JUKIĆ BENJAMIN

FIZIOLOGIJA
- predavanja-

ŠUMARSKI FAKULTET U SARAJEVU

mitohondrije i glioksizomi). tako se proces disanja na svjetlosti (fotorespiracija) odvija u tri organele i citoplazmi (plastidi. U njoj se na mikroskopskom i submikroskopskom nivou mogu primjetiti i izdvojiti mnoge membranski odvojene subjedinice koje se po svojoj strukturi.. Takvu podvojenost unutar celije obezbjedjuju membranski sadrzaji koji predstavljaju presudan cinilac interfascikularne . Slicna situacija je i sa enzimima koji u membranama kompartimenata predstavljaju strukturno hemijski cjeline. metabolizma. Mnoge materije unutrasnjih sadrzaja kompartimenata u prisnoj vezi su sa membranama cime je onemogucena difuzija ili kretanje.... Kod glioksizoma se odvija proces sinteze i β oksidacija masnih kiselina. .. U vakuoli se nalaze i nus produkti metabolizma odnosno stetne komponente. U celijskoj vakuoli prisutni su razliciti joni a od organskih komponenti tu su skoncentrisani seceri. kao sto je antocijan cije molekule su zarobljene u celijskoj vakuoli razlicitih organa biljke. U pocetku su naucnoj spoznaji bili dostupni rezultati osnovnih hemijskih sadrzaja membrane kroz pracenja brzine prolaska pojedinih materija kroz membranu. Kompartimenti uklopina im dozvoljavaju da na malim unutrasnjim prostorima obezbjede veliki broj direktnih i produktivnih sudara sa supstratom na koji djeluju. danieli i ostali ustanovili su da bioloske membrane izgradjuju lipidi i proteini. Uz pomoc elektronskog mikroskopa 1962 godine se uspostavlja tecni fluidni model membrane. mitohondrijama i plastidima.. Stoga se u celiji odvijaju brojni biohemijski i fizioloski prostorno neovisni procesi.. aktivnosti celije i njene veze u multicelularnom biljnom organizmu... Unutar samo hloroplasta odvojeno se desavaju procesi svjetlosne i tamne faze..Kompartimentalnost celijskog metabolizma Celija kao strukturna i funkcionalna. ali koliko god pojedine komponente celije bile samostalne preko njihovih membrana se povezuje cjelovit metabolizam celije. tako su fotosinteticki pigmenti vezani bjelancevinastim nosacem za tilakoidne membrane hloroplasta. tako je DNK koncentrisana uglavnom u jedru. U mnogim od kompartimenata nezavrsava se krajnja sinteza organskog sadrzaja vec se prenosenjem medjuprodukata izmedju uklopina obezbjedjuje progresivna i specificna sinteza. Pored antocijana u cvjetovima biljaka se pojavljuju antohlorij i flavonoidi i druge obojene materije... Prva etapa disanja-glikoliza odvija se u citoplazmi a njen krajnji produkt – pirovat totalnu oksidaciju dozivljava u mitohondrijama i na respiratornom lancu gdje se sintetisu NADPH i ATP. Zahvaljujuci kompartimentalnosti mnoge materije imaju svoju lokaciju. te nedjeljiva jedinica svih zivih biljnih bica nije strogo homogeni sistem. Istrazivaci .. Roberston... Fotosinteticki pigmenti su koncentrisani u plastidima i strogo vezani u njima za membrane tilakoida. organizaciji i biolosko hemijskoj funkciji znacajno razlikuju. Svjetlosna se odvija na tilakoidima hloroplasta dok se tamne reakcije odvijaju u stromi. 1962 godine upucuju na cinjenicu da je unutrasnja organizacija membrane plazme kao i sbih ostalih biomembrana kompartamenata izgradjeno od slozenih globularnih micelija gdje dvije globularne micelije smjenjuje jedan protein... Sve se ovo desava zahvaljujuci membranskim sistemima koji vrse strogu kontrolu ulaska i izlaska materija a sve u cilju cjelovitog . Dugo vremena fiziolozoma je predstavljao problem strukturna i hemijska organizacija membrane.

. 2) impermeabilna koja nedozvoljava nikakav prolaz kroz membranu. S tim u vezi biljke su napravile znacajnu evolutivnu prilagodbu razvijajuci sistem za primanje odnosno posebni organ korijen koji pored uloge u fiksiranju nadzemnog izdanka prihvatio ulogu primanja vode. gdje su se po prvi put drvenaste vrste kao i prave zeljaste susrele sa problemom upijanja.. P.. hlora. a njihov dijagram se krece od 60 do 100 nm a osnovna funkcija je selektivna propustljivost. Kroz zive membrane protok materija se odredjuje: pasivnim. s tim u vezi bitna .. Druga evolutivna prilagodba biljaka usmjerena je kroz izgradju specijalnog sistema za transport i podizanje vode. Proces aktivnog usvajanja zahtjeva specificne prolaze koje se zovu jonske pumpe. a sa tog aspekta kroz membranu kretanje moze biti izrazeno u tri stanja: 1) permeabilna membrana dozvoljava prolaz vidi i rastvorenim materijama... zbog toga u mnogim komponentama celije nalazimo strogo specificne materije i 3) semipermeabilna koja dozvoljava prolaz tecne faze ili rastvaraca a zadrzava u rastvaracu rastvorene materije (jednostrana difuzija) Drugi tip kretanja je katalzovana difuzija gdje odredjena materija da bi usla mora biti prepoznata i prihvacena od odredjenog tipa nosaca koji bez energije prebacuje u unutrasnjost. Vodni rezim biljaka Fizioloski znacaj vode proistice iz cinjenice da je zivot na planeti Zemlji po prvi put nastao u vodi i iz vode . Bitne su cinjenice razlicitih koncentracija u vanjskoj sredini i unutrasnjoj sredini celije. Na bazi toga se vrsi usvajanje od strane korjena. katalzatornim.. aktivnim transportom. je razlika u osmotskom potencijalu izmedju zivog sadrazaja i okolne . transporta i odavanja vode... za ovaj proces vaze zakoni Fika koji kaze da kolicina cestica koje difuzuju preko dodirne povrsine bez zapreke proporcionalna je razliki koncentracije dvije tecnosti koje se dodiruju.. Sljedeca prilagodba kopnenih biljaka u snadbjevanju vodom je izgradnja specijalnog organa za emisiju ili otpustanje vode i . a voda za mnoge jone i druge mineralne materije do 10000 puta brze prolazi kroz membranu od K. Samo kretanje pasivnom difuzijom ne zahtjeva energiju metabolizma celije. Biljnu celiju karakterise pojava cvrstog celijskog zida koji je mrtav ali ima mogucnost fleksibilnosti..... zahvaljujuci tom sistemu najkrupnije i najvisocije kormofite vodu podizu i preko 100 metara visine zahvaljujuci pritisku posebnog tkiva ksilema.... Treci tip je aktivni transport koji zahtjeva utrosak ATP... Secer se takodje brzo krece.. te vode i minerala..Osnov strukture membrane cine lipidi u bisloju dok se proteini javljaju kroz . evolutivno na kopno.. Proces difuzije se odvija kroz tecnosti. priljubljenih ili ... proteina rasporednjenih i djelimicno utopljenih u lipidni kompleks i transmemranskih proteina koji armaturno povezuju bisloj lipida.. Proces difuzije je jako aktivan i brz na malim prostorima i rastojanjima.... Zahvaljujuci prepoznavanju strukturno hemijske organizacije membrane ustanovljene su osnovne funcije membrana.... impermeabilnost membrane za odredjene tipove materija. Selektivna propustljivost biomembrana sadrzana je u regulaciji protoka kroz membranu...

Stoga kod biljaka u ovisnosti od tipa organizma u prosjeku nalazimo oko 85% vode. Osmotski pritisak je promjenjiva velicina u cirkadialnoj ili dnevno nocnoj ritmici i sezonskim variranjem uslova stanista. Ova osobina vode je bitna i za list jer voda da nije providna tesko bi kvanti svjetlosti doprli do mikrolaboratorija hloroplasta u listu. Za razliku od tipa fotosinteze neke biljke trose za 1 kg organske materije od 300-600 l vode. Osmotski potencijal predstavlja pritisak molekula i jona osmotski aktivne materije u sadrzaju celijskog soka na polupropusnu membranu celije koja molekule i jone zadrzava od daljneg sirenja i difuzije. to je fizicko hemijski proces koji predstavlja reverzibilno povecanje zapremine tjela usljed primanja vode.Voda kao osnovna ili tecna faza u biljnim sistemima javlja se kroz dvije forme. zahvaljujuci ovoj osobini mnoge zelene biljke su se zadrzale u vodenim ekosistemima i ovisno o providnosti vode fotosintezu mogu vrsiti i na 100 m dubine. vezana sa 4-7 % i slobodna voda koja protice kroz biljni sistem sa jedne strane rashladjujuci ga (rasterecujuci ga viska toplote sunceve radijacije) a s druge strane kao element transporta mineralnih materija neophodnih za izgradnju organske materije kod organa za asimilaciju. Bitna osobina vode je njena koheziona sposobnost da drzi na okupu bez kidanja molekule vode koje pod uticajem gravitacije teze padu. Za biljke je bitna osobina vode oznacena dipolom tj osobina da se anioni i kationi vezu za razlicita naeliktrisanja hidrogenskog atoma i oksigena. ona nekada prelazi i 90% kod socnih listova i plodova dok je njen sadrzaj najmanji u ksilemu i daleko najmanji u zrelom sjemenu. Za procese kretanja vode bitne su osobine adhezije zatim proces difuzije kao i velicina osmotskog potencijala. Za razumjevanje znacaja vode za biljne sisteme bitna je osobina bubrenja. Razlog povecanja zapremine je sto voda najcesce ulazi u medjucelularne prostore kao sto je slicno sa celijskim zidom gdje najbrzim prenosom vode do mjesta njene potrosnje. do 8%. Kada se radi o osmotskom pritisku mozemo reci da je to tacno determinisan nasljedni dijapazon za svaku vrstu. Vodu odlikuje visok povrsinski napon. . Bitna osobina vode za biljke je njena providnost ili bezbojnost. Bitna osobina vode je i njena tetrahedralna struktura leda zbog cega on pluta na povrsini vode. Sljedeca bitna osobina je njen jako sirok tecni nivo od 0-100°C sto je daleko sire od granica zivota na zemlji. Voda predstavlja najveci rastvarac na zemlji jer se u njoj daleko najveci broj materija rastvaraju puno vise nego u najjacem organskom rastvaracu. Mnoge od osobina vode su bitne za fizioloske procese biljaka prevasihodno treba naglasiti da je za izgradnju 1 g suhe materije neophodno da kroz biljku prodje 500 g ili ml vode. bitan za podizanje vode u kslilemskim elementima te kretanje mnogih zivotinja po vodi.

Jednacina osmotskog stanja Biljke kao i biljne celije predstavljaju hibernetske sisteme otvorene prema okolnom prostoru. intermicelarno kroz celijske zidove izmedju micelija celuloze (najbrzi put). adsorpciona zona se nalazi samo u fazi klijanja a tu zonu zamjenjuju rizomni elementi ektotrofne i endotrofne mikorize. gdje je uvijek vodni potencijal zemljista visociji nego u unutrasnjosti dlake i to je pasivni nacin usvajanja vode. Nasuprot njemu smanjuje se osmotski pritisak. U momentu maksimalne istezljivosti zida potencijal turgora je maksimalan (subletalan). Primanje je rijeseno putem korjena ali i nadzemnog dijela. Ako je osmotski potencijal veci u dlacici nego u zemljistu po zakonu osmoze usvaja se voda. Jedno stablo platana u toku 24 h od 80 l vode. Pored toga voda ulazi u korijenovu dlacicu na bazi vodnih potencijala. Biljke su izgradile unutrasnji transportni sistem koje je predstavljen ksilemom. kod cetinara su prisutrne samo traheide (tisa ima i traheje). kroz intercelularne prostore (brzi put). Biljke usvajaju na aktivni i pasivni nacin vodu. Transpiraciono koheziona teorija – biljke imaju 2 motora. sto se ne moze desiti jer je rastegljivost ogranicena. primjer Quercus p. Zahvaljujuci poznavanju moguceg usvajanja vode listom u hortikuluri je razvijen sistem folijarnog zalivanja. Ulaskom vode u celijsku vakuolu ona se siri i potiskuje celijski zid do krajnjih tacaka usvajanja prema zakonu osmoze voda bi ulazila u celiju sve do izjednacavanja koncentracija. Kriticni vodeni deficit. Kopnene biljke izlaskom iz vode susrele su se sa strahovitim problemom usvajanja. moze da izdrzi 25. U tom svemu bitnu ulogu ima celijski zid odnosno cvrsti dio ili nezivi dio sistema celije. Transpiracija predstavlja izuzetno aktivan proces emisije vode kod biljaka. Na sva tri nacina usvajanja i transporta voa se krece do zone endoderme. Letalni deficit nastupa ako se biljka nadje u nedostatku vode duzi period (dolazi do poremecaja u sistemu za primanje vode). 30% potreba metabolizma za vodom biljka uzima listom iz zraka. Kroz biljke najveci dio vode permanentno prolazi zahvaljujuci visokoj organizaciji sistema za primanje i odavanje vode. a kroz iste prolaze kuda se voda usvaja od strane lista mogu proci i hranjivi elementi i tako se naci jako blizu mjesta gdje se biti iskoristeni u fotosintezi. Transpiracija je proces odavanja vode iz svih zivih dijelova biljke u vidu vodene pare.5% Glavni organ za primanje vode je korjen.4%. Taj vid ishrane nazvan je folijarna ishrana. Aktivni znaci potrosnja energija ATP.60 manje dok Quercus m. koncentracija celijskog soka i napetost sisajuce sile. . Ektodezme su vertikalni otvori u celijskom zidu pa maljavi listovi najvise primaju vodu. transporta i odavanja vode. Ligula je trepicava tvprevina pomocu koje trave uzimaju vodu. Ksilem kod liscara predstavlja traheje i traheide. donji cini adsorpcioni sistem korjena koji usvojenu vodu dise do 7 m visine. a ako bi se stalno aktivno usvajala voda potrosila bi 3. Na tri nacina se voda transportuje prema ksilemu: od celije do celije (najtezi i najsporiji put kretanja vode). Odsupanje od 100% zasicenosti moze izdrzati 1.

zdravstveno stanje. Za razliku od tih higroskopna predstavlja mrtvi izvor i biljke je nemogu otrgnuti od cestica zemlje. Na propustljivost korijena za primanje vode utjecu faktori kao sto je stanje protoplazme. Otovori stoma na jednom listu zauzimaju i do 3. Samo celije zatvaracice stome imaju hloroplaste. Povecana kolicina CO2 u zoni korjena moze da dovede do stvaranja ugljicne kiseline koja mjenja Ph vrijednost i dovodi do smanjenja usvajanja vode. Naucnici su dosli do zakona da ako postave jedan sud veci sa 4 l vode i 4 manja sa 0. Jedan od razloga kod visoko planinskih biljaka je zamrznuta voda u tlu a drugi je povecana koncentracija zemljisnog rastvora kao sto je slucaj kod tresetista gdje se drvece putem lanticela snadbjeva zrakom. sintetisu secere. sto je zemljiste hladnije teze je usvajanje vode. pupoljku. Permabilitet korijena baziran je na razlici potencijala rastvora zemljista i unutrasnjeg rastvora korjena. mladom peridermu. Slican slucaj nedostatka kisika je kod ugazenih zemljista kao i kod tresetista jer nedostaje kisika u podlozi pa dolazi do fizioloske suse gdje biljka u podlozi zivi u izobilju vode ali je ne moze uzeti. Korijen se osusi ubrzo. Unutrasnji su propusnost korjena za vodu. Od spoljasnih faktora za usvajanje vode bitna je temperatura.5% ukupne povrsine lista. Halofitne vrste mogu da razviju do 200 i vise bara napetosti sisanja.Faktori za proces usvajanja vode Postoje dvije grupe faktora: unutrasnji i vanjski. sto se u zemljistu vise nalazi koncentrovanih jona biljka mora koristiti vecu snagu i energiju ATP za usvajanje. Pored listova proces transpiracije se odvija na plodu. sto rezultira manjim rastom i razvojem biljke. lisnih oziljaka itd). Eksperimenti sa hormonom ABA – kada stablo ne zalivamo automatski dolazi do racionalnijeg koristenja vode. Da bi se zadovoljile nadzemne potrebe izdanka za vodom absorpciona povrsina mora biti 20 puta veca od transporte povrsine listova. Sto se tice raspolozivih tipova vode za usvajanje od biljaka bitne su gravitaciona i kapilarna koje stoje na raspolaganju biljci. . Na usvajanje vode moze djelovati vazan broj faktora kao sto su bolesti i bakterije. proces transpiracije. Vecina liscara odbaci listove preko zime zbog zamrzavanja ali odaju vodu preko lisnih oziljaka. geneticki faktor velicine listova. zivotna aktivnost korjena. tako pri nizim temperaturama protoplast prelazi u stanje gela i manje je propustljiv za vodu.5 l nekoliko puta ce brze ispariti voda iz 4 manja nego iz veceg suda. Transpiracija je takodje bitan faktor usvajanja vode korijenom jer sto je veca transpiracija veci su zahtjevi korijena za usvajanjem. vodena para koja se nalazi u stominoj duplji je isparila sa celijskih zidova. samo vodene biljke u epidermi imaju hloroplaste. prisutnost metala koji ne dozvoljava rasvice apsorbcione zone na vrhovima i zacepljuje provodne elemente korijena. transpiracija pupova. manji je broj mikoriznih elemenata. ABA tjera K jone te se stoma zatvara (K jon ima najveci vodeni omotac). Izlucivanje vode transpiracijom Ili stomatarna transpiracija predstavlja najaktivniji fizioloski proces biljaka a nasuprot tome samo 5-10% predstavljaju drugi vidovi odavanja vode (kutikularna.

Nekada se javlja potreba da biljke zastitimo od prevelike transpiracije tokom transporta. Samo mali broj povrsinski smjestenih listova prima direktnu suncevu svjetlost i brze se zagrijava sto ovaj proces intenzivira. Inace velicina lista je geneticki determinisana kategorija. Svi oni imaju razlicite intenzitete odavanja vode. Ako se konstantno snadbjeva vodom voda se pod istim uslovom u istom odnosu u kojoj usvaja suncevu energiju odaje u manjem djelu trosi u fotosintezi. voskovi.2 ml vode po cm³ na dan. Isto tako bitno je za unutrasnjost krosnje kod drveca ima povecanu vlaznost vazduha sto negativno utice na transpiraciju. sto utjece negativno na proces transpiracije. intenzitet transpiracije kod mlade periderme hrasta tokom zime je 1. Pored njega postoje razni herbicidi ali najbolji preparat je da se sadnice naprskaju hormonom ABA koji moze da svjezinu zelenih dijelova zastiti 2-4 mjeseca. Na transpiraciju utice i topografski polozaj lista. Neke vrste da bi smanjile toplotni efekat infracrvenog zracenja imaju mogucnost zakretanja lisne plojek te smanjenje ugla radijacije sa 90 na manje.zdravstveno stanje kao parametar takodje utice na itenzitet transpiracije. U jesen prije opadanja lista propusnost plazme za vodu je najveca sto se dovodi u vezu sa klimatericnim disanjem odnosno gubitkom vecih kolicina slobodne vode i pripremom biljke za zimsku sezonu. zavisi od genoma. Doslo do denaturacije proteina plazme.5-5. Transpiracija zimskog pupoljka je 6. Za proces transpiracije bitan je tip stominog aparata. Na taj nacin velika kolicina energije se iskoristava u transpiraciji da bi se smanjila temperatura sistema i da ne bi prokuhao tj. Biljni antitranspiranti Naime ako se sve stome na biljci zatvore i ostavimo biljku na suncu njena temperatura ce se povecati 4. Kod cvjecarskih kultura imamo dobar dio vrsta koji imaju mogucnost zakretanja lista.5 puta.4 ml po cm³ na dan. Povrsina i velicina lista su takodje bitni faktori transpiracije jer od ukupne povrsine lista samo 1 – 2% opada na otvore stoma. Medjutim najveci dio unutrasnjih listova prima odbijenu ili reflektiranu svjetlost.Tako da npr. Kolicina iparene vode odredjuje se odnosom usvojene energije i toplote isparavanja vode. deksaheksanol – visi alkohol koji smanji 10-15 dana do 30%. Naucnici su dosli u spoznaju da se puno materija moze koristiti u tu svrhu. . kineticka energija sunca podize temperaturu kod biljnog sistema a s druge strane dovodi do prevodjenja vode iz tecnog u gasovito stanje na celijskim zidovima u unutrasnjosti biljke. Faktori transpiracije Staroscu biljke njeni zahtjevi za vodom su veci.4-2. Energetska transpiracija Tranpiracija je osnovni termoregulacioni proces biljaka.4-10. jer su gubitci iste takodje veci. najvise transpiriraju lisni oziljci 60-160 ml po cm³.

glukoza. Zbog visoke vlage vazduha voda se nemoze odavati u gasovitom obliku vec istice kroz hidatode u okolni proistor te se ovaj proces smatra sigurnosni da zbog povecanog pritiska unutrasnje tecnosti ne bi doslo do raskidanja ksilema. mangana i sulfatnog sumpora. Crvena svjetlost povecava sintezu secera i osmotski potencijal sto ima za posljedicu podizanje hidrostatickog potencijala u celijama zatvaracicama stome te duzi period drzanja stanja otvorenih stoma. redukaze i emilaza). na taj nacin povecava intenzitet transpiracije. Vrlo je cesta kod cvjecarskih kultura. Strujanje vjetra je takodje bitan faktor transpiracije iz razloga sto vjetar sa povrsine lista odnosi vlaznost ili vlazni fil i na taj nacin omogucuje brze isisavanje vodene pare iz stomine duplje. Pored unutrasnjih parametara na transpiraciju djeluju: svjetlost. kalijuma. . a sa parametrom vode i do 300 000 l za 24 sata. aluminijuma. Drugi tip su epidermske a to su otvori na raznim pozicijama lista na epidermi. vodene pare vazduha. te bakar i cink. joni azota.Vecina virusa i gljiva utice na vecu propusnost zivih membrana za vodu te se na taj nacin transpiracija uvecava. Hidatode su topografski smjestene tacno iznad provodnih elemenata nervature lista. Gutaciona tecnosti sadrzi pored vode visok procenta secera (saharoza. osmotski potencijal zemljisnog rastvora. magnezijuma. visoku temperaturu zemljista i kao posljedica svega toga visok vodni potencijal parenhima korjena. epidermski i floralni tip. kalcijuma. koncetracija CO2. Epitem se nalazi tacno iznad ksilema. veliki broj enzima (katalaze. Gutacija pokazuje dnevno nocnu ritmiku i najveca je ujutro kada je najveci sadrzaj vode u tlu a najmanja u podne. Postoje tri tipa hidatoda: epitemski. Gutacija Pojava odavanja vode u kapima sa nadzemnih povrsina biljnih organa se naziva gutacijom. temperatura zemljista i zraka. peroksidaze. Epitemom nazivamo sraslo tkivo unutraznjosti parenhima lista sa velikim brojem intercelulara. Povecanjem intenziteta svjetlosti ubrzava se zagrijavanje vode u celijskim zidovima i intercelularima i njeno prevodjenje u paru. Iskapavanje vode se odvija kroz hidatode (vodene stome) koje se nalaze po rubu lista i za razliku od pravih stoma nikada se ne zatvaraju. Npr breza sa 20 000 lista na normalnoj transpiraciji trosi 30 000 l vode. Gutacija je konstatovana kod 115 familija odnosno 333 roda. Tako vjetar moze da poveca transpiraciju i do 10 puta. Plava svjetlost ima za posljedicu vecu proizvodnju proteina a bitan je injen odnos prema CO2 koji kada se nadje u vecim koncetracijama djeluje na zatvaranje stominog aparata sto se isto desava tokom noci kada se povecava zbog disanja koncetracija CO2. Floralne ili cvjetne hidatode se nalaze blizu ovarijuma tucka i kroz njih se luci slatki sok koji privlaci insekte u oprasivanju. fruktoza i manoza). Gutacija je karakteristicna za mladje stadijume vecine biljnih vrsta. Ovaj proces zahtjeva posebne preduslove da bi se odvijao: povecanju vlaznost zemljista. fosfora. Svjetlost na transpiraciju utice dvojako: intenzitetom i kvalitetom. vjetar i mineralna ishrana. Kvalitet svjetlosti takodje djeluje na transpiraciju a najveci efekat imaju crvena i plava svjetlost. Fragarie i Potentile.

Npr breza 30 – 35l. Monoenzimski tip – pri transformaciji jabucne kiseline C4H6O5 i su C4H4O4 izlucuje se molekula vode. sto je blize vratu korjena to je izlucivanje soka placa intenzivnije. Pored ovog imamo jos cijeli niz nacina i mogucnosti sinteze endogene vode. medjutim to je najprimitivnij nacin sinteze.5% secera te se isti koristi kao sirovina u industriji secera. Ove biljke imaju razlicite nacine sinteze endogene vode. . Neke vrste kao sto su aloje do zatvaranja sistema nakon povrede mogu izluciti 800 – 900 l vode. Ta se voda obrazuje djelimicnom aeracijom vodika vode koja ucestvuje u prvoj fazi disanja i moguce je nazvati obnovljenom vodom. Endogena – metabolicka voda Veliki broj cvjecarskih kultura karakterise mogucnost sinteze unutrasnje ili endogene vode. ima dosta mineralnih jona. Naime izlucivanje vode putem placa desava se kod dekatacije stabla. secera i sekundarnih tvorevina. Drugi nacin odavanja vode u tecno fazi vezna je za fenomen suzenja ili placa. Kod secernog javora sok placa sadrzi 2. Polienzimski tip – javlja se u procesu disanja gdje dolazi do obrazovanja novih molekula vode i obnavljanja starih molekula vode. orezivanja u proljece te mehanickih povreda na floemu cak i ubodom insekata. Nakon izvjesnog vremena mjesto povrede zatvara secer kaloza i na taj nacin se sistem stiti od isusivanja.Rekorder u izlucivanju gutacionih kapi je tropska vrsta Colocasium atiquorum koja u 1 min izluci 192 kapi gutacionog toka. Posto je disanje poluenzimski proces i ovaj nacin sinteze vode naziva se polienzimskim. Slican je gutacionom soku. Pored ova dva pomenuta postoje neenzimski u sintezi endogene vode. Kao sto je slucaj pri sintezi glutaminske kiselini pri cemu ucestvuju alfaketoglutarna. Neki autori smatraju da je gutacija jedan od sigurnosnih ventila za odstranjivanje brojnih jona. Neke parkovske vrste tokom 24 stat mogu izluciti do 10 l tecnosti na mjestu povrede. regulator turgora. Drugi dio vode nastaje na racun vodika secera odnosno supstrata i kiseonika vazduha. kao i ventil za otklanjanje toksicnih materija koje biljka unijela greskom. U ovom procesu bitni su enzimi koji pri anaerobnom disanju sjedinjuju atome vodika i dovode do proizvodnje CO2. katalazno peroksidazni tip itd. Pojedine vrste karakterise specijalno tkivo za cuvanje vode – hidrenhim. amonijak i voda stvara se glutaminska kiselina a oslobadja voda. Intenzitet zavisi od mjesta rane. U svakom slucaju voda stvorena metabolickim putem u tkivima sukulenata moze da zadovolji sve metaboliticke potrebe date vrste. U drugom postupku istog procesa koji se naziva anaerobno diasnje atomi vodika oduzeti enzimskim putem od strane secera i atomi vodika molekula vode oksidisu se egzogenim kisikom pri cemu se obrazuje 12 molekula vode.

listovi. pa se ovaj postupak naziva kloniranjem biljaka. No vrlo cesto biljke susu trpe iako u nihovoj izosferi postoji visok nivo vode. Problem suse predstavlja ogroman problem parkovskih gradskih prostora iz razloga sto dranaznim i kanalizacionim cijevima odvedena najveca kolicina vode iz podzemlja. Sam naziv u prevodu znaci uzgoj biljaka u staklu. Ovu ideju je dobro shvatio 1902 god Haberlantd isticuci da je biljke moguce razmnozavati i reproducirati u sterilnim uslovima.Osjetljivost biljaka na susu Izostatkom atmosferskih padavina. biljke se prilagodjavaju uslovima dobivanja vode drugim organima osim korjena. Iste godine Gautheret je na hranjivu podlogu stavio kalusne celije sa tkiva rane i uspio ih uzgajati duzi period. Tvorci celularne teorije Schleiden i Schwann 1838 godine otkrili su genijalnu ideju da svaka celija ima sposobnost da proliferira ili se razvije u kompletan novi organizam biljke jer je u svom jedru sacuvala informaciju i prenjela je metodom replike. smanjenje fizioloske otpornosti. stvaranja uskih godova. ovim metodoloskim postupkom se jako brzo i neovisno o sezoni. Kultura in vitro In vitro predstavlja zbir metoda i postupaka uzgajanja i razmnozavanja biljaka u sterilnim uslovima. Voda kroz biljku protice razlicitom brzinom. Preko 95% cvjecarskih kultura i najdekorativnijih hortikulturnih biljaka proizvodi se metodom kulture in vitro. kao zamjena pojmu kultura in vitro upotrebljava se pojam mikro razmnozavanje. staklenim posudama. a najmanji je u sjemenu oko 8%. sa majke na potomstvo. pad fizioloskih procesa i vrlo cesto su podlozne patogenima. korjenje te najmanje ima stablo. i nakraju susenja cijelih biljaka. . Ovaj postupak predstavlja najmocnije oruzje moderne biologije i molekularne genetike. kad SO2 i SO3 se sjedini sa vodom i dospjeva na tlo i mijenja Ph adsorpcionog komleksa i biljke trpe uslove suse. biljnih boja. susenje grana. vakcina i dr. Tek 1922 godine Robbins i Kotte prvi su napravili eksperiment i pokusali da uzgoje biljke iz fragmenata organa u tecnoj hranjivoj podlozi. Zbog toga sto su biljke minijaturne i sto su uzorci za razmnozavanje veoma mali i sitni. Ukoliko susa potraje to ima za posljedicu slab rast biljaka. kod listova do 90% zavisno od starosti. alkaloida. U posljednje vrijeme jako puno drveca trpi uslove suse zbog kiselih kisa. Najmanja kolicina godisnjih padavina da bi se razvile drvenaste vrste mora biti 50 ml po m². Kod drveca je sadrzaj vode oko 50%. opadanja listova. krzljavost izdanaka. Biljke koje prodju duzi susni period imaju pad imuniteta. U istrazivanjima procesa rasta i razvica biljaka te u procesima genetickih transformacija u cilju dobivanja specijalnih sekundarnih metabolita (celuloze. Najveci sadrzaj imaju socni plodovi. hormona. vrha stabla. Sadrzaj vode u biljci je razlicito distribuiran. dobiva ogroman broj mladih individua istovjetnog genetickog sadrzaja. vitamina.). Ona je najvjerovatnije zakiseljena i iz tog razloga za biljku nepristupacna. Nakon njih Vajt radi eksperiment o hranjivim zahtjevima biljaka izkazujuci njihov mineralni i ostali sastav.

pored efekta izduzivanja celija utjece i na diobenu aktivnosti celija. Drvece ispusta toksine u podlodu i da bi se to izbjeglo koristi se aktivni ugalj. S. zatim 10% varikinom i 90% alkoholom i destilovanom vodom te se stavlja pod laminarom. aklimatizacija. Aukseno znaci rasti. Od vitamina su najcesce dva: tiamin i piridoksin. Ono se djeli na mikro razmnozavanje i makro razmnozavanje. Mg. retardant rasta apscisinska kiselina. te brojni sintetski hormoni kao sto je slucaj sa 2. inozitol itd. Glavni sadrzaj su: mineralne soli. . Svaka celija jednog stabla kojeg smo uzeli kao uzorak dace istu biljku. izaziva stres. a kasnije iz kukuruza koji se zove zeatin. Generativna metoda je kada se muska spolna celija se spaja sa zenskom te se dobija razlicita individua. sterilizacija. Prvi hormon je izvadjen iz denaturisane sperme haringe kinetin. a kao mikro elementi koriste se: Fe. Otkrio ga je Kurosawa. Ph se krece izmedju 5. a medju njima se najcesce koristi saharoza. fruktoza. Od makro elemenata u podlogu ulaze: N. Vegetativno razmnozavanje je klonsko razmnozavanje. Potrebno mu je dodati razne tipove secera. Laminar je komora kroz koju protice sterilan vazduh. manoza i mioinozitol. Aktivni ugljen je bitna komponenta za drvenaste vrste. Od regulatora rasta idu auksini. Giberelini se koriste samo za procese izduzivanja kod biljaka. Najcesce se koristi GA3 hormon. Sterilise se i uzorak sa kojim se radi. druga faza – umnozavanje koje se postize primjenom hranjive podloge. proizvodnja sadnica iz reznica. Karbohidrati predstavljaju energente u in vitro kulturi posto minijaturni biljni organizam nema intenzivnu fotosintezu.7 i 5. Anorganski sadrzaj su mineralne soli koje predstavljaju makro i mikro elementi. Svi citokinini imaju slicno dejstvo na brzinu djeljenja celija. hormoni ili regulatori rasta. nikotinska kiselina. Sterilizacija istrumenata se vrsi suhom sterilizacijom na 180°C u suhom sterilizatoru. Cu. Podloga za kulturu in vitro se sterilise mokrom sterilizacijom u aparatu autoklav. Fototrofizam je kretanje prema izvoru svjetlosti. Auksine je prvi otkrio Darwin. iz polozenica. prva faza – uvodjenje u kulturu. Cl. margotiranje. Iamamo takodje agar koji sluzi sa ucvrscivanje podloge. karbohidrati.Van Overbeek 1941 u podlogu za kulturu in vitro dodaje kokosovo mlijeko i dokazuje da kultura sa mlijekom bolje raste neznajuci da je pri tom otkrio hormon citokini koji utjece na brzinu podjele celija citokinezu. Za biljke je karakteristicno da same sintetisu vitamine koji su jako bitni za procese rasta i razvica. ali minijaturnom biljnom organizmu je potrebno dodati vitamine. organski dodaci i specificna Ph. dokazavsi da se u vegetacijskom vrhu trave Phalaris canariensis nalazi supstanca odogovorna za usmjeravanje pravca rasta prema svjetlosti. Zn. On je neizbjezna u svakoj podlozi. Sva predvidjanja prethodnih istrazivaca dozivjeli su puni rascvat otkricem hranjive podloge koji su sastavili Murashige i Skoog 1962 godine praveci podlogu koja je sadrzavala 5-6 razlicith komponenti. Apscinska kiselin pripada retardantima rasta.4-D (dihlorfenoksiocetna kiselina). Makro razmnozavanje je: kalemljenje. Ca. Uzorak se prvo pere sa sapunima. P. citokinini i giberelini. vitamini. To je podloga koja je najvise koristena u svim eksperimetnima u kulturi in vitro. treca faza – priprema kultura za prijenos biljaka u zemlju i cevrta faza – prijenos biljaka u zemlji. K. glukoza. Na.8. Citokinini su otkriveni u kokosovom mlijeku koji direktno djeluju na diobu celije. B. Faze u in vitro razmnozavanju su: nultna faza – postupci prije kulture.

Ogromna kolicina energije sunca pripada jako kratkim valovima do 300 nm. oko 270 kJ se odzraci u kosmos kao albedo efekat. Fotosinteza Fotobioloski proces kojim zelene biljke koristeci energiju sunca uz pomoc vode i mineralnih materija i CO2. 95% zive mase planete predstavljaju zelene biljke. te rad enzima. U evoluciji biljaka moment kada su prvi put sintetisane mikro labaratorije hloroplasta sa zelenim pigmentima rijesen je proces transformacije kineticke enrgije sunca u potencijalnu energiju organskih spojeva. oko 120 miliona tona mase sunca biva pretvoren u 1 min iz hidrogena u helijum. Sunceva energija nastaje pri transformaciji 4 atoma hidrogena u 1 atom helijuma. Na gornjoj granici atmosfere iznad zemlje stize 2 J energije po cm² u 1 min. Prema opstoj formuli fotosinteze 6CO2 + 12 H2O + hv + mineralne materije i hlorofil => C6H12O6 + 6H2O + 6O2 + energetska dobit 2862 kJ po mol glukoze. Zracenje iznad 800 nm duzine do 950 nm mogu koristiti jos fotosinteticke bakterije. a samo 5% zive mase otpada na zivotinje i covjeka. . a to je podrucje γ. Taj tip energije koju sintetisu biljke pristupacan je kao izvor energije za sva ziva bica planete Zemlje. a inace ovo zracenje koje u spektru sunca ide do najduzih valova mogu koristiti zivi organizmi za toplinska zagrijavanja i podizanje radne temperature zivih sistema.Tipovi kultura: ako je pocetna kultura aksilarni ili adventativni izdanak onda se zove aksilarna ili adventativna kultura. ako je samo jedna spora onda je kultura antera ili haploida. To je mali tracak zone sirokog podrucja sunca izmedju UV i infracrvenog zracenja. 49% se utrosi na razna toplinska zagrijavanja u atmosferi i gubitke. ako je jajna celija onda je kultura zenskog haploida. Od te kolicine energije na zemlji se napravi na kopnenim ekosistemima 10. ako je neki meristem – kultura meristema itd. Data energija javila se kao kompleksna odzraka ili svjetlosni bljesak koji jedino koriste fotosinteticki organizmi. no samo jedan mali dio jako sirokog spektra energije sunca. nazvan vidljivim spektrom vrijednosti od 300-810 nm koji je prepoznatlji ljudima i zivotinjama oznacava se vidljivim spektrom ili FAL (fotosinteticki aktivna radijacija). No ovaj dio zracenja sunca najvecim dijelom biva zaustavljen na visini od 25 km iznad zemlje u ozonskom omotacu.5 * 10 na 17 kJ energije. Polazne mase atoma hidrogena u odnosu na sintetisani helijuma razlikuju su za 0. Sunce je inace najveci rasipnik energije u kosmosu. ako je iz nodija onda je to kultura nodija ili internodija.029 masenih jedinica. sintetisu organsku materiju i za potrebe zivota svih zivih bica na Zemlji. x i rengenskog zracenja koji jako stetno djeluju na DNK i proteine izazivajuci brojne mutacije. Najveci dio te energije. Sto znaci 1070 kJ godisnje. 5 % na cisto zagrijavanje vazduha a samo 12% iskoriste biljke u procesu fotosinteze. Iz svega toga proazilazi da je osnov zivota na zemlji splet okolnosti koji je doveo do mogucnosti koristenja kineticke energije sunca. 800 kJ udje u atmosferu zemlje a od toga do povrsine tla stigne 565 kJ a od toga 42% utrosi se na isparavanje vode iz vodenih akvatorija. ako je to embrion onda je kultura embrija. Data energija prema Ajnstajnovoj formuli E = MC² se u prostoru kosmosa u najvecem dijelu gubi.

Sunceva radijacija predstavlja neiscrpan izvor energije i za daleku buducnost. samo hlorofil A imaju modrozelene alge. posebno hlorofila. A i C meke alge. Iz 690 milijardi tona CO2 i 270 milijardi tona voda nastaje oko 500 milijardi tona karbohidrata ili secera. a takodje one mogu iskoristiti i difuznu ili odbijenu svjetlost od povrsine tla. Vece talasne duzine suncevog spektra izazivaju samo rotacije kod odredjenih molekula i atoma. 0. tako da biljke samo povrsinskim dijelovima krosnje iskoristavaju direktnu suncevu svjetlost.37 kg sumpora itd. Kada se CO2 nebi nadoknadjivao trenutna zelena vegetacija sav CO2 bi potrosila za oko 250 godina. koja je u zoni umjerene klime 30-40% ukupnog suncevog zracenja. u biljci se na taj nacin dovede do zagriavanja istog. te produzenjem vegetacija na vise od 6 mjeseci. Svjetlosna energija koja padne na list ne usvaja se u ukunpom sadrazaju vec se 45% odbija. Molekule fotosintetickih pigmenata. apsorbiraju po jedan kvant ili foton. stoga se u nauci prave zahvati u cilju povecanja asimilacione povrsine lista genetickim zahvatima. hlorofil A i B nalazi se kod zelenih algi mahovina i svih cvjetnica. Sto je suncev zrak kraci to nosi vecu energiju.1 kg kalijum.Fotosintetickim procesima biljke vise organizacije kao donor elektrona koriste vodu a kao rezultat fotolize ili fotooksidacije vode doslo je do obogacivanja zemljine atmosfere te do razvoja aerobnog disanja koje dominira na zemlji. oko 30% prolazi kroz list i gubi se. Glavni problem biljaka je sto nemogu iskoristiti vise od 2% sunceve energije. . Na putu do zemlje mjenja se strahovito spektralni sastava sunceve svjetlosti. Monitori su predstavljeni kroz dva tipa jedinjenja: hlorofili i karotenoidi. npr voda u biljci hvata jedan infracrvenog zracenja i na taj nacin se zagrijava i prelazi u vodenu paru sto je preduslov odvijanja transpiracije. U procesu fotosinteze svaka utrosena tona karbona ima za posljedicu oslobadjanja 2. sam proces fotosinteze predstavlja znacajni elemenat odgadjanja efekta staklenika i otopljavanja polarnih podrucja.4 kg azota. bakteriohlorofil karakterise skupinu strukturnih bakterija. 0. Naucnici iz Francuske su 1819 g prvi put su iz zelenog lista izdvojili ekstrakt zelene boje za kojeg su mislili da predstavlja samo jednu bojenu materiju koju su nazvali hlorofil.46 kg fosfora. Pored kruzenja kroz proces fotosinteze kisika i ugljika te vode i CO2. Godisnje se trosi ogromna kolicina CO2 iz zemljine atmosfere. A i D imaju crvene alge. u biljkama postoji jos citav niz kompleksnih hemijskih jedinjenja koja mogu koristiti suncevu svjetlost. Kljucni faktor procesa fotosinteze pored svjetlosne energije sunca su monitori ili prihvataci te energije u mikrolabaratoriji hloroplasta. na svaki 100 kg usvojenog CO2 utrosi se 3. Medjutim kasnijim istrazivanjima 1923 god dokazano je da zelena masa pigmenta hloroplasta krije jos brojne druge obojene komponente.7 tona kisika. 0. jedan dio od toga pripada vidljivom a jedan infracrvenom spektru. a istovremeno se oslobodi oko 500 milijardi tona kisika. Sto se tice hlorofila ima oko desetak razlicitih tipova rasporedjenih prema sistematskim kategorijama. Nisu samo pigmenti hloroplasta jedinjenja koja mogu da hvataju suncevu svjetlost.

Fotosinteza kao slozeni fizioloski proces radi lakseg shvatanja dijeli se u dvije faze: svjetlosna faza i tamna ili Calvinov ciklus. Zbog velikog broja dvostrukih veza su obojeni. b) redukcija i c) regeneracija. To su jedinjenja koja karakterise struktura 8 konstutivnih jedinica izoprena. . Karoteni imaju narandjasto crvenu boju. te se nalazi u provitaminu vitamina A. Taj efekat se naziva maskirnim efektom. pa se nazivaju lipohromi. Nihova strukturna molekula izgradjena je iz hidrofilne proteinske glave koju cine 4 pirolova prstena. Svi hlrofili osim onih koji se nalaze u reakcionim centrima P700 P680 prestavljaju pomocne ili anteinske pigmente. Hidrofobni segment molekule hlorofila. Postoje specijalni oblici P700 i P680 koji se nalaze u centrima reakcionih fotosistema 1 i fotosistema 2. Hlrofil A ima molekulsku masu 893 i on je plavo zelene boje. koji su medjusobno vezani metinskim skupinama. cvjeta kao i u podzemnim stablima. c) obrazovanje molekularnog oksigena i d) sinteza redukcionih ekvivalenata ATP i NADPH. Terminalni dijelovi pirola karakterise prisustvo azota. Karotenoidi Predstavljaju drugu bitnu skupinu fotosintetickih pigmenata u mikro laboratorijam hloroplasta. Hlorofili se za tilakoidni sistem hloroplasta vezu bjelancevinastim nosacem. Kod biljaka vise organizacije postoje samo dva hlorofila: A i B. zamjenjena sa alkoholom fitolom i metilnim alkoholom. a zbog dvojake hidrofobno-filne strukture molekule oni su pravilno rasporedjeni na tilakoidnom sistemu. Na cetvrtom pirolovom prstonu nalazi se ostatak alkohola pirola. zutozelene boje. hlorofil A ima CH3 skupinu na drugom pirolovom prstenu. Tamna faza se dijeli na tri etape: a) karboksilacija. Mogu biti aciklicni. daleko manje fotosinteticke aktivnosti. Pripadaju bitnim antioksidanskim materijama. a zbog dugih lanaca ugljikovodika rastvorljivi u lipidima. Medjutim ova grupa pigmenata cini okosnicu biosinteze vitamina A u zivotinjama i covjeka. Unutar svjetlosne faze odvijaju se 4 etape: a) adsorpcija i migracija svjetlosne energije. Razlika izmedju hlorofila A i B naizgled je vrlo mala. b) fotoliza ili razgradnja vode. ogromne razlike izmedju njih su u funkcionalnom smislu. Oni su prikupljaci energije koji sakupljenu energiju kanalisu prema reakcionom centru i jedno i drugog fotosistema. Hlorofil B ima masu 907 nm. Zato ih susrecemo sa porastom nadmorske visine u vecim koncentracijama u biljkama. prestavlja glavni fotosinteticki pigment. Oni su prevashodno antenski pigmenti. a nalaze se pored listova jos u organima ploda. monociklicni i diciklicni. koji se koriste za prikupljanje energije sunca iz dijela plavog spektra oko 440 nm talasne duzine. a za razliku od njih hlorofili su provitamina vitamina K. Jako bitna fizioloska uloga karotena i ksantofila je gusenje viska energije odnosno sprjecavanja fotooksidacije hlorofila A.Hlorofili Zeleni pigmenti predstavljaju slozene estre dikarbonske kiseline u kome su 2 atoma vodonika vezana iz COOH skupine. keto ili metoksi grupi i zbog toga imaju blijedo zute nijanse. Za razliku od karotena ksantofili sadrze kisik i hidroksi.

680. 700. Indukovana rezonanca – kada hv ili svjetlost pogodi reakcioni centar fotosistema sve molekule hlorofila A. To stanje karakterise premjestanje elektrona iz zadnje ljuske molekule na veci energetski nivo. kitohromi F. ista stvar je sa plastocijaninom koju cini protein sa bakrom u sebi. na koju ljusku i kakav im je spin ili smjer rotacije imamo 4 razlicita stanja: I singulentno. . II singulentno. Fluoroscencija je oslobadjanje energije elektrona u vidu svjetlosnog bljeska iz prvog stanja. B. Hv predstavlja energiju sunca kad pogodi molekul hlorofila koji prelazi u pobudjeno stanje tj dize iz zadnje ljuske jedan ili dva elektrona koji zavisno gdje su otisli. Fosforescencija je svjetlosni bljesak odate energije elektrona pri vracanju iz tripletnog u osnovno stanje. Indukovana rezonanca predstavlja proces premjestanja energije pobudjenog stanja molekule hlorofila sa jednog molekula na drugi pri cemu se energija kanalise u pravcu reakcionog centra fotosisteme. Elektroni reakcionih centara mogu putovati ciklicno (ciklicna fotofosforilacija) ili po Z semi (aciklicno). Ako je elektron zadrzao isti spin onda je to I singulentno stanje.Adsorpcija i preobracanje svjetlosne energije Jedna od najvaznijih osobina hlorofila je njegova moc interakcije sa energijom kvanta svjetlosti fotonom. B6 i ostali predstavljaju hemoproteine ili obojene proteine koji takodje prenose elektrone i podljezu procesu oksidoredukcije. bjelancevina sa zeljezom prenose elektrone uz promjenu valentnosti i podljezu oksidoredukciji. 670. I tripletno stanje je kada elektron mjenja svoj spin pri prelasku. karotena. U fotosintetickom aparatu te materije predstavljaju filetoksin. zato imamo hlorofile P 660. a II singulentno stanje je kada elektron predje na sljedecu ljusku i zadrzi isti spin. Postoje dva fotosistema: fotosistem I ili pigmentni sistem I i fotosistem II ili pigmentni sistem II. a ako ode za jos jednu ljusku onda je to II tripletno stanje. Samo hlorofili P 700 i P 680 mogu da ukljuce energiju u fotobitske reakcije sinteze organske materije. osim onog u rekcionom centru fotosistema su antenski ili pigmenti sakupljaci energije. Akceptori ili prihvataci elektrona u reakcionim centrima fotosistema I i II su specijalna jedinjenja koja mogu mjenjati oksidoredukcijski sustav. plastohinom koji je hinomsko jedinjenje koje za razliku od svih ostalih akceptora moze da prenosi pored elektrona i protone uz promjenu oksidacionoredukcionog sustava. Kada molekulu hlorofila pogodi kvant svjetlosti ona prelazi u pobudjeno ili ekscitirano stanje. Gubitak elektrona predstavlja oblik oslobadjanja energije pobudjenog stanja elektrona izbacujuci istog iz molekule i njegov prenos sa akceptora na akceptor. I tripletno i II tripletno stanje. Kako molekula hlorofila tezi ravnoteznom stanju to pri otpustanju energije da bi se vratila u ravnotezno stanje energija moze biti odata kao fluoroscencija. pri cemu dolazi do sinteze molekule ATP-a i molekule NADPH+. kao fosforiscencija. kao indukovana rezonanca ili kao gubitak elektrona. Njih svjetlost moze pogadjati razlicitim talasnim duzinama. tj primanjem elektrona se redukovati a otpustanjem oksidovati. ksantofila.

U ovom centru nalaze se specijalni lokusi za feofitin (hlorofil B s magnezijumom). Fotosistem II (PS II) predstavlja kompleks sa rekakcionim centrom hlorofila A kojeg akrivira svjetlost jacine 680 nm. Pored ovih u fotosistem I ulaze jos razni oblici hlorofila. odvajanje tilakoida u okviru jednog granuma. Sami reakcioni centar izgradjuje dva molekula specijalnog oblika hlorofila A koji cine dimer koji odlikuje gubitak boje kada prime energiju svjetlosti 700 nm. Unutar samog centra nalazi se najmanje 6 polipeptida na koje se vezuju pomocni pigmenti. C. To znaci da je za izlucnje molekula kisika neophodno 811 kvanta energije. Uloga LHCII kompleksa je: prikupljanje energije svjetlosti. fotosistem II. A i B i βkarotena. Iz toga slijedi da na svaki fotosinteticki akivni molekul hlorofila dolazi jos 180-300 molekula pigmenata koje nazivamo asociranim ili pigmenti sakupljaci energije. a suopramolekulski kompleksi u membrani tilakoida vide se kao velike globule. a to znaci da 180-300 molekula hlorofila ucestvuje u jednoj fotohemijskoj transformaciji jednog kvanta svjetlosti. Smjesten je u granumu tilakoidnog sistema. 16 karotenoida sa funkcijom zastite dimera od fotooksidacije. na luminarnoj strani nalazi se mjesto za vezivanje plastocijanina. molekule βkarotina. F. Na ovaj dimer se vezuje 100 molekula hlorofiala A sa pomocnom funkciom. Stoga se smatra da je glavna funkcija fotosistema I. Kao antenski pigmenti javlja se 20-26 molekula hlorofila A. Ovaj centar sadrzi 4 molekule hlorofila A a po 2 daju dimere. proteinhlorofil kompleks (bjelancevinasta veza izmedju molekule hlorofila i proteina) i sintaza adenozintrifosfata (reverzna ATP-aza). raspored energije izmedju dva fotosistema. lokus za pirozin. Te globule izgradjuju: fotosistem I. Na stromalnoj strani fotosistema I nalazi se mjesto za vezivanje ferodoksina a kao asocirani protein javlja se feredoksin NADP okidoreduktaza. U tom centru se nalaze dva srednja kinonska jedinjanja. sto znaci da biljke sjene imaju veci broj LHCII kompleksa od onih suncanih ekosistema. hlorofil B a dio ovog sistema koji izgleda kao globula nazvan je LHCII kompleks. Fotositem I (PS I) izgradjuje reakcioni centar P 700 koji je smjesten u tilakoidima strome a samo djelom zaobljen tilakoide granuma. redukcija ferodoksina i oksidacija plastocijanina. citohrome B. citohrom. nehemijsko gvozdje. Velicina ovog LHCII kompleksa je odogovorna za koncentraciju pigmenata. Kvantozon (fotosinteticka jedinica) Dokazano je da se prilikom osvjetljavanja na svakih 2-3000 molekula hlorofila izluci jedan molekul O2.Supramolekularna organizacija membrane tilakoida Lipidnu membranu tilakoidnog sistema odlikuje polipeptidni kompleks na koji se vezu fotosinteticki pigmenti. . Cijeli kompleks ili hloro kompleks organiziran je oko jezgre fotosistema I i antena pigmenata. Na osnovu toga doslo se do spoznaje da tih 180-300 molekula hlorofila cine jednu funkcionalnu jedinicu koja je nazvana fotosintetickom jedinicom ili kvantozonom. Na membrani tilakoida sa obje strane se nalaze priljubljeni ili asocirani proteini.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful