UVOD

:
Na području Srbije gajenje pastrmke se najvećim delom obavlja u hladnovodnim –pastrmskim ribnjacima, u manjoj meri u kaveznim sistemima i u ograđenim prirodnim i antropogenim vodama.Tačne povrsine pod pastrmskih ribnjacima je teško utvrditi pošto je poslednjih godina podignut veliki broj malih pastrskih ribnjaka o kojima gotrovo da ne postoji nikakva evidencija. Na osnovu raspoloživih podataka može se pretpostaviti da pokrivaju 12-15 hektara površine. Proizvodnja na ribnjacima je jako promenljiva, što zavisi od niza faktora, ali i od većih ili manjih propusta u samom projektovanju ribnjaka, kao što su predimenzioniranje pastrmskih ribnjaka, isti dovodni i odvodni kanal itd. Činjenica da je ribarstvo jedna od najprofitabilnijih grana pljoprivrede, da su mogućnosti za gajenje pojedinih vrsta kod nas veoma velike, kao i da se proizvedena riba relativno lako plasira na domaćem tržištu, povećava interes investitora, budućih proizvođača ribe. Kada je u pitanju proizvodnja pastrmskih vrsta riba (pre svega kalifornijske pastrmke) mogućnosti povećanja površina su uslovljene resursima čiste, kvalitetne, vode tako da se sadašnje površine mogu udvostručiti, eventualno utrostručiti izgradnjom većeg broja ribnjaka malih kapaciteta. Ovakvi ribnjaci će se uglavnom graditi u brdskoplaninskim područjima Srbije.

1

2 .sistem dovodnih kanala .Tačnije stručnjak iz oblasti ribarstva treba da izradi idejnu varijantu projekta i projektni zadatak hidrograđevinskom inžinjeru koji će to razraditi i uraditi glavni hidrotehnički projekat. -Upućivanje zahteva Republičkom Hidrometeorološkom zavodu RS. -Obezbeđivanje vodoprivredne dozvole od JVP.kao i u položaj vodotoka sa koga se zahvata voda. -Rešavanje imovinsko pravnih odnosa oko predviđenje lokacije. Upravo zbog toga upoznaćemo buduće proizvođače sa dinamikom radova na izgradnji ribnjaka: -Izbor lokacije za izgradnju ribnjaka. neophodno je izvršiti detaljno geodetsko snimanje i kartiranje.Da bi se realizovala dobra proizvodnja neophodno je poznavati potrebe riba.Sve ovo je potrebno da bi projektant imao uvid u generalni pad terena. -Upućivanje zahteva nadležnoj Radnoj jedinici Vodoprivrednog centra Javnog vodoprivrednog preduzeća za dobijanje vodoprivrednih uslova za projektovanje riobnjaka.Pojas obeležavanja treba da obuhvata šire područje. -Upućivanje zahteva JVP-u za dobijanje saglasnosti na urađen projekat. Naročito je značajno da se objekat postavi tako da bude uvek zaštićen od nailaska velikih voda propisanog povratnog perioda.odvodni kanal . -Obezbeđivanje upotrebne dozvole od strane nadleznog organa Skupštine Opštine.IZGRADNJA RIBNJAKA Pre negošto se krene sa izgradnjom ribnjaka neophodno je obaviti čitav niz pripremniuh radova. -Obezbeđivanje urbanističke dokumentacije. -Upućivanje zahteva za dobijanje sanitarne saglasnosti. Pre nego što se počne sa projektovanjem objekata u kompleksu ribnjaka. -Upućivanje zahteva Ministarstvu poljoprivrede i vodoprivrede za dobijanje Rešenja o ispunjenosti uslova u pogledu tehničke opremljenosti i drugih uslova u skladu sa zakonom za dobijanje delatnosti iz oblasti poljoprivrede. Proizvodnja riba je vrlo specifična i da ne trpi greške.predtaložnik . Pastrmski ribnjak u osnovi čine sledeći objekti: .taložnik . -Izrada tehničke dokumentacije za ceo objekati kao i tehnološku dokumentaciju.proizvodni objekti na ribnjaku Vodozahvat Svaki pastrmski ribnjak bez obzira na veličinu poseduje objekat za kaptiranje vode. -Izrada idejnog projekta .vodozahvat . a naročito treba obratiti pažnju na detaljno obeležavanje vodotoka u zoni ribnjaka. za dobijanje Mišljenja u postupku projektovanja ribnjaka. -Istrazni radovi ispunjenosti prirodnih uslova za izgradnju ribnjaka. kao i načine da im se one zadovolje sa tim neophodno je da se ribnjak koncipira po instrukcijama strukcijama ribarstva.filter . -Zasnivanje proizvodnje. -Ukoliko lokaciju za izgradnju ribnjaka naseljava neka retka ili ugrožena biljna ili životinjska vrsta upućivanje Zahteva za dobijnje uslova od Zavda za zaštitu prirode Srbije.

a sve u zavisnosti od načina čišćenja i veličine.Može se graditi kao zemljani. Filter Filter za prečišćavanje pomućenje vode obično se postavlja neposredno pored predtaložnuka.a u isto vreme istaloži neorganske materije kao što su pesak.Taložnik se postavlja na kraju kompleksa hidrograđevinskih objekata gde je dozvljeno slobodno isticanje vode u taložnik.Vodozahvat može biti postavljen na više načina: 1.kao i količinezahvaćene vode. a uzimajući u obzir finansijski efekat. Prilikom projektovanja svih ovih objekata posebnu pažnju treba obratiti na padove. jer se tako voda dodatno aeriše. odnosno 3 .šljunak i drugo.Osnovna uloga je da voda koja se kroz glavni dovodni kanal kreće velikom brzinom smiri. Odvodni kanal Kod pastrmskih ribnjaka koji su postavljeni u dve ili tri baterije postoji mogućnost snabdevanja prelivnom vodom u periodima smanjene izdašnosti izvorišta. Taložnik Otpadna i iskorišćena voda odvodnim kanalom se odvodi do taložnika.Mladičnjaci . Može se projektovati i montažni objekat.koja je potrebna za efikasno funkcionisanje ribnjaka.U zavisnosti od količine uahvaćene vode. betonski ili obložen kamenom.odnosno vodozahvat. ili direktno odvodi u taložnik preko glavnog odvodnog kanala.a uzvodno od zgrade mrestilišta. kao i padova terena.Ovakvi objekti se projektuju u sklopu punosistemskog ribnjaka.Projektuje se u kombinacije šljunčane i peščane ispune sa betonskim dnom i sranama.projektant se odlučuje za vrstu vodozahvata. projektant se odlučuje za način dovođenja vode do ribnjaka. Sistem dovodnih kanala Dovod vode od vodozahvata do bazna za uzgoj ribe obavlja se preko sistema dovodnih kanala ili cevovoda.Ostali objekti koji su nabrojani predstavljaju armirano betonske rezervoare pravougaonog ili ređe kružnog oblika. ali se strogo mora voditi računa na uslove tečenja velikih voda u vodotoku.Isticanje iz taložnika obalja se preko ispusne građevine-grlenjaka koji obezbeđujumogućnost potpunog pražnjenja taložnika.Dimenzionisanje vodozahvata se mora obaviti tako da prihvati dovoljne količine vode.u koritu reke kao poprečna građevina 2.klasična kaptaža sa skretanjem vode 3. Proizvodni objekti na ribnjaku .Matičnjaci . Predtaložnik je objekat postavljen na kraju dovodnog kanala. udaljenosti od mesta postavljenog ribnjaka.Tovilišta Prethodno nabrojani objekti spadaju u red proizvodnih objekata koji se dimenzionišu i projektuju prema kapacitetu ribnjaka. Veliki padovi terena savlađuju se nizom kaskada što ima efekat. a za slučaj da se mrestilište snabdeva istom vodom kao i baterije za uzgoj pastrmki.Objekti se rade od vodonepropusnog betona MB 3O u glatkoj oplati.Objekat se projektuje bez tavanske konstrukcije sa dobrom provetrenošću.kaptaža sa crpnim postrojenjem U zavisnosti od karakteristika vodotoka.Voda se prihvata odvodnim kanalima i sprovodi do razvodnog kanala niže baterije.Mrestilište .Odvodni kanali takođe služe da prihvate otpadnu vodu prilikom pranja proizvodnih objekata na ribnjaku.Dimenzije kanala se određuju na osnovu hidrauličnog proračuna koji je sastavni deo svakog projekta.Obično se projektuju betonski dovodni kanali sa vertikalnim bočnim stranicama.Mrestilištem se naziva objekat visokogradnje u kom su smešteni predviđeni sadržaji.

potocna zlatovcica. I mrijeste se od Novembra do do kraja Marta. što omogućuje da se svaki bazen za tov nezavisno snabdeva čistom vodom. precnika od 4-6. atlanski I srebrni losos I dr. posebno u zapadnoj Evropi. Na jedan kg tjelesne mase. Optimalna temperatura vode je izmedju 8 I 16 C I nivo kiseonika od 9-11 mg/l .Širina ove staze treba da bude dovoljna za kretanje ljudstva imanjih transportnih sredstava. Ova lijepa I plemenita riba uspjesno se gaji u kavezima. Iako je migratorna riba odomacila se u nekim otvorenim vodama kao sto je Trebisnjica. meka Kalifornijska pastrmka(Oncorhynchus mykiss): To je jedna od salmonidskih vrsta riba koja se uspjesno gaji na pastrmskim ribnjacima sirom svijeta. Podnosi dobro sukcesivno povecanje temperature vode I do 20 C kao I nesto manje kolicine kiseonika ( 7-8 mg/l ) ali je za nju optimalna koncentracija 9-11 mg/l. starije I obeljele osobe. a zenke u trecoj godini zivota. prazni ili može isključi iz upotrebe kada je to potrebno. Duzicasta pastrmka potice Iz slatkih voda Tihookeanskog sliva Severne Amerike. Mora se naglasiti da je kvalitet mesa ove ribe prvorazredan. Pastrmka potočna Pastrmka jezerska Pastrmka glavatica Pastrmka kalifornijska Mekousna pastrmka (Salmo truta morpha fario) potočara (Salmo truta morpha lacustris) (Salmo marmoratus Cuvier) (Oncorhynchus mykiss) dužičasta pastrmka (Salmothymus obtusirostris) neretvanska mekousna. zbog cega se areal njihovog gajenja sve vise siri. Razlozi sto joj proizvodjaci ribe I nutricionisti posvecuju veliku paznju su veoma brojni. bocno blago spljosteno I gusto pokriveno sitnim krljustima. Na ovaj način postiže se apsolutna elastičnost rada ribnjaka. najcesce 5 mm. Pored toga ono sadrzi 20% proteina. Na ribnjacima sa intezivnom proizvodnjom prosjecni prinosi iznose 300 000 – 500 000 kg/ha. kao što su manjikamioni za dopremanje hrane i izlov ribe. kako bi se u toku eksploatacije postigli najbolji rezultati. GAJENJE PASTRMKE Pastrmske vrste riba su isto kao I Saranske vrlo vazne za gajenje Zbog delikatesnog mesa ove ribe se najvise cene na Zapadu. Osim toga dobro koristi peletiranu hranu I brzo prirasta. Najvaznije ribe salmonikulture su kalifornijska (duzicasta) pastrmka. Prilikom projektovanja pastrskih ribnjaka mogu se koristiti iskustva sa ranije projektovanih i izgrađenih ribnjaka. Glava joj je siljata sa velikim usnim otvorom.2% mineralnih materija pa stoga predstavlja idealnu hranu za djecu. zenke obicno proizvedu 2 000 – 2 500 komada ikre. Kalifornijske pastrmke se veoma brzo I lako aklimatizuju na vjestacke uslove gajenja.Sve ovo ukazuje da svako projektovanje novih objekata zahteva posebnu analizu i raspored istih u jednu nedeljivu celinu. svega 2% masti I 1.Denivelacija između pojedinih baterija se savladava kosim pločama ili stepeništem.5 mm. Zrela jajasca su su bledo narandzsta boje.Između pojedinih baterija predviđa se manipulativna staza. tako I kroz podizanje novih ribnjaka I intenziviranja proizvodnje na njima. Postize duzinu od 50 d0 90 cm I masu od 20kg.postavljanje objekata u kaskadnom poretku. kako kroz broj vrsta riba. 4 . U nasoj zemlji muzjaci pastrmke stasavaju u drugoj. socno I ukusno bez sitnijih kostiju. Telo joj je vretenastog oblika. Meso je mekano. krupna.

Salmo Trutta – POTOCNA PASTRMKA Snažan razvoj sportskog ribolova. Prečnik jaja je velik i iznosi 4. U prirodnim uslovima kalifornijska pastrmka se hrani racicima. Sarajevo). Kao posledica toga dolazi do čestog poribljavanja komercijalnim linijama koje su prilagođene ribnjačkom uzgoju. Ove ribe imaju tzv.god XXIV. Potočna pastrmka naseljava hladne vode i to obično gornje tokove rijeka umjereno kontinentalne klime. Naučna knjiga Beograd). Potočna pastrmka se hrani različitim organizmima: ribama. Tokom prošlog vijeka pastrmku su naselili u 24 zemlje izvan Evrope. Polna razlika je izražena u doba mrijesta: ženke imaju zaobljen trbuh i crven nabubreli polni otvor. Sa porastom mlaži nestaju ova obilježja. i od Islanda na zapadu do Aralskog mora na istoku (Behnke R. mada se može naći i u ravničarskim rijekama.5 do 5 mm. dok su mužjaci uskog trbuha i nemaju nabubreli polni otvor.Ikra I mlijec se na ribnjacima dobijaju istiskivanjem polno zrelih matica.Salmo trutta forma fario – riječni oblik 5 . 2. kada naraste do 10 cm dužine. U akumulacionom jezeru Lokvara (blizu Delnica). Mrijesti se krajem jeseni i početkom zime – od novembra do januara. Ona se kasnije seli u dublje i mirnije vode u potrazi za hranom. Polnu zrelost dostiže u 2-3 godini. ali se odlikuju veoma razvijenom donjom vilicom u obliku kuke. Totalna dužina dvogodišnjih jedinki može dostići 20 do 25 cm. Rastu dosta sporo. račićima i drugim beskičmenjacima (Aganović. larvama vodenih insekata. 1986. a pojedine populacije su postale ugrožene sa stanovišta opstanka. insektima koji lete na površinom vode i padaju na vodu. U prvoj godini jednike narastu 10 14 cm. A new subgenus and species of trout. Praktikum. ulovljena je 1968. J. Pastrmke imaju izrazitu osobinu odgovora na promjenu uslova staništa što često dovodi do nastanka specifičnih životni formi. 1969. Sjevernu i Južnu Ameriku. Zagreb). 1989. Rasprostranjena je na području od sjeverne Norveške i sjeveroistočnog dijela Rusije na na sjeveru do planine Atlas u sjevernoj Africi na jugu. što može dovesti do ugrožavanja genetičke specifičnosti autohtone populacije. Salmonidne vrste riba i njihov uzgoj. (Jevtić J. i u to u preostali dio Azije i Afrike. Inkubacioni period traje. Ženka može u prosjeku da položi 2000 jaja na 1kg tjelesne težine. zatimu Australiju. koje pripada dunavskom slivu. 1979. sitnim mekuscima. IKRO „Svijetlost“. a težina 150 do 200 g. Ribarstvo Jugoslavije. M. Postoje tri različita ekološka oblika koje potočna pastrmka razvija u zavisnosti od uslova staništa: . Pastrmka kao autohtona vrsta naseljava vode Evroazije i sjeverne Afrike. 1994). U prirodnim plodištima mlađ ostaje do početka jeseni. a oplodnja je vjestacka. Alliott. godine potočna pastrmka dužine 124 cm i težine od 25. larvama insekata koji zive u vodi I dr. kao i u jezerima sa čistom i hladnom vodom. kao i veoma zastupljen krivolov uz narušavanje prirodnih uslova staništa doveli su do značajnog smanjenja brojnosti populacije potočne pastrmke. Divovske pastrve u jezeru Lokvare. istaknuto sa desetak crnih vertikalnih mrlja na bokovima tijela. Najčešće se radi o linijama alohtonog porijekla. Ribarstvo. K. zavisno od temperature vode od 60 do 90 dana. koje se nakon ubacivanja u vodotokove nesmetano ukrštaju autohtonim populacijama. ikrom drugih riba. Ikra se odlaže na kamenitom dnu sa brzim tokom vode. „mladalačko ruho“.5 kg. stara 15 ili 16 godina (Pažur.

6 .Salmo trutta forma trutta – morski oblik Morski i jezerski oblik predstavljaju migratorne populacije. atlantska linija 5. koja kao obruč obavijaju tijelo i to jedan u nivou glave. a na mrijest migrira u rijeke ili u pliće dijelove jezera (Elliott J. dok riječni oblik uvijek naseljava riječno stanište u okviru koga može preduzimati manje ili veće migratorne pokrete. Jezerska forma naseljava jezera.Salmo trutta forma lacustris – jezerski oblik . Morska forma živi i hrani se u moru i migrira u rijeke na mrijest nakon čega se vraća u more. dunavska linija 4.Quantitative ecology and the brown trout). kao i 4 široka tamna pojasa. marmoratus linija Karakteristike sredozemne i jadranske linije su veliki broj sitnih crvenih i crnih tačaka koje su nepravilno raspoređene po cijelom tijelu. M. jadranska linija 2. dva u nivou trupa i jedan u nivou repa. 1994. sredozemna (mediteranska linija) linija 3. Utvrđeno je da u Evropi postoji 5 linija (filogenetskoh grupa): 1.. Pojedine studije ukazuju da se migratorne i stalne populacije mogu nesmetano ukrštati.

Dunavska linija ima crvene i crne tačke podjednako zastupljene i ravnomjerno raspoređene po cijelom tijelu. 7 . Atlanska linija ima karakterističnu crnu pigmentaciju koja preovladava nad crvenom i načazi se uglavnom na trupnom dijelu neposredno iza glave.

Veliki dio populacije potočne pastrmke ugrožen je različitim tipovima ljudskih aktivnosti. ima karakteristične mramorne šare po kojima i dobila ime. smatra se da su se prije približno 10 miliona godina od zajedničkog pretka razdvojile dvije vrste. Direktna degradacija staništa podrazumjeva fizicke promjene staništa.Marmoratus linija (glavatica).Degradacija staništa može biti direktna i indirektna. Osnovna boja tijela je maslinasto zelena ili braonkasta. Prema teoriji molekularnog sata. a šare se nalaze na leđima i bokovima tijela i nešto su manje od osnovne boje. losos (Salmo salar) i pastrmka (Salmo trutta). Pojedini primjerci mogu imati i 4 široka tamna pojasa. . ribolov i poribljavanje. podizanje hidroelektrana koje sprečavaju 8 . koje mogu biti podjeljene u tri opšte kategorije: degradacija staništa. Ugroženost potočne pastrmke (Salmo trutta) Potočna pastrmka predstavlja jednu od najbolje proučavanih slatkovodnih vrsta riba. na primjer.

i do sada se poribljavaju mahom atraktivnije vode. Dakle. već na prvom mjestu krivolov. U Soču je unešena potočna pastrmka (za koju se smatralo da nije autohtona za sliv pomenute rijeke) atlantske i dunavske linije.Ribolov. za vodosnadbjevanje. dovodi do smanjenja brojnosti i opadanja varijabilnosti populacije. Drugi po značaju ugrožavajući faktor predstavlja direktna degradacija staništa u vidu formiranja vodozahvata za potrebe elektroprivrede (Tišča). . ali riješenje tog problema (prije svega očuvanja autohtonih populacija u BiH). što je uglavnom rezultata prevelikog ribolovnog opterećenja. Degradacija staništa. a to su: izumiranje lokalnih populacija. Do poribljavanja najčešce dolazi zbog smanjenja brojnosti autohtonih populacija. i sar. Poribljavanje predstavlja naročito ozbiljnu prijetnju otkako se posmatra kao blagotvoran način da se pomogne autohtonim populacijama. Evidencije o izvršenim poribljavanjima u BiH uglavnom ne postoje ali poznato je se materijal za poribljavanje nabavlja širom bivše Jugoslavije. 9 . za industriska i rudarska postrojenja kao i izgradnja fabrika flaširane vode. Veličina Prosijek 0.25-0. koja se nesmetano ukrštala sa marmoratus linijom (tzv.65kg. Ova aktivnos još nije uzela prevelikog maha. Degradacija staništa je glavni uzrok izumiranju lokalnih populacija. komercijalni pa i sportski. potrebno je maksimalno voditi računa o našem eko sistemu i paziti na genetsku strukturu populacije (voditi računa sa kakvim materijalom poribljavamo naše vode). 1999 Conservation genetic management of brown trout (Salmo trutta) in Europe). i pored kako-tako zakonom propisane obaveze nije adekvatno u administrativno-upravljačkoj praksi sektora zaštite životne sredine i zaštite prirode. Indirekta degradacija podrazumjeva promjenu svojstava vode kroz razne vidove zagadenja. ali u stvarnosti veoma često dovodi do izumiranja lokalnih autohtonih genetskih fondova. Soška pastrmka) dajući plodne hibride i preteći da vremenom može doći do potpunog uništenja genetičke originalnosti marmoratus linije. Najčešći ugrožavajući faktor predstavlja preveliko ribolovno oterećenje. a kamoli o poribljavanju materijalom autohtonog porijekla.5kg i 70cm. Treći po značaju faktor ugrožavanja populacje potočne pastrmke je poribljavanje. hibridizacija i gubitak genetičke raznolikosti. Socijalno ekonomski faktori koristenja vode naših rijeka su veoma važni. kao i neprimjenjivanje zakonski regulisanih zaštitnih mjera u ribarstvu.5kg. koje uključuje ne samo legalan ribolov. obično 0. Postoje negativna iskustva u Sloveniji gdje se vršilo poribljavanje neautohtonim linijama.9-1. ribolov i poribljavanje mogu biti okidač za 3 glavna procesa koji dovode o smanjenja ili gubljenja raznolikosti. ne vodeći računa čak ni o poribljavanju materijalom koji pripada barem istom slivnom području. Glavni razlog izuzetnog ribolovnog pritiska je nedovoljno i neprofesionalno sprovođenje ribolovne kontrole. dostiže 13. Pretjeran izlov i nepromišljeno poribljavanje takođe mogu dovesti do istih rezultata (Laikre. koje trpe veliki ribolovni pritisak. Poribljavanje materijalom i viještackog mrijesta ili prenošenje jedinki sa drugih lokaliteta sve je češca praksa upravljanja vodama.migraciju pri mrijestu ili regulacija korita.

"Meps". Rasprostranjenost Preneta iz alpskih jezera. "Torpedo" velicine 3-7 cm (Ako ste sportski ribolovac zamenite trokrake udice običnim i izbrusite povratne jezičke. Mamci Najbolje su "suve" i "mokre" mušice velicine 8-12.v. Mamci. lov Najbolje su "suve" i "mokre" mušice velicine 8-12. spadanja sa udica bez povratnog jezicka su retka a povrede nanesene pastrmki ispod lovne velicine su minimalne ). spadanja sa udica bez povratnog jezička su rijetka a povrede nanešene pastrmki ispod lovne veličine su minimalne). obicno 6.n.5 kg. živi bliže izvorištima. lacustric): Velicina Prosjek 2-4.Rasprostranjenost Riba brzih i hladnih planinskih vodotoka i ledničkih i viještackih jezera na nadmorskoj visini preko 500 m. a od varalica "Vobler".v. U prirodi se mrijesti na sljunkovitim dijelovima rijeka tokom proljeca a polno sazrijeva u 4 -5 god. Jezerska pastrmka (Salmo trutta m. LITERATURA: 10 .5-9 kg. a od varalica "Vobler". zivota a mrijesti se u pritokama od septembra do januara. "Meps". riba lednickih i veštackih jezera na nadmorskoj visini preko 500 m. dostiže 30 kg. Moze da dostigne masu I do 50 kg.n. "Torpedo" velicine 3-7 cm (Ako ste sportski ribolovac zamjenite trokrake udice obicnim i izbrusite povratne jezicke. MLADICA (Hucho hucho. Boje je maslinasto zelene sa svijetlim bokovima. Dugacka glava I vretenasto tijelo sa perajama znatne velicine govori da se radi o jakoj I brzoj ribi. L): Nasa najveca pastrmska riba mladica je rasprostranjena u dubljim I cistim vodotocima dunavskog sliva. U mladosti se hrani bentosom a starije ribe su prave grabljivice. Polno sazzrijeva sa 4-7 god.

Đ. I.http://www. Mitrović-Tutundžić. Marić – Evolucijska istorija kompleksa potocne pastrmke (Salmo truta) – doktorska disertacija.lipljen.( 1995). Lovrinov. I. Z. R.(2003): Gajenje riba. Marković.. M. Građevinska knjiga.V. mr Saša P. Nakladni zavod Globus.. Zadužbina Andrejević.balkan-trout.com/?action=fullnews&id=374 Hristić.. Aničić. izvor: www. T.(1991).com 11 . Gajenje slatkovodnih riba. Ribarstvo. Beograd Treer.. Bunjevac. Safner.