JUKIĆ BENJAMIN

FIZIOLOGIJA
- predavanja-

ŠUMARSKI FAKULTET U SARAJEVU

Mnoge materije unutrasnjih sadrzaja kompartimenata u prisnoj vezi su sa membranama cime je onemogucena difuzija ili kretanje.... Pored antocijana u cvjetovima biljaka se pojavljuju antohlorij i flavonoidi i druge obojene materije... U celijskoj vakuoli prisutni su razliciti joni a od organskih komponenti tu su skoncentrisani seceri.Kompartimentalnost celijskog metabolizma Celija kao strukturna i funkcionalna. U njoj se na mikroskopskom i submikroskopskom nivou mogu primjetiti i izdvojiti mnoge membranski odvojene subjedinice koje se po svojoj strukturi. Roberston. Kompartimenti uklopina im dozvoljavaju da na malim unutrasnjim prostorima obezbjede veliki broj direktnih i produktivnih sudara sa supstratom na koji djeluju.. mitohondrije i glioksizomi). U pocetku su naucnoj spoznaji bili dostupni rezultati osnovnih hemijskih sadrzaja membrane kroz pracenja brzine prolaska pojedinih materija kroz membranu. organizaciji i biolosko hemijskoj funkciji znacajno razlikuju. aktivnosti celije i njene veze u multicelularnom biljnom organizmu. . Takvu podvojenost unutar celije obezbjedjuju membranski sadrzaji koji predstavljaju presudan cinilac interfascikularne .. danieli i ostali ustanovili su da bioloske membrane izgradjuju lipidi i proteini.. metabolizma.. 1962 godine upucuju na cinjenicu da je unutrasnja organizacija membrane plazme kao i sbih ostalih biomembrana kompartamenata izgradjeno od slozenih globularnih micelija gdje dvije globularne micelije smjenjuje jedan protein. Stoga se u celiji odvijaju brojni biohemijski i fizioloski prostorno neovisni procesi. ali koliko god pojedine komponente celije bile samostalne preko njihovih membrana se povezuje cjelovit metabolizam celije. te nedjeljiva jedinica svih zivih biljnih bica nije strogo homogeni sistem.. Prva etapa disanja-glikoliza odvija se u citoplazmi a njen krajnji produkt – pirovat totalnu oksidaciju dozivljava u mitohondrijama i na respiratornom lancu gdje se sintetisu NADPH i ATP. Svjetlosna se odvija na tilakoidima hloroplasta dok se tamne reakcije odvijaju u stromi. Slicna situacija je i sa enzimima koji u membranama kompartimenata predstavljaju strukturno hemijski cjeline. Istrazivaci . tako je DNK koncentrisana uglavnom u jedru. Fotosinteticki pigmenti su koncentrisani u plastidima i strogo vezani u njima za membrane tilakoida. kao sto je antocijan cije molekule su zarobljene u celijskoj vakuoli razlicitih organa biljke. Uz pomoc elektronskog mikroskopa 1962 godine se uspostavlja tecni fluidni model membrane. Zahvaljujuci kompartimentalnosti mnoge materije imaju svoju lokaciju. mitohondrijama i plastidima.. tako su fotosinteticki pigmenti vezani bjelancevinastim nosacem za tilakoidne membrane hloroplasta. tako se proces disanja na svjetlosti (fotorespiracija) odvija u tri organele i citoplazmi (plastidi.. Sve se ovo desava zahvaljujuci membranskim sistemima koji vrse strogu kontrolu ulaska i izlaska materija a sve u cilju cjelovitog ... Unutar samo hloroplasta odvojeno se desavaju procesi svjetlosne i tamne faze. U mnogim od kompartimenata nezavrsava se krajnja sinteza organskog sadrzaja vec se prenosenjem medjuprodukata izmedju uklopina obezbjedjuje progresivna i specificna sinteza... Kod glioksizoma se odvija proces sinteze i β oksidacija masnih kiselina. Dugo vremena fiziolozoma je predstavljao problem strukturna i hemijska organizacija membrane.. U vakuoli se nalaze i nus produkti metabolizma odnosno stetne komponente.

za ovaj proces vaze zakoni Fika koji kaze da kolicina cestica koje difuzuju preko dodirne povrsine bez zapreke proporcionalna je razliki koncentracije dvije tecnosti koje se dodiruju.... Zahvaljujuci prepoznavanju strukturno hemijske organizacije membrane ustanovljene su osnovne funcije membrana.. S tim u vezi biljke su napravile znacajnu evolutivnu prilagodbu razvijajuci sistem za primanje odnosno posebni organ korijen koji pored uloge u fiksiranju nadzemnog izdanka prihvatio ulogu primanja vode... katalzatornim. Na bazi toga se vrsi usvajanje od strane korjena.. Vodni rezim biljaka Fizioloski znacaj vode proistice iz cinjenice da je zivot na planeti Zemlji po prvi put nastao u vodi i iz vode . Druga evolutivna prilagodba biljaka usmjerena je kroz izgradju specijalnog sistema za transport i podizanje vode. Proces difuzije se odvija kroz tecnosti. je razlika u osmotskom potencijalu izmedju zivog sadrazaja i okolne ..... Proces difuzije je jako aktivan i brz na malim prostorima i rastojanjima. zahvaljujuci tom sistemu najkrupnije i najvisocije kormofite vodu podizu i preko 100 metara visine zahvaljujuci pritisku posebnog tkiva ksilema. Secer se takodje brzo krece. s tim u vezi bitna . a voda za mnoge jone i druge mineralne materije do 10000 puta brze prolazi kroz membranu od K. 2) impermeabilna koja nedozvoljava nikakav prolaz kroz membranu.....Osnov strukture membrane cine lipidi u bisloju dok se proteini javljaju kroz . a njihov dijagram se krece od 60 do 100 nm a osnovna funkcija je selektivna propustljivost.. hlora. evolutivno na kopno... Bitne su cinjenice razlicitih koncentracija u vanjskoj sredini i unutrasnjoj sredini celije.. proteina rasporednjenih i djelimicno utopljenih u lipidni kompleks i transmemranskih proteina koji armaturno povezuju bisloj lipida.. aktivnim transportom...... Treci tip je aktivni transport koji zahtjeva utrosak ATP... Biljnu celiju karakterise pojava cvrstog celijskog zida koji je mrtav ali ima mogucnost fleksibilnosti. impermeabilnost membrane za odredjene tipove materija.. Samo kretanje pasivnom difuzijom ne zahtjeva energiju metabolizma celije.. P. gdje su se po prvi put drvenaste vrste kao i prave zeljaste susrele sa problemom upijanja. Selektivna propustljivost biomembrana sadrzana je u regulaciji protoka kroz membranu... Proces aktivnog usvajanja zahtjeva specificne prolaze koje se zovu jonske pumpe. Kroz zive membrane protok materija se odredjuje: pasivnim.. a sa tog aspekta kroz membranu kretanje moze biti izrazeno u tri stanja: 1) permeabilna membrana dozvoljava prolaz vidi i rastvorenim materijama.. priljubljenih ili . zbog toga u mnogim komponentama celije nalazimo strogo specificne materije i 3) semipermeabilna koja dozvoljava prolaz tecne faze ili rastvaraca a zadrzava u rastvaracu rastvorene materije (jednostrana difuzija) Drugi tip kretanja je katalzovana difuzija gdje odredjena materija da bi usla mora biti prepoznata i prihvacena od odredjenog tipa nosaca koji bez energije prebacuje u unutrasnjost. te vode i minerala. Sljedeca prilagodba kopnenih biljaka u snadbjevanju vodom je izgradnja specijalnog organa za emisiju ili otpustanje vode i . transporta i odavanja vode.

Za razumjevanje znacaja vode za biljne sisteme bitna je osobina bubrenja. Za razliku od tipa fotosinteze neke biljke trose za 1 kg organske materije od 300-600 l vode. to je fizicko hemijski proces koji predstavlja reverzibilno povecanje zapremine tjela usljed primanja vode. Stoga kod biljaka u ovisnosti od tipa organizma u prosjeku nalazimo oko 85% vode. Bitna osobina vode je i njena tetrahedralna struktura leda zbog cega on pluta na povrsini vode. do 8%. Za biljke je bitna osobina vode oznacena dipolom tj osobina da se anioni i kationi vezu za razlicita naeliktrisanja hidrogenskog atoma i oksigena. bitan za podizanje vode u kslilemskim elementima te kretanje mnogih zivotinja po vodi. vezana sa 4-7 % i slobodna voda koja protice kroz biljni sistem sa jedne strane rashladjujuci ga (rasterecujuci ga viska toplote sunceve radijacije) a s druge strane kao element transporta mineralnih materija neophodnih za izgradnju organske materije kod organa za asimilaciju. Za procese kretanja vode bitne su osobine adhezije zatim proces difuzije kao i velicina osmotskog potencijala. ona nekada prelazi i 90% kod socnih listova i plodova dok je njen sadrzaj najmanji u ksilemu i daleko najmanji u zrelom sjemenu. Mnoge od osobina vode su bitne za fizioloske procese biljaka prevasihodno treba naglasiti da je za izgradnju 1 g suhe materije neophodno da kroz biljku prodje 500 g ili ml vode. zahvaljujuci ovoj osobini mnoge zelene biljke su se zadrzale u vodenim ekosistemima i ovisno o providnosti vode fotosintezu mogu vrsiti i na 100 m dubine. Sljedeca bitna osobina je njen jako sirok tecni nivo od 0-100°C sto je daleko sire od granica zivota na zemlji. Osmotski pritisak je promjenjiva velicina u cirkadialnoj ili dnevno nocnoj ritmici i sezonskim variranjem uslova stanista. Vodu odlikuje visok povrsinski napon. Razlog povecanja zapremine je sto voda najcesce ulazi u medjucelularne prostore kao sto je slicno sa celijskim zidom gdje najbrzim prenosom vode do mjesta njene potrosnje. Bitna osobina vode za biljke je njena providnost ili bezbojnost. Bitna osobina vode je njena koheziona sposobnost da drzi na okupu bez kidanja molekule vode koje pod uticajem gravitacije teze padu. .Voda kao osnovna ili tecna faza u biljnim sistemima javlja se kroz dvije forme. Kada se radi o osmotskom pritisku mozemo reci da je to tacno determinisan nasljedni dijapazon za svaku vrstu. Voda predstavlja najveci rastvarac na zemlji jer se u njoj daleko najveci broj materija rastvaraju puno vise nego u najjacem organskom rastvaracu. Osmotski potencijal predstavlja pritisak molekula i jona osmotski aktivne materije u sadrzaju celijskog soka na polupropusnu membranu celije koja molekule i jone zadrzava od daljneg sirenja i difuzije. Ova osobina vode je bitna i za list jer voda da nije providna tesko bi kvanti svjetlosti doprli do mikrolaboratorija hloroplasta u listu.

Letalni deficit nastupa ako se biljka nadje u nedostatku vode duzi period (dolazi do poremecaja u sistemu za primanje vode). 30% potreba metabolizma za vodom biljka uzima listom iz zraka. Kopnene biljke izlaskom iz vode susrele su se sa strahovitim problemom usvajanja. Na tri nacina se voda transportuje prema ksilemu: od celije do celije (najtezi i najsporiji put kretanja vode). moze da izdrzi 25. . U tom svemu bitnu ulogu ima celijski zid odnosno cvrsti dio ili nezivi dio sistema celije. Na sva tri nacina usvajanja i transporta voa se krece do zone endoderme. Ligula je trepicava tvprevina pomocu koje trave uzimaju vodu. donji cini adsorpcioni sistem korjena koji usvojenu vodu dise do 7 m visine. kod cetinara su prisutrne samo traheide (tisa ima i traheje). Transpiracija je proces odavanja vode iz svih zivih dijelova biljke u vidu vodene pare. Kriticni vodeni deficit. adsorpciona zona se nalazi samo u fazi klijanja a tu zonu zamjenjuju rizomni elementi ektotrofne i endotrofne mikorize. a ako bi se stalno aktivno usvajala voda potrosila bi 3. Ektodezme su vertikalni otvori u celijskom zidu pa maljavi listovi najvise primaju vodu. Nasuprot njemu smanjuje se osmotski pritisak. Jedno stablo platana u toku 24 h od 80 l vode. a kroz iste prolaze kuda se voda usvaja od strane lista mogu proci i hranjivi elementi i tako se naci jako blizu mjesta gdje se biti iskoristeni u fotosintezi. Transpiracija predstavlja izuzetno aktivan proces emisije vode kod biljaka. Aktivni znaci potrosnja energija ATP. Zahvaljujuci poznavanju moguceg usvajanja vode listom u hortikuluri je razvijen sistem folijarnog zalivanja. Ako je osmotski potencijal veci u dlacici nego u zemljistu po zakonu osmoze usvaja se voda. Ulaskom vode u celijsku vakuolu ona se siri i potiskuje celijski zid do krajnjih tacaka usvajanja prema zakonu osmoze voda bi ulazila u celiju sve do izjednacavanja koncentracija.Jednacina osmotskog stanja Biljke kao i biljne celije predstavljaju hibernetske sisteme otvorene prema okolnom prostoru. Biljke su izgradile unutrasnji transportni sistem koje je predstavljen ksilemom. Transpiraciono koheziona teorija – biljke imaju 2 motora. gdje je uvijek vodni potencijal zemljista visociji nego u unutrasnjosti dlake i to je pasivni nacin usvajanja vode. Kroz biljke najveci dio vode permanentno prolazi zahvaljujuci visokoj organizaciji sistema za primanje i odavanje vode. Odsupanje od 100% zasicenosti moze izdrzati 1. Pored toga voda ulazi u korijenovu dlacicu na bazi vodnih potencijala. intermicelarno kroz celijske zidove izmedju micelija celuloze (najbrzi put). koncentracija celijskog soka i napetost sisajuce sile. Taj vid ishrane nazvan je folijarna ishrana.5% Glavni organ za primanje vode je korjen.4%. primjer Quercus p. Biljke usvajaju na aktivni i pasivni nacin vodu. Primanje je rijeseno putem korjena ali i nadzemnog dijela. kroz intercelularne prostore (brzi put). sto se ne moze desiti jer je rastegljivost ogranicena.60 manje dok Quercus m. Ksilem kod liscara predstavlja traheje i traheide. U momentu maksimalne istezljivosti zida potencijal turgora je maksimalan (subletalan). transporta i odavanja vode.

Izlucivanje vode transpiracijom Ili stomatarna transpiracija predstavlja najaktivniji fizioloski proces biljaka a nasuprot tome samo 5-10% predstavljaju drugi vidovi odavanja vode (kutikularna. Korijen se osusi ubrzo. zdravstveno stanje.Faktori za proces usvajanja vode Postoje dvije grupe faktora: unutrasnji i vanjski. vodena para koja se nalazi u stominoj duplji je isparila sa celijskih zidova. mladom peridermu. Unutrasnji su propusnost korjena za vodu. Na propustljivost korijena za primanje vode utjecu faktori kao sto je stanje protoplazme. sto je zemljiste hladnije teze je usvajanje vode. pupoljku. manji je broj mikoriznih elemenata. transpiracija pupova. zivotna aktivnost korjena. . sintetisu secere. sto rezultira manjim rastom i razvojem biljke. Eksperimenti sa hormonom ABA – kada stablo ne zalivamo automatski dolazi do racionalnijeg koristenja vode. Da bi se zadovoljile nadzemne potrebe izdanka za vodom absorpciona povrsina mora biti 20 puta veca od transporte povrsine listova. ABA tjera K jone te se stoma zatvara (K jon ima najveci vodeni omotac).5 l nekoliko puta ce brze ispariti voda iz 4 manja nego iz veceg suda. Otovori stoma na jednom listu zauzimaju i do 3. Na usvajanje vode moze djelovati vazan broj faktora kao sto su bolesti i bakterije. Sto se tice raspolozivih tipova vode za usvajanje od biljaka bitne su gravitaciona i kapilarna koje stoje na raspolaganju biljci. Halofitne vrste mogu da razviju do 200 i vise bara napetosti sisanja. sto se u zemljistu vise nalazi koncentrovanih jona biljka mora koristiti vecu snagu i energiju ATP za usvajanje. prisutnost metala koji ne dozvoljava rasvice apsorbcione zone na vrhovima i zacepljuje provodne elemente korijena. Pored listova proces transpiracije se odvija na plodu. Vecina liscara odbaci listove preko zime zbog zamrzavanja ali odaju vodu preko lisnih oziljaka. tako pri nizim temperaturama protoplast prelazi u stanje gela i manje je propustljiv za vodu. lisnih oziljaka itd). Slican slucaj nedostatka kisika je kod ugazenih zemljista kao i kod tresetista jer nedostaje kisika u podlozi pa dolazi do fizioloske suse gdje biljka u podlozi zivi u izobilju vode ali je ne moze uzeti. Naucnici su dosli do zakona da ako postave jedan sud veci sa 4 l vode i 4 manja sa 0. Za razliku od tih higroskopna predstavlja mrtvi izvor i biljke je nemogu otrgnuti od cestica zemlje.5% ukupne povrsine lista. Permabilitet korijena baziran je na razlici potencijala rastvora zemljista i unutrasnjeg rastvora korjena. Samo celije zatvaracice stome imaju hloroplaste. Od spoljasnih faktora za usvajanje vode bitna je temperatura. Transpiracija je takodje bitan faktor usvajanja vode korijenom jer sto je veca transpiracija veci su zahtjevi korijena za usvajanjem. samo vodene biljke u epidermi imaju hloroplaste. Jedan od razloga kod visoko planinskih biljaka je zamrznuta voda u tlu a drugi je povecana koncentracija zemljisnog rastvora kao sto je slucaj kod tresetista gdje se drvece putem lanticela snadbjeva zrakom. geneticki faktor velicine listova. Povecana kolicina CO2 u zoni korjena moze da dovede do stvaranja ugljicne kiseline koja mjenja Ph vrijednost i dovodi do smanjenja usvajanja vode. proces transpiracije.

Transpiracija zimskog pupoljka je 6.5-5. voskovi. Na taj nacin velika kolicina energije se iskoristava u transpiraciji da bi se smanjila temperatura sistema i da ne bi prokuhao tj.4-2. Ako se konstantno snadbjeva vodom voda se pod istim uslovom u istom odnosu u kojoj usvaja suncevu energiju odaje u manjem djelu trosi u fotosintezi. zavisi od genoma.zdravstveno stanje kao parametar takodje utice na itenzitet transpiracije. Biljni antitranspiranti Naime ako se sve stome na biljci zatvore i ostavimo biljku na suncu njena temperatura ce se povecati 4. najvise transpiriraju lisni oziljci 60-160 ml po cm³. Za proces transpiracije bitan je tip stominog aparata. Neke vrste da bi smanjile toplotni efekat infracrvenog zracenja imaju mogucnost zakretanja lisne plojek te smanjenje ugla radijacije sa 90 na manje. jer su gubitci iste takodje veci.Tako da npr. intenzitet transpiracije kod mlade periderme hrasta tokom zime je 1. Kolicina iparene vode odredjuje se odnosom usvojene energije i toplote isparavanja vode. Nekada se javlja potreba da biljke zastitimo od prevelike transpiracije tokom transporta. Doslo do denaturacije proteina plazme. kineticka energija sunca podize temperaturu kod biljnog sistema a s druge strane dovodi do prevodjenja vode iz tecnog u gasovito stanje na celijskim zidovima u unutrasnjosti biljke. Medjutim najveci dio unutrasnjih listova prima odbijenu ili reflektiranu svjetlost. Svi oni imaju razlicite intenzitete odavanja vode. deksaheksanol – visi alkohol koji smanji 10-15 dana do 30%. Inace velicina lista je geneticki determinisana kategorija. Faktori transpiracije Staroscu biljke njeni zahtjevi za vodom su veci. U jesen prije opadanja lista propusnost plazme za vodu je najveca sto se dovodi u vezu sa klimatericnim disanjem odnosno gubitkom vecih kolicina slobodne vode i pripremom biljke za zimsku sezonu.5 puta.4-10. Na transpiraciju utice i topografski polozaj lista. Samo mali broj povrsinski smjestenih listova prima direktnu suncevu svjetlost i brze se zagrijava sto ovaj proces intenzivira. Pored njega postoje razni herbicidi ali najbolji preparat je da se sadnice naprskaju hormonom ABA koji moze da svjezinu zelenih dijelova zastiti 2-4 mjeseca. Energetska transpiracija Tranpiracija je osnovni termoregulacioni proces biljaka. Isto tako bitno je za unutrasnjost krosnje kod drveca ima povecanu vlaznost vazduha sto negativno utice na transpiraciju. Kod cvjecarskih kultura imamo dobar dio vrsta koji imaju mogucnost zakretanja lista. Naucnici su dosli u spoznaju da se puno materija moze koristiti u tu svrhu. .2 ml vode po cm³ na dan. Povrsina i velicina lista su takodje bitni faktori transpiracije jer od ukupne povrsine lista samo 1 – 2% opada na otvore stoma. sto utjece negativno na proces transpiracije.4 ml po cm³ na dan.

Plava svjetlost ima za posljedicu vecu proizvodnju proteina a bitan je injen odnos prema CO2 koji kada se nadje u vecim koncetracijama djeluje na zatvaranje stominog aparata sto se isto desava tokom noci kada se povecava zbog disanja koncetracija CO2. aluminijuma. . koncetracija CO2. glukoza. mangana i sulfatnog sumpora. peroksidaze. Povecanjem intenziteta svjetlosti ubrzava se zagrijavanje vode u celijskim zidovima i intercelularima i njeno prevodjenje u paru. Epitemom nazivamo sraslo tkivo unutraznjosti parenhima lista sa velikim brojem intercelulara. epidermski i floralni tip. Iskapavanje vode se odvija kroz hidatode (vodene stome) koje se nalaze po rubu lista i za razliku od pravih stoma nikada se ne zatvaraju. visoku temperaturu zemljista i kao posljedica svega toga visok vodni potencijal parenhima korjena. te bakar i cink. Gutacija je karakteristicna za mladje stadijume vecine biljnih vrsta. Postoje tri tipa hidatoda: epitemski. Ovaj proces zahtjeva posebne preduslove da bi se odvijao: povecanju vlaznost zemljista. Gutaciona tecnosti sadrzi pored vode visok procenta secera (saharoza. kalcijuma. Strujanje vjetra je takodje bitan faktor transpiracije iz razloga sto vjetar sa povrsine lista odnosi vlaznost ili vlazni fil i na taj nacin omogucuje brze isisavanje vodene pare iz stomine duplje. Epitem se nalazi tacno iznad ksilema. fruktoza i manoza). joni azota. Drugi tip su epidermske a to su otvori na raznim pozicijama lista na epidermi. Gutacija Pojava odavanja vode u kapima sa nadzemnih povrsina biljnih organa se naziva gutacijom. magnezijuma. Gutacija pokazuje dnevno nocnu ritmiku i najveca je ujutro kada je najveci sadrzaj vode u tlu a najmanja u podne. Svjetlost na transpiraciju utice dvojako: intenzitetom i kvalitetom. osmotski potencijal zemljisnog rastvora. vjetar i mineralna ishrana. Kvalitet svjetlosti takodje djeluje na transpiraciju a najveci efekat imaju crvena i plava svjetlost. Fragarie i Potentile. Pored unutrasnjih parametara na transpiraciju djeluju: svjetlost. fosfora. a sa parametrom vode i do 300 000 l za 24 sata. Npr breza sa 20 000 lista na normalnoj transpiraciji trosi 30 000 l vode. Crvena svjetlost povecava sintezu secera i osmotski potencijal sto ima za posljedicu podizanje hidrostatickog potencijala u celijama zatvaracicama stome te duzi period drzanja stanja otvorenih stoma. Gutacija je konstatovana kod 115 familija odnosno 333 roda. na taj nacin povecava intenzitet transpiracije. Tako vjetar moze da poveca transpiraciju i do 10 puta. vodene pare vazduha. kalijuma.Vecina virusa i gljiva utice na vecu propusnost zivih membrana za vodu te se na taj nacin transpiracija uvecava. veliki broj enzima (katalaze. Floralne ili cvjetne hidatode se nalaze blizu ovarijuma tucka i kroz njih se luci slatki sok koji privlaci insekte u oprasivanju. Hidatode su topografski smjestene tacno iznad provodnih elemenata nervature lista. redukaze i emilaza). Vrlo je cesta kod cvjecarskih kultura. temperatura zemljista i zraka. Zbog visoke vlage vazduha voda se nemoze odavati u gasovitom obliku vec istice kroz hidatode u okolni proistor te se ovaj proces smatra sigurnosni da zbog povecanog pritiska unutrasnje tecnosti ne bi doslo do raskidanja ksilema.

katalazno peroksidazni tip itd. Endogena – metabolicka voda Veliki broj cvjecarskih kultura karakterise mogucnost sinteze unutrasnje ili endogene vode. secera i sekundarnih tvorevina. orezivanja u proljece te mehanickih povreda na floemu cak i ubodom insekata. Nakon izvjesnog vremena mjesto povrede zatvara secer kaloza i na taj nacin se sistem stiti od isusivanja. . sto je blize vratu korjena to je izlucivanje soka placa intenzivnije. U ovom procesu bitni su enzimi koji pri anaerobnom disanju sjedinjuju atome vodika i dovode do proizvodnje CO2. Drugi nacin odavanja vode u tecno fazi vezna je za fenomen suzenja ili placa. ima dosta mineralnih jona. Pojedine vrste karakterise specijalno tkivo za cuvanje vode – hidrenhim. Npr breza 30 – 35l. Polienzimski tip – javlja se u procesu disanja gdje dolazi do obrazovanja novih molekula vode i obnavljanja starih molekula vode. Neki autori smatraju da je gutacija jedan od sigurnosnih ventila za odstranjivanje brojnih jona. Neke parkovske vrste tokom 24 stat mogu izluciti do 10 l tecnosti na mjestu povrede. U svakom slucaju voda stvorena metabolickim putem u tkivima sukulenata moze da zadovolji sve metaboliticke potrebe date vrste. Drugi dio vode nastaje na racun vodika secera odnosno supstrata i kiseonika vazduha. Naime izlucivanje vode putem placa desava se kod dekatacije stabla. Ta se voda obrazuje djelimicnom aeracijom vodika vode koja ucestvuje u prvoj fazi disanja i moguce je nazvati obnovljenom vodom. Kod secernog javora sok placa sadrzi 2. Pored ova dva pomenuta postoje neenzimski u sintezi endogene vode. medjutim to je najprimitivnij nacin sinteze. Monoenzimski tip – pri transformaciji jabucne kiseline C4H6O5 i su C4H4O4 izlucuje se molekula vode. Neke vrste kao sto su aloje do zatvaranja sistema nakon povrede mogu izluciti 800 – 900 l vode. kao i ventil za otklanjanje toksicnih materija koje biljka unijela greskom. regulator turgora. Posto je disanje poluenzimski proces i ovaj nacin sinteze vode naziva se polienzimskim. Kao sto je slucaj pri sintezi glutaminske kiselini pri cemu ucestvuju alfaketoglutarna. Pored ovog imamo jos cijeli niz nacina i mogucnosti sinteze endogene vode.Rekorder u izlucivanju gutacionih kapi je tropska vrsta Colocasium atiquorum koja u 1 min izluci 192 kapi gutacionog toka.5% secera te se isti koristi kao sirovina u industriji secera. Slican je gutacionom soku. Intenzitet zavisi od mjesta rane. amonijak i voda stvara se glutaminska kiselina a oslobadja voda. Ove biljke imaju razlicite nacine sinteze endogene vode. U drugom postupku istog procesa koji se naziva anaerobno diasnje atomi vodika oduzeti enzimskim putem od strane secera i atomi vodika molekula vode oksidisu se egzogenim kisikom pri cemu se obrazuje 12 molekula vode.

ovim metodoloskim postupkom se jako brzo i neovisno o sezoni. listovi. vitamina. pa se ovaj postupak naziva kloniranjem biljaka. Kod drveca je sadrzaj vode oko 50%. Tvorci celularne teorije Schleiden i Schwann 1838 godine otkrili su genijalnu ideju da svaka celija ima sposobnost da proliferira ili se razvije u kompletan novi organizam biljke jer je u svom jedru sacuvala informaciju i prenjela je metodom replike. Ovu ideju je dobro shvatio 1902 god Haberlantd isticuci da je biljke moguce razmnozavati i reproducirati u sterilnim uslovima. korjenje te najmanje ima stablo. kad SO2 i SO3 se sjedini sa vodom i dospjeva na tlo i mijenja Ph adsorpcionog komleksa i biljke trpe uslove suse. biljke se prilagodjavaju uslovima dobivanja vode drugim organima osim korjena. kao zamjena pojmu kultura in vitro upotrebljava se pojam mikro razmnozavanje. Voda kroz biljku protice razlicitom brzinom. staklenim posudama. Tek 1922 godine Robbins i Kotte prvi su napravili eksperiment i pokusali da uzgoje biljke iz fragmenata organa u tecnoj hranjivoj podlozi.Osjetljivost biljaka na susu Izostatkom atmosferskih padavina. Sadrzaj vode u biljci je razlicito distribuiran. smanjenje fizioloske otpornosti. Ovaj postupak predstavlja najmocnije oruzje moderne biologije i molekularne genetike. Najmanja kolicina godisnjih padavina da bi se razvile drvenaste vrste mora biti 50 ml po m². No vrlo cesto biljke susu trpe iako u nihovoj izosferi postoji visok nivo vode. . Sam naziv u prevodu znaci uzgoj biljaka u staklu. hormona.). Biljke koje prodju duzi susni period imaju pad imuniteta. opadanja listova. Ona je najvjerovatnije zakiseljena i iz tog razloga za biljku nepristupacna. kod listova do 90% zavisno od starosti. Problem suse predstavlja ogroman problem parkovskih gradskih prostora iz razloga sto dranaznim i kanalizacionim cijevima odvedena najveca kolicina vode iz podzemlja. Kultura in vitro In vitro predstavlja zbir metoda i postupaka uzgajanja i razmnozavanja biljaka u sterilnim uslovima. U posljednje vrijeme jako puno drveca trpi uslove suse zbog kiselih kisa. vrha stabla. Iste godine Gautheret je na hranjivu podlogu stavio kalusne celije sa tkiva rane i uspio ih uzgajati duzi period. sa majke na potomstvo. i nakraju susenja cijelih biljaka. vakcina i dr. krzljavost izdanaka. pad fizioloskih procesa i vrlo cesto su podlozne patogenima. Zbog toga sto su biljke minijaturne i sto su uzorci za razmnozavanje veoma mali i sitni. Najveci sadrzaj imaju socni plodovi. Ukoliko susa potraje to ima za posljedicu slab rast biljaka. susenje grana. stvaranja uskih godova. Nakon njih Vajt radi eksperiment o hranjivim zahtjevima biljaka izkazujuci njihov mineralni i ostali sastav. Preko 95% cvjecarskih kultura i najdekorativnijih hortikulturnih biljaka proizvodi se metodom kulture in vitro. a najmanji je u sjemenu oko 8%. dobiva ogroman broj mladih individua istovjetnog genetickog sadrzaja. biljnih boja. U istrazivanjima procesa rasta i razvica biljaka te u procesima genetickih transformacija u cilju dobivanja specijalnih sekundarnih metabolita (celuloze. alkaloida.

K. Uzorak se prvo pere sa sapunima. Auksine je prvi otkrio Darwin. Ca. Podloga za kulturu in vitro se sterilise mokrom sterilizacijom u aparatu autoklav. Za biljke je karakteristicno da same sintetisu vitamine koji su jako bitni za procese rasta i razvica. Od vitamina su najcesce dva: tiamin i piridoksin. manoza i mioinozitol. Laminar je komora kroz koju protice sterilan vazduh. aklimatizacija. Ph se krece izmedju 5. . Aukseno znaci rasti. Anorganski sadrzaj su mineralne soli koje predstavljaju makro i mikro elementi. Iamamo takodje agar koji sluzi sa ucvrscivanje podloge. margotiranje. Makro razmnozavanje je: kalemljenje. Apscinska kiselin pripada retardantima rasta. Najcesce se koristi GA3 hormon. a medju njima se najcesce koristi saharoza. Zn. Fototrofizam je kretanje prema izvoru svjetlosti.Van Overbeek 1941 u podlogu za kulturu in vitro dodaje kokosovo mlijeko i dokazuje da kultura sa mlijekom bolje raste neznajuci da je pri tom otkrio hormon citokini koji utjece na brzinu podjele celija citokinezu. hormoni ili regulatori rasta. To je podloga koja je najvise koristena u svim eksperimetnima u kulturi in vitro. Prvi hormon je izvadjen iz denaturisane sperme haringe kinetin. fruktoza. Faze u in vitro razmnozavanju su: nultna faza – postupci prije kulture. S. Citokinini su otkriveni u kokosovom mlijeku koji direktno djeluju na diobu celije. Od makro elemenata u podlogu ulaze: N. proizvodnja sadnica iz reznica. Cu. inozitol itd. Sva predvidjanja prethodnih istrazivaca dozivjeli su puni rascvat otkricem hranjive podloge koji su sastavili Murashige i Skoog 1962 godine praveci podlogu koja je sadrzavala 5-6 razlicith komponenti. B. Giberelini se koriste samo za procese izduzivanja kod biljaka. Glavni sadrzaj su: mineralne soli. Svi citokinini imaju slicno dejstvo na brzinu djeljenja celija. Potrebno mu je dodati razne tipove secera. Aktivni ugljen je bitna komponenta za drvenaste vrste. sterilizacija. Na. izaziva stres. Otkrio ga je Kurosawa. glukoza. Sterilise se i uzorak sa kojim se radi. treca faza – priprema kultura za prijenos biljaka u zemlju i cevrta faza – prijenos biljaka u zemlji. iz polozenica.8. citokinini i giberelini. P. Ono se djeli na mikro razmnozavanje i makro razmnozavanje. organski dodaci i specificna Ph. pored efekta izduzivanja celija utjece i na diobenu aktivnosti celija. druga faza – umnozavanje koje se postize primjenom hranjive podloge. Mg. Vegetativno razmnozavanje je klonsko razmnozavanje. Sterilizacija istrumenata se vrsi suhom sterilizacijom na 180°C u suhom sterilizatoru. dokazavsi da se u vegetacijskom vrhu trave Phalaris canariensis nalazi supstanca odogovorna za usmjeravanje pravca rasta prema svjetlosti. Generativna metoda je kada se muska spolna celija se spaja sa zenskom te se dobija razlicita individua. ali minijaturnom biljnom organizmu je potrebno dodati vitamine. Drvece ispusta toksine u podlodu i da bi se to izbjeglo koristi se aktivni ugalj.7 i 5.4-D (dihlorfenoksiocetna kiselina). Od regulatora rasta idu auksini. prva faza – uvodjenje u kulturu. On je neizbjezna u svakoj podlozi. te brojni sintetski hormoni kao sto je slucaj sa 2. retardant rasta apscisinska kiselina. a kasnije iz kukuruza koji se zove zeatin. vitamini. nikotinska kiselina. Cl. Svaka celija jednog stabla kojeg smo uzeli kao uzorak dace istu biljku. Karbohidrati predstavljaju energente u in vitro kulturi posto minijaturni biljni organizam nema intenzivnu fotosintezu. karbohidrati. a kao mikro elementi koriste se: Fe. zatim 10% varikinom i 90% alkoholom i destilovanom vodom te se stavlja pod laminarom.

Tipovi kultura: ako je pocetna kultura aksilarni ili adventativni izdanak onda se zove aksilarna ili adventativna kultura.5 * 10 na 17 kJ energije. Najveci dio te energije. ako je samo jedna spora onda je kultura antera ili haploida. x i rengenskog zracenja koji jako stetno djeluju na DNK i proteine izazivajuci brojne mutacije. Od te kolicine energije na zemlji se napravi na kopnenim ekosistemima 10. 49% se utrosi na razna toplinska zagrijavanja u atmosferi i gubitke. Prema opstoj formuli fotosinteze 6CO2 + 12 H2O + hv + mineralne materije i hlorofil => C6H12O6 + 6H2O + 6O2 + energetska dobit 2862 kJ po mol glukoze. No ovaj dio zracenja sunca najvecim dijelom biva zaustavljen na visini od 25 km iznad zemlje u ozonskom omotacu. Sunceva energija nastaje pri transformaciji 4 atoma hidrogena u 1 atom helijuma. Data energija prema Ajnstajnovoj formuli E = MC² se u prostoru kosmosa u najvecem dijelu gubi. no samo jedan mali dio jako sirokog spektra energije sunca. Fotosinteza Fotobioloski proces kojim zelene biljke koristeci energiju sunca uz pomoc vode i mineralnih materija i CO2. Na gornjoj granici atmosfere iznad zemlje stize 2 J energije po cm² u 1 min. oko 270 kJ se odzraci u kosmos kao albedo efekat. 800 kJ udje u atmosferu zemlje a od toga do povrsine tla stigne 565 kJ a od toga 42% utrosi se na isparavanje vode iz vodenih akvatorija. Sto znaci 1070 kJ godisnje. sintetisu organsku materiju i za potrebe zivota svih zivih bica na Zemlji. Data energija javila se kao kompleksna odzraka ili svjetlosni bljesak koji jedino koriste fotosinteticki organizmi. Sunce je inace najveci rasipnik energije u kosmosu. oko 120 miliona tona mase sunca biva pretvoren u 1 min iz hidrogena u helijum. Polazne mase atoma hidrogena u odnosu na sintetisani helijuma razlikuju su za 0. ako je iz nodija onda je to kultura nodija ili internodija. 95% zive mase planete predstavljaju zelene biljke. ako je jajna celija onda je kultura zenskog haploida. Ogromna kolicina energije sunca pripada jako kratkim valovima do 300 nm.029 masenih jedinica. 5 % na cisto zagrijavanje vazduha a samo 12% iskoriste biljke u procesu fotosinteze. Zracenje iznad 800 nm duzine do 950 nm mogu koristiti jos fotosinteticke bakterije. ako je to embrion onda je kultura embrija. a to je podrucje γ. Iz svega toga proazilazi da je osnov zivota na zemlji splet okolnosti koji je doveo do mogucnosti koristenja kineticke energije sunca. nazvan vidljivim spektrom vrijednosti od 300-810 nm koji je prepoznatlji ljudima i zivotinjama oznacava se vidljivim spektrom ili FAL (fotosinteticki aktivna radijacija). a samo 5% zive mase otpada na zivotinje i covjeka. . ako je neki meristem – kultura meristema itd. Taj tip energije koju sintetisu biljke pristupacan je kao izvor energije za sva ziva bica planete Zemlje. te rad enzima. a inace ovo zracenje koje u spektru sunca ide do najduzih valova mogu koristiti zivi organizmi za toplinska zagrijavanja i podizanje radne temperature zivih sistema. To je mali tracak zone sirokog podrucja sunca izmedju UV i infracrvenog zracenja. U evoluciji biljaka moment kada su prvi put sintetisane mikro labaratorije hloroplasta sa zelenim pigmentima rijesen je proces transformacije kineticke enrgije sunca u potencijalnu energiju organskih spojeva.

A i C meke alge. koja je u zoni umjerene klime 30-40% ukupnog suncevog zracenja. . samo hlorofil A imaju modrozelene alge.46 kg fosfora. a istovremeno se oslobodi oko 500 milijardi tona kisika. tako da biljke samo povrsinskim dijelovima krosnje iskoristavaju direktnu suncevu svjetlost. Molekule fotosintetickih pigmenata. Godisnje se trosi ogromna kolicina CO2 iz zemljine atmosfere. Sto se tice hlorofila ima oko desetak razlicitih tipova rasporedjenih prema sistematskim kategorijama. oko 30% prolazi kroz list i gubi se. Svjetlosna energija koja padne na list ne usvaja se u ukunpom sadrazaju vec se 45% odbija. posebno hlorofila.7 tona kisika. hlorofil A i B nalazi se kod zelenih algi mahovina i svih cvjetnica. na svaki 100 kg usvojenog CO2 utrosi se 3. apsorbiraju po jedan kvant ili foton. npr voda u biljci hvata jedan infracrvenog zracenja i na taj nacin se zagrijava i prelazi u vodenu paru sto je preduslov odvijanja transpiracije. 0. jedan dio od toga pripada vidljivom a jedan infracrvenom spektru. Medjutim kasnijim istrazivanjima 1923 god dokazano je da zelena masa pigmenta hloroplasta krije jos brojne druge obojene komponente. bakteriohlorofil karakterise skupinu strukturnih bakterija. U procesu fotosinteze svaka utrosena tona karbona ima za posljedicu oslobadjanja 2. stoga se u nauci prave zahvati u cilju povecanja asimilacione povrsine lista genetickim zahvatima. 0. Monitori su predstavljeni kroz dva tipa jedinjenja: hlorofili i karotenoidi.Fotosintetickim procesima biljke vise organizacije kao donor elektrona koriste vodu a kao rezultat fotolize ili fotooksidacije vode doslo je do obogacivanja zemljine atmosfere te do razvoja aerobnog disanja koje dominira na zemlji. Kada se CO2 nebi nadoknadjivao trenutna zelena vegetacija sav CO2 bi potrosila za oko 250 godina. te produzenjem vegetacija na vise od 6 mjeseci. Na putu do zemlje mjenja se strahovito spektralni sastava sunceve svjetlosti. u biljkama postoji jos citav niz kompleksnih hemijskih jedinjenja koja mogu koristiti suncevu svjetlost. 0. Sto je suncev zrak kraci to nosi vecu energiju. a takodje one mogu iskoristiti i difuznu ili odbijenu svjetlost od povrsine tla.1 kg kalijum.37 kg sumpora itd. Naucnici iz Francuske su 1819 g prvi put su iz zelenog lista izdvojili ekstrakt zelene boje za kojeg su mislili da predstavlja samo jednu bojenu materiju koju su nazvali hlorofil. u biljci se na taj nacin dovede do zagriavanja istog. sam proces fotosinteze predstavlja znacajni elemenat odgadjanja efekta staklenika i otopljavanja polarnih podrucja. Sunceva radijacija predstavlja neiscrpan izvor energije i za daleku buducnost. Kljucni faktor procesa fotosinteze pored svjetlosne energije sunca su monitori ili prihvataci te energije u mikrolabaratoriji hloroplasta. Vece talasne duzine suncevog spektra izazivaju samo rotacije kod odredjenih molekula i atoma. A i D imaju crvene alge. Nisu samo pigmenti hloroplasta jedinjenja koja mogu da hvataju suncevu svjetlost. Glavni problem biljaka je sto nemogu iskoristiti vise od 2% sunceve energije. Pored kruzenja kroz proces fotosinteze kisika i ugljika te vode i CO2.4 kg azota. Iz 690 milijardi tona CO2 i 270 milijardi tona voda nastaje oko 500 milijardi tona karbohidrata ili secera.

Hlrofil A ima molekulsku masu 893 i on je plavo zelene boje. keto ili metoksi grupi i zbog toga imaju blijedo zute nijanse. Hidrofobni segment molekule hlorofila. Oni su prikupljaci energije koji sakupljenu energiju kanalisu prema reakcionom centru i jedno i drugog fotosistema. Kod biljaka vise organizacije postoje samo dva hlorofila: A i B. Zbog velikog broja dvostrukih veza su obojeni. To su jedinjenja koja karakterise struktura 8 konstutivnih jedinica izoprena. Medjutim ova grupa pigmenata cini okosnicu biosinteze vitamina A u zivotinjama i covjeka. prestavlja glavni fotosinteticki pigment. pa se nazivaju lipohromi. ogromne razlike izmedju njih su u funkcionalnom smislu. Hlorofil B ima masu 907 nm. cvjeta kao i u podzemnim stablima. b) fotoliza ili razgradnja vode. Terminalni dijelovi pirola karakterise prisustvo azota. a nalaze se pored listova jos u organima ploda. a zbog dugih lanaca ugljikovodika rastvorljivi u lipidima. Za razliku od karotena ksantofili sadrze kisik i hidroksi. Zato ih susrecemo sa porastom nadmorske visine u vecim koncentracijama u biljkama. daleko manje fotosinteticke aktivnosti. koji se koriste za prikupljanje energije sunca iz dijela plavog spektra oko 440 nm talasne duzine. zamjenjena sa alkoholom fitolom i metilnim alkoholom. . a zbog dvojake hidrofobno-filne strukture molekule oni su pravilno rasporedjeni na tilakoidnom sistemu. a za razliku od njih hlorofili su provitamina vitamina K. Svi hlrofili osim onih koji se nalaze u reakcionim centrima P700 P680 prestavljaju pomocne ili anteinske pigmente. hlorofil A ima CH3 skupinu na drugom pirolovom prstenu. Pripadaju bitnim antioksidanskim materijama. Jako bitna fizioloska uloga karotena i ksantofila je gusenje viska energije odnosno sprjecavanja fotooksidacije hlorofila A. Taj efekat se naziva maskirnim efektom. koji su medjusobno vezani metinskim skupinama. monociklicni i diciklicni. zutozelene boje. Fotosinteza kao slozeni fizioloski proces radi lakseg shvatanja dijeli se u dvije faze: svjetlosna faza i tamna ili Calvinov ciklus.Hlorofili Zeleni pigmenti predstavljaju slozene estre dikarbonske kiseline u kome su 2 atoma vodonika vezana iz COOH skupine. Na cetvrtom pirolovom prstonu nalazi se ostatak alkohola pirola. te se nalazi u provitaminu vitamina A. c) obrazovanje molekularnog oksigena i d) sinteza redukcionih ekvivalenata ATP i NADPH. Nihova strukturna molekula izgradjena je iz hidrofilne proteinske glave koju cine 4 pirolova prstena. Karoteni imaju narandjasto crvenu boju. b) redukcija i c) regeneracija. Tamna faza se dijeli na tri etape: a) karboksilacija. Postoje specijalni oblici P700 i P680 koji se nalaze u centrima reakcionih fotosistema 1 i fotosistema 2. Mogu biti aciklicni. Razlika izmedju hlorofila A i B naizgled je vrlo mala. Karotenoidi Predstavljaju drugu bitnu skupinu fotosintetickih pigmenata u mikro laboratorijam hloroplasta. Unutar svjetlosne faze odvijaju se 4 etape: a) adsorpcija i migracija svjetlosne energije. Oni su prevashodno antenski pigmenti. Hlorofili se za tilakoidni sistem hloroplasta vezu bjelancevinastim nosacem.

pri cemu dolazi do sinteze molekule ATP-a i molekule NADPH+. Gubitak elektrona predstavlja oblik oslobadjanja energije pobudjenog stanja elektrona izbacujuci istog iz molekule i njegov prenos sa akceptora na akceptor. I tripletno stanje je kada elektron mjenja svoj spin pri prelasku. II singulentno. a ako ode za jos jednu ljusku onda je to II tripletno stanje. a II singulentno stanje je kada elektron predje na sljedecu ljusku i zadrzi isti spin. Kako molekula hlorofila tezi ravnoteznom stanju to pri otpustanju energije da bi se vratila u ravnotezno stanje energija moze biti odata kao fluoroscencija. To stanje karakterise premjestanje elektrona iz zadnje ljuske molekule na veci energetski nivo. Hv predstavlja energiju sunca kad pogodi molekul hlorofila koji prelazi u pobudjeno stanje tj dize iz zadnje ljuske jedan ili dva elektrona koji zavisno gdje su otisli. B6 i ostali predstavljaju hemoproteine ili obojene proteine koji takodje prenose elektrone i podljezu procesu oksidoredukcije. U fotosintetickom aparatu te materije predstavljaju filetoksin. Indukovana rezonanca – kada hv ili svjetlost pogodi reakcioni centar fotosistema sve molekule hlorofila A. ksantofila. I tripletno i II tripletno stanje. Kada molekulu hlorofila pogodi kvant svjetlosti ona prelazi u pobudjeno ili ekscitirano stanje. bjelancevina sa zeljezom prenose elektrone uz promjenu valentnosti i podljezu oksidoredukciji. kao indukovana rezonanca ili kao gubitak elektrona. kitohromi F. Njih svjetlost moze pogadjati razlicitim talasnim duzinama. 680.Adsorpcija i preobracanje svjetlosne energije Jedna od najvaznijih osobina hlorofila je njegova moc interakcije sa energijom kvanta svjetlosti fotonom. ista stvar je sa plastocijaninom koju cini protein sa bakrom u sebi. Fosforescencija je svjetlosni bljesak odate energije elektrona pri vracanju iz tripletnog u osnovno stanje. Samo hlorofili P 700 i P 680 mogu da ukljuce energiju u fotobitske reakcije sinteze organske materije. 670. osim onog u rekcionom centru fotosistema su antenski ili pigmenti sakupljaci energije. zato imamo hlorofile P 660. plastohinom koji je hinomsko jedinjenje koje za razliku od svih ostalih akceptora moze da prenosi pored elektrona i protone uz promjenu oksidacionoredukcionog sustava. Elektroni reakcionih centara mogu putovati ciklicno (ciklicna fotofosforilacija) ili po Z semi (aciklicno). kao fosforiscencija. Indukovana rezonanca predstavlja proces premjestanja energije pobudjenog stanja molekule hlorofila sa jednog molekula na drugi pri cemu se energija kanalise u pravcu reakcionog centra fotosisteme. 700. B. karotena. tj primanjem elektrona se redukovati a otpustanjem oksidovati. na koju ljusku i kakav im je spin ili smjer rotacije imamo 4 razlicita stanja: I singulentno. Fluoroscencija je oslobadjanje energije elektrona u vidu svjetlosnog bljeska iz prvog stanja. Postoje dva fotosistema: fotosistem I ili pigmentni sistem I i fotosistem II ili pigmentni sistem II. Ako je elektron zadrzao isti spin onda je to I singulentno stanje. Akceptori ili prihvataci elektrona u reakcionim centrima fotosistema I i II su specijalna jedinjenja koja mogu mjenjati oksidoredukcijski sustav. .

citohrome B. . nehemijsko gvozdje. A i B i βkarotena. raspored energije izmedju dva fotosistema. 16 karotenoida sa funkcijom zastite dimera od fotooksidacije. U ovom centru nalaze se specijalni lokusi za feofitin (hlorofil B s magnezijumom). proteinhlorofil kompleks (bjelancevinasta veza izmedju molekule hlorofila i proteina) i sintaza adenozintrifosfata (reverzna ATP-aza). fotosistem II. Pored ovih u fotosistem I ulaze jos razni oblici hlorofila. Cijeli kompleks ili hloro kompleks organiziran je oko jezgre fotosistema I i antena pigmenata. hlorofil B a dio ovog sistema koji izgleda kao globula nazvan je LHCII kompleks. U tom centru se nalaze dva srednja kinonska jedinjanja. Kvantozon (fotosinteticka jedinica) Dokazano je da se prilikom osvjetljavanja na svakih 2-3000 molekula hlorofila izluci jedan molekul O2. Ovaj centar sadrzi 4 molekule hlorofila A a po 2 daju dimere. F. Na ovaj dimer se vezuje 100 molekula hlorofiala A sa pomocnom funkciom. citohrom. a suopramolekulski kompleksi u membrani tilakoida vide se kao velike globule. na luminarnoj strani nalazi se mjesto za vezivanje plastocijanina. Na membrani tilakoida sa obje strane se nalaze priljubljeni ili asocirani proteini. molekule βkarotina. lokus za pirozin. To znaci da je za izlucnje molekula kisika neophodno 811 kvanta energije. Iz toga slijedi da na svaki fotosinteticki akivni molekul hlorofila dolazi jos 180-300 molekula pigmenata koje nazivamo asociranim ili pigmenti sakupljaci energije. Fotositem I (PS I) izgradjuje reakcioni centar P 700 koji je smjesten u tilakoidima strome a samo djelom zaobljen tilakoide granuma. Smjesten je u granumu tilakoidnog sistema. sto znaci da biljke sjene imaju veci broj LHCII kompleksa od onih suncanih ekosistema. Velicina ovog LHCII kompleksa je odogovorna za koncentraciju pigmenata. C. Uloga LHCII kompleksa je: prikupljanje energije svjetlosti. Na osnovu toga doslo se do spoznaje da tih 180-300 molekula hlorofila cine jednu funkcionalnu jedinicu koja je nazvana fotosintetickom jedinicom ili kvantozonom. Stoga se smatra da je glavna funkcija fotosistema I. Unutar samog centra nalazi se najmanje 6 polipeptida na koje se vezuju pomocni pigmenti. Fotosistem II (PS II) predstavlja kompleks sa rekakcionim centrom hlorofila A kojeg akrivira svjetlost jacine 680 nm. a to znaci da 180-300 molekula hlorofila ucestvuje u jednoj fotohemijskoj transformaciji jednog kvanta svjetlosti. odvajanje tilakoida u okviru jednog granuma. Kao antenski pigmenti javlja se 20-26 molekula hlorofila A. Na stromalnoj strani fotosistema I nalazi se mjesto za vezivanje ferodoksina a kao asocirani protein javlja se feredoksin NADP okidoreduktaza. Sami reakcioni centar izgradjuje dva molekula specijalnog oblika hlorofila A koji cine dimer koji odlikuje gubitak boje kada prime energiju svjetlosti 700 nm.Supramolekularna organizacija membrane tilakoida Lipidnu membranu tilakoidnog sistema odlikuje polipeptidni kompleks na koji se vezu fotosinteticki pigmenti. redukcija ferodoksina i oksidacija plastocijanina. Te globule izgradjuju: fotosistem I.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful