JUKIĆ BENJAMIN

FIZIOLOGIJA
- predavanja-

ŠUMARSKI FAKULTET U SARAJEVU

U vakuoli se nalaze i nus produkti metabolizma odnosno stetne komponente. Zahvaljujuci kompartimentalnosti mnoge materije imaju svoju lokaciju. Uz pomoc elektronskog mikroskopa 1962 godine se uspostavlja tecni fluidni model membrane. Takvu podvojenost unutar celije obezbjedjuju membranski sadrzaji koji predstavljaju presudan cinilac interfascikularne . metabolizma.. te nedjeljiva jedinica svih zivih biljnih bica nije strogo homogeni sistem. Stoga se u celiji odvijaju brojni biohemijski i fizioloski prostorno neovisni procesi. U pocetku su naucnoj spoznaji bili dostupni rezultati osnovnih hemijskih sadrzaja membrane kroz pracenja brzine prolaska pojedinih materija kroz membranu.. organizaciji i biolosko hemijskoj funkciji znacajno razlikuju. Mnoge materije unutrasnjih sadrzaja kompartimenata u prisnoj vezi su sa membranama cime je onemogucena difuzija ili kretanje.. U njoj se na mikroskopskom i submikroskopskom nivou mogu primjetiti i izdvojiti mnoge membranski odvojene subjedinice koje se po svojoj strukturi.. Prva etapa disanja-glikoliza odvija se u citoplazmi a njen krajnji produkt – pirovat totalnu oksidaciju dozivljava u mitohondrijama i na respiratornom lancu gdje se sintetisu NADPH i ATP. ali koliko god pojedine komponente celije bile samostalne preko njihovih membrana se povezuje cjelovit metabolizam celije. Kompartimenti uklopina im dozvoljavaju da na malim unutrasnjim prostorima obezbjede veliki broj direktnih i produktivnih sudara sa supstratom na koji djeluju.. Pored antocijana u cvjetovima biljaka se pojavljuju antohlorij i flavonoidi i druge obojene materije. aktivnosti celije i njene veze u multicelularnom biljnom organizmu.. U mnogim od kompartimenata nezavrsava se krajnja sinteza organskog sadrzaja vec se prenosenjem medjuprodukata izmedju uklopina obezbjedjuje progresivna i specificna sinteza. kao sto je antocijan cije molekule su zarobljene u celijskoj vakuoli razlicitih organa biljke. mitohondrijama i plastidima.. tako je DNK koncentrisana uglavnom u jedru. Roberston..Kompartimentalnost celijskog metabolizma Celija kao strukturna i funkcionalna.. . tako su fotosinteticki pigmenti vezani bjelancevinastim nosacem za tilakoidne membrane hloroplasta... Unutar samo hloroplasta odvojeno se desavaju procesi svjetlosne i tamne faze. tako se proces disanja na svjetlosti (fotorespiracija) odvija u tri organele i citoplazmi (plastidi. Dugo vremena fiziolozoma je predstavljao problem strukturna i hemijska organizacija membrane.. Sve se ovo desava zahvaljujuci membranskim sistemima koji vrse strogu kontrolu ulaska i izlaska materija a sve u cilju cjelovitog . Svjetlosna se odvija na tilakoidima hloroplasta dok se tamne reakcije odvijaju u stromi.. danieli i ostali ustanovili su da bioloske membrane izgradjuju lipidi i proteini.. Slicna situacija je i sa enzimima koji u membranama kompartimenata predstavljaju strukturno hemijski cjeline. Kod glioksizoma se odvija proces sinteze i β oksidacija masnih kiselina.. Istrazivaci . mitohondrije i glioksizomi). Fotosinteticki pigmenti su koncentrisani u plastidima i strogo vezani u njima za membrane tilakoida. 1962 godine upucuju na cinjenicu da je unutrasnja organizacija membrane plazme kao i sbih ostalih biomembrana kompartamenata izgradjeno od slozenih globularnih micelija gdje dvije globularne micelije smjenjuje jedan protein.. U celijskoj vakuoli prisutni su razliciti joni a od organskih komponenti tu su skoncentrisani seceri..

je razlika u osmotskom potencijalu izmedju zivog sadrazaja i okolne .. a sa tog aspekta kroz membranu kretanje moze biti izrazeno u tri stanja: 1) permeabilna membrana dozvoljava prolaz vidi i rastvorenim materijama.Osnov strukture membrane cine lipidi u bisloju dok se proteini javljaju kroz . zbog toga u mnogim komponentama celije nalazimo strogo specificne materije i 3) semipermeabilna koja dozvoljava prolaz tecne faze ili rastvaraca a zadrzava u rastvaracu rastvorene materije (jednostrana difuzija) Drugi tip kretanja je katalzovana difuzija gdje odredjena materija da bi usla mora biti prepoznata i prihvacena od odredjenog tipa nosaca koji bez energije prebacuje u unutrasnjost.. Samo kretanje pasivnom difuzijom ne zahtjeva energiju metabolizma celije. zahvaljujuci tom sistemu najkrupnije i najvisocije kormofite vodu podizu i preko 100 metara visine zahvaljujuci pritisku posebnog tkiva ksilema.. za ovaj proces vaze zakoni Fika koji kaze da kolicina cestica koje difuzuju preko dodirne povrsine bez zapreke proporcionalna je razliki koncentracije dvije tecnosti koje se dodiruju. Vodni rezim biljaka Fizioloski znacaj vode proistice iz cinjenice da je zivot na planeti Zemlji po prvi put nastao u vodi i iz vode .. Sljedeca prilagodba kopnenih biljaka u snadbjevanju vodom je izgradnja specijalnog organa za emisiju ili otpustanje vode i . transporta i odavanja vode. a njihov dijagram se krece od 60 do 100 nm a osnovna funkcija je selektivna propustljivost. S tim u vezi biljke su napravile znacajnu evolutivnu prilagodbu razvijajuci sistem za primanje odnosno posebni organ korijen koji pored uloge u fiksiranju nadzemnog izdanka prihvatio ulogu primanja vode.. Kroz zive membrane protok materija se odredjuje: pasivnim..... evolutivno na kopno...... Proces difuzije je jako aktivan i brz na malim prostorima i rastojanjima. s tim u vezi bitna . hlora. Selektivna propustljivost biomembrana sadrzana je u regulaciji protoka kroz membranu. gdje su se po prvi put drvenaste vrste kao i prave zeljaste susrele sa problemom upijanja.... impermeabilnost membrane za odredjene tipove materija.. priljubljenih ili .. Secer se takodje brzo krece. aktivnim transportom. Bitne su cinjenice razlicitih koncentracija u vanjskoj sredini i unutrasnjoj sredini celije... a voda za mnoge jone i druge mineralne materije do 10000 puta brze prolazi kroz membranu od K.. Treci tip je aktivni transport koji zahtjeva utrosak ATP..... Zahvaljujuci prepoznavanju strukturno hemijske organizacije membrane ustanovljene su osnovne funcije membrana. Druga evolutivna prilagodba biljaka usmjerena je kroz izgradju specijalnog sistema za transport i podizanje vode.... proteina rasporednjenih i djelimicno utopljenih u lipidni kompleks i transmemranskih proteina koji armaturno povezuju bisloj lipida. Na bazi toga se vrsi usvajanje od strane korjena. Biljnu celiju karakterise pojava cvrstog celijskog zida koji je mrtav ali ima mogucnost fleksibilnosti. te vode i minerala.. katalzatornim... Proces aktivnog usvajanja zahtjeva specificne prolaze koje se zovu jonske pumpe.. Proces difuzije se odvija kroz tecnosti. 2) impermeabilna koja nedozvoljava nikakav prolaz kroz membranu. P.

Vodu odlikuje visok povrsinski napon. Razlog povecanja zapremine je sto voda najcesce ulazi u medjucelularne prostore kao sto je slicno sa celijskim zidom gdje najbrzim prenosom vode do mjesta njene potrosnje. Za biljke je bitna osobina vode oznacena dipolom tj osobina da se anioni i kationi vezu za razlicita naeliktrisanja hidrogenskog atoma i oksigena. Stoga kod biljaka u ovisnosti od tipa organizma u prosjeku nalazimo oko 85% vode. bitan za podizanje vode u kslilemskim elementima te kretanje mnogih zivotinja po vodi. Sljedeca bitna osobina je njen jako sirok tecni nivo od 0-100°C sto je daleko sire od granica zivota na zemlji. vezana sa 4-7 % i slobodna voda koja protice kroz biljni sistem sa jedne strane rashladjujuci ga (rasterecujuci ga viska toplote sunceve radijacije) a s druge strane kao element transporta mineralnih materija neophodnih za izgradnju organske materije kod organa za asimilaciju. .Voda kao osnovna ili tecna faza u biljnim sistemima javlja se kroz dvije forme. Za razumjevanje znacaja vode za biljne sisteme bitna je osobina bubrenja. Voda predstavlja najveci rastvarac na zemlji jer se u njoj daleko najveci broj materija rastvaraju puno vise nego u najjacem organskom rastvaracu. zahvaljujuci ovoj osobini mnoge zelene biljke su se zadrzale u vodenim ekosistemima i ovisno o providnosti vode fotosintezu mogu vrsiti i na 100 m dubine. Za procese kretanja vode bitne su osobine adhezije zatim proces difuzije kao i velicina osmotskog potencijala. Bitna osobina vode za biljke je njena providnost ili bezbojnost. Mnoge od osobina vode su bitne za fizioloske procese biljaka prevasihodno treba naglasiti da je za izgradnju 1 g suhe materije neophodno da kroz biljku prodje 500 g ili ml vode. Osmotski potencijal predstavlja pritisak molekula i jona osmotski aktivne materije u sadrzaju celijskog soka na polupropusnu membranu celije koja molekule i jone zadrzava od daljneg sirenja i difuzije. Za razliku od tipa fotosinteze neke biljke trose za 1 kg organske materije od 300-600 l vode. Osmotski pritisak je promjenjiva velicina u cirkadialnoj ili dnevno nocnoj ritmici i sezonskim variranjem uslova stanista. do 8%. to je fizicko hemijski proces koji predstavlja reverzibilno povecanje zapremine tjela usljed primanja vode. Ova osobina vode je bitna i za list jer voda da nije providna tesko bi kvanti svjetlosti doprli do mikrolaboratorija hloroplasta u listu. Bitna osobina vode je i njena tetrahedralna struktura leda zbog cega on pluta na povrsini vode. Bitna osobina vode je njena koheziona sposobnost da drzi na okupu bez kidanja molekule vode koje pod uticajem gravitacije teze padu. ona nekada prelazi i 90% kod socnih listova i plodova dok je njen sadrzaj najmanji u ksilemu i daleko najmanji u zrelom sjemenu. Kada se radi o osmotskom pritisku mozemo reci da je to tacno determinisan nasljedni dijapazon za svaku vrstu.

Na tri nacina se voda transportuje prema ksilemu: od celije do celije (najtezi i najsporiji put kretanja vode). moze da izdrzi 25. adsorpciona zona se nalazi samo u fazi klijanja a tu zonu zamjenjuju rizomni elementi ektotrofne i endotrofne mikorize. primjer Quercus p. Odsupanje od 100% zasicenosti moze izdrzati 1. Na sva tri nacina usvajanja i transporta voa se krece do zone endoderme. Biljke usvajaju na aktivni i pasivni nacin vodu. a ako bi se stalno aktivno usvajala voda potrosila bi 3. Kroz biljke najveci dio vode permanentno prolazi zahvaljujuci visokoj organizaciji sistema za primanje i odavanje vode. intermicelarno kroz celijske zidove izmedju micelija celuloze (najbrzi put). Primanje je rijeseno putem korjena ali i nadzemnog dijela. Ulaskom vode u celijsku vakuolu ona se siri i potiskuje celijski zid do krajnjih tacaka usvajanja prema zakonu osmoze voda bi ulazila u celiju sve do izjednacavanja koncentracija. Pored toga voda ulazi u korijenovu dlacicu na bazi vodnih potencijala. donji cini adsorpcioni sistem korjena koji usvojenu vodu dise do 7 m visine. U momentu maksimalne istezljivosti zida potencijal turgora je maksimalan (subletalan). Kriticni vodeni deficit. sto se ne moze desiti jer je rastegljivost ogranicena. Biljke su izgradile unutrasnji transportni sistem koje je predstavljen ksilemom. a kroz iste prolaze kuda se voda usvaja od strane lista mogu proci i hranjivi elementi i tako se naci jako blizu mjesta gdje se biti iskoristeni u fotosintezi. gdje je uvijek vodni potencijal zemljista visociji nego u unutrasnjosti dlake i to je pasivni nacin usvajanja vode. Taj vid ishrane nazvan je folijarna ishrana. Transpiraciono koheziona teorija – biljke imaju 2 motora. Aktivni znaci potrosnja energija ATP. Ksilem kod liscara predstavlja traheje i traheide. Kopnene biljke izlaskom iz vode susrele su se sa strahovitim problemom usvajanja. Ako je osmotski potencijal veci u dlacici nego u zemljistu po zakonu osmoze usvaja se voda. . Ektodezme su vertikalni otvori u celijskom zidu pa maljavi listovi najvise primaju vodu.5% Glavni organ za primanje vode je korjen. Jedno stablo platana u toku 24 h od 80 l vode. Zahvaljujuci poznavanju moguceg usvajanja vode listom u hortikuluri je razvijen sistem folijarnog zalivanja. Nasuprot njemu smanjuje se osmotski pritisak. kod cetinara su prisutrne samo traheide (tisa ima i traheje).Jednacina osmotskog stanja Biljke kao i biljne celije predstavljaju hibernetske sisteme otvorene prema okolnom prostoru. Transpiracija je proces odavanja vode iz svih zivih dijelova biljke u vidu vodene pare. Transpiracija predstavlja izuzetno aktivan proces emisije vode kod biljaka. Ligula je trepicava tvprevina pomocu koje trave uzimaju vodu. 30% potreba metabolizma za vodom biljka uzima listom iz zraka. kroz intercelularne prostore (brzi put). transporta i odavanja vode. U tom svemu bitnu ulogu ima celijski zid odnosno cvrsti dio ili nezivi dio sistema celije.60 manje dok Quercus m.4%. koncentracija celijskog soka i napetost sisajuce sile. Letalni deficit nastupa ako se biljka nadje u nedostatku vode duzi period (dolazi do poremecaja u sistemu za primanje vode).

Permabilitet korijena baziran je na razlici potencijala rastvora zemljista i unutrasnjeg rastvora korjena. Povecana kolicina CO2 u zoni korjena moze da dovede do stvaranja ugljicne kiseline koja mjenja Ph vrijednost i dovodi do smanjenja usvajanja vode. geneticki faktor velicine listova. Na usvajanje vode moze djelovati vazan broj faktora kao sto su bolesti i bakterije. Jedan od razloga kod visoko planinskih biljaka je zamrznuta voda u tlu a drugi je povecana koncentracija zemljisnog rastvora kao sto je slucaj kod tresetista gdje se drvece putem lanticela snadbjeva zrakom. Unutrasnji su propusnost korjena za vodu. sintetisu secere. ABA tjera K jone te se stoma zatvara (K jon ima najveci vodeni omotac). proces transpiracije. transpiracija pupova. lisnih oziljaka itd). Od spoljasnih faktora za usvajanje vode bitna je temperatura. Korijen se osusi ubrzo. tako pri nizim temperaturama protoplast prelazi u stanje gela i manje je propustljiv za vodu. Sto se tice raspolozivih tipova vode za usvajanje od biljaka bitne su gravitaciona i kapilarna koje stoje na raspolaganju biljci. Pored listova proces transpiracije se odvija na plodu. sto rezultira manjim rastom i razvojem biljke. . Samo celije zatvaracice stome imaju hloroplaste. pupoljku. Da bi se zadovoljile nadzemne potrebe izdanka za vodom absorpciona povrsina mora biti 20 puta veca od transporte povrsine listova. vodena para koja se nalazi u stominoj duplji je isparila sa celijskih zidova. manji je broj mikoriznih elemenata. prisutnost metala koji ne dozvoljava rasvice apsorbcione zone na vrhovima i zacepljuje provodne elemente korijena. Eksperimenti sa hormonom ABA – kada stablo ne zalivamo automatski dolazi do racionalnijeg koristenja vode. Vecina liscara odbaci listove preko zime zbog zamrzavanja ali odaju vodu preko lisnih oziljaka. Otovori stoma na jednom listu zauzimaju i do 3. Na propustljivost korijena za primanje vode utjecu faktori kao sto je stanje protoplazme. sto se u zemljistu vise nalazi koncentrovanih jona biljka mora koristiti vecu snagu i energiju ATP za usvajanje.5% ukupne povrsine lista.5 l nekoliko puta ce brze ispariti voda iz 4 manja nego iz veceg suda. Slican slucaj nedostatka kisika je kod ugazenih zemljista kao i kod tresetista jer nedostaje kisika u podlozi pa dolazi do fizioloske suse gdje biljka u podlozi zivi u izobilju vode ali je ne moze uzeti. Transpiracija je takodje bitan faktor usvajanja vode korijenom jer sto je veca transpiracija veci su zahtjevi korijena za usvajanjem. samo vodene biljke u epidermi imaju hloroplaste. Izlucivanje vode transpiracijom Ili stomatarna transpiracija predstavlja najaktivniji fizioloski proces biljaka a nasuprot tome samo 5-10% predstavljaju drugi vidovi odavanja vode (kutikularna. zdravstveno stanje. Halofitne vrste mogu da razviju do 200 i vise bara napetosti sisanja. zivotna aktivnost korjena. Za razliku od tih higroskopna predstavlja mrtvi izvor i biljke je nemogu otrgnuti od cestica zemlje.Faktori za proces usvajanja vode Postoje dvije grupe faktora: unutrasnji i vanjski. Naucnici su dosli do zakona da ako postave jedan sud veci sa 4 l vode i 4 manja sa 0. sto je zemljiste hladnije teze je usvajanje vode. mladom peridermu.

Medjutim najveci dio unutrasnjih listova prima odbijenu ili reflektiranu svjetlost. Transpiracija zimskog pupoljka je 6. Energetska transpiracija Tranpiracija je osnovni termoregulacioni proces biljaka. Povrsina i velicina lista su takodje bitni faktori transpiracije jer od ukupne povrsine lista samo 1 – 2% opada na otvore stoma. U jesen prije opadanja lista propusnost plazme za vodu je najveca sto se dovodi u vezu sa klimatericnim disanjem odnosno gubitkom vecih kolicina slobodne vode i pripremom biljke za zimsku sezonu. Kod cvjecarskih kultura imamo dobar dio vrsta koji imaju mogucnost zakretanja lista. kineticka energija sunca podize temperaturu kod biljnog sistema a s druge strane dovodi do prevodjenja vode iz tecnog u gasovito stanje na celijskim zidovima u unutrasnjosti biljke. Doslo do denaturacije proteina plazme. Kolicina iparene vode odredjuje se odnosom usvojene energije i toplote isparavanja vode.5 puta. voskovi. Pored njega postoje razni herbicidi ali najbolji preparat je da se sadnice naprskaju hormonom ABA koji moze da svjezinu zelenih dijelova zastiti 2-4 mjeseca. Faktori transpiracije Staroscu biljke njeni zahtjevi za vodom su veci.2 ml vode po cm³ na dan. Nekada se javlja potreba da biljke zastitimo od prevelike transpiracije tokom transporta. intenzitet transpiracije kod mlade periderme hrasta tokom zime je 1. Inace velicina lista je geneticki determinisana kategorija.5-5.4-10. najvise transpiriraju lisni oziljci 60-160 ml po cm³. jer su gubitci iste takodje veci. Na taj nacin velika kolicina energije se iskoristava u transpiraciji da bi se smanjila temperatura sistema i da ne bi prokuhao tj.Tako da npr. Samo mali broj povrsinski smjestenih listova prima direktnu suncevu svjetlost i brze se zagrijava sto ovaj proces intenzivira. deksaheksanol – visi alkohol koji smanji 10-15 dana do 30%.4-2. Svi oni imaju razlicite intenzitete odavanja vode. . Za proces transpiracije bitan je tip stominog aparata. Ako se konstantno snadbjeva vodom voda se pod istim uslovom u istom odnosu u kojoj usvaja suncevu energiju odaje u manjem djelu trosi u fotosintezi. Isto tako bitno je za unutrasnjost krosnje kod drveca ima povecanu vlaznost vazduha sto negativno utice na transpiraciju. Biljni antitranspiranti Naime ako se sve stome na biljci zatvore i ostavimo biljku na suncu njena temperatura ce se povecati 4. Naucnici su dosli u spoznaju da se puno materija moze koristiti u tu svrhu. zavisi od genoma.zdravstveno stanje kao parametar takodje utice na itenzitet transpiracije. Neke vrste da bi smanjile toplotni efekat infracrvenog zracenja imaju mogucnost zakretanja lisne plojek te smanjenje ugla radijacije sa 90 na manje. Na transpiraciju utice i topografski polozaj lista.4 ml po cm³ na dan. sto utjece negativno na proces transpiracije.

Gutacija je karakteristicna za mladje stadijume vecine biljnih vrsta. osmotski potencijal zemljisnog rastvora. Gutacija pokazuje dnevno nocnu ritmiku i najveca je ujutro kada je najveci sadrzaj vode u tlu a najmanja u podne. koncetracija CO2. kalcijuma. peroksidaze. Ovaj proces zahtjeva posebne preduslove da bi se odvijao: povecanju vlaznost zemljista. joni azota. mangana i sulfatnog sumpora. Gutacija je konstatovana kod 115 familija odnosno 333 roda. Strujanje vjetra je takodje bitan faktor transpiracije iz razloga sto vjetar sa povrsine lista odnosi vlaznost ili vlazni fil i na taj nacin omogucuje brze isisavanje vodene pare iz stomine duplje. Svjetlost na transpiraciju utice dvojako: intenzitetom i kvalitetom. Floralne ili cvjetne hidatode se nalaze blizu ovarijuma tucka i kroz njih se luci slatki sok koji privlaci insekte u oprasivanju. Hidatode su topografski smjestene tacno iznad provodnih elemenata nervature lista. Gutacija Pojava odavanja vode u kapima sa nadzemnih povrsina biljnih organa se naziva gutacijom. temperatura zemljista i zraka. na taj nacin povecava intenzitet transpiracije. glukoza. Epitem se nalazi tacno iznad ksilema.Vecina virusa i gljiva utice na vecu propusnost zivih membrana za vodu te se na taj nacin transpiracija uvecava. Npr breza sa 20 000 lista na normalnoj transpiraciji trosi 30 000 l vode. Povecanjem intenziteta svjetlosti ubrzava se zagrijavanje vode u celijskim zidovima i intercelularima i njeno prevodjenje u paru. epidermski i floralni tip. Postoje tri tipa hidatoda: epitemski. Zbog visoke vlage vazduha voda se nemoze odavati u gasovitom obliku vec istice kroz hidatode u okolni proistor te se ovaj proces smatra sigurnosni da zbog povecanog pritiska unutrasnje tecnosti ne bi doslo do raskidanja ksilema. Vrlo je cesta kod cvjecarskih kultura. aluminijuma. . Epitemom nazivamo sraslo tkivo unutraznjosti parenhima lista sa velikim brojem intercelulara. vjetar i mineralna ishrana. Fragarie i Potentile. fruktoza i manoza). Kvalitet svjetlosti takodje djeluje na transpiraciju a najveci efekat imaju crvena i plava svjetlost. Iskapavanje vode se odvija kroz hidatode (vodene stome) koje se nalaze po rubu lista i za razliku od pravih stoma nikada se ne zatvaraju. Gutaciona tecnosti sadrzi pored vode visok procenta secera (saharoza. vodene pare vazduha. Plava svjetlost ima za posljedicu vecu proizvodnju proteina a bitan je injen odnos prema CO2 koji kada se nadje u vecim koncetracijama djeluje na zatvaranje stominog aparata sto se isto desava tokom noci kada se povecava zbog disanja koncetracija CO2. visoku temperaturu zemljista i kao posljedica svega toga visok vodni potencijal parenhima korjena. Drugi tip su epidermske a to su otvori na raznim pozicijama lista na epidermi. kalijuma. veliki broj enzima (katalaze. te bakar i cink. magnezijuma. Tako vjetar moze da poveca transpiraciju i do 10 puta. fosfora. redukaze i emilaza). a sa parametrom vode i do 300 000 l za 24 sata. Crvena svjetlost povecava sintezu secera i osmotski potencijal sto ima za posljedicu podizanje hidrostatickog potencijala u celijama zatvaracicama stome te duzi period drzanja stanja otvorenih stoma. Pored unutrasnjih parametara na transpiraciju djeluju: svjetlost.

medjutim to je najprimitivnij nacin sinteze. U drugom postupku istog procesa koji se naziva anaerobno diasnje atomi vodika oduzeti enzimskim putem od strane secera i atomi vodika molekula vode oksidisu se egzogenim kisikom pri cemu se obrazuje 12 molekula vode.5% secera te se isti koristi kao sirovina u industriji secera. Polienzimski tip – javlja se u procesu disanja gdje dolazi do obrazovanja novih molekula vode i obnavljanja starih molekula vode. Endogena – metabolicka voda Veliki broj cvjecarskih kultura karakterise mogucnost sinteze unutrasnje ili endogene vode. ima dosta mineralnih jona. U ovom procesu bitni su enzimi koji pri anaerobnom disanju sjedinjuju atome vodika i dovode do proizvodnje CO2. Kod secernog javora sok placa sadrzi 2. kao i ventil za otklanjanje toksicnih materija koje biljka unijela greskom. Slican je gutacionom soku. orezivanja u proljece te mehanickih povreda na floemu cak i ubodom insekata.Rekorder u izlucivanju gutacionih kapi je tropska vrsta Colocasium atiquorum koja u 1 min izluci 192 kapi gutacionog toka. Neke vrste kao sto su aloje do zatvaranja sistema nakon povrede mogu izluciti 800 – 900 l vode. Kao sto je slucaj pri sintezi glutaminske kiselini pri cemu ucestvuju alfaketoglutarna. Pojedine vrste karakterise specijalno tkivo za cuvanje vode – hidrenhim. Ove biljke imaju razlicite nacine sinteze endogene vode. Ta se voda obrazuje djelimicnom aeracijom vodika vode koja ucestvuje u prvoj fazi disanja i moguce je nazvati obnovljenom vodom. Neke parkovske vrste tokom 24 stat mogu izluciti do 10 l tecnosti na mjestu povrede. Naime izlucivanje vode putem placa desava se kod dekatacije stabla. Intenzitet zavisi od mjesta rane. Npr breza 30 – 35l. Nakon izvjesnog vremena mjesto povrede zatvara secer kaloza i na taj nacin se sistem stiti od isusivanja. Posto je disanje poluenzimski proces i ovaj nacin sinteze vode naziva se polienzimskim. regulator turgora. U svakom slucaju voda stvorena metabolickim putem u tkivima sukulenata moze da zadovolji sve metaboliticke potrebe date vrste. Monoenzimski tip – pri transformaciji jabucne kiseline C4H6O5 i su C4H4O4 izlucuje se molekula vode. . secera i sekundarnih tvorevina. katalazno peroksidazni tip itd. Pored ova dva pomenuta postoje neenzimski u sintezi endogene vode. Pored ovog imamo jos cijeli niz nacina i mogucnosti sinteze endogene vode. sto je blize vratu korjena to je izlucivanje soka placa intenzivnije. Drugi dio vode nastaje na racun vodika secera odnosno supstrata i kiseonika vazduha. Neki autori smatraju da je gutacija jedan od sigurnosnih ventila za odstranjivanje brojnih jona. amonijak i voda stvara se glutaminska kiselina a oslobadja voda. Drugi nacin odavanja vode u tecno fazi vezna je za fenomen suzenja ili placa.

U istrazivanjima procesa rasta i razvica biljaka te u procesima genetickih transformacija u cilju dobivanja specijalnih sekundarnih metabolita (celuloze. biljke se prilagodjavaju uslovima dobivanja vode drugim organima osim korjena. Preko 95% cvjecarskih kultura i najdekorativnijih hortikulturnih biljaka proizvodi se metodom kulture in vitro. Biljke koje prodju duzi susni period imaju pad imuniteta. hormona. Tek 1922 godine Robbins i Kotte prvi su napravili eksperiment i pokusali da uzgoje biljke iz fragmenata organa u tecnoj hranjivoj podlozi. Problem suse predstavlja ogroman problem parkovskih gradskih prostora iz razloga sto dranaznim i kanalizacionim cijevima odvedena najveca kolicina vode iz podzemlja. kod listova do 90% zavisno od starosti. i nakraju susenja cijelih biljaka. dobiva ogroman broj mladih individua istovjetnog genetickog sadrzaja. Ovaj postupak predstavlja najmocnije oruzje moderne biologije i molekularne genetike. korjenje te najmanje ima stablo. a najmanji je u sjemenu oko 8%. Sadrzaj vode u biljci je razlicito distribuiran. staklenim posudama. listovi. Ovu ideju je dobro shvatio 1902 god Haberlantd isticuci da je biljke moguce razmnozavati i reproducirati u sterilnim uslovima.). krzljavost izdanaka. vitamina. Zbog toga sto su biljke minijaturne i sto su uzorci za razmnozavanje veoma mali i sitni. Ukoliko susa potraje to ima za posljedicu slab rast biljaka. vakcina i dr. biljnih boja. ovim metodoloskim postupkom se jako brzo i neovisno o sezoni. Najmanja kolicina godisnjih padavina da bi se razvile drvenaste vrste mora biti 50 ml po m². stvaranja uskih godova. susenje grana. U posljednje vrijeme jako puno drveca trpi uslove suse zbog kiselih kisa. sa majke na potomstvo. Tvorci celularne teorije Schleiden i Schwann 1838 godine otkrili su genijalnu ideju da svaka celija ima sposobnost da proliferira ili se razvije u kompletan novi organizam biljke jer je u svom jedru sacuvala informaciju i prenjela je metodom replike. Sam naziv u prevodu znaci uzgoj biljaka u staklu. vrha stabla.Osjetljivost biljaka na susu Izostatkom atmosferskih padavina. Ona je najvjerovatnije zakiseljena i iz tog razloga za biljku nepristupacna. . Najveci sadrzaj imaju socni plodovi. kad SO2 i SO3 se sjedini sa vodom i dospjeva na tlo i mijenja Ph adsorpcionog komleksa i biljke trpe uslove suse. Iste godine Gautheret je na hranjivu podlogu stavio kalusne celije sa tkiva rane i uspio ih uzgajati duzi period. Voda kroz biljku protice razlicitom brzinom. opadanja listova. smanjenje fizioloske otpornosti. pa se ovaj postupak naziva kloniranjem biljaka. Kod drveca je sadrzaj vode oko 50%. No vrlo cesto biljke susu trpe iako u nihovoj izosferi postoji visok nivo vode. alkaloida. kao zamjena pojmu kultura in vitro upotrebljava se pojam mikro razmnozavanje. pad fizioloskih procesa i vrlo cesto su podlozne patogenima. Kultura in vitro In vitro predstavlja zbir metoda i postupaka uzgajanja i razmnozavanja biljaka u sterilnim uslovima. Nakon njih Vajt radi eksperiment o hranjivim zahtjevima biljaka izkazujuci njihov mineralni i ostali sastav.

margotiranje. On je neizbjezna u svakoj podlozi. vitamini. izaziva stres. Citokinini su otkriveni u kokosovom mlijeku koji direktno djeluju na diobu celije.4-D (dihlorfenoksiocetna kiselina). glukoza. Svaka celija jednog stabla kojeg smo uzeli kao uzorak dace istu biljku. organski dodaci i specificna Ph. Iamamo takodje agar koji sluzi sa ucvrscivanje podloge. citokinini i giberelini. Od vitamina su najcesce dva: tiamin i piridoksin. S. Za biljke je karakteristicno da same sintetisu vitamine koji su jako bitni za procese rasta i razvica. zatim 10% varikinom i 90% alkoholom i destilovanom vodom te se stavlja pod laminarom. To je podloga koja je najvise koristena u svim eksperimetnima u kulturi in vitro. Drvece ispusta toksine u podlodu i da bi se to izbjeglo koristi se aktivni ugalj. Uzorak se prvo pere sa sapunima. treca faza – priprema kultura za prijenos biljaka u zemlju i cevrta faza – prijenos biljaka u zemlji. Potrebno mu je dodati razne tipove secera. Aukseno znaci rasti. iz polozenica. fruktoza. Faze u in vitro razmnozavanju su: nultna faza – postupci prije kulture. Laminar je komora kroz koju protice sterilan vazduh. Generativna metoda je kada se muska spolna celija se spaja sa zenskom te se dobija razlicita individua. Glavni sadrzaj su: mineralne soli. Ono se djeli na mikro razmnozavanje i makro razmnozavanje. Anorganski sadrzaj su mineralne soli koje predstavljaju makro i mikro elementi. karbohidrati. K. Apscinska kiselin pripada retardantima rasta. Najcesce se koristi GA3 hormon. dokazavsi da se u vegetacijskom vrhu trave Phalaris canariensis nalazi supstanca odogovorna za usmjeravanje pravca rasta prema svjetlosti. Aktivni ugljen je bitna komponenta za drvenaste vrste. Sterilizacija istrumenata se vrsi suhom sterilizacijom na 180°C u suhom sterilizatoru.7 i 5. Zn. Svi citokinini imaju slicno dejstvo na brzinu djeljenja celija. prva faza – uvodjenje u kulturu. . a kao mikro elementi koriste se: Fe. Cu. Sterilise se i uzorak sa kojim se radi. Ph se krece izmedju 5. te brojni sintetski hormoni kao sto je slucaj sa 2. retardant rasta apscisinska kiselina. Cl. Od regulatora rasta idu auksini. Auksine je prvi otkrio Darwin. proizvodnja sadnica iz reznica. Podloga za kulturu in vitro se sterilise mokrom sterilizacijom u aparatu autoklav. sterilizacija.Van Overbeek 1941 u podlogu za kulturu in vitro dodaje kokosovo mlijeko i dokazuje da kultura sa mlijekom bolje raste neznajuci da je pri tom otkrio hormon citokini koji utjece na brzinu podjele celija citokinezu. Otkrio ga je Kurosawa. Na. B. hormoni ili regulatori rasta. a kasnije iz kukuruza koji se zove zeatin. pored efekta izduzivanja celija utjece i na diobenu aktivnosti celija. manoza i mioinozitol. a medju njima se najcesce koristi saharoza. Fototrofizam je kretanje prema izvoru svjetlosti. Ca. inozitol itd. Prvi hormon je izvadjen iz denaturisane sperme haringe kinetin. Sva predvidjanja prethodnih istrazivaca dozivjeli su puni rascvat otkricem hranjive podloge koji su sastavili Murashige i Skoog 1962 godine praveci podlogu koja je sadrzavala 5-6 razlicith komponenti. druga faza – umnozavanje koje se postize primjenom hranjive podloge.8. nikotinska kiselina. ali minijaturnom biljnom organizmu je potrebno dodati vitamine. Vegetativno razmnozavanje je klonsko razmnozavanje. Od makro elemenata u podlogu ulaze: N. Karbohidrati predstavljaju energente u in vitro kulturi posto minijaturni biljni organizam nema intenzivnu fotosintezu. Mg. P. aklimatizacija. Giberelini se koriste samo za procese izduzivanja kod biljaka. Makro razmnozavanje je: kalemljenje.

Fotosinteza Fotobioloski proces kojim zelene biljke koristeci energiju sunca uz pomoc vode i mineralnih materija i CO2. Zracenje iznad 800 nm duzine do 950 nm mogu koristiti jos fotosinteticke bakterije.Tipovi kultura: ako je pocetna kultura aksilarni ili adventativni izdanak onda se zove aksilarna ili adventativna kultura. Polazne mase atoma hidrogena u odnosu na sintetisani helijuma razlikuju su za 0.029 masenih jedinica. ako je neki meristem – kultura meristema itd. Sunce je inace najveci rasipnik energije u kosmosu. 95% zive mase planete predstavljaju zelene biljke. Taj tip energije koju sintetisu biljke pristupacan je kao izvor energije za sva ziva bica planete Zemlje. U evoluciji biljaka moment kada su prvi put sintetisane mikro labaratorije hloroplasta sa zelenim pigmentima rijesen je proces transformacije kineticke enrgije sunca u potencijalnu energiju organskih spojeva. Data energija javila se kao kompleksna odzraka ili svjetlosni bljesak koji jedino koriste fotosinteticki organizmi. To je mali tracak zone sirokog podrucja sunca izmedju UV i infracrvenog zracenja. oko 270 kJ se odzraci u kosmos kao albedo efekat.5 * 10 na 17 kJ energije. . te rad enzima. Najveci dio te energije. ako je iz nodija onda je to kultura nodija ili internodija. a to je podrucje γ. ako je samo jedna spora onda je kultura antera ili haploida. oko 120 miliona tona mase sunca biva pretvoren u 1 min iz hidrogena u helijum. Sto znaci 1070 kJ godisnje. no samo jedan mali dio jako sirokog spektra energije sunca. ako je to embrion onda je kultura embrija. No ovaj dio zracenja sunca najvecim dijelom biva zaustavljen na visini od 25 km iznad zemlje u ozonskom omotacu. Ogromna kolicina energije sunca pripada jako kratkim valovima do 300 nm. sintetisu organsku materiju i za potrebe zivota svih zivih bica na Zemlji. Iz svega toga proazilazi da je osnov zivota na zemlji splet okolnosti koji je doveo do mogucnosti koristenja kineticke energije sunca. ako je jajna celija onda je kultura zenskog haploida. Na gornjoj granici atmosfere iznad zemlje stize 2 J energije po cm² u 1 min. 49% se utrosi na razna toplinska zagrijavanja u atmosferi i gubitke. nazvan vidljivim spektrom vrijednosti od 300-810 nm koji je prepoznatlji ljudima i zivotinjama oznacava se vidljivim spektrom ili FAL (fotosinteticki aktivna radijacija). Od te kolicine energije na zemlji se napravi na kopnenim ekosistemima 10. a samo 5% zive mase otpada na zivotinje i covjeka. 800 kJ udje u atmosferu zemlje a od toga do povrsine tla stigne 565 kJ a od toga 42% utrosi se na isparavanje vode iz vodenih akvatorija. a inace ovo zracenje koje u spektru sunca ide do najduzih valova mogu koristiti zivi organizmi za toplinska zagrijavanja i podizanje radne temperature zivih sistema. 5 % na cisto zagrijavanje vazduha a samo 12% iskoriste biljke u procesu fotosinteze. x i rengenskog zracenja koji jako stetno djeluju na DNK i proteine izazivajuci brojne mutacije. Sunceva energija nastaje pri transformaciji 4 atoma hidrogena u 1 atom helijuma. Data energija prema Ajnstajnovoj formuli E = MC² se u prostoru kosmosa u najvecem dijelu gubi. Prema opstoj formuli fotosinteze 6CO2 + 12 H2O + hv + mineralne materije i hlorofil => C6H12O6 + 6H2O + 6O2 + energetska dobit 2862 kJ po mol glukoze.

te produzenjem vegetacija na vise od 6 mjeseci. tako da biljke samo povrsinskim dijelovima krosnje iskoristavaju direktnu suncevu svjetlost. Pored kruzenja kroz proces fotosinteze kisika i ugljika te vode i CO2. bakteriohlorofil karakterise skupinu strukturnih bakterija. Glavni problem biljaka je sto nemogu iskoristiti vise od 2% sunceve energije. Monitori su predstavljeni kroz dva tipa jedinjenja: hlorofili i karotenoidi.7 tona kisika. Sto se tice hlorofila ima oko desetak razlicitih tipova rasporedjenih prema sistematskim kategorijama. oko 30% prolazi kroz list i gubi se. Nisu samo pigmenti hloroplasta jedinjenja koja mogu da hvataju suncevu svjetlost. Medjutim kasnijim istrazivanjima 1923 god dokazano je da zelena masa pigmenta hloroplasta krije jos brojne druge obojene komponente. koja je u zoni umjerene klime 30-40% ukupnog suncevog zracenja. u biljkama postoji jos citav niz kompleksnih hemijskih jedinjenja koja mogu koristiti suncevu svjetlost. a takodje one mogu iskoristiti i difuznu ili odbijenu svjetlost od povrsine tla. Kada se CO2 nebi nadoknadjivao trenutna zelena vegetacija sav CO2 bi potrosila za oko 250 godina. Kljucni faktor procesa fotosinteze pored svjetlosne energije sunca su monitori ili prihvataci te energije u mikrolabaratoriji hloroplasta.46 kg fosfora. A i D imaju crvene alge. Sunceva radijacija predstavlja neiscrpan izvor energije i za daleku buducnost. .1 kg kalijum.4 kg azota. stoga se u nauci prave zahvati u cilju povecanja asimilacione povrsine lista genetickim zahvatima. 0. Iz 690 milijardi tona CO2 i 270 milijardi tona voda nastaje oko 500 milijardi tona karbohidrata ili secera. sam proces fotosinteze predstavlja znacajni elemenat odgadjanja efekta staklenika i otopljavanja polarnih podrucja. Naucnici iz Francuske su 1819 g prvi put su iz zelenog lista izdvojili ekstrakt zelene boje za kojeg su mislili da predstavlja samo jednu bojenu materiju koju su nazvali hlorofil. Molekule fotosintetickih pigmenata. Na putu do zemlje mjenja se strahovito spektralni sastava sunceve svjetlosti. Svjetlosna energija koja padne na list ne usvaja se u ukunpom sadrazaju vec se 45% odbija. posebno hlorofila. jedan dio od toga pripada vidljivom a jedan infracrvenom spektru. Sto je suncev zrak kraci to nosi vecu energiju. npr voda u biljci hvata jedan infracrvenog zracenja i na taj nacin se zagrijava i prelazi u vodenu paru sto je preduslov odvijanja transpiracije. hlorofil A i B nalazi se kod zelenih algi mahovina i svih cvjetnica. Godisnje se trosi ogromna kolicina CO2 iz zemljine atmosfere. na svaki 100 kg usvojenog CO2 utrosi se 3.Fotosintetickim procesima biljke vise organizacije kao donor elektrona koriste vodu a kao rezultat fotolize ili fotooksidacije vode doslo je do obogacivanja zemljine atmosfere te do razvoja aerobnog disanja koje dominira na zemlji. u biljci se na taj nacin dovede do zagriavanja istog. samo hlorofil A imaju modrozelene alge.37 kg sumpora itd. apsorbiraju po jedan kvant ili foton. 0. A i C meke alge. a istovremeno se oslobodi oko 500 milijardi tona kisika. 0. U procesu fotosinteze svaka utrosena tona karbona ima za posljedicu oslobadjanja 2. Vece talasne duzine suncevog spektra izazivaju samo rotacije kod odredjenih molekula i atoma.

daleko manje fotosinteticke aktivnosti. Postoje specijalni oblici P700 i P680 koji se nalaze u centrima reakcionih fotosistema 1 i fotosistema 2. prestavlja glavni fotosinteticki pigment. Zato ih susrecemo sa porastom nadmorske visine u vecim koncentracijama u biljkama. hlorofil A ima CH3 skupinu na drugom pirolovom prstenu. To su jedinjenja koja karakterise struktura 8 konstutivnih jedinica izoprena. b) redukcija i c) regeneracija. Hlorofili se za tilakoidni sistem hloroplasta vezu bjelancevinastim nosacem. Nihova strukturna molekula izgradjena je iz hidrofilne proteinske glave koju cine 4 pirolova prstena. Zbog velikog broja dvostrukih veza su obojeni. a zbog dugih lanaca ugljikovodika rastvorljivi u lipidima. Oni su prevashodno antenski pigmenti. ogromne razlike izmedju njih su u funkcionalnom smislu. Kod biljaka vise organizacije postoje samo dva hlorofila: A i B. Pripadaju bitnim antioksidanskim materijama. Razlika izmedju hlorofila A i B naizgled je vrlo mala. Za razliku od karotena ksantofili sadrze kisik i hidroksi. Jako bitna fizioloska uloga karotena i ksantofila je gusenje viska energije odnosno sprjecavanja fotooksidacije hlorofila A. koji su medjusobno vezani metinskim skupinama. zamjenjena sa alkoholom fitolom i metilnim alkoholom. b) fotoliza ili razgradnja vode. Taj efekat se naziva maskirnim efektom. Hlrofil A ima molekulsku masu 893 i on je plavo zelene boje. keto ili metoksi grupi i zbog toga imaju blijedo zute nijanse. Fotosinteza kao slozeni fizioloski proces radi lakseg shvatanja dijeli se u dvije faze: svjetlosna faza i tamna ili Calvinov ciklus. monociklicni i diciklicni. Karoteni imaju narandjasto crvenu boju. a za razliku od njih hlorofili su provitamina vitamina K. c) obrazovanje molekularnog oksigena i d) sinteza redukcionih ekvivalenata ATP i NADPH. cvjeta kao i u podzemnim stablima. a nalaze se pored listova jos u organima ploda. Hlorofil B ima masu 907 nm. Medjutim ova grupa pigmenata cini okosnicu biosinteze vitamina A u zivotinjama i covjeka. Hidrofobni segment molekule hlorofila. pa se nazivaju lipohromi. Karotenoidi Predstavljaju drugu bitnu skupinu fotosintetickih pigmenata u mikro laboratorijam hloroplasta.Hlorofili Zeleni pigmenti predstavljaju slozene estre dikarbonske kiseline u kome su 2 atoma vodonika vezana iz COOH skupine. Oni su prikupljaci energije koji sakupljenu energiju kanalisu prema reakcionom centru i jedno i drugog fotosistema. zutozelene boje. Mogu biti aciklicni. Tamna faza se dijeli na tri etape: a) karboksilacija. . Terminalni dijelovi pirola karakterise prisustvo azota. Svi hlrofili osim onih koji se nalaze u reakcionim centrima P700 P680 prestavljaju pomocne ili anteinske pigmente. Na cetvrtom pirolovom prstonu nalazi se ostatak alkohola pirola. Unutar svjetlosne faze odvijaju se 4 etape: a) adsorpcija i migracija svjetlosne energije. koji se koriste za prikupljanje energije sunca iz dijela plavog spektra oko 440 nm talasne duzine. a zbog dvojake hidrofobno-filne strukture molekule oni su pravilno rasporedjeni na tilakoidnom sistemu. te se nalazi u provitaminu vitamina A.

Njih svjetlost moze pogadjati razlicitim talasnim duzinama. na koju ljusku i kakav im je spin ili smjer rotacije imamo 4 razlicita stanja: I singulentno. bjelancevina sa zeljezom prenose elektrone uz promjenu valentnosti i podljezu oksidoredukciji. Postoje dva fotosistema: fotosistem I ili pigmentni sistem I i fotosistem II ili pigmentni sistem II. Indukovana rezonanca – kada hv ili svjetlost pogodi reakcioni centar fotosistema sve molekule hlorofila A. I tripletno stanje je kada elektron mjenja svoj spin pri prelasku. Gubitak elektrona predstavlja oblik oslobadjanja energije pobudjenog stanja elektrona izbacujuci istog iz molekule i njegov prenos sa akceptora na akceptor. a II singulentno stanje je kada elektron predje na sljedecu ljusku i zadrzi isti spin. kitohromi F. To stanje karakterise premjestanje elektrona iz zadnje ljuske molekule na veci energetski nivo. . Indukovana rezonanca predstavlja proces premjestanja energije pobudjenog stanja molekule hlorofila sa jednog molekula na drugi pri cemu se energija kanalise u pravcu reakcionog centra fotosisteme. Hv predstavlja energiju sunca kad pogodi molekul hlorofila koji prelazi u pobudjeno stanje tj dize iz zadnje ljuske jedan ili dva elektrona koji zavisno gdje su otisli.Adsorpcija i preobracanje svjetlosne energije Jedna od najvaznijih osobina hlorofila je njegova moc interakcije sa energijom kvanta svjetlosti fotonom. Fosforescencija je svjetlosni bljesak odate energije elektrona pri vracanju iz tripletnog u osnovno stanje. 670. B6 i ostali predstavljaju hemoproteine ili obojene proteine koji takodje prenose elektrone i podljezu procesu oksidoredukcije. Ako je elektron zadrzao isti spin onda je to I singulentno stanje. zato imamo hlorofile P 660. karotena. U fotosintetickom aparatu te materije predstavljaju filetoksin. I tripletno i II tripletno stanje. Samo hlorofili P 700 i P 680 mogu da ukljuce energiju u fotobitske reakcije sinteze organske materije. pri cemu dolazi do sinteze molekule ATP-a i molekule NADPH+. Kada molekulu hlorofila pogodi kvant svjetlosti ona prelazi u pobudjeno ili ekscitirano stanje. Kako molekula hlorofila tezi ravnoteznom stanju to pri otpustanju energije da bi se vratila u ravnotezno stanje energija moze biti odata kao fluoroscencija. osim onog u rekcionom centru fotosistema su antenski ili pigmenti sakupljaci energije. Fluoroscencija je oslobadjanje energije elektrona u vidu svjetlosnog bljeska iz prvog stanja. 680. plastohinom koji je hinomsko jedinjenje koje za razliku od svih ostalih akceptora moze da prenosi pored elektrona i protone uz promjenu oksidacionoredukcionog sustava. a ako ode za jos jednu ljusku onda je to II tripletno stanje. kao fosforiscencija. Akceptori ili prihvataci elektrona u reakcionim centrima fotosistema I i II su specijalna jedinjenja koja mogu mjenjati oksidoredukcijski sustav. tj primanjem elektrona se redukovati a otpustanjem oksidovati. ksantofila. Elektroni reakcionih centara mogu putovati ciklicno (ciklicna fotofosforilacija) ili po Z semi (aciklicno). ista stvar je sa plastocijaninom koju cini protein sa bakrom u sebi. kao indukovana rezonanca ili kao gubitak elektrona. II singulentno. B. 700.

C. Na ovaj dimer se vezuje 100 molekula hlorofiala A sa pomocnom funkciom. Velicina ovog LHCII kompleksa je odogovorna za koncentraciju pigmenata. Ovaj centar sadrzi 4 molekule hlorofila A a po 2 daju dimere. Na osnovu toga doslo se do spoznaje da tih 180-300 molekula hlorofila cine jednu funkcionalnu jedinicu koja je nazvana fotosintetickom jedinicom ili kvantozonom. Kvantozon (fotosinteticka jedinica) Dokazano je da se prilikom osvjetljavanja na svakih 2-3000 molekula hlorofila izluci jedan molekul O2. sto znaci da biljke sjene imaju veci broj LHCII kompleksa od onih suncanih ekosistema. Te globule izgradjuju: fotosistem I. Na stromalnoj strani fotosistema I nalazi se mjesto za vezivanje ferodoksina a kao asocirani protein javlja se feredoksin NADP okidoreduktaza. . 16 karotenoida sa funkcijom zastite dimera od fotooksidacije. Unutar samog centra nalazi se najmanje 6 polipeptida na koje se vezuju pomocni pigmenti. Cijeli kompleks ili hloro kompleks organiziran je oko jezgre fotosistema I i antena pigmenata. hlorofil B a dio ovog sistema koji izgleda kao globula nazvan je LHCII kompleks. Uloga LHCII kompleksa je: prikupljanje energije svjetlosti. Fotositem I (PS I) izgradjuje reakcioni centar P 700 koji je smjesten u tilakoidima strome a samo djelom zaobljen tilakoide granuma. fotosistem II. nehemijsko gvozdje. redukcija ferodoksina i oksidacija plastocijanina. citohrome B.Supramolekularna organizacija membrane tilakoida Lipidnu membranu tilakoidnog sistema odlikuje polipeptidni kompleks na koji se vezu fotosinteticki pigmenti. Stoga se smatra da je glavna funkcija fotosistema I. Smjesten je u granumu tilakoidnog sistema. U ovom centru nalaze se specijalni lokusi za feofitin (hlorofil B s magnezijumom). molekule βkarotina. a to znaci da 180-300 molekula hlorofila ucestvuje u jednoj fotohemijskoj transformaciji jednog kvanta svjetlosti. A i B i βkarotena. U tom centru se nalaze dva srednja kinonska jedinjanja. proteinhlorofil kompleks (bjelancevinasta veza izmedju molekule hlorofila i proteina) i sintaza adenozintrifosfata (reverzna ATP-aza). citohrom. Fotosistem II (PS II) predstavlja kompleks sa rekakcionim centrom hlorofila A kojeg akrivira svjetlost jacine 680 nm. Kao antenski pigmenti javlja se 20-26 molekula hlorofila A. a suopramolekulski kompleksi u membrani tilakoida vide se kao velike globule. odvajanje tilakoida u okviru jednog granuma. na luminarnoj strani nalazi se mjesto za vezivanje plastocijanina. raspored energije izmedju dva fotosistema. Iz toga slijedi da na svaki fotosinteticki akivni molekul hlorofila dolazi jos 180-300 molekula pigmenata koje nazivamo asociranim ili pigmenti sakupljaci energije. To znaci da je za izlucnje molekula kisika neophodno 811 kvanta energije. Na membrani tilakoida sa obje strane se nalaze priljubljeni ili asocirani proteini. Sami reakcioni centar izgradjuje dva molekula specijalnog oblika hlorofila A koji cine dimer koji odlikuje gubitak boje kada prime energiju svjetlosti 700 nm. lokus za pirozin. F. Pored ovih u fotosistem I ulaze jos razni oblici hlorofila.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful