciji evropskih integracija polazi od postavke da su nacionalne vlade država članica EU odlučujući participanti u procesima evropskih integracija. koje je teško posmatrati mehanički odvojene jedne od drugih. Neo-Neofiinctionalism. « Obstinate or Obsolete : The Fate of the Nation State and the Case of Western Europe ». 1966. Oxford University Press. Eventually. Međutim. Politics in the European Union (Oxford: Oxford University Press) See in Andrew Moravcsik (1993). građana. mnogi teoretičari evropskih integracija zamjeraju ovom konceptu da ispušta iz vida veoma značajne interakcijske odnose između institucija EU i subnacionalnih institucija javnog i privatnog karaktera koje sve moćnije modificiraju utjecaje nacionalnih vlada na odnose u EU. p46) S. governments wil find themselves increasingly entangled in regional pressures and end up resolving their conflicts bz conceding a wider scope and developing more authority to the regional organiyations thez have created. Schmitter.

raspolaganja novim idejama. kao npr.)478 od pukih diskripcija funkcioniranja institucija. Maastricth Treaty (1992). The ECSC become void in July 2002. Amsterdam Treaty (1997) and Nice Treaty (2001). The two core Treaties today are thus the Treaty Establishing of European Communty (TEC). European Integration Theory.4. Oxford University Press. .participanti koristeći sve mogućnosti međusobnog utjecaja. Kroz koncept „netvrork interesa" različitih aktera u procesu evropskih integracija. izbjegava se koncept nefleksibilnih oficijelnih međuvladinih i međuinstitucionalnih konferencija. Bihejviristički pristup Ono sto čini jednu specifiku u političko-znanstvenom fokusiranju EU. Ovaj formalni tradicionalno-institucionalistički pristup istraživanju EU. 1957 establishing the European Atomic Energy Community (Euroatom): the other the European Economic Community..476 5.. dok se istovremeno obezbjeđuje brže i feksibilnije implementiranie interesa participanata evropskih integracija što pospješuje efikasnost sistema EU čineći ga sve bližim dnevnim potrebama njenih građana. Oxford University Press. nastoje kroz neformalne međusobne pregovore doći do odgovarajuće odluke po datom pitanju. establishing the European Coal and Steel Community) and two Treaties of Rome. dok će sami procesi unutar institucija EU dobrim djelom ostati van znanstvene opservacije.. pp75-94) When practitioners and academics use the term 'the Treaties' they are referring to the collection of the funding treaties and their subsequent revisions. posjedovanje financijskih izvora. u prvoj fazi istraživanja ove specifične institucije. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). izazvat će snažnu kritiku bihejviorističke teorije477 koja će ovaj tradicionalno-institucionalistički pristup EU označiti nedostatnim za istraživanje tako kompleksnog fenomena kao što je EU. političkih partija. posjedovanje šire političke legitimacije ili ustavnopravne moći. jeste zapravo fokus na formalnim aspektima i deskripcijama institucija EU kao posebnim institucijama znanstvene opservacije. pokazuje svu svoju efikasnost na primjeru kreiranja Sigurnosne i odbrambene politike EU (European Security and Defence Policy (ESDP) koja je kroz process postupnog usaglašavanja i donošenja odluka na principu dnevnih potreba izrasla u cjelovit sigurnosni i odbrambeni koncept EU. koje često vode blokadi djelovanja sistema EU. u drugoj fazi.The Treaty of Rome (it is now formally colled the Treaty establishing the European Community) establishing EEC become absolutely central. Za njih su institucije Ovaj model kreiranja dugoročne politike evropskih integracija koji je baziran na procesu permanentnog eksperimentisanja i rješavanja problema ad hoc. Liberal Intergovemmentalism. (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). and the Treaty of European Union (TEU or Maastricht Treaty 1992) which covers the second and third pillars of EU activity. It has been substantial revised in the: Single European Act (1986). pl5) dugoročne politike evropskih integracija. The funding treaties nclude the Treaty of Paris (signed in 1951). 474 Kroz ovaj model integracije izbjegava se donošenje tzv. which covers the firs pillar. sa čime se koncipiranje politike EU sve više izmješta iz koncepta globalnog međuvladinog ugovornog definiranja473 ka neformalnom (network) kreiranju „politike dnevnih potreba".475 Neki autori u ovom procesu vide fundamentalnu promjenu u evropskim integracionim procesima kroz koje se postupno realizira ideja o građanstvu EU i ideja o evropskom supranacionalnom sistemu kroz koje se ostvaruju liberalni demokratski ideali. velikih sudbonosnih odluka na meduvladinim konferencijama. The European Union: How Does it Work?. . Za bihejvioriste je mnogo značajnije istraživanje ponašanje političkih aktera (političkih lidera. koja kroz međusobnu povezanost i međuzavisnost različitih aktera postupno prerasta u koncept See more in Frank Schimmelfennig. glasača. i si.

It was Watson's view that. it needed to deal with variables that could be defined empirically (i. Towards a Political Union?. Decisionmaking in the European Union. A second criticism is that reinforcement can actually act to "undermine intrinsic motivation". suradnje480 i međuzavisnosti država. once he or she is rewarded for it. chemistry. in Juliet Lodge (ed. merchant-chief. Watson. and physics. tendencies. vocations. temperament. 1995). Međutim. those that could be experienced through the senses. For example. the first basic characteristic of behaviorism is prije svega instrumenti za realizaciju interesa aktera. prije svega konkurencije479. "The European Community and the Challenge of the Future". and continues to have. what determines the intelligence. ali i nove reakcije na teoretskom planu.g. even beggar-man and theif. and.. According to "radical behaviorists" like Watson.. Genetic predisposition is unimportant. However. sve snažnija dinamizacija globalizacije međunarodnih odnosa u ranim 1980s godinama pomjerala je fokus znanstvenog interesa sa formalnoinstitucionalno-nacionalnog državno-centričnog aspekta ponašanja aktera ka globalnom aspektu međunarodnih odnosa. its critics. if a student enjoys working math problems anyway. Watson's theories were. not unrelated to the first. A second fundamental characteristic of behaviorists. Neorealistička i Neoinstitucionalistička percepcija budućnosti evropskih integracija Kako je za realiste međunarodni sistem sistem anarhije u kojem države kao temeljni akteri međunarodnih odnosa mogu preživjeti samo na temelju posjedovanja sile i moći. & Bomberg. 5. in the classic "nature vs nurture" debate. So. penchants.doctor. regardless of his talents.). yes. njihove motivacije i njihovog ponašanja od određujućeg značaja za razumjevanje integracionih procesa u EU. Pinter Publisher. then this may act to actually decrease motivation to do the problems without reinforcement ("Turning play into work. who you very possibly read about in general psychology. that relied heavily on non-observable (nonscientific) variables.5. and those on which observers could find consensus). and B. artist. Hall 22 . Stoker (1995). So. and my own specified world to bring them up in and I'll guarantee to take any one at random and train him to become any type of specialist I might select . to a charismatic character named John B. Theory and Methods in Political Science. (1999). that you'll read about in the book.e. such as operant conditioning can certainly be effective in explaining and changing behavior. E. Marsh & G. One criticism is that the theories are overly simplistic to accurately explain the complexity of behavior (this we will address in more detail in the virtual lecture on Cognitive Theory). such as the subconscious.Peterson. the behaviorists fall squarely on the "nurture" side. well-formed. Skinner who came after. Watson."As you'll find in your text. behaviorism has certainly had. behaviorist models. London. za njih je svaka institucionalna integracija i suradnja that behaviorists emphasize the importance of empirical. observable behaviors. psychological researchers began studying phenomena that could be experienced empirically and that could be agreed upon reliably by multiple observers. which is not surprising given how long its been around. te je otud spoznaja interesa aktera. At this point in the history of psychology. and other personality characteristics of a child. if psychology was to progress. is that they view the external environment as the principal (maybe the only) determinant factor in behavior. were strongly opposed to psychological theories that included speculation about "mental processes". pp377-385 D. It is your instructor's view that this is the point when psychology actually became a "science" as an extension of "harder" sciences such as biology. što ce u znanstvenoj opservaciji EU unijeti nove aspekte i razotkriti nove dimenzije integracionih procesa u EU481. a response to psychological theories popular near the beginning of the 20th century (e. (Richard H. and race of his ancestors. Freud's Psychoanalysis). abilities. lawyer. This is the reason why operant conditioning.F. is the environment in which the child is raised. in many ways. This is a classic problem that we will address further in the virtual lecture on motivation. London and New York: Palgrave Juliet Lodge. relies specifically on observable behaviors. and how much influence it has had on psychological theory and practice.. I. Basingstoke and New York: Palagrave The historical roots of "behaviorism" actually go back further in the history of psychology than your book addresses. One of Watson's most famous quotes goes as follows:"Give me a dozen healthy infants.

The European Commission. koja će u fokusu svoje opservacije evropskih integracija vidjeti supranacionalnu instituciju ne kao instrument realizacije interesa velikih država članica EU. The New Institutionalism. Mearsheimer. pxviii). The Institutions of the European Union». No. above all. Neoinstitutionalist -treatments argue that EU politics has to be understood in terms of interinstitutional competition between.. p6). Instability in Europe After the Cold War. Waltz. Oxford University press. F. (1983). Institutional affiliations thus give actors a sort of anchor or orientation that may override others and become a primary source of motivation and interest. London. See also John J. International Security.interesa najmoćnije. pp3-56 Mark A. Standford University Press Holliday. the Council of Ministers. 15. odnosno najmoćnijih država EU.B. Back to the Future. 25. The Making the Second Cold War. 1950-1957. The Uniting Europe: Political.486 Kenneth N. 1995. Ta specifika institucionalne mreže EU iskazuje se prije svega u sposobnosti ne samo da omogući bržu i efikasniju . no. neo-institucionalizam će u osamdesetim godinama 20. Iračke krize koji će izbiti na samom početku 21. Verso samo personifikacija Posmatranje EU u svijetlu neo-institucionalističke teoretske koncepcije sve izraženije nameće potrebu studiranja specifičnosti institucionalne integracije EU gdje institucije EU pokazuju visok stupanj sopstvene vitalnosti preživljavanja i modifikacije sukoba interesa država članica EU. In the EU. ili njihovih nacionalnih političkih partija i drugih globalnih participanata koji su uključeni u evropske integracije. galvanizacije i realizacije nacionalnih interesa država članica. izazvat će oštar kriticizam neoinstitucionalističke teorije. što će EU voditi sve bliže definiranju kao specifičnog procesa kreiranja. što čini glavnu dinamizaciju stvaranja i razvijanja EU kao institucije. institutional orientations are a source of order because they serve to aggregate interests in a system that otherwise could descend into chaos." (Juliet Lodge (ed). and not just in terms of intergovernmental competition)) (John Peterson and Michael Shackleton (2002). vol. Westview Press.l (summer 2000). već isto tako i u instrment kreiranja i realizacije interesa vlada država članica EU48S. International Security.484 Neovisno na svu moć i argumentiranost kritičkog realističkog sagledavanja odnosa unutar EU kao institucije. Mearsheimer. i instrumentarij utjecaja na ponašanje drugih aktera. Vol. Summer 1990. prije svega USA kao vanjskog faktora integracije EU. Structural Realism after the Cold War. H. Boulder. Keohane & Stanley Hoffmann (1991). Chicago E. San Francisco. Za suprotno shvatanje pogledati u John J. and the European Parliament. pp 137-158 Odnos između pojedinih članova EU posebno će ući u visok stupanj međusobnih tenzija za vrijeme tzv. J. Pinter Publishers. 1.483 Ovakav stav realističkog pristupa evropskim integracijama u sagledavanju unutarnjih odnosa između država članica EU i odnosa između EU i drugih država. Chicago University Press. in Anthe Wiener and Thomas Diez (2007). Political Among Nations. European Integration Theory.482 U tom svjetlu za njih će evropske integracije uvijek značiti samo institucionaliziran)e dominacije najmoćnije. Oxford University Press. European Community and the Challenge of the Future. stoljeća izrasti u vodeću teoretsku koncepciju razvoja EU u čijoj percepciji supranacionalne institucije EU izrastaju ne samo u instrument suradnje i kooperacije. stoljeća. London. «Nearly all actors in EU politics have multiple identities of the policy sector in which they work. te kao metod mogućnosti realizacije njihovih interesa. već kao moćan instrument utjecaja na formiranje novih nacionalnih interesa država Članica EU. Morgenthau (1948). The New European Community: Decisionmaking and Institutional Change. Social and Economic Forces. i rješavanja njihovih kolektivnih problema u svijetlu globalnih međunarodnih odnosa. odnosno najmoćnijih država. Oxford.p26 The United Kingdom refused to join any organisation that involved subjecting itself to a supranational authority and insisted instead on the presumed superior merit offered by intergovernmental cooperative arrangements such as the Council of Europe and later the European Free Trade Area over either the ECSC or European Economic Community. Pollack.Haas (1958). Vidjeti takodjer u Robert O.

kao i drugih participanata u procesu evropskih integracija. vol. Ta međusobna uslovljena konkurencija u aktivnostima institucija EU. čineći time EU sve više specifičnim. odnosi između institucija EU su također odnosi ne samo međusobne kooperacije već i odnosi međusobne konkurencije. već isto tako i ponašanjem drugih institucija EU. West European Politics. što dakako EU čini specifičnom institucijom koja istovremeno iskazuje visok stupanj funkcionalne fleksibilnosti i sopstvene operativnosti. kreira istovremeno institucionalnu koherentnost i labavost institucionalne mreže EU što sve više EU čini policentričnom institucijom sa sve većom diversifikacijom nezavisnih centara moći i odlučivanja. korporacijama i pojedincima. procesom u kojem sve veći značaj zauzimaju modeli realizacije dnevnih potreba i interesa participanata u evropskim integracijama.41 Time EU izrasta u moćnu tržišnu i političku silu koja ima moćan utjecaj na svjetsku trgovačku organizaciju (World Trade Organisation WTO). što čini osnovu njene vitalnosti. kao i sa brojnim individualnim moćnim državama svijeta. kao i globalnih. Dublin 42 Hix S. 41 Barret G. s jedne strane. te na taj način mijenjajući i njihovo ponašanje. 1 (Summer 1990) evropskim integracionim procesima. s druge strane. regionalnih i globalnih participanata u ovom specifičnom procesu ekonomskih i političkih integracija. "Elections. International Security. (1998). ppl9-52 24 . daje stanovitu autonomnost evropskim institucijama. s druge strane. s jedne strane. Justice Cooperation in the European Union. što čini temelj razvoja EU. tako i političkih partija i organizacija. no. u kojoj je ponašanje jedne institucije EU uslovljeno ne samoponašanjem država članica EU i drugih participanata koji učestvuju u Back to the Future: Instability in Europe After Cold War. već i sposobnost da kreira njihove nove specifične interese. i interesa država članica EU i interesa globalnih i regionalnih aktera. ali i visok stupanj diversifikacije i odsustva koherentnosti institucionalnih hijerarhijskih odnosa. . 15. Grupom najrazvijenijih zemalja tzv. i ostalih participanata evropskih integracija. poslovni i moralni sistem normi. 21/3. Institute of European Affairs. što je dramatično čini atraktivnom za države-članice koje kroz evropske integracione procese traže šansu više za sopstvenu promociju kako na evropskom tako i na globalnom nivou. politički. Parties and Institutional Design: A Comparative Perspectives on European Union Democracy". kako svaka od institucija EU ima svoje specifične interese koji su artikulirani i povezani sa interesima različitih nacionalnih institucija država članica. sa moćnim političkim utjecajem koji daleko nadilazi prostor ekonomsko-administrativnog integriranja EU.42 Međutim. političkih partija. EU sve više izrasta u racionalni pravni i politički autoritet koji je sposoban kreirati pravni. Sposobnost neovisnog utjecaja evropskih supranacionalnih institucija na procese u zemljama članicama EU kao i na globalne i regionalne procese međuzavisnosti nerijetko vodi u konflikt između interesa institucija EU. što opet dovodi do jedne specifične međuzavisnosti koja se uspostavlja između institucija EU. i država članica EU. Grupom 8 (Group of Eight (G8). lokalnih. Iz ove kompleksne međuzavisnosti. (ed-1997).realizaciju interesa država članica i drugih participanata u evropskim integracionim procesima. koji u ukupnom zbiru čine i najracionalniji aspekt globalnih interesa i ciljeva EU . sa Ujedinjenim nacijama (United Nations). koja ostvaruje veoma značajne interakcijske odnose sa NATO-m (North Atlantic Treaty Organisation). Ta sposobnost kreiranja interesa kako nacionalnih država članica EU. regionalnih ili lokalnih aktera koji participiraju u evropskim integracijama.

što trži novi profil razvojne politike i političkih institucija u EU. Procesi koji nastaju u sferi ekonomske. pravnog. kao i procesa međuzavisnosti u procesu globalizacije koji snažno djeluju na procese kreiranja specifičnog političkog. industrijsko-informatičku (razvijenu) i industrijsko-poljoprivrednu (nerazvijenu) zonu.. finacijskih i kulturnih integracionih i dezintegracionih procesa u suvremenim međunarodnim odnosima. tehnoloških. sa razvijenim i stabilnim sistemom demokratskih institucija. političkog i kulturnog razvoja članica EU. s druge strane. s jedne strane. Opće percepcije Razvoj političkog sistema EU ne može se posmatrati isključivo samo kao posljedica dosegnutih ekonomskih i političkih integracija koje su se odvijale između zemalja članica EZ. nacionalnih. na međunarodnoj ravni kao posljedica procesa globalizacije ekonomskih. kulturnog i institucionalnog razvoja sasvim su izvjesne i socijalne divergencije i podjele u okviru EU. prije svega sa USA i Japanom. političkih. tehnoloških i kulturnih procesa na planetarnoj ravni. također je nužno pratiti i utjecaj djelovanja drugih subjekata na ove procese a koji djeluju na subnacionalnoj razini i čije aktivnosti imaju moćan utjecaj na kreiranje specifičnog socio-ekonomskog. kao i historijsko-tradicionalnih i interesnih odnosa pojedinih država članica EU sa moćnim vanevropskim državama i međunarodnim institucijama. socijalnog. POLITIČKI SISTEM EU U KONTEKSTU EVROPSKIH INTEGRACIJA 6.1. kao što su svjetska banka. i institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU.6. koje se najizraženije identificiraju kao podjela na centar i periferiju. Ono što je posebno značajno fokusirati u procesu studiranja političkog sistema EU je kako odnos između samih institucija EU. političkog i kulturnog substruma EU. te podjele duž socijalnih i kulturnih linija razgraničenja koje se sve više naziru unutar samih . U kontekstu ovih odnosa. dosegnute razine institucionaliziranosti odnosa između država članica EU. već isto tako kao i refleks utjecaja nezavisnih ekonomskih i političkih procesa koji su se odvijali. subnacionalnih i globalnih) i grupe i pojedinca. Drugim riječima kako proces pravne i političke integracija EU utječe na modifikaciju procesa globalizacije. što vodi sve izraženijoj ekonomskoj i političkoj polarizaciji unutar same EU. dotle se drugi broj članica EU još uvijek nalazi u zoni transformacije od pretežno agrarnog ka industrijskom modelu razvoja. s jedne strane. i koji se odvijaju. kako bi se bar djelimično dosegao prihvatljiv nivo unutarnje socijalne i političke harmonizacije EU. ekonomskog. MMF i si. utječe na kreiranje odnosi između pojedinca i grupa. financijskih. monetarnog i sigurnosnog sistema EU i mehanizma funkcioniranja EU. i međunarodnim institucijama koje raspolažu sa velikim kapacitetima ekonomske i financijske moći. i institucija (supranacionalnih. s druge strane. monetarne i političke integracije EU određeni su prije svega različitošću dosegnutog stupnja ekonomskog. što ih sve više vodi moćnom povezivanju sa velikim silama van EU. U ovakvom okruženju gdje još uvijek postoje različiti sistemi i nivoi ekonomskog. Za razumjevanje političkog sistema EU značajno je razmjevanje procesa ekonomskih. u kojima razvoj industrijske ekonomije sve više biva substituirán postindustrijskim konceptom razvoja informatičkog društva. političkog. što njihove veze sa velikim centrima moći unutar EU i van EU čini manje učinkovitijim. I dok jedan broj članica EU pripada visokorazvijenom krugu zemalja.

Ovdje je posebno značajno istaći ulogu podjela u okviru vladajućih elita što znatno utiče na model odlučivanja u evropskih institucijama. Time pitanje: mogu li i kako političke partije država članica EU utjecati na promjenu političke opcije EU i kako pojedine društvene grupe ostvaruju različit kapacitet političke moći i političkog utjecaja na političkoj sceni EU. to pitanje dotiče problem odnosa nacionalnih političkih elita država članica EU i moćne birokracije u institucijama EU. koliko su centralne institucije EU sposobne jedinstveno djelovati na globalnom planu. konkurencija između političkih stranaka.država članica EU. Isto tako pitanje kako građani pojedinačno mogu suportirati ili oponirati centralnim institucijama u EU. niti kao međunarodne organizacije. poznavanje . Razmatranja ovih pitanja na nivou EU u svim njihovim specifičnostima. U ovom kontekstu izučavanje političkog sistema EU predstavlja dio političkih nauka koji nosi svoje određene specifike i traži nove teoretske modele i analitičke okvire. ne samo odnosa između pojedinca i supranacionalne institucije. I ovdje glavna pažnja ostaje fokusirana na institucije i procese koji se odvijaju u okviru EU kao i na odnose između institucija EU i država članica EU. zahtjeva suštinsko poznavanje ne samo mehanizama djelovanja institucija EU i njihovog odnosa prema institucijama država članica EU. Od općih modela državnog političkog sistema ka specifičnom modelu političkog sistema EU U okviru političkih nauka danas postoje razvijeni opći teoretski modeli i analitički okviri u okviru kojih se teoretiziraju opća pitanja i opći procesi zajednički svim političkim sistemima. već isto tako to je i pitanje odnosa između nacionalnih političkih elita i supranacionalne birokracije EU. a koje se ne može izričito odrediti u klasičnim okvirima političkog sistema kao vlasti ili političkog sistema kao države. sve više dotiče problem. ali isto tako i procese dezintegracije EU i na taj način znatno utiču na efikasnost djelovanja institucija evropskih integracija. u kojima se EU posmatra kao politički sistem bez atributa državnosti. i si. 6.divergencije između političkih i ekonomskih interesa političkih elita i drugih slojeva stanovništva u državama članicama EU. nije samo pitanje specifičnog položaja sudske vlasti u EU. niti pak kao suprancionalne vlast. kao i ekonomskih interesa ostalih aktera koji participiraju u kompleksnim evropskim integracijama. odnos građanin-država. Kao po pravilu ove podjele prati i niz drugih podjela koje svojim prisustvom potiču procese kako ubrzane integracije. Otuda pitanje kako posmatrati politički sistem EU. U okviru ovih kompleksnih odnosa centralno pitanje koje se nameće je pitanje alokacije političke moći u EU. i interesa supranacionalnebirokratije u institucija EU. U problematiziranju političkog sistema EU neophodno je koristiti opće analitičke okvire u kojima se problematiziraju opća pitanja kao što su: javno mišljenje. koje su političke i socijalne konsekvence ekonomske i moneterne integracije EU na unutarnju političku stratifikaciju država članica EU. već isto tako. dobijaju sasvim novu konotaciju i sadržinu. Pitanja da li i kako Parlament EU može da utiče na sudsku vlast u EU i na sudsku vlast u državama članicama EU. ili pak postoje neki oblici političkog ujecaja na EJC. grupni mobilizacijski interesi. što politički sistem EU čini specifičnim i različitim u odnosu na politički sistem nacionalne države. i slična pitanja.2. ako ne i više. već isto tako. da li se Evropski sud pravde (EJC) nalazi van političke kontrole. i na odnose 26 . ima značenje korišćenja općih instrumenata i analitičkih metoda studiranja vlasti i politike donošenja odluka u jednom specifcnom okruženju koje se stvara kroz proces evropskih integracija. ako ne i više.

and the European Court of Justice . Po nekim teoretskim koncepcijama značajna određenja demokratskog politčkog sistema mogu se definirati kroz nekoliko parametara. što politički sistem EU sve više definira kao specifični politički sistem. EU dosegla je najformaliziraniju strukturu donošenja odluka koja po svojim strogim formalnostima daleko nadilazi proceduru procesa donošenja odluka u nacionalnim državama.was established in the 1950s. legislative and judicial powers. Proces odlučivanja i modeli utjecaja Razvijen sistem institucija EU43. . odnosno nacionalnih institucija država članica EU i suprancionalnih institucija političkog sistema EU. kao i institucija drugih particpanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. supranacionalnih institucija EU. the Single European Act in 1986. Prije svega politčki sistem ima značenja postojanja jasno definiranih institucija odlučivanja i jasno definiranih pravila u odnosima unutar i između ovih institucija. Kroz ovaj trodimenzionalni sistem regulacije pravila i procedura u procesu donošenja odluka. the European Parliament (EP).3.the Treaty of Paris in 1951 (establishing the European Coal and Steel Community). Ta specifičnost EU kao političkog sistema naglašena je posebno kroz značajan 43. sasvim jasno određuju EU kao politički sistem sa specifičnim dimenzijama. the Council.koji se uspostavljaju izmedju supranacionalnih institucija EU i društvenih grupa i pojedinaca u EU. Isto tako uspostavljenje i sistem pravila i procedura o odnosima između institucija država članica. i političkih odnosa koji se kreiraju između različitih nacionalnih političkih sistema država članica EU u okviru procesa evropskih integracija. novih zahtjeva sistema i novih odluka. Visoko centralizirana struktura donošenja odluka sa visokim stupnjem decentraliziranih mogućnostima utjecaja država članica EU na sistem donošenja odluka u EU. the Treaty of Rome in 1957 (establishing the European Economic Community and the European Atomic Energy Community). and the Nice Treaty in 2001 have given these institutions an ever-wider range of executive.the Commission. Kroz aktivno unošenje ovih elemenata u analizu političkog sistema EU značajno je pratiti sve četiri teoretske dimenzije određenja političkog sistema te u njihovom interaktivnom odnosu tražiti generalno određenje i specifiku političkog sistema EU. Successive treaties and treaty reforms . četvrta karakteristika demokratskog političkog sistema je postojanje interaktivnog odnosa između političkog output-a. I napokon. 6. kao neke vrste više koordiniranog nego subordiniranog političkog sistema. što ove formalnosti čini veoma značajnom dimenzijom samog procesa donošenja odluka u EU. Kroz sistem institucionalnih reformi kreiranje visoko razvijen sistem pravila i procedura o odnosima između supranacionalnihinstitucija EU i nacionalnih institucija država članica u procesu donošenja odluka na supranacionalnoj razini. Treća komponenta demkratskog političkog sistema je utjecaj kolektivnih odluka na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti u političkom sistemu. Ono što čini politički sistem EU specifičnim u odnosu na državni politički sistem je prije svega odnos koji se pojavljuje između nacionalnih politčkih sistema. razvijena mreža ugovora. Drugu značajnu komponentu demokratskog političkog sistema čine građani i društvene grupe koji svoje političke interese nastoje ostvariti kroz politički sistem direktno ili kroz institucije sistema. čini sistem donošenja odluka u EU specifičnim. direktiva i odluka ovih institucija kojim se precizno definiraju odnosi između ovih institucija i procesi donošenja odluka unutar ovih institucija. the Amsterdam Treaty in 1997. the Maastricht Treaty in 1992 (the Treaty on European Union).

ekoloških grupa. zdravstvenoj politici i u drugim oblastima i djelatnostima država članica EU. kroz kontrolu nacionalnih institucija nacionalna elita koncentrira u svojim rukama i moć utjecaja i na procese u donošenju odluka u supranacionalnim institucijama. Naspram centralne vlade koja predstavlja glavni lokus političke i ekonomske moći u nacionalnim državama. profesionalni. u EU glavna politička i društvena moć koncentrirana je u komplexnom dualnom procesu odnosa između birokracije institucija EU i političkih elita u nacionalnm institucijama država članica EU. interesne grupe) i pojedinaca i njihov međusobni utjecaj. i brojni drugi interesi na individualnim. kao stoje to slučaj u klasičnom konceptu političkog sistema. i ne uvijek demokratskim i lako razumljivim. kao i njihov utjecaj na institucije EU i na institucije država članica EU. regionalnim i supranacionalnim nivoima. je to da striktno ne postoji centralna vlada koja bi mogla imati monopol na političkim odlukama i ekonomskim resursima u procesu odlučivanja u ovom političkom sistemu. tako i unutar samih država članica EU. interesnih grupa. socijalnoj politici. St. Martin Press. što čini proces evropskih integracija specifičnim. p27 Ovdje je veoma značajno uočiti suštinsku distinkciju između sposobnosti "utjecaja na donošenje odluka" na supranacionalnoj razini od sposobnosti "donošenja odluka" na nacionalnoj razini. nacionalnim. kao instrument legalne upotrebe 44Po procjenama Komisije EU u Brussels centru EU administracije preko 3. što svakako pojačava interes supranacionalne birokratije kontrolirati koja će politička stranka dominirati na domaćoj političkoj sceni država članica EU.45 Naprotiv. subnacionalnim.000. Na toj osnovi kreira se čvrst savez između nacionalnih vladajućih političkih elita i supranacionalne birokratije. poslovna i trgovačka udruženja. te javnih i privatnih organizacija i grupakoje se međusobno natječu u procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na donošenje odluka u institucijama EU.000 pojedinaca danas radi na zastupanju i promociji različtih interesa nastojeći ostvariti utjecaj na proces donošenja odluka u institucijama EU 45Justin Greenwood (1997). Otuda odnos ovih različitih interesa u EU uvijek predstavlja specifičan proces utjecaja na proces donošenja odluka na supranacionalnoj razini. politici proizvodnje i distribucije dobara. Ovaj monopol i dalj e ostaj e na klasičnoj razini država/članica EU. Ono što posebno čini politički sistem EU specifičnim političkim sistemom. preko 500 evropskih i međunarodnih federacija te preko 10. Što nužno zahtjeva stvaranje kompleksne mreže pravila EU kroz koju se kontroliraju i reguliraju procesi i odnosi u javnoj politici.utjecaj odluka institucija EU na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti kako unutar EU kao zajednice država članica EU. samo pojačava ovaj efekat. politici regionalnog razvoja. 28 . socijalni. Rastući broj grupa (korporacije. Kao rezultat toga mnogi autori s pravom odbijaju posmatrati EU kao klasičnu državu kako ju je definirao Weber. u tržišnoj politici. individualni.4 4 Kroz rast značaja moći utjecaja na procese donošenja odluka u supranacionalnim institucijama u odnosu na moć donošenja odluka na nacionalnoj razini nema značenje opadanje interesa nacionalnih političkih partija i nacionalne elite kontrolirati nacionalne institucije moći. radije nego proces donošenja odluka na nacionalnom nivou. teritorijalni. politici istraživanja i razvoja. Ono sto je posebno značajno kada se govori o specifičnosti političkog sistema EU je svakako to da u EU ne postoji monopol na legitimnu upotrebu prisile na supranacionalnom nivou. Representing Interests in the European Unon. politici potrošnje iusluga. ekološki. politici pravnog poretka.44 U tom procesu konkurencije i međusobnog natjecanja oko utjecaja na process donošenja odluka u institucijama EU kreiraju se brojni kolektivni.

In this work. Private forces (as in private security) could be used.[I] His most famous work is his essay The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism. Weber defined European an entity which claims a monopoly on the legitimate use of physical force. Vienna and Munich. His most known contributions are often referred to as the 'Weber Thesis'. koji često istupaju sa zajedničkom platformom pred Komisijom EU. In another major work. u procesu donošenja odluka u institucijama EU imaju i komercijalni lobisti (lobbyists) koji zastupaju interese svojih klijenata. AMCHAM-EU (The EU Committee of the American Chamber of Commerce) . the state was to be the source of legitimacy for any use of violence: if the police and the military were its main instruments. this did not mean only public force could be used. which began his work in the sociology of religion. bureaucracy and the rational-legal state in the West. He began his career at the University of Berlin. p5 political science. kad i kako. te posjedovanje znanja iz određenih oblasti. Otuda države članice EU iskazuju sve veći interes u pravcu pomjeranja svog utjecaja sa nacionalnog nivoa donošenja odluka ka procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na process donošenja odluka na nivou EU. danas donosi ili se odobrava skoro preko 80% svih pravnih ili poslovnih pravila kojima se reguliraju ovi odnosi u EU. Max Weber said in Politics as a Vocation that a necessary condition of an entity being a state is that retains such a monopoly. mada ne u tom obimu kao što je slučaj sa interesnim grupama.. u za to predviđenim procedurama. and stressed importance of particular characteristics of ascetic Stern A. dobru informiranost o interesima političke birokratije EU. 47Među najpoznatije međusektorske grupe spadaju: UNICE (Union of Industrial and Employers' Confederations of Europe). INC. which Lobbying in Europe After Maastricht. something is "a 'state' if and insofar as its administrative staff successfully upholds a claim on the monopoly of the legitimate use of violence in the enforcement of its order. Representing Interests in the the state as Union. kroz njihovo djelovanje stvara se novi moćni triangularni savez između nacionalnih vladajućih elita. and later worked at Freiburg. being an advisor to Germany's negotiators at the Treaty of Versailles and to the commission charged with drafting the Weimar Constitution. Weber's major works deal with rationalization in sociology of religion and government..14 June 1920) was a German political economist and sociologist who was considered one of the founders of the modern study of sociology and public administration. te na vođenje vanjske i odbrambene politike država-članica. ERT (The European Round Table of Industrialists). što značajno utječe na distribuciju moći\ između država-članica EU i na autoritativnu alokaciju vrijednosti unutar tih država sa čime se umnogome determinira ko će dobit šta. čime EU sve više utiče na determiniranje moći unutar državačlanica i na njihove međusobne odnose. 46Maximilian Carl Emil Weber (21 April 1864 .sile. He was influential in contemporary German politics. Politika pravne i monetarne regulacije na nivou EU ima snažan utjecaj na poresku politiku."^ According to Weber. St. veoma je značajno analizirati organizaciju poslovnih interesa u pojedinim sektorima te njihov interakcijski odnos i njihov utjecaj na javnu politiku na nacionalnom i evropskom nivou. informiranost o djelovanju institucija i pravila po kojima postupaju institucije EU. He said. New Justin Greenwood Politics as a Vocation. Martin's Press. led to the development of capitalism.. supranacionalne birokratske mreže i velikih transnaciormlnih korporacija. U istraživanju modela kreiranja utjecaja na procese donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. kao i prikupljanjem odgovarajućih podataka. sa čime institucije EU kreiraju mogućnost sopstvenog snažnog utjecaja ne samo na odnose između različitih društvenih i politčkih grupa i pojedinaca unutra EU već isto tako i unutar samih država-članica. Brussels Protestantism(1994). a definition that became pivotal to the study of modern Western York. Weber argued that religion was one of the non-exclusive reasons for the different ways the cultures of the Occident and the Orient have developed. Koristeći svoje kontakte. 99 Ovo je posebno značajno ako se ima u vidu da se kroz mrežu institucija EU. oni nastoje utjecati 498 na donošenje odluka u institucijama EU u korist svojih klijenata. Heidelberg. politiku migracije stanovništva. (1997). but its legitimacy derived from the state. 47 Veliki značaj. 46 Kako posebno veliki utjecaj na donošenje odluka u institucijama EU imaju grupe koje djeluju na evropskom i panevropskom nivou koje zastupaju interese velikih korporacija i čitavih industrijskih sektora.

and between private interests and governmental officials in Brussels and at the national level. sa čime se zapravo kroz proces integracije stvara jedan novi kompleksan politički sistem EU. u Vijeće ministara EU. Uz to Komisiji pripada i izvršna funkcija u EU što je dovodi u bliske odnose suradnje i kooperacije sa Vijećem Ministara.To pomjeranje fokusa nacionalne države sa procesa donošenja odluka na nacionalom nivou ka mogućnostimA sopstvenog utjecaja na proces donošenje odluka na suprancaionalnom nivou čini EU sve više međunarodnomorganizacijom sa teritorijalnim fokusom što EU čini znatno različitom od klasičnog tipa međunarodne organizacije kao što su UN. Također svaka država-članica nominuje svoga člana Komsije EU. unlike other international organizations. Vijeće ministara ima i legislativnu i izvršnu funkciju. nadzornu i implementacionu funkciju u procesu realizacije politike koja je prihvaćena od strane država/članica EU kroz odluke Vijća ministara. Građani EU svoje zahtjeve prema političkom sistemu EU ostvaruju prije svega kroz nacionalne izbore u kojima biraju predstavnke nacionalnog parlamenta koji potom bira nacionalnu vladu.48 Uz to vlade zemalja članica EU kroz proces kolektivnog prihvatanja predloženog sastava Komisije i njenog Predsjednika ostaruju znatan utjecaj na kreiranje politike EU. institutions in Brussels. što njegove odluke čini znatno koherentnijim i više vjerovatnim da će biti realizirane. Vijeće ministara EU kroz sistem većinskog-kvalificiranog glasanja donosi odluke. koji se realizira na više specifičnih načina. a time i ostvarivanje interesa njenih građana u EU. 30 . As a result. Komisija je komponirana kao neka vrsta "političkog koledža" koji se sastoji od Komisionara i od biroa od 36 generalnih direktora (directoregenerals) i od administrativnog servisa. Garanciju sprovođenja ovih dobrovoljno preuzetih obaveza garantira administrativni i pravni sistem država članica. u okviru kojeg se ne ukida već samo transformira terirorijalni koncept suvereniteta i politički sistem države-nacije ka institucionalnom konceptu suvereniteta i virtualnom političkom sistemu EU na supranacionalnoj ravni. Komisija kao centralno tijelo evropskih integracionih procesa ima inicijativnu. Dakako. Ovaj proces transformacije suvereniteta i političkog sistema države-nacije odražava novi odnos na relaciji interesa pojedinca i zajednice (građanin-država-EU kao zajednica) što čini triangularnu determinantu EU kao novog političkog sistema. kao npr. between national governments and Brussels. within the various departments in national governments. koja potom imenuje svoje predstavnike u pojedine institucije EU. EU business is conducted in multiple settings on virtually every day of the year 48Vijeće ministara EU radi kao skup vlada država/članica EU i organizirano je u formi zajedničkog rada više sektorskih vijeća u kojima nacionalni ministri država/članica donose odluke na principu jednakosti izmedju država Članica EU bez obzira na njihovu veličinu (mogućnost upotrebe prava veta). in bilateral meetings between governments. stim što svaka država ima pravo veta u ovom tijelu EU. Vlade država članica EU predlažu svoje članove Komisije i kolektivno imenuju Predsjednika Komisije EU. Politički sistem EU visoko je decentaliziran i kreiran je na principu dobrovoljno preuzetih obaveza država-članica EU kao i dobrovoljno preuzetih obaveza od strane njenih građana. mada svakoj državi s obzirom na veličinu njenog stanovništva u većinskom-kvalificiranom obliku glasanja pripada različita kvota glasova. koji participiraju u donošenju legislature i u kreiranju politike EU.

Consequently. Only social groups who have direct contacts to the EU institutions.4 Alokacija političke moći u EU Centralno pitanje koje se postavlja kada se raspravlja o političkom sisterria EU. in the main party families. National interest groups lobby national governments or approach the EU institutions directly. te politika sudske saradnje i evropskog državljanstva. ekološka i socijalna politka. who are chosen in European-wide elections every five years. to jeste pitanje ko kontrolira političke procese. In addition. kapitala. politika zajedničkih standarda ekonomskih. usluga. Political parties have influence in each of the EU institutions. The EP scrutinizes the exercise of executive powers by the Commission and the Council. 51 Kroz djelovanje vlasti evropske monetarne unije i evropske centralne banke (European Central Bank ECB) građani EU također su u mogućnosti ostvariti svoje interesne zahtjeve kroz politički sistem EU. Ono čime se 49Members of the EP (MEPs) are elected on (national) party platforms and farm 'party groups' in the EP. The EP can also amend the EU budget. zajednička politika agrarnog razvoja. zajednička politika konkurencije. the national media tend to be focused on national government and politics rather than on European-level politics. makroekonomska politika. such as trade unions. and how these should be 'spun* in the national setting. jeste pitanje alokacije moći u EU. Također participirajući u postupcima pred EJC građani država članica učestvuju u kreiranju i jačanju legislature EU stvarajući time nove mogućnosti za realizaciju svojih interesnih zahtjeva. političkih i socijalnih prava građana državačlanica EU.these are rules on . Regulatory policies . politika razvoja i istraživanja. business associations. such as farmers and some business groups. and it votes on the Council nomination for the Commission president and the full Commission college (the investiture procedure). 50Interest groups are voluntary associations of individual citizens. interesne grupe i pojednici. odnosno ko upravlja sa EU. National parties compete for national governmental office. In each policy area. national elites are the main 'gatekeepers' of EU news: deciding which information is important. Interest groups also give funds to political parties to represent their views in national and EU politics. čiji su oni članovi i koje zastupaju njihove interese. public office-holders and representatives from interest groups form 'policy networks' to thrash out policy compromises. and has the power to throw out the Commission with a vote of censure. zajednička imigraciona politika. The EP is composed of 626 MEPs. politika harmonizacije nacionalnih standarda. the party organizations in each member state and in the EU institutions are linked through the 'transnational party federations'. neposrednog biranja članova Parlamenta EU kao i preko 49 50 participacije pojedinih političkih partija i interesnih grupa u političkim procesima u EU. and like-minded interest groups in different member states club together to lobby the Commission. and the winners of this competition are represented in the Council. radio and television rather than any European media channels. consumer groups and environmentalist groups. to structure political organization and competition in the Parliament. ovo pitanje je isuviše kompleksno za simplificiran odgovor. and the EP. These organizations are formed to promote or protect the interest of their members in the political process. The EP has various powers of legislative consultation. 51EU citizens gain most of their information about EU policies and the EU's governmental processes from national newspapers. are able to circumvent the filtering of EU information by national elites. owe their positions to nomination and support from national party leaders. građani realiziraju preko tzv.Drugi kanal ostvarivanja interesa u okviru političkog sistema EU. 52These institutions produce five types of policy outputs: 1. and usually seek to return to the partypolitical fray.52 6. And. Kroz institucionalni sistem EU kreira se zajednička regulativna politika EU na polju slobodnog protoka dobara. U političkom okruženju u kojem ne postoji ni jedna centralna institucija koja bi se mogla odrediti kao centralna vlada u visoko diversižiciranom i kompleksnom procesu donošenju odluka. the Council working groups. u kojem interaktivno učestvuju brojne supranacionalne i nacionalne institucije. amendment and veto under the EU's legislative procedures. European Commissioners are also partisan politicians: they have spent their careers in national party organizations. This is the same in the EU as in any democratic system. politika ravnomjernog regionalnog razvoja.

2. Akti donijeti u ovoj proceduri direktno se primjenjuju na države-članice i automatski dobijaju višupravnu snagu u odnosu na pravne akte država-članica EU. political and social rights of the citizens of the EU member states. such as environmental and social policies. while the Council pursues exchange rate policy and the coordination and scrutiny of national tax and employment policies. Foreign policies . the Common Foreign and Security Policy. p491. The European Union: How Does it Work?. nije posljedica autothonog jačanja supranacionalnih institucija. common asylum and immigration policies.većina autora slaže je to da je nesporno da EU predstavlja "sistem upravljanja bez države" (governance without statehood).these are aimed at ensuring that the EU acts with a single voice on the world stage. police and judicial cooperation. socioeconomic and regional cohesion policies. Otuda bez obzira na proširenje i jačanje nadležnosti supranacionalnih institucija. Expenditure policies . Macroeconomic policies . Pravno tumačenje i kontrola zakonitosti ovih akata direktno pripada ECJ. services. 53 odnosno "sistem upravljanja bez vlade" (system of governance without a government). and the provisions for 'EU citizenship'. Citizen policies . and defence cooperation. Suprancionalne nadležnosti u okviru EU sa proširenjem na polje ekologije. U procesu donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. intenzivno širenje modela donošenja odluka na supranacionalnom institucionalnom i terotorijalnom nivou EU. where the ECB manages the money supply and interest rate policy. rast institucionalne supranacionalne jurisdikcije dobija i teritorijalnu dimenziju. external economic relations. William Wallace and Mark A. and include trade policies. Oxford University Press. and include cooperation in the field of justice and home affairs. socijalne politike. Pollack (2005). zajedničke valute. sa koncipiranjem zajedničke platforme saradnje između nacionalnih policijskih snaga i nacionalnih pravosudnih sistema država članica. New York. Ovo dualno proširenje supranacionalnog institucionalnog i terirorijalnog suvereniteta. Helen Wallace. U političkom sistemu EU donošenje odluka odvija se na supranacionalnom (transfer moći donošenja odluka sa nacionalnih na supranacionalne institucije).these policies are pursued in Economic and Monetary Union. Međutim. glavnu ulogu ima Komisija EU koja pokreće inicijativu za donošenje određenog akta u kooperativnoj proceduri koja se odvija u interakcijskom odnosu između EP i Vijeća EU. Oxford New York. 54 Međutim. and common competition policies. gdje Vijeće EU donosi odluke putem glasova kvalificirane većine. kao institucija neke supranacionalne vlade koja se pojavljuje na horizntima evropskih integracija. nacionalne vlade država članica ostaju najznačajniji izvor institucionalne supranacionalne suverenosti EU. dobija konstantu permanentnog institucionalng proširenja i rasta moći. and include the Common Agricultural Policy. 3. pl48 32 . 54Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). sa uvođenjem autonomnosti evropske centralne banke (ECB). međunacionalnom (kooperacija između vlada država članica u procesu donošenja odluka) i nacionalnom nivou (kada države-članice zadržavaju proces donošenja odluka pod svojom jurisdikcijom po određenim pitanjima). više je posljedica interesa država-članica EU. which involve the harmonization of many national production standards. Oxford University Press. U procesu donošenja odluka gdje se zahtjeva koordinirana aktivnost državačlanica EU (međunacionalni ili intervladin nivo) Vijeće ministara EU dobija i 53the free movement of goods.these policies involve the transfer of resources through the EU budget from one social group or member state to another. 4. kao i sa uspostavljanjem platforme zajedničke vanjske politike. 5. centralno pitanje ko upravlja EU ostaje i dalje bez jasnog odgovora. and research and development policies.these are rules to extend and protect the economic. Policy-Making in the European Union. capital and persons in the single market. brže i efektnije realiziraju na supranacionalnoj razini nego na nacionalnoj ravni. koje svoje nacionalne interese i jačanje pozicije u odnosima sa trećim zemljama. Ako se ima u vidu stalno proširenje članstva EU. kao što to notificiraju predstavnici neo-institucionalističke teorije.

The increased use of this method encourage us to be somewhat agnostic about how far European integration has transformed or will transform European politics. U ovom procesu kreiranja politike EU.izvršnu i zakonodavnu funkciju. internacionalni i nacionalni segment). dok je uloga Komisije znamo reducirana (u ovoj proceduri Komisija nema pravo pokretanja inicijative donošenja zakonskih akata). Oxford University Press. and between national and EU policies. particularly ones arising from globalization and increasing interdependence between states. u kojoj države članice imaju interes istupati pod imenom EU i sa jedinstvenim stavom na 55"The EU is a sources of networked governance when it employs the coordination method. The point is that. Amsterdamu i Nici. Otuda po pravilu slijedi visok stupanj marginalizacije institucija EU u procesu kreiranja politike i donošenja odluka na međuvladinim konferencijama. These networks act as bridges between natonal.55 U procesu donošenja odluka na nacionalnoj razini. U ovom procesu donošenja odluka pojavljuje se veliki skepticizam o EU kao političkom sistemu. proces odlučivanja u EU ostaje stisnut između zahtjeva država članica da i dalje zadrže visok stupanj moći utjecaja na donošenje odluka na nacionalnoj razini. (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). pl48-150) 56 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). public and private. New York. national and supranational. osnivačkih ugovora. The European Union: How Does it Work?. i njihovog interesa za međusobnom kooperacijom i kompromisom na supranacionalnom nivou. new kinds of policy network are emerging which link together different kinds of actor: administrative and political. Uloga ECJ u kontroli zakonitosti ovih akata je također reducirana. s jedne strane. što je uvjetovano procesom globalizacije. Uloga EP je također reducirana samo na pravo biti konsoltiran od strane Vijeća ministara EU. EU. On this reading. pl50) . kada su izvršene značajne promjene tzv. samo države mogu da odluče da li će i kada prihvatiti međunarodne norme. and international institutions. kao što su bile konferencije Mastrihtu. Ovo njihovo izvorno pravo proističe iz moći koja je verificirana kroz neposredne izbore vlada država članica.56 U kontekstu kompleksnosti odnosa između ova tri segmenta donošenja odluka (supranacionalni. Oxford University Press. arguably. New York. Samo države posjeduju legitimnu moć mijenjanja i ratificiranja ugovora. Vijeće ministara EU odlučuje na principu jednoglasnosti. države članice monopoliziraju svoju ulogu i to kako u određivanju politike tako i u procesu donošenja odluka. The European Union: How Does it Work?. and policies made at each of these levels". there exists no inexorable trend to more and mored supranational governance. But national and EU policy processes and institutions remain formally distinc from one another (if they are very much linked in practice. s druge strane. To be sure. the EU's policy process reflects underlying changes in political and economic relationship across Europe.

Nevertheless. governments. This new method sought to explain political outcomes as a result of the interests. Naspram ne-funkcionalista. korporacije i političke partije) koji u cilju realizacije svojih ekonomskih i poslovnih interesa inkliniraju integracijama na supranacionalnom evropskom nivou. odnosno sa jednim glasom u međunarodnoj areni. when people like Woodrow Wilson. to be replaced by mid-level explanations of cross-systemic political processes. In both cases.58 Neo-funkcionalistička teorija posmatra evropske integracije kao procese koji su usmjereni ka specifičnim ciljevima čime se stvara novo okruženje u kojem se postavljeni ciljevi mogu ostvariti samo poduzimanjem daljih aktivnosti. Lord Bryce and Max Weber first developed tools and categories to analyse political institutions. West European ■ Politics. However. 58 European integration was creating a new 'polity' (for example Lindberg and Scheingold. a 'behavioural revolution' replaced this focus on the structural features of politics with 'methodological individualism' (Almond. političkih partija i političkog odlučivanja. drugi ćefokusirati političke procese koji zauzmaju centralno mjesto u kreiranju političkog sistema. Knut Wicksel. However. 17(1). Jean Monnet Working Papers in Comparative and International Politics) 34 . In the neofunctionalist outlook. decision-making rules. Robert Michels. U procesu evropske integracije neo-funkcionalisti polaze od koncepta društvenog interesa ne-državnih faktora (kao što su razna poslovna udruženja. In the interwar period. birača. politics and policy-making. which tend to lack expertise and are remote from the central decision-making. za neofunkcionaliste. Glavna vukuća sila u ovom procesu.jedinstvenom tržištu. representative assemblies are supposed to deal with at least some areas of people's everyday life and to establish control over crucial sectors of governments more effectively than old-style national parliaments. političkih partija i interesnih grupa. Tako dok će jedni slijediti klasični koncept institucija političkog sistema. (Donatella M. the 1980s and 1990s have seen a return to institutions: under the label of 'new institutionalism'. politics and policy-making in all political systems. The Study of the European Community: The challenge to comparative politics. In addition. they may seek access to political processes operating beyond the national level. an underlying argument in this book is that much can be learned if we simply apply these cross-systemic theories to the EU. Ono što je značajno napomenuti kada je riječ o političkom sistemu EU to je. Thankfully. Ono što se pojavljuje kao jedna od bitnih razlika u determiniranju političkog sistema EU je metodološke prirode. voters. političke institucije dobijaju znatno veću ulogu u kreiranju politike na nivou EU nego što to imaju na nacionalnom nivou. the leaders of political groups support policies enhancing integration not out of general principles or ideologies. međunacionalni i nacionalni nivo). Tensions occur to transnationalize these groups. This is a very different project to much theorizing about the EU. while MEPs' loyalties may not change fundamentally. . da imajući u vidu trodimenzionalnost donošenja odluka u EU (supranacionalni. 1970). neorealistička škola ističe u prvi plan interese i aktivnosti država članica EU. U kontekstu ovog razumjevanja evropskih integracija. the 'grand theories' of the political system died in the 1960s. koji je prvenstveno fokusiran na konceptu vlade. political parties and interest groups) rather than as a result of the power of institutions and political structures (such as constitutions.1994). few contemporary theorists try to set out a systematic conceptual framework for linking the study of the EU political system to the study of government. their perception of their political group and the European Parliament does in view of the fact that these institutions gradually become the most important source of benefits. Viola. 1-30. trgovačke asocijacije. such as bureaucracies.57 Većina teoretičara priznaje da se kroz integracione procese u EU kreira jedan novi koncept političkog sistem. nije država već ne-državni akteri. The modern discipline dates from the end of the nineteenth century. these 'integration theories' are the intellectual precursors of any theory of EU politics (Simon Hix. and gradually a new political outlook emerges to support such changes. The conceptual framework in this book is not the same as a single theoretical approach that explains everything about the EU. 1996).bureaucrats.. and social norms). parliaments and political parties. 59 According to neofunctionalists. institutions and outcomes: the basics of modern political science Political science is the systematic study of the processes of government. gdje pretežno dominira uloga interesa elita. but on the basis of advantages perceived in specific situations.59. 57 Actors. brokratije. motives and actions of political actors (such as elites. što ih sve više gura bliže ka suprancionalnim institucijama kako bi bile u mogućnosti efektnije realizirati svoje interese. As discussed. which has tended to seek 'grand theories' of European integration rather than mid-level propositions about specific elements of the EU policy process.

however. that outcomes are controlled by the supranational . In the second stage. sa čimedezintegracioni procesi unutar EU predstavljaju uvjek latentnu opasnost po opstanak i dalji razvoj zajednice. states are treated as unitary actors and the supranational institutions have a limited impact on final outcomes. and. contest). the EU governments remain the primary actors in the political system of the EU. Journal of Common Market Studies 37 (1): 59-85. Influence. it is not possible for even liberal democracies to transcend anarchy". 1 (Summer 1990). Back to Future: Instability in Europe After the Cold War. and that inter-state bargaining can lead to positive-sum rather than simple zero-sum outcomes. EU policies are 'supplied' by intergovernmental bargains such as Treaty reforms and budgetary agreements. that states preferences vary across different issue areas (so a member state can be in favour of EU intervention in one policy area but opposed in another). these actors have economic interests and compete for these interests to be promoted by national governments in EU decision-making. Ovaj teoretski koncept akcent stavlja radije na ekonomske nego na geopolitičke interese država članica. što pojačava interes svake države-članice EU obezbijediti uvjete sopstvenog preživljavanja. However. Za razliku od prethodnih klasičnih pristupa ovaj teoretski pravac u fokus svoje analize stavlja dvostepenost u procesu odlučivanja u EU. which is tantamount to saying that each has an incentive to consider aggression against the other to forestall future trouble. 5 8 Mada se u okviru ovog teoretskog pravca razvijaju različiti pristupi određenju prirode odlučivanja u sistemu EU za njih je zajedničko shvatanje da je EU kompleksan politički sistem sa brojnim promjenljivim interesima država članica sa njihovim limitiranim utjecajem na suprancaionalne institucije EU (Komisija. p50) 61Moravcsik. U ovom kontekstu svaka država članica EU preferira ka sopstvenoj sigurnosti radije nego sigurnosti zajednice. 15. that state preferences are not fixed (because different groups can win the domestic political . Liberal démocraties must therefore worry about relative power among themselves. Kako je nacionalni preferencijalni poredak država članica fleksibilan sistem. Vijeće ministara . Mearsheimer. Nevertheless.61 U prvom stepenu donošenja odluka u EU pažnja je fokusirana na zahtjeve koji dolaze od ekonomskih i socijalnh aktera iz država članica prema EU. as in neo-functionalism and the liberal theory of IR. koji bivaju promovirani preko nacionalnih vlada u procesu odlučivanja na nivou EU.glavni cilj vlada zemalja članica je obezbijediti nacionalnu sigurnost i nacionalni suverenitet. Vol. što sugerira da je u procesu integracije apostrof stavljen na nacionalni interes. International Security. Lamentably.62 60"The possibility always exists that a democracy will revert to an authoritarian state. Ono što bi moglo biti karakteristično za ova tri razlčita pristupa definiranju procesa odlučivanja u EU je to da sva tri gledišta u određenju političkog sistema EU koriste metode opće teorije političkih nauka i političkih sistema u objašnjenju različitih aspekata stvaranja specifičnog političkog sistema EU. each of which is grounded in one of the classic integration theories. As in intergovernmentalism. Evropski sud pravde) ko^e imaju značajan nezavisan utjecaj na rezultate institucionalnog odlučivanja u EU. and institutional reforms as well as day-to-day policy" "Sometimes these models result in predictions similar to the liberal-intergovernmantalist view: for example. Institutions'. U drugoj fazi odlučivanja fokus je stavljen na proces pregovaranja između vlada država-članica EU u procesu reforme ugovornog sistema i sporazuma o budžetu EU. no. "Liberal-intergovernmentalism divides the EU decision process into two stages. Moravcsik argues that state preferences are driven by economic rather than geopolitical interests.60 U novije vrijeme pojavljuje se novi teoretski pristup sagledavanju prirode integracije EU. Kalypso (1999) 'Explaining the Treaty of Amsterdam: Interests. in this interpretation. In the first stage there is a 'demand' for EU policies from domestic economic and social actors. (John J. In contrast to the classic realist theory of IR. that there are few short-term unintended consequences when the member state 62governments must decide by unanimity and have perfect information about each others' preferences and the preferences of the EU institutions (as in the reform of the EU Treaties in the Intergovernmental Conferences in the 1990s). Andrew & Nicolaïdis. rational choice institutionalist models can also produce explanations similar to the supranational governance view: for example. This threat of backsliding means that one democratic state can never be sure that another democratic state will not change its stripes and turn on it sometime in the future. pregovaranje među državama vodi radije ka pozitivnom (positive-sum outcomes') nego ka negativnom isključujućem (zero-sum outcomes) odnosu između njih.

as it is in a many areas of social science. For example. with the permanent process of institutional reform. This may seem a rather arcane debate. and seems good at predicting outcomes where rules are fixed and information is complete. Onošto je karakteristično za distribuciju kapaciteta odlučivanja u okviru evropskih integracionih procesa je to da se alokacija moći u monetarnoj politici. the opposite is in fact the case. dok se distribucija odlučivanja po pitanju unutarnje i vanjske politike. whereas economic liberals prefer strong checks and balances on the exercise of these policies by the central government. under all constitutional designs. For example.U procesu određenja prirode integracionih procesa veoma značajno mjesto pripada pitanju distribucije političkih kapaciteta u političkom sistemu EU. politici jedinstvenog tržišta.64 6. socialists usually prefer regulatory and fiscal policies to be centralised (to allow for income redistribution and.5. odbrane i bezbjednosti predominantno zadržava na državnom nivou. this theory seems less able to explain the more complex environment of day-to-day politics in the EU. are best dealt with at the centre." "For example.63 Specifičnosti političkog sistema EU čine da se ova distribucija političkih kapaciteta pojavljuje kao rezultat pravne i političke nagodbe između aktera sa različitim političkim ciljevima i pozicijama u okviru integracionih procesa. the division of competences is never completely fixed. where competences are divided along functional rather than jurisdictional lines -with different roles for the centre and states within each policy area (such as setting the broad 64policy goals by the centre and the policy details by the states) . Hence. As a result. the states are more protected against 'drift' to the centre." 36 . some constitutional allocations of competence are more rigid than others. despite the widely held perception that the EU is a 'moving target'. Nevertheless. Unfortunately. shared competences between the EU and the member states (mainly for the regulation of the market). and from these assumptions produces a rather persuasive explanation of the major 'history making' bargains. the draft Constitution proposed by the Convention would set up a 'catalogue of competences' which would further constitutionalist the settlement: with a separation between exclusive competences of the EU (for the establishment the market). and foreign policies). this approach tries to understand precisely under what conditions these two opposing outcomes are likely to occur. central value allocation). interior affairs. such as basic social and civil rights. dok su drugi distribuirani na državnom nivou drzava/članica. Alternatively. the abolition of internal trade barriers can only be tackled at the centre of an internal market is to be created. Policies where preferences are homogeneous across citizens in different localities. and exclusive competences of the member states (in most areas of taxation and expenditure). U razmatranju ovog pitanja potrebno je imati u vidu da su jedni kapaciteti političke moći odlučivanja distribuirani na nivou odgovarajućih supranacionalnih institucija. with some minor amendments in the Maastricht Treaty. the power of the different theories can only be judged where they produce clearly identifiable and opposing sets of predictions about the same empirical phenomenon. sa osnovnim ciljem da se proizvede najbolji mogući rezultat po pitanju koje se reguliše. While the supranational-governance approach uses a more complex set of assumptions and seems more able to explain a broader set of policy outcomes from the EU system and the long-term trajectory of the EU." 63"For example. In other words. The subsequent reforms (in the Amsterdam and Nice Treaties and even in the draft Constitution agreed by the Convention on the Future of Europe and the 2003 Intergovernmental Conference) have not altered the settlement substantially. and there is independent judicial review of competence disputes." "For example. this is rare in EU politics. The rational choice-institutionalist approach also aims for parsimony over extensiveness: with some simple assumptions applied to a limited set of empirical cases. But. rather than seeing EU politics as either controlled by the governments or the EU institutions. where the competences of the centre and the states is clearly specified.there are less constraints on the expansion of central authority. kao i u vanjskoj tržišnoj politici sa trećim zemljama odvija predominantno na nivou EU. could perhaps be dealt with at the centre. Policies where state decisions could have a negative impact on a neighbouring state (an 'externality'). Od teritorijalnog ka institucionalnom suverenitetu institutions rather than the member states when agenda-setting is in the hands of the Commission. 'coordination competences' (covering macro-economic policies. In addition. such as environmental standards or product standards. and the long-term tend in all multi-level political systems has been policy centralization" "This settlement was already established by the Single European Act. the liberalintergovernmental theory uses some simple assumptions. Parliament or Court or when there is incomplete information in the policy process.

kao instrumenta teritorijalne integracije. u novije vrijeme ovaj aspekt pomjeranja fokusa evropskih integracija dobija jednu novu dimenziju koja se sve više manifestira u pomjeranju fokusa opservacije sa birokracije nacionalne države ka interesnim grupama. fokus znanstvenog interese prvenstveno je bio lociran na interese država sa težnjom uspostavljanja dominacij e nad evropskim kontinentom kao j edinstvenom ekonomskom. London: Sage these founds can account fora as much as ten per 1996 regional development. više od 80% svih pravnih propisa i pravila kojima se regulira proizvodnja. vol. radije kroz zajedničkeinteresne i političke programe nego kroz sopstvene nacionalno-državne institucije. Za razliku od prethnodnih nastojanja integriranja Evrope. Kao i u prošlosti. distribucija i razmjena dobara i usluga. But. the cost regional funds may be small compared to the sum of national expidenture on 66G.65 Ti zajednički nadnacionalni interesi najčešće se susreću u području tržišne regulacije. as with most welfare expidenture programmes. Basically. Similarly. Why the the cost of CAP t to individual consumers and taxpayers may be less than &5 per week. Kroz analizu izgradnje zajedničkih institucija i djelovanja nacionalnih interesnih grupa. the everagefor European Studies Working Papers Series 52. Goetz and Simon Hix . Whereas European Community Strengthens the State: International Cooperation and 65Andrew Moravscik. 1994 EU pursue. p5. the cost of EU redistributional policies are diffuse (shared between all European texpayers). whereas the benefits are concentrated (on farmers. kapitala i rada. Center European farmer receives a considerable proportion of University.27 % od ukupnog društvenog proizvoda (Gross Domestic Product -GDP) država članica. European Integration and National Political Systems.66 Imajući u vidu da se većina značajnijh regulativnih pravila na evropskom nivou donosi kvalificiranom većinom. pa sve do psiholoških i scioloških znanosti. Marks et al. West European Politics.Proces evropske integracije našao seje u fokusu mnogih znanstvenih disciplina počev od političkih. sa čime transfer ovih odluka u nacionalne sisteme država članica ima više šansi biti implementiran na razini država članica EU. or European-level NGOs» (Klaus H. fiskalnih i fizičkih barijera slobodnom kretanju dobara. tako i u sadašnjim vremenima. 4. Tako na pimjer u zajedničkoj agrarnoj politici (Common Agricultural Policy CAP) i u ekonomskoj i monetarnoj uniji (EMU). političkih partija i elita koje nastoje realizirati svoje interese na supranacionalnom nivou. evropskih supranacionalnih institucija i subnacionalnih subjekata kao što su interesne i političke grupe koje svoj identitet radije vezuju za kompleks zajedničkih interesa koji se efektnije realiziraju na nadnacionalnoj nego na nacionalnoj ravni. 3. no. for the beneficiary regions. čemu obično prethodi dug period dogovaranja i usaglašavanja interesa participanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. mada budžet EU može u određenim slučajevima imati veoma značajan indirektni redistibucioni utjecaj na države-člance. pravnih. Harvardhis annual income from Domestic Politics. scientists. donose se na nadnacionalnoj evropskoj ravni kroz procese harmonizacije nacionalnih standarda i kroz transformaciju legislative EU u nacionalne pravne sisteme država članca. . Također. današnji fokus integracionih evropskih procesa pomjeren je sa vojnog aspekta dominacije ka institucionalnom aspektu integracije kroz izgradnju zajedničkih institucija kao instrumenta realizacije ekonomske. regulacije rada i privatizacije. odluke EU se mogu posmatrati više kao rezultat sinkroniziranih interesa državaclanica EU nego kao nezavisne odluke suverenih supranacionalnih institucija. geografskom i političkom prostoru. koja su se prvenstveno oslanjala na posjedovanje dominirajuće vojne sile. političkim partijama i elitama čiji se interesi po pravilu ne identificiraju uvijek sa interesima nacionalnih državnih birokracija. moneternei komercijalne moći i ostvarivanja interesa država članica na evropskom nivou. usluga. October 2000. neki teoretičari stižu do određenja EU kao specifičnog političkog sistema kao triangularnog odnosa između nacionalnih država članica EU. Governance in the EU. ekonomskih. institucije EU nemaju neku izrazitu moć materijalnog utjecaja. Kroz eliminaciju tehničkih. cent of annual GDP. Sa budžetom od 1. tehnološke. EU ima moćni utjecaj na «This is particularly the case in the area of the Commn Agricultular Policy (CAP) which consumes over 50% of the EU budget. backward regions.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful