4. EVROPSKE INTEGRACIJE: MODIFIKACIJA GLOBALIZACIJE I NOVI DEMOKRATSKI IZAZOVI 4.1.

Uvodne napomene
Integraciju EU, dakako i razmatranje političkog sistema EU, nemoguće je promatrati i analizirati mimo općeg procesa globalizacije, koji se danas najčešće povezuje sa procesima tehnološkog razvoja i post-industrijske revolucije, koji se odvijaju prije svega u visokorazvijenim industrijaliziranim zemljama, sa moćnim utjecajima na ekonomsku, političku, kulturnu i pravnu tmasformaciju suvremene međunarodne zajednice. U ovim razmatranjima veoma je značajno istaći specifike evropskih integracija u odnosu na opći proces globalizacije, koji temeljem odredjuje proces evropskih integracija koje se samo pojavljuju kao regionalni aspekt globalnh integracionih procesa ali sa svim svojim specifičnostima, što i čini najvećim dijelom temetiku ovog rukopisa. Polovinom 1980s vladajuće elite u zemljama trećeg svijeta prihvataju doktrinu neoliberalnog razvoja, sa čime će redistributivni ekonomski programi bili zamjenjeni sa liberalizacijom i privatizacijom pod nadzorom Međunarodnog monetarnog fonda (International Monetary Fund -IMF). Javna potrošnja za obrazovanje, zdravstvenu zaštitu, socijalnu zaštitu stanovništva,... u ovim zemljama, dramatično je smanjena, što je znatno pomjerilo na marginu socijalnu ulogu države (welfare state) što će dovesti do eliminacije kolektivnih aspiracija zemalja u razvoju za konceptom zajedničkog razvoja zemalja tzv. Trećeg svijeta , koje sve više gube kolektivni politički identitet. Vladajuće elite u ovim zemljama rapidno napuštaju zajedničke kolektivne ciljeve nerazvijenih zemalja, okrećući se sve više ka saradnji sa stranim investitorima, međunarodnim institucijama i međunarodnim bankama.1 Traži se njihov novi politički identitet u pluralističkom institucionalizmu i demokraciji. Kako proces globalizacije stubokom mijenja globalnu ekonomsku i političku strukturu to nužno zahtjeva i nova pravna pravila i političke standarde, što duboko zadire u kulturni, vjerski i tradicionalni sistem vrijednosti svih naroda i država kreirajući nove kulturne i moralne standarde koji u povratnom utjecaju snažno modificiraju politički i pravni sustav država, dakako i EU. Fascinantni ekonomski i znanstveni utjecaj globalizacije, na kreiranje novih globalnih političkih, kulturnih i moralnih standarda, kao i globalnih pravnih pravila nije mogao proći bez snažnog utjecaja na procese ekonomske, političke i institucionalne integracije EU. Povezanost nauke, tehnologije, industrijskog i ekonomskog razvoja sa ekonomskim i političkim integracijama čini jedinstven kompaktan ekonomsko-socijalni proces koji danas čini EU ne samo političkim i pravnim fenomenom, već isto tako čini je jednim novim civilizacijskim i kulturnim konglomeratom koji pokazuje izvanredne sposobnosti fleksibilne unutarnje transformacije i fantastične mogućnosti institucionalnog preživljavanja, koji stalno vibrira na liniji između unutarnje institucionalne integracije i unutarnje političke dezintegracije.

1 Haris N., The End of the Third World, Harmondsworth, Pinguin 1987. 242
1

Taj novi ekonomski i politički organizam koji nastaje na novim oblicima pravne i institucionalne integracije, apsorbira brojne tekovine političkih i pravnih sistema naroda i država koji čine EU danas, regenerirajući na taj način bogatu zaostavštinu kultura i tradicija velikih civilizacija, čiji su sastavni dio bile države članice EU, ili koji su jednostavno samo kroz historiju bile u doticaju sa njima, sto EU čini otvorenom i demokratskom zajednicom, što i čini jedan od fundamentalnih preduvjeta njene sposobnosti za neprekidno samoregeneriranje.

4.2. Socijalne i političke vibracije evropskih integracija
Međutim, EU kao jedan od gravitacionh centara procesa globalizacije susreće se sa novim problemima i izazovima koji proističu iz sve vidljivijeg i sve šireg gapa između razvijenih i nerazvijenih, kao jednom od najvidljivijih posljedica globalizacije. Ovi problemi koji su prvenstveno posljedica nasljeđene prošlosti i neproporcionalne distribucije beneficija u procesu globalizacije, čine EU kao političku zajednicu unutar podjeljenom linijama koje diskretno distanciraju bogate od siromašnih, obrazovane od neobrazovanih, elite od marginaliziranih, obojene od bijelih, što unutarnje socijalne i političke okvire EU čini sve napregnutijim. Mada linije dioba između siromašnih i bogatih, elita i marginaliziranih, obrazovanih i neobrazovanih, obojenih i bijelih, što sve više dobija naznake nove unutarnje socijalne i političke stratifikacije u EU, nužno ne slijede međudržavna odnosno međunacionalna razgraničenja između država članica EU, ipak se u EU sve jasnije iscrtavaju linije unutarnjih podjela na bogatu i siromašnu EU, koje slijede unutarnju zakonistost socijalnih stratifikacija u procesu globalizacije,2 Prijemom novih država-članica u EU iz istočne Evrope3 stanovništvo EU je povećano za više od 100 miliona što je svakako imalo ogromnog utjecaja na promjenu socijalne, ekonomske i političke strukture EU. Imajući u vidu da su sve novoprimijene članice EU, prije ulaska u EU imale daleko niži standard življenja od prosječnog standarda EU 15-petnaestorice,4 ovaj socijalni gap zasigurno će obiti jedan od najtežih izazova i brana za realizaciju koncepta jedinstvenog socijalnog i političkog prostora i unutarnje socijalne kohezije EU. Čak kada bi stopa rasta u novoprimljenima zemljama članicama zadržala sadašnji brzi tempo rasta od 2% u odnosu na razvijene zemlje članice EU, siromaštvo u ovim zemljama u narednih 10 godina bilo bi još uvijek tri puta više nego u zemljama EU 15-storice.

2Recent Eurobarometer data show that Europeans see poverty as a widespread problem. Across the EU,
citizens feel that around 1 in 3 people (29%) in their area live in poverty and that 1 in 10 suffers extreme poverty. In all Member States, part of the population is subject to exclusion and deprivation, often facing limited access to basic services. 19% of children are at risk of poverty across the EU and 1 in 10 live in households where nobody works. Solidarity is a hallmark of the European Union. It is an intrinsic goal of European models of society and welfare that people should not be prevented from benefiting from and contributing to economic and social progress. Budding a more inclusive Europe is vital to achieving the European Union's goals of sustained economic growth, more and better jobs and greater social cohesion. The European process for social protection and social inclusion supports Member States in their drive for greater social cohesion in Europe through an open method of coordination. And over the period 2007-2013 some € 75 billion will be distributed from the European Social Fund to Member States and regions. The 2010 European Year will coincide with the conclusion of the EU's ten year strategy for growth and jobs. The actions undertaken during this European Year will reaffirm the initial political commitment of the EU at the start of the Lisbon strategy, in 2000, to making "a decisive impact on the eradication of poverty" by 2010. The European Year also launches a process that had been announced in the Social Agenda 2005-2010

3(Bugarska, Kipar, Češka, Estonija, Mađarska, Latvija, Litvanija. Malta, Poljska, Rumunija, Slovačka,
Slovenija (Bulgaria, Cyprus, Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Malta, Poland, Romania, Slovakia, Slovenia)

4Prije ulaska u EU Poljska je imala bruto-nacionalni proizvod (BNP) po glavi stanovnika 50% niži od
peosječnog BNP EU. BNP per capita u Bugarskoj, Latviji, Litviji i Rumuniji bio je niži za

2

Velike socijalne promjene koje nastaju sa proširenjem EU mogle bi imati velike političke konsekvence na dalji proces evropskih integracija. Ovo posebno ako se ima u vidu daje u Zajednici 15-orice samo 5% zaposlenih radilo je u poljoprivredi. Sa proširenjem EU taj procenat u nekim novim članicama EU kreće se između 19% (u Rumuniji) pa sve od 43% (u Poljskoj), što će imati velikog utjecaja na novu politiku Zajedničkog poljoprivrednog programa (Common Agricultural Programm CAP) EU, što bi opet moglo izazvati velike probleme za farmere u Francuskoj, Njemačkoj i Velikoj Britaniji, a otuda i političku tenziju između ovih zemalja i novoprimljenih članica EU. Otuda će budućnost evropskih integracija biti sve više praćena ne samo sa velikim socijalnim tenzijama već isto tako i sa političkim nesuglasnicama koje mogu imati veoma ozbiljne posljedice po dalji razvoj EU. Ova nova globalna i regionalna socijalna stratifikacija sve više u prvi plan postavlja novo pitanje: pitanje kulturnog i civilizacijskog identiteta EU, što danas izrasta u određujuće pitanje budućnosti evropskih integracija. Dramatične unutarnje socijalne podjele prijete više nego ikad do sada da zaustave ili čak razore evropske integracione procese. Sve izraženiji proces marginalizacije širokih socijalnih slojeva, nezaposlenost i bezperspektivnost marginaliziranih, posebno velikog broja imaigranata, kako iz zemalja Istočne Evrope koje su postale članice EU, tako i iz zemalja Magreba, Azije i Afrike, odakle tradicionalno dolazi veliki broj ekonomskih imigranata, dramatično prijeti reinkarnacijom nacionalizma, vjerske i rasne netrpeljivosti, što može imati pogubne posljedice na evropske ekonomske, političke i institucionalne integracije.5 Ostaje otvoreno pitanje kolikoće strukturalni fondovi EU biti u mogućnosti pomoći najsiromašnijim članicama EU, te da li će negativan trend redistribucije društvenog bogatstva dobiti novi pravac u EU. Prijeti li i EU novi globalni konflikt između „kulture dominacije i arogancije" i „kulture marginalizacije i straha" ostaje otvorenim pitanjem.4'8 Redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU između društvenih slojeva danas predstavlja određujući značaj za budućnost EU. Odgovarajući oblik redistribucije društvenog bogatstva u okviru EU mogao bi biti odlučujući faktor za bržu, dublju i efektniju političku, ekonomsku, socijalnu i institucionalnu integraciju EU. Istovremeno ovaj proces bi mogao imati moćan utjecaj na proces globalne redistribucije bogatstva sa čime bi se efektno utjecalo na dramatičnu tenziju između siromašnih i bogatih koja prijeti novim globalnim konfliktom sa kataklizmičnim posljedicama. Socijalna sigurnost danas predstavlja temeljnu odrednicu daljih evropskih integracionih procesa. Otuda politika socijalne integracije EU danas čini glavni i određujući fokus daljeg razvoja EU kao globalnog faktora novog svjetskog poretka.

525% od BNP Članica EU, dok BNP per capita u Sloveniji i Cipru bio nešto viši, ali daleko ispod prosjeka
BNP članica EU. U novoprimljenim Članicama EU skoro 1/3 stnovništva živi na liniji siromaštva (koja se određuje u visini 50% od životnog standarda EU), dok samo u Bugarskoj preko 70% stanovništva ima standard ispod te linije. (David Piachaud, BBC News World Edition, March 29,2002, 20:04 GMT) The 2005 civil unrest in France of October and November was a series of riots and violent clashes, involving mainly the burning of cars and public buildings at night starting on October 27, 2005 in Clichy-sous-Bois. Events spread to poor housing projects (the cites HLM) in various parts of France. A state of emergency was declared on November 8, 2005. It was extended for three months on 16 November by the Parliament. The biggest riots since the May 1968 unrest were triggered by the accidental death of two teenagers, Zyed Benna and Bouna Traore, in Clichy-sous-Bois, a working-class commune in the eastern suburbs of Paris, who were chased by the police and tried to hide from the police in a power substation where they were electrocuted. On 16 November, the French parliament approved a three-month extension of the state of emergency (which ended on the 4 January 2006) aimed al curbing riots by urban youths. The Senate passed the extension - a day after a similar vote in the lower house. The laws allow local authorities to

vaštite standarda potrošača. već kao regionalna integrirana zajednica. The roots of the turmoil are still firmly in place. u sva tri navedena segmenta integracije EU sučeljavaju se interesi svih paricipanta koji učestvuju u kreiranju evropskog integracionog prostora. U trećem segmentu integracije EU nalazi se kreiranje politike koja se prvenstveno odnosi na koncipiranje EU kao političke zajednice. but eventually an effective legal order.there is the growth of such a supranational polity. uvesti sistem protekcionizma u cilju zaštite unutarnjeg tržišta. Modeli integracije EU Politiku integracije EU nužno je sagledavati u tri segmenta. Noting the signs of the French unrest throughout Europe. što se prije svega odnosi na pravnu regulaciju ekonomske liberalizacije. pp590) 7". države članice EU zadržale su mogućnost sopstvenog utjecaja na proces donošenja odluka EU. Belgium and Germany. and a political community have been established. tržišne i komercijalne politike i konkurencije. i iznad svega krajnje fluidnim i neodređenim. Međutim. it does not necessarily mean that the crisis is over. Prvi segment politike integracije EU široko je formuliran i biva kreiran na supranacionalnom nivou u okviru institucija EU i prvenstveno se odnosi na globalnu politiku regulacione integracije EU.6 Posebno je značajno to da u procesima integracije EU države članice EU umnogome uspjevaju modificirati transformaciju sopstvene suverenosti uspjevajući pri tom zadržati kredibilitet svoga utjecaja u procesima ekonomske i političke integracije EU. politički senzibilnim. The Globalization of World Politics. conduct house-to-house searches and ban public gatherings. 7 Djelujući kroz supranacionalne institucije i preko jedinstvenog evropskog tržišta. to get the USA to drop its increased steel tariffs.Međutim.. making use of the World Trade Organization's (WTO) dispute-settlement process". te tako zaštititi sopstveni ekonomski interes i interes sopstvenog stanovništva. prvenstveno MNCs iz USA. sa svim pratećim konsekvencama koje su gore navedene. čto je imalo velikog utjecaja na kreiranje režima međunarodne trgovine. što im daje daleko veću pregovaračku moć. 4. zajednički vanjski poslovi i sigurnost) sto se nalazi u direktnoj nadležnosti Vijeća ministara EU. Ova se politika kreira prvenstveno kroz kooperaciju između institucija EU i vlada država članica EU. many experts concluded that even though the violence has ended. U multilateralnim pregovorima sa trećim zemljama. U drugom segmentu prvenstveno se kreira politika korektivne integracije koja se odnosi na korekciju utjecaja tržišta kako bi se limitirale nejednakosti između regija ili privrednih grana na zajedničkom tržišnom prostoru. države članice EU ne suočavaju se direktno i pojedinačno sa velikim MNCs na svjetskim tržištima. Oxford University Press. je specifičnost integracije EU. and the Senate by 202-125. obezbjediti visok stupanj zdravstvene i ekološke zaštite. The lower house passed them by a 346-148 majority. "A 'success story' in this respect has been the EU's ability. a system of political rights and duties.3. (pravosuđe. Zahvajujući integraciji EU. which means it is altogether possible that the situation could occur again in the future. Instances of mass unrest were also recorded in Denmark. U procesima evropskih integracija prije svega susreću se interesi država članica EU. Indeed . Both states and firms are now subject to rules and regulations that go much further than anything that is available at the global scale. te kako bi se obezbjedio viši stupanj socijalne i ekonomske kohezivnosti. koje se mogu smatrati glavnim sudionicima evropskih 6impose curfews. Its development my have been led by the market. odnosno država članica EU. ono što čini EU različitom od procesa globalne integracije. koja ima veliku ulogu u zaštiti EU od negativnih posljedica globalizacije. što ovaj proces čini izuzetno kompleksnim. zemlje članice EU bile su u mogućnosti restriktirati djelovanje stranih MNCs. in 2004. (John Baylis and Steve Smith (2005). global environmental and social regulation receives much impetus from the political consensus among 4 .

It thus comes as no surprise that the EU policy process has differentiated outcomes. Posebno one oblasti koje direktno pogađaju socijalni status građana (tako npr. and international policy 9making all intersect.Tako direktne kompentencije EU su kreirane na znatno užem polju jurisdikcije od jurisdikcije nacionalnih država članica. sve intenzivnijoj kooperaciji između nacionalnih i supranacionalnih institucija. što opet supranacionalne institucije EU čine manje efikasnim u procesu integracije EU. pp588-590)sa globalnim institucijama i njihovim birokratskim 8"Thus. Bez obzira na svu institucionalnu i funkcionalnu povezanost između država članica EU i institucija EU. u slučaju legislature donijete na nivou EU procedura primjene je kompleksna i traje dug period. (John Baylis and Steve Smith (2005). supranational. The . ostaje relativno mali u odnosu na nacionalne budžete država članica. Budžet EU.8 Većina autora u razmatranju politike integracije EU prave distinkciju između politike integracije EU na segmente koje se kristaliziraju na nivou EU i na one koje ostaju u nadležnosti nacionalnih vlada država članica. Između ovih participanata uspostavljaju se brojni institucionalni odnosi i odvijaju se brojni interaktivni kontakti koji mogu značajno utjecati na sadržinu donijetih odluka. sa čime je umnogome restriktirana moć djelovanja EU na polju supranacionalne integracije. kreiranja i izvršenja odluka.6 milijardi EURA. ističe se velika razlika u efikasnosti implementacije donijete legislature na suprancionalnom i nacionalnom nivou. Uz to veliki značaj imaju privatnih interesi poduzeća. ponzioni sistemi. Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). in Europe and Beyond. kao i interesi glavnih institucije EU (Komisija EU. i to prije svega po pitanju kreiranja budžeta. Still. the EU is a crossroads where subnational. Brussels is an important political capital primarily because of its links to the other political capitals. national. socijalna zaštita i si. zdravstvena zaštita. zbog odsustva direktnog oporezivanja na nivou Zajednice.9 S druge strane. Vijeće Evrope. koji značajno utiču na kreiranje političkih i ekonomskih odnosa unutar evropskih integracionih procesa. Oxford University Press. The Globalization of World Politics. što umnogome umanjuje značaj integrativne moći institucija EU. brojni nacionalni funkcioneri država članica istovremeno su i funkcioneri brojnih institucija u EU. nastojeći proširiti svoj nacionalni utjecaj na globalne procese.integracija. since most of what is decided in Brussels is implemented or enforced actors who are only marginally connected to the EU policy process. kao i Evropska Centralna Banka). s jedne strane." (Elizabeth Bomberg and Aleksander 10Stubb (2003). Nacionalni stranački lideri postaju istovremeno i članovi Parlamenta EU. edukacija. pomoć siromašnim. Francuske 266. kao i pojedinaca. što sve ima za posljedicu umanjenja efikasnosti legislatome moći EU. Ovaj proces nacionalne i supranacionalne birokratske sublimacije proširuje svoj utjecaj van EU kroz odnose strukturama. Oxford University Press. Oni po pravilu svoju funkciju u EU doživljavaju kao proširenje svoje funkcije koju obavljaju u svojoj nacionalnoj državi. što vodi sve intenzivnijoj suradnji između nacionalnih i supranacionalne birokratije. Some never participate at all. Parlament EU. pl39) Budžet EU u 2002 godini iznosio je 98. a Italije čak 389 miljardi Eura. te po pitanju kompentencije u oblasti jurisdikcije. and not because it simply dictates policies which actors elsewhere must obay. i. Također distinkcija između politike EU i politike država članica pravi se i u oblasti jurisdikcije. velikih lobi grupa. Tako npr. zatvorska administracija. dok je budžet federalne vlade Njemačke iznosio 250 milijardi EURA. with significiant variations between countries. Dok se legislature na nacionalnom nivou država članica primjenjuje direktno. ovi autori smatraju da između integracije na supranacionalnom (EU) i nacionalnom nivou (države-članice EU) postoje znatne distinkcije. Sud Pravde. politika pobačaja. Vijeće ministara EU. The European Union: How Does it Work?. urbana regeneracija.)10 the EU member states".) ostaju još uvijek pod direktnom kontrolom izvršenja sistema nacionalnih država.

koje po ovom pitanju odlučuju kroz institucije EU. Međutim. viši stupanj slobode kretanja ljudi i kapitala na zajedničkom tržištu. kao i u eliminaciji monopol i stičke i oligopolističke politike. Još sa Rimskim ugovorima Komisija EU dobila je prerogative voditi međunarodne pregovore u ime EEZ po pitanju politike tarifnog sistema za proizvedena dobra. Koncept regulativne integracije EU Mjere integracije EU prevashodno su koncentrirane na kreiranje zajedničkog tržišta preko ukidanja tržišnih barijera i provođenja regulatornih reformi. ovakav pristup izaziva mnoge poteškoće. U konceptu regulativne integracije posebno značajna funkcija u politici integracije EU pripada Komisiji EU koja ima sve prerogative regulacije i kontrole u oblasti konkurencije poduzeća na zajedničkom tržištu. utjecalo je i na poboljšanje životnog standarda samog stanovništva država članica EU. ali i zbog visokog stupnja povezanosti u funkcioniranju nacionalnih institucija i institucija EU. Ova pozicija Komisije je proširena sa ugovorom u Nici. pi 17 6 . kako na političkom i pravnom tako i na ekonomskom i monetarnom planu. Mada u EU ostaje još uvijek jasna dinstinkcija između procesa donošenja ekonomskih i političkih mjera.Zbog izuzetno visokog stupnja povezanosti procesa donošenja odluka na supranacionalnom i nacionalnom nivou. teško bi bilo prihvatiti ovaj metod kao odgovarajući metod za dostatno analiziranje politike EU. Zbog tog značaja iskazana je potreba da se ovo pitanje riješi jednoobrazno na supranacionalnom nivou EU. stvara se sve snažnija interdinamika utjecaja između moći donošenja odluka na makroplanu i moći kompetencije na mikroplanu. Regulacija tarifnog sistema sa zemljama koje nisu članice EU ima veoma značajan utjecaj na kreiranje zajedničke politike ekonomske integracije EU. Bez obzira na donekle smanjenu ulogu Komisije u ovoj komercijalnoj oblasti. inicirajući na taj način konkurentsku utrku između poduzeća iz zemalja članica EU. Niže cijene i bolji kvalitet proizvoda i usluga. po ovom ugovoru Komsija nema više prerogative za donošenje definitivnih odluka po pitanju položaja EU u svjetskoj trgovini što sada pripada državama članicama EU. gdje su države članice EU još uvijek manje senzibilne na zajedničku ekonomsku i monetarnu politiku nego kada je u pitanju vanjska politika i sigurnost. Komisija ima pravnu moć donošenja regulative sa kojom se spriječava spajanja stranih firmi koje posluju na zajedničkom tržištu EU koje su podržavane sa subvencijama sopstvene države. Jedna od najznačajnijih uloga supranacionalnih institucija u razvoju EU svakako se odvija u polju monetarne politike.4. ima veliki. Kako makroekonomska politika koja se predominantno formulira na supranacionalnom nivou. odsustva jasno podijeljene legislativne nadležnosti i moći u donošenju odluka između Vijeća ministara EU. sa proširenjem zajedničkog tarifnog sistema i na usluge. Komisije i Parlamenta EU. kao stoje politika sigurnosti ili vanjske politike. iz čega su proisticale brojne beneficije za države članice EU. How Does it Work?. Otuda ova distinkcija između institucija EU i institucija država Članica EU u procesu sve intenzivnije međuzavisnosti postaje sva manje vidljiva i sve manje značajna. 4. Stvaranjem zajedničke valute European Union. skoro odlučujući utjecaj na mikroekonomske odnose i kretanja u zemljama članicama. ipak regulativna uloga ostaje na nivou Komisije EU. Oxford University Press. Sve se više pojavljuje moćni pritisak samog stanovništva država članica da se "evropeiziraju" i one sfere politike koje su tradicionalno smatrane neprikosnovenim priuritetima nacionalnih vlada država članica.

The Bank has been critized by some who would prefer it to adopt lower interest rates so as to stimulate the eurozone economy and hopefully create more flexible labour markets and liberalization of markets in general. nor to social actors. and very independent. što ovu politiku direktno čini sastavnim dijelom socijalne politike zemalja članica EU. U okviru korektivne politike EU zajednička agrarna politika EU (Common Agricultural Policy -CAP) zauzima posebno značajno mjesto. New York. Holmes (ed) 1996)." (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). mjere kompenzacije vladama siromašnih zemalja članica EU u cilju brže ekonomske integracije. Uvođenjem EURO (1. sa ukidanjem monopoliziranog položaja poduzeća te sa standardizacijom pravila poslovanja na zajedničkom tržištu. kao mjere suportiranja država članica u procesu njihovog prilagođavanja ekonomskim standardima EU. sa uvođenjem zajedničkog tarifnog sistema. It has not tailored its interest rate policy to the wishes of the members states. pp 1-24. CAP-ima veoma značajnu ulogu u zaštiti evropske poljoprivrede. dobara. politika integracije na razini EU dobija sve izraženiju "regulatornu funkciju". 13M. Veliki broj radne snage koja je uposlena u poljoprivrednom sektoru u zemljama članicama EU i velika diskrapanca između prihoda u poljoprivrednom i drugim privrednim sektorima. što često produkuje nesporazume između EU i država njenih Članica.427 već isto tako. G. koja na indirektan način obezbjeđuje uvjete za efektnije dijelovanje države blagostanja (welfare state) na nacionalnom nivou. januar 2002) ECB preuzela je vođenje monetarne politike države članice EMU. Oxford University Press. West European Politics 22/1. (1999). pojavila se je kao velika prijetnja integracionim procesima u EU. ako ne i više. actor in economic policy-making.11 Sa uvođenjem slobode kretanja kapitala. Da bi se ova opasnost izbjegla pojavila se je 11"For example. government could try to give priority to job creation or 12alternatively to price stability. The European Union: How Does it Work?. mjere koje se poduzimaju u cilju reduciranja nejednakosti između regiona EU. The Regulatory State and its Legitimacy Problems. "regulatoma integracija" koja se provodi na supranacionalnoj razini. mnogo šireg problema u integracionim procesima u EU. Ovakva politika rezultat je ne samo političkog kompromisa između industrijskih interesa Njemačke i poljoprivrednih interesa Francuske. usluga i rada.(EURO) stvoreni su temeljni preduvjeti za razvoj koncepta zajedničkog razvoja monetarne politike što je podrazumjevalo kreiranje evropske centralne banke (European Central Bank -ECB). stoje omogućavalo stavljanje pod kontrolu javnog duga i potrošnje država članica evropske monetarne unije (EMU).12 Na ovom uzajamno uvjetovanom odnosu između supranacionalnog i nacionalnog nivoa razvoja EU izrasta posebna specifika prirode politike integracije EU koja dobija snažnu potporu stanovništva zemalja članica EU. već isključivo ka podizanju prihoda farmera koristeći subvencije iz budžeta EU.5. a što je vodilo rastu životnog standarda stanovništva. the European Central Bank is mandated to privilege price stability and thereby avoid inflation. Now. kreiranjem EMU. The Eurosceptical Reader. nerijetko može proizvesti brojne probleme u politici implementacije na nacionalnoj razini. sa ukidanjem tržišnih barijera. The ECB has become an important. 186-204 . Ova korektivna politika djelovanja tržišnih zakona u EU nije bila dizajnirana u pravcu podizanja produktivnosti u poljoprivredi. sa čime su države članice de facto izgubile sopstvenu nezavisnu monetarnu politiku. Međutim. in the pre EMU era. Držeći cijene poljoprivrednih proizvoda u EU višim od svjetskih cijena. St Martin's Press. pl24) Majone.13 4. Koncept korektivne integracije Koncept korektivne integracije uključuje prije svega mjere politike korekcije utjecaja tržišta u koje se ubrajaju mjere koje su poduzimaju u okviru zajedničke agrarne politike.

Italy. Oxford University Press. Međutim. priprema sjednice Vijeća ministara poljoprivrede. The CAP has come to symbolize the very process of European integration and the path dependency which constrains it " (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (203). France was able to defend the status quo while Germany gave higher priority to issues other than CAP reform. Fiksne cijene proizvoda i odsustvo ekonomske konkurencije na tržištu poljoprivrednih proizvoda. Razvijanje politike korektivne integracije posebno će doći do izražaja kroz usvajanje "Agenda 2000" sa kojom je predviđeno da se preko 200 milijardi EURA potroši u periodu od 2000. pl68. the Germans government pushed for a restructuring of this policy area and the Commission introduced a radical reform proposal in 2002. posebno značajan utjecaj nacionalnih vlada u kreiranju ove politike na supranacionalnom nivou ostvaren je kroz formiranje tzv. obezbjeđenje politike zaštite evropske agrarne proizvodnje od produktivnije konkurentske proizvodnje u agrarnim sektorima trećih zemalja. s jedne strane. pl25-26) "In 1970. and Mark A. prije svega USA. Specijalnog komiteta za poljoprivredu (Special Committee on Agriculture 1960). i s druge strane. William Wallace. which had the most productive farming sector in west Europe. Uvođenjem ove korektivne politike u agrarni sektor rezultiralo je izbjegavanja opasnosti od blokade evropskih integracija. Policy-Making in the European Union. Kako je Vijeće ministara glavna institucija kroz koju se donose zakonske regulative iz oblasti ove politike. Ovlašćenja Parlamenta EU u ovoj oblasti ostala su dosta limitirana. i nužnosti da se prihodi u ovom sektoru dovedu u približno istu ravan sa drugim privrednim sektorima u EU. isto pitanje se je moralo naći na dnevnom redu odlučivanja Vijeća EU sa čime je moć Komisijeu ovoj oblasti bila reducirana. In Belgium.nužnosti suportiranja poljoprivrednog sektora.) Glavni mehanizam politike korekcije tržišta u okviru poljoprivrednog sektora je regulacija cijena. učinilo je djelovanje tržišnih zakona u ovom sektoru minimalnim. Nejednakost u razvoju između zemalja članica i nejednakost između regiona u pojedinim državama članicama predstavlja jedan od najozbiljnjih problema kohezivnosti politike integracije EU. Ukoliko nije bila postignuta kvalificirana većina po nekom od pitanja. pomoć za proizvodnju i prodaju proizvoda. Uloga ovoga tijela posebno dobija na značaju prilikom donošenja odluka u Komisiji EU po pitanju poljoprivrede. the income of a person employed in agriculture was equivalent to about 74 per cent of that for a person active in other sectors. The European Union: How Does it Work?. što je značilo zadržavanju moći donošenja odluka u ovoj oblasti u rukama država članica. Pollack (2005). and Germany a respectively 61 per cent. 35 per cent. kontrola uvoza i podržavanje izvoza poljoprivrednih proizvoda od strane EU. ali pri tom namećući obavezu Komisiji da konsultira ovo tijelo koje je svoje odluke donosi putem kvalificirane većine. Under the pressure of enlargement. "Typically.428 Politika korekcije tržišta kroz CAP verikalno je povezana kroz djelovanje mehanizma donošenja odluka na nacionalnoj i supranacionalnoj razini. do 2006. godine za podsticanje bržeg razvoja manje razvijenih regija u razvijenim zemljama članicama i siromašnih regije u siromašnim državama članicama (struktiralni fondovi). 51 per cent. The figure for the Netherlands. u rukama vlade zemalja članica ostala je moć utvrđivanja fiksnih cijena za pojedine proizvode. Luxembourg. income disparity between the agricultural sector and the other sectors of the national economy was stil striking. Ovo tijelo. te za 8 . 44 per cent." (Hellen Wallace. Oxford University Press. od strane poljoprivrednika. Naime Vijeće EU je najveći dio svoje legislativne moći u regulaciji ovog pitanja delegiralo Komisiji. and 34 per cent (GDP at factor cost per active person. koje čine civilni službenici iz država članica. France. But reform is extraordinarily difficult in this sector. i reprezentira nacionalne interese država članica.

the Third Report on Economic and Social Cohesion (see EurActiv 19 Feb. kao i ruralnim regijama sa najvišim stupnjem transformacije tradicionalne poljoprivredne proizvodnje. Oxford University Press. regijama gdje je zabilježen pad industrijske proizvodnje i porast nezaposlenosti.18 Ovdje se prije svega ima u vidu ekološka zaštita okoliša. the new East German 'Lander' (18.6 billion to the cohesion policy for 2007-2013. Against this backdrop. the European Council on 17 December 2005 allocated €307.podsticaj bržeg razvoja najsiromašnijih zemalja članica EU (kohezivni fond). quality and productivity at work and social inclusion . With the accession often new member states in 2004. zaštita potrošača. most beneficiaries of the cohesion policy are now located in 17central and eastern Europe (see table: Breakdown of Community aid to the new Member States 20042006). nacionalane i supranacionalne institucije EU.16 Ovaj problem posebnodolazi do izražaja u procesu proširivanja članstva EU stvarajući ne samo ekonomske već isto tako političke i socijalne poteškoće u procesu evropskih integracija. regulation on the European Regional Development Fund (ERDF): to fund projects on research. the Commission proposed a new legislative package in order to concentrate Structural and Cohesion funds spending on Lisbon (innovation. entrepreneurship. the European grouping of cross-border co-operation (EGCC): for cross-border projects. A regulation on the European Social Fund (ESF): to target projects for employment. 15.g. the Union has invested around €480 billion in the 'less favoured' regions since 1988.4%) and Spain (14.2%). risk prevention. plus Greece and Portugal).7%). p221." . and Mark A. 19The legislative package adopted by the EP on 4 July 2006 to support these priorities. Pollack (2005).. environment. Oxford University Press. On 15 July 2004. managing. Policy-Making in the European Union.17. controlling and evaluating the new cohesion policy. Da bi se ovaj problem reducirao EU uvodi posebne mjere koje zbog svoga značaja za dalji razvoj integracije dobijaju naznake permanentnosti politike EU. zaštita na radu radnika.14 Najveći dio sredstava iz ovih fondova usmjerenje ka onim regijama čiji je per capita ukupnog nacionalnog dohotka ispod 75% od prosjeka EU. 81. A regulation on a new instrument. growth. Complementing the regulations.8% will go to regions eligible under the Competitiveness priority. zatim ka regijama gdje je zabilježen najviši stupanj industrijskih promjena koje su zahtjevale visok stupanj prekvalifikacije radnika. innovation. Both the Council and the European Parliament came to an agreement on the controversial reform in June/July 2006 (see EurActiv 4 July 2006). the Commission issued the Community Strategic Guidelines to help national and regional authorities make the most efficient use of the EU money and to connect their programming with the Lisbon agenda (see EurActiv 17 July 2006). Regulativna funkcija kreiranja standarda zaštite u ovim oblastima u principu se kreira na supranacionalnom nivou. Italy (Mezzogiorno .19 14 15 16 0 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). 2004) called for a major overhaul of the cohesion policy in the context of the 2007-2013 budgetary debate. The document calls for investments in knowledge and information society..6%). The European Union: How Does it Work?. zaštita jednakosti polova. emphasis added on environmental and accessibility issues. infrastructure in the least developed regions. dok države članice mogu donositi dodatne mjere zaštite ili ostati na nivou predloženih standarda zaštite na supranacionalnom nivou.15 U postupku donošenja odluka o raspodjeli i trošenju sredstava ovih fondova interaktivno učestvuju regionalne. A regulation on the Cohesion Fund: to invest in environmental projects and trans-European networks in member states with a GNP of less than 90% of the Community average National income (e.in line with the European Employment Strategy. bringing many former recipients above the 75% threshold. innovation. comprises one general and four specific regulations: The genera) regulation: common rules in programming. Before enlargement. and on the "partnership principle" that governs the whole policy. Through three and soon four generations of Structural Funds programmes.7% of that amount will serve Convergence regions. jobs) and Gothenburg (sustainable development) goals. pi27) 1 (Hellen Wallace.17 Pored ovih mjera podsticanja ravnomjernog ekonomskog regionalnog razvoja. the development gap between regions has doubled. As a result. William Wallace. 2 Cohesion policy was enshrined in the Treaties with the adoption of the Single European Act (1986). the main beneficiaries were Greece (42.7%). It is built on the assumption that redistribution between richer and poorer regions in Europe is needed in order to balance out the effects of further economic integration. 18In terms of financial resources.44% will remain for European Territorial Cooperation. Ireland (26.9%). the ten new member states. the environment and "creating more and better jobs. and 2. u politici kohezivne integracije EU sve veći se značaj pridaje socijalnoj regulaciji i efektu socijalne regulacije na dosezanje višeg stupnja ekonomske i političke kohezije Zajednice. Portugal (35.

što koncept političke integracije podrazumijeva. države koje su bile uključene u ove integracione procese. ETUC particularly praised the new cohesion policy for its potential to contribute both to the Lisbon agenda and social cohesion. thus stressing the role of the European Social Fund (ESF) as a' "privileged instrument for implementing the European Employment Strategy. transferirajući neke poslove iz sfere političkih integacija ( npr. regional authorities may sidestep appropriate concentration of resources on research. na temeljima Amsterdamskog ugovora. pružanje političkog utočišta strancima. što je od posebnog The Council of European Municipalities and Regions (CEMR) welcomes the strategic approach reflected from the new regulations and the Community Strategic Guidelines. na zajedničkim interesima.On the occasion of the second reading negotiations between Parliament and Council on the cohesion policy regulations. nakon kreiranja monetarne unije koncept političke integracije biti stavljen u fokus politike evropskih integracija.6. Mada politička integracija zauzima veoma značajno mjesto u procesu evropskih integracija. Koncept političke integracije Koncept političke integracije. Sa ovog sastanka šefova država i vlada poslata je politička poruka o značaju formiranja zajedničke strategije za političku integraciju EU. though remaining sceptic about member states and regional authorities' determination to implement this on the ground: "we are 10 . WWF) insisted that sustainable development should be better integrated into all relevant articles of the regulations and ask for the development of a standard set of sustainable development indicators to be used for the evaluation of structural fund programmes. Friends of the Earth. u nadležnost Komisije EU kao supranacionalne institucije. BirdLife International. a coalition of social and environmental NGOs (gathering. Amsterdamski sporazum napravit će korak dalje u ovom procesu. in the name of territorial cohesion. pravde i slobode. CEE Bankwatch Network. politike i koncepta sigurnosti EU. Social Platform. the organisation regrets the lack of clarity of these guidelines regarding the "relationship between thematic and spatial targeting. it noted that "it remains to be seen whether this will translate into reality within each member state. mada se suštinski razlikuje od politike regulativne i kohezivne integracije EU." Nevertheless. dugo vremena nisu pokazivale interes supstituirati nacionalne institucije sa supranacionalnim institucijama i odreći se dijela sopstvenog političkog utjecaja u korist nadnacionalnog političkog sistema. u gradu Tampere. koje se prvenstveno svode na eliminaciju tržišnih. Također na ovom sastanku Vijeća Evrope istaknuta je nužnost daljeg kreiranja i implementacije koncepta vanjske indeed concerned that. imigracije. the confederation warned against the development of "a two-tiered Cohesion policy.The European Trade Union Confederation (ETUC) welcomed the broad guidelines of the Commission's budget proposals for 2007-2013. koji je održan 15-16 oktobra 1999. Dosegnut visok stupanj regulativne i socijalno-ekonomske koherentnosti Zajednice." On the partnership principle..4. especially given that many regions allocate less than 0." due to the justified but sensitive difference of treatment between Convergence and Competitiveness regions.5% of the GNP to R&D. However. networks and training. što nužno vodi potrebi država članica da i na političkom planu integriraju svoje političke interese u nastupu prema trećim državama. Tek će Mastrihtskim sporazumom." said Jean-Paul Mingasson. sudske saradnje u građanskoj materiji). Na specijalnom sastanku Vijeća Evrope. ima velikog utjecaja na disfunkcionalnost separatizma između politika država članica. u suštini duboko ovisi od uspješnosti ovih prethodnih koncepata integracije. UNICE General Adviser." The European industrial and employers' confederation UNICE is especially satisfied with the earmarking for competitiveness-enhancing expenditure from the funding for cohesion policy. determiniran je koncept Unije kao regije zajedničke sigurnosti. inter alia. innovation. socijalnih i ekonomskih barijera i razlika.

od izuzetnog je značaja. Its very existence acts as a draw to many others world-wide who cannot enjoy the freedom Union citizens take for granted. The European Council considers it essential that in these areas the Union should also develop a capacity to act and be regarded as a significant partner on the international scene. najefikasnijim instrumentarijem vanjske politike država članica EU. namely: explicit mention of the tasks that may be undertaken by the European Union: humanitarian and rescue tasks. From its very beginning European integration has been firmly rooted in a shared commitment to freedom based on human rights. People have the right to expect the Union to address the threat to their freedom and legal rights posed by serious crime. Međutim. sve je više motiviralo države-članice da EU sve više koriste za multipliciranje svoje moći u međunarodnim odnosima. Judgements and decisions should be'respected and enforced throughout the Union. while safeguarding the basic legal certainty of people and economic operators. OSCE. declarations. The area of freedom. This in turn requires the Union to develop common policies on asylum and immigration. 8. These common values have proved necessary for securing peace and developing prosperity in the European Union. peacekeeping tasks and tasks of combat forces in crisis management (the so-called "Petersberg tasks"). its objectives are pursued through specific legal instruments (joint action. The Treaty of Amsterdam introduced some major innovations. the European Council frames common strategies. već prije svega kao institucija za realizaciju nacionalnih interesa država članica. In those areas where the-Member States have important interests in common. where people can approach courts and authorities in any Member State as easily as in their own. EU se još uvijek ne doživljava kao jedinstven mehanizam realizacije zajedničkih političkih interesa. and the capacity to take on global political and economic challenges. however. Better compatibility and more convergence between the legal systems of Member States must be achieved. the creation of the office of High Representative for the CFSP. The challenge of the Amsterdam Treaty is now to ensure that freedom. The joint mobilisation of police and judicial resources is needed to guarantee that there is no hiding place for criminals or the proceeds of crime within the Union. and able to respond to humanitarian needs on the basis of solidarity. 7. democratic institutions and the rule of law.21 Sve izraženije i moćnije izrastanje EU u globalnu ekonomsku i monetrnu silu. It would be in contradiction with Europe's traditions to deny such freedom to those whose circumstances lead them justifiably to seek access to our territory. što će program proširenja EU učiniti. This requires close co-operation with partner countries and international organisations. The CFSP is the so-called "second pillar" of the Union. The aim is an open and secure European Union. 21Common foreign and security policy (CFSP): The CFSP covers all areas of foreign and defence policy and is aimed at safeguarding the Union's common values. OECD and the United Nations. bez obzira što je EU izrasla u instrument multipliciranja moći država članica. They will also serve as a cornerstone for the enlarging Union. security and justice should be based on the principles of transparency and democratic control. 5. This freedom should not. to promote the full and immediate implementation of the Treaty of Amsterdam on the basis of the Vienna Action Plan and of the following political guidelines and concrete objectives agreed here in Tampere. 9. The European Union has already put in place for its citizens the major ingredients of a shared area of prosperity and peace: a single market. To counter these threats a common effort is needed to prevent and fight crime and criminal organisations throughout the Union. . Ovakav stav država članica imat 20TOWARDS A UNION OF FREEDOM. The European Council invites the Council and the Commission. Criminals must find no ways of exploiting differences in the judicial systems of Member States. demarches. The enjoyment of freedom requires a genuine area of justice. be regarded as the exclusive preserve of the Union's own citizens. common position) or through systematic cooperation. fully committed to the obligations of the Geneva Refugee Convention and other relevant human rights instruments. 6. SECURITY AND JUSTICE: THE TAMPERE MILESTONES 1. We must develop an open dialogue with civil society on the aims and principles of this area in order to strengthen citizens' acceptance and support. 2. which includes the right to move freely throughout the Union. can be enjoyed in conditions of security and justice accessible to all. A common approach must also be developed to ensure the integration into our societies of those third country nationals who are lawfully resident in the Union. political dialogue. in particular the Council of Europe. through Member States' diplomatic activity. the conclusion of intergovernmental agreements and. In order to maintain confidence in authorities. 3. in close co-operation with the European Parliament.značaja za procese političke integracije EU. 4. common standards on the integrity of authorities should be developed. zbog neslaganja između njih samih.20 Kreiranje koncepta političke integracije u kojem se kreira koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike (The Common Foreign and Security Policy) i u ikojem se stvaraju osnovne pretpostavke da EU može istupati sa jedninstvenim stavom u ovoj super-senzibilnoj materiji. while taking into account the need for a consistent control of external borders to stop illegal immigration and to combat those who organise it and commit related international crimes. It is a project which responds to the frequently expressed concerns of citizens and has a direct bearing on their daily lives. economic and monetary union. These common policies must be based on principles which are both clear to our own citizens and also offer guarantees to those who seek protection in or access to the European Union. in general.

kao osnovom njene vanjske politike. koji će Mastrihtskim ugovorom (1993) biti zamjenjen sa konceptom zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. sve snažnije će podsticati koncept "političke unije" u okviru kojeg će zajednička vanjska i sigurnosna politika izrasti u posebnu sferu u kojoj bi EU trebalo dobiti prerogative novog globalnog vojnog aktera. the EC member states tried to give the internal market a foreign policy dimension. rat na Bliskom Istoku.24 Međutim. pravo da se države-članice mogu koristiti pravom veta. The European Commission would furthermore be able to express its opinion. sa čime je bio inauguriran proces koordinacije.će za posljedicu odsustvo jedinstvene vanjske i sigurnosne politike sa jedinstvenim autoritetom koji može donijeti odluke u ime EU kao Zajednice. Koncept zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU vuče svoje korijene iz koncepta organiyacije Evropske političke integracije (European Political Integration -EPC)23 koja je formirana 1970. The EPC was amended and strengthened in the Copenhagen report (1973) and London report (1981).The EPC turned out a 'mixed success'. pl99) 23The European Political Cooperation (EPC) was introduced in 1970 and was the synonym for EU foreign policy until it was superseded by the Common Foreign and Security Policy in the Maastricht Treaty (November 1993).22 Odgovor na ovakvu situaciju bio je kreiranje zasebnog koncepta političke integracije kroz sistem zajedničke vanjske i sigurnosne politike EU. U ovom konceptu vanjske politike EU. but failed twice. što je EU sve više primicalo ka konceptu "građanske sile" koja je sve više inklinirala mirnoj. Routledge. it disregarded the 'French grandeur' of the De Gaulle era. Zajednička vanjska i sigurnosna politika EU danas se sve više projecira kroz intermedijarni odnos između vanjske politike nacionalnih država članica EU i zajedničke ekonomske politike EU. Europe and America: The Prospect for Partnership. Peterson J. to "study the best way of achieving progress in the matter of political unification. During the 1970s it was an active player in the Middle-East conflict and in the creation of the Conference on Security and Cooperation in Europe. eksplozija brutalnog nacionalizma na Balkanu. the predecessor of the Organization for Security and Co-operation in Europe. što EU čini još uvijek nedovoljno efikasnom i odgovornom u1 sferi politike. Mada je Mastrihtskim ugovorom za donošenje odluka u ovoj oblasti tražena kvalificirana većina glasova. It was codified (formalized) with the Single European Act (1986). dramatične političke promjene u Istočnoj Evropi. Oxford University Press. supranacionalne institucije EU skoro da nisu imale nikakvu ulogu u formiranju vanjske politike. showed the weakness of the EPC. a ne integracije u ovoj oblasti. Sistem konsensusa bio je prakticiziran u procesu donošenja odluka. Finally. The European Union: How Does it Work?.While EPC adopted the intergovernmental nature of the Fouchet Plans. liberalizmom i temeljnm ljudskim pravima. however. gdje su dominirali nacionalni interesi država članica. which created an informal intergovernmental consultation mechanism where member states could achieve 'politics of scale' (Ginsberg 1989). as they thought that it might turn into a competitor for the European Commission. doktrina "fleksibilnosti" poznata pod imenom "konstruktivna 22(Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (203). u cilju zaštite nacionalnog interesa.Throughout the 1950s and 1960s. if matters within its competences were concerned. the EPC did not have the 24strong Paris-based Secretariat of the Fouchet proposals. diplomatskoj soluciji međunarodnih konflikata sa multilateralizmom. London and New York 12 . kolaps Sovjetskog Saveza. učinit će proces integracije u vanjskoj politici i sigurnosti mnogo kompliciranijim nego u drugim oblastima integracija u EU.[1] The Foreign Ministers subsequently drafted the Luxembourg / Davignon report (1970). godine kao sinonim za konceptvanjske politike EU. The Soviet war in Afghanistan (1979) and the handling of the Yugoslav Wars (1991-1995). Komisija EU nije imala pravo odlučivanja niti pak pravo inicijative. The Netherlands had always been anxious about this idea. (1996). within the context of enlargement". The idea of the supranational European Defence Community of State and Government instructed their Foreign Ministers during the The Hague summit (1969). Da bi se otvorili širi prostori za parcijalnu integraciju i da bi se izbjegao kolaps "političke unije" kreirana je tzv. The involvement of the United Kingdom guaranteed its Atlanticist nature.

fiskalne. takes part to varying degrees in drawing up Community . koristi se tradicionalni metod zajednice (Community Method) 441. Kako se da vidjeti iz prethodnih izlaganja procesi integracije EU odvijaju se na supranacionalnim. traže i primjenu isto tako kompleksnih i različitih metoda integracije. the so-called Community pillar. Sva kompleksnost ovog odnosa rétrospektira se i na odnose EU sa vanjskim akterima. In the first. što je prvenstveno vezano za donošenje legislature čije se donošenje inicira od strane Komisije. A confederation built on the solid foundation of market integration offers the only viable model for a EU capable of playing a significant role on the international scene. The Community method was inspired by a federalist vision. being too rigid to permit institutional and policy innovations. but a federal superstate would be unable to provide the public goods which Europeans take for granted. For these reasons. The proposal is then passed on to be dealt with by the Council of Ministers and the European Parliament. Metodi evropskih integracija Kao što je gore explicirano politika integracije EU nije jednobrazan i linearan proces. sa značajnim utjecajem procesa globalizácije koji se odvijaju na planetarnoj ravni. monetarne. but also plays an active part in the successive stages of the legislative procedures. tako i EU i država članica EU. but the basic pattern is more or less the same. but wish to act outside the traditional framework. ratificira Parlament EU. or to apply to politically sensitive areas.442 11 2 The Community method is the traditional approach to European integration. In a Union where national institutions and priorities are much more varied than in the past. which represents the people of the Union. socijalne i sigurnosne politike. the method is becoming obsolete. In all four different paths of decision-making within the first pillar.7. The European Parliament. peacekeeping i peacemaking misije. a posebno u Nici. Tamo gdje se odluke donose prvenstveno na supranacionalnoj razini. the member states of the EU are increasingly willing to commit themselves to common tasks.apstinencija" koja dozvoljava državama članicama da se isključe iz predloženih mijera na vanjsko-političkom i sigurnosnom planu. a implemetacija se povjerava ECJ. Uz to u procedurama odlučivanja u okviru EU (konsultativna procedura. nacionalnim i subnacionalnim razinama. kvalificirana i prosta većina. kao i u procesu donošenja odluka u institucijama EU sa različitim sistemima glasanja (jednoglasnost. Legislatornu inicijativu Komisije usvaja Vijeća Ministara EU. umjesto korišćenja veta. which is to draft and submit legislative proposals to the Parliament and Council for consultation and further action. u okviru institucija EU. it is impossible to force the integration process into a single pattern. kao temeljne spoljnopolitičke ciljeve EU. Sa ovim je omogućeno svakoj državi-članici da se sama isključi iz procesa donošenja odluka i posljedica koje takve odluke imaju ali da pravom veta ne spriječava učestovanje drugih država-članica u donošenju odluka i u realizaciji predloženih mjera. the European Commission has more or less the same function. there are four decisionmaking procedures. ko-operativna procedura. biti proširen na polje odbrambene politike sa čime je kreirana evropska sigurnosna i odbrambena politika (European Security and Defence Policy -ESDP) koja uključuje i evropsku odbrambenu alijansu (Western European Union -WEU). Isto tako ovi procesi integracije odvijaju se u svim segmentima ekonomske. koji se koristi u kreiranju supranacionalne politike na nivou EU. Lacking legitimacy. u procesu kreiranja zajedničke politike kojom se moć odlučivanja transferirá sa nacionalnih na supranacionalne institucije.) uspostavljaju se dramatično komplicirani i osjetljivi odnosi između kako samih institucija EU. depending on which decision-making procedure is prescribed. The decision-making process starts with the Commission putting forward a proposal for common action. Ovako kompleksni i do krajnjih granica komplicirani procesi evropskih integracija. u kojima učestvuju brojni participanti sa svojim osobnim interesima i specifičnim percepcijama zajedničkih interesa i ciljeva. It has a near-monopoly in initiating legislation. However. Proces integracije u sektoru vanjskih poslova i sigurnosti ubrzo će poslije sastanka u Amsterdamu. The final decision is taken by the Council of Ministers alone or together with the Parliament. 4. ko-odlučujuća procedura) . U okviru ovog koncepta političke integracije poseban se akcent stavlja na humanitarne misije. encompassing core EU policy areas. the federation would be unable to act decisively even in areas where close cooperation is needed.

as they must be in agreement for a decision to go through. bear in mind that the open method seems to become more and more widespread. immigration. 27The open method of coordination or OMC is a relatively new and intergovernmental means of governance in the European Union. social inclusion. Kada se Vijeće Ministara saglasi sa širim ciljevima određene politike. koji kontaktiraju visoko pozicionirane grupe u Vijeću ministara sa ciljem kompariranja nacionalnih pristupa datom pitanju. tada države članice transferiraju svoje instrukcije po tom pitanju u nacionalnu ili regionalnu politku određujući specifične standarde za mjerenje najbolje prakse čiji se rezultati prate i procjenjuju. te uspostavljanje dijaloga između specijalističkih komiteta u Parlamentu EU. have been "communitised". therefore. in which the Parliament can make the Council accept amendments to Commission proposals that it has adopted by an absolute majority and that the Commission has taken over. Ovaj metod je situiran na ideji da se interes građana EU može najbolje ostvariti i zaštititi kada institucije EU imaju punu moć u procesu iniciranja. depending on the areas concerned and the legislative procedure followed. or few. 14 . Since then it has been applied in the European employment strategy. obično Komisija EU kreira mrežu nacionalnih ili nezavisnih eksperata nacionalnih politika. in which the Council may only take a decision if it has the express approval of the European Parliament. But they were also weary of delegating more powers to the European institutions and thus designed the OMC as an alternative to the existing EU modes of governance.. p80) Following the entry into force of the Treaty of Amsterdam (May 1999). the co-decision procedure. Although the OMC was devised as a tool in policy areas which remain the responsibility of national governments (and where the EU itself has no.the cooperation procedure. 26"The template constituted a form of 'supranational' policy-making. This process reduced the member states' options in the field of employment policy. questions relating to the free movement of persons. 2. in which the Council must consult the European Parliament before it takes a decision. as defined in the Amsterdam Treaty of 1997. The OMC was first applied in EU employment policy. William Wallace and Mark A. 4. defined and endorsed at the Lisbon Council for the realm of social policy. pensions. (Helen Wallace.U okviru ovog metoda nema mnogo komunikacije između institucija EU i institucija država članica.. A brief introduction to the "upcoming" OMC in health is also given. the OMCs in the areas of employment and social protection will be analysed because they are usually considered the most developed ones. the OMC can be seen as a reaction to the EU's economic integration in the 1990s. kriteriji mogu 25legislative instruments. The four paths of drafting legislation in community pillars are:l. donošenja i implementacije odluka. U ovom metodu politike evropskih integracija. although it was not called by this name at the time. The OMC was also frequently debated in the European Convention. and it is now applied in most of the Community's legislative areas. in which those concerned with a particular policy sector could be encapsulated and build cross-national allegiance. and often different interests".the assent procedure. mekih zakona. Historically. they will be dealt with under the Community method. It was structured by a kind of funcionalist logic. izuzev kroz proces donošenja odluke u Vijeću Ministara EU. koji promoviraju nove političke ideje i tehnike. Ovaj metod kreiranja politike integracije EU najčešće se koristi u koordinaciji nacionalnih politika zapošljavanja i u koordinacije nacionalnh politika sudstva i unutarnjih poslova. Policy-Making in the European Union.26 Za razliku od metode zajednice. However. 3. In the following. Ovaj metod se obično koristi u procesu donošenja tzv. but mediated b a form of politics in which politics and economic elites colluded to further their various. but the opinion of the Parliament is non-binding. based on the voluntary cooperation of its member states. metod kordinacije (The Coordination Method) 27 bazirana je na sistematskoj komparaciji nacionalnih politika sanajboljim praktičnim rješenjima određenih pitanja koja se mogu periodično mjeriti uz saradnju sa institucijama EU. Oxford University Press. including areas such as immigration and asylum which are not discussed here. legislative powers) it is sometimes seen as a way for the Commission to "get a foot in the door" of a national policy area. education and culture and asylum and its use has also been suggested for health as well as environmental affairs. which used to come under cooperation on justice and home affairs (third pillar). which involves joint decisions by the Council and the Parliament. Period opserviranja ove prakse može biti duže ili kraće. It was officially named. Pollack (eds. the consultation procedure. 2005). After a five-year transitional phase. in which powers were transferred from the national to the EU level. The procedure gives the European Parliament the greatest influence.25 Superiorno pravo odlučivanja ovdje se isključivo situira unutar supranacionalnih institucija u okviru kojih se po datom pitanju odlučuje po unaprijed ratificiranom metodu donošenja odluka.

Most obviously with the Gaule. is being developed not as a traditional mechanism. but latter with the accession of new mwmbers states as the UK. (Helen Wallace. TEORETSKI ASPEKT EVROPSKIH INTEGRACIONIH PROCESA 28"Latterly we can see that this approach of coordination. 31Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). beginning with Stanley Hoffman's (1966) claim that the nation-state. William Wallace and Mark A. Policy-Making in the European Union. Vijeće Evrope ima aktivnu ulogu. but as a policy mode in its own right. had proven 'obstinate'. gdje se povjerenje između država članica kristalizira u okviru konzorcijuma koji čine nacionalni ministri financija i direktori nacionalnih centralnih banaka. dok centralna ulogu politike integracije u ovom polju ostaje u rukama država članica EU. far from being obsolete. some would argue normatively that there is a case for understanding this development as the emergence of new forms of post-modern governance". Oxford University Presss.the so-called inter-governmental method is followed.29 Ovaj metod se predominantno koristi u materiji koja se nalazi u domenu nacionalnog suvereniteta država članica (zajedničke vanjske i sigurnosne politike). New York. Uloga Parlamenta EU i ECJ je skoro neznatna.28 Za razliku od prethodna dva metoda.31 Glavna prednost ovog metoda je mogućnost kreiranja međusobnog povjerenja između nacionalnih institucija uz aktivnu ulogu Vijeća Evrope. Pollack (eds. koji se fokusiraju na nezavisnom djelovanje institucija EU i kombiniranom djelovanje institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU.common foreign and security policy and police and judicial cooperation in criminal matters . pl46 32Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). The European Union: How Does it Work?. William Wallace. and unanimity in the Council is generally necessary to adopt a decision. Ovaj metod posebno se koristi u okviru građenja politike Evropske sigurnosti i odbrambene politike (ESDP). The European Union: How Does it Work?. dok je uloga Parlamenta EU i ECJ u potpunosti isključena. kada se često pod pritiskom vanjskih događaja (npr. Indeed. pi 47 . Ovaj metod integracije EU koristi se. i u oblasti integracije pravosuđa i unutarnjih poslova. Under it the right of initiative is shared between the Commission and Member States. u čijoj se implementaciji Vijeće Ministara EU pojavljuje samo kao supervizor.biti strožiji ili blaži. and Mark A. The working procedure in these two pillars is in essence guided by the need for consensus to be reached among all Member States on a specific issue. Oxford University Press. 2005). 30 U okviru ovog metoda politike integracije marginalizirana jeuloga Komisije EU. strengthened by the contemporary 29fashions for 'benchmarking' and systematic policy comparision . p 17 30When the EU is deciding on issues falling under the second and third pillars .making would reflect the continuing primacy of the nation-state." (Helen Wallace. p86) "Reflecting these developments. Ireland. Oxford University Press.32 5. Na nešto različit način isti metod se koristi u kreiranju politike povjerenja u okviru EMU. member governments made clear that they would resist the gradual transfer of sovereignity to the Community. dok Vijeće ministara EU dobija predominantnu ulogu samo u procesu kosultacije. and Denmark in 1973. and that EC decision. terrorizam) sve više prakticizira jedinstvena politika u ovim oblastima. 2005). pored vanjske politike i politike sigurnosti. sa čime se ovaj metod sve više transferirá u metod međudržavne koordinacije donošenja odluka i u ovim oblastima. a new 'intergovernmentalist' school of integration theory emerged. međuvladin metod (intergovernmenatal metod) podrazumijeva prevashodno ostvarivanja integracije EU kroz kooperaciju odgovarajućih institucija ili donosioca odluka na razini država članica EU bez inervencije. ili sa minimalnom intervencijom institucija EU. New York. Ovaj metod po svojoj prirodi decentraliziran pristup kroz koji se implementira dogovorena politika od strane država članica. Pollack (eds. Oxford University Presss. dok Komisija EU ima samo ulogu monitora u implementaciji ovog metoda politike integracije.

Jedni smatraju da se EU može promatrati kao međunarodna organizacija 37. i institucija država članica EU.. and intergovernmental features". globalization is being eccelerated by the policies of the EU. The Globaliyation of World Politcs. and legal hybrid that is characterized by a combination of federal. Policy-Making in the European Community. regionalnih i globalnih participanata u procesima evropskih integracija. pledira na specifičnostima procesa koji se odvijaju na liniji odnosa unutarnje politike država članica EU i procesa na globalnom nivou. Oxford University Press. State are abdicating their traditional welfare responsibilities in order to satisfy the demends of efficiency and price stability imposed by the single market and single currency. The Pllitical system of EU. Dosezanje jednog takvog teoretskog modela apsolutno je teško postići koristeći samo jedan klasični teoretski koncept političkog sistema u eksplikaciji evropskih integracija. nego primijeniti jedan konceptualni teoretski model za objašnjenje kompleksnosti procesa u okviru EU. Federalism. London 36 "If anything. confederal. European Integration Theory. Iz tih razloga mnogi teoretičari u objašnjenju fenomena integracionih procesa u EU često koriste kombiniranje različitih teoretskih koncepcija pri tom izbjegavajući da daju primat jednoj od njih. po njihovom shvatanju. sa nedovoljnim monopolom upotrebe sile i nedovoljno snažnom zajedničkom mrežom zakonodavnih. Democracy in the European Union. & Webb C. pretežno globalista. Uvodna razmatranja Kompleksnost vertikalnih i horizontlnih odnosa između institucija EU. London. Više su skloni koristiti različite teoretske modele za objašnjenje različitih specifičnosti ekonomskih.. Na teoretskom planu vlada dosta velika konfuzija po pitanju da li se eksplikacija procesa u EU može situirati u okviru teorije političkih sistema ili se pak radi o procesu koji izlazi iz teoretskih okvira klasičnog koncepta političkog sistema.36 Po pitanjima staje zapravo EU. in Cini and Bourne (eds). (2005). jedino može naci odgovarajući teoretski okvir eksplikacije procesa integracije EU. in Antje Wiener and Thomas Diaz (2007). ekonomskih. socijalnih i političkih procesa koji se odvijaju unutar EU. not the result of an explicit programme of political integration. što ga izvodi iz okvira definiranja kao političkog sistema. suprational. (2000). političkih i socijalnih fenomena u evropskim integracionim procesima. Oxford Universitz Press. H. and the trends is towards an unevenly regulated market-place. pp587-588) 37 Wallace. (Michael Burgess. 1983).1. dok će oni koji ne prihvataju ni jednu od gore navedenih opcija EU radije promatrati kao unikatnu instituciju u okviru koje se odvijaju specifični unutar-institucionalni procesi 33 Simon Hix (2005).. dok će drugi biti skloniji definirati je kao para-državnu zajednicu. sjedne strane. Tako će jedna grupa autora posmatrati EU kao sistem nešto različit odklasičnog političkog sistema države. nužno traži novi teoretski koncept političkog sistema. izvršnih i sudskih institucija33. social.. koja je nešto dalje od federacije nego od režima. što institucionalnom sistemu EU daje posebnu specifiku u odnosu na obilježje klasičnog političkog sistema. Treći su opet skloniji da EU vide više kao konfederaciju koja nije ni država ni klasična međunarodna organizacija38. Palgrave Advances in European Union Studies." (John Baylis and Steve Smith (2005). s druge strane. dakako i novo razumjevanje unutarnjih. J. Palgrave Macmillan) 34 "The EU is a political.34 Druga grupa analitičara. (2nd edition) Chichester: New York: Wiley) 38 Chryssochoou. (eds. i njihove specifičnosti i međusobne povezanosti. p40) 35 Jupille. mada sa dosta distinkcija prema klasičnom konceptu političkog sistema. D.5. The development of a supranational legal order is based on the needs of economic integration.35 insistirajući sve više na konceptu teorija međunarodnih odnosa u okviru kojih se. Supranational institutions have little to put in place instead. ali ipak kao sistem koji može biti teoretski određen kao politički sistem. economic. postoji velika diskrapanca u političkoj teoriji. second edition. London and New York 16 .

Oxford University Press. pp25-45. then experience of good management to the common benefit will create a learning process through which individuals (meaning the grass roots) will seek to replace this assumed 'good' experience of government through attempts to create further functionally specific organizations. prije svega grupa za pritisak. 1993. pp75-97 . koji igraju veoma značajnu ulogu u procesu integracije. the erosion of the domestic functions of the state would have beneficial external effects: the billiard ball model of international relations would be replaced by the 39 Laffan. B et al. u čemu oni i vide mogućnost prevazilaženja i političkih problema između zemalja koje su uključene u evropske integracione procese. will be unable to pursue war and will eventually be left to ménage residual areas not covered by functional bodies. Governments. čime je umnogome ispuštena iz vida uloga subjektivnih faktora integracije. kao i donosioca odluka na nacionalnom i supranacionalnom nivou. koji inkliniraju vidjeti EU više kao federaciju. Social Democracy and the Challenge of European Union. Na konceptu funkcionalizma izrast će federalni koncept EU u okviru kojeg će se integracioni procesi u EU svoditi u ravari institucionaliziranih odnosa između država članica i centralnih političkih institucija EU sa odvojenim institucijama izvršne. u kojem se sve više realizira paralelni proces ekonomske i političke integracije. i sa pisanim ustavom. Funkcionalistička teorija i neo-funkcionalni koncept evropskih integracija Funkcionalisti u svojim opservacijama evropskih integracionih procesa akcent stavljaju na ekonomsku dimenziju integracija. such as the management of coal resources. Oxford University Press. Grieco. (2000). in David A. deprived of control over those areas. koje se odvijaju prvenstveno na konsensualnom principu odlučivanja i funkcionalnim zajedničkim interesima država članica EU. i sljedbenika teorije neoliberalnog intemgovernmentalizma. zakonodavne i sudske vlasti. 461 Za predstavnike ovog pravca postupni proces transformacije Evropske Zajednice u Evropsku Uniju. Liberal Intergovernmentalism.39 Po pitanju teoretskog definiranja EU danas se uglavnom vodi glavna debata između predstavnika funkcionalne i neo-funkcionalne teorije. Ovaj klasični federalistički koncept baziran je na teoriji podijeljenog suvereniteta između centralne (supranacionalne) i lokalnih (nacionalnih) vlada sa centralnim Ustavom. Federalism.40 5. Frank Schimmelfennig. Baldwin. European Integration Theory. In short. Boulder Colo 40 Michael Burgess. Eventually. ostao je nemoćan da objasni političku dimenziju evropskih ekonomskih integracija. a web of overlapping functionally specific international organizations will be created.460 Koncept funkcionalističke teorije sa predominantno tehnokratskim i socioekonomskim pristupom evropskim integracijama. jedan je od najsnažnijih argumenata da se Vidjeti više o kooperaciji u međunarodnim odnosima u Joseph M. Columbia University Press. Understanding the Problem of International Cooperation: The Limits of Neoliberal Institutionalism and the Future of Realist Theory. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). European Integration Theory. nacionalnih i političkih elita. Their task will cover those areas of the economy essential to running military machines.integracije i unifikacije koji EU čine specifičnom institucijom.459 Za njih je određujućeg značaja kreiranje zajedničkih potreba i promocija socialno ekonomskog prosperiteta država članica EU. Neorealism and Neoliberalism: The Contemporary Debate. koji evropske integracije vide više u okviru razvijajućeg evropskog konfederalizma. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). kroz koje se sve više smanjuje sposobnost države da kontrolira i utiče na procese ekonomske integracije. « It is argued that if a functionally specific organization can be established for a functional area.2. što vodi kreiranju socio-psihološke zajednice sa zajedničkim funkcionalnim potrebama.

Vise o funkcionalistickoj i neofunkcionalistickoj teoriji vidjeti u Ernest Hass (1964). prije svega po ulozi federalne vlasti. p26) J. supranacionalnih normi i društva što sve vodi ka kreiranju supranacionalnih političkih interesa i moći.463 Međutim. economic and monetary union. London. koje opet imaju veliki efekat na dalji i brži ekonomski razvoj i širu političku integraciju EU. The European Commission. "European Unity and the Federal Idea". Imprimerie Nationale. Brugmans. te po međusobnom odnosu izvršne i zakonodavne vlasti. The creation of a free-trade area was seen to rest on the elimination of barriers (quotas and tariffs) to trade among members.466 "Given the empirical reality that is contemporary EU. bit će umnogome demantirane u samom procesu evropskih integracija gdje će politički interesi radije kreirati pravila i institucije kojima će više i radije biti preferirani politički interesi država članica EU nego interesi supranacionalnih 18 . p87. Oxford University Press. 1995. Monnet (1976). the sheer pace of European integration since the ratification of the Single European Act /SEA/ in 1987 has unquestionably revived the fortunes of the federal idea. has aquired much more credibility today than at any time since its heyday in the early post-war years.465 U okviru ovog teoretskog koncepta interes država članica EU najčešće je određen u procesu ekonomske i monetarne integracije. gdje efektivnost sistema ovisi od stupnja odvojenosti izvršne i zakonodavne vlasti. pxix) evropske integracije nalaze na putanji postupnog kreiranja federalne Evrope.462 H. eds). 10. and that antedates the modern state in Europe. u viziji ove dvojice političara. but their retention for trade with third states.464 U objašnjenju procesa evropskih integracija. a political idea that historically and philosophically has always been about different forms of human association and organization. mogli bi evropske integracione procese odrediti kao procese koji su trebali u krajnjoj instanci voditi stvaranju evropske federacije. Paris Peter Ludlow. Paris. European Community and the Challenge of the Future.cobweb model". mada ne i federalne države. and a fully integrated union. This Međutim. u Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Federalism. in Robert O. Indeed. Za razliku od klasičnog političkog sistema federalizma. koji su prvi imali cjelovitu viziju razvoja Evropske zajednice. Pinter Publishers. European Integration Theory. uspješnost funkcioniranja evropskog federalizma trebalo je ovisiti upravo od stupnja međusobnog preplitanja izvršne i zakonodavne vlasti. Robert Schuman. "Beyond the NationState: Funkcionalizam and International Organisation". ( Juliet Lodge (ed). Stanford. Fayard. postavke neofunkcionalizma da evropske ekonomske i monetarne institucije vode ka kreiranju supranacionalne evropske vlade. te uloge evropskih institucija u realizaciji političkih interesa država članica EU. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. CA. «Evropska federacija)) kako je bila koncipirana u idejama ove dvojice utjecajnih političara znatno se je razlikovala od klasičnog koncepta državne federacije. najčešće se koriste postavke neofunkcionalističke teorije o tome kako ekonomske integracije i institucije mogu podstaknuti šire političke integracije te kreirati potrebu za zajedničkim supranacionalnim političkim institucijama. with its unique institutional framework and its conspicuous policy outputs that increasingly resemble an emergent federal polity. Stanford University Press "Parallels were drown by economists who classified phases in economic integration in terms of a free trade area: a customs union. Raymond Poidevin (1986).as a conscious and perfectly rational goal of European nation states that continue to pursue their national interests in a world of turbulent international change" (Michael Burgess. is also now representative of the particular theoretical approach to the analysis of European integration. a common market. Federalism seek to explain political integration -the building of Europe. 1967 Ciljevi kojima su težili Žan Monet (Jean Mnnet) i Robert Šuman (Robert Schuman). Memoires. ORBIS. sometimes referred to as the Ifl word. it comes a little surprise to learn that federalism. Consequently. dok politički integracioni procesi u okviru EU najčešće ostaju na margini objašnjenja ovog teoretskog koncepta. The New European Community.

ali ne i nužno procesa stvaranja političke zajednice. regional integration is an intrinsically sporadic and pluralistic process. as in common market.469 5. U ovom interaktivnom odnosu između suprancionalnih institucija i subnacionalnih grupa kreira se funkcionalni interesni proces u kome se lojalnosti subnacionalnih aktera (lobi grupe. Its antithesis . The European Commission. posebnu pažnju će posvetiti upravo ovim elementima evropskih integracija. Pinter Publishers. capital and labor.političkih institucija EU. mada zadržava isti ekonomski temeljni stav klasične funkcionalističke teorije. A common market is seen as the realization of a barrier-free market in goods and services and than.467 Neofunkcionalistička teorija. i dalje ostaje predominantno fokusirana na ekonomskoj dimenziji evropskih integracija u kojima transfer lojalnosti nacionalnih-političkih elita od nacionalnog ka supranacionalnom nivou. because 'political actors in several distinct national settings are persuaded to shift their loyalties. Keohane & Stanley Hoffmann (1991. London 1995. politically charged issue. sve više primiče EU ka kompleksnoj međuzavisnosti. Ovo je posebno vidljivo u procesu odlučivanja u Vijeću EU gdje se pozivanjem na vitalni nacionalni interes na posredan način uvodi princip jednoglasnosti kroz čiju se primjenu načelo nacionalnog suvereniteta država članica EU rehabilitira u punom opsegu. they argue. The Single Market's Four Freedoms embrace these. Neo-liberalni intergovernmentalizam . eds). European Community and the Challenge of the Future. The New European Community. interesne grupe. Zbog ovih slabosti neofunkcionalistička teorija integracije. A customs union is usually seen as a free trade area operating a common external tariff towards third countries and engaging in a degree of positive integration.468 process has been termed 'negative integration'. under conditions of democracy and pluralistic representation. whose institutions posses or demand jurisdiction over the pre-existing national states'. Finally.'positive integration' goes beyond that to development of both equal conditions for specific areas of the economy and common policy. koja sve više dobija konotacije procesa ekonomske i političke integracije. mada je umnogome ublažila nedostatnosti klasične funkcionalističke teorije." (Peter Ludlow. national Za neofunkcionaliste veoma je značajna inicijativa vlada država članica kreirati zajednički sektor pod kontrolom zajedničkih centralnih institucija što vodi interaktivnom odnosu između supranacionalnih institucija EU i subnacionalnih aktera u državama članicama EU.) sve više pomjera od lojalnosti prema nacionalnoj državi ka lojalnosti prema supranacionalnim institucijama. što vodi snažnoj supranacionalnoj integraciji pojedinih sektora bez nekog značajnijeg utjecaja nacionalnih država na ove procese. expectations and political activities towards a new and larger centre. but one in which. This happens. in the factors of the production (capital and labour).3. Beyond this is economic and monetary union which rests on harmonization of some macro-economic policies and either fixed change rates or single currency." (Juliet Lodge (ed). in Robert O. pXVi-Xvii) « Neofunctional integration sees integration as a process based on spill-over from one initially noncontroversial. postavljajući u prvi plan pravila igre (normativnu regulaciju integracije) koja su kreirana od strane participanata u procesu integracija. tehnical sector to other sectors of possible greater political salience. It involves the removal of obstacles to the free flow of goods. profesionalna udruženja i si. Otuda za neofunkcionaliste ekonomska međusektorska integracija postupno vodi ka kreiranju EU kao specifičnog političkog identiteta. involving a gradual reduction in the power of national government and a commensurate increase in the ability of the centre to deal with sensitive. A common market is also expected to go beyond a customs union in developing a programme of harmonization of policies. pxx "According to this theory. economic integration is seen as all these combined with the full integration of all macro and micro-economic policies so that the national components function together as an entity. National socio-economic and political elites become socialized in a process that brings them direct pay-offs.

koji se kreira kroz pregovore između suverenih članica EU. već prije svega na proces pregovaranja između suverenih vlada nacionalnih država članica EU. ili zvaničnih predstavnika država po određenim pitanjima) u Komisiji EU. Eventually. Oxford University Press. 31/4 Stenly Hofman. Daedulus 95.Nemoć neofunkcionalističke teorije da da korektna objašnjenja stagnacije i kriza evropskih institucionalnih integracionih procesa. interesnih grupa. 1966. governments wil find themselves increasingly entangled in regional pressures and end up resolving their conflicts bz conceding a wider scope and developing more authority to the regional organiyations thez have created. Vijeću EU. grupni međusobno zavisni interesi participanata u kojima 20 .. rezultiralo j e novim teoretskim pristupom evropskim integracionim procesima. U okviru ovog koncepta interes država članica je dominantan u odnosu na interes supranacionalnih institucija EU. . Journal of Common Market Studies. George (1991). teorija liberalnog intergovermentalizma (lineral Intergovernmentalism) u eksplikaciji evropskih integracija polazi od postavke da su nacionalne vlade država članica EU odlučujući participanti u procesima evropskih integracija. čime se ovom konceptu osporava sposobnost zahvatiti sve segmente procesa evropskih integracija i kooperacija. Neo-Neofiinctionalism. građana.470 Za razliku od neofunkcionalističke teorije koja proces evropskih integracija posmatra prvenstveno kroz prizmu ekonomskih i birokratskih supranacionalnih integracija. European Integration Theory. neo-institucionalizma i teorije racionalnog izbora. gdje se kroz kombiniranje različitih teoretskih modela nastoji doći do jednog kompleksnog teoretskog modela koji bi bio u stanju ponuditi cjelovito i racionalno objašnjenje evropskih integracija i otvoriti nove horizonte integriranja EU u kojima bi bile šire otvorene mogućnosti kooperacije između nacionalnog i supranacionalnog suvereniteta. tehničkih i naučnih experata. Schmitter. Međutim. koje je teško posmatrati mehanički odvojene jedne od drugih. Kroz sučevljavanje država članica EU i drugih participanata (privatne kompanije. te da od njih umnogome ovise procesi integracije ili dezintegracije EU.472 U nastojanju razviti nov teoretski koncept evropskih integracija posebno je interesantan tzv.network" pristup koji u prvi plan stavlja grupu interesa različitih participanata u određenom segmentu evropskih integracija. "Preference and Power in the European Community: A Liberal Intergovernmental Approach". in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). Parlamentu EU. pp862-915 U ovom konceptu često se integriraju postavke neo-runkcionalizma sa postavkama liberalne teorije međunarodnih odnosa. kreiraju se tzv. Politics in the European Union (Oxford: Oxford University Press) See in Andrew Moravcsik (1993). čime se definiranje EU svodi više u ravan konfederalnog koncepta. their citizens will begin shifting more and more of their expectations to the region and satisfying them will increase the likelihood that economic-social integration will spil-over into political integration-" (Philippe C. u kojem se u prvi plan stavlja akcent ne na kreiranje supranacionalnih institucija i normi. « Obstinate or Obsolete : The Fate of the Nation State and the Case of Western Europe ». sa različitim stupnjem utjecaja participanata na mogućnost donošenja odluka na supranacionalnoj razini.471 Po shvatanju ovog teoretskog koncepta nacionalne vlade država članica proces evropskih integracija prvenstveno koriste za realizaciju svojih nacionalnh interesa kroz proces kooperacije radije nego za realizaciju nacionalnih interesa kroz proces integracije. mnogi teoretičari evropskih integracija zamjeraju ovom konceptu da ispušta iz vida veoma značajne interakcijske odnose između institucija EU i subnacionalnih institucija javnog i privatnog karaktera koje sve moćnije modificiraju utjecaje nacionalnih vlada na odnose u EU. p46) S.

Oxford University Press. pokazuje svu svoju efikasnost na primjeru kreiranja Sigurnosne i odbrambene politike EU (European Security and Defence Policy (ESDP) koja je kroz process postupnog usaglašavanja i donošenja odluka na principu dnevnih potreba izrasla u cjelovit sigurnosni i odbrambeni koncept EU.476 5. The two core Treaties today are thus the Treaty Establishing of European Communty (TEC). It has been substantial revised in the: Single European Act (1986).)478 od pukih diskripcija funkcioniranja institucija. u prvoj fazi istraživanja ove specifične institucije. koja kroz međusobnu povezanost i međuzavisnost različitih aktera postupno prerasta u koncept See more in Frank Schimmelfennig. posjedovanje financijskih izvora. i si. dok se istovremeno obezbjeđuje brže i feksibilnije implementiranie interesa participanata evropskih integracija što pospješuje efikasnost sistema EU čineći ga sve bližim dnevnim potrebama njenih građana. raspolaganja novim idejama. Amsterdam Treaty (1997) and Nice Treaty (2001)..4. 1957 establishing the European Atomic Energy Community (Euroatom): the other the European Economic Community. dok će sami procesi unutar institucija EU dobrim djelom ostati van znanstvene opservacije. and the Treaty of European Union (TEU or Maastricht Treaty 1992) which covers the second and third pillars of EU activity. The ECSC become void in July 2002. . European Integration Theory. glasača. establishing the European Coal and Steel Community) and two Treaties of Rome. Za bihejvioriste je mnogo značajnije istraživanje ponašanje političkih aktera (političkih lidera. izbjegava se koncept nefleksibilnih oficijelnih međuvladinih i međuinstitucionalnih konferencija. which covers the firs pillar. (Elizabeth Bömberg and Aleksander Stubb (2003). Bihejviristički pristup Ono sto čini jednu specifiku u političko-znanstvenom fokusiranju EU. Maastricth Treaty (1992). u drugoj fazi. pp75-94) When practitioners and academics use the term 'the Treaties' they are referring to the collection of the funding treaties and their subsequent revisions. Kroz koncept „netvrork interesa" različitih aktera u procesu evropskih integracija. jeste zapravo fokus na formalnim aspektima i deskripcijama institucija EU kao posebnim institucijama znanstvene opservacije.475 Neki autori u ovom procesu vide fundamentalnu promjenu u evropskim integracionim procesima kroz koje se postupno realizira ideja o građanstvu EU i ideja o evropskom supranacionalnom sistemu kroz koje se ostvaruju liberalni demokratski ideali.The Treaty of Rome (it is now formally colled the Treaty establishing the European Community) establishing EEC become absolutely central. 474 Kroz ovaj model integracije izbjegava se donošenje tzv. The European Union: How Does it Work?. izazvat će snažnu kritiku bihejviorističke teorije477 koja će ovaj tradicionalno-institucionalistički pristup EU označiti nedostatnim za istraživanje tako kompleksnog fenomena kao što je EU. posjedovanje šire političke legitimacije ili ustavnopravne moći. velikih sudbonosnih odluka na meduvladinim konferencijama. pl5) dugoročne politike evropskih integracija. Oxford University Press. kao npr. .. političkih partija. sa čime se koncipiranje politike EU sve više izmješta iz koncepta globalnog međuvladinog ugovornog definiranja473 ka neformalnom (network) kreiranju „politike dnevnih potreba". Za njih su institucije Ovaj model kreiranja dugoročne politike evropskih integracija koji je baziran na procesu permanentnog eksperimentisanja i rješavanja problema ad hoc. nastoje kroz neformalne međusobne pregovore doći do odgovarajuće odluke po datom pitanju.. Liberal Intergovemmentalism. The funding treaties nclude the Treaty of Paris (signed in 1951).participanti koristeći sve mogućnosti međusobnog utjecaja. in Antje Wiener & Thomas Diez (2007). koje često vode blokadi djelovanja sistema EU. Ovaj formalni tradicionalno-institucionalistički pristup istraživanju EU.

the first basic characteristic of behaviorism is prije svega instrumenti za realizaciju interesa aktera. Basingstoke and New York: Palagrave The historical roots of "behaviorism" actually go back further in the history of psychology than your book addresses. its critics. in Juliet Lodge (ed. However. A second criticism is that reinforcement can actually act to "undermine intrinsic motivation". It is your instructor's view that this is the point when psychology actually became a "science" as an extension of "harder" sciences such as biology. is that they view the external environment as the principal (maybe the only) determinant factor in behavior. Skinner who came after. vocations. & Bomberg. Decisionmaking in the European Union. Stoker (1995). 1995). were strongly opposed to psychological theories that included speculation about "mental processes". pp377-385 D. in the classic "nature vs nurture" debate..doctor. E. penchants. I."As you'll find in your text. and. then this may act to actually decrease motivation to do the problems without reinforcement ("Turning play into work. what determines the intelligence. such as the subconscious.g. prije svega konkurencije479. is the environment in which the child is raised. behaviorism has certainly had. A second fundamental characteristic of behaviorists. and race of his ancestors. tendencies. that you'll read about in the book. temperament. a response to psychological theories popular near the beginning of the 20th century (e. Marsh & G. For example. što ce u znanstvenoj opservaciji EU unijeti nove aspekte i razotkriti nove dimenzije integracionih procesa u EU481. It was Watson's view that. njihove motivacije i njihovog ponašanja od određujućeg značaja za razumjevanje integracionih procesa u EU. to a charismatic character named John B. ali i nove reakcije na teoretskom planu. Pinter Publisher. One criticism is that the theories are overly simplistic to accurately explain the complexity of behavior (this we will address in more detail in the virtual lecture on Cognitive Theory). This is a classic problem that we will address further in the virtual lecture on motivation. Watson. Theory and Methods in Political Science. merchant-chief. te je otud spoznaja interesa aktera. the behaviorists fall squarely on the "nurture" side. and B. So.Peterson. suradnje480 i međuzavisnosti država. Genetic predisposition is unimportant. which is not surprising given how long its been around. once he or she is rewarded for it. (1999).. za njih je svaka institucionalna integracija i suradnja that behaviorists emphasize the importance of empirical.F. One of Watson's most famous quotes goes as follows:"Give me a dozen healthy infants. psychological researchers began studying phenomena that could be experienced empirically and that could be agreed upon reliably by multiple observers. artist. and continues to have. This is the reason why operant conditioning. those that could be experienced through the senses. yes. Hall 22 . 5.. London. abilities. So. sve snažnija dinamizacija globalizacije međunarodnih odnosa u ranim 1980s godinama pomjerala je fokus znanstvenog interesa sa formalnoinstitucionalno-nacionalnog državno-centričnog aspekta ponašanja aktera ka globalnom aspektu međunarodnih odnosa. and other personality characteristics of a child. London and New York: Palgrave Juliet Lodge. "The European Community and the Challenge of the Future". Towards a Political Union?. if a student enjoys working math problems anyway. observable behaviors. (Richard H. that relied heavily on non-observable (nonscientific) variables.). well-formed. According to "radical behaviorists" like Watson. such as operant conditioning can certainly be effective in explaining and changing behavior. chemistry. it needed to deal with variables that could be defined empirically (i. Neorealistička i Neoinstitucionalistička percepcija budućnosti evropskih integracija Kako je za realiste međunarodni sistem sistem anarhije u kojem države kao temeljni akteri međunarodnih odnosa mogu preživjeti samo na temelju posjedovanja sile i moći. Freud's Psychoanalysis).e. behaviorist models. lawyer. and those on which observers could find consensus). not unrelated to the first. At this point in the history of psychology. regardless of his talents. Watson's theories were. and physics.5. who you very possibly read about in general psychology. relies specifically on observable behaviors. Međutim. Watson. even beggar-man and theif. and how much influence it has had on psychological theory and practice. and my own specified world to bring them up in and I'll guarantee to take any one at random and train him to become any type of specialist I might select . in many ways. if psychology was to progress.

The Uniting Europe: Political. Structural Realism after the Cold War. pxviii). odnosno najmoćnijih država. što čini glavnu dinamizaciju stvaranja i razvijanja EU kao institucije. Pollack.p26 The United Kingdom refused to join any organisation that involved subjecting itself to a supranational authority and insisted instead on the presumed superior merit offered by intergovernmental cooperative arrangements such as the Council of Europe and later the European Free Trade Area over either the ECSC or European Economic Community. The European Commission. J. izazvat će oštar kriticizam neoinstitucionalističke teorije. The New Institutionalism. European Integration Theory. Keohane & Stanley Hoffmann (1991). the Council of Ministers. vol. «Nearly all actors in EU politics have multiple identities of the policy sector in which they work. i rješavanja njihovih kolektivnih problema u svijetlu globalnih međunarodnih odnosa. galvanizacije i realizacije nacionalnih interesa država članica. prije svega USA kao vanjskog faktora integracije EU. Pinter Publishers. F. već isto tako i u instrment kreiranja i realizacije interesa vlada država članica EU48S.Haas (1958). Chicago University Press. The New European Community: Decisionmaking and Institutional Change. Oxford University press. San Francisco. Waltz. above all.interesa najmoćnije. koja će u fokusu svoje opservacije evropskih integracija vidjeti supranacionalnu instituciju ne kao instrument realizacije interesa velikih država članica EU. Political Among Nations. Mearsheimer. 15. Westview Press. Za suprotno shvatanje pogledati u John J. te kao metod mogućnosti realizacije njihovih interesa. Vol. ili njihovih nacionalnih političkih partija i drugih globalnih participanata koji su uključeni u evropske integracije. (1983). već kao moćan instrument utjecaja na formiranje novih nacionalnih interesa država Članica EU. In the EU. Iračke krize koji će izbiti na samom početku 21.l (summer 2000). Summer 1990. Mearsheimer. Institutional affiliations thus give actors a sort of anchor or orientation that may override others and become a primary source of motivation and interest. See also John J.484 Neovisno na svu moć i argumentiranost kritičkog realističkog sagledavanja odnosa unutar EU kao institucije. Social and Economic Forces. p6).B. što će EU voditi sve bliže definiranju kao specifičnog procesa kreiranja.486 Kenneth N.. stoljeća. and not just in terms of intergovernmental competition)) (John Peterson and Michael Shackleton (2002). in Anthe Wiener and Thomas Diez (2007). 25. The Making the Second Cold War. Verso samo personifikacija Posmatranje EU u svijetlu neo-institucionalističke teoretske koncepcije sve izraženije nameće potrebu studiranja specifičnosti institucionalne integracije EU gdje institucije EU pokazuju visok stupanj sopstvene vitalnosti preživljavanja i modifikacije sukoba interesa država članica EU. Chicago E.482 U tom svjetlu za njih će evropske integracije uvijek značiti samo institucionaliziran)e dominacije najmoćnije. Boulder. European Community and the Challenge of the Future. The Institutions of the European Union». institutional orientations are a source of order because they serve to aggregate interests in a system that otherwise could descend into chaos." (Juliet Lodge (ed). Morgenthau (1948). no. Standford University Press Holliday. No. H. odnosno najmoćnijih država EU.483 Ovakav stav realističkog pristupa evropskim integracijama u sagledavanju unutarnjih odnosa između država članica EU i odnosa između EU i drugih država. Neoinstitutionalist -treatments argue that EU politics has to be understood in terms of interinstitutional competition between. stoljeća izrasti u vodeću teoretsku koncepciju razvoja EU u čijoj percepciji supranacionalne institucije EU izrastaju ne samo u instrument suradnje i kooperacije. and the European Parliament. pp 137-158 Odnos između pojedinih članova EU posebno će ući u visok stupanj međusobnih tenzija za vrijeme tzv. Oxford. i instrumentarij utjecaja na ponašanje drugih aktera. Oxford University Press. Instability in Europe After the Cold War. 1950-1957. Back to the Future. London. Ta specifika institucionalne mreže EU iskazuje se prije svega u sposobnosti ne samo da omogući bržu i efikasniju . International Security. 1. Vidjeti takodjer u Robert O. International Security. 1995. pp3-56 Mark A. London. neo-institucionalizam će u osamdesetim godinama 20.

što dakako EU čini specifičnom institucijom koja istovremeno iskazuje visok stupanj funkcionalne fleksibilnosti i sopstvene operativnosti. ppl9-52 24 . i interesa država članica EU i interesa globalnih i regionalnih aktera. regionalnih ili lokalnih aktera koji participiraju u evropskim integracijama. 15. odnosi između institucija EU su također odnosi ne samo međusobne kooperacije već i odnosi međusobne konkurencije. korporacijama i pojedincima. regionalnih i globalnih participanata u ovom specifičnom procesu ekonomskih i političkih integracija. kao i drugih participanata u procesu evropskih integracija. čineći time EU sve više specifičnim. Ta sposobnost kreiranja interesa kako nacionalnih država članica EU. tako i političkih partija i organizacija.42 Međutim. EU sve više izrasta u racionalni pravni i politički autoritet koji je sposoban kreirati pravni. 41 Barret G. Institute of European Affairs. političkih partija. kao i sa brojnim individualnim moćnim državama svijeta. što opet dovodi do jedne specifične međuzavisnosti koja se uspostavlja između institucija EU. sa moćnim političkim utjecajem koji daleko nadilazi prostor ekonomsko-administrativnog integriranja EU. s druge strane. politički. 21/3. što je dramatično čini atraktivnom za države-članice koje kroz evropske integracione procese traže šansu više za sopstvenu promociju kako na evropskom tako i na globalnom nivou. kreira istovremeno institucionalnu koherentnost i labavost institucionalne mreže EU što sve više EU čini policentričnom institucijom sa sve većom diversifikacijom nezavisnih centara moći i odlučivanja. (1998). Sposobnost neovisnog utjecaja evropskih supranacionalnih institucija na procese u zemljama članicama EU kao i na globalne i regionalne procese međuzavisnosti nerijetko vodi u konflikt između interesa institucija EU. s druge strane. Dublin 42 Hix S. kako svaka od institucija EU ima svoje specifične interese koji su artikulirani i povezani sa interesima različitih nacionalnih institucija država članica. ali i visok stupanj diversifikacije i odsustva koherentnosti institucionalnih hijerarhijskih odnosa.realizaciju interesa država članica i drugih participanata u evropskim integracionim procesima. lokalnih. koji u ukupnom zbiru čine i najracionalniji aspekt globalnih interesa i ciljeva EU .41 Time EU izrasta u moćnu tržišnu i političku silu koja ima moćan utjecaj na svjetsku trgovačku organizaciju (World Trade Organisation WTO). Grupom 8 (Group of Eight (G8). s jedne strane. kao i globalnih. (ed-1997). već isto tako i ponašanjem drugih institucija EU. što čini osnovu njene vitalnosti. Ta međusobna uslovljena konkurencija u aktivnostima institucija EU. u kojoj je ponašanje jedne institucije EU uslovljeno ne samoponašanjem država članica EU i drugih participanata koji učestvuju u Back to the Future: Instability in Europe After Cold War. što čini temelj razvoja EU. Parties and Institutional Design: A Comparative Perspectives on European Union Democracy". daje stanovitu autonomnost evropskim institucijama. . West European Politics. i ostalih participanata evropskih integracija. te na taj način mijenjajući i njihovo ponašanje. i država članica EU. "Elections. vol. Justice Cooperation in the European Union. poslovni i moralni sistem normi. koja ostvaruje veoma značajne interakcijske odnose sa NATO-m (North Atlantic Treaty Organisation). International Security. no. Iz ove kompleksne međuzavisnosti. 1 (Summer 1990) evropskim integracionim procesima. s jedne strane. Grupom najrazvijenijih zemalja tzv. već i sposobnost da kreira njihove nove specifične interese. sa Ujedinjenim nacijama (United Nations). procesom u kojem sve veći značaj zauzimaju modeli realizacije dnevnih potreba i interesa participanata u evropskim integracijama.

. POLITIČKI SISTEM EU U KONTEKSTU EVROPSKIH INTEGRACIJA 6. na međunarodnoj ravni kao posljedica procesa globalizacije ekonomskih. što njihove veze sa velikim centrima moći unutar EU i van EU čini manje učinkovitijim. sa razvijenim i stabilnim sistemom demokratskih institucija. i institucija (supranacionalnih. kao i procesa međuzavisnosti u procesu globalizacije koji snažno djeluju na procese kreiranja specifičnog političkog. ekonomskog. U kontekstu ovih odnosa. Procesi koji nastaju u sferi ekonomske. u kojima razvoj industrijske ekonomije sve više biva substituirán postindustrijskim konceptom razvoja informatičkog društva. monetarne i političke integracije EU određeni su prije svega različitošću dosegnutog stupnja ekonomskog. socijalnog. političkog i kulturnog substruma EU. U ovakvom okruženju gdje još uvijek postoje različiti sistemi i nivoi ekonomskog. pravnog. političkog i kulturnog razvoja članica EU. dosegnute razine institucionaliziranosti odnosa između država članica EU. s druge strane. što vodi sve izraženijoj ekonomskoj i političkoj polarizaciji unutar same EU. dotle se drugi broj članica EU još uvijek nalazi u zoni transformacije od pretežno agrarnog ka industrijskom modelu razvoja. i koji se odvijaju. što trži novi profil razvojne politike i političkih institucija u EU. koje se najizraženije identificiraju kao podjela na centar i periferiju. s jedne strane. tehnoloških. kulturnog i institucionalnog razvoja sasvim su izvjesne i socijalne divergencije i podjele u okviru EU. Drugim riječima kako proces pravne i političke integracija EU utječe na modifikaciju procesa globalizacije. i institucija EU i nacionalnih institucija država članica EU. financijskih. Opće percepcije Razvoj političkog sistema EU ne može se posmatrati isključivo samo kao posljedica dosegnutih ekonomskih i političkih integracija koje su se odvijale između zemalja članica EZ. monetarnog i sigurnosnog sistema EU i mehanizma funkcioniranja EU. i međunarodnim institucijama koje raspolažu sa velikim kapacitetima ekonomske i financijske moći. utječe na kreiranje odnosi između pojedinca i grupa. subnacionalnih i globalnih) i grupe i pojedinca.1. finacijskih i kulturnih integracionih i dezintegracionih procesa u suvremenim međunarodnim odnosima. s jedne strane. već isto tako kao i refleks utjecaja nezavisnih ekonomskih i političkih procesa koji su se odvijali. I dok jedan broj članica EU pripada visokorazvijenom krugu zemalja. što ih sve više vodi moćnom povezivanju sa velikim silama van EU. s druge strane. političkih. Ono što je posebno značajno fokusirati u procesu studiranja političkog sistema EU je kako odnos između samih institucija EU. kako bi se bar djelimično dosegao prihvatljiv nivo unutarnje socijalne i političke harmonizacije EU. također je nužno pratiti i utjecaj djelovanja drugih subjekata na ove procese a koji djeluju na subnacionalnoj razini i čije aktivnosti imaju moćan utjecaj na kreiranje specifičnog socio-ekonomskog. industrijsko-informatičku (razvijenu) i industrijsko-poljoprivrednu (nerazvijenu) zonu. tehnoloških i kulturnih procesa na planetarnoj ravni.6. političkog. Za razumjevanje političkog sistema EU značajno je razmjevanje procesa ekonomskih. nacionalnih. te podjele duž socijalnih i kulturnih linija razgraničenja koje se sve više naziru unutar samih . kao što su svjetska banka. prije svega sa USA i Japanom. MMF i si. kao i historijsko-tradicionalnih i interesnih odnosa pojedinih država članica EU sa moćnim vanevropskim državama i međunarodnim institucijama.

već isto tako. niti kao međunarodne organizacije. ako ne i više. odnos građanin-država. I ovdje glavna pažnja ostaje fokusirana na institucije i procese koji se odvijaju u okviru EU kao i na odnose između institucija EU i država članica EU. zahtjeva suštinsko poznavanje ne samo mehanizama djelovanja institucija EU i njihovog odnosa prema institucijama država članica EU. U ovom kontekstu izučavanje političkog sistema EU predstavlja dio političkih nauka koji nosi svoje određene specifike i traži nove teoretske modele i analitičke okvire. već isto tako to je i pitanje odnosa između nacionalnih političkih elita i supranacionalne birokracije EU. dobijaju sasvim novu konotaciju i sadržinu. što politički sistem EU čini specifičnim i različitim u odnosu na politički sistem nacionalne države. 6. U okviru ovih kompleksnih odnosa centralno pitanje koje se nameće je pitanje alokacije političke moći u EU. i slična pitanja. i si. kao i ekonomskih interesa ostalih aktera koji participiraju u kompleksnim evropskim integracijama. i interesa supranacionalnebirokratije u institucija EU. Pitanja da li i kako Parlament EU može da utiče na sudsku vlast u EU i na sudsku vlast u državama članicama EU. ali isto tako i procese dezintegracije EU i na taj način znatno utiču na efikasnost djelovanja institucija evropskih integracija. ili pak postoje neki oblici političkog ujecaja na EJC.divergencije između političkih i ekonomskih interesa političkih elita i drugih slojeva stanovništva u državama članicama EU. Isto tako pitanje kako građani pojedinačno mogu suportirati ili oponirati centralnim institucijama u EU. U problematiziranju političkog sistema EU neophodno je koristiti opće analitičke okvire u kojima se problematiziraju opća pitanja kao što su: javno mišljenje. a koje se ne može izričito odrediti u klasičnim okvirima političkog sistema kao vlasti ili političkog sistema kao države. to pitanje dotiče problem odnosa nacionalnih političkih elita država članica EU i moćne birokracije u institucijama EU. Kao po pravilu ove podjele prati i niz drugih podjela koje svojim prisustvom potiču procese kako ubrzane integracije. ako ne i više. Ovdje je posebno značajno istaći ulogu podjela u okviru vladajućih elita što znatno utiče na model odlučivanja u evropskih institucijama. sve više dotiče problem. ima značenje korišćenja općih instrumenata i analitičkih metoda studiranja vlasti i politike donošenja odluka u jednom specifcnom okruženju koje se stvara kroz proces evropskih integracija. u kojima se EU posmatra kao politički sistem bez atributa državnosti. koje su političke i socijalne konsekvence ekonomske i moneterne integracije EU na unutarnju političku stratifikaciju država članica EU. koliko su centralne institucije EU sposobne jedinstveno djelovati na globalnom planu. Time pitanje: mogu li i kako političke partije država članica EU utjecati na promjenu političke opcije EU i kako pojedine društvene grupe ostvaruju različit kapacitet političke moći i političkog utjecaja na političkoj sceni EU. Od općih modela državnog političkog sistema ka specifičnom modelu političkog sistema EU U okviru političkih nauka danas postoje razvijeni opći teoretski modeli i analitički okviri u okviru kojih se teoretiziraju opća pitanja i opći procesi zajednički svim političkim sistemima. i na odnose 26 . niti pak kao suprancionalne vlast. Otuda pitanje kako posmatrati politički sistem EU. Razmatranja ovih pitanja na nivou EU u svim njihovim specifičnostima. grupni mobilizacijski interesi. poznavanje .država članica EU.2. već isto tako. konkurencija između političkih stranaka. da li se Evropski sud pravde (EJC) nalazi van političke kontrole. ne samo odnosa između pojedinca i supranacionalne institucije. nije samo pitanje specifičnog položaja sudske vlasti u EU.

was established in the 1950s. kao neke vrste više koordiniranog nego subordiniranog političkog sistema.the Commission. što politički sistem EU sve više definira kao specifični politički sistem.koji se uspostavljaju izmedju supranacionalnih institucija EU i društvenih grupa i pojedinaca u EU. and the Nice Treaty in 2001 have given these institutions an ever-wider range of executive. čini sistem donošenja odluka u EU specifičnim. kao i institucija drugih particpanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. odnosno nacionalnih institucija država članica EU i suprancionalnih institucija političkog sistema EU. Kroz ovaj trodimenzionalni sistem regulacije pravila i procedura u procesu donošenja odluka. Ta specifičnost EU kao političkog sistema naglašena je posebno kroz značajan 43. Prije svega politčki sistem ima značenja postojanja jasno definiranih institucija odlučivanja i jasno definiranih pravila u odnosima unutar i između ovih institucija. i političkih odnosa koji se kreiraju između različitih nacionalnih političkih sistema država članica EU u okviru procesa evropskih integracija. Drugu značajnu komponentu demokratskog političkog sistema čine građani i društvene grupe koji svoje političke interese nastoje ostvariti kroz politički sistem direktno ili kroz institucije sistema. Isto tako uspostavljenje i sistem pravila i procedura o odnosima između institucija država članica. Successive treaties and treaty reforms . the Council. . direktiva i odluka ovih institucija kojim se precizno definiraju odnosi između ovih institucija i procesi donošenja odluka unutar ovih institucija. što ove formalnosti čini veoma značajnom dimenzijom samog procesa donošenja odluka u EU. Kroz aktivno unošenje ovih elemenata u analizu političkog sistema EU značajno je pratiti sve četiri teoretske dimenzije određenja političkog sistema te u njihovom interaktivnom odnosu tražiti generalno određenje i specifiku političkog sistema EU. EU dosegla je najformaliziraniju strukturu donošenja odluka koja po svojim strogim formalnostima daleko nadilazi proceduru procesa donošenja odluka u nacionalnim državama. Proces odlučivanja i modeli utjecaja Razvijen sistem institucija EU43. Visoko centralizirana struktura donošenja odluka sa visokim stupnjem decentraliziranih mogućnostima utjecaja država članica EU na sistem donošenja odluka u EU.3. Treća komponenta demkratskog političkog sistema je utjecaj kolektivnih odluka na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti u političkom sistemu. supranacionalnih institucija EU. novih zahtjeva sistema i novih odluka. legislative and judicial powers. the Treaty of Rome in 1957 (establishing the European Economic Community and the European Atomic Energy Community). četvrta karakteristika demokratskog političkog sistema je postojanje interaktivnog odnosa između političkog output-a. the Maastricht Treaty in 1992 (the Treaty on European Union). and the European Court of Justice . the European Parliament (EP). sasvim jasno određuju EU kao politički sistem sa specifičnim dimenzijama.the Treaty of Paris in 1951 (establishing the European Coal and Steel Community). razvijena mreža ugovora. Kroz sistem institucionalnih reformi kreiranje visoko razvijen sistem pravila i procedura o odnosima između supranacionalnihinstitucija EU i nacionalnih institucija država članica u procesu donošenja odluka na supranacionalnoj razini. Po nekim teoretskim koncepcijama značajna određenja demokratskog politčkog sistema mogu se definirati kroz nekoliko parametara. 6. the Single European Act in 1986. I napokon. the Amsterdam Treaty in 1997. Ono što čini politički sistem EU specifičnim u odnosu na državni politički sistem je prije svega odnos koji se pojavljuje između nacionalnih politčkih sistema.

St. kao i njihov utjecaj na institucije EU i na institucije država članica EU. što svakako pojačava interes supranacionalne birokratije kontrolirati koja će politička stranka dominirati na domaćoj političkoj sceni država članica EU. Ono sto je posebno značajno kada se govori o specifičnosti političkog sistema EU je svakako to da u EU ne postoji monopol na legitimnu upotrebu prisile na supranacionalnom nivou. socijalnoj politici. politici istraživanja i razvoja. Martin Press. Na toj osnovi kreira se čvrst savez između nacionalnih vladajućih političkih elita i supranacionalne birokratije. Rastući broj grupa (korporacije.45 Naprotiv. teritorijalni. Kao rezultat toga mnogi autori s pravom odbijaju posmatrati EU kao klasičnu državu kako ju je definirao Weber. politici potrošnje iusluga. kroz kontrolu nacionalnih institucija nacionalna elita koncentrira u svojim rukama i moć utjecaja i na procese u donošenju odluka u supranacionalnim institucijama. zdravstvenoj politici i u drugim oblastima i djelatnostima država članica EU. individualni. Ovaj monopol i dalj e ostaj e na klasičnoj razini država/članica EU. poslovna i trgovačka udruženja. Naspram centralne vlade koja predstavlja glavni lokus političke i ekonomske moći u nacionalnim državama.44 U tom procesu konkurencije i međusobnog natjecanja oko utjecaja na process donošenja odluka u institucijama EU kreiraju se brojni kolektivni. interesnih grupa. tako i unutar samih država članica EU. ekoloških grupa. politici regionalnog razvoja. radije nego proces donošenja odluka na nacionalnom nivou. subnacionalnim. i brojni drugi interesi na individualnim. i ne uvijek demokratskim i lako razumljivim. kao stoje to slučaj u klasičnom konceptu političkog sistema. je to da striktno ne postoji centralna vlada koja bi mogla imati monopol na političkim odlukama i ekonomskim resursima u procesu odlučivanja u ovom političkom sistemu. ekološki. politici pravnog poretka. socijalni. samo pojačava ovaj efekat. u tržišnoj politici. što čini proces evropskih integracija specifičnim.4 4 Kroz rast značaja moći utjecaja na procese donošenja odluka u supranacionalnim institucijama u odnosu na moć donošenja odluka na nacionalnoj razini nema značenje opadanje interesa nacionalnih političkih partija i nacionalne elite kontrolirati nacionalne institucije moći. regionalnim i supranacionalnim nivoima. te javnih i privatnih organizacija i grupakoje se međusobno natječu u procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na donošenje odluka u institucijama EU.utjecaj odluka institucija EU na distribuciju ekonomskih resursa i alokaciju društvenih i političkih vrijednosti kako unutar EU kao zajednice država članica EU. u EU glavna politička i društvena moć koncentrirana je u komplexnom dualnom procesu odnosa između birokracije institucija EU i političkih elita u nacionalnm institucijama država članica EU.000. interesne grupe) i pojedinaca i njihov međusobni utjecaj. 28 . politici proizvodnje i distribucije dobara. nacionalnim. Ono što posebno čini politički sistem EU specifičnim političkim sistemom. Representing Interests in the European Unon. profesionalni.000 pojedinaca danas radi na zastupanju i promociji različtih interesa nastojeći ostvariti utjecaj na proces donošenja odluka u institucijama EU 45Justin Greenwood (1997). p27 Ovdje je veoma značajno uočiti suštinsku distinkciju između sposobnosti "utjecaja na donošenje odluka" na supranacionalnoj razini od sposobnosti "donošenja odluka" na nacionalnoj razini. preko 500 evropskih i međunarodnih federacija te preko 10. Što nužno zahtjeva stvaranje kompleksne mreže pravila EU kroz koju se kontroliraju i reguliraju procesi i odnosi u javnoj politici. Otuda odnos ovih različitih interesa u EU uvijek predstavlja specifičan proces utjecaja na proces donošenja odluka na supranacionalnoj razini. kao instrument legalne upotrebe 44Po procjenama Komisije EU u Brussels centru EU administracije preko 3.

47 Veliki značaj. dobru informiranost o interesima političke birokratije EU. He was influential in contemporary German politics.. New Justin Greenwood Politics as a Vocation. Politika pravne i monetarne regulacije na nivou EU ima snažan utjecaj na poresku politiku. Private forces (as in private security) could be used. sa čime institucije EU kreiraju mogućnost sopstvenog snažnog utjecaja ne samo na odnose između različitih društvenih i politčkih grupa i pojedinaca unutra EU već isto tako i unutar samih država-članica. Otuda države članice EU iskazuju sve veći interes u pravcu pomjeranja svog utjecaja sa nacionalnog nivoa donošenja odluka ka procesu kreiranja sopstvenog utjecaja na process donošenja odluka na nivou EU. Heidelberg. and stressed importance of particular characteristics of ascetic Stern A. this did not mean only public force could be used. 47Među najpoznatije međusektorske grupe spadaju: UNICE (Union of Industrial and Employers' Confederations of Europe). Martin's Press. which Lobbying in Europe After Maastricht. Brussels Protestantism(1994).14 June 1920) was a German political economist and sociologist who was considered one of the founders of the modern study of sociology and public administration. He began his career at the University of Berlin. Vienna and Munich. 46Maximilian Carl Emil Weber (21 April 1864 . u procesu donošenja odluka u institucijama EU imaju i komercijalni lobisti (lobbyists) koji zastupaju interese svojih klijenata. koji često istupaju sa zajedničkom platformom pred Komisijom EU. kao i prikupljanjem odgovarajućih podataka.. In this work. u za to predviđenim procedurama. Representing Interests in the the state as Union. danas donosi ili se odobrava skoro preko 80% svih pravnih ili poslovnih pravila kojima se reguliraju ovi odnosi u EU. Max Weber said in Politics as a Vocation that a necessary condition of an entity being a state is that retains such a monopoly. bureaucracy and the rational-legal state in the West. p5 political science. (1997). but its legitimacy derived from the state. ERT (The European Round Table of Industrialists). te na vođenje vanjske i odbrambene politike država-članica. oni nastoje utjecati 498 na donošenje odluka u institucijama EU u korist svojih klijenata. In another major work. something is "a 'state' if and insofar as its administrative staff successfully upholds a claim on the monopoly of the legitimate use of violence in the enforcement of its order. veoma je značajno analizirati organizaciju poslovnih interesa u pojedinim sektorima te njihov interakcijski odnos i njihov utjecaj na javnu politiku na nacionalnom i evropskom nivou. supranacionalne birokratske mreže i velikih transnaciormlnih korporacija. a definition that became pivotal to the study of modern Western York. AMCHAM-EU (The EU Committee of the American Chamber of Commerce) .[I] His most famous work is his essay The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism. čime EU sve više utiče na determiniranje moći unutar državačlanica i na njihove međusobne odnose. politiku migracije stanovništva. 99 Ovo je posebno značajno ako se ima u vidu da se kroz mrežu institucija EU.. Koristeći svoje kontakte. He said. kroz njihovo djelovanje stvara se novi moćni triangularni savez između nacionalnih vladajućih elita."^ According to Weber. te posjedovanje znanja iz određenih oblasti. Weber defined European an entity which claims a monopoly on the legitimate use of physical force. U istraživanju modela kreiranja utjecaja na procese donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. kad i kako. His most known contributions are often referred to as the 'Weber Thesis'. 46 Kako posebno veliki utjecaj na donošenje odluka u institucijama EU imaju grupe koje djeluju na evropskom i panevropskom nivou koje zastupaju interese velikih korporacija i čitavih industrijskih sektora. St.sile. mada ne u tom obimu kao što je slučaj sa interesnim grupama. što značajno utječe na distribuciju moći\ između država-članica EU i na autoritativnu alokaciju vrijednosti unutar tih država sa čime se umnogome determinira ko će dobit šta. and later worked at Freiburg. INC. informiranost o djelovanju institucija i pravila po kojima postupaju institucije EU. Weber's major works deal with rationalization in sociology of religion and government. Weber argued that religion was one of the non-exclusive reasons for the different ways the cultures of the Occident and the Orient have developed. being an advisor to Germany's negotiators at the Treaty of Versailles and to the commission charged with drafting the Weimar Constitution. which began his work in the sociology of religion. the state was to be the source of legitimacy for any use of violence: if the police and the military were its main instruments. led to the development of capitalism.

kao npr. Vlade država članica EU predlažu svoje članove Komisije i kolektivno imenuju Predsjednika Komisije EU. nadzornu i implementacionu funkciju u procesu realizacije politike koja je prihvaćena od strane država/članica EU kroz odluke Vijća ministara.48 Uz to vlade zemalja članica EU kroz proces kolektivnog prihvatanja predloženog sastava Komisije i njenog Predsjednika ostaruju znatan utjecaj na kreiranje politike EU. Dakako. koji participiraju u donošenju legislature i u kreiranju politike EU. u okviru kojeg se ne ukida već samo transformira terirorijalni koncept suvereniteta i politički sistem države-nacije ka institucionalnom konceptu suvereniteta i virtualnom političkom sistemu EU na supranacionalnoj ravni. stim što svaka država ima pravo veta u ovom tijelu EU. 30 . u Vijeće ministara EU. institutions in Brussels. Garanciju sprovođenja ovih dobrovoljno preuzetih obaveza garantira administrativni i pravni sistem država članica. within the various departments in national governments. Politički sistem EU visoko je decentaliziran i kreiran je na principu dobrovoljno preuzetih obaveza država-članica EU kao i dobrovoljno preuzetih obaveza od strane njenih građana. koji se realizira na više specifičnih načina. koja potom imenuje svoje predstavnike u pojedine institucije EU. As a result. unlike other international organizations. in bilateral meetings between governments. Komisija kao centralno tijelo evropskih integracionih procesa ima inicijativnu. Vijeće ministara ima i legislativnu i izvršnu funkciju. and between private interests and governmental officials in Brussels and at the national level. mada svakoj državi s obzirom na veličinu njenog stanovništva u većinskom-kvalificiranom obliku glasanja pripada različita kvota glasova. što njegove odluke čini znatno koherentnijim i više vjerovatnim da će biti realizirane. sa čime se zapravo kroz proces integracije stvara jedan novi kompleksan politički sistem EU. Ovaj proces transformacije suvereniteta i političkog sistema države-nacije odražava novi odnos na relaciji interesa pojedinca i zajednice (građanin-država-EU kao zajednica) što čini triangularnu determinantu EU kao novog političkog sistema. between national governments and Brussels. EU business is conducted in multiple settings on virtually every day of the year 48Vijeće ministara EU radi kao skup vlada država/članica EU i organizirano je u formi zajedničkog rada više sektorskih vijeća u kojima nacionalni ministri država/članica donose odluke na principu jednakosti izmedju država Članica EU bez obzira na njihovu veličinu (mogućnost upotrebe prava veta). a time i ostvarivanje interesa njenih građana u EU. Uz to Komisiji pripada i izvršna funkcija u EU što je dovodi u bliske odnose suradnje i kooperacije sa Vijećem Ministara.To pomjeranje fokusa nacionalne države sa procesa donošenja odluka na nacionalom nivou ka mogućnostimA sopstvenog utjecaja na proces donošenje odluka na suprancaionalnom nivou čini EU sve više međunarodnomorganizacijom sa teritorijalnim fokusom što EU čini znatno različitom od klasičnog tipa međunarodne organizacije kao što su UN. Komisija je komponirana kao neka vrsta "političkog koledža" koji se sastoji od Komisionara i od biroa od 36 generalnih direktora (directoregenerals) i od administrativnog servisa. Građani EU svoje zahtjeve prema političkom sistemu EU ostvaruju prije svega kroz nacionalne izbore u kojima biraju predstavnke nacionalnog parlamenta koji potom bira nacionalnu vladu. Također svaka država-članica nominuje svoga člana Komsije EU. Vijeće ministara EU kroz sistem većinskog-kvalificiranog glasanja donosi odluke.

In addition. političkih i socijalnih prava građana državačlanica EU. 52These institutions produce five types of policy outputs: 1. and the winners of this competition are represented in the Council.these are rules on . Regulatory policies . zajednička imigraciona politika. kapitala. 51EU citizens gain most of their information about EU policies and the EU's governmental processes from national newspapers. politika razvoja i istraživanja. owe their positions to nomination and support from national party leaders. Political parties have influence in each of the EU institutions.4 Alokacija političke moći u EU Centralno pitanje koje se postavlja kada se raspravlja o političkom sisterria EU. Ono čime se 49Members of the EP (MEPs) are elected on (national) party platforms and farm 'party groups' in the EP. the party organizations in each member state and in the EU institutions are linked through the 'transnational party federations'. Interest groups also give funds to political parties to represent their views in national and EU politics. amendment and veto under the EU's legislative procedures. are able to circumvent the filtering of EU information by national elites. In each policy area. and has the power to throw out the Commission with a vote of censure. and how these should be 'spun* in the national setting. ekološka i socijalna politka. zajednička politika agrarnog razvoja. Kroz institucionalni sistem EU kreira se zajednička regulativna politika EU na polju slobodnog protoka dobara.52 6. and like-minded interest groups in different member states club together to lobby the Commission. business associations. such as farmers and some business groups. to structure political organization and competition in the Parliament. odnosno ko upravlja sa EU. consumer groups and environmentalist groups. neposrednog biranja članova Parlamenta EU kao i preko 49 50 participacije pojedinih političkih partija i interesnih grupa u političkim procesima u EU. These organizations are formed to promote or protect the interest of their members in the political process. radio and television rather than any European media channels. and the EP. 51 Kroz djelovanje vlasti evropske monetarne unije i evropske centralne banke (European Central Bank ECB) građani EU također su u mogućnosti ostvariti svoje interesne zahtjeve kroz politički sistem EU. politika zajedničkih standarda ekonomskih. such as trade unions. the Council working groups. The EP can also amend the EU budget. 50Interest groups are voluntary associations of individual citizens. The EP scrutinizes the exercise of executive powers by the Commission and the Council. čiji su oni članovi i koje zastupaju njihove interese. And. in the main party families. građani realiziraju preko tzv. politika harmonizacije nacionalnih standarda. and usually seek to return to the partypolitical fray. usluga. politika ravnomjernog regionalnog razvoja. jeste pitanje alokacije moći u EU. Only social groups who have direct contacts to the EU institutions. makroekonomska politika. National parties compete for national governmental office. public office-holders and representatives from interest groups form 'policy networks' to thrash out policy compromises. the national media tend to be focused on national government and politics rather than on European-level politics. te politika sudske saradnje i evropskog državljanstva. U političkom okruženju u kojem ne postoji ni jedna centralna institucija koja bi se mogla odrediti kao centralna vlada u visoko diversižiciranom i kompleksnom procesu donošenju odluka. ovo pitanje je isuviše kompleksno za simplificiran odgovor. Consequently. National interest groups lobby national governments or approach the EU institutions directly. Također participirajući u postupcima pred EJC građani država članica učestvuju u kreiranju i jačanju legislature EU stvarajući time nove mogućnosti za realizaciju svojih interesnih zahtjeva. zajednička politika konkurencije. who are chosen in European-wide elections every five years.Drugi kanal ostvarivanja interesa u okviru političkog sistema EU. The EP has various powers of legislative consultation. and it votes on the Council nomination for the Commission president and the full Commission college (the investiture procedure). This is the same in the EU as in any democratic system. The EP is composed of 626 MEPs. national elites are the main 'gatekeepers' of EU news: deciding which information is important. to jeste pitanje ko kontrolira političke procese. European Commissioners are also partisan politicians: they have spent their careers in national party organizations. u kojem interaktivno učestvuju brojne supranacionalne i nacionalne institucije. interesne grupe i pojednici.

external economic relations. rast institucionalne supranacionalne jurisdikcije dobija i teritorijalnu dimenziju. Oxford New York. sa uvođenjem autonomnosti evropske centralne banke (ECB). Expenditure policies .these are rules to extend and protect the economic. pl48 32 . where the ECB manages the money supply and interest rate policy. 53 odnosno "sistem upravljanja bez vlade" (system of governance without a government). socijalne politike. 4. U procesu donošenja odluka na supranacionalnom nivou EU. which involve the harmonization of many national production standards. common asylum and immigration policies. Akti donijeti u ovoj proceduri direktno se primjenjuju na države-članice i automatski dobijaju višupravnu snagu u odnosu na pravne akte država-članica EU. Citizen policies . kao što to notificiraju predstavnici neo-institucionalističke teorije. and the provisions for 'EU citizenship'. kao i sa uspostavljanjem platforme zajedničke vanjske politike. Međutim. intenzivno širenje modela donošenja odluka na supranacionalnom institucionalnom i terotorijalnom nivou EU.these policies are pursued in Economic and Monetary Union. The European Union: How Does it Work?. police and judicial cooperation. nacionalne vlade država članica ostaju najznačajniji izvor institucionalne supranacionalne suverenosti EU.većina autora slaže je to da je nesporno da EU predstavlja "sistem upravljanja bez države" (governance without statehood). 5. and defence cooperation. više je posljedica interesa država-članica EU. Helen Wallace. koje svoje nacionalne interese i jačanje pozicije u odnosima sa trećim zemljama. William Wallace and Mark A. and include the Common Agricultural Policy. glavnu ulogu ima Komisija EU koja pokreće inicijativu za donošenje određenog akta u kooperativnoj proceduri koja se odvija u interakcijskom odnosu između EP i Vijeća EU. Policy-Making in the European Union. 3. Suprancionalne nadležnosti u okviru EU sa proširenjem na polje ekologije. Oxford University Press. 54Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). Oxford University Press. and include cooperation in the field of justice and home affairs. Foreign policies . centralno pitanje ko upravlja EU ostaje i dalje bez jasnog odgovora. Macroeconomic policies . capital and persons in the single market. nije posljedica autothonog jačanja supranacionalnih institucija. and research and development policies. New York. kao institucija neke supranacionalne vlade koja se pojavljuje na horizntima evropskih integracija. sa koncipiranjem zajedničke platforme saradnje između nacionalnih policijskih snaga i nacionalnih pravosudnih sistema država članica. 2. međunacionalnom (kooperacija između vlada država članica u procesu donošenja odluka) i nacionalnom nivou (kada države-članice zadržavaju proces donošenja odluka pod svojom jurisdikcijom po određenim pitanjima). socioeconomic and regional cohesion policies. Ako se ima u vidu stalno proširenje članstva EU. the Common Foreign and Security Policy. Pollack (2005). and common competition policies. 54 Međutim. gdje Vijeće EU donosi odluke putem glasova kvalificirane većine. brže i efektnije realiziraju na supranacionalnoj razini nego na nacionalnoj ravni. Otuda bez obzira na proširenje i jačanje nadležnosti supranacionalnih institucija. Ovo dualno proširenje supranacionalnog institucionalnog i terirorijalnog suvereniteta. zajedničke valute. p491. political and social rights of the citizens of the EU member states. U procesu donošenja odluka gdje se zahtjeva koordinirana aktivnost državačlanica EU (međunacionalni ili intervladin nivo) Vijeće ministara EU dobija i 53the free movement of goods. while the Council pursues exchange rate policy and the coordination and scrutiny of national tax and employment policies.these are aimed at ensuring that the EU acts with a single voice on the world stage. and include trade policies.these policies involve the transfer of resources through the EU budget from one social group or member state to another. U političkom sistemu EU donošenje odluka odvija se na supranacionalnom (transfer moći donošenja odluka sa nacionalnih na supranacionalne institucije). such as environmental and social policies. dobija konstantu permanentnog institucionalng proširenja i rasta moći. Pravno tumačenje i kontrola zakonitosti ovih akata direktno pripada ECJ. services.

Vijeće ministara EU odlučuje na principu jednoglasnosti. national and supranational. These networks act as bridges between natonal.55 U procesu donošenja odluka na nacionalnoj razini. and policies made at each of these levels". The increased use of this method encourage us to be somewhat agnostic about how far European integration has transformed or will transform European politics. Otuda po pravilu slijedi visok stupanj marginalizacije institucija EU u procesu kreiranja politike i donošenja odluka na međuvladinim konferencijama. internacionalni i nacionalni segment). s druge strane. The point is that.56 U kontekstu kompleksnosti odnosa između ova tri segmenta donošenja odluka (supranacionalni. kao što su bile konferencije Mastrihtu. države članice monopoliziraju svoju ulogu i to kako u određivanju politike tako i u procesu donošenja odluka. Oxford University Press. Uloga ECJ u kontroli zakonitosti ovih akata je također reducirana. The European Union: How Does it Work?. On this reading. arguably. osnivačkih ugovora. samo države mogu da odluče da li će i kada prihvatiti međunarodne norme. the EU's policy process reflects underlying changes in political and economic relationship across Europe. there exists no inexorable trend to more and mored supranational governance. new kinds of policy network are emerging which link together different kinds of actor: administrative and political. Ovo njihovo izvorno pravo proističe iz moći koja je verificirana kroz neposredne izbore vlada država članica. što je uvjetovano procesom globalizacije. But national and EU policy processes and institutions remain formally distinc from one another (if they are very much linked in practice. U ovom procesu donošenja odluka pojavljuje se veliki skepticizam o EU kao političkom sistemu. Uloga EP je također reducirana samo na pravo biti konsoltiran od strane Vijeća ministara EU. pl48-150) 56 (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). public and private. u kojoj države članice imaju interes istupati pod imenom EU i sa jedinstvenim stavom na 55"The EU is a sources of networked governance when it employs the coordination method. Samo države posjeduju legitimnu moć mijenjanja i ratificiranja ugovora. s jedne strane. To be sure. dok je uloga Komisije znamo reducirana (u ovoj proceduri Komisija nema pravo pokretanja inicijative donošenja zakonskih akata). (Elizabeth Bomberg and Aleksander Stubb (2003). i njihovog interesa za međusobnom kooperacijom i kompromisom na supranacionalnom nivou. proces odlučivanja u EU ostaje stisnut između zahtjeva država članica da i dalje zadrže visok stupanj moći utjecaja na donošenje odluka na nacionalnoj razini. Amsterdamu i Nici. New York. EU. New York.izvršnu i zakonodavnu funkciju. The European Union: How Does it Work?. kada su izvršene značajne promjene tzv. and international institutions. particularly ones arising from globalization and increasing interdependence between states. U ovom procesu kreiranja politike EU. and between national and EU policies. Oxford University Press. pl50) .

these 'integration theories' are the intellectual precursors of any theory of EU politics (Simon Hix. In the interwar period. such as bureaucracies. while MEPs' loyalties may not change fundamentally. an underlying argument in this book is that much can be learned if we simply apply these cross-systemic theories to the EU.1994). political parties and interest groups) rather than as a result of the power of institutions and political structures (such as constitutions. za neofunkcionaliste.57 Većina teoretičara priznaje da se kroz integracione procese u EU kreira jedan novi koncept političkog sistem. U procesu evropske integracije neo-funkcionalisti polaze od koncepta društvenog interesa ne-državnih faktora (kao što su razna poslovna udruženja. to be replaced by mid-level explanations of cross-systemic political processes. Ono što se pojavljuje kao jedna od bitnih razlika u determiniranju političkog sistema EU je metodološke prirode. their perception of their political group and the European Parliament does in view of the fact that these institutions gradually become the most important source of benefits. The modern discipline dates from the end of the nineteenth century.bureaucrats. drugi ćefokusirati političke procese koji zauzmaju centralno mjesto u kreiranju političkog sistema. gdje pretežno dominira uloga interesa elita. which tend to lack expertise and are remote from the central decision-making. As discussed.jedinstvenom tržištu. političkih partija i političkog odlučivanja. a 'behavioural revolution' replaced this focus on the structural features of politics with 'methodological individualism' (Almond. when people like Woodrow Wilson. trgovačke asocijacije. Ono što je značajno napomenuti kada je riječ o političkom sistemu EU to je.58 Neo-funkcionalistička teorija posmatra evropske integracije kao procese koji su usmjereni ka specifičnim ciljevima čime se stvara novo okruženje u kojem se postavljeni ciljevi mogu ostvariti samo poduzimanjem daljih aktivnosti. odnosno sa jednim glasom u međunarodnoj areni. motives and actions of political actors (such as elites. In both cases. Naspram ne-funkcionalista. the 1980s and 1990s have seen a return to institutions: under the label of 'new institutionalism'. 17(1).. West European ■ Politics. 59 According to neofunctionalists. parliaments and political parties. but on the basis of advantages perceived in specific situations. However. representative assemblies are supposed to deal with at least some areas of people's everyday life and to establish control over crucial sectors of governments more effectively than old-style national parliaments. 1970). Lord Bryce and Max Weber first developed tools and categories to analyse political institutions. politics and policy-making. The conceptual framework in this book is not the same as a single theoretical approach that explains everything about the EU. Viola. 58 European integration was creating a new 'polity' (for example Lindberg and Scheingold. koji je prvenstveno fokusiran na konceptu vlade. Knut Wicksel. they may seek access to political processes operating beyond the national level. političke institucije dobijaju znatno veću ulogu u kreiranju politike na nivou EU nego što to imaju na nacionalnom nivou. the leaders of political groups support policies enhancing integration not out of general principles or ideologies. The Study of the European Community: The challenge to comparative politics. (Donatella M. U kontekstu ovog razumjevanja evropskih integracija. few contemporary theorists try to set out a systematic conceptual framework for linking the study of the EU political system to the study of government. brokratije. Tako dok će jedni slijediti klasični koncept institucija političkog sistema. Robert Michels.59. 1-30. and social norms). In addition. and gradually a new political outlook emerges to support such changes. Nevertheless. the 'grand theories' of the political system died in the 1960s. Glavna vukuća sila u ovom procesu. governments. što ih sve više gura bliže ka suprancionalnim institucijama kako bi bile u mogućnosti efektnije realizirati svoje interese. birača. institutions and outcomes: the basics of modern political science Political science is the systematic study of the processes of government. However. korporacije i političke partije) koji u cilju realizacije svojih ekonomskih i poslovnih interesa inkliniraju integracijama na supranacionalnom evropskom nivou. . da imajući u vidu trodimenzionalnost donošenja odluka u EU (supranacionalni. politics and policy-making in all political systems. nije država već ne-državni akteri. voters. This new method sought to explain political outcomes as a result of the interests. Thankfully. In the neofunctionalist outlook. 57 Actors. which has tended to seek 'grand theories' of European integration rather than mid-level propositions about specific elements of the EU policy process. 1996). političkih partija i interesnih grupa. Jean Monnet Working Papers in Comparative and International Politics) 34 . decision-making rules. neorealistička škola ističe u prvi plan interese i aktivnosti država članica EU. Tensions occur to transnationalize these groups. međunacionalni i nacionalni nivo). This is a very different project to much theorizing about the EU.

sa čimedezintegracioni procesi unutar EU predstavljaju uvjek latentnu opasnost po opstanak i dalji razvoj zajednice. Journal of Common Market Studies 37 (1): 59-85. U drugoj fazi odlučivanja fokus je stavljen na proces pregovaranja između vlada država-članica EU u procesu reforme ugovornog sistema i sporazuma o budžetu EU. which is tantamount to saying that each has an incentive to consider aggression against the other to forestall future trouble. it is not possible for even liberal democracies to transcend anarchy". Lamentably. Influence. p50) 61Moravcsik. U ovom kontekstu svaka država članica EU preferira ka sopstvenoj sigurnosti radije nego sigurnosti zajednice. Evropski sud pravde) ko^e imaju značajan nezavisan utjecaj na rezultate institucionalnog odlučivanja u EU. and.glavni cilj vlada zemalja članica je obezbijediti nacionalnu sigurnost i nacionalni suverenitet. Vol. This threat of backsliding means that one democratic state can never be sure that another democratic state will not change its stripes and turn on it sometime in the future. što pojačava interes svake države-članice EU obezbijediti uvjete sopstvenog preživljavanja. Nevertheless. Mearsheimer. the EU governments remain the primary actors in the political system of the EU. Back to Future: Instability in Europe After the Cold War. Ono što bi moglo biti karakteristično za ova tri razlčita pristupa definiranju procesa odlučivanja u EU je to da sva tri gledišta u određenju političkog sistema EU koriste metode opće teorije političkih nauka i političkih sistema u objašnjenju različitih aspekata stvaranja specifičnog političkog sistema EU. Kalypso (1999) 'Explaining the Treaty of Amsterdam: Interests. however. that there are few short-term unintended consequences when the member state 62governments must decide by unanimity and have perfect information about each others' preferences and the preferences of the EU institutions (as in the reform of the EU Treaties in the Intergovernmental Conferences in the 1990s). that states preferences vary across different issue areas (so a member state can be in favour of EU intervention in one policy area but opposed in another). and institutional reforms as well as day-to-day policy" "Sometimes these models result in predictions similar to the liberal-intergovernmantalist view: for example. što sugerira da je u procesu integracije apostrof stavljen na nacionalni interes. Za razliku od prethodnih klasičnih pristupa ovaj teoretski pravac u fokus svoje analize stavlja dvostepenost u procesu odlučivanja u EU. Moravcsik argues that state preferences are driven by economic rather than geopolitical interests. Kako je nacionalni preferencijalni poredak država članica fleksibilan sistem. and that inter-state bargaining can lead to positive-sum rather than simple zero-sum outcomes. Ovaj teoretski koncept akcent stavlja radije na ekonomske nego na geopolitičke interese država članica. Vijeće ministara . states are treated as unitary actors and the supranational institutions have a limited impact on final outcomes. as in neo-functionalism and the liberal theory of IR. rational choice institutionalist models can also produce explanations similar to the supranational governance view: for example.61 U prvom stepenu donošenja odluka u EU pažnja je fokusirana na zahtjeve koji dolaze od ekonomskih i socijalnh aktera iz država članica prema EU.62 60"The possibility always exists that a democracy will revert to an authoritarian state. In the second stage. that state preferences are not fixed (because different groups can win the domestic political . pregovaranje među državama vodi radije ka pozitivnom (positive-sum outcomes') nego ka negativnom isključujućem (zero-sum outcomes) odnosu između njih. these actors have economic interests and compete for these interests to be promoted by national governments in EU decision-making. Institutions'. 5 8 Mada se u okviru ovog teoretskog pravca razvijaju različiti pristupi određenju prirode odlučivanja u sistemu EU za njih je zajedničko shvatanje da je EU kompleksan politički sistem sa brojnim promjenljivim interesima država članica sa njihovim limitiranim utjecajem na suprancaionalne institucije EU (Komisija. 1 (Summer 1990). koji bivaju promovirani preko nacionalnih vlada u procesu odlučivanja na nivou EU.60 U novije vrijeme pojavljuje se novi teoretski pristup sagledavanju prirode integracije EU. However. no. Andrew & Nicolaïdis. each of which is grounded in one of the classic integration theories. (John J. In contrast to the classic realist theory of IR. As in intergovernmentalism. EU policies are 'supplied' by intergovernmental bargains such as Treaty reforms and budgetary agreements. Liberal démocraties must therefore worry about relative power among themselves. contest). in this interpretation. "Liberal-intergovernmentalism divides the EU decision process into two stages. In the first stage there is a 'demand' for EU policies from domestic economic and social actors. International Security. that outcomes are controlled by the supranational . 15.

the division of competences is never completely fixed. Onošto je karakteristično za distribuciju kapaciteta odlučivanja u okviru evropskih integracionih procesa je to da se alokacija moći u monetarnoj politici. But. Nevertheless. whereas economic liberals prefer strong checks and balances on the exercise of these policies by the central government. under all constitutional designs. odbrane i bezbjednosti predominantno zadržava na državnom nivou. such as environmental standards or product standards. The rational choice-institutionalist approach also aims for parsimony over extensiveness: with some simple assumptions applied to a limited set of empirical cases. and the long-term tend in all multi-level political systems has been policy centralization" "This settlement was already established by the Single European Act. interior affairs. with the permanent process of institutional reform.there are less constraints on the expansion of central authority. the power of the different theories can only be judged where they produce clearly identifiable and opposing sets of predictions about the same empirical phenomenon. are best dealt with at the centre. could perhaps be dealt with at the centre. where the competences of the centre and the states is clearly specified. central value allocation). and there is independent judicial review of competence disputes. In other words. Policies where state decisions could have a negative impact on a neighbouring state (an 'externality')." 36 . sa osnovnim ciljem da se proizvede najbolji mogući rezultat po pitanju koje se reguliše. some constitutional allocations of competence are more rigid than others. kao i u vanjskoj tržišnoj politici sa trećim zemljama odvija predominantno na nivou EU." "For example.5. and exclusive competences of the member states (in most areas of taxation and expenditure). rather than seeing EU politics as either controlled by the governments or the EU institutions. the draft Constitution proposed by the Convention would set up a 'catalogue of competences' which would further constitutionalist the settlement: with a separation between exclusive competences of the EU (for the establishment the market). Hence. 'coordination competences' (covering macro-economic policies. despite the widely held perception that the EU is a 'moving target'. and from these assumptions produces a rather persuasive explanation of the major 'history making' bargains. this theory seems less able to explain the more complex environment of day-to-day politics in the EU. such as basic social and civil rights. where competences are divided along functional rather than jurisdictional lines -with different roles for the centre and states within each policy area (such as setting the broad 64policy goals by the centre and the policy details by the states) . In addition. For example. this approach tries to understand precisely under what conditions these two opposing outcomes are likely to occur. the liberalintergovernmental theory uses some simple assumptions.64 6.U procesu određenja prirode integracionih procesa veoma značajno mjesto pripada pitanju distribucije političkih kapaciteta u političkom sistemu EU. the opposite is in fact the case. As a result." "For example. politici jedinstvenog tržišta. the abolition of internal trade barriers can only be tackled at the centre of an internal market is to be created. with some minor amendments in the Maastricht Treaty. as it is in a many areas of social science. the states are more protected against 'drift' to the centre. Unfortunately. this is rare in EU politics. The subsequent reforms (in the Amsterdam and Nice Treaties and even in the draft Constitution agreed by the Convention on the Future of Europe and the 2003 Intergovernmental Conference) have not altered the settlement substantially. While the supranational-governance approach uses a more complex set of assumptions and seems more able to explain a broader set of policy outcomes from the EU system and the long-term trajectory of the EU." 63"For example. U razmatranju ovog pitanja potrebno je imati u vidu da su jedni kapaciteti političke moći odlučivanja distribuirani na nivou odgovarajućih supranacionalnih institucija. This may seem a rather arcane debate. socialists usually prefer regulatory and fiscal policies to be centralised (to allow for income redistribution and. dok su drugi distribuirani na državnom nivou drzava/članica. Alternatively. dok se distribucija odlučivanja po pitanju unutarnje i vanjske politike. shared competences between the EU and the member states (mainly for the regulation of the market). Od teritorijalnog ka institucionalnom suverenitetu institutions rather than the member states when agenda-setting is in the hands of the Commission. and foreign policies). For example.63 Specifičnosti političkog sistema EU čine da se ova distribucija političkih kapaciteta pojavljuje kao rezultat pravne i političke nagodbe između aktera sa različitim političkim ciljevima i pozicijama u okviru integracionih procesa. and seems good at predicting outcomes where rules are fixed and information is complete. Policies where preferences are homogeneous across citizens in different localities. Parliament or Court or when there is incomplete information in the policy process.

tehnološke. or European-level NGOs» (Klaus H. tako i u sadašnjim vremenima.Proces evropske integracije našao seje u fokusu mnogih znanstvenih disciplina počev od političkih. . 3. Sa budžetom od 1. odluke EU se mogu posmatrati više kao rezultat sinkroniziranih interesa državaclanica EU nego kao nezavisne odluke suverenih supranacionalnih institucija. 1994 EU pursue. regulacije rada i privatizacije. Marks et al. European Integration and National Political Systems. for the beneficiary regions. čemu obično prethodi dug period dogovaranja i usaglašavanja interesa participanata u procesu donošenja odluka u institucijama EU. the cost regional funds may be small compared to the sum of national expidenture on 66G. neki teoretičari stižu do određenja EU kao specifičnog političkog sistema kao triangularnog odnosa između nacionalnih država članica EU. backward regions. vol. Similarly. Whereas European Community Strengthens the State: International Cooperation and 65Andrew Moravscik. moneternei komercijalne moći i ostvarivanja interesa država članica na evropskom nivou. October 2000. Harvardhis annual income from Domestic Politics. više od 80% svih pravnih propisa i pravila kojima se regulira proizvodnja. scientists. West European Politics. Kroz eliminaciju tehničkih. p5. Također. Basically. 4. Governance in the EU. institucije EU nemaju neku izrazitu moć materijalnog utjecaja. whereas the benefits are concentrated (on farmers.27 % od ukupnog društvenog proizvoda (Gross Domestic Product -GDP) država članica. cent of annual GDP. fiskalnih i fizičkih barijera slobodnom kretanju dobara. evropskih supranacionalnih institucija i subnacionalnih subjekata kao što su interesne i političke grupe koje svoj identitet radije vezuju za kompleks zajedničkih interesa koji se efektnije realiziraju na nadnacionalnoj nego na nacionalnoj ravni. Kao i u prošlosti. EU ima moćni utjecaj na «This is particularly the case in the area of the Commn Agricultular Policy (CAP) which consumes over 50% of the EU budget. pravnih. Za razliku od prethnodnih nastojanja integriranja Evrope. the cost of EU redistributional policies are diffuse (shared between all European texpayers). Center European farmer receives a considerable proportion of University. političkim partijama i elitama čiji se interesi po pravilu ne identificiraju uvijek sa interesima nacionalnih državnih birokracija. as with most welfare expidenture programmes. distribucija i razmjena dobara i usluga. donose se na nadnacionalnoj evropskoj ravni kroz procese harmonizacije nacionalnih standarda i kroz transformaciju legislative EU u nacionalne pravne sisteme država članca. koja su se prvenstveno oslanjala na posjedovanje dominirajuće vojne sile. Kroz analizu izgradnje zajedničkih institucija i djelovanja nacionalnih interesnih grupa. ekonomskih. the everagefor European Studies Working Papers Series 52. pa sve do psiholoških i scioloških znanosti. u novije vrijeme ovaj aspekt pomjeranja fokusa evropskih integracija dobija jednu novu dimenziju koja se sve više manifestira u pomjeranju fokusa opservacije sa birokracije nacionalne države ka interesnim grupama.65 Ti zajednički nadnacionalni interesi najčešće se susreću u području tržišne regulacije. London: Sage these founds can account fora as much as ten per 1996 regional development. But. no. usluga. radije kroz zajedničkeinteresne i političke programe nego kroz sopstvene nacionalno-državne institucije. fokus znanstvenog interese prvenstveno je bio lociran na interese država sa težnjom uspostavljanja dominacij e nad evropskim kontinentom kao j edinstvenom ekonomskom.66 Imajući u vidu da se većina značajnijh regulativnih pravila na evropskom nivou donosi kvalificiranom većinom. Goetz and Simon Hix . Tako na pimjer u zajedničkoj agrarnoj politici (Common Agricultural Policy CAP) i u ekonomskoj i monetarnoj uniji (EMU). geografskom i političkom prostoru. Why the the cost of CAP t to individual consumers and taxpayers may be less than &5 per week. kao instrumenta teritorijalne integracije. sa čime transfer ovih odluka u nacionalne sisteme država članica ima više šansi biti implementiran na razini država članica EU. kapitala i rada. političkih partija i elita koje nastoje realizirati svoje interese na supranacionalnom nivou. mada budžet EU može u određenim slučajevima imati veoma značajan indirektni redistibucioni utjecaj na države-člance. današnji fokus integracionih evropskih procesa pomjeren je sa vojnog aspekta dominacije ka institucionalnom aspektu integracije kroz izgradnju zajedničkih institucija kao instrumenta realizacije ekonomske.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful